muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/16354, Karar No: 2016/16822, Tarih: 28.12.2016

Ne var ki, uyuşmazlığın temyiz yolu ile Dairemize geldiği aşamada 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişede etkili 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK.nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen;

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü,

Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Hal böyle olunca, karar tarihinden sonra yürürlüğe girmiş bulunan bu yasa değişikliklerinin, yürürlük tarihi öncesi dönemde geçerli olan EPDK kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden davalarda da geçmişe etkili olacak şekilde (bu yasa değişikliği öncesinde açılan ve halen görülmekte olan davalar da) uygulanması gereken hükümler içerdiğinden, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17., geçici 19. ile 20. maddelerinin, somut olaya etkisinin bulunup bulunmadığının yerel mahkemece tartışılıp değerlendirildikten sonra sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekmektedir.

2-) Bozma nedenlerine göre davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bendde açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, ikinci bendde açıklanan nedenle davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, HUMK'nun 440/I maddesi uyarınca karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/28364, Karar No: 2015/31391, Tarih: 24.11.2015

**22. Hukuk Dairesi         2015/28364 E.  ,  2015/31391 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

MAHKEMESİ : Malatya 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 14/08/2015

NUMARASI : 2014/694-2015/439

DAVA : Davacı, fazla mesai ve ikramiye alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, Malatya İl Özel İdaresi işçisi olarak çalıştığını, emekli olduğunu belirterek çalışma döneminde ödenmeyen bir kısım işçilik alacağının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, husumet yönünden davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Taraf ehliyeti konusu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (d) bendi uyarınca dava şartlarındandır, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtayca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

Somut olayda, yargılama devam ederken 6360 sayılı Kanun gereğince Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonraki ilk yerel seçimlere kadar tüzel kişiliği devam eden davalı İl Özel İdaresinin tüzel kişiliği sona ermiştir. (md 1/5.f ve md. geçici 1/23.f).

Diğer taraftan 6360 sayılı Kanun’un 3. maddesinin 2. fıkrasına göre, “...Söz konusu il özel idarelerinin mahkemelerde süren davaları ile il özel idaresi olarak faaliyet gösterdikleri dönem ve yapılan işlemlere ilişkin olarak açılacak davalarda muhatap, devir işleminin yapıldığı ilgili kurum ve kuruluştur.” Denilerek yeni açılacak veya devam eden davalarda valilik devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kararı uyarınca devir işleminin yapıldığı kurum ve kuruluşun taraf olacağı hükme bağlanmıştır.

Dosya içerisinde bulunan komisyon kararına göre tüzel kişiliği sona eren Malatya İl Özel İdaresi işçilerinin açıkça davalı kuruma devredildiğine dair bir düzenlemeye rastlanmamaktadır. Bu durumda husumetin İçişleri Bakanlığına yöneltilmesi gerekmektedir.

Mahkemece, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 124. maddesi gereğince husumetin doğru tarafa yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, İçişleri Bakanlığına dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilip davaya iştiraki sağlanmalı, bu davalının göstereceği deliller de gözetilerek, sonucuna göre karar verilmelidir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, bozma sebebine göre sair temyizlerin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 24.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/20359, Karar No: 2009/12713, Tarih: 13.10.2009

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2008/20359 E.  ,  2009/12713 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, 01.08.2008 tarihinden itibaren emekliliği hak ettiğinin tespiti ile prim tahsil edilmemesi gerektiğine, aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava nitelikçe, davacının 01.12.1987 ile 01.08.2008 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa'ya tabi çalışmalar dışında 2926 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının 01.12.1987 ile 01.08.2008 tarihleri arasında kalan sürede, çakışan 1989 yılında 45 gün, 1991 yılında 360 gün, 1992 yılında 360 gün, 1993 yılında 120 gün olmak üzere toplam 885 gün 506 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalılık dışında davalı kurumda Tarım-Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmişse de varılan bu sonuç hatalı olmuştur.

