muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/6836, Karar No: 2011/7885, Tarih: 16.06.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2011/6836 E.  ,  2011/7885 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı mahal mahkemesinden verilen hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Heyetçe, incelenmesine gerek görülen davacının anne, baba ve kardeşlerini gösterir nüfus aile kayıt tablosunun merciinden getirtilerek evrak arasına konulduktan sonra yeniden Dairemize gönderilmek üzere dosyanın MAHKEMESİNE GERİ ÇEVRİLMESİNE, 16.06.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/19659, Karar No: 2016/13573, Tarih: 16.06.2016

**7. Hukuk Dairesi         2016/19659 E.  ,  2016/13573 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1- Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı vekili, davacının büyük hissedarı ...olan davalı şirkette 270 civarında işçinin çalıştığını. 2014 yılı Şubat ayında 206 işçinin ... üye olduğunu, 30/03/2014 tarihinde yapılan yerel seçimlerle belediye yönetiminin el değiştirdiğini, bu tarihten itibaren sendika üyesi olan işçilere üyelikten istifa etmeleri yönünde baskı yapıldığını, baskılara dayanamayan çok sayıda işçinin sendika üyeliğinden istifa ettiğini, davalı şirket yöneticilerinin ve Belediye Başkanın işçilerin çoğunluğunu sendika üyeliğinden istifa ettiremeyince 28/11/2014 tarihli yazı ile ilk etapta 64 işçinin iş sözleşmesini 30/11/2014 tarihinden itibaren 5 ay süreyle askıya aldığını, askıya alma işlemine de kış mevsiminin gelmiş olması ve yoğunluğun azalmasının gerekçe gösterildiğini, davacı ve arkadaşlarının ise 31.03.2015 tarihli yazı ile aynı neden gerekçe gösterilerek iş akitlerine son verildiği, davalı işverenin iş sözleşmesini tek taraflı olarak askıya almasının, işin niteliğinden ve yasadan kaynaklanmadığından iş sözleşmesinin feshi niteliğinde olduğunu, iş sözleşmesinin sendikal nedenle ve geçerli bir neden olmaksızın sona erdirildiğini öne sürerek feshin geçersizliğinin tespiti ile davacının işe iadesine, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 25 maddesine göre davacının yasal süre içinde başvurusu üzerine davalı tarafça işe başlatma - başlatmama şartına bağlı olmaksızın ödenmesi gereken sendikal tazminat tutarının en az 1 yıllık brüt ücreti olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; iş akdinin feshedilmediğini, sadece şirketin faaliyet konusu olan işlerinin azalması ve ekonomik nedenlerle 5 ay süreyle askıya alındığını, işe iade davası koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davalı ... davacı ve arkadaşlarının sendikaya üye olmasından dolayı iş akitlerinin tek taraflı olarak askıya alınmasının işverenin haksız feshi olduğu, mahkemece aynı konuya ilişkin dosyalarda verilen davanın reddine ilişkin kararların Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nce bozulup ortadan kaldırıldığı gözönüne alınarak yargılama süresinde davacı işe başlatılmış olmakla davacının işe iade talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ancak feshin sendikal nedene dayandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece davalı işverence yapılan tek taraflı askıya alma işleminin bir işveren feshi olduğu ve feshin geçerli nedene dayanmadığı anlaşılmakta olup, yargılama sürecinde davacı işçi işe başlatılmış olmakla dava bu yönden konusuz kalmıştır. 03.06.2015 tarihli şirket yazı cevabına göre, fesih tarihi olan 01.04.2015 tarihinde iş akdi askıya alınan 25 kişi bulunmakta olup bu işçilerden 20'si sendikalıdır. İşyerinde çalışan işçi sayısı ise 342'dir. ... 14.05.2015 tarihli yazı cevabına göre, işçiler 05.02.2014 tarihinde sendikaya üye olmaya başlamışlar, yazı tarihine kadar 210 işçi sendikalı olmuş, fesih tarihi olan 01.04.2015 tarihi itibariyle ise iş akdi askıya alınanlar dahil toplam 43 sendika üyesi işçi kalmış bulunduğu anlaşılmıştır. Bu veriler dikkate alındığında fesih işleminin sendikal nedene dayandığının kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle davalının diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ne var ki, davacının dava dilekçesinin sonuç bölümünde feshin sendikal nedenle gerçekleşmesi sebebi ile 6356 sayılı Yasa'nın 25. maddesine göre ödenmesi gereken tazminatı "davacının yasal süre içinde başvurusu" şartına bağladığı gözden kaçırılarak hüküm kurulması hatalıdır.

Davacı, dava dilekçesinde işçinin yasal sürede başvurusu şartı ile işe başlatma ve başlatmama şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata hükmedilmesini talep ettiğinden, bu tazminatın davacının yasal süresi içerisinde işe başvurusuna rağmen işe başlatma ve başlatmama şartına bağlı olmaksızın 1 yıllık ücreti oranında belirlenmesi dosya içeriğine uygun düşecektir.

