muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/141, Karar No: 2007/2008, Tarih: 16.10.2007

Ceza Genel Kurulu 2007/6-141 E., 2007/2008 K.

**Ceza Genel Kurulu 2007/6-141 E., 2007/2008 K.**

**- HIRSIZLIK

- KANUN YARARINA BOZMA

- LEHE OLAN KANUN HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI

- UZLAŞMA**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 145 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 309 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 4 ]

- 5395 S. ÇOCUK KORUMA KANUNU [ Madde 24 ]

**"İçtihat Metni"**

Sanık İ..... E...’in hırsızlık suçundan 5237 sayılı TCY’nın 142/1-b ve 143. maddeleri uyarınca 2 yıl 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hiçbir şey almadan olay yerinden ayrılması nedeniyle hakkında 5237 sayılı TCY’nın 145. maddesinin tatbikiyle takdiren ceza vermekten vazgeçilmesine ilişkin olarak Giresun 2. Asliye Ceza Mahkemesinden verilen ve temyiz edilmeksizin kesinleşmiş bulunan 20.12.2005 gün ve 216-561 sayılı hükme karşı Adalet Bakanlığı tarafından yasa yararına bozma başvurusunda bulunulması üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 6. Ceza Dairesi 03.04.2007 gün ve 16984-4291 sayı ile;

“1- Hırsızlık suçunun 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda unsurlarının aynı olmadığı, iddianamedeki anlatım şekliyle eylemin aynı zamanda işyeri dokunulmazlığını ihlal ve mala zarar verme suçlarını da oluşturacağı, bu haliyle de 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun sanığın lehine bulunduğu gözetilmeden, 5237 sayılı Kanun’un lehe olduğundan bahisle uygulama yapılmasında,

2- Kabule göre de,

a) Sanığa isnat olunan suçun 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca uzlaşma kapsamında bulunduğu cihetle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi gereğince adı geçen sanık hakkında uzlaşma hükümleri uygulanmadan yargılamaya devamla yazılı şekilde karar verilmesinde,

b) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 145. maddesindeki malın değerinin azlığı”

” kavramı ile, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 522. maddesindeki hafif ve pek hafif ölçütleriyle, her iki maddenin de cezadan indirim olanağı sağlaması dışında benzerlik bulunmadığı, “

“değer azlığının”

” 5237 sayılı Kanun’a özgü ayrı ve yeni bir kavram olduğu, bunun daha çoğunu alabilme olanağı varken, yalnızca gereksinimi kadar ve değer olarak da az olan şeyi alma halinde, olayın özelliği ve sanığın kişiliği de değerlendirilerek, yasal ve yeterli gerekçeleri de açıklanarak uygulanabileceği, somut olayda sanığın gece saat 03.30 sırasında müştekiye ait işyerinin giriş kapısını tornavida ile kanırtmak suretiyle açarak içeri girdiği ve kilidi olmayan tahta çekmecede bulunan 5-6 milyon Türk lirası bozuk parayı aldığı nazara alındığında, suçun işlenmesindeki özellik gereği olayda 5237 sayılı Kanun’un 145. maddesinin uygulanamayacağının gözetilmemesinde,

c) Sanığa ceza vermekten vazgeçilmesi gerektiği kanaatinin oluşması durumunda, mahkemenin eylemi tespit ve gerekçesini belirtmek suretiyle, herhangi bir ceza miktarı belirtmeksizin hüküm kısmında sadece “

“ceza verilmekten vazgeçilmesine”

c) Sanığa ceza vermekten vazgeçilmesi gerektiği kanaatinin oluşması durumunda, mahkemenin eylemi tespit ve gerekçesini belirtmek suretiyle, herhangi bir ceza miktarı belirtmeksizin hüküm kısmında sadece “

“ceza verilmekten vazgeçilmesine”

” karar vermesi gerekli iken, ceza verilecekmiş gibi temel cezanın üzerinde gerekli artırım ve indirimler yapılarak sonuç cezasının belirlenmesinden sonra “

“ceza verilmekten vazgeçilmesine”

” ibaresinin hükmün sonuna eklenmesi suretiyle hüküm kurulmasında isabet görülmemiş olduğundan bahisle 5271 sayılı CMK’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması”

” Dairemizden istenilmiştir.

