muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/482, Karar No: 2023/3037, Tarih: 09.05.2023

**8. Ceza Dairesi         2023/482 E.  ,  2023/3037 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Cebir tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Saray (Tekirdağ) Cumhuriyet Başsavcılığının 01/03/2018 tarihli iddianamesi ile sanıklar ... ve ... hakkında 5237 sayılı Kanun'un 37 nci maddesinin birinci fıkrası delaletiyle 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (f) bentleri, 110 uncu maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci fıkrası, 63 ncü maddesi ve 5271 sayılı Kanun'un 325 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, suça sürüklenen çocuk ... hakkında 5237 sayılı Kanun'un 37 nci maddesinin birinci fıkrası delaletiyle 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (f) bentleri, 110 uncu maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin dördüncü fıkrası, 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası, 63 ncü maddesi ve 5271 sayılı Kanun'un 325 inci maddesinin birinci fıkrası, 395 sayılı yasanın 5 inci, 15 inci, 17 nci ve 22 nci maddesi uyraınca çocuğa karşı birden fazla kişi ile birlikte cebir tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dava açılmıştır.

2. Saray(Tekirdağ) Asliye Ceza Mahkemesinin, 18.12.2018 tarihli ve 2018/171 Esas, 2018/832 Karar sayılı kararı ile sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 37 nci maddesinin birinci fıkrası ve 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (f) bentleri, 62 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrası, 63 ncü maddesi uyarınca 8 yıl 4 ay hapis cezası ile suça sürüklenen çocuk ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 37 nci maddesinin birinci fıkrası ve 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) ve (f) bentleri, 31 nci maddesinin üçüncü fıkrası, 62 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 53 üncü maddesinin dördüncü fıkrası, 63 ncü maddesi uyarınca 5 yıl 6 ay 20 gün hapis cezalandırılmalarına karar verilmiştir.

3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin, 13.01.2020 tarihli ve 2019/1001 Esas, 2020/44 Karar sayılı kararı ile sanıklar ve suça sürüklenen hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanıklar ve suça sürüklenen çocuk müdafiilerinin ve katılan ilgili bakanlık vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Sanık ... ve suça sürüklenen çocuk ... müdafin temyiz isteği, orantısız ve gerekçesiz bir şekilde alt sınırdan uzaklaşılarak ceza verildiği, şartları oluştuğu halde gerekçesiz bir şekilde etkin pişmanlık indirimi uygulanmadığı, esas ve usul bakımından kanuna aykırı karar verildiğine ilişkindir.

2. Sanık ... müdafin temyiz isteği, oldukça kısa süre hürriyetinden yoksun kalan mağdur için alt sınırdan uzaklaşılarak ceza verilmesi gerektiği, gerekçesini açıkça ortaya koymadığı, mağdurun herhangi bir zararı olmamasının değerlendirilmediği, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerekirken aksi yöndeki kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

3. Katılan Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin temyiz isteği, suça sürüklenen çocuk ve sanıklara tayin edilen cezalarda takdiri indirime gidilmesi hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı, yerel mahkemenin ve istinaf mahkemesinin delilleri değerlendirme ve takdirinde hukuken hatalı davrandığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, ekonomik sıkıntıları olan sanıklar ve suça sürüklenen çocuğun fidye istemek üzere bir plan dahilinde mağduru kiraladıkları araca bindirerek götürdükleri, bir süre sonra pişman oldukları için, mağduru tanımadığı bir şahsa ait evin önünde serbest bıraktıkları, sanıkların ve suça sürüklenen çocuğun böylece 18 yaşın altında olan mağdura karşı birden fazla kişi ile birlikte kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işledikleri iddiasına ilişkindir.

