muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/31519, Karar No: 2019/12574, Tarih: 10.10.2019

**19. Ceza Dairesi         2019/31519 E.  ,  2019/12574 K.**

**"İçtihat Metni"**

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na aykırı davranmak eyleminden dolayı kabahatli ... hakkında anılan Kanun’un 23/5-a, 21 ve Ek 2/3. maddeleri uyarınca 5.191,00 Türk lirası, 2.628,00 Türk lirası, 876,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmasına dair İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün 27/09/2017 tarihli ve IG 866725 sayılı trafik idarî para cezası karar tutanağı ile 144551 sayılı araç trafikten men tutanağına karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/11/2017 tarihli ve 2017/5269 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 23/5-a maddesi gereğince verilen idarî para cezası yönünden reddine, anılan Kanun’un 21 ve Ek 2/3. maddeleri uyarınca verilen 2.628,00 Türk lirası ve 876,00 Türk lirası idarî para cezalarına yönelik itiraz konusunda, idarî para cezalarının miktarı itibarıyla kesin olduklarından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair mercii İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/12/2017 tarihli ve 2017/6743 değişik iş sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 26/07/2019 gün ve 4205 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekinde bulunan dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 04/08/2019 gün ve KYB-2019-31519 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize gönderilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre, olay tarihinde adı geçen kabahatlinin ...plaka sayılı araca ... plaka takmak suretiyle öğrenci servis hizmeti verdiği için başka bir araca ait tescilli plaka takmak, ilgili belediyeden izin almaksızın ticarî amaçlı yolcu taşımak ve tescil edilen araçları trafik belgesi ve tescil plakası almadan karayoluna çıkarmak eylemlerinden İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün 27/09/2017 tarihli ve IG 866725 sayılı trafik idarî para cezası karar tutanağı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 23/5-a, 21 ve Ek 2/3. maddeleri uyarınca 5.191,00 Türk lirası, 2.628,00 Türk lirası ve 876,00 Türk lirası olmak üzere toplam 8.694,00 Türk lirası idarî para cezası verildiği, söz konusu idarî para cezasına yönelik itirazın İzmir 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/11/2017 tarihli kararı ile reddedildiği, anılan karara karşı yapılan itirazın ise İzmir 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/12/2017 tarihli kararı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 23/5-a maddesi gereğince verilen idarî para cezası yönünden reddine, anılan Kanun’un 21 ve Ek 2/3. maddeleri uyarınca verilen 2.628,00 Türk lirası ve 876,00 Türk lirası idarî para cezalarına yönelik itiraz konusunda idarî para cezalarının miktarı itibarıyla kesin olduklarından bahisle karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiğinin anlaşılması karşısında,

1- Kabahatlinin tutanak tarihinden önce servis hizmeti verdiği aracını yenilemesini müteakip eski aracındaki plakanın yeni aracına devri konusundaki işlemlerin yapılması için trafik iş takipçisine vekâlet vermesi sonrasında, Trafik Tescil Müdürlüğü'ndeki plaka devir işlemlerinin tutanak tarihinde tamamlanmasına rağmen adı geçen kabahatlinin resmî işlemleri vekâlet verdiği kişi aracılığıyla yaptırdığından dolayı bilgisi olmadığı için servis görevine eski aracı ile devam ettiği, aynı gün yapılan denetimde plakasının yine talepte bulunana ait diğer araca ait olarak görünmesi sebebiyle idarî yaptırım uygulandığı, her iki aracın da kabahatli adına tescilli olduğu ve kabahatli hakkında aynı olay sebebiyle sahtecilik suçundan açılan kamu davasının yapılan yargılaması neticesinde İzmir 34. Asliye Ceza Mahkemesinin 11/12/2018 tarihli ve 2018/440 esas, 2018/1121 sayılı kararı ile beraatine hükmedildiği nazara alındığında itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesinde,

2- İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün 27/09/2017 tarihli ve IG 866725 sayılı trafik idarî para cezası karar tutanağı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 23/5-a, 21 ve Ek 2/3. maddeleri uyarınca 5.191,00 Türk lirası, 2.628,00 Türk lirası ve 876,00 Türk lirası olmak üzere toplam 8.694,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanması sebebiyle, idarî para cezalarının kesinlik miktarının tek bir tutanakta birden fazla eylem için belirlenen toplam miktar üzerinden belirlenmesi gerektiği cihetle 2918 sayılı Kanun’un 21 ve Ek 2/3. maddeleri uyarınca verilen 2.628,00 Türk lirası ve 876,00 Türk lirası idarî para cezalarına yönelik itirazın bölünemeyeceği ve itiraz konusunda değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmeden karar verilmesine yer olmadığına dair yazılı şekilde hüküm kurulmasında, isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla, gereği görüşülüp düşünüldü;

