muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/4111, Karar No: 2020/1222, Tarih: 24.06.2020

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2018/4111 E.  ,  2020/1222 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki asıl menfi tespit ve birleşen istirdat davaları hakkında ilk derece mahkemesince verilen asıl ve birleşen davanın reddine yönelik hükme karşı asıl ve birleşen davalarda davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi tarafından verilen istinaf başvurusunun kabulüne ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden kurulan hükümle asıl ve birleşen davanın kabulüne yönelik kararın temyizi üzerine Dairemizce verilen bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda bu kere asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davacı vekili vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili asıl davada, davalı şirketin davacının genel müdürlüğünü yaptığı ... Seramik San.ve Tic. A.Ş.'nden komple seramik fırın ve pres makinesi satın aldığını karşılığında 100.900,00 Euro bedelli çek ile birlikte 100.000,00 Euro bedelli kesin teminat mektubu verdiğini, malların ... Seramik San.ve Tic. A.Ş. tarafından 31.12.2010 tarihli fatura kesilerek davalı şirkete teslim edildiğini, satış işleminin gerçekleşip malın tesliminden iki ay sonra ortaya çıkan bir ihtiyaç sonucunda satışı gerçekleşen makinelerin kısa bir süreliğine iadesinin kararlaştırıldığını, bu anlaşmaya göre davalı şirketin uğrayabileceği zararlar gözönünde bulundurularak davacıdan 250.000,00 Euro değerinde teminat çeki verilmesinin talep edildiği, malların iadesi gerçekleştiğinde davalı şirketin verilen teminat çekini iade edeceğinin taraflar arasındaki e-postalarla sabit olduğunu, bunun üzerine davacının bu anlaşma doğrultusunda 436.000,00 TL bedelli şahsi çekini makineler iade edildiğinde geri verilmesi koşuluyla davalı şirkete teslim ettiğini, makinelerin davalı şirkete alındığı gibi iade edilmesine rağmen teminat olarak verilen çekin geri verilmediğini, bu sebeplerle 03.07.2011 keşide tarihli, 436.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl davada davalı vekili, dava konusu çekin hamili olan ...'in Şişli 6. İcra Müdürlüğü'nün 2011/17296 takip sayılı dosyaları ile çek borçlusu davacı aleyhine icra takibine geçtiğini, davacı ile davalı şirketin ticari bir ilişkisi olmadığını, davalı şirketin ... Seramik San. ve Tic. A.Ş. ile ticari ilişkisi olup, bu şirketten fırın satın alındığını, davacı ile ... arasındaki şahsi borç ilişkisinden davalı şirketin sorumlu tutulamayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davacı vekili, davacı ...'ın asıl davadaki gerekçe ile takip konusu 03.07.2011 tarih ve 436.000,00 TL'lik çekin iptalini, ödenmesi halinde istirdadını talep etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili, davacı ...'ın asıl davadaki gerekçe ile takip konusu 03.07.2011 tarih ve 436.000,00 TL'lik çekin iptalini, ödenmesi halinde istirdadını talep etmiştir.