Mahkemece bu husus gözetilmeden karar verilmesi hatalı olup bozma nedeni ise de, yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenle, temyiz olunan kararın hüküm fıkrasının sendikal tazminata ilişkin 2. bendinin çıkarılmasına, yerine;

'' Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen, davalı işverence süresi içinde işe başlatılması veya başlatılmaması şartına bağlı olmaksızın ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni ve talebi dikkate alınarak davacının 1 yıllık ücreti tutarında belirlenmesine,'' rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, hükmün düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin alınan temyiz harcının talep halinde davalıya iadesine, 16/06/2016 tarihinde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19918, Karar No: 2015/6233, Tarih: 14.04.2015

**3. Hukuk Dairesi         2014/19918 E.  ,  2015/6233 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/02/2014

NUMARASI : 2010/246-2014/30

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir. Hükmün duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle; daha önceden belirlenen, 14.04.2015 tarihli duruşma günü için yapılan tebligat üzerine; davacı vekili Av. Ç.. D.. geldi. Karşı taraf davalı asil M.. A.. ile vekili Av. Y.. A.. Ö.. geldi. Açık duruşmaya başlandı ve hazır bulunan asil ve vekillerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli gün ve saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, dava dilekçesinde, davacının davalıdan 26.03.2008 tarihli harici sözleşme ile araç satın aldığını, 60.000 Euro ödenmesine rağmen davalının aracın devrini vermediğini belirterek 60.000 Euro'nun ödeme tarihinden itibaren mevduata yüklenen en yüksek faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevabında, aracın 35.000 USD'ye davacıya satıldığını, bu bedelin davacıya iade edildiğini beyan etmştir.

Mahkemece,davanın kısmen kabulü ile 26.000 USD (40.211.60 TL)nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükmü taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Ancak, kısa kararda “Davanın kısmen kabulü ile 26.000 USD'nın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline” karar verildiği, faiz ile ilgili gerekçeli karar arasında farklı hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Bu durum, kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki oluşturmaktadır.

10.04.1992 gün ve 1991/7 Esas 1992/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca kısa karar ile gerekçeli kararın çelişik bulunması hali bozma nedeni oluşturmaktadır.

Anılan içtihadı birleştirme kararı gereğince, kısa kararla bağlı olmaksızın ve dosya kapsamı gereğince mahkemece bu hususlar gözönünde tutularak vicdani kanaate göre karar verilmelidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bu nedenlerle yerinde olan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK. nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen taraflar için duruşma tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre takdir edilen 1.100'er TL vekalet ücretinin yekdiğerinden alınıp yekdiğerine verilmesine ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine 14.04.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3877, Karar No: 2014/13576, Tarih: 02.12.2014

**14. Ceza Dairesi         2013/3877 E.  ,  2014/13576 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

: (Antalya 26. Asliye Ceza Mahkemesi)

SUÇ : Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 02.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/9569, Karar No: 2013/13831, Tarih: 28.06.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/9569 E.  ,  2013/13831 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL 2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 02.06.2011 gün ve 2009/160-2011/70 sayılı kararı onayan Daire’nin 11.03.2013 gün ve 2012/5154-2013/4641 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, Galatasaray Spor Kulubü Derneği Yönetim Kurulu'nca alınan 20 Mart 2000 tarihli kararı gereği "Galatasaray Profesyonel Futbol Takımının posterini ayrı basım veya gazete sayfası olarak yayınlamak, tamamen veya futbolcuların resimleri ile takvim yapmak, kulüp adı ve/veya logosu ile promosyon malzemesi olarak vermek için öncelikle Galatasaray Kulübü'nden izin alınması ve sözleşme yapılması gerektiğini, GSK Yönetim Kurulu'nun 2. maddesinde yayınlananın emtia olması halinde talebin değerine göre olacağı, 3. maddesinde de her bir birim için 50.000 USD talep edileceğinin belirlendiğini, davalının basım ve yayımı gerçekleştirilen PAS FOTOMAÇ Gazetesi'nin 21 Ekim 2008 tarihli nüshasında profesyonel futbolcuların posterini dev poster adı altında sözleşme yapmaksızın ve önceden izin alınmaksızın yayınlamış bulunduğunu ileri sürerek telif hakkı ihlali sebebiyle isim hakkı bedeli olan 50.000 USD'nin karar tarihinde aynen ödenmesine, aynen ödemeye karar verilmez ise dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizin 11.03.2013 tarihli kararı ile onanmıştır.

