muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/180, Karar No: 2021/410, Tarih: 21.09.2021

Hükmün gerekçesinde; "…Bir kere her türlü hakka yönelik haksız bir saldırıya karşı meşru savunmanın söz konusu olduğu belirtilmiş ve böylece kurumun, bazen anlamsız ve sosyal gereklere aykırı düşecek derecede dar tutulmasının önüne geçilmesi istenilmiştir.

Esasen, kanunlarımızda mala karşı saldırılarda da meşru savunmayı kabul eden hükümlere yer verilmiş olması kurumun bu şekilde düzenlenmesini gerekli kılmaktadır.

Ayrıca, şu husus da belirtilmelidir ki, kişileri suç işlemekten caydıracak en etkin araçlardan birisi, suç işlediklerinde karşılık görebilecekleri endişesi olduğundan, meşru savunma hakkının böylece genişletilmesi, kriminolojik yönden caydırıcı etki de yapabilecektir…" açıklamalarına yer verilmiştir.

Öğretide; "Bir kimsenin, kendisini veya başkasını hedef alan bir tecavüz, saldırı karşısında, savunma amacına matuf olarak ve bu saldırıyı defedecek ölçüde kuvvet kullanması" (İzzet Özgenç, Türk Ceza Kanunu Gazi Şerhi, Adalet Bakanlığı Yayınları, 3. Bası, ..., 2006, s. 364.); "Bir kimsenin kendisine veya başkasına yöneltilen ağır ve haksız bir saldırıyı uzaklaştırmak amacıyla gösterdiği zorunlu tepki" (Kayıhan İçel, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Beta Yayınları, ..., 2014, s. 307.); "Kişilerin saldırıya karşı verdikleri kendini veya diğer bir insanı koruma içgüdüsünden kaynaklanan doğal tepkinin hukuken meşru görülmesi" (Osman Yaşar-Hasan Tahsin Gökcan-Mustafa Artuç, Yorumlu Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, Adalet Yayınevi, 2. Bası, ..., 2014, s. 697.) şeklinde, 765 sayılı TCK'nın yürürlükte olduğu dönemde Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında "Bir kimsenin ağır ve haksız bir tecavüzü kendisinden veya başkasından uzaklaştırmak amacı ile gösterdiği zorunlu tepki" olarak tanımlanan meşru savunma; bir kimsenin, gerek kendisine gerek başkasına ait bir hakkı hedef alan, gerçekleşen ya da gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı, saldırı ile eş zamanlı olarak hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde, kendisinden veya başkasından uzaklaştırmak mecburiyetiyle saldırıda bulunan kişiye karşı işlediği ve hukuk düzenince meşru kabul edilen fiillerdir.

Gerek öğretide gerekse yargısal kararlarda vurgulandığı üzere;

TCK'nın 25. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen ve hukuka uygunluk nedenlerinden birini oluşturan meşru savunma, hukuka aykırılığı ortadan kaldırmakta ve bu nedenle eylemi suç olmaktan çıkarmaktadır. Bir olayda meşru savunmanın oluştuğunun kabul edilebilmesi için saldırıya ve savunmaya ilişkin şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1- Saldırıya ilişkin şartlar:

a) Bir saldırı bulunmalıdır.

b) Bu saldırı haksız olmalıdır.

c) Saldırı meşru savunma ile korunabilecek bir hakka yönelik olmalıdır. Bu hakkın, kişinin kendisine veya bir başkasına ait olması arasında fark yoktur.

d) Saldırı ile savunma eş zamanlı bulunmalıdır.

2- Savunmaya ilişkin şartlar:

1- Saldırıya ilişkin şartlar:

a) Bir saldırı bulunmalıdır.

b) Bu saldırı haksız olmalıdır.

c) Saldırı meşru savunma ile korunabilecek bir hakka yönelik olmalıdır. Bu hakkın, kişinin kendisine veya bir başkasına ait olması arasında fark yoktur.

d) Saldırı ile savunma eş zamanlı bulunmalıdır.

