muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/2648, Karar No: 2014/219, Tarih: 14.01.2014

Hüküm, süresi içerisinde dilekçesinde yazılı nedenlerle davacı tarafından bozma istekli olarak temyiz edilmiştir.

Toplanan deliller, tüm dosya kapsamından; davacının kendisine ait olduğu iddiasıyla açmış olduğu meni müdahale davasına konu binanın tapuda dava dışı R. A. isimli kişiye ait 246 ada 1 nolu parsel üzerinde bulunduğu ve bu parselin Hazine'nin satışından 21.5.2004 tarihinde R. A. adına “taşlık ve hayıtlık tarla” niteliğiyle tescilinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Dosyaya ibraz edilen ve haricen düzenlendiği anlaşılan kira sözleşmesi 11.6.2011 başlangıç tarihlidir. Süresi bir yıllıktır. Kiraya veren R. A., kiracısı Ö.. K.. yazılıdır. Davacının sunduğu taahhütname aslı dosyadadır. K. İlçesi, U. Mahallesi, Ç. mevkiindeki ekte tapu senedi ve kimlik fotokopisi yazılı olan ve tapuda R. A. adına kayıtlı 7151,56 m2 yüzölçümlü taşınmazın 2578 m2 lik kısmı üzerinde bulunan “hızar atölyesi, konut, yazıhane olarak kullanılan iki katlı binanın” M.. K..'a ait olduğu, parselasyon yapıldığında tapusunun bu kişiye devredileceği yazılıdır. Taahhüt veren R. A. tanıklar A. K. ve Nevzat Kurtlu yazılıdır, taahhütname ekindeki tapu senedi yukarıda belirtilen taşınmazla ilgilidir. Kimlik fotokopisi R. A.'a ait olup, imzaların kendisine ait olduğu isim ve imza atılarak yazılmıştır. Mahkemenin 20.3.2012 günlü 4 nolu oturumundaki bir nolu ara kararında “..davacı vekiline konutun mülkiyeti konusunda dava açması ve sonucu hakkında mahkemeye bilgi ve belge sunması için iki haftalık kesin süre verilmesine, kesin sürenin hukuki sonuçlarının ihtarına, ihtarat yapıldı..” yazılıdır. Davacı, süresinde delil listesini bildirmiştir. Mahallinde haritacı ve inşaatçı bilirkişilerin katılımıyla keşif yapılmıştır. Açıklanan olgular tarafların ve mahkemenin bilgisi dahilindedir. Uyuşmazlık, kendisine ait olduğu iddiasıyla davacı kayınpeder tarafından davalı gelini aleyhine açılan elatmanın önlenmesi davasında yukarıda belirtilen nitelikte araştırma ve inceleme yapılıp yapılmayacağında toplanmaktadır.

Somut olayda, binanın inşa edildiği arazinin tapuda üçüncü kişi adına kayıtlı olduğu tartışmasızdır. Esasen, davanın niteliği gereği yanlar arasında bu konuda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu tür bir davada binanın aidiyetinin tespiti için davada taraf olan kişiye süre verilmesi mümkün değildir. Çünkü, böyle bir dava Yargıtay uygulamalarına göre ortaklığın giderilmesinde ve kamulaştırma ile ilgili davalarda bedel ödemedeki ihtilafın giderilmesi için açılan dava türüdür. Yine, binanın maliyetinin tespiti veya taşınmaz üzerindeki yerinin krokiyle belirlenmesine iş bu davada gerek yoktur.

Yargıtay uygulamalarına göre ve kural olarak; böyle bir davada bina sahibi olan kişi dava açmakla muvafakatını geri almış sayılır. Bu nedenle, ayrıca, bir ihtarname çekmeye gerek kalmaksızın davaya bakılması, varsa tarafların bu konudaki yazılı taktiri tüm delillerinin toplanması gerekir. Kaldı ki, davacının dilekçesinde iddia ettiği üzere davalı gelininin kendisine hakaret etmesi nedeniyle yaptığı şikayet ile ilgili evrakın incelenmesi icap eder. Bu eylem dahi başlı başına muvafakatın geri alındığının kanıtıdır. Kira sözleşmeleri her zaman aksi ispat edilebilecek delil niteliğindedir. Ancak o sözleşmenin taraflarını bağlar.

