muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/4230, Karar No: 2012/6862, Tarih: 22.11.2012

**23. Hukuk Dairesi         2012/4230 E.  ,  2012/6862 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline şikayetin bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı şikayetin kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde şikayet olunan Vergi Dairesi Müdürlükleri vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Şikayet eden vekili, müvekkilinin kıdem tazminatı alacağının tahsili için borçlu ... A.Ş. aleyhine başlatılan icra takibi sonucu iki aracın satılarak paraya çevrildiğini, düzenlenen sıra cetvelinde müvekkil alacağının dördüncü sırada gösterildiğini, ilk üç sırada vergi dairelerine yer verildiğini, müvekkilinin alacağının İİK'nun 206. maddesine göre imtiyazlı alacaklardan olması nedeniyle birinci sırada yer alması gerektiğini, takibe konu bordronun İİK'nun 100. maddesinde sayılan belgelerden olduğunu, satılan eşyanın aynından doğmamış vergi borcu alacağının satış bedelinden mahsup edilemeyeceğini ileri sürerek, 07.01.2010 tarihli derece kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Şikayet olunan ... A.Ş, yargılamaya katılmamıştır.

Mahkemece, şikayetçinin alacağının İİK'nun 100. maddesinde sayılan belgelere dayanmadığı, İİK'nun 206.maddesinde öngörülen süre şartının gerçekleşmediği, vergi dairesi alacaklarının eşyanın aynından doğmasa bile kamu alacağı olduğu, vergi dairesi hacizlerinin daha önceki tarihli olduğu, şikayet edenin bu hacizlere iştirak edemeyeceği gerekçesiyle, şikayetin reddine dair verilen karar, Dairemizin 28.12.2012 tarih ve 2011/5000 E. 2012/1461 K. sayılı ilamı ile borçlu ... A.Ş'nin talebi üzerine 09.09.2008 tarihinde iflasın ertelenmesine karar verildiği, 29.12.2007 tarihinde de İİK'nun 206/1. maddesi kapsamında kalan alacaklarla ilgili takipler ve rehinli takipler hariç olmak üzere, borçlu hakkındaki tüm takiplerin tedbiren durdurulmasına karar verildiği, Vergi Dairesi alacaklarıyla ilgili olarak tedbir kararından sonra haciz konulduğu, bu durumda, sıra cetveline konu alacaklardan yalnızca şikayetçinin alacağıyla ilgili olarak takip sürdürülebilir nitelikte olduğu, Vergi Dairelerinin alacağı kamu alacağı olsa da anılan tedbir kararı uyarınca takibin devam ettirilmesi ve haczin paraya çevrilmesi mümkün olmadığı, aksi düşünüldüğünde tedbir kararının kapsamının daraltılmış olacağı, buna göre tek yürütülebilir haczin, şikayetçi alacağı için başlatılan icra takibiyle ilgili konulduğu gözetilerek, buna göre hüküm kurulması gerektiği sonucuna varılarak şikayetçi yararına bozulmuştur.

Bozma ilamından sonra yargılamaya katılan şikayet olunan ... Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğü, ..., ... vekili, vergi dairelerinin tüzel kişiliği bulunmadığını savunarak şikayetin husumet nedeniyle reddine karar verilmesini istemiştir.

Bozma ilamından sonra yargılamaya katılan şikayet olunan ... Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğü, ..., ... vekili, vergi dairelerinin tüzel kişiliği bulunmadığını savunarak şikayetin husumet nedeniyle reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, şikayete konu müdürlük işleminde alacaklı tarafın vergi dairesi olduğu, bozma ilamından önce husumet itirazının ileri sürülmediği ve taraf teşkili ile karar verildiğinden husumet itirazı yerinde görülmeyerek şikayetin kabulüne, 07.01.2010 tarihli müdürlük işleminin iptaline karar verilmiştir.

Kararı, şikayet olunan ... Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğü, ..., ... vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, İcra Mahkemesince uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme yapılıp karar verilmiş olmasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, şikayet olunan Vergi Daireleri Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şikayet olunan ... Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğü, ..., ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 22.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/17728, Karar No: 2022/9381, Tarih: 11.05.2022

**7. Ceza Dairesi         2021/17728 E.  ,  2022/9381 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 sayılı Yasaya muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanığa gerekçeli kararın Tebligat Kanunun 35. maddesi uyarınca tebliğ edildiği anlaşılmışsa da, daha önce bu adrese usulüne uygun olarak tebligat yapılmadığından 35. maddeye göre yapılan tebligatın geçersiz olduğu, temyiz dilekçesinin öğrenme üzerine süresinde verildiği belirlenerek yapılan incelemede;