2- Savunmaya ilişkin şartlar:

a) Savunma zorunlu olmalıdır. Zorunluluk ile kastedilen husus, failin kendisine veya başkasına ait bir hakkı koruyabilmesi için savunmadan başka imkânının bulunmamasıdır.

b) Savunma saldırana karşı olmalıdır.

c) Saldırı ile savunma arasında oran bulunmalıdır.

Savunmanın, meşru savunma şartlarının bulunduğu sırada başladığı, ancak orantılılık ilkesinin ihlal edilmesi nedeniyle meşru savunmanın gerçekleştiğinin kabul edilmediği durumlarda, "Sınırın aşılması" söz konusu olabilmektedir.

Sınırın aşılması TCK’nın 27. maddesinde;

"(1) Ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın kast olmaksızın aşılması halinde, fiil taksirle işlendiğinde de cezalandırılıyorsa, taksirli suç için kanunda yer alan cezanın altıda birinden üçte birine kadarı indirilerek hükmolunur.

(2) Meşru savunmada sınırın aşılması mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmiş ise faile ceza verilmez" şeklinde düzenlenmiştir.

Hukuka uygunluk nedeninin bulunması, eylemin suç olmasını engelleyeceğinden, fail hakkında CMK’nın 223. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca beraat kararı verilecektir. Buna karşın, "sınırın aşılması" bir hukuka uygunluk nedeni olmayıp TCK’nın 27. maddesinin birinci fıkrasındaki durum itibarıyla kusurluluğu azaltan, 27. maddesinin ikinci fıkrasındaki durum itibarıyla da kusurluluğu ortadan kaldıran nedenlerden bir tanesidir. Başka bir deyişle, hukuka uygunluk nedenlerinde sınırın kast olmaksızın aşılması hâlinde "Beraat" kararı değil, anılan maddenin birinci fıkrasına göre indirimli ceza veya ikinci fıkrasına göre CMK’nın 223. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi gözetilerek "Ceza verilmesine yer olmadığı" kararı verilecektir.

TCK’nın 27. maddesinin birinci fıkrasında, fail bir hukuka uygunluk nedeninin sınırını aşmakta ise de bunu bilerek ve isteyerek yani kasten yapmamaktadır. Ancak, fiil taksirle işlendiğinde de cezalandırılabiliyorsa, fail sınırı kast olmaksızın aşmış olması dolayısıyla taksirinden sorumlu tutulmaktadır.

TCK’nın 27. maddesinin ikinci fıkrasında, hukuka uygunluk nedenlerinden sadece meşru savunma için sınırın aşılmasına ilişkin özel bir düzenleme öngörülmüştür. Buna göre bu hükmün uygulanabilmesi için;

1- Meşru savunma ile korunabilecek bir hakkın bulunması,

2- Saldırıya ilişkin şartların var olması,

3- Savunmaya ilişkin şartlardan "ölçülülük ya da orantılılık" şartının, savunma lehine ihlal edilmesi suretiyle sınırın aşılması,

4- Sınırın aşılmasının mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmesi gerekmektedir.

1- Meşru savunma ile korunabilecek bir hakkın bulunması,

2- Saldırıya ilişkin şartların var olması,

3- Savunmaya ilişkin şartlardan "ölçülülük ya da orantılılık" şartının, savunma lehine ihlal edilmesi suretiyle sınırın aşılması,

4- Sınırın aşılmasının mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmesi gerekmektedir.

Tüm bu şartların birlikte gerçekleşmesi hâlinde, meşru savunmada sınırı aşan faile CMK’nın 223/3-c maddesi uyarınca ceza verilmeyecektir. Bu durumda, kişinin, maruz kaldığı saldırı karşısında içine düştüğü heyecan, korku veya telaş dolayısıyla davranışlarını yönlendirme yeteneğinin ortadan kalkması söz konusu olacağından, meşru savunmada sınırın aşılmasından dolayı kusurlu sayılmayacağı kabul edilir. Dolayısıyla, belirleyici olan maruz kalınan saldırının kişiyi içine düşürdüğü psikolojik durumdur. Zira kişi sırf maruz kaldığı saldırının etkisiyle, "Heyecan, korku veya telaşa" kapılarak meşru savunmada sınırlarını aştığında bu maddeden yararlanabilecek, buna karşılık saldırının etkisinin yanında, saldırıdan kaynaklanmış olsa bile, öfke gibi nedenlerle sınır aşıldığında ise aynı korumadan faydalanılması söz konusu olmayacaktır. Başka bir deyişle, failin amacı, saldırının defedilmesinden çok, kin duygusunu tatmine yönelik ise meşru savunmada sınırın aşılması değil, ancak haksız tahrik söz konusu olabilecektir.