Davacı vekili, karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin HUMK’nun 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nun 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 50,45 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nun 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 219,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyenden alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 28.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17904, Karar No: 2013/17968, Tarih: 16.12.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/17904 E.  ,  2013/17968 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme ile alınan bilirkişi kurulu raporu hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki;

1-Kamulaştırma Yasasının 15. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bilirkişi kurulunun üçü odalar ikisi idare kurulu listesinden seçilecek beş üyeden oluşturulması gerektiği dikkate alınmadan, kamulaştırma bedelinin iki ziraat bilirkişisinden oluşturulan kurulun raporuna göre tespit edilmesi,

2-2942 sayılı Yasanın (4650 Sayılı Yasayla değişik) 11. maddesinin (f) bendi uyarınca arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma (değerlendirme) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden bilimsel yöntemle kamulaştırma bedeli tespit edilir.

Yargıtay uygulamalarına göre, dikkate alınması gereken özel bir neden veya yanlış bulunmadığı takdirde ciddi istatistiki bilgilere dayandığı bilinen gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğünün münavebeye alınacak ürünler için değerlendirme yılına ilişkin ortalama verilerin (dekar başına verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatı) değerlendirmeye esas alınması gerekir.

Dosyada mevcut ve hükme esas alınan Toprakkale Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü'nün 2010 yılına ilişkin olarak göndermiş olduğu 11.06.2010 tarihli veri cetveli ile dosyaya geri çevirme kararı üzerine gönderilen Toprakkale Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü'nün 2010 yılına ilişkin olarak göndermiş olduğu 22.05.2013 tarihli veri cetvelinde; münavebeye alınan buğday, saman, mısır, yerfıstığı ve yerfıstığı sapı ürünlerinin dekara ortalama verim, fiyat ve üretim giderlerinin farklı bildirildiği görülmüş olup, söz konusu cetveller arasındaki çelişkinin neden ileri geldiği araştırılıp çelişkinin giderilmesi ile düzenlenecek veri cetvellerinin gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğünden getirtilirek hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetlenmesi ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle hüküm kurulması,

3-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 10. maddesinin onbirinci fıkrasına göre, kamulaştırması yapılan taşınmazın tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğe dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine karar verilir. Mahkemece, yasanın bu hükmü ve dava dilekçesinde kamulaştırılan taşınmazın tapusunun iptali ile davacı ... adına tescili istendiği dikkate alınmadan tescil yerine terkine karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

3-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 10. maddesinin onbirinci fıkrasına göre, kamulaştırması yapılan taşınmazın tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğe dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine karar verilir. Mahkemece, yasanın bu hükmü ve dava dilekçesinde kamulaştırılan taşınmazın tapusunun iptali ile davacı ... adına tescili istendiği dikkate alınmadan tescil yerine terkine karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edenlerden davalı tarafa iadesine, 16.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5705, Karar No: 2016/7365, Tarih: 03.05.2016

**10. Hukuk Dairesi         2016/5705 E.  ,  2016/7365 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma sonrası yapılan yargılamada davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut olay incelendiğinde; davacının Çermik İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde 15.09.2001 – 15.06.2009 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini istediği, Mahkemece, davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Davacı, uyuşmazlık konusu dönemlerde, Muharrem Akkılıç İlköğretim Okulunda temizlik işinde çalıştığını, ücretinin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından ödendiğini iddia etmektedir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9 maddesidir.

Anayasa’nın 12. maddesine göre; “Herkes kişiliğine bağlı, dokunulmaz devredilmez, vazgeçilmez, temel hak ve hürriyetlere sahiptir.”. Sosyal güvenlik hakkı, bireylerin geleceğe güvenle bakmalarını sağlayan bir insan hakkıdır. Aynı zamanda “sosyal güvenlik, sosyal hukuk devleti içerisinde yer alan ve bu ilkeyi oluşturan temel kavramlardan birisidir”. Bu esası göz önüne alan anayasa koyucu “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlığı altında sosyal güvenlik hakkını da düzenlemiş ve 60’ncı madde ile “Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar” hükmünü getirmiştir. Bu iki hüküm birlikte değerlendirildiğinde, sosyal güvenlik hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı dokunulmaz ve vazgeçilemez bir hak olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

(Mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 6. maddesinde ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 92. maddesinde de, bu ilke aynen benimsenerek, çalışanların işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı olduğu, bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği,

sözleşmelere sosyal sigorta yardım ve yükümlerini azaltmak veya başkasına devretmek yolunda hükümler konulamayacağı belirtilmiştir. Bu haliyle sigortalı olmak, kişi bakımından sadece bir hak olmayıp aynı zamanda bir yükümlülüktür.

sözleşmelere sosyal sigorta yardım ve yükümlerini azaltmak veya başkasına devretmek yolunda hükümler konulamayacağı belirtilmiştir. Bu haliyle sigortalı olmak, kişi bakımından sadece bir hak olmayıp aynı zamanda bir yükümlülüktür.

