muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13686, Karar No: 2017/6066, Tarih: 18.10.2017

Bu haliyle, mahkemece davalılardan ... hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddedilmesi gerekirken, adı geçen davalı yönünden istemin kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değildir. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

2- Diğer davalı ...'in temyiz itirazlarına gelince;

Basın özgürlüğü, Anayasa'nın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki, basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Somut olayda; davalılardan ... ile davacının aynı siyasi partinin üyesi olduğu anlaşılmaktadır. Davalılardan ... "Gerçek" gazetesinde, 28/06/2013 tarihinde kaleme aldığı "Yolsuzluk Ne Olacak?" başlıklı bir yazısında, siyasi partinin ilçe başkanı olan davacının uygulamalarını ve faaliyetlerini eleştirmiştir. Kaleme alınan yazıda kullanılan ifadeler bu kapsamda değerlendirildiğinde kişilik haklarına saldırı gerçekleşmemiştir. Şu durumda davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulü yerinde değildir. Kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılardan ..., (2) nolu bentte gösterilen nedenlerle davalılardan ... yararına BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 18/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12896, Karar No: 2016/7563, Tarih: 28.04.2016

**21. Hukuk Dairesi         2015/12896 E.  ,  2016/7563 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, sigortalılığını ve almakta olduğu yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptaline, almış olduğu aylıklardan ve sağlık giderinden dolayı Kuruma borçlu olmadığının tespitine, tüm haklarının iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının sigorta acenteliğinde 01.03.2009-08.03.2010 tarihleri arasında geçen çalışmalarının fiili olmadığı gerekçesi ile iptal eden Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, tanık beyanlarına dayanılarak davanın kabulü ile yazılı şekilde karar verilmişse de, varılan sonuç hatalı olmuştur.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Dosya içindeki kayıt ve belgelerden; davacının 01.03.2009-08.03.2010 tarihleri arasında şyerinden bildirilmiş hizmetlerinin bulunduğu, işyerinin yetkili acentesi olduğu, davalı Kurumun 29.12.2010 tarihli denetimi sonucu, işyerinden 10-20 kişinin isminin bildirildiği, büroda 2-3 masanın olduğu, 10-20 kişinin 2-3 masada çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve sigorta elemanlarının tarafından açılan eğitiminden geçerek poliçelere imza atmaya yetkili hale geldikleri ancak davacının da içindeki bulunduğu çok sayıda kişinin bu tür belgelere sahip olmadığı gerekçeleri ile 2009 ve 2010 yıllarındaki tüm sigortalıların çalışmalarının iptal edildiği, tanık dinlenildiği ve tanık beyanları doğrultusunda sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda; davacının çalışmasının geçtiği işyerinin sigorta acentesi olması ve işlerin yazılı belgeler üzerinden yürütüldüğü hususları gözardı edilerek sırf tanık beyanları ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Somut olayda; davacının çalışmasının geçtiği işyerinin sigorta acentesi olması ve işlerin yazılı belgeler üzerinden yürütüldüğü hususları gözardı edilerek sırf tanık beyanları ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; işyerinin ticari kayıtları alınıp, davacının nizalı dönemde sigorta poliçelerinde imzasının olup olmadığı tespit edilmeli, giderek davacıya poliçe düzenlerken şirketin amacını gerçekleştirmeye yönelik işveren tarafından verilmiş vekaletnamenin bulunup bulunmadığı hususları araştırılmalı gerekirse bilirkişiden rapor alınmak sureti ile işyeri kayıtları üzerinde inceleme yapılmalı ve bu tür davaların yazılı belgeye dayanması asıl olup sırf tanık sözleri ile sonuca gidilmesi hatalı olacağından, yazılı tüm deliller toplandıktan sohnra çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 28.04.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9336, Karar No: 2013/587, Tarih: 31.01.2013