Bu açıklamalar ışığında meşru savunmaya ilişkin doktrindeki görüşler ile uygulamadaki yerleşik içtihatlara bakıldığında; " karşılıklı çatışma ve kavga hallerinde meşru müdafaanın bulunup bulunmadığının tespiti için esasta saldırıyı kimin başlattığını belirlemek gerekir. Her iki tarafın da çatışma için hazırlandığı ve saldırıya ilk geçenin kim olduğunun belirlenemediği hallerde her iki tarafı da savunma halinde kabul etmek ve meşru müdafaayı her ikisi için de uygulamak gerekir. Hakim bu gibi hallerde ilk olarak saldırıya geçeni tayin için elinden geleni yapmalıdır. Durumun tayininin mümkün olmadığı hallerde ise, her iki taraf bakımından meşru müdafaayı kabulden başka çare kalmaz. (Dönermezer/Erman 2. Cilt sayfa 111) öğretide bu tip hallerde meşru müdafaa kurallarının uygulanmayacağını savunan yazarlar da vardır. (Önder, 2. Cilt sayfa 209) Yargıtay bu sonuncu görüşü savunmaktadır: İlk silahlı saldırının öldürenden geldiğinin kesinlikle saptanamaması halinde sanığa TCK'nın 25/1 maddesi uygulanamaz; bu durumda TCK'nın 29. Maddesindeki haksız tahrike ilişkin hükümler uygulanıp indirim yapılmalıdır." (Ceza Genel Kurulu 21.11.1984 tarih 375 sayılı karar; 1. Ceza Dairesi 14.06.2004 tarih 1290-2315 sayılı kararına atfen Hakan Hakeri, Kasten Öldürme Suçları, ... 2006, sayfa:47)

Kavgalar bakımından, ilk haksız saldırıyı başlatanın belirlenememesi ve iki tarafın da saldırı hazırlıkları veya icrası içinde olduğu anlaşıldığında meşru müdafaa hükmünün uygulanmaması gereklidir. (Demirbaş Ceza Hukuku Genel Hükümler 5. Baskı, sayfa 262; Özen Meşru Müdafaa sayfa 91)

Kavgalar bakımından, ilk haksız saldırıyı başlatanın belirlenememesi ve iki tarafın da saldırı hazırlıkları veya icrası içinde olduğu anlaşıldığında meşru müdafaa hükmünün uygulanmaması gereklidir. (Demirbaş Ceza Hukuku Genel Hükümler 5. Baskı, sayfa 262; Özen Meşru Müdafaa sayfa 91)

Doktrinde ifade edildiği üzere Yargıtay Ceza Genel Kurulu 23.06.1998 tarih 160-249 sayılı kararında "ilk haksız saldırının hangi sanıktan geldiği kesin biçimde belirlenememesi nedeniyle, taraflardan biri veya ikisini yasal savunma halinde görmeye olanak bulunmamaktadır."

Duello tarzındaki karşılıklı saldırılarda, iki tarafın da savunma için değil, saldırı maksadı ile hareket etmeleri nedeniyle meşru müdafaadan yararlanamayacaklardır. (Antolisei, sayfa 247; Bertoni sayfa 352, Özen Meşru Müdafa sayfa 90-92, atfen Yaşar, Gökcan, Artunç, Türk Ceza Kanunu 2010 baskı, sayfa 623)

Aynı doğrultuda Ceza Genel Kurulu 15.01.1979 tarih 472-2 sayılı kararında, "hangisinin daha önce çektiği belli olmayan tabancalarıyla düelloya başladıkları, bu silahlı düello sonucunda İ.S'nin öldüğü, sanığın ağır biçimde yaralandığı anlaşıldığına göre, suçun ağır tahrik altında işlendiğine ve 765 sayılı TCK'nın 49,50 maddelerindeki hal ve şartların gerçekleşmediğine ilişkin mahkemenin kabulü ile özel dairenin gerekçesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığından itirazın reddine karar verilmelidir.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konuları birlikte değerlendirildiğinde;