Gerek (Mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu anlamında gerek ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu anlamında sigortalı niteliğini kazanmanın koşulları başlıca üç başlık altında toplanmaktadır.Bunlar: a) Çalışma ilişkisinin kural olarak hizmet akdine dayanması, b) işin işverene ait yerde yapılması, c) çalışanın mülga 506 sayılı Kanunun 3. maddesinde, 5510 sayılı Kanunun ise 6. maddesinde belirtilen istisnalardan olmaması şeklinde sıralanabilir. 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesine ve 506 sayılı Kanuna göre sigortalı olabilmek için bu koşulların bir arada bulunması zorunludur.

İşçi ve sigortalı kavramlarının tanımında hizmet sözleşmesinden hareket edilmekteyse de yürürlükten kalkan 1475 sayılı İş Kanunu ile (Mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nda bu sözleşmenin tanımına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 3/11. maddesinde “bu Kanunun uygulamasında, Hizmet akdi: 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu'nda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini veya hizmet akdini ifade eder” şeklinde düzenlemiştir. Yürürlükteki 4857 sayılı İş Kanununun 8. maddesinde, “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.” tanımlaması yapılmıştır. Belirtmek gerekirse, 4857 sayılı İş Kanunu'nda “Hizmet akdi” sözcüğü terkedilmiş, yerine “İş sözleşmesi” ifadesi kullanılmıştır.

Borçlar Kanunu’nun 313/1 maddesinde, hizmet sözleşmesi; “Hizmet akdi, bir mukaveledir ki onunla işçi, muayyen veya gayri muayyen bir zamanda hizmet görmeyi ve iş sahibi dahi ona bir ücret vermeği taahhüt eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu tanımda sadece hizmet ve ücret unsurları belirginken, 4857 sayılı yeni İş Kanunu'nda, daha önce Anayasa Mahkemesi ve öğretinin de kabul ettiği gibi “bağımlılık” unsuruna da yer verilmiştir.

Hizmet sözleşmesi her şeyden önce bir iş görme edimini zorunlu kılar. Bu sözleşmeyle sigortalıya yüklenen borç, işveren yararına bir iş görmek, hizmet sunmaktır.

Ücret, BK m. 313 anlamında hizmet akdini oluşturan unsurlardandır ve bu unsurun yokluğu durumunda çalışma ya vekalet sözleşmesine, ya da bir sözleşme ilişkisi bulunmaksızın hatır, yardım, dayanışma, arkadaşlık gibi bir nedene dayanmaktadır.

4857 sayılı yeni İş Kanununun 32. maddesine göre genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Bu maddeden anlaşılacağı gibi ücretin işveren tarafından ödenebileceği gibi, üçüncü kişiler tarafından da ödenmesi mümkündür.

4857 sayılı yeni İş Kanununun 32. maddesine göre genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Bu maddeden anlaşılacağı gibi ücretin işveren tarafından ödenebileceği gibi, üçüncü kişiler tarafından da ödenmesi mümkündür.

Somut olay bakımından, çalışmaların geçtiği iddia edilen işyeri kamu kuruluşu olup, kamu kuruluşlarında çalıştırılanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır. Çermik Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından, vakıf bünyesinde, davacının işçi statüsünde çalışmaya başlamasına dair bir onay veya başlayış yazısı olmayıp, bordro üzerinde bir ücret verilmediği ve ödeme yapılmadığı, vakıftan yardım talebi üzerine yardım yapıldığı, davacının vakıftan yardım aldığı hükme konu sürelerde ...'na bağlı ... temizlik görevlisi olarak çalıştığı iddia edilmekte olup, davacının iddia ettiği çalışmaların iş görme ve bağımlılık unsurlarını

içerdiği, zira davacının bu kuruluşta iş gördüğü ve bunu söz konusu okul bünyesinde aldığı talimatlar doğrultusunda yani bağımlılık ilişkisi içinde gerçekleştirdiği, bu sırada vakfın, yapmış olduğu yardım karşılığında davacıyı adı geçen kuruluşta çalışmaya sevk ettiği görülmektedir. Gerçekte vakfın anılan yardımı bir sosyal yardım olup karşılıksız olması gerekirken dava konusu olayda, bu ödeme için bir karşılık mevcuttur. Bu halde anılan ödemenin sosyal yardım niteliği ortadan kalkmakta ve davacının söz konusu çalışmalarının karşılığını oluşturmaktadır ki, bu durumda, bahse konu ödemeyi ücret olarak nitelendirmek mümkün olur.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, davacının çalışmasının üçüncü kişi konumundaki ... tarafından ücret ödenmesi esasına bağlı olarak yapıldığı ve davada husumetin ...’na ait olduğu anlaşılmakta olup, davacının çalışma iddiası bu kapsamda değerlendirilip araştırılmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, 03.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.