Kanun yararına bozma istemine dayanan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbar yazısı, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görüldüğünden kabulü ile hırsızlık suçundan sanık İ..... E... hakkında Giresun 2. Asliye Ceza Mahkemesince verilip kesinleşen 20.12.2005 gün ve 2005/216-561 sayılı kararın 5271 sayılı CMK’nun 309. maddesi gereğince aleyhe etki etmemek üzere bozulmasına, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Yasasının 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca Mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hükmün verilmesine”

” karar vermiştir.

Yargıtay C.Başsavcılığı ise 05.06.2007 gün ve 173565 sayı ile;

“Yerel Mahkemenin mahkûmiyet hükmü dışında kalan ve davanın esasını çözer nitelikte olan ceza verilmesine yer olmadığı hükmünün yasa yararına bozulması, 5271 sayılı CMK’nun 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılama yapılmaz. Bozulan karar mahkûmiyet hükmü olmadığından aynı fıkranın (b ve d) bentlerinin uygulanma olanağı bulunmamaktadır.

Yüksek Dairece, Yerel Mahkeme hükmünün aleyhe etki etmemek üzere bozulmasını takiben ‘

‘5271 sayılı CMK’nun 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca Mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hükmün verilmesinin’ kararlaştırılmasının yasaya aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.”

” görüşü ile itiraz etmiştir.

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

‘5271 sayılı CMK’nun 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca Mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hükmün verilmesinin’ kararlaştırılmasının yasaya aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.”

” görüşü ile itiraz etmiştir.

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanığın hırsızlık suçundan dolayı 5237 sayılı TCY’nın 142/1-b, 143. maddeleri uyarınca 2 yıl 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hiçbir şey almadan olay yerinden ayrılması nedeniyle hakkında aynı Yasanın 145. maddesinin tatbikiyle ceza vermekten vazgeçilmesine ilişkin 20.12.2005 günlü hükme karşı Adalet Bakanlığı tarafından yasa yararına başvuruda bulunulması üzerine Özel Daire, 765 sayılı TCY’nın sanık bakımından daha lehe sonuç verdiği, kabule göre de; Çocuk Koruma Yasası’nın 24. maddesi uyarınca uzlaşma kapsamında kalan bu suç nedeniyle CYY’nın 253. madde hükmü uygulanmadan yargılamaya devamla karar verildiği, olayda 145. maddenin uygulanamayacağı, ceza verilmesinden vazgeçilmesine karar verilecek ahvalde ceza verilecekmiş gibi temel ceza ve bunun üzerinden artırım yapılarak sonuç ceza belirlenemeyeceği, böyle bir durumda doğrudan ceza verilmekten vazgeçilmesine karar verilmesi gerektiğinden bahisle, aleyhe sonuç doğurmamak üzere hükmün yasa yararına bozulmasına, CYY’nın 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hükmün verilmesine karar vermiştir.

Yargıtay C.Başsavcılığı ise, ceza vermekten vazgeçilmesine ilişkin kararın mahkûmiyet dışı hükümlerden olduğunu, böyle bir hükmün yasa yararına bozulması halinde yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasına olanak bulunmadığını belirterek itiraz etmiştir.

Çözümü gereken uyuşmazlık, davanın esasını çözen mahkûmiyet dışı bir hüküm yasa yararına bozulduğunda, yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasının mümkün olup olmadığına ilişkindir.

Özel Dairenin yasa yararına bozma kararına dayanak aldığı CYY’nın 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendindeki düzenleme, sadece mahkûmiyet hükümlerini içermektedir. Somut olayda yasa yararına bozulan hüküm ise, sanığa ceza verilmesinden vazgeçilmesine ilişkin olup, davanın esasını çözen, mahkûmiyet dışı bir hükümdür. 4. fıkranın (c) bendindeki emredici düzenleme uyarınca, böyle bir hükmün yasa yararına bozulması halinde yerel mahkemede yeniden yargılama yapılması mümkün değildir; Yargıtay’ca hükmün yasa yararına bozulması ile yetinilmelidir. Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazı yerinde görülmüştür.