Birinci uyuşmazlık konusunda anlatıldığı şekilde gelişen olayda;

Olayı gören tanık bulunmaması, her iki mağdur sanığın da ilk atışın karşı taraftan geldiğini iddia etmesi, kovanların sayısı ve yerine göre ilk ateş eden kişinin tespitinin mümkün olmaması, bu nedenle mağdur sanık ...'ın savunma amacıyla ateş ettiğinin net olarak belirlenememesi karşısında, mağdur sanık ...'un eylemini meşru savunma altında gerçekleştirmediği anlaşılmaktadır.

Mağdur sanıklar arasında arazi anlaşmazlığı ve muhtarlık seçimleri nedeniyle önceye dayalı husumet bulunması, bu nedenle mağdur sanık ...'un kardeşini karşılamak için durağa gittiğinde dahi yanına tabancasını da alması, durakta bekleyen mağdur sanık ...'un, önünden traktörle geçtiğini fark ettiği...'a doğrudan 3 el ateş etmesi, ...'a mermi isabet etmemiş ise de traktörün ön kısmındaki mermi giriş deliğinin yeri dikkate alındığında, mağdur sanık ...'un, traktörün şoför mahallinde bulunan...'ın hayati bölgelerini hedef aldığının anlaşılması karşısında; mağdur sanık ...’un kastının öldürmeye yönelik olduğu ve eyleminin kasten öldürme suçuna teşebbüsü oluşturduğu kabul edilmelidir.

Öte yandan, ilk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemeyen ve karşılıklı çatışma şeklinde gerçekleşen olayda, mağdur sanık ... hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının oluştuğu ve hakkında azami oranda indirim yapılması gerekmektedir.

Öte yandan, ilk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemeyen ve karşılıklı çatışma şeklinde gerçekleşen olayda, mağdur sanık ... hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının oluştuğu ve hakkında azami oranda indirim yapılması gerekmektedir.

Bu itibarla, Yerel Mahkemenin mağdur sanık ... hakkındaki direnme kararına konu hükümlerinin mağdur sanığın eylemini meşru savunma altında gerçekleştirmediği, eyleminin kasten öldürme suçuna teşebbüsü oluşturduğu ve mağdur sanık hakkında azami oranda indirim yapılmak suretiyle haksız tahrik hükmünün uygulanma koşulları oluştuğunun gözetilmemesi isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmelidir.

Mağdur sanık ...'un eylemini meşru savunma altında gerçekleştirip gerçekleştirmediğine ilişkin uyuşmazlık konusu bakımından çoğunluk görüşüne katılmayan bir Ceza Genel Kurulu Üyesi; mağdur sanığın eylemini meşru savunma altında gerçekleştirdiği görüşüyle,

Suç vasfına yönelik uyuşmazlık konusu bakımından çoğunluk görüşüne katılmayan beş Ceza Genel Kurulu Üyesi de; mağdur sanığın eyleminin kasten yaralama suçuna teşebbüsü oluşturduğu düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

Mağdur sanık ...'un eyleminin kasten öldürme suçuna teşebbüsü oluşturduğu kabul edildiğinden, dava zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediği hususu bu aşamada değerlendirilmemiştir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yerel Mahkemenin,

a) Mağdur sanık ...'nin eyleminin kasten öldürme suçuna teşebbüsü oluşturduğuna dair direnme gerekçesinin İSABETLİ OLDUĞUNA,

b- Diğer direnme gerekçelerinin İSABETLİ OLMADIĞINA,

2- ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.03.2014 tarihli ve 45-94 sayılı direnme kararına konu hükümlerinin,

a) Mağdur sanık ... hakkında azami oranda indirim yapılmak suretiyle haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının oluştuğunun gözetilmemesi,

b) Mağdur sanık ...'ın eylemini meşru savunma altında gerçekleştirmediği, eyleminin kasten öldürme suçuna teşebbüsü oluşturduğu ve mağdur sanık hakkında azami oranda indirim yapılmak suretiyle haksız tahrik hükmünün uygulanma koşulları oluştuğunun gözetilmemesi,

