muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/2555, Karar No: 2011/3313, Tarih: 24.10.2011

**22. Hukuk Dairesi         2011/2555 E.  ,  2011/3313 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Cizre Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/02/2011

Davacı vekili müvekkilinin C..... Belediyesinde çalışmakta iken, belediyenin 3417 sayılı yasa gereği çalışanlardan yapılması gereken tasarrufu teşvik kesintilerini yaptığı halde bankaya yatırmadığını, müvekkiline tasarrufu teşvik kesintisi ve nema ödemesi yapılmadığını, 4853 sayılı yasaya 5568 sayılı yasa ile eklenen ek madde   gereğince tasarrufu teşvik kesintisi ve nema alacaklarından belediyenin hazine ile uzlaşmaya gitmesi nedeniyle, davalı hazinenin sorumlu olduğunu ileri sürerek tasarrufu teşvik kesintisi, nema ve gecikme faizi isteğinde bulunmuştur.

Davalı sorumluluğun C.... Belediyesinde olduğunu, uzlaşmaya gidilip gidilmediğinin araştırılması gerektiğini, bilirkişi hesaplamasının da hatalı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece  C.... Belediyesi ile Hazine arasında uzlaşmaya gidildiği, dava konusu alacakların hazinenin sorumluluğunda olduğu gerekçesi  ile bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

01.04.1988 tarihinde yürürlüğe giren 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun ile çalışanların tasarruflarının artırılması amacı güdülmüştür.

3417 sayılı Yasanın “tasarruf hesabı” başlığını taşıyan 4.maddesinde; “ Kurumlar bu Kanun hükümleri çerçevesinde çalışanların aylık ve ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintisi ile sağlanacak Devlet katkılarını aylık ve ücret ödemesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar ... Bankasında personeli adına açtıracakları “Tasarrufu Teşvik Hesabı”na yatırırlar. İşverenler işçilerinin ücretlerinden yapacakları tasarruf kesintileri ile sağlayacakları işveren katkılarını tahakkuk ettirerek, ücret ödenmesinin yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar ...Bankasında işçileri adına açtıracakları “Tasarrufu Teşvik Hesabı”na yatırırlar.”

Anılan Yasanın “ödemelerin zamanında yapılmaması” başlığını taşıyan 7.maddesinde ise;  “İşverenlerin,   ücretlerden   yapacakları  tasarruf  kesintileri  ile  sağlayacakları  işveren

katkılarını 4 üncü maddede belirtilen süreler içinde ilgililerin banka hesaplarına yatırmamaları halinde, yatırılması gereken miktarlar resen veya ilgililerin başvurusu halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun primlerin tahsiline ilişkin hükümleri dairesinde tahsil olunarak alınacak gecikme zammı ile birlikte ilgili banka hesabına yatırılır.” hükmü getirilmiştir. 29.04.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4853 sayılı Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabının Tasfiyesi ve Bu Hesaptan Yapılacak Ödemelere Dair Kanunun 10.maddesi ile 3417 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

4853 sayılı  Kanunun 1.maddesinde amacının,  3417 sayılı Kanun uyarınca açılmış bulunan Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabında biriken paraların tasfiyesi ve bu hesaptan hak sahiplerine yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olarak açıklanmıştır.

Anılan Kanunun 7.maddesinde; 3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesi kapsamındaki hak sahipleri tarafından bu Kanun kapsamına giren alacaklarla ilgili olarak yargı mercilerine açılmış ve devam eden davalar ile icra takipleri hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmişir.

13.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu Geçici 5.maddesinde yer alan "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası belediyelere ait şirketlerin, 31.12.2004 tarihi itibariyle kamu kurum ve kuruluşlarından olan kamu ve özel hukuka tâbi alacakları, bunların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına karşılık olmak üzere 31.12.2005 tarihine kadar takas ve mahsup edilir. Bakanlar Kurulu bu süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir. Bu madde kapsamındaki alacak ve borç ifadesi bu alacak ve borçlara ilişkin fer'ileri ve cezaları da kapsar.

Yukarıdaki fıkra kapsamında yer alan kuruluşların takas ve mahsup işlemine konu olan veya olmayan borçları, genel bütçe vergi gelirlerinden her ay ayrılacak paylarının yüzde kırkını geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilir." hükmü ve 2005/8928 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında yer alan esaslar çerçevesinde, Kurumca icra kanalı ile tahsil edilmeyen ve tüm işçileri kapsayan tasarrufu teşvik kesintilerini de kapsayan belediyelerin Sosyal Sigortalar Kurumu'na ve diğer kurumlara olan borçlarının ödenmesi ile ilgili olarak Belediyeler ile  Hazine Müsteşarlığı arasında  uzlaşmaya varılmış ise ilgili  belediyenin genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylarından her ay taksitler halinde kesilmek suretiyle borçların tasfiyesi işlemleri başlatılmaktadır.

Uzlaşma kapsamında tahsil edilecek tasarruf teşvik kesintisi ile katkı payını tahsil eden tasarruf teşvik kesintisi, işveren katkı payı ve bunların neması işçiye ait bir hak olsa da; yasa gereği, işverenden tahsil yükümü Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olmakla, Kurum tarafından tasarruf teşvik kesintisinin uzlaşma kapsamında tahsiline başlanmış olması halinde işverenin yükümlülüğünün devam ettiğinden söz edilemez. Aksi halde,  belediyelerin aynı borç sebebiyle mükerrer şekilde sorumluluğuna gidilmiş olacaktır. Hal böyle olunca, 5393 Sayılı Kanunun 5.maddesi kapsamında uzlaşma kapsamına alınan tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarından sorumluluğun S.G.K. ve Hazineye ait olduğu kabul edilmelidir. Böylece  belediyelerin sorumluluğunda bulunan tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarının uzlaşma kapsamına alınan borç miktarı kadar sorumluluğu ortadan kalkacağından husumetin de Hazineye yöneltilmesi gerekecektir.