5237 sayılı TCK'da cezaların içtimaına yer verilmemiş olmasına göre, sanık hakkında doğrudan hükmolunan adli para cezası ile hürriyeti bağlayıcı cezadan çevrilen para cezalarına ayrı ayrı hükmolunması gerektiği gözetilmeden, sanık hakkında hükmedilen adli para cezaları içtima edilerek sanığın neticeten 6080 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden hükmün BOZULMASINA, bozma sebebi 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322. maddesi uyarınca yeniden yargılama yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bulunduğundan,

Hüküm fıkrasından "sanığa hükmedilen adli para cezaları içtima edilerek sanığın neticeten 6080-TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına" ibaresinin çıkartılması ve sair kısımların aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 11.05.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/860, Karar No: 2024/2529, Tarih: 11.03.2024

**7. Ceza Dairesi         2024/860 E.  ,  2024/2529 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 23.06.2023

SAYISI : 2022/1053 E., 2023/1533 K.

SUÇ : 5941 sayılı Kanun'a muhalefet

KARAR : Temyiz isteminin reddi.

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İncelenmeksizin iade

Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 23.06.2023 tarihli ve 2022/1053 Esas, 2023/1533 Karar sayılı ek kararının temyiz incelemesi için gönderilmesi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü:

Sanık müdafiin, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 16.05.2023 tarihli ve 2022/1053 Esas, 2023/1533 Karar sayılı kararını temyizi üzerine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 23.06.2023 tarihli ve 2022/1053 Esas, 2023/1533 Karar sayılı ek kararıyla sanık müdafiin temyiz isteğinin reddine karar verildiği, bu ek kararın 29.11.2023 tarihinde tebliğ edildiği ancak bu ek kararın temyiz edilmediği, dolayısıyla temyiz incelemesine konu bir kararın da mevcut olmadığının anlaşılması karşısında, dava dosyasının, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle İNCELENMEKSİZİN İADESİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Çorum İcra Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavclığına TEVDİİNE,

11.03.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3596, Karar No: 2014/15558, Tarih: 02.06.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/3596 E.  ,  2014/15558 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 10/10/2013

NUMARASI : 2012/327-2013/772

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden, dava konusu taşınmazın imar planında Dere Koruma Alanı olarak ayrılmış olduğu, ancak taşınmaza davalı idarece fiilen el atılmadığı anlaşılmıştır.

11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasanın 21. maddesi ile Kamulaştırma Kanununun geçici 6. maddesinde yapılan değişiklik ile; “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri karara bağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tüm davalara uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

Öte yandan Anayasa Mahkemesi’nin 25.09.2013 gün 2013/93 Esas, 2013/101 Karar sayılı ilamında da; “Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesi için taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi ve taşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olması gerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazın zilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikin tasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazı kısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle imar kısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarının idari yargıda açılabileceği” kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin görev yönünden reddi yerine, yazılı şekilde hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.’nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 02.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.

.
Yargıtay — Esas No: 2013/27049, Karar No: 2013/17361, Tarih: 12.11.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/27049 E.  ,  2013/17361 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, kamu malına zarar verme, ... yeri dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

A-Hırsızlık ve işyeri dokunulmazlığının ihlali suçlarından kurulan hükümlerin incelenmesinde;

Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda olan suça sürüklenen çocuğun üzerine atılı hırsızlık ve ... yeri dokunulmazlığının ihlali suçlarının gerektirdiği cezaların miktar ve nevi itibariyle, 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e, 66/2 ve 67/4 maddelerine göre hesaplanan 6 yıllık dava zamanaşımının suç tarihi ile inceleme tarihi arasında gerçekleştiği anlaşılmakla, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aynı kanunun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak 5271 sayılı CMK’nın 223/8. maddesi gereğince suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davalarının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE,

B-Kamu malına zarar verme suçundan kurulan hükmün incelenmesinde;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan,söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma suça konu şeyin amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır.

Kirletme başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Somut olayda; suça sürüklenen çocuğun, Narlıca mahallesinde bulunan 19 Mayıs Lisesi'nin güney kısmına bakan demir kapısının kilidini kırarak içeriye girmesi ve müdür yardımcıları ile müdür odasının kapı kilitlerini kırmak suretiyle açması şeklindeki eyleminin kamu malına zarar verme suçunu oluşturduğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1-5395 sayılı Kanun'un 3/a-2. maddesine göre kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuk için "suça sürüklenen çocuk" ifadesinin kullanılması gerekirken sanık ifadesinin kullanılması,

1-5395 sayılı Kanun'un 3/a-2. maddesine göre kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuk için "suça sürüklenen çocuk" ifadesinin kullanılması gerekirken sanık ifadesinin kullanılması,