İsabetsizliklerinden BOZULMASINA,

3- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 21.09.2021 tarihinde yapılan müzakerede, suç vasfına yönelik uyuşmazlıklar ile mağdur sanık ...'un eylemini meşru savunma altında gerçekleştirip gerçekleştirmediğine dair uyuşmazlık bakımından oy çokluğuyla, diğer uyuşmazlıklar bakımından oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/506, Karar No: 2006/519, Tarih: 12.07.2006

**Hukuk Genel Kurulu         2006/9-506 E.  ,  2006/519 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 14. İş Mahkemesi

TARİHİ : 26/04/2006

Taraflar arasındaki "İşçi Alacağı" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 14. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine  dair verilen 15.12.2005  gün ve 2005/1437-781 sayılı kararın incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 21.2.2006  gün ve 238-4327 sayılı ilamı ile;(...1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm temyiz itirazlarıyla davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı gazetecinin davalıya ait işyerinde çalıştığı sırada haftada altı gün ve her gün üç saat fazla çalışma yaptığı kabul edilerek hesaplama yapılmış ve %30 oranında takdiri indirime gidilerek istekle ilgili karar verilmiştir. Dosyadaki delil durumu ve tanık beyanlarına göre davacının günlük mesaisinin saat 20.00 da sona erdiği açıktır.Somut olayda 5953 sayılı Yasanın ek madde 1.maddesinde öngörülen günlük sekiz saatlik mesainin ardından 1 saatlik ara dinlenmesi de düşüldüğünde ortalama olarak günde iki saat fazla çalışma yapıldığının kabulü gerekir.Belirtmek gerekir ki, davacı vekili tarafından temyize cevap dilekçesi ekinde emsal olarak sunulan gazeteciler yönünden de ağırlıklı olarak günde iki saat ve haftada on iki saat üzerinden fazla çalışma ücreti hesaplanmış ve takdiri indirime gidilerek isteklerle ilgili hüküm kurulmuştur.Mazerete dayanan ve bu şekilde çalışılamayan günler için takdiri indirimin ardından davacının fazla çalışma ücretinin bu doğrultuda yeniden belirlenmesi gerekir.Anılan alacağın gününde ödenmemesinden kaynaklanan günlük yüzde beş fazlaya dair istekler yönünden de yeniden hesaplama yapılmalıdır.Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