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesinde yer alan “İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.” şeklindeki düzenleme karşısında, somut olayda muteriz hakkında İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün 27.09.2017 tarihli ve IG 866725 sayılı trafik idarî para cezası karar tutanağı ile idari para cezası uygulandığı gibi, 144551 sayılı araç trafikten men tutanağı ile aracın trafikten mennine de karar veriliği ve muteriz vekilinin 04.10.2017 havale tarihli dilekçesi ile hem idari para cezasının iptalini hem de trafikten men kararının kaldırılarak aracın iadesini talep etmesine karşın, Sulh Ceza Hakimliğince görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, başvurunun esastan incelenerek yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmakla;

Açıklanan bu nedenle kanun yararına bozma yoluna gelinip gelinmeyeceğinin takdiri için dosyanın Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10/10/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3122, Karar No: 2013/3282, Tarih: 25.02.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/3122 E.  ,  2013/3282 K.**

**"İçtihat Metni"**

Resmî belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından şüpheliler Türkiye İş Bankası Toptancı Hali yetkilileri, ..., ..., ... ve ... haklarında yapılan soruşturma evresi sonucunda, Antalya Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 08/03/2012 tarihli ve 2011/70584 soruşturma, 2012/8385 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı şikâyetçi vekili tarafından yapılan itirazın reddine dair, mercii Manavgat 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 29/08/2012 tarihli ve 2012/1671 değişik iş sayılı karar aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 14/01/2013 gün ve 2012/597/3428 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 25/01/2013 gün ve 2013/19636 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

Dosya kapsamına göre; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 160. maddesinde yer alan "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve ... bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür." şeklindeki düzenleme karşısında, Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmak zorunda olduğu;

Cumhuriyet başsavcılığınca, dosyaya ibraz edilen 22/06/2012 tarihli yetkilendirme kararının altındaki imzanın ... ve ...'a ait olup olmadığının grafolojik inceleme ile araştırılarak, imzanın ilgililere ait olması halinde; şüpheli ...'nün 03/01/2012 tarihli beyanında 2010 yılı Temmuz ayında şirketten ayrıldığını belirtmesine karşın şirket ortaklarından ...'ın 25/09/2011 tarihli beyanında şirket işlerini ...'nün takip ettiği ve halen şirketin başında olduğu; şüpheli ...'ın 01/04/2011 tarihli beyanında söz konusu çeklerin 2010 yılı başlarında kaybolduğunu belirttikten sonra şikâyetçiye çeklerin toplam bedeli kadar borçlarının olmadığını bu hususun ticarî defterleri ile sabit olduğunu beyan ettiği, buna göre şüpheli ...'ın müşteki ile aralarında hukuksal ilişkiyi ikrar eden beyanının çeklerin müştekinin elinde hukuka uygun olarak bulunmadığı anlamına gelen savunmasını kanıtlamadığı gibi çeklerin 2010 yılında kaybolduğu savunmasını çürüttüğü, yine her üç şüphelinin de savunmalarının birbirlerini yalanladığının anlaşılması karşısında şüpheli şirket ortaklarının, şüphelilerden ...'ye şirkete ait şube ile ilgili işlemleri yürütmek, her türlü işlemleri yapmak, münferiden atacağı imza ile şubeyi temsil ve ilzam etmesi hususunda yetki verdikten sonra yetki belgesinin sahteliğini iddia etmek suretiyle ...'nün keşide ettiği çeklerin tahsilini akamete uğratmak suretiyle menfaat temin etmek şeklinde gerçekleşen eylemlerinin nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu; ödeme tarihi itibariyle hesap sahibi tarafından çeklerin ödenmemesi hususunda verilmiş bir talimat veya mahkemece verilmiş bir ihtiyatî tedbir kararının bankaya bildirilmediğinin anlaşılması halinde ise şüpheli banka görevlilerinin ibraz edilen çeki, sahte olduğu gerekçesi ile ödememek şeklinde gerçekleşen eylemlerinin Diğer şüphelilerin nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak teşkil edeceği,İmzaların ilgililere ait olmadığının anlaşılması halinde ise, şüpheliler ..., ... ve ... yönünden özel belgede sahtecilik ve dolandırıcılık, şüpheli ... yönünden ayrıca resmî belgede sahtecilik suçunu oluşturabileceği gözetilerek bu kapsamda, taraflarca sunulanlardan delil değerini haiz olanlar ile sanıklara isnat edilen suçlara ilişkin maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına yarar her türlü delilin resen ve etraflıca araştırılarak ortaya çıkacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik soruşturmaya dayalı verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yapılan itirazın, Cumhuriyet başsavcılığınca etkin bir soruşturma yapılmasını sağlamak üzere kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet

isabet görülmediğinden 5271 Sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

isabet görülmediğinden 5271 Sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Kanun yararına bozmaya atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden Manavgat 1. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 29/08/2012 gün ve 2012/1671 D. İş sayılı kararın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309.maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmek üzere dosyanın Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 25/02/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/8197, Karar No: 2022/17032, Tarih: 29.12.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/8197 E.  ,  2022/17032 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

