muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/11359, Karar No: 2012/13157, Tarih: 09.11.2012

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2012/11359 E.  ,  2012/13157 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalılar aleyhine 16/01/2009 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 09/03/2012 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.

Davalılardan ... vekili, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddini savunmuştur.

Mahkemece, kısa karar ile bilirkişi raporunda belirtilen 1 no'lu güzergah üzerinden davanın kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, gerekçeli kararda ise geçit hakkı talebi yönünden davanın esastan reddine, davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine hükmedilmiştir.

Hükmü, davacı temyiz etmiştir.

6100 sayılı HMK’nun “Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi” başlıklı 294. maddesinde açıklandığı üzere;

“Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür.

Hüküm, yargılamanın sona erdiği duruşmada verilir ve tefhim olunur.”

Aynı yasanın  “Hükmün kapsamı” başlıklı 297. maddesi gereğince;

“Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.”

Ve, “Hükmün yazılması” başlıklı 298. maddesi gereğince de;

“Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.”

Somut olayda mahkemece, kısa kararda davacı yararına 1 no'lu güzergah üzerinden davanın kabulüne davalı ... yönünden husumetten reddine şeklinde hüküm kurulduğu halde, gerekçeli kararda geçit hakkı talebi yönünden davanın reddine, davalı ... yönünden husumetten reddine karar verilmiştir. Bu durumda, temyiz edilen gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olduğu görülmüştür.

10.04.1992 tarihli ve 1991/7-1992/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararında kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili bulunmasının bozma nedeni oluşturacağı, bozmadan sonra mahkemenin önceki kısa kararla bağlı olmaksızın çelişkiyi kaldırmak kaydı ile vicdani kanaatine göre karar verebileceği öngörülmüştür.

Bu itibarla gerekçeli karar ile hüküm sonucunun çelişkili olması nedeniyle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle; davacının temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, 09.11.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11274, Karar No: 2023/12000, Tarih: 28.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/11274 E.  ,  2023/12000 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/133 E., 2021/240 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul, kısmen ret

Taraflar arasında iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasında mahkemece Dairemizce verilen bozma kararına uyularak yapılan inceleme neticesinde davanın kısmen kabul ve kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar ve davalı vekillleri tarafından süresi içerisinde temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin murisi ...'nın davalı şirkette 14.06.2013 tarihinde su vanalarını açıp kapatma görevlisi, beden işçisi olarak çalışmaya başladığını, 24.06.2013 tarihinde davalı işyerinde çalışmakta iken, davalı işyerine ait 16 DS 309 plakalı motosikletle seyir halinde iken karşı yönden gelen ... plakalı kamyonetle çarpışması sonucu vefat etttiğini, muris ...'nın motosiklet kullanma ehliyeti olmamasına rağmen davalı şirketin işyerine ait sulama vanalarını açıp kapatmaya giderken motosiklette gitmeye zorladığını, bu nedenle davalı tarafın tamamen kusurlu olduğunu, olayın meydana gelmesinde müvekkillerinin murisinin hiçbir kusuru bulunmadığını beyanla, fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL maddi tazminat ile baba ... için 75.000,00 TL, anne ... içinde 75.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini müteveffanın babası ... yönünden 26.166,42 TL'ye ve anne ... yönünden 30.048,87 TL'ye çıkartarak bu miktarın tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafa usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamış, 17.03.2015 tarihinde bilirkişi raporuna karşı itirazlarını içerir dilekçe sunmuş ve bu dilekçe ile 24.02.2015 tarihli bilirkişi raporunun usule ve hukuka aykırı olduğunu ve içeriği itibari ile kabul edilemeyeceğini beyan ettiği görülmüştür.

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI

A) İlk Mahkeme Kararı

Mahkemenin 16.12.2015 tarih ve 2014/176 Esas, 2015/592 Karar sayılı ilk kararında özetle; davanın kısmen kabulü ile baba ... için 26.166,42.TL maddi, 25.000,00 TL manevi, anne Zeliha için 30.048,87.TL maddi, 25.000,00.TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B) İlk Bozma Kararı

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI

A) İlk Mahkeme Kararı

Mahkemenin 16.12.2015 tarih ve 2014/176 Esas, 2015/592 Karar sayılı ilk kararında özetle; davanın kısmen kabulü ile baba ... için 26.166,42.TL maddi, 25.000,00 TL manevi, anne Zeliha için 30.048,87.TL maddi, 25.000,00.TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B) İlk Bozma Kararı

Kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 12.09.2017 tarih ve 2016/3584 E- 2017/6140 K sayılı ilamında özetle; "Somut olayda, zararlandırıcı olayın tahkikat sonucunda Sosyal Güvenlik Kurumunca iş kazası kabul edildiği ve davacı anneye Kurumca gelir bağlanırken; babaya gelir bağlanmadığı, Mahkemece davacı babaya gelir bağlanmama nedeninin araştırılmadığı, davacı anne için ise bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya kabil kısmının tazminat alacağından tenzil edilmediği anlaşılmakla maddi tazminat isteminde bulunan davacı babaya iş kazası sigorta kolundan gelir bağlanmama nedeninin Kurumdan sorularak, gelen yanıta göre gerekirse davacı babaya SGK Başkanlığını hasım göstererek iş kazası sigorta kolundan kendilerine ölüm geliri bağlanması gerektiğinin tespiti davası açması için önel vermek, dava açılması halinde 6100 sayılı HMK'nun 165/2 nci maddesi gereğince bu dava için bekletici mesele yapılması, dava kabul edilmiş ise yapılan hesaptan kurumca davacı anne ve babaya bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerlerinin rücuya tabi kısımlarının maddi tazminat miktarlarından tenzil ederek, çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi" yönlerinden mahkeme kararı bozulmuştur.

C) İkinci Mahkeme Kararı

Mahkemenin 11.08.2020 tarih ve 2017/1044 E - 2020/328 K

sayılı ikinci kararında özetle; davanın kısmen kabulü ile davacı baba ... için 26.166,42 TL, davacı anne ... için 30.048,87 TL destekten yoksun kalma tazminatı (taleplerle bağlı kalınarak) ile davacıların her biri için 25.000'er TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, davacıların destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde ve manevi tazminat taleplerinde fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

D) İkinci Bozma Kararı

D) İkinci Bozma Kararı

Kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 09.03.2021 tarih ve 2020/11654 E- 2021/2892 K sayılı ilamında özetle; "davacıların mahkemece verilen bir önceki kararı temyiz etmemiş olması nedeniyle o kararda esas alınan verilerin davalı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğu gözetilip, asgari ücretteki değişiklikler nedeniyle rapor alınarak davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakkın bertaraf edilemeyeceği dikkate alınarak, 26.08.2015 tarihli hesap raporunda davacı anne için hesap edilen maddi tazminat alacağından, bu davacıya bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya kabil kısmını tenzil etmek, baba için de anılan rapor ile hesap edilen maddi tazminat alacağına hükmederek davacıların maddi tazminat istemleri hakkında fazlaya ilişkin talep hakkını saklı tutmadan bir karar verilmesi" yönlerinden mahkeme kararı bozulmuştur.

IV. SON BOZMA KARARI SONRASI YARGILAMA SÜRECİ VE KARAR

Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen son kararda özetle; "Mahkememizin 16.12.2015 tarihli kararı öncesinde bilirkişi Av. ... alınan 26.08.2015 tarihli raporda; davacılardan baba ...'nın toplam maddi zararının 26.166,42 TL ve anne ...'nın maddi zararı 30.048,87 TL olarak hesaplanmış ise de, en son 09.03.2021 tarihli bozma ilamı gereğince davacı anne için hesap edilen maddi tazminat alacağından bu davacıya bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısmı olan 16.924,52 TL kısmının tenzil edilerek 13.124,35 TL alacağı bulunduğuna, davacı baba için de anılan rapor ile hesap edilen ve ilk kararda hükmolunan miktarı davacıların temyiz etmemiş olması nedeniyle davalı taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturduğu kabul edilerek 26.166,42 TL maddi tazminat alacağı üzerinden kabul edilmesi, diğer yandan kaza tarihi, tarafların toplumsal ve gelir durumları, ülkenin ekonomik koşulları, paranın satın alma gücü, kusur durumları, olay nedeni ile duyulan elem ve ızdırabın derecesi ile hak ve nesafet kuralları göz önünde bulundurularak takdiren anne ... için 25.000,00 TL ve baba ... için de 25.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacılara verilmesi" gerekçeleriyle "Davanın kısmen kabulü ile davacı baba ... için 26.166,42 TL, davacı anne ... için 13.124,35 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile davacıların her biri için 25.000'er TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, davacı anne ...'nın fazlaya ilişkin maddi tazminat isteğinin reddine, davacıların manevi tazminatta fazlaya ilişkin taleplerinin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; temyiz eden davalının itirazlarının aksine mahkemenin Yargıtay bozma ilamına uyarak SGK tarafından bağlanan peşin sermaye değerini maddi tazminattan mahsup ederek karar verdiğini ancak Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 2016/5 E- 2018/6 K sayılı ilamı gereğince gelir bağlanması gereği aranmadan tazminata hükmedilmediği gerektiğini, davacı babanın maddi tazminat alacağı 67.250,73 TL, davacı annenin maddi tazminat alacağı 77.139,04 TL olarak hesaplandığı halde Mahkemece daha az miktarda maddi tazminatlara hükmedildiğini ve fazlaya ilişkin talep haklarının saklı tutulmadığını bu nedenle kararın bozulması gerektiği belirtilmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; gelirlerin hesap raporundan tenziline dair bozma gereği yapılmadığını, Yargıtay ilk bozma ilamında davacı babanın SGK'dan aldığı maaş tutarının belirlenmesi ve iş kazası sigorta kolundan davacı babaya maaş bağlanıp bağlanmadığının tespit edilmesi gerektiğini, çünkü destekten yoksun kalma tazminatının ancak devlet tarafından destek sağlanmayan kişilere kaza geçiren kişinin sağlaması muhtemel maddi destek hesaplanmak suretiyle verilebilen bir maddi tazminat türü olduğunu, oysaki somut olayda davacıların hem SGK tarafından iş kazası sigorta kolundan istifade etmekte hem de kendi kazançlarını kullandıkları için verilen kararın hatalı olduğunu beyanla kararın bozulması gerektiğini beyan etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının, maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanamadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesi" açısından 6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, "Tazminat alacaklarının belirlenmesi ve sorumluluk" açısından kaza tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci ve 114 üncü maddeleri yollamasıyla aynı Kanunun 49,50,51,52,53,54,55 ve 56 ncı maddeleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" açısından 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanunun 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleri, "Usuli kazanılmış haklar" açısından 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gözetilerek, tarafların temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davacılar ve davalı vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına karar verilmiştir