3-Mahkemece daha önce verilen kararda ikramiye, ulusal bayram ve genel tatillerle bu isteğin günlük yüzde beş tarafların fazlasına dair alacaklar hüküm altına alınmış ve Dairemizce bu hususlar bozma dışı bırakılmak suretiyle kesinleşmiştir.Mahkemece anılan istekler yönünden bozma sonrasında yeniden karar verilmesi ve avukatlık ücreti ile harç hesabında bunun dikkate alınması hatalı olmuştur...)gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN :Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle HUMK.nun 2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II.fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı, ikramiye alacağı, fazla çalışma ücret alacağı, fazla çalışma ücret alacağı % 5 fazlası, genel tatil, resmi ve dini bayram ücret alacağı, genel tatil, resmi ve dini bayram ücret alacağı % 5 fazlası, hafta tatili ücret alacağı, hafta tatili ücret alacağı % 5 fazlasının ödenmediğini ileri sürerek bu alacak kalemlerinin faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Mahkemece ilk kararda; hafta tatili ücret alacağı ve hafta tatili ücret alacağı % 5 fazlası yönünden davanın reddine, diğer alacak kalemleri yönünden bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verilmiştir.Taraf vekillerinin temyizi üzerineÖzel Dairece;sair temyiz  itirazları reddedildikten sonra yalnızca, bayram ve genel tatillerde günlük 8 saatlik mesainin üzerinde çalışıldığının kanıtlanamaması nedeniyle, genel tatil ücret alacağı ve bunların % 5 fazlası yönünden ve hüküm altına alınan diğer alacak kalemlerindeki % 5 fazlaların temerrüt ve faiz başlangıç tarihlerinin belirlenmesi bakımından  bozma sevkedilmiştir.Mahkemece; bozmaya uyularak ek rapor alınmış, bayram ve genel tatillerde 8 saat mesainin üstündeki çalışmaların mahsubu yapılmış, % 5 fazlalıkların faiz başlangıç tarihleri ayrı ayrı hesaplanmış ve bu doğrultuda yeniden hüküm kurulmuştur.  Taraf vekillerinin temyizleri üzerine Özel Dairece;yine sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, daha önce bozma kararı kapsamı dışında kalmakla birlikte fazla mesai alacağı yönünden günlük 2 saat yerine 3 saat, haftalık 12 saat yerine 18 saat fazla çalışma yapıldığının kabul edilmesinin ve ayrıca bozma kapsamı dışında  kalarak kesinleşen konularda yeniden hüküm kurulması, avukatlık ücreti ve harç hesabında bunun dikkate alınmasının hatalı olduğu belirtilerek  hüküm bozulmuştur.Mahkeme direnme kararında;kesinleşen konularda yeniden hüküm kurulması ile ilgili bozma bendine  uyulmasına karar verilmiştir. Ancak, birinci bozma kararında; fazla çalışma ücret alacağı, fazla çalışma ücret alacağı % 5 fazlası yönünden mahkemenin ilk kararında yer almasına ve temyize konu edilmesine rağmen, bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddedilmiş olması nedeniyle bu hususun davacı yararına usuli kazanılmış hak meydana gelmiş olmasına karşılık, ikinci bozma ilamında bu yönden de bozma sevk edilmesinin hatalı olduğu belirtilerek önceki kararında direnmiştir.Hemen belirtelim ki, vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay’ın bu bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan hukuk mahkemesi, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Mahkeme, bozma kararından dönerek direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da yeni bir hüküm kuramaz.Bu müesseseye “usuli müktesep hak” veya “usule ilişkin kazanılmış hak” denir.Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’muzda anılan müesseseye ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır

. Mahkeme, bozma kararından dönerek direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da yeni bir hüküm kuramaz.Bu müesseseye “usuli müktesep hak” veya “usule ilişkin kazanılmış hak” denir.Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’muzda anılan müesseseye ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ne varki,  “Usuli Müktesep Hak”, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay İnançları ile kabul edilmiş, usul hukukunun ana ilkelerindendir ve kamu düzeni ile ilgilidir. Açıkça bozmaya uyulmasına karar verilmesiyle, taraflardan birisi yararına usule ilişkin kazanılmış hak doğar. Bundan sonra mahkemenin yapacağı iş, bozma kararı uyarınca ve o doğrultuda  işlem yapmak ve gerekli kararı vermekten ibarettir.Bu kurala yerel mahkemece uyulması gerektiği gibi Yargıtay tarafından da uyulması gerekir.(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 28.9.2005 gün ve 2005/8-512-535 sayılı ilamı)Uyulmasına karar verilen ilk bozma kararının bayram ve genel tatil günlerinde fazla çalışma ve bunların % 5 fazlalık alacaklarının reddine karar verilmesi yönünde bulunması karşısında, bozma kararına konu yapılmayan sair yönler davacı yönünden usulü kazanılmış hak oluşturmakta olup, bu yönler ikinci kez bozma kararına konu yapılamazlar.Bu itibarla, mahkemenin ilk kararında yer alan, temyize konu edilmesine rağmen, sair istemlerin reddi kararı ile bozma kapsamı dışında kalarak davacı lehine usuli kazanılmış hak niteliği alan fazla mesai ücret alacağı ile fazla mesai ücret alacağı % 5 fazlası yönünden Özel Dairece yeniden inceleme yapılarak bozma sevkedilmesi hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, bu yöne ilişkin yerel mahkeme kararı isabetli bulunmaktadır.Ne var ki, bilirkişi tarafından yapılıp, mahkemece de benimsenen hesaplama yöntemi bakımından Özel Dairece davalı vekilinin temyiz itirazları incelenmediğinden dosyanın bu yönlerin incelenmesi için Dairesine gönderilmesi gerekir.

S O N U Ç :  Açıklanan gerekçe ile davalı vekilinin hesaplama yöntemine ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 9.Hukuk Dairesine gönderilmesine, 12.07.206 günü oybirliği ile karar verildi.