No :

Dava, 01.01.2004-30.09.2008 tarihleri arasında çalışanlara ödenen aile yardımı, çocuk yardımı, yemek yardımı, ağır iş yardımı, sosyal yardım, vasıta yardımı, kültür yardımı, sendika yardımı, öğrenim yardımı adı altında yapılan ödemelerin sigorta primine esas kazançlar kapsamında olmaması nedeniyle bu ödemelerin sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile yersiz ödenen işveren payına ait primlerin tahsili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince verilen kararın, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

I-İSTEM

Davacı vekili, 506 sayılı yasanın, 4958 sayılı kanun ile değişik 77. madde 2. fıkrası 01.01.2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere "Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar ile ... Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz." şeklinde düzenlendiğini, bu hükmün 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı yasanın 80. Madde c ve b benleri ile değiştirildiğini," b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz. c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. " şeklinde değiştirildiğini, Yargıtay 21. HD. 05.02.2007 tarih 2006/4180 ve 2007/1193 sayılı kararında "... İşverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme ve yardımların ücret ve benzeri ödemelerden tamami ile farklı nedenlere dayandığı bir iş karşılığı değil insani değer yargıları sonucu verildikleri, bu yardımların ayni veya parasal yapılmasının öneminin olmadığını, beyan ederek karar verildiğini, ... 5. İş İş Mahkemsinin 2012/339 - 2012/515 k sayılı aynı nitelikte karar verildiğini, kararın Yargıtay tarafından onandığını, bu sebepler doğrultusunda 01.01.2004-30.09.2008 tarihleri arası çalışanlara ödenen aile yardımı, çocuk yardımı, yemek yardımı, ağır iş yardımı, sosyal yardım, vasıta yardımı, kültür yardımı, sendika yardımı, öğrenim yardımı adı altında yapılan ödemelerin sigorta primine esas kazançlar kapsamında olmadığını halde işçiye yardım niteliğinde olan bu ödemelerin davalı tarafından hatalı yasal dayanağı olmaksızın bu meblağlar üzerinden işveren payı tahsilatı yapıldığı ve fazla ödenen paranın iadesinin gerektiğini, Adana 9. Noterliği 05.11.2014 tarihli ihtarname ile kurumu başvurulduğunu, 04.05.2015 tarih 3006 sayılı cevabi yazıda kurum tarafından olumsuz yanıt verildiğini, beyan ederek 01.01.2004-30.09.2008 tarihleri arası dönem kuruma fazladan ödenen ve iadesi gereken 1.735.976,76-TL nin tahsilini talep etmiştir.

II-CEVAP

II-CEVAP

Davalı vekili, açılan davanın haksız olduğunu, 506 sayılı kanun ve 5510 sayılı kanuna aykırı olduğunu, 506 sayılı yasa 77. maddesi birinci fıkrasında bir iş karşılığı olsun veya olmasın para biçiminde yapılan ödelemerin primlerin hesabında esas alınanacağını, ikinci fıkrasında prim ödemesinde nazara alınmayacak olan ödemelerin sayıldığını, 5510 sayılı yasa 80 maddesi b ve c banlarina göre ayni yardım olarak değerlendirilmesi mümkün olmayan ödemelerin prime tabi tutulması gerektiğini açık olduğunu bu anlaşmada hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddinin gerektiğini beyan etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

"Davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine,

1-) 1.578.985,61 TL alacağın her aya ilişkin primlerin kuruma ödendiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

"1-Davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine" karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı vekili, davanın kabulü gerektiğini beyanla eksik araştırmaya dayalı kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyanla eksik araştırmaya dayalı kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1) Davanın yasal dayanağı, sigortalı ve işverenin ... Kurumuna ödeyecekleri primlerin matrahını teşkil eden sigortalı kazançlarının nelerden ibaret olduğu ve istisnalarını gösteren (mülga) 506 sayılı ... Kanununun 77/I. maddesidir.

a-)Mülga 506 sayılı Kanun dönemi açısından;

Mülga 506 sayılı ... Kanununun 4958 sayılı Kanunun 36. maddesi ile değişik 77. maddesi olup, anılan maddede; “Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeyecekleri primlerin hesabında:

a)Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,

b)Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,

c)İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile ... Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur…” denilmektedir. “Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur” bölümü, 4958 sayılı Kanun ile anılan maddenin ikinci fıkrasına son cümle olarak eklenmiştir.

