muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/5092, Karar No: 2021/4947, Tarih: 25.02.2021

Terkinle sonuçlanan bu süreçte kesinti ve terkin konusu bu gelir vergisi üzerinde, işverenin mi yoksa işçinin mi hakkının olduğu sorusu ile karşılaşılmaktadır.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 8. Maddesine göre aynı zamanda vergi sorumlusu sıfatını taşıyan işveren, işçiye ödeyeceği ücretten devlete ait gelir vergisini keser ve bu kesintiyi devlete yine kendisinin verdiği bir muhtasar beyanname ile öder. Görüldüğü üzere devletle ücretli işçi arasındaki ilişkide işverenin rolü, işçiye ait ücretten kesilen verginin devlete aktarılması işindeki bir aracılıktan ibarettir. Bu ilişkide işçi gelir vergisi mükellefi, işveren ise bu verginin beyanı ve tahsili ile görevli vergi sorumlusudur. Bu ilişki çerçevesinde vergi sorumlusunun işçiden kesilen gelir vergisi üzerinde hiçbir hak sahipliği bulunmamakta, sadece kesilen bu tutarı doğru bir biçimde beyan ve vergi dairesi veznesine intikal ettirme görevi yerine getirilmektedir.

Uyuşmazlık, vergi dairesinin yaptığı herhangi bir işlemden değil, vergi dairesince işverene ret ve iadesi yapılan işçi ücretinden kesilen gelir vergisi tutarının işçiye mi işverene mi ait olduğudur. Dolayısıyla uyuşmazlığın tarafları işçi ve işverendir. Nitekim yukarıda yer verilen genel tebliğ hükümleri gereği işveren tarafından kesilen vergi tutarı YMM raporuyla işverenin teşvik kapsamında olduğunun belirlenmesine kadar yine işveren uhdesinde kalmakta, rapor olumluysa vergi dairesine hiç intikal etmeksizin düzeltme işlemiyle reddedilmektedir. YMM raporuna göre işverenin teşvik kapsamında olmadığının anlaşılması halinde ise bu tutar gecikme zammı ile beraber vergi dairesine yatırıldığından işçinin de işverene yöneltebileceği bir talep hakkı kalmamaktadır.

İstisna uygulamasından yararlanan mükelleflerin yurt dışı ihracat tutarının toplam satış tutarına oranı, %85 veya üzerinde gerçekleştiğinin YMM faaliyet raporu ile tespit edilmesi halinde, vergi dairesince tecil edilen vergi terkin edilecektir.

Öte yandan, serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunan işletmelerde çalıştırılan ve yıl içinde gelir vergisi tevkifatı yapılmış olan işçi ücretleri de, işverenin yılsonu itibarıyla ürettikleri ürünlerin %85’ini yurt dışına ihraç etme şartını gerçekleştirmesi halinde, gelir vergisi istisnasından yararlanılabilecektir.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun lafzında dahi işçiden kesilen gelir vergisinin işverene aktarılacağı düzenlenmemişken, idari yazı ve işlemlerle böyle bir sonuca ulaşılması mümkün değildir.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun lafzında dahi işçiden kesilen gelir vergisinin işverene aktarılacağı düzenlenmemişken, idari yazı ve işlemlerle böyle bir sonuca ulaşılması mümkün değildir.

Türkiye Cumhuriyeti Devletinde, vergi mevzuatına göre ücret ve benzeri alacaklar gelir vergisine tabidir. Bu nedenle, ücretin iş sözleşmesinde net olarak belirlenmesi vergi tahakkuk ettirilmeyeceği sonucunu doğurmamaktadır. Davaya konu bakanlık yazısının dayanağı, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun geçici 3. maddesi olup; bu maddede belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde işçinin ücretinden gelir vergisi kesilemeyeceği ortadadır. Ücretten kesilecek verginin, yukarıda ayrıntılı bir biçimde ifade edildiği üzere, mükellefi işçi olup, kanundaki koşulların gerçekleşmesi halinde muafiyetten yararlanacak olan da işçidir..." şeklindedir.

Somut olayda; yukarıda belirtilen Yargıtay ilamında belirtilen gerekçeler dairemizce de benimsenerek, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun geçici 3. Maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde işçinin ücretinden gelir vergisi kesilemeyeceği, ücretten kesilecek verginin ise mükellefinin işçi olduğu, kanundaki koşulların gerçekleşmesi halinde muafiyetten de işçinin yararlanacağı kanaatine varılmıştır. Bu durum karşısında; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinin dosya kapsamına uygun olmadığı anlaşılmıştır...”

Gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne kesin olarak karar verilmiştir.

2) ... Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesinin 2017/644-425 E.K. Sayılı Kararı

Benzer nitelikteki uyuşmazlıkta ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince aynen;

“Dava gelir vergisi kesintisi alacağının ödenmesi talebine ilişkindir.

Gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne kesin olarak karar verilmiştir.

2) ... Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesinin 2017/644-425 E.K. Sayılı Kararı

Benzer nitelikteki uyuşmazlıkta ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince aynen;

“Dava gelir vergisi kesintisi alacağının ödenmesi talebine ilişkindir.

5810 Sayılı Kanun'un 7. Maddesi ile değiştirilen 01.01.2009 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu'nun geçici 3. Maddesinde bu bölgelerde üretilen ürünlerin FOB bedelinin en az %85'ini yurtdışına ihraç eden mükelleflerin istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretlerin gelir vergisinden müstesna olduğu ve bu oranı %50'ye kadar indirmeye ve kanuni seviyesine kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu'nun yetkili olduğu ve yıllık satış tutarı bu oranın altında kalan mükelleflerden zamanında tahsil edilmeyen vergilerin cezasız olarak gecikme zammı ile birlikte tahsil edileceği belirtilmiştir. İstisna uygulamasından yararlanan mükelleflerin yurtdışı ihracat tutarının toplam satış tutarına oranının %85 veya üzerinde gerçekleştiğini, faaliyet raporu ile tespit edilmesi halinde vergi dairesince tescil edilen verginin terkin edileceği ve öte yandan serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunan işletmelerde çalıştırılan ve yıl içerisinde gelir vergisi tevkifatı yapılmış olan işçilerin de işvenin yılsonu itibariyle ürettikleri ürünlerin %85'ini yurtdışına ihraç etme şartını gerçekleştirmesi halinde gelir vergisi istisnasından yararlanabileceği belirtilmiştir.

Bu yasa maddelerine dayanılarak Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan 1 seri nolu 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu tebliğinde ise işverenin gerekli koşulları yerine getirmesi halinde yıl içinde verilen muhtasar beyannameler üzerinden hesaplanan ve ödenen ücretlere ilişkin gelir vergisi tevkifat tutarları, bu tebliğ ile belirlenen koşullar ile ilgili vergi dairesi tarafından 213 sayılı kanun hükümlerine göre düzeltme işlemi yapılarak mükellefe red ve iade edilecektir düzenlemesi getirilmiştir.

Yasal düzenlemelere ve usule bakıldığında serbest bölgede faaliyet gösteren üretici işverenin işçilerin ücretlerinden gerekli gelir vergisi kesintisini yapması, bunu bağlı bulunduğu vergi dairesine beyan etmesi, beyan edilen bu verginin tecili ve işverenin yeminli mali müşaviri tarafından hazırlanan raporla, işverenin kanunda aranan koşulları sağladığının tespiti halinde bu verginin düzeltme fişi ile terkin edilmesi gerekmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 8. Maddesindeki mükellef ve vergi sorumlusu kavramlarına bakıldığında gelir vergisi mükellefinin işçi, vergi sorumlusunun ise işveren olduğu anlaşılmaktadır.

Mali inceleme sonucunda tespit edilen ücretin net ücret olduğu anlaşılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 8. Maddesindeki mükellef ve vergi sorumlusu kavramlarına bakıldığında gelir vergisi mükellefinin işçi, vergi sorumlusunun ise işveren olduğu anlaşılmaktadır.

Mali inceleme sonucunda tespit edilen ücretin net ücret olduğu anlaşılmıştır.

Ancak iş yaşamı pratiğinde ücretin net veya brüt olarak kararlaştırılmış olması,gelir vergisi yükümlülüğünü bertaraf etmez.Bu nedenle davalı işveren,işçinin ücretinden kesmekle beraber vergi dairesine ödemeyip kendine mal ettiği gelir vergisi kesintisi tutarlarını işçiye iade etmekle yükümlüdür.