Gerçekten Tarım ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa'nın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve SSK’lı çalışmanın sona ermesinden sonra, 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Somut olayda davacının 15.05.1989 ile 30.09.1989 tarihleri arasındaki 506 sayılı Yasa kapsamındaki 45 günlük çalışmalarının kısa süreli olduğunun ve 2926 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılığın çakışan bu süre dışında devam ettiğinin kabulü isabetlidir. Ancak mahkemece dışlanmasına karar verilen 01.01.1991–30.04.1993 tarihleri arasında geçen 506 sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı 840 günlük çalışmanın uzun süreli çalışma olduğu ortadadır. Ne var ki dosya içerisinde bulunan hizmet cetvelinin incelenmesinden anılan çalışmaların davacı adına değil... isimli sigortalı adına bildirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş mahkemece dışlanmasına karar verilen ve davacı adına gönderilen hizmet cetvelinde 01.01.1991–30.04.1993 tarihleri arasında... adına geçen çalışmaların davacıya ait olup olmadığı araştırılarak davacıya ait olduğunun belirlenmesi halinde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki bu çalışmaların uzun süreli olduğunun kabulü ile sona erdiğinde 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığın yeniden başlatılması için gerekli olan Kuruma başvuru, teslim ettiği ürün bedelinden tevkifat yapılması ya da doğrudan prim ödenmesi suretiyle yeniden kayıt ve tescil konusundaki iradenin ortaya konulup konulmadığı araştırılarak, 506 sayılı Yasa kapsamındaki uzun süreli çalışması sona erdikten sonra 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığın yeniden başlatılmasının koşullarının bulunup bulunmadığını değerlendirmek, anılan çalışmaların davacıya ait olmadığının belirlenmesi halinde ise 15.05.1989 ile 30.09.1989 tarihleri arasında geçen 506 sayılı Yasa kapsamındaki 45 günlük çalışma kısa süreli olduğundan, kısa süreli bu çalışma dışında kalan süreler bakımından davacının Tarım ... sigortalısı olduğunun kabulüne karar verilmekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 13.10.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/853, Karar No: 2010/5191, Tarih: 22.06.2010

**5. Ceza Dairesi         2010/853 E.  ,  2010/5191 K.**

**"İçtihat Metni"**

Güveni kötüye kullanma suçundan sanıklar ... ve ...’nun yargılanmaları sırasında; Çatalca Sulh Ceza Mahkemesiyle, ... 2. Sulh Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanunun geçici 3/3. maddesinde teşkilatlanma tamamlanıncaya kadar yeni kurulan ilçelerde merkezi idarelere ait her türlü iş ve işlemler ile idari ve adli davalar ve bunlara ilişkin bütün iş ve işlemlerin mevcut bağlılık durumuna göre yürütüleceğinin öngörülmesine, Arnavutköy ilçesinin teşkilatlanma tarihinin 01.01.2009 olmasına ve ... 2. Sulh Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen Çatalca Sulh Ceza Mahkemesinin 25.05.2009 gün ve 2009/198 E. 2009/197 K. sayılı YETKİSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 22.06.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/2323, Karar No: 2021/3990, Tarih: 22.04.2021

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2021/2323 E.  ,  2021/3990 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "Mahkemece yapılan inceleme, araştırma ve uygulamanın yeterli olmadığı belirtilerek mahallinde yeniden keşif yapılarak, 3 ziraat mühendisi ile jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak uzman bilirkişi heyeti aracılığı ile hava fotoğrafı incelemesi yapılması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişi raporunda (A1) ile gösterilen 3.142,70 metrekare yüzölçümündeki bölümün davacı ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın fen bilirkişi raporunda (A1) ile gösterilen bölümü üzerinde, davacı yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de, varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Mahallinde yapılan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarında, dava konusu taşınmaz bölümünün 35-40 yıldan beri davacı tarafından sebze bahçesi olarak kullanıldığı ve zilyet olduğu belirtilmiş ise de, harita mühendisi bilirkişinin 19.07.2016 havale tarihli raporunda, 1984 tarihli hava fotoğrafına göre dava konusu taşınmazın dere yatağında kaldığı, tarımsal faaliyet bulunmadığı ve sınırlarının belirgin olmadığı bildirilmiş, 28.10.2010 tarihli jeoloji mühendisi raporunda, çekişmeli taşınmazın yapısının kum, kil, silt ve çakıldan oluşan alüyonlardan ibaret olduğu, ... Çayının etkisi altında kaldığından özel mülkiyete konu teşkil edemeyeceği, yine 19.10.2015 tarihli jeoloji mühendisi raporunda da, çekişmeli taşınmazın taşkınlara maruz kalabileceği belirtilmiştir. Taşınmaz üzerinde bulunan 24 yaşlı söğüt ağaçları kendiliğinden yetişen ve bir emek gerektirmeden büyüyen ağaçlar olduğu da kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca; dava konusu taşınmaz bölümünde TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddelerine öngörülen zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleşmediğinin kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, davalı Hazine vekili ile davalı ... vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden davalı ...'na iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22.04.2021 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/8417, Karar No: 2021/1163, Tarih: 11.02.2021

**8. Hukuk Dairesi         2018/8417 E.  ,  2021/1163 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu İptali ve Tescil