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

Davacılar ve Davalı vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle mahkeme kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harçlarının temyiz eden ilgililere yükletilmesine,

Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine,

28.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5835, Karar No: 2012/9683, Tarih: 28.06.2012

**6. Hukuk Dairesi         2012/5835 E.  ,  2012/9683 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Menfi Tespit

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı menfi tespit davasına dair karar, davacı ve davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece, hukuki yarar bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, müvekkilinin davalının mülkiyetinde bulunan fuar sergi salonlarında kiracı olduğunu, davalı kiralayan tarafından ihtiyaç nedeniyle açılan tahliye davasının Bakırköy 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2005/143 esas 2008/658 karar sayılı kararı ile kabulü üzerine müvekkilinin davaya konu 1,5,6 ve 7 nolu sergi salonlarından icra marifetiyle tahliye edildiğini, verilen tahliye kararının karar düzeltme aşamasında Yargıtay’ca bozulduğunu, bu kez mahkemenin bozma ilamına uyarak tahliye isteminin reddine karar verdiğini, müvekkilinin ret kararı doğrultusunda salonları 02.12.2009 tarihinde üçüncü kişi konumunda olan ... ... A.Ş.’den teslim aldığını, icra marifetiyle tahliyenin gerçekleştirildiği 24.12.2008 ile salonların müvekkiline teslim edildiği 02.12.2009 tarihleri arasındaki dönem için müvekkilinin kira borcundan sorumlu tutulamayacağını belirterek bu dönem kira paralarına ilişkin müvekkili hakkında yapılan icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Davalı vekili; davacı kiracının takibe süresi içinde itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, itirazın hükümden düşürülmesi amacıyla itirazın iptali davası açtıklarını, bu aşamada kiracının menfi tespit istemekte hukuki yararı olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararı olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık icra takibinin itiraz ile durması üzerine, itirazın iptali davası açılmadan önce borçlunun menfi tespit istemekte hukuki yararı bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Davalı alacaklı kira alacağının tahsili için ...İcra Müdürlüğünün 2009/16966 sayılı dosyası ile icra takibi başlatmış, borçlu tarafından süresinde borca itiraz edilmesi üzerine takip durmuştur. İtirazın iptaline yönelik her hangi bir dava açılmamışken davalı borçlu tarafından menfi tespit istemiyle 26.08.2009 tarihinde işbu dava açılmış, alacaklı ise 24.09.2009 tarihinde itirazın iptali ve tahliye istemiyle ayrı bir dava açmıştır.

İ.İ.K.’nun 72.maddesi hükmüne göre borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Borçlunun borçlu olmadığının tespitini istemekte hukuken korunmaya değer bir menfaati bulunmak koşulu ile davanın icra takibinden önce veya takip sırasında açılması mümkündür. Menfi tespit davası gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı bir dava olarak adlandırılmaktadır.