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 03.04.2007 gün ve 16984-4291 sayılı kararından, “

“5271 sayılı Ceza Muhakemesi Yasasının 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca Mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hükmün verilmesine”

” ibaresinin çıkartılmasına,

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 03.04.2007 gün ve 16984-4291 sayılı kararından, “

“5271 sayılı Ceza Muhakemesi Yasasının 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca Mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hükmün verilmesine”

” ibaresinin çıkartılmasına,

3- Dosyanın yerine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, 16.10.2007 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/61, Karar No: 2020/4018, Tarih: 29.06.2020

**12. Ceza Dairesi         2020/61 E.  ,  2020/4018 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Dava : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

Hüküm : İstinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE

Davacının tazminat talebinin kısmen kabulüne ilişkin hüküm, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi tarafından yapılan istinaf incelemesi sonucunda 12/09/2019 tarih, 2019/3708-2019/1396 sayılı "istinaf başvurusunun esastan reddine" ilişkin kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Tazminat davasının dayanağını oluşturan Bursa 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/184-2018/409 sayılı ceza dava dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan beraatine hükmedildiği, hükmün 28/12/2018 tarihinde kesinleştiği, davacının belirtilen dosyanın konusunu oluşturan eylemden ötürü 04/04/2018-24/07/2018 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kaldığı, davanın işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanunun 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye açıldığı, dava için kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmakla;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacı vekilinin, hükmedilen maddi ve manevi tazminatın yeterli olmadığına ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve Kanuna uygun bulunan Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 12/09/2019 tarih, 2019/3708 Esas, 2019/1396 Karar sayılı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin karara karşı yapılan temyiz isteminin isteme uygun olarak 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE; 5271 sayılı CMK'nın 7165 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 8. maddesi ile değişik 304/1. maddesi uyarınca, dosyanın gereği için Bursa 14. Ağır Ceza Mahkemesine; kararın bir örneğinin de Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESİNE; 29/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/2247, Karar No: 2022/2963, Tarih: 31.05.2022

**6. Hukuk Dairesi         2022/2247 E.  ,  2022/2963 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR

İlk derece mahkemesince, dava dosyasının temyiz kanun yolu incelemesi yapılması amacıyla 25.04.2022 tarihli üst yazı ile Dairemiz'e gönderilmesine karar verilmiş ise de,

Mahkemece, 25.03.2021 tarih ve 2017/340 E.- 2021/267 sayılı davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin 29.09.2021 tarih ve 2021/1700 E. 2021/1761 Karar sayılı ilamı ile HMK’nın 353/1-a maddesi gereği kaldırılmış ve dosya yeniden inceleme yapılması amacıyla ilk derece mahkemesine iade edilmiş, ilk derece mahkemesince 14.12.2021 tarihli karar ile “zamanaşımı ile red kararı esasa ilişkin bir karar olup, temyize tabi olduğundan dosyanın esasının kapatılmasına” dair temyiz yolu açık olarak karar verilmiş, işbu karara yönelik kanun yolu istemi olması üzerine, Dairemizin 05.04.2022 tarih ve 2022/995 E. ve 2022/1915 Karar sayılı ilamıyla özetle; mahkemece verilen son kararın istinaf kanun yoluna tâbi olduğu ve istinaf kanun yolu incelemesinin yapılması amacıyla dosyanın ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir. Ancak, mahkemece, 25.04.2022 tarihli üst yazı ile dosyanın tekrar Dairemize temyiz incelemesi yapılması amacıyla gönderildiği görülmüştür.

Taraflar vekillerince ilk derece mahkemesince verilen son karara yönelik temyiz dilekçeleri verilmiş ise de, tarafların temyiz kanun yolu dilekçelerinin istinaf kanun yolu dilekçesi olarak değerlendirilmesi ve buna göre inceleme ve araştırma yapılması gerekmektedir. Aksinin kabulü, üç aşamalı yargılama sistemini benimseyen HMK’ya ve kanun koyucunun bu yöndeki iradesine aykırılık oluşturacak olup, tarafların istinaf kanun yoluna ilişkin hukuki dinleme hakkını da ihlal edecektir. Bunun yanında HMK uyarınca ilk derece mahkemesince verilen kararlara karşı doğrudan temyiz kanun yoluna gönderilebilecek kararlar belirtilmiş (HMK m. 373/4) ve sözkonusu karar, doğrudan temyiz kanun yoluna tâbi olan kararlardan da değildir.