2. 29.09.2013 tarihli olay tutanağında, olay günü 15.30 sıralarında haber merkezine çocuk kaçırıldığı anonsu gelmesi üzerine bahse konu adrese geçildiği, mağdurun arkadaşları ile sokak içinde iken gri, camları ise siyah renkli olan içinde 2-3 kişi olduğu tahmin edilen yüzleri kapalı olduğu söylenen şahıslar tarafından plakası sökülen araç ile kaçırıldığı iddiası üzerine, çalışmalar devam ederken mağdurun babası ... yanımızda iken gelen bir telefonda çocuğun 16.05 sıralarından şuanda yanlarında olduğunu bildirmesi üzerine şahsın verdiği adrese gidildiği, ... isimli şahsı ile buluşulduğu, mağdurun teslim alındığı, çocuğun elini gözünü bağlayan şahısların kendisine ''korkma sana çikolata alacağız'' dediklerini, kendisini yol kenarında mahalleye bırakıp ''git bir kapıyı çal kayboldum de seni direk ailene polise teslim ederler'' söylediklerini anlattığı imza altına alınmıştır.

3. 08.10.2013 tarihli Yakalama ve Sözlü Mülakat Tutanağında, yakalana ... ve ...'in olayı doğrulayarak, temyiz dışı sanık ...'ın ısrarı üzerine olayı gerçekleştirdiklerini, kendilerini yönlendirdiğini, bir süre sonra pişman olarak mağduru serbest bıraktıklarını beyan ettikleri tespit edilmiştir

4. 07.10.2013 tarihli olay araştırma ve tespit tutanağı ile sanıkların kullandığı araç kamera görüntülerinden tespit edilerek, kiralandığı ... Rent a Car isimli iş yerinden 26.09.2013 günü aracı sanık ...'un 4 günlüğüne kiraladığı tespit edilmiştir.

5. ... plaka sayılı aracın sanık ... tarafından Trakya Rent A Car oto firmasından kiralandığına ilişkin 25.09.2013 tarihli sözleşme örneği dosya evrakına eklenmiştir.

6. Mağdur için alınan adli muayene raporunda, gözetlemede herhangi bir patalojik bulguya rastlanmadığı, basit tıbbi müdahale ile giderilebilir doluğu, kati hekim raporu ile etspit edilmiştir.

7. Sanıklar ve suça sürüklenen çocuk, mağduru ekonomik sıkıntıları olması nedeniyle fidye almak amacıyla kaçırdıklarını, kötü muamelede bulunmadıklarını, bir süre sonra pişman olunca mahalledeki sokak arasında serbest bıraktıklarını beyan etmişlerdir.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü;

Mahkeme yukarıda belirtilen olay ve olgular ile sanıklar ve suça sürüklenen çocuk üzerine atılı suçu sabit görerek suçun işleniş biçimi, suçun işlendiği zaman ve yer, suçta kullanılan eşya, suçun konusunun önemi, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı, sanığın güttüğü amaç ve sâik ile ortaya konan kastın yoğunluğu ve özellikleri ve birden fazla nitelikli halin mevcut olduğu hususları dikkate alarak alt sınırdan uzaklaşarak ceza belirlediği, soruşturma başladıktan sonra mağduru serbest bıraktıkları gerekçesiyle etkin pişmanlık hükümleri uygulanmasına yer olmadığına karar vermiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü;

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından herhangi bir isabetsizlik görülmeyerek temyiz istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A.Sanıklar ve suça sürüklenen çocuk müdafiilerin temyiz istemi yönünden;

Sanıklar ve suça sürüklenen çocuk hakkında kurulan hükümde, mahkeme birden fazla araç temini ile tanınmamak için önlemler alarak hareket ettikleri, amaç ve saiklerinin yüklü miktarda fidye temini olması, 18 yaşından küçük mağdura karşı birden fazla kişi ile birlikte suçun işlenmiş olması gerekçeleriyle somut olayda birden fazla nitelikli halim mevcut olduğu gözetilerek alt sınırdan uzaklaşarak ceza tayin etmesi ve kolluğun olaydan haberdar alması ile başlayan soruşturma sürecinden

sonra madğuru serbest bırakmaları karşısında mahkeme kabul ve uygulamasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamıştır.