Hal böyle olunca, tarafların dilekçelerinde ve delil listesinde belirttikleri tüm delillerinin toplanması, tanıklarının dinlenmesi, hazırlık tahkikatı var ise onunla ilgili evrak ve eklerinin onaylı fotokopilerinin getirtilmesi ve yukarıda belirtilen ilkeler göz önünde tutularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, somut olaya ve açılan dava türüne uygun olmayacak ara kararı ve gerekçelerle yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Davacının temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerindedir. Kabulüyle hükmün HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla ve HUMK'nun 428. maddeleri gereğince BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK'nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 21,15 TL peşin harcın istek halinde davacıya iadesine 14.01.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. Başkan
Yargıtay — Esas No: 2021/3681, Karar No: 2021/5752, Tarih: 14.09.2021

**12. Ceza Dairesi         2021/3681 E.  ,  2021/5752 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Alkol veya uyuşturucu maddenin etkisi altındayken araç kullanma suçundan sanık ...'ın 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 179/3-2, 62, 52/2 ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 251/3. maddeleri gereğince 2.250,00 Türk lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Konya 15. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/12/2020 tarihli ve 2020/437 esas, 2020/566 sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

Dosya kapsamına göre, sanık hakkında 5237 sayılı Kanunun 179. maddesi gereğince 6 ay hapis olarak belirlenen temel cezasından, aynı Kanunun 62. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak 5 ay hapis cezasına hükmedilmesini müteakip, 5271 sayılı Kanunun 251. maddesi uygulanarak 1/4 oranında indirim yapılmak suretiyle 3 ay 22 hapis cezasına karar verildikten sonra, söz konusu hapis cezasının 5237 sayılı Kanunun 50/1-a maddesi gereğince 112 gün adli para cezasına çevrilerek anılan Kanunun 52/2. madde gereğince bir gün karşılığı 20,00 Türk lirası üzerinden hesap edilmek suretiyle 2.240,00 Türk lirası adli para cezasına karar verilmesi yerine, belirlenen 5 ay hapis cezası adli para cezasına çevrilmeksizin, bir gün karşılığı 20,00 Türk lirası hesap edilerek 3.000,00 Türk lirası adli para cezasına karar verilmesi sonrasında, 5271 sayılı Kanunun 251. maddesi uyarınca 1/4 oranında indirim yapılarak 2.250,00 Türk lirası adli para cezasına hükmedilmek suretiyle, yazılı şekilde fazla ceza tayininde isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 01/04/2021 gün ve 94660652-105-42-5365-2021-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 21/04/2021 gün ve 2021/46863 sayılı ihbarnamesi ile daireye ihbar ve dava evrakı tevdi kılınmakla;

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında, 5237 sayılı Kanunun 179/3-2. maddesi gereğince 6 ay hapis olarak belirlenen temel cezasından, aynı Kanunun 62. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak 5 ay hapis cezasına hükmedilmesini müteakip, 5271 sayılı Kanunun 251. maddesi uygulanarak 1/4 oranında indirim yapılmak suretiyle 3 ay 22 hapis cezasına karar verildikten sonra, sonuç hapis cezasının 5237 sayılı Kanunun 50/1-a maddesi gereğince 112 gün adli para cezasına çevrilerek anılan Kanunun 52/2. madde gereğince bir gün karşılığı 20,00 Türk lirası üzerinden hesap edilmek suretiyle 2.240,00 Türk lirası adli para cezasına karar verilmesi yerine, anılan şekilde belirlenen 5 ay hapis cezasının bir gün karşılığı 20,00 Türk lirası hesap edilerek 3.000,00 Türk lirası adli para cezasına karar verilmesi sonrasında, 5271 sayılı Kanunun 251. maddesi uyarınca 1/4 oranında indirim yapılarak 2.250,00 Türk lirası adli para cezasına hükmedilmek suretiyle, fazla ceza tayininde isabet görülmemiş olup;

Kanun yararına bozma talebine dayanılarak düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden, Konya 15. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/12/2020 tarih ve 2020/437 E. 2020/566 K. sayılı kararının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, aynı Kanunun 309/4-d. maddesindeki “Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesi doğrudan hükmeder.” şeklindeki düzenleme gereği bozma nedenine göre uygulama yapılarak, sanık hakkında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan kurulan hükümde 3 ile 4 numaralı fıkraların yerlerinin değiştirilerek, 3. fıkrada sanığın ibaresinden sonra, ''3 ay 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına'' ibaresinin eklenmesine, 4. fıkranın kaldırılarak yerine “Sanığın sosyal ve ekonomik durumu göz önüne alınarak sanığa verilen hapis cezasının TCK'nın 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilmesine, sanığa verilen adli para cezasının TCK'nın 52/3. maddesi gereğince 112 tam gün karşılığı adli para cezası olarak belirlenmesine, TCK'nın 52/2. maddesi gereğince sanığın ekonomik ve şahsi halleri gözönünde bulundurularak bir gün karşılığı adli para cezasının takdiren 20 TL olarak hesabıyla 2240 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına” ibaresinin yazılması, hüküm fıkrasındaki diğer hususların aynen bırakılmasına, infazın ve müteakip işlemlerin mahallinde buna göre yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE; 14/09/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1407, Karar No: 2019/2671, Tarih: 13.05.2019