Bu itibarla Dairemizin 25.04.2022 tarih ve 2022/995 Esas – 2022/1915 sayılı kararı doğrultusunda işlem yapılması için dosyanın ve üst yazının ivedi olarak istinaf kanun yolu incelemesi yapılması amacıyla ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle istinaf kanun yolu incelemesi yapılması amacıyla dava dosyasının ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine İADESİNE, 31.05.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/390, Karar No: 2016/121, Tarih: 29.01.2016

**Hukuk Genel Kurulu         2014/390 E.  ,  2016/121 K.**

**"İçtihat Metni"**

##########

MAHKEMESİ :##########Ticaret Mahkemesi

##########

##########

##########

##########

Taraflar arasındaki “kooperatif ortaklığından ihraç kararının iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; .....Asliye Ticaret Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 09.07.2009 gün ve 2008/196 E.-2009/320 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay ....Hukuk Dairesinin 12.12.2011 gün ve 2011/2025 E.- 2011/2485 K sayılı ilamı ile;

(...Davacı vekili, müvekkilinin, ortağı olduğu kooperatifin 13.06.2003 tarihli yönetim kurulu kararı ile aylık 1.700,00 TL maaş ile bir yıllığına kooperatif müdürlüğüne atandığını, 30.06.2003 tarihine kadar kooperatife peyderpey olmak üzere toplam 20.000,00 TL borç verdiğini, bu alacağı ve bir yıllık müdürlük maaşı alacağı için davalı kooperatif yönetim kurulunca 30.06.2003 tanzim ve 30.06.2004 vade tarihli senedin müvekkiline verildiğini, 01.01.2004 tarihinde müvekkilinin müdürlük görevine son verildiğini, davalı kooperatifçe parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle ihraç ihtarlı ihtarnameler gönderildiğini, kooperatifin müvekkiline olan 40.000,00 TL borcunun aidat alacağına mahsup edilmesinin istendiğini, kooperatifçe 40.000,00 TL'lik senet verildiğine dair kaydın defterlerin mahkemelerde olması sebebiyle tespit edilemediğinin bildirildiğini, yönetim kurulunun 07.12.2007 tarih ve 27 sayılı kararıyla müvekkilinin ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiğini, birinci ihtarnamenin usulüne uygun olmadığını, ihtarnameler arasında borç miktarları yönünden farklılıklar bulunduğunu, 40.000,00 TL alacağının aidat borcuna mahsubu talebinin yerine getirilmediğini, müvekkilinin kooperatife borcunun değil alacağının bulunduğunu ileri sürerek, ortaklıktan çıkarma kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın süresinde açılmadığını, davacının ileri sürdüğü 40.000,00 TL'lik senet ile ilgili kayıt bulunmadığını, davacının iddialarının soyut olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, 2003 yılındaki kooperatif yöneticileri tarafından imzalanan 30.06.2003 tarihli belge ile davacının geçmiş dönem alacağının 20.000,00 TL olarak belirlendiği, ayrıca 1.700,00 TL de müdür maaşı ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalı kooperatif tarafından davacıya müdürlük maaşının ödendiği hususu iddia edilmediğinden, davacının 20.000,00 TL önceki dönem alacağı ve 11.446,67 TL müdürlük maaşı alacağı olmak üzere kooperatiften toplam 31.446,67 TL alacaklı olduğu, bu alacağının kooperatife olan aidat borçlarından mahsup edilmesi gerektiği, davacının hesaplanan muaccel alacağının, borcundan fazla olduğu hususu da dikkate alındığında çıkartılan ihtarların gerçek borcu yansıtmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 07.12.2007 tarih ve 27 sayılı ihraç kararının iptaline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1)Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2) Dava, kooperatiften ihraç kararının iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, dosyada fotokopisi bulunan başlıksız 30.06.2003 tarihli, "Müdür maaşı ....1.700,00 TL geçmiş dönem alacağı 20.000,00 TL" içerikli belgede belirtilen müdür maaşı ile geçmiş dönem alacağı davacı alacağı olarak kabul edilmişse de, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu alacakla ilgili kooperatif kayıt ve belgelerinde herhangi bir kaydın bulunmadığı belirtilmiştir. Bu durumda, davacıdan bu alacak ilgili belgeleri olup olmadığının sorularak varsa ibrazının sağlandıktan sonra bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak uygun sonuca göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