2-Fiili işlediği sırada 12-15 yaş grubu arasında bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında, üzerine atılı kamu malına zarar verme suçunun hukuki anlam ve sonuçlarını algılayabilecek durumda olup olmadığı, bu fille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediği hususunda rapor alınmadan eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

3-Suç tarihinde 12-15 yaş grubu içerisinde bulunan suça sürüklenen çocuk hakkında, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 35/1. ve Çocuk Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20/2. maddesi gereğince zorunlu olan sosyal inceleme raporu alınmadan hüküm kurulması,

4-Suçun işlendiği tarihte 18 yaşından küçük olan suça sürüklenen çocuğa yüklenen "kamu malına zarar verme" suçunun lehe olan 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişmeden önceki 24. maddesi uyarınca uzlaşma kapsamında bulunduğu cihetle, 5271 sayılı CMK'nın 253/4. maddesi ve 26/07/2007 gün ve 26594 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Kanunu'na Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 8/2. maddesi uyarınca, taraflara ve bilhassa suça sürüklenen çocuğun kanuni temsilcisine uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları anlatılmak suretiyle uzlaşma teklifinde bulunulması ve sonucuna göre suça sürüklenen çocuğun hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

5-5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 9/3. maddesinde yer alan “lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak ortaya çıkan sonuçların birbiriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir.” hükmü karşısında, suç tarihinde yürürlükte olan 765 sayılı TCK ile 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı TCK'nın ilgili bütün hükümlerinin olaya uygulanıp, leh ve aleyhteki hükümleri ayrı ayrı ele alınarak, ortaya çıkan sonuçların birbiriyle karşılaştırılması suretiyle lehe yasanın tespiti gerekirken, bu ilkelere uyulmadan ve denetime olanak vermeyecek şekilde 5237 sayılı TCK'nın uygulanması suretiyle yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 12/11/2013 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/25042, Karar No: 2016/27056, Tarih: 13.12.2016

**22. Hukuk Dairesi         2016/25042 E.  ,  2016/27056 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı ile fazla çalışma ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde duruşmalı olarak davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş ise de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesi gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkili işçinin iş sözleşmesinin haklı sebep olmadan işverence feshedildiğini, işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla çalışma ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

...-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,

"(...) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.

Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.

Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkansız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukuki yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukuki yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmi davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hallerde bu yola başvurulması kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin bilirkişi ya da keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.

Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve belgelere sahip olmaması, bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da (gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.

Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uyuşmazlık bulunması, talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez. Önemli olan objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olmasıdır (H. Pekcanıtez, Belirsiz Alacak Davası, Ankara 2011, s. 45; H. Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 448). Sadece alacak miktarında taraflar arasında uyuşmazlık bulunması ya da miktarın tartışmalı olmasının belirsiz alacak davası açılması için yeterli sayılması halinde, neredeyse tüm davaların belirsiz alacak davası olarak kabulü gerekir ki, bu da kanunun amacına aykırıdır. Çünkü, zaten uyuşmazlık bulunduğu için dava açılmakta ve uyuşmazlık mahkeme önüne gelmektedir. Önemli olan davacının talebini belirli kılacak imkana sahip olup olmadığıdır. Burada, alacağın belirlenebilir olması ile ispat edilebilirliğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Davacının talep ettiği alacağı belirlemesi objektif olarak mümkün, ancak belirleyebildiği alacağını ispat etmesi, kanunun öngördüğü şekilde (elindeki delillerle) mümkün değilse, burada da belirsiz alacak davası açılacağından söz edilemez. Çünkü, bir alacağın belirlenmesi ile onun ispatı ayrı şeylerdir. Davacı, talep konusu yaptığı alacağını çok net şekilde belirleyebilir, ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir. Aksinin kabulü, her ispat güçlüğü olan alacağı belirsiz alacağa dönüştürmek gibi, hem kanunun amacına hem de genel ilkelere aykırı bir durumu ortaya çıkartabilir.

Alacağın miktarının belirlenebilmesinin, tahkikat aşamasında yapılacak delillerin incelenmesi, bilirkişi incelemesi veya keşif gibi sair işlemlerin yapılmasına bağlı olduğu durumlarda da belirsiz alacak davası açılabileceği kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davasının açılabilmesi için yeterli değildir. Bir davada bilirkişiye başvurulmasına rağmen davacı dava açarken alacak miktarını belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açılamaz (C. Simil, Belirsiz Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 225).

Kategorik olarak, belirli bir tür davanın veya belirli kişilerin açtığı davaların baştan belirli veya belirsiz alacak davası olduğundan da söz edilemez. Her bir davaya konu alacak bakımından, belirsiz alacak davasına ilişkin ölçütlerin somut olaya uygulanarak, belirleme yapılması gereklidir.