Birleşen davada davalı vekili, takip ve dava konusu çekin davacının davalıya satacağını vaat ettiği ev için aldığı para karşılığında verilmiş olduğunu ve evin satılmasından vazgeçilmesi üzerine çekin icraya konulduğunu savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, davacının yöneticisi olduğu ... Granit Seramik San.ve Tic. A.Ş. ile davalı ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve Taş. San. Tic. A.Ş. arasında satışa konu olan fırının modüllerinden birinin dava dışı ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve Taş. San. Tic. A.Ş.'ne gönderildiği ve tekrar davalı ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve Taş. San. Tic. A.Ş.'ne teslim edildiği anlaşılmakta ise de davacısının keşidecisi olduğu uyuşmazlık konusu çekin ödünç ilişkisinin teminatı olduğunun tek başına e-posta yazışmalarından, tanık anlatımlarından ve defter kayıtlarından anlaşılamadığı, davacının keşide ettiği çekin teminat çeki olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiş hüküm asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Bölge adliye mahkemesince yapılan yargılama neticesinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, dava konusu çekin teminat olarak verilip verilmediği hususunda toplandığı, fırının iadesi ile ilgili olarak taraflar arasında e-posta yazışmalarından önce muhtelif görüşmeler olduğu ve ilk e-postanın da görüşmelerin sonucu olarak davacıya gönderildiği, bu e-postanın fırının geri gönderme koşullarına ilişkin olan bir icap mahiyetinde olduğu, davacının cevabi e-postası ile teminat miktarı dışındaki bütün konularda davalının e-postasındaki teklifleri kabul etmesi, davacının dip notuna rağmen davalı tarafından ret cevabı göndermemesi, takip eden süreçte önerilerin tamamının icra edilmiş olması nedeniyle taraflar arasında e-posta içerikleriyle mutabakat sağlandığı, çekin teminat çeki olduğunun HMK’nın 202. maddesine göre de kanıtlandığı, emlakçı veya inşaatçı olmayan davacının ileride satmayı vaad ettiği bir ev için davalıdan 436.000,00 TL'yi elden alıp karşılığında çek vermiş olmasının da inandırıcılığının olmadığı, dava konusu çekin satılan fırının satıcı şirkete bir süreliğine iade edilip kullanıldıktan sonra tekrar alıcıya gönderilmesinin teminatı olarak verildiği ve fırının anlaşmaya uygun olarak tekrar alıcıya iade edilmesine rağmen çekin anlaşmaya aykırı olarak geri verilmediği hususunun davacı tarafça ispatlandığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen davada davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Yapılan temyiz incelemesi sonunda Dairemizin 2018/4927 esas ve 2018/2193 karar sayılı ve 18.04.2018 tarihli kararı ile “1- Asıl ve birleşen davanın konusu aynı çektir. Bu çek hamiline yazılmış olup keşidecisi davacı ...’dır. Çekin 1. cirantası ..., bankaya ibraz eden son hamil ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve TAŞ. San. A.Ş. olup muhatap banka tarafından çekin karşılığının olmadığı çek arkasına yazılmıştır. Asıl davada davacı ... davalı ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve TAŞ. San. A.Ş aleyhine bu çekten dolayı borçlu olmadığı iddiasıyla menfi tespit istemiş ise de davalı bankaya ibraz ettiği çekin karşılıksız çıkması üzerine çeki TTK’nın 818/1-k maddesi yollamasıyla TTK’nın 724 . maddesi gereğince çeki kendisine ciro eden ...’e iade edip, ... tarafından da davacı aleyhine takibe geçildiği, bu davalının çekle ilgili alacak hakkı kalmadığından davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı gözetilerek istinaf talebinin bu sebeple reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüyle yerel mahkeme kararının kaldırılması doğru görülmemiş olup asıl davaya yönelik hükmün bozulması gerekmiştir. 2- Birleşen davada, dava konusu çekin 1. cirantası olan ...’in TTK’nın 818/1-k yollamasıyla TTK’nın 724. maddesi gereğince çeki ciro ettiği ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve TAŞ. San. A.Ş.’den geri almış ve çekin hamili olarak davacı aleyhine takip yapmıştır. ...’in yukarıda yazılı TTK hükümleri uyarınca çekin hamili olarak takip yapma hakkına sahip olduğu gözetilmeden çek zincirinde ismi olmayan kişilerle ilgili ve olayda uygulanma yeri olmayan 6102. sayılı TTK’nın 793/1 maddesinden bahisle davalı ...’in takip yapma hakkı olmadığı gerekçesiyle davacının istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılıp davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Yerel mahkeme kararının doğru olduğu gözetilip istinaf talebinin reddi gerekirken kabulü bozmayı gerektirmiştir.” gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde, asıl ve birleşen davanın konusunun aynı çek olması, çekin hamiline yazılı olması, çekin keşidecisinin davacı ... olması, çekin 1. cirantasının ... olması, bankaya ibraz edenin son hamil ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve Taş. San. A.Ş. olması, muhatap banka tarafından çekin karşılığının olmadığının çek arkasına yazılması, asıl davada davacı ... davalı ...Yapı Kimyasalları Madencilik ve Taş. San. Tic. A.Ş. aleyhine bu çekten dolayı borçlu olmadığı iddiası ile menfi tespit davası açmakla birlikte davalı şirketin bankaya ibraz ettiği çekin karşılıksız çıkması üzerine çeki TTK'nun 818/1-k maddesi yolllaması ile TTK'nun 724. maddesi gereğince çeki kendisine ciro eden ...'e iade edip, ... tarafından da davacı aleyhine takibe geçilmesi, davalı şirketin çekle ilgili alacak hakkı kalmaması nedeniyle bu davalı hakkında pasif dava ehliyeti bulunmadığı bu itibarla ilk derece mahkemesinin bu davalı hakkındaki davanın reddine karar vermesinin yerinde olduğu, birleşen davada ise dava konusu çekin 1. cirantası olan ...'in TTK'nun 818/1-k maddesi yolllaması ile TTK'nun 724. maddesi gereğince çeki ciro ettiği ... Yapı Kimyasalları Madencilik ve Taş. San. Tic. A.Ş.'nden geri almış olması ve çekin hamili olarak davacı aleyhine takip yapma hakkına sahip olmasınedeniyle bu davalı hakkındaki ret kararının da yerinde olduğu gerekçesiyle davacı vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İstinaf mahkemesince davacının istinaf talebinin kabulüyle ilk derece mahkemesince verilen karar kaldırılarak davanın esası hakkında yeni bir karar verilmiş ve bu karar Dairemizce ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bu bozma kararına karşı istinaf mahkemesi önceki kararında direnebileceği gibi bozmaya uyarak yeni bir karar da verebilir. Ancak istinaf mahkemesinin bozmaya uyması halinde vereceği karar istinaf talebinin esastan reddine ilişkin olamaz. Artık verilecek karar işin esasına yönelik olmalıdır.