Görüldüğü gibi, anılan madde hükmünde hangi kazançların prim hesabına esas alınamayacağı sayma yöntemiyle belirlenmiş olup, Türk pozitif hukukunda egemen olan kurala göre, ayrık hükümler genişletici değil, daraltıcı yoruma tabidirler ve anılan kural, 23.05.1960 tarihli 11/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulanmıştır.

Bu kararda sigortalılara ödenen yemek paralarının ayni yardım niteliğinde bulunduğu sonucuna varılmış ve prime esas kazancın belirlenmesinde dikkate alınamayacağı görüşü benimsenmiştir. Bunun dışında Yargıtay uygulamasında bazı kararlarda, teknik personele ödenen şantiye ve arazi zammını, hasta sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği, toplu iş sözleşmesi gereğince sigortalıya ödenen araç ücreti, çiğden verilen erzak, elbise dikiş ücreti, yakacak ve yakıt parası ve toplu iş sözleşmesi gereğince sigortalıya ödenen yemek parası aynî yardım niteliğinde görülmüştür. Somut bir biçimde belli bir ihtiyaca yönelik, ayni yardım niteliğinde olan giyim yardımı sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançlardan değildir.

İkramiye adı atındaki ödemeler yönünden ise; 11.07.1956 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 6772 sayılı Kanunun 1. maddesi ile “… belediyeler ve bunlara bağlı teşekküler, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmeyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır.” hükmü getirilmiş, anılan Kanunun 4. maddesinin 2. fıkrasında ise “… Bu tediyelerden çeşitli işçi sigortalarının icabettirdiği primler kesilmez ve bu paralar borç için haczedilemez.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yasa gereğince, maddenin 2. fıkrasındaki istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen her türlü gelirden sigorta primi kesilmesi söz konusu olmaktadır. 506 sayılı Kanunda ücretin tanımı yapılmamıştır. Fakat m.77/I-a’da sözü edilen “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi ücretlerinde girdiği kabul olunmaktadır. Bu ücretlerin sigortalıya fiilen ödenmesi şart olmayıp, onun adına o ay için tahakkuk ettirilmiş olması prime esas kazanca dahil edilmesi için yeterlidir. Asıl ücretin eki niteliğinde bulunan prim ve ikramiyeler, prime esas kazançlar olarak brüt tutarları üzerinden ödendikleri aylar itibariyle prime esas tutulur. Bunların tahakkuk etmiş olması prime esas tutulmaları için yeterli olmamakta, ödenmiş olması da aranmaktadır (m.77/I-b).

İdare veya kaza mercileri tarafından verilen karar uyarınca sigortalılara yapılan ödemeler (a) ve (b) bentlerinde öngörülen ücret türlerinden ayrımsızdır. Fark, bunların yönetim ve yargı mercilerince verilmiş kararlardan kaynaklanmalarıdır. İşveren ile sigortalı işçi arasında “fazla çalışma ücreti” veya “prim, ikramiye” gibi konularda uyuşmazlık çıkar ve mahkemece, bu işçilik haklarının ödenmesine karar verilir ve sigorta primlerinin ödeneceği ay içinde bu paralar sigortalıya verilirse, bu ödemelerde prim matrahına dahil edilerek, prim hesabında göz önünde tutulur. Bu tür kazançlara salt hak kazanmak, bu kazançların prime esas alınması için yeterli bulunmamaktadır (Mustafa Çemberci, ... Kanunu Şerhi, Olgaç Matbaası, 1985 Baskı, s.439).

Somut olayda, yol yardımına ilişkin çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içerisinde ödenen dava konusu alacak tutarlarına ilişkin muafiyet tutarları dikkate alınmadan hazırlanan bilirkişi raporu hükme esas alınarak, fazla alacak tahsiline yönelik olarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Öncelikle davacı tarafından çalıştırıldığı belirtilen sigortalılarına dava dilekçesinde belirtilen kalemlerin hangilerine yönelik yardımlar yapıldığı ve yapılmış ise hangilerinin yukarıda belirtilen mevzuat kapsamında sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği tespit edilerek yapılmış ise prime esas kazanca dahil edilmemesi gereken yardımların ayrı ayrı belirtilmek suretiyle dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, muafiyetler de gözetilmek kaydıyla konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içinde ödenen ve Kanun kapsamında geçen yardım tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutar Kurum verileri ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmeli, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1 maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.