##########

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı vekili; müvekkilinin aidat yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle üyelikten ihraç edildiğini ancak müvekkilinin davalı kooperatife herhangi bir borcu bulunmadığı gibi aksine müdürlük maaş ve ödünç vermekten kaynaklanan alacağının bulunduğunu, her iki alacağına yönelik davalı kooperatif tarafından bono düzenlenerek verildiğini, müvekkilinin alacağının davalı kooperatife olan aidat borçlarından mahsubu gerektiğini belirterek, davalı kooperatif yönetim kurulunca alınan ihraç kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacının yönetim kurulu kararıyla üyelikten ihraç edildiğini davacıdan borç para alınmadığı gibi herhangi bir senet de verilmediğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, benimsenen bilirkişi raporu ve dinlenen tanık beyanları doğrultusunda; davacının hesaplanan muaccel alacağının borcundan fazla olduğu, böylece davacının kooperatif üyeliğinden ihraç kararının yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacının, aidat borcundan mahsubunu istediği alacağının varlığının kanıtlanması için mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davalı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacının, aidat borcundan mahsubunu istediği alacağının varlığının kanıtlanması için mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun (KK) 1. maddesinde de açıklandığı üzere, kooperatifler; ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla, gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan tüzel kişiliklerdir.

Anılan Kanun'un “Ortaklıktan Çıkarılma Esasları ve İtiraz” başlıklı 16. maddesi; “Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar ana sözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Ana sözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.

Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; dava Kooperatifler Kanunu 16.ve 27 maddesi ile kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesi uyarınca açılmış kooperatiften ihraç kararının iptali davası olup, dava üç aylık hak düşürücü süre içinde açılmıştır.

Davalı konut yapı kooperatifinin tip ana sözleşmesinin “Genel Kurul Görev Yetkileri ” kenar başlıklı 23. maddesinde kooperatifin yöneticileri dahil özel kişilerden borç alabileceğine ilişkin düzenleme öngörülmemiştir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; dava Kooperatifler Kanunu 16.ve 27 maddesi ile kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesi uyarınca açılmış kooperatiften ihraç kararının iptali davası olup, dava üç aylık hak düşürücü süre içinde açılmıştır.

Davalı konut yapı kooperatifinin tip ana sözleşmesinin “Genel Kurul Görev Yetkileri ” kenar başlıklı 23. maddesinde kooperatifin yöneticileri dahil özel kişilerden borç alabileceğine ilişkin düzenleme öngörülmemiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 98. maddesi göndermesiyle kooperatifler hakkında da uygulanması gereken dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK' nın "Hükmi Şahısların Ehliyeti" başlıklı 137. maddesinde; " Ticaret şirketleri hükmi şahsiyeti haiz olup, şirket mukavelesinde yazılı işletme mevzuunun çevresi içinde kalmak şartıyla bütün hakları iktisap ve borçları iltizam edebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar mahfuzdur. " hükmü yer almakta olup, bu hükümle ticaret ortaklıklarının medeni haklardan yararlanma ehliyeti düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile ticaret ortaklıklarının yararlanma hakkı kanuni istisnalar saklı kalmak kaydıyla şirket mukavelesinde yazılı işletme mevzuunun çerçevesi ile sınırlandırılmış olup, "ultra vires" olarak adlandırılan bu teoriye göre, ortaklığın iştigal konusu dışında kalan işlerin ortaklığı bağlamayacağı ilkesi benimsenmiştir.

Hukuk Genel Kurulunun 09.12.1998 tarih ve 11-863 Esas, 895 Karar sayılı ilamı ile kooperatifin böyle bir işlemle bağlı sayılabilmesinin bu işleme açıkça icazet vermesiyle mümkün olacağı belirtilmiştir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 59/1. maddesi hükmü karşısında temsile yetkili kişiler ancak kooperatif namına onun amacının gerektirdiği bütün hukuki işlemleri yapabileceklerinden, kooperatifçe açıkça icazet verildiği anlamına gelecek bir işlem bulunmadığı durumda, kooperatif yöneticilerinin yetkisiz olarak yaptıkları işlemler kooperatif yönünden bağlayıcı olmayacaktır. Bu durumda öncelikle, özel kişilerden borç para alınmasına icazet verildiği anlamına gelecek bir işlem bulunup bulunmadığı belirlenmeli, kooperatif yöneticilerine kendileri dahil özel kişilerden borç alma konusunda yetki verilmemiş ancak buna rağmen borç alınmış ise uyuşmazlık ilke olarak vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde çözümlenmelidir.