Dairemizin bozma karında her ne kadar "...Yerel mahkeme kararının doğru olduğu gözetilip istinaf talebinin reddi gerekirken kabulü bozmayı gerektirmiştir." denilmiş ise de bu durum istinaf mahkemesinin ilk istinaf incelemesi için belirtilmiştir.

Somut olayda istinaf mahkemesi ilk derece mahkemesinin kararını kaldırdıktan sonra tamamen yeni bir karar vermiş ve bu karar Dairemizce bozulmuş ve istinaf mahkemesince de bu bozmaya uyularak yargılama yapıldığına artık göre işin esası hakkında istinaf mahkemesince dava hakkında yeni bir hüküm tesis etmesi gerekir.

Bu itibarla istinaf mahkemesi tarafından bozmaya uyulduktan sonra bu kere istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek yeni bir hüküm tesis edilmemesi muhakeme hukukuna aykırı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle istinaf mahkemesinin kararının bozulması gerekmiştir.

Bu itibarla istinaf mahkemesi tarafından bozmaya uyulduktan sonra bu kere istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek yeni bir hüküm tesis edilmemesi muhakeme hukukuna aykırı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle istinaf mahkemesinin kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, dosyanın İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi’ne gönderilmesine, peşin harcın istek halinde temyiz eden asıl ve birleşen dava davacısına iadesine, 24.06.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4784, Karar No: 2015/17467, Tarih: 23.12.2015

**19. Hukuk Dairesi         2015/4784 E.  ,  2015/17467 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Dava ipotek tesisinde kullanılan vekaletnamedeki imzanın davacıya ait olmadığı iddiasıyla açılmış menfi tespit ve ipoteğin kaldırılması istemine ilişkindir. Önceki bozma kararımızda bahsedilen...18. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2010/59 esas sayılı dosyasında verilen beraat kararının Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 20.01.2014 tarih 2013/20338 Esas – 2014/1000 Karar sayılı kararıyla dava zamanaşımı nedeniyle bozulmuş, kamu davasının 765 sayılı TCK'nın 102/3, 104/2 ve 5271 sayılı CMK' nın 223/8 maddeleri uyarınca düşürülmelerine karar verildiği anlaşılmıştır. Bu haliyle ceza davası sonucunda verilen kararın hukuk hakimini bağlayıcılığı kalmamıştır. Mahkemece davacının iddialarının araştırılması için usulüne uygun bilirkişi incelemesi yapılması gerekir.

Öte yandan sahteliğe konu olan vekaletnamenin noter tarafından tanzim edilen resmi evrak mahiyetinde olduğu gözetilerek HMK'nın 208/4. maddesi gereğince, bu evraka yönelik iddianın ona resmiyet kazandıran kişiyi de taraf göstermek suretiyle açılacak ayrı bir davada karara bağlanacağı ve bu hususta gerekirse iddia sahibine dava açması için 2 haftalık kesin süre verileceği belirtilmekle anılan madde gereği yerine getirilmeden eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 23.12.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2250, Karar No: 2020/30, Tarih: 21.01.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2016/2250 E.  ,  2020/30 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili 25.06.2012 tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı Doğadan Gıda Ürünleri Sanayi ve Pazarlama Anonim Şirketinde 01.11.2005-01.12.2008 tarihleri arasında çalıştığını ve bu şirket tarafından iş sözleşmesinin devri ile birlikte davalı işveren nezdinde 01.12.2008-03.06.2012 tarihleri arasında çalıştığını, son ücretinin aylık net 1.240,61TL olduğunu, yemek, yol, ikramiye, satış primi, meşrubat parası ve sağlık sigortası sosyal yardımlarından faydalandığını, iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücreti alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili 26.07.2012 tarihli cevap dilekçesinde; zamanaşımı definde bulunduklarını, davacının müvekkili şirkette 01.12.2008-03.06.2012 tarihleri arasında çalıştığını, iş sözleşmesinin devrinden önceki çalışmaya ilişkin müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacı işçiye her ay düzenli olarak ikramiye, satış primi, meşrubat parası ödendiğini, bazı aylar ise satış teşvik prim ödemesi yapıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesinin 06.06.2013 tarihli ve 2013/446 E., 2013/228 K. sayılı kararı ile; davacının iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedildiği, fazla çalışmasının karşılığının ödenmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesinin 06.06.2013 tarihli ve 2013/446 E., 2013/228 K. sayılı kararı ile; davacının iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedildiği, fazla çalışmasının karşılığının ödenmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 18.12.2014 tarihli ve 2013/27811 E., 2014/36019 K. sayılı kararı ile; davalının sair temyiz itirazlarının reddi ile davacı çalışma süresini, en son ödenen ücreti, alması gerektiğini iddia ettiği aylık ücret miktarını, tazminat hesaplamasına esas alınacak aylık ücrete ek para veya parayla ölçülebilen sosyal menfaatleri belirleyebilecek durumda olduğundan kıdem ve ihbar tazminatlarının belirlenebilir alacak olduğu ve belirsiz alacak davasına konu edilemeyecekleri, hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddi gerekirken, yazılı şekilde esasa girilerek karar verilmesinin hatalı olduğu, kabule göre de, Disiplin Kurulunun feshe konu olaydan ne zaman haberdar olduğu, davacının ilk amiri tarafından olayla ilgili soruşturma ve ifade tutanaklarının Disiplin Kuruluna ne zaman intikal ettiğinin araştırılmadığı, mahkemece bu husus araştırılarak altı günlük hak düşürücü sürenin belirtilen bu intikal tarihinden sonra başlayacağı düşünülmeden eksik inceleme ile sonuca gidilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı :

9. İstanbul Anadolu 16. İş Mahkemesinin 21.04.2015 tarihli ve 2015/70 E., 2015/142 K. sayılı kararı ile; davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkansız ise belirsiz alacak davasının açılabileceği, öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez ise yine belirsiz alacak davası açılabileceği, dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmesi gerektiği ve eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak açılabileceği kanaatinin oluştuğu, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin bozma kararının üçüncü bendinde belirtilen araştırmanın yapılmasının sonuca etkili olmayacağı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda dava konusu kıdem ve ihbar tazminatlarının belirsiz alacak olup olmadığı, burada varılacak sonuca göre davacının belirsiz alacak davası olarak eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için belirsiz alacak davasının hukuki niteliğinden bahsetmekte yarar bulunmaktadır.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda dava konusu kıdem ve ihbar tazminatlarının belirsiz alacak olup olmadığı, burada varılacak sonuca göre davacının belirsiz alacak davası olarak eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için belirsiz alacak davasının hukuki niteliğinden bahsetmekte yarar bulunmaktadır.

13. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesinde;

"1-Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

2-Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

3-Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir." şeklindeki hüküm ile belirsiz alacak davası düzenlenmiştir.

14. Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi ile ihdas edilmiş ve kanunlaşmıştır.

15. Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hâli, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen, miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.

15. Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hâli, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen, miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.

16. Madde gerekçesinde; "Bu davanın kabul edilmesinin artık salt hukukî korumanın ötesine geçilerek “etkin hukukî koruma”nın gündeme gelmiş olmasının da bunu gerektirdiği belirtildiği gibi, hak arama durumunda olan kişi, talepte bulunacağı hukukî ilişkiyi, muhatabını ve bu ilişkiden dolayı talep edeceği miktarı asgarî olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağının tamamını tam olarak tespit edemeyebilecektir. Belirsiz alacak ve tespit davalarına ilişkin hükümlerin mukayeseli hukukta da yer aldığı dikkate alınarak, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklının, hukukî ilişki ile asgarî bir miktar ya da değer belirterek belirsiz alacak davası açabilmesi kabul edilmiştir. Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız olmalıdır. Belirsiz alacak veya tespit davası açıldıktan sonra, yargılamanın ilerleyen aşamalarında, karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin, bilirkişi ya da keşif incelemesi sonrası), baştan belirsiz olan alacak belirli hâle gelmişse, davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilmesi benimsenmiştir. Miktarı belirsiz alacaklarda zamanaşımının dolmasına çok kısa sürenin varolduğu hâllerde yalnızca tespit yahut kısmi eda ile birlikte tespit davasının açılabileceği genel olarak kabul edilmektedir. Alacaklı, yalnızca eda davası veya yalnızca tespit davası yahut kısmi eda ile birlikte külli tespit davası açabilme seçeneklerine sahiptir. Hak arama özgürlüğünün (Any. M. 36, İHAS. M. 6) özünde var olan bu seçenekler, yasa veya içtihat yoluyla yasaklanamaz. Esasen tam veya kısmi olmasına bakılmaksızın her eda davasının temelinde bir külli tespit unsuru vardır. Başka deyimle eda hükmünde tertip olunan her durumun arkasında sorumluluk saptanmasını içeren bir zorunlu ön tespit kabulü mevcuttur." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirsiz olup olmadığı ile ilgili olarak bazı kıstaslar kabul edilmiştir.

17. Bu kıstaslar, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin;

1-Davacının kendisinden beklenememesi,

2-Bunun olanaksız olması,