**1. Ceza Dairesi         2019/1407 E.  ,  2019/2671 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürmeye teşebbüs ve bu suça yardım

HÜKÜM : 1- S.S.Çocuk ... hakkında; ...'yu öldürmeye teşebbüs suçundan TCK.nin 81/1, 35/2, 29/1, 31/3, 62/1, 63. maddeleri uyarınca 5 yıl hapis cezası,

2- Sanık ... hakkında; ...'nun öldürmeye teşebbüs suçunda diğer sanığa yardım etmekten TCK.nin 81/1, 35/2, 39/2, 29/1, 62/1, 53/1-2-3. maddeleri uyarınca 3 yıl 9 ay hapis cezası.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Sanık ...’ın eyleminin 5237 sayılı TCK'nin 37/1 maddesi kapsamında doğrudan suçu işleyen olarak cezalandırılması yerine yazılı şekilde TCK.nin 39/2 maddesi ile yardım eden olarak cezalandırılmasına karar verilmek suretiyle sanık hakkında eksik cezaya hükmedilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Suça sürüklenen çocuk ...’ın yaşı itibari ile 10/02/2014, 16/06/2014 ve 17/09/2014 tarihli oturumların CMK.nin 185. maddesi uyarınca kapalı yapılması yerine açık yapılması telafisi mümkün olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, suça sürüklenen çocuk ...’ın mağdur ...’i kasten öldürmeye teşebbüs, sanık ...’ın mağdur ...’i kasten öldürmeye teşebbüs suçuna yardım etme suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, kusurluluğu etkileyen nedenlerden yaş küçüklüğünün, tahrike ve takdire ilişen cezayı azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunması değerlendirilip inandırıcı gerekçeler ile reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri nedeni dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, müdafiinin suça sürüklenen çocuk ... yönünden meşru savunmaya, sanık ... yönünden sübuta ve sair hususlara yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,24.11.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 esas ve 2015/85 sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesinin iptal edilen bölümleri nazara alındığında, mahkemenin bu madde ile yaptığı uygulama yasaya aykırı ise de, CMUK'nin 322. maddesi gereğince bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm fıkrasında yer alan 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin bölümün “Anayasa Mahkemesinin iptal kararındaki hususlar gözetilerek, 5237 sayılı TCK'nin 53/1-2-3. maddelerinin tatbikine” şeklinde değiştirilmesi suretiyle DÜZELTİLEN re'sen de temyize tabi hükümlerin tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak ONANMASINA, 13/05/2019 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/10027, Karar No: 2009/12512, Tarih: 25.06.2009

**2. Hukuk Dairesi         2008/10027 E.  ,  2009/12512 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ankara 4.Aile Mahkemesi

TARİHİ                  :23.1.2008

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dosyada, birleşen dava ile ilgili harç ve vekalet ücreti yönünden birbirine aykırı iki ayrı gerekçeli karar bulunmaktadır. Her iki karar da hakim tarafından imzalanmıştır.

Kararlardan birinde, kocanın reddedilen birleşen davasıyla ilgili harç ve kadın lehine takdir edilen vekalet ücretine ilişkin hükmün 7. ve 4. maddelerinde tek hüküm oluşturulduğu halde; diğerinde; aynı hususlarda 7. ve 9. maddeler haricinde aynı yönde 13. ve 14. maddelerle mükerrer hüküm verilmiştir. Verilen karar ile iki tarafa tahmil ve bahşedilen vazife ve haklar şüphe ve tereddüdü mucip olmayacak surette gayet sarih ve açık yazılmalıdır. (HUMK.md.389) Birleşen dava ile igili harç ve vekalet ücreti yönünden birbirine aykırı, infazda duraksamaya yol açacak şekilde iki ayrı gerekçeli karar oluşturulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebiyle göre diğer yönlerin incelenmesine yer olmadığına, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, iş bu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 25.06.2009 (Prş.)
Yargıtay — Esas No: 2014/2938, Karar No: 2014/5977, Tarih: 01.04.2014

**18. Hukuk Dairesi         2014/2938 E.  ,  2014/5977 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 27/11/2013

NUMARASI : 2010/8-2013/439

Dava ve ıslah dilekçesinde, eğitim ve öğretim giderlerinden kaynaklanan 117.412,04 TL borcun 84.412,66 TL'sinden davacılar Muhammet ve Ş.. T..'un 105.642,21 TL'sinden davacı G.. Ö..'ın borçlu olmadığının tespiti, birleşen dava dilekçesinde ise, 117.412,04 TL borcun 892,69 TL'sinden davacı M.. T..'un, 19.269,36 TL'sinden davacı Ş.. T..'un borçlu olmadığının tespiti istenilmiştir. Mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Asıl davada davacılar vekili dava ve ıslah dilekçesinde, davacılardan M.. T..’un Deniz Harp Okulu öğrencisi iken 28.06.2006 tarihinde askeri öğrencilikten çıkarılması nedeniyle davalılara 117.412.04 TL borç tahakkuk ettirildiğini belirterek, davacılar Muhammet ve Ş.. T..'un borcun 84.412.66 TL'sinden, davacı G.. Ö..'ın da borcun 105.642,21 TL'sinden borçlu olmadığının tespitini istemiş; birleşen dava dilekçesinde ise, 117.412.04 TL borçtan, davacı M.. T..'un 892,69 TL'sinden, davacı Ş.. T..'un 19.269,36 TL'sinden daha borçlu olmadığının tespitini istemiş; mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