B.Katılan ilgili Bakanlık vekilinin temyiz istemi yönünden

sonra madğuru serbest bırakmaları karşısında mahkeme kabul ve uygulamasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamıştır.

B.Katılan ilgili Bakanlık vekilinin temyiz istemi yönünden

Sanık ...'un yanında çalıştığı, kaçırma olayını planlayan temyiz dışı sanık ...'ın yönlendirmesi ile eyleme geçen ve yargılama aşamalarında samimi beyanlarda bulunan sanıklar ve suça sürüklenen çocuk hakkında takdiri indirim hükümleri uygulayan mahkeme kabul ve uygulamasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin, 13.01.2020 tarihli ve 2019/1001 Esas, 2020/44 Karar sayılı kararında sanıklar ve suça sürüklenen çocuk müdafileri ve katılan ilgili bakanlık vekilince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Saray(Tekirdağ) Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.05.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/48, Karar No: 2016/364, Tarih: 18.10.2016

**Ceza Genel Kurulu         2016/48 E.  ,  2016/364 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Dairesi : 16. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Asliye Ceza

Muhafaza görevini kötüye kullanma suçundan sanık ...'ın beraatine ilişkin, Bakırköy 20. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 06.09.2013 gün ve 27-94 sayılı hükmün katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 16. Ceza Dairesince 23.06.2015 gün ve 4435-1983 sayı ile;

“İddianameye konu 27.06.2011 tarihli haciz tutanağı ile kendisine muhafaza için bırakılan ve satışı için adresine gidildiğinde mevcut olmadığı 01.12.2011 tarihli tutanakla tespit edilen, birer adet Beko marka 72 ekran televizyon, Arçelik marka bulaşık makinesi ve Profilo marka çamaşır makinesinin kayınvalidesinin evinde bulunduğunu iddia eden sanığın savunması araştırılmadan ve 6352 sayılı Kanunun 38. maddesi ile 2004 sayılı Kanuna eklenen geçici 10. madde hükmü uyarınca 6352 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin, bu kanunun yürürlük tarihinden önceki takip işlemlerine yönelik olarak uygulanamayacağı da gözetilmeden, eksik soruşturma ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı gerekçe ile sanığın beraatine karar verilmesi” isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bakırköy 53. Asliye Ceza Mahkemesi ise 27.10.2015 gün ve 509-642 sayı ile;

Bakırköy 53. Asliye Ceza Mahkemesi ise 27.10.2015 gün ve 509-642 sayı ile;