Takip hukuku bakımından itirazın hukuki sonuçları İİK’nun 66/1.maddesinde belirtilmiş olup anılan madde hükmüne göre süresinde borca itiraz edilmesi ile takip işlemleri kendiliğinden durur. İtirazın hükümden düşürülmesi için alacaklı tarafından itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel hükümler dairesinde itirazın iptali davası açılması veya altı ay içinde İ.İ.K.’nun 68.maddesinde belirtilen belgelere dayalı olarak icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenilmelidir. İtirazın iptali süresini geçiren alacaklının genel hükümler dairesinde alacak davası açması da mümkündür. Alacaklı tarafından belirtilen bu süreler içinde bir dava açılmasını beklemek yerine takip borçlusunun; maruz kaldığı icra takibi nedeniyle oluşan belirsizliğin bir an evvel giderilmesini istemekte hukuken korunmaya değer bir yararı olduğu kabul edilmelidir. Yasanın açık hükmüne (İ.İ.K.’nun 72/1) göre ortada bir icra takibi söz konusu olmasa dahi yapılabilecek olası bir takibi düşünerek menfi tespit davası açması mümkün olan borçlunun icra takibiyle kendisinden hak talebinde bulunan alacaklıya karşı bu davayı açmasında hukuki yararı olduğunda kuşku yoktur. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.01.2012 gün 2011/19-622 esas – 2012/9 sayılı kararı da aynı doğrultudadır. Menfi tespit davası bakımından takibin İ.İ.K.’nun 68.maddesinde sayılan belgelere dayalı olması veya olmaması arasında da bir fark bulunmamaktadır. Her iki halde de borç tehdidi söz konusu olup davacının menfi tesit istemekte hukuki yararı bulunmaktadır. Yapılan bu açıklamalardan sonra somut olayda davacının, alacaklı tarafından henüz bir itirazın iptali davası açılmamışken, kendisine yönelik icra takibi nedeniyle menfi tespit istemekte hukuki yararı bulunmakta olup mahkemece aksi kanaatle davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Hüküm belirtilen bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 28.06.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(M)

ÜYE ...'NİN KARŞI OY YAZISI

Hüküm belirtilen bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 28.06.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(M)

ÜYE ...'NİN KARŞI OY YAZISI

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK.nun 114. maddesindeki hukuki yarar dava şartı olarak kabul edilmiştir. Hakkı ihlal eden bir kişi davacı olarak mahkemeye başvurup hukuki korunma talep edebilir.

Ancak davacının hukuki korunma talep edebilmesi için korunmaya değer bir yararının bulunması gerekir.

Davacının dava hakkına sahip bulunması mahkemeden hukuki koruma isteyebilmesi için yeterli değildir. Dava açan kişinin ayrıca dava açmakta hukuki bir yararı bulunmalıdır.

Kural olarak inşai davalarda ve eda davalarında hukuki yararın bulunduğu varsayılır. Davacı bu tür davalarda hukuki yararının bulunduğunu bildirmek ve ispat etmekle yükümlü değildir. Ancak şüphe halinde hukuki yararın mevcut olup olmadığı inceleme konusu yapılır.

Tespit davalarında bu arada menfi tesit davasında davacının davanın açılmasında hukuki yararı bulunmalıdır.

Davacı menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunduğunu bildirmeli, açıklamalı ve gerekirse ispat etmelidir. (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001, c.II.s.1368; Hanağası Emel; Davada Menfaat, Ankara, 2009, s.314)

Davacı menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğunu ispat edemezse dava şartı olana hukuki yaparın bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmelidir.

Genel haciz yoluyla ilamsız takibe süresinde yapılan itiraz üzerine takip durur. (İİK.m.66.) Takibin dayanağı belge itirazın kesin kaldırılmasını (İİK.m.68, 68 a) sağlayan belgelerden ise borçlunun itirazdan sonra menfi tespit davası açmakta hukuki yararı vardır. Zira alacaklı itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesine başvurarak itirazın kesin kaldırılmasını sağlayabilir. Bu durumda borçlunun mallarının haczedilmesi ve satılması tehlikesi bulunmaktadır. Borçlunun bu durumda açtığı menfi tespit davasını kazanması halinde lehine %40 tazminata karar verilmemelidir. İİK.nun 72/5. maddesine göre borçlu yararına tazminata hükmedilmek için borçluya menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötüniyetli olması gerekir. Oysa itirazla takip durduğuna göre borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan bir takibin mevcut olduğu kabul edilemez.