**20. Hukuk Dairesi         2012/9336 E.  ,  2013/587 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tesbitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar ..., ..., katılan ... ile davalılar Hazine ve Orman Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı ... 22.09.2006 günlü dava dilekçesiyle; kadastro çalışmaları sırasında 250 ada 683 nolu parselin murisi..... adına tespit edildiğini, bu taşınmaz yanında murisine ve ...’ya ait yerler olduğu halde, bunların tespitinin yapılmadığını belirterek zilyetliklerinde olan taşınmazların ayrı ayrı murisi ve ... adına yazılmasını istemiş, ... davacının dilekçesinde belirttiği yerlerin adına tescili istemiyle 18.09.2009 günlü harçlı dilekçesiyle davaya katılmıştır. ...’in; vergi kaydı olan ve zilyetliğinde bulunan taşınmazlarının... Kasabası, .... Mahallesi 250 ada 731 nolu orman parseli içerisinde bırakıldığı iddiasıyla açtığı davalar 2006/657 esas sayılı ana dosya ile birleştirilmiştir. Mahkemece; davacı ...’in davasının kısmen kabulü ile .... Kasabası,...Mahallesi 250 ada 683 nolu taşınmaza (A2), (B2) ve (C) ile gösterilen kısımların eklenmesi sureti ile tapuya kayıt ve tescili mümkün olmadığından tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline, 250 ada 731 nolu parselin tespitinin iptali ile 29.04.2009 günlü fen bilirkişi raporunda (A2) ile gösterilen 5983,37 m², (B2) ile gösterilen 1378,78 m², (C) ile gösterilen 3455,07 m²'lik kısımların toplamından oluşan 10817,22 m²'lik bölümün .... mirasçıları adına payları oranında tapuya kayıt ve tesciline, aynı raporda (X2), (Y2), (A2), (B2), (C) ile gösterilen kısımlar ile 5 nolu krokide 3 numaralı yer olarak gösterilen kısımlar ayrıldıktan sonra 250 ada 731 nolu parselin 4435904,2 m² olarak orman niteliğiyle Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, asli müdahil ...’nın davasının kısmen kabulü ile 250 ada 731 parselden ayrılmasına karar verilen (X2) ile gösterilen 1031,31 m²'lik kısım ve (Y2) ile gösterilen 1783,61 m²'lik kısmın toplamı olan 2814,92 m²'lik bölümün tarla niteliğiyle ... adına tapuya kayıt ve tesciline, birleşen dosya davacısı ...’in davasının kısmen kabulü ile 250 ada 683 parselden ayrılmasına karar verilen 5 nolu krokide 3 numaralı yer olarak gösterilen 840,78 m²'lik bölümün tarla niteliğiyle ... adına tapuya kayıt ve tesciline, kroki 4'de (B) ile gösterilen kısım 250 ada 679 parsel içerisinde kaldığından tespit maliki davalı olarak gösterilmediğinden, bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiş, hüküm davacılar ..., ..., katılan ... ile davalılar Hazine ve Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmekle dairece bozulmuştur.

Hükmüne uyulan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 14.07.2011 tarih, 2011/4622 - 9344 sayılı bozma ilâmında özetle; “Yapılan incelemede; yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı son oturumda “davacı ...’in davasının kısmen kabulüne, katılan

...’nın davasının kabulüne ve davacı ...’in davasının kabulüne” şeklinde karar oluşturulmuştur. Oysa, oluşturulup duruşma tutanağına geçirilerek okunan kararın, H.Y.U.Y. m.388’de belirtilen biçimde hüküm sonucunu içermesi gerekmektedir (H.Y.U.Y. md. 381.II; 388. II; 389; 489.II). Ayrıca, yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı son oturumda oluşturulan kısa kararda "davacı ...’in davasının kısmen kabulüne, katılan ...’nın davasının kabulüne ve davacı ...’in davasının kabulüne" dendiği halde, gerekçeli kararda “davacı ...’in, katılan ...’nın ve davacı ...’in davalarının kısmen kabulüne” karar verilerek çelişki oluşturulmuştur. Oysa, kısa kararla gerekçeli kararın çelişik olması mutlak bozma nedeni oluşturur (İ.B.B.G.K. 10.04.1992 t, 1991/7 E. – 1992/4 K.). Kadastro hâkimi doğru sicil oluşturmakla yükümlüdür" gereğine değinilmiştir. Mahkemece, bozma kararına uyulduktan sonra yapılan yargılama sonucunda, davacı ...’in davasının kısmen kabulü ile... Kasabası,....Mahallesi 250 ada 683 nolu taşınmaza (A2), (B2) ve (C) ile gösterilen kısımların eklenmesi sureti ile tapuya kayıt ve tescili mümkün olmadığından tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline, 250 ada 731 nolu parselin tespitinin iptali ile 29.04.2009 günlü fen bilirkişi raporunda (A2) ile gösterilen 5983,37 m², (B2) ile gösterilen 1378,78 m², (C) ile gösterilen 3455,07 m²'lik kısımların toplamından oluşan 10817,22 m²'lik bölümün Yusuf Gültekin mirasçıları adına payları oranında tapuya kayıt ve tesciline, aynı raporda (X2), (Y2), (A2), (B2), (C) ile gösterilen kısımlar ile 5 nolu krokide 3 numaralı yer olarak gösterilen kısımlar ayrıldıktan sonra 250 ada 731 nolu parselin 4435904,2 m² olarak orman niteliğiyle Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, asli müdahil ...’nın davasının kabulü ile 250 ada 731 parselden ayrılmasına karar verilen (X2) ile gösterilen 1031,31 m²'lik kısım ve (Y2) ile gösterilen 1783,61 m²'lik kısmın toplamı olan 2814,92 m²'lik bölümün tarla niteliğiyle ... adına tapuya kayıt ve tesciline, birleşen dosya davacısı ...’in davasının kabulü ile 250 ada 683 parselden ayrılmasına karar verilen 5 nolu krokide 3 numaralı yer olarak gösterilen 840,78 m²'lik bölümün tarla niteliğiyle ... adına tapuya kayıt ve tesciline, kroki 4'de (B) ile gösterilen kısım 250 ada 679 parsel içerisinde kaldığından tespit maliki davalı olarak gösterilmediğinden bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiş, hüküm davacılar ..., ..., katılan ... ile davalılar Hazine ve Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde orman kadastrosu, 3402 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmıştır.

Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde orman kadastrosu, 3402 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmıştır.

Mahkemece bozma ilâmına uyulduğu halde, gerekleri yerine getirilmemiştir. Dairenin yukarıda açıklanan bozma ilâmında, yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı son oturumda “davacı ...’in davasının kısmen kabulüne, katılan ...’nın davasının kabulüne ve davacı ...’in davasının kabulüne” şeklinde karar oluşturulmuştur. Oysa, oluşturulup duruşma tutanağına geçirilerek okunan kararın, H.Y.U.Y. m.388’de belirtilen biçimde hüküm sonucunu içermesi gerektiği (H.Y.U.Y. md. 381.II; 388. II; 389; 489.II) belirtilerek mahkemece izlenmesi gereken yol ayrıntılı bir biçimde açıklandığı halde, bozma sonrasında mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı son oturumda “davacı ...’in davasının kısmen kabulüne, asli müdahil ...’nın davasının kabulüne ve davacı ...’in davasının kabulüne” şeklinde yine hüküm sonuucunu içermeyen karar oluşturulmuştur. Bozma kararına uyulmakla, taraflar açısından usûlî kazanılmış hak oluştuğundan bozma ilâmı gereklerinin aynen yerine getirilmesi zorunludur. Mahkemece uyulmasına karar verilen bozma ilâmında belirtilen hususlar iyi irdelenip, istenilen hususlar titizlikle yerine getirilmelidir. Aksi uygulamaların 1982 Anayasası’nın 141. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5 ve 6. maddelerinde düzenlenen "yargılamanın makul sürede sunuçlandırılması" ilkesine aykırılık teşkil edeceği unutulmamalıdır. Bu nedenle;oluşturulup duruşma tutanağına geçirilerek okunan kararın, 6100 sayılı HMK'nın 297 (eski H.Y.U.Y. m.388’de) belirtilen biçimde hüküm sonucunu içermesi gerektiği (eski H.Y.U.Y. md. 381.II; 388. II; 389; 489.II, 6100 sayılı HMK 294 vd.). gözetilmeksizin kurulan hüküm usûl ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre de;dava konusu olmadığı halde dosyada davalı olarak tutanağı bulunan 250 ada 683 parsel sayılı taşınmaz hakkında olağan yollardan kesinleştirme işlemlerinin yapılması için kadastro müdürlüğüne gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, taraflar arasında kesin hüküm oluşturacak şekilde tespit gibi tesciline şeklinde hüküm kurulması ve davacı ... tarafından dava konusu edilen fen bilirkişileri ... ve...'ın 29/04/2009 tarihli raporuna ekli 4 numaralı krokide, 4 ve 5A numaralı yerler hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi de doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacılar ..., ..., katılan ... ile davalılar Hazine ve Orman Yönetiminin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, temyiz harçlarının istek halinde yatıranlara iadesine 31/01/2013 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/5174, Karar No: 2011/5141, Tarih: 03.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/5174 E.  ,  2011/5141 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : 2. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanıklar ...'nın İİK'nun 337/a,354 maddeleri gereğince 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., ...Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.