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada bozmadan sonra yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün davacı vekili ve birleşen dosyada davalı ... ve diğerleri vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde, dava konusu 10293 ada 33 parselin (eski 1809 ada 46 parsel) kayıt malikleri ... oğlu ...'un 1935 yılında, ...'nın 1949 yılında öldüğünü, taşınmazı 1972 yılında haricen satın aldığını, tapu kaydının intikal görmediğini belirterek, TMK'nin 712/2. maddesi uyarınca hukuki geçerliliğini yitiren tapu kaydının iptali ile vekil edeni adına tescilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Hazine vekili, taşınmaz maliklerinin mirasçılarının belli olduğunu, dava konusu taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesinde "... Vakfı'ndan mukatalı" şerhinin bulunduğunu, vakıf malları üzerinde zilyetlikle kazanma hükümlerinin uygulanamayacağını, ... Genel Müdürlüğünün davaya dahil edilmesi gerektiğini açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, zilyetlikle kazanma koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Dahili ve birleşen dosyada davalı ... vekili, taşınmazın vakıf malı olduğunu, zilyetlikle kazanılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Birleşen dosyada davalı ..., ... ve ... vekili, TMK'nin 712/2. maddesindeki mülkiyetin kazanılma koşullarının oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 18.12.2012 tarihli kararla, davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, diğer davalılar yönünden kabulüyle, 10293 ada 33 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline verilmesi üzerine; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yerel Mahkemenin kararı, Dairenin 14.03.2014 tarihli ve 2013/5184 Esas, 2014/4292 Karar sayılı ilamıyla tapu kaydında '... Vakfı'ndan mukatalıdır' şerhi bulunduğu, bu nedenle ...'nün davaya dahil edilerek, taraf teşkilinin sağlanması gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda 30.11.2017 tarihli kararla, davalı ... Belediyesi ve Hazine'ye yöneltilen davanın husumet nedeniyle reddine, ... ve Viçhen Hamel mirasçıları ve ...' yönelitilen asıl ve birleşen davanın taşınmazın vakıf malı olduğu, niteliği nedeniyle edinilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Hüküm, davacı vekili ve birleşen dosyada davalı ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, TMK'nin 713/2. fıkrası kapsamında yer alan maliki 20 yıl önce ölmüş ve bu nedenle tapu kaydının hukuki değerini yitirmesi hukuksal sebebine dayalı olarak TMK'nin 713/1 ve 2. fıkraları gereğince açılan, mülkiyetin aktarılmasına ilişkin tapu iptali ve tescili davasıdır.

Dava, TMK'nin 713/2. fıkrası kapsamında yer alan maliki 20 yıl önce ölmüş ve bu nedenle tapu kaydının hukuki değerini yitirmesi hukuksal sebebine dayalı olarak TMK'nin 713/1 ve 2. fıkraları gereğince açılan, mülkiyetin aktarılmasına ilişkin tapu iptali ve tescili davasıdır.

Bilindiği gibi, konusu mülk arazi ve diğer mülk olan menkul ve gayrimenkul mallar sahih vakıflardır. Bu malların tüm tasarruf hakları rekabesi (kuru çıplak mülkiyeti) vakfa aittir. Vakfın bir başka türü de, Devlet'e ait (miri) arazi üzerinde padişah ya da onun izin verdiği kişi tarafından kurulmuş gayri sahih vakıflardır. Gerek sahih, gerekse sahih olmayan türdeki ..., önceleri vakfı tarafından tamir veya yeniden yaptırılırken zamanla vakfın buna gücü yetmemesi nedeniyle mukataa ve icareteyn usulü doğmuştur. Mukataada; vakıf taşınmaz, kendi olanaklarıyla vakıf tarafından inşa ve onarılmasının mümkün olmaması sebebiyle bina yapmak, ağaç bağ kütüğü veya bağ çubuğu dikmek ve bunların durması karşılığında vakfa her sene maktu bir zemin kirası ödemek suretiyle kiralanmış, bu suretle yapılan bina ve dikilen ağaçlar yapanın veya dikenin malı sayılmış ve ölümü ile de bunların mirasçılarına geçeceği mukaatanın yani kira karşılığının verildiği sürece mukavelenin fesh edilmeyeceği ve arazi üzerine yapılan muhtesatın kaldırılamayacağı kabul edilmiştir. İcareteynde ise, yok olan vakıf binalarının yeniden inşası için bir tür süresiz kiraya benzeyen usul oluşturulmuş, kiracıdan kıymetine eşit “müeccele” denilen peşin bir bedel alınıp harab olan bina vakıf tarafından yeniden tamir ettirilerek her sene “muaccele” adı verilen küçük bir bedel karşılığı süresiz olarak kiracılarına bırakılmıştır. Kira parasını ödeyerek hak kazanan kimseye ise mutasarrıf denilmiş, tasarruf hakkı da ölümle mirasçılarına intikal ettirilmiştir.