Tüm dosya kapsamı, yasal düzenlemeler, bilirkişi raporu birlikte irdelendiğinde; serbest bölgede faaliyet gösteren ve belli koşulları yerine getirdiği için gelir ve kurumlar vergisi istisnasının uygulandığı işyerlerinde gelir vergisi mükellefinin işçi, kurumlar vergisi mükellefinin işveren olduğu, gelir vergisi bakımından işverenin sadece vergi sorumlusu sıfatının olduğu, bu nedenle işçinin ücretinden kesilmiş olan gelir vergisinin istisna ve terkin kapsamında mükellefi olan işçiye iadesinin gerektiği, işverenin sadece kurumlar vergisi iadesini almaya hakkının olduğu, işçinin ücretinden kesilen gelir vergisini almaya hakkının olmadığı, bunu işçiye geri ödemek zorunda olduğu, bu nedenle davacı işçinin ücretlerinden kesilen gelir vergisinin bilirkişi heyeti raporundaki hesaplamaya uygun olarak davalı işverenden alınıp davacıya verilmesine karar verilmesi gerektiği anlaşılmış,

Yerel mahkemece davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya ve dosya içeriğine uygun olmadığı saptanmakla...”

Gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne kesin olarak karar verilmiştir.

V. GEREKÇE

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun (SBK) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesine göre “Bu Kanun; ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek amacıyla serbest bölgelerin kurulması, yer ve sınırlarıyla faaliyet konularının belirlenmesi, yönetimi, işletilmesi, bölgelerdeki yapı ve tesislerin teşkili ile ilgili hususları kapsar.”

3218 sayılı SBK’nın ilk hâlinde, belirli şartların yerine getirilmesi durumunda işçilerin ücretlerinden kesilen ve tahakkuk eden gelir vergisinin terkin edilmesi şeklinde bir uygulama söz konusu değil idi. Bu hususa ilişkin düzenleme, 06/02/2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan “5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 9 uncu maddesi ile 3218 sayılı SBK’ya eklenen geçici 3 üncü maddenin (b) bendi ile hukukumuzda ilk kez öngörülmüştür.

06/02/2004 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemenin ilk hâli;

“Madde 9 - 3218 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

Geçici Madde 3.- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin;

06/02/2004 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemenin ilk hâli;

“Madde 9 - 3218 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

Geçici Madde 3.- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin;

a) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur.

b) Bu bölgelerde istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler 31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden müstesnadır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki bir tarihte sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi dikkate alınır.

c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler 31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.

Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur.”

şeklindedir.

5084 sayılı Kanun’un amacı ise aynı Kanun’un 1 inci maddesinde yatırımları ve istihdam imkânlarını artırmak olarak ifade edilmiştir.

Kanun’un genel gerekçesinde de “Vergiler ve vergi teşvikleri, ekonomik ve sosyal politika araçlarının en önemlileri arasındadır. Diğer ülkelere bakıldığında, genel olarak eğilimin, teşvik uygulamalarının artık eski önemini kaybetmesi ve oldukça sınırlandırılması yönünde ise de, özellikle bölgesel teşviklerin hâlâ geniş ölçüde yer bulduğu ve küçük işletmelerin desteklendiği görülmektedir. Ülkemizde de son yıllarda vergi istisna ve muaflıklarının daraltılması yönünde adımlar atılmış olup, Tasarıda bu eğilim serbest bölgelerde uygulanmakta olan vergileme rejiminde yapılması öngörülen düzenlemeler ile devam etmektedir. Bölgesel teşvikler ise bugüne kadar istisna ve muaflıkların daraltılması eğiliminin dışında kalmıştır” hususları ifade edilerek yapılan düzenlemelerin amacının kanun kapsamındaki işletmelerin desteklenmesi olduğu ortaya konulmuştur.

5084 sayılı Kanun ile öngörülen uygulamanın 31/12/2008 tarihinde sona erecek olması sebebiyle 01/01/2009 tarihinde yürürlüğe giren 5810 sayılı Kanun ile geçici 3 üncü maddede değişiklik yapılmıştır.

5810 sayılı Kanun’un 7 nci maddesine göre ise;

5084 sayılı Kanun ile öngörülen uygulamanın 31/12/2008 tarihinde sona erecek olması sebebiyle 01/01/2009 tarihinde yürürlüğe giren 5810 sayılı Kanun ile geçici 3 üncü maddede değişiklik yapılmıştır.