"Sanığın eşinin borcu nedeniyle 27.06.2011 tarihinde eşiyle birlikte yaşadığı evde menkul haczi yapıldığı, birer adet televizyon, bulaşık makinesi ve çamaşır makinesinin haczedildiği, mahcuzların sanığa yediemin olarak teslim edildiği, 01.12.2011 tarihinde satış için aynı adrese gidildiğinde mahcuzların haciz mahallinde bulunmadığının görüldüğü, bunun üzerine satış işleminin düşürülmesine karar verildiği, mahcuzların çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve televizyon olduğunun sabit olduğu, suç tarihi itibarıyla bu eşyaların haczinin kabil ve yasal olduğu, ancak suç tarihinden sonra kabul edilen 6352 sayılı Kanun ile İİK'nun 82/3. maddesinin değiştirildiği, bu değişiklikle borçlu ve aynı çatı altında birlikte yaşadığı aile bireyleri için lüzumlu olan eşyanın haczedilemeyeceğinin kabul edildiği, sanığın borçlu eşiyle birlikte aynı evde yaşadığı ve bu eşyaların da aile bireyleri için lüzumlu eşyalardan olduğu, suç tarihi itibarıyla bu eşyaları hazır etmemenin suç teşkil ettiği, ancak daha sonra yapılan kanuni düzenlemeyle bu eşyaların haczinin mümkün olmadığının kabul edildiği, belirtilen eşyaların hazır edilmemesinin de suç olmaktan çıktığı, TCK'nun 7/2. maddesi gereğince bu değişikliğin sanık lehine dikkate alınması gerektiği, her ne kadar 6352 sayılı Kanun ile İİK'na eklenen geçici 10. maddede yapılan değişikliklerin daha önce yapılan takip işlemleri hakkında uygulanmayacağı kabul edilmiş ise de, yasa metninden anlaşılacağı üzere geriye yürümemenin takip işlemleri bakımından olduğu, dolayısıyla icra hukuku bakımından yapılan haciz işleminin geçerliliğini sürdürdüğü, ancak kanun koyucunun geriye yürümezliği takip hukukuna özgüleyerek TCK'nun 7. maddesi yönünden bir istisna öngörmediği, dolayısıyla geçici 10. maddenin ceza hukuku bakımından lehe yasanın uygulanacağı yönündeki genel ilkeye aykırılık teşkil etmediği, kaldı ki suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanundan hangisi sanık lehine ise onun uygulanması gerektiği yönündeki ilkenin evrensel bir hukuk prensibi olduğu, bu ilkenin evrensel ve genel bir hukuk ilkesi olması nedeniyle aksine yapılan düzenlemelerin geçerliliğinin bulunmayacağı, bu bağlamda değerlendirme yapıldığında, her ne kadar İİK'nun 82/3 ve geçici 10. maddeleri ile ceza hukuku bakımından geriye yürümezliği yasaklayan bir hüküm öngörülmemiş ise de, öngörülmüş olsaydı bile bu düzenlemenin temel hukuk prensiplerine aykırı olması nedeniyle uygulama kabiliyetinin bulunmadığı, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, İİK'nun 82/3. maddesinde suç tarihinden sonra yapılan değişiklik ile eylem suç olmaktan çıkarıldığından başkaca bir araştırma yapılmasına gerek olmadığı" gerekçesiyle direnerek sanığın önceki hükümdeki gibi beraatine karar vermiştir.

Bu hükmün de Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 07.01.2016 gün ve 430287 sayılı “onama” istekli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile yerel mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; muhafaza görevini kötüye kullanma suçundan sanık hakkında eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm verilip verilmediğinin belirlenmesine ilişkin ise de, Yargıtay İç Yönetmeliğinin 27. maddesi uyarınca öncelikle aleyhe olan bozma kararına karşı sanığın beyanı alınmadan direnme hükmü verilip verilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

İncelenen dosya kapsamından;

Yerel mahkemece, bozmadan sonra yapılan yargılamada sanığa duruşma gününün tebliğ edildiği ancak sanığın duruşmaya katılmadığı, bu şekilde aleyhine olan bozma kararına karşı sanıktan diyecekleri sorulmadan önceki hükümde direnilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

1412 sayılı CMUK'nun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 326/2. maddesine göre, hükmün aleyhe bozulması halinde davaya yeniden bakacak mahkemece, sanıktan bozmaya karşı diyeceğinin sorulması zorunlu olup müdafiin dinlenilmesi ile de yetinilemez. Aynı kurala 5271 sayılı CMK'nun 307/2. maddesinde de yer verilmiş olup anılan bu kanun hükümleri uyarınca sanığa, bozmada belirtilen ve aleyhinde sonuç doğurabilecek olan hususlarda beyanda bulunma, kendisini savunma ve bu konudaki delillerini sunma imkânı tanınmalıdır. Bu düzenleme, savunma hakkının sınırlanamayacağı ilkesine dayandığından, uyulmasında zorunluluk bulunan emredici kurallardandır.