1274 tarihli Arazi Kanunnamesi'nin 4.maddesinde araz-i mevkufenin iki kısım olduğu bunlardan birincisinin sahihhan araz-i memlukeden (mülk arazi) iken şeri usullere göre vakfedilmiş olan sahih ...; ikincisinin ise tahsisat kabilinden (gayri sahih, irsat kabilinden) ... olduğu belirtilmiştir. Tapu kaydında vakıf şerhi bulunan bir taşınmazın taviz bedeline tabi sahih mukaatalı veya icareteynli bir vakıf olduğunun söylenebilmesi için Arazi Kanunnamesi'nin 121. maddesinde belirtildiği üzere öncelikle bu taşınmazın vakfedenin özel mülkü olması gerekir. Osmanlı Hukukunda mülk arazi dört türden oluşmaktadır:

a- Eski köy ve kasaba sınırları içinde bulunan arsalarla bunların kenarlarında bulunan ev ve benzeri gibi oturmaya yarayan yerleri tamamlayan yarım dönüm tutarındaki yerler,

b- Sahih temlikle ve kamu yararı amacıyla üçüncü bir kişiye temlik edilen miri arazi.

c- Öşürlü arazi,

d- Haraçlı arazi,

a- Eski köy ve kasaba sınırları içinde bulunan arsalarla bunların kenarlarında bulunan ev ve benzeri gibi oturmaya yarayan yerleri tamamlayan yarım dönüm tutarındaki yerler,

b- Sahih temlikle ve kamu yararı amacıyla üçüncü bir kişiye temlik edilen miri arazi.

c- Öşürlü arazi,

d- Haraçlı arazi,

Yukarıda sayılan dört tür araziden olan bir taşınmazın vakfedilmesi halinde sahih bir vakıftan ve bu taşınmaz daha sonra icareteyn veya mukaataya bağlanmış ise tavize tabi taşınmazdan söz etmek mümkündür. Tahsisat kabilinden (gayrisahih) vakıf ise Arazi Kanunnamesi'nin 4.maddesinde “Araz-i miriyeden bilifarz selatini uzam hazeraatının veyahut bizzat izni ile aharlarının vakfeylemiş olduğu arazidir ki bu misillu arazinin vakfiyeti yalnız araz-i miriyeden bir kıta-i müfrüzenin aşar ve rüsumatı misillu menafii miriyesi tarafa saltanatı seneyeden bir cihete tahsis demek olduğundan bu makule araz-i mefkufe evkafı sahihden değildir.” şeklinde tarif edilmiştir. İşte tahsisat kabilinden olan bu vakıflarda hiçbir şekilde bedel ödenmesi gerekmez. Çünkü, bu tür vakıflarda vakfedilen şey vakfedenin kendi mülkü değildir. Burada yapılan Sultan veya bizzat izin verdiği kişi tarafından miri arazinin belirli bir kısmının aşar ve rusumatı (resimleri ve vergileri) gibi gelirinin belli bir amaca tahsis edilmesidir.

5737 sayılı ... Kanunu'nun 18.maddesi hükmü gereğince; miri arazilerden mukataalı hayrata tahsis edilmeyenler ile aşar ve rüsumu vakfedilen taşınmazlar dışındaki icareteyn ve mukataalı vakıf şerhi bulunan gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde veya tasarrufundaki taşınmazlar taviz bedeline tabidir. Yasa'nın 3. maddesinde yapılan tanıma göre de, mukataalı vakıf; zemini vakfa, üzerindeki yapı ve ağaçlar tasarruf edene ait olan ve kirası yıllık olarak alınan vakıf taşınmazlarını, icareteynli vakıf ise; değerine yakın peşin ücret ve ayrıca yıllık kira alınmak suretiyle süresiz olarak kiralanan vakıf taşınmazlarını ifade eder. Vakfiye kapsamındaki her taşınmazın coğrafi konumu ve hukuki durumu ayrı olacağından bu taşınmazların kadim köy, kasaba ya da şehir içindeki mülk topraklar içinde olup olmadığının keşfen incelenmesi, taşınmazın konumunun düzenlenecek paftada kadim köy ve kasaba ya da şehirlere göre haritasında işaret edilmesi, vakfın niteliği hakkında bu belirlemeden sonra görüş bildirilmesi gerekir.

Bütün bunlardan anlaşılacağı üzere vakıf türünün belirlenmesi ve belirlenen vakıf türüne göre çekişmeli taşınmazların zilyetlikle kazanılıp kazanılamayacağı hususunun saptanması bu tür davalarda önem kazanmaktadır.

Tüm dosya birlikte incelendiğinde, dava konusu 10293 ada 33 parsel sayılı 126,00 m2 arsa niteliğindeki taşınmazın 1/2 hissesi ...: ... oğlu ve 1/2 hissesi ... adına 04.08.1950 tarihinde kadastro nedeniyle tescil edildiği, tapu kaydında '... Vakfı'ndan mukataalı' olduğuna dair şerhi olduğu görülmektedir.