5810 sayılı Kanun’un 7 nci maddesine göre ise;

“3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar;

a) Serbest bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci ve 30 uncu maddeleri uyarınca yapılacak tevkifata etkisi yoktur.

b) Bu bölgelerde üretilen ürünlerin FOB bedelinin en az %85’ini yurtdışına ihraç eden mükelleflerin istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler gelir vergisinden müstesnadır. Yıllık satış tutarı bu oranın altında kalan mükelleflerden zamanında tahsil edilmeyen vergiler cezasız olarak, gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.

c) Bu bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar damga vergisi ve harçlardan müstesnadır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

Maddeye ilişkin hükûmet gerekçesi ise “3218 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, 2008 yılı sonu itibariyle serbest bölgelerde çalışanlar için sağlanan gelir vergisi muafiyetinin kalkacak olması nedeniyle özellikle üretici firmalarda yaşanan sıkıntıların giderilmesi ve bölgelere üretici ihracatçı firmaların çekilmesi amacıyla, bu muafiyetin üreticiler için Avrupa Birliğine üyelik tarihine kadar devam ettirilmesi amaçlanmıştır” şeklindedir.

İfade etmek gerekir ki, uyuşmazlık konusu 3218 sayılı SBK’nın geçici 3 üncü maddesinin (b) bendinde öngörülen düzenlemenin amacının işverenlere yönelik bir teşvik mahiyetinde olduğu açıktır. Nitekim düzenlemenin yer aldığı Kanun’un adı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki” dir.

Gelir stopaj teşvikine dair uygulamanın süresini uzatan 5810 sayılı Kanun’un gerekçesinde de, düzenleme ile özellikle üretici firmalarda yaşanan sıkıntıların giderilmesinin ve “bu muafiyetin üreticiler için Avrupa Birliğine üyelik tarihine kadar devam ettirilmesi”nin amaçlandığı açık bir şekilde ifade edilmiştir.

Esasen bu hususlar da gelir stopaj teşvikine dair düzenlemenin işverenlere yönelik bir teşvik ve destek olduğunu açık ve net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu itibarla, bu düzenleme ile getirilen teşvikin işçilere yönelik olduğuna dair hiçbir dayanak söz konusu değildir.

Diğer taraftan bu noktada uygulamanın ne şekilde icra edileceği hususuna değinmek gerekmektedir. Bu husus ise 12/03/2009 tarihli Resmi Gazete’de Maliye Bakanlığınca yayımlanan “3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu Genel Tebliği” ile belirlenmiştir.

Diğer taraftan bu noktada uygulamanın ne şekilde icra edileceği hususuna değinmek gerekmektedir. Bu husus ise 12/03/2009 tarihli Resmi Gazete’de Maliye Bakanlığınca yayımlanan “3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu Genel Tebliği” ile belirlenmiştir.

Tebliğin “Muhtasar Beyannamenin Verilmesi ve Tecil-Terkin Uygulaması” başlıklı 3.4. maddesi;

“İstisna kapsamında değerlendirilen ücretler üzerinden hesaplanan gelir vergisi, muhtasar beyannameyle genel hükümlere uygun olarak beyan edilecektir.

3218 sayılı Kanun kapsamında istisna edilecek tutar, Ek:1’de yer alan “Gelir Vergisi Tevkifat Tutarlarına İlişkin Bildirim”in “İstisna edilecek tutara ilişkin bilgiler” Tablosunun (g) sütununda gösterilecektir. Bu sütunda yer alan tutar, Muhtasar Beyannamenin “TABLO-2 Tahakkuka Esas İcmal Cetveli” bölümünün “3/b- Tecil Edilecek Tutar” satırına aktarılacak ve vergi dairesince bu tutarlar tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil edilecektir.

İstisna uygulamasından yararlanan mükelleflerin yurt dışı ihracat tutarının toplam satış tutarına oranı, %85 veya üzerinde gerçekleştiğinin YMM faaliyet raporu ile tespit edilmesi halinde, vergi dairesince tecil edilen vergi terkin edilecektir.

Öte yandan, serbest bölgede üretim faaliyetinde bulunan işletmelerde çalıştırılan ve yıl içinde gelir vergisi tevkifatı yapılmış olan işçi ücretleri de, işverenin yıl sonu itibarıyla ürettikleri ürünlerin %85’ini yurt dışına ihraç etme şartını gerçekleştirmesi halinde, gelir vergisi istisnasından yararlanılabilecektir.