Mahkemece hükme esas alınan 23.09.2013 havale tarihli ek bilirkişi raporunda; asıl dava açısından 117.412.04 TL borçtan, davacı M.. T..'un 85.305,35 TL'sinden ve davacı Ş.. T..'un 103.682.02 TL'sinden borçlu olmadıkları belirlenmiş, davacılar vekilince bu miktarlar üzerinden birleşen dava açılmış ve mahkemece bu ek rapor doğrultusunda hüküm kurulmuş olduğuna göre, asıl davaya ilişkin hükümde, davacılar M.. ve Ş.. T..'un idarece tahakkuk ettirilen 117.412.04 TL borcun 84.412.66 TL'sinden borçlu olmadıklarının tespitine karar vermek gerekirken, hüküm fıkrasında "Davacı M.. T..'un ve davacı Ş.. T..'un davalı tarafa borçlu olmadıklarının tespitine" şeklinde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

aslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 01.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/23398, Karar No: 2019/16513, Tarih: 18.09.2019

**22. Hukuk Dairesi         2017/23398 E.  ,  2019/16513 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, iş sözleşmesinin haksız feshedildiği gerekçesi ile ödenmeyen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma ve hafta tatili ücret alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle, davalı ...'nce gerekçeli temyiz dilekçesi verilmeksizin süre tutum dilekçesi ile temyize gelindiğinin anlaşılmasına göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,

"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.

Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.

Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkansız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukuki yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukuki yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmi davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hallerde bu yola başvurulması kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin bilirkişi ya da keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.

Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve belgelere sahip olmaması, bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da (gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.

Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve belgelere sahip olmaması, bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da (gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.

Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uyuşmazlık bulunması, talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez. Önemli olan objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olmasıdır (H. Pekcanıtez, Belirsiz Alacak Davası, Ankara 2011, s. 45; H. Pekcanıtez/O. Atalay/M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 448). Sadece alacak miktarında taraflar arasında uyuşmazlık bulunması ya da miktarın tartışmalı olmasının belirsiz alacak davası açılması için yeterli sayılması halinde, neredeyse tüm davaların belirsiz alacak davası olarak kabulü gerekir ki, bu da kanunun amacına aykırıdır. Çünkü, zaten uyuşmazlık bulunduğu için dava açılmakta ve uyuşmazlık mahkeme önüne gelmektedir. Önemli olan davacının talebini belirli kılacak imkana sahip olup olmadığıdır. Burada, alacağın belirlenebilir olması ile ispat edilebilirliğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Davacının talep ettiği alacağı belirlemesi objektif olarak mümkün, ancak belirleyebildiği alacağını ispat etmesi, kanunun öngördüğü şekilde (elindeki delillerle) mümkün değilse, burada da belirsiz alacak davası açılacağından söz edilemez. Çünkü, bir alacağın belirlenmesi ile onun ispatı ayrı şeylerdir. Davacı, talep konusu yaptığı alacağını çok net şekilde belirleyebilir, ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir. Aksinin kabulü, her ispat güçlüğü olan alacağı belirsiz alacağa dönüştürmek gibi, hem kanunun amacına hem de genel ilkelere aykırı bir durumu ortaya çıkartabilir.

Alacağın miktarının belirlenebilmesinin, tahkikat aşamasında yapılacak delillerin incelenmesi, bilirkişi incelemesi veya keşif gibi sair işlemlerin yapılmasına bağlı olduğu durumlarda da belirsiz alacak davası açılabileceği kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davasının açılabilmesi için yeterli değildir. Bir davada bilirkişiye başvurulmasına rağmen davacı dava açarken alacak miktarını belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açılamaz (C. Simil, Belirsiz Alacak Davası, I. Bası, İstanbul 2013, s. 225).

Kategorik olarak, belirli bir tür davanın veya belirli kişilerin açtığı davaların baştan belirli veya belirsiz alacak davası olduğundan da söz edilemez. Her bir davaya konu alacak bakımından, belirsiz alacak davasına ilişkin ölçütlerin somut olaya uygulanarak, belirleme yapılması gereklidir.