Bu zorunluluk beraat hükmünde direnilmesi halinde de geçerlidir. Zira Ceza Genel Kurulunca yapılacak inceleme sonucunda Özel Dairenin aleyhe bozması isabetli bulunup yerel mahkeme hükmünün bozulması mümkündür. 1412 sayılı CMUK'nun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 326/3. maddesine göre ısrar üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulunca verilen kararlara uymak mecburidir. Bu durumda sanıktan aleyhe bozmaya karşı diyeceği sorulmadan beraat hükmünde direnilebileceğinin kabulü savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurabilecektir. Savunma hakkı sanığın vazgeçilmez ve en önemli hakkı olup bu hakkın sınırlanması 1412 sayılı CMUK'nun 308/8. maddesi uyarınca mutlak bozma nedenidir. Nitekim Ceza Genel Kurulunun duraksamasız uygulamaları da ısrar edilen önceki hüküm beraat dahi olsa sanıktan aleyhe bozmaya karşı diyecekleri sorulmadan direnme kararı verilemeyeceği yönündedir.

Bu itibarla, yerel mahkeme direnme hükmünün, aleyhe olan bozmaya karşı sanığın beyanı alınmadan yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması isabetsizliğinden sair yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi ...;

"A) Genel Olarak

Bu itibarla, yerel mahkeme direnme hükmünün, aleyhe olan bozmaya karşı sanığın beyanı alınmadan yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması isabetsizliğinden sair yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi ...;

"A) Genel Olarak

Temyiz üzerine verilen bozma kararı sonrasında mahkemece yapılacak işlemleri düzenleyen kurallar yönünden 5271 sayılı CMK'nın 307. maddesi henüz yürürlükte bulunmayıp halen 5320 sayılı Kanunun 8. maddesine göre 1412 sayılı CMUK'nın 326. maddesi yürürlükte bulunmaktadır. 1412 sayılı CMUK'nın 326. maddesinin 2. fıkrasında sanık ya da müdahil ve vekillerine davetiye tebliğ olunamaması veya davetiye tebliğ olunmasına rağmen duruşmaya gelmemeleri nedeniyle bozmaya karşı beyanları tespit edilmemiş olsa dahi yargılamaya devam edilerek davanın gıyapta bitirebileceği, ancak 'Sanık hakkında verilecek ceza, bozmaya konu olan cezadan daha ağır ise herhalde dinlenilmesi gerektiği' belirtilmiştir. Yani kural, davetiyeye rağmen duruşmaya katılma olmasa da yargılamaya devamla karar verilebileceği, istisnası ise, verilecek ceza bozma konusu olan cezadan daha ağır ise sanığın dinlenilmesi gerektiğidir.

İstisna olarak düzenlenen ve uygulamada aleyhe bozma olarak tanımlanan durum, kanunun lafzi yorumuna göre sadece 'bozma konusu olan cezadan' daha ağır bir ceza verilecek olmasıdır. Yani sanık hakkında verilen ve ceza içeren bir kararın bozulması halinde bozma üzerine mahkeme bozmaya uyduğu takdirde vereceği ceza daha ağır olacağı için bu kural uygulanacaktır. Bu durumda kural, beraat kararının aleyhe bozulmasını da kapsamaktadır. Ancak yine kanunda belirtildiği gibi verilecek cezanın daha ağır olması yani beraat yerine cezaya hüküm olunması halinde bu kural uygulanacaktır. Bunun için de mahkemenin aleyhe olan bozma kararına uyarak; Yargıtay bozma kararı doğrultusunda aleyhe bir karar verebileceğini belirtmesi gerekir. Aksine mahkeme bozma ilamını haklı bulmaz ve verdiği beraat kararının doğru olduğu kanaatiyle direnme kararı verirse mahkemeden sanığın mutlaka dinlenmesini beklemek, yasanın gerek lafzına gerekse düzenleme amacına aykırı düşecektir.