Bu işverenler, Ek:2’de yer alan Bildirimi, Aralık ayına ait muhtasar beyannamenin verilme süresi içinde ilgili vergi dairesine vereceklerdir. Bunun üzerine, yıl içinde verilen muhtasar beyannameler üzerinden hesaplanan ve ödenen ücretlere ilişkin gelir vergisi tevkifat tutarları, bu Tebliğle belirlenen koşullarla ilgili vergi dairesi tarafından 213 sayılı Kanun hükümlerine göre düzeltme işlemi yapılarak mükellefe red ve iade edilecektir.”

şeklindedir.

Buna göre, işçinin ücreti üzerinden tahakkuk eden vergi önce tecil edilecek, yıl sonu itibariyle 3218 sayılı SBK’nın geçici 3 üncü maddesinde öngörülen koşulların yerine getirildiğinin tespit edilmesi durumunda, tecil edilen vergi terkin edilecektir.

Bununla birlikte Kanun’da öngörülen şartların yerine getirilmemesi durumunda ise 3218 sayılı SBK’nın geçici 3/2-b maddesine göre “Yıllık satış tutarı bu oranın altında kalan mükelleflerden zamanında tahsil edilmeyen vergiler cezasız olarak, gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.”

Bu aşamada kısaca vergi hukuku açısından da bir değerlendirme yapmak ve “tahakkuktan terkin” uygulamasının niteliğine değinmek gerekmektedir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, işveren, işçinin brüt ücreti üzerinden gelir vergisi kesintisini yaptıktan sonra muhtasar beyanname ile vergiyi doğuran olayı vergi idaresine beyan eder ve bu suretle vergi idaresi tarafından vergi tahakkuk ettirilir.

Bu aşamada kısaca vergi hukuku açısından da bir değerlendirme yapmak ve “tahakkuktan terkin” uygulamasının niteliğine değinmek gerekmektedir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, işveren, işçinin brüt ücreti üzerinden gelir vergisi kesintisini yaptıktan sonra muhtasar beyanname ile vergiyi doğuran olayı vergi idaresine beyan eder ve bu suretle vergi idaresi tarafından vergi tahakkuk ettirilir.

Tahakkuk işlemi ile birlikte, tahakkuk eden vergi tutarı artık devlete ödenmesi gereken bir aşamaya geldiğinden, tahakkuk eden gelir vergisi ile işçi arasındaki bağ kesilmiş olmaktadır. Tahakkuk eden vergi, kesintiyi yapan işveren uhdesinde bulunduğundan, bu aşamada vergiyi ödemekle yükümlü olan borçlu işveren, alacaklı ise devlettir. İşte bu aşamada 3218 sayılı SBK’nın geçici 3 üncü maddesinin (b) bendinde öngörülen teşvik mekanizması devreye girmektedir. İşverence muhtasar beyannamenin verilmesi ile tahakkuk eden ve ödenmesi gereken aşamaya gelen gelir vergisi önce vergi idaresince tecil edilmektedir. Yıl sonu itibariyle anılan maddede öngörülen şartların yerine getirilmesi durumunda tahakkuk eden ve işveren tarafından ödenmesi gereken gelir vergisi kesintisi işveren lehine terkin edilmektedir.

Bu işlemin işverene yönelik bir teşvik olduğunu gösteren en önemli noktalardan birisi de tecil sonucunda şartların yerine getirilmemesi durumunda gecikme zammını ödemekle kimin yükümlü kılındığı hususudur. 3218 sayılı SBK’nın geçici 3/2-b maddesine göre “Yıllık satış tutarı bu oranın altında kalan mükelleflerden zamanında tahsil edilmeyen vergiler cezasız olarak, gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.”

Belirtmek gerekir ki, işveren, vergi hukuku bağlamında “vergi sorumlusu”dur. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 8 inci maddesine göre “Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişidir. Vergi sorumlusu, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir...Bu kanunun mütaakıp maddelerinde geçen "mükellef" tabiri vergi sorumlularına da şamildir.”

Bu itibarla, 3218 sayılı SBK’nın geçici 3/2-b maddesine göre, terkin şartlarının yerine getirilmediğinin anlaşılması durumunda, gecikme zammını ödeyecek olan kişi işverendir. Bu gecikme zammının işçiden tahsiline olanak bulunmamaktadır. Bu husus da, söz konusu teşvikin işverene yönelik olduğunu ortaya koymaktadır.