B) Yargıtay Genel Ceza Kurulu Kararları

Yargıtay Genel Ceza Kurulunun 1412 sayılı Kanunun yürürlük zamanında ve 01.06.2005 tarihinde sonra konuyla ilgili vermiş olduğu istikrar kazanmış kararlarda özetle; 'Hükmün aleyhe bozulması halinde davaya bakacak mahkemece CMUK'nın 326. maddesi uyarınca sanıktan bozmaya karşı diyeceğinin sorulması zorunludur. Böylece sanığa, bozmada belirtilen ve aleyhe sonuç doğuracak olan hususlarda beyanda bulunma; kendi savunma ve bu konudaki kanıtlarını sunma olanağı tanınmaktadır. Bu hüküm, savunma hakkının sınırlanamayacağı ilkesine dayanmakta olup uyulmasında zorunluluk bulunan buyurucu kurallardandır...' (03.10.2010 tarih 3/168-178, 11.06.1996 tarih 1/122-129, 26.12.1994 tarih 2/345-363, 17.04.1989 tarih 5/94-148 sayılı...)

Ceza Genel Kurulunun belirtilen kararlarında bu kuralın savunma hakkının sınırlanmasının sonucu olduğu, sonuç olarak sanığın lehe olan bir düzenleme olduğu belirtilmektedir. Genel Kurulun istikrar kazanmış kararlarına göre aleyhe bozma üzerine, direnme (+ beraat) kararı verilmesi için mutlaka sanığın bozma kararına karşı beyanlarının alınması gerekecektir.

C) Yasal Düzenlemeler ve Sanığın Lehine olan Kararın Tespiti

Yargıtay Ceza Genel Ceza Kurulunun kararları karşısında beraat kararının mı yoksa zamanaşımı nedeniyle düşme kararının mı veya gecikmiş olarak verilen beraat kararının mı sanığın lehine olduğunun belirlenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Kanaatimizce hiç kuşkusuz en süratli şekilde verilen beraat kararı sanığın en lehine olan durumdur.

Anayasanın 141/4. maddesinde davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğu belirtilmiştir.

5271 sayılı CMK'nın 290. maddesine göre 'Sanığın yararına olan hukuk kurallarına aykırılık, sanık aleyhine hükmün bozdurulması için Cumhuriyet savcısına bir hak vermez.' Benzer hüküm 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan CMUK'nın 309. maddesinde de mevcuttur.

5271 sayılı CMK'nın 307. maddesinde ve yine 5320 sayılı Kanunun 8. maddesine göre yürürlükte bulunan CMUK'nın 326. maddesinde 'Sanık hakkında verilecek ceza, bozmaya konu olan cezadan daha ağır ise herhalde dinlenilmesi gerektiği' hükme bağlanmıştır.

5271 sayılı CMK'nın 193/2 maddesine göre 'Sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgu yapılmamış olsa da dava yokluğunda bitirilebilir.'

Kanun koyucu tarafından Anayasanın 141/4. maddesi doğrultusunda; savunma hakkının kısıtlanmaması için yargılanma aşamasında uyulması gereken konulara ilişkin CMK'nın çeşitli maddelerinde düzenlemeler getirilmiş ve son olarak hükümden önce son sözün hazır olan sanığa verileceği (CMK'nın 216/3) belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi yargılamanın en çabuk şekilde bitirilmesi amaçlandığı gibi bu amaca ulaşırken sanığın savunma hakkının kısıtlanmaması esas alınmıştır. Yargılama sonucunda ulaşılan sonucun sanığın lehine olması durumunda sanığın savunma hakkını güvence altına alan usul kurallarına uyulmaması önemsenmemiş, amaca aykırı bir şekilcilik öngörülmemiştir.

Kanunun bu düzenleme biçimi ve amacı ve ceza yargılamasının temel hedefi gözetildiğinde, süratle sonuçlanan bir davada sanığın lehine konulan bir yasa hükmünün ihlal edilmemesi mi yoksa sanığın beraat etmesi yani aklanması mı sanığın lehine değerlendirilecektir. Somut olaya geldiğimizde sanığın lehine (suçu işlediği sabit olmadığından beraatine) karar verilmiş, karar temyiz incelemesi sonucunda sanığın suçu işlediği ve bu nedenle mahkûmiyet kararı verilmesi gerektiği düşüncesiyle bozulmuştur. Burada bozma kararının sanığın aleyhine olduğu kuşkusuzdur.