Hazinenin ise, belediyelere ait tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarına ilişkin borçlarını yapılan uzlaşma kapsamında davalı belediyenin genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylarından her ay taksitler halinde kesilmek suretiyle S.G.K.'na ödemesi halinde, ödediği miktar kadar sorumluluğun S.G.K.'na ait olacağı her türlü duraksamadan uzaktır.

Ayrıca, davanın yasal  dayanağı 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanun  olup,  adı  geçen  kanun 29.4.2009 tarihinde yürürlüğe giren 4853 sayılı yasa ile yürürlükten kaldırılmıştır.  Tasarruf teşvik  hesaplarının tasfiyesini öngören sözü edilen yasanın 3/f  maddesinde  nemanın  tanımı  yapılmış ve hak sahiplerinin aylık veya ücretlerinden yapılan tasarruf kesintileri ve Devlet veya ilgili işverenin katkılarına ait bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar  kalan    toplamı  nema  olarak ifade edilmiştir.

4853 sayılı yasanın 5. maddesinde ise, “Hak sahiplerinin aylık veya ücretlerinden yapılan tasarruf kesintileri ve Devlet veya ilgili işverenin katkılarına ait bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kalan nema, aylık olarak, Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan bir önceki aya göre Tüketici Fiyatları Genel İndeksi değişim oranında ve ilave olarak yıllık yüzde beş oranında değerlendirilir” şeklinde kurala yer verilerek tasfiyeye dair değerleme  ölçüleri belirlenmiştir. Ayrıca aynı kanunun 6. maddesinde “Hak sahiplerine anapara tutarları 2003 yılı Nisan ayında defaten ödenir. 5. madde uyarınca değerlendirilen tutar Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında olmak üzere 2004 yılında dört taksit, 2005 yılında dört taksit ve Mart ve Haziran aylarında olmak üzere 2006 yılında iki taksit olarak toplam on taksitte ödenir….” hükmü getirilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda değerleme yapılırken kesinti ve işveren katkı paylarından oluşan anapara da değerlemeye katılmış ayrıca değerleme dava tarihine kadar yapılmıştır. Anılan kanunun 5. madde kapsamındaki değerlemenin Haziran 2006 tarihinden sonra devam edeceğine ilişkin bir yasal düzenleme ve hukuki gerekçe yoktur. Değerlemenin anaparanın da ilave edilerek ve ayrıca  2006 Haziran sonrası dava tarihine kadar devam ettirilmesi isabetsizdir.

Ayrıca dosya içerisinde bulunan 07.07.2010 ve 09.07.2010 tarihli davalı iç yazışmalarından C..... Belediyesi ile yapılan uzlaşmanın  tasarrufu teşvik kesintisi ve nema borçlarını kapsayıp kapsamadığının uzlaşma komisyonu ve SSK dan sorulması gerektiği anlaşılmaktadır. Mahkemece davaya konu alacağın uzlaşma kapsamında olup olmadığı belediye ve ilgili kuruluşlardan sorulmamıştır.

Ayrıca dosya içerisinde bulunan 07.07.2010 ve 09.07.2010 tarihli davalı iç yazışmalarından C..... Belediyesi ile yapılan uzlaşmanın  tasarrufu teşvik kesintisi ve nema borçlarını kapsayıp kapsamadığının uzlaşma komisyonu ve SSK dan sorulması gerektiği anlaşılmaktadır. Mahkemece davaya konu alacağın uzlaşma kapsamında olup olmadığı belediye ve ilgili kuruluşlardan sorulmamıştır.

Yukarıda belirtilen yasal ve hukuksal gerekçeler özellikle dairece benimsenen HGK kararları uyarınca dava konusu tasarrufu teşvik ve nema alacaklarından 5393 Sayılı Kanunun 5.maddesi anlamında uzlaşma yoluna giden Belediye işverenleri açısından sorumluluğun Hazine Müsteşarlığında olduğu kabul edilmelidir. Anılan yasa uyarınca uzlaşma yoluna gitmeyen Belediye işyerleri ile diğer kamu ve özel sektör işyerleri için davalı işverenin sorumluluğu devam etmektedir. Bu ilkeler ışığı altında dosya kesintilerinin tahsil edilip edilmediği SGK dan sorulmalı, gerçekten uzlaşma kapsamında kesintilerin ve nemaların tahsil edilmesi durumunda sorumluluğun hazineye geçtiği kabul edilerek, davalı hakkında dava, anapara katılmaksızın Haziran 2006 tarihindeki değerleme belirlenerek kabul edilmelidir. Eğer davaya konu alacak uzlaşma kapsamına alınmamışsa davalı hazine yönünden husumetten ret kararı verilmelidir. Eksik inceleme ile hatalı bilirkişi raporuna itibarla  karar verilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, 24.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2005/2309, Karar No: 2006/452, Tarih: 26.01.2006

2. Ceza Dairesi 2005/2309 E., 2006/452 K.

**2. Ceza Dairesi 2005/2309 E., 2006/452 K.**

**- BİLİRKİŞİLİK GÖREVİNİ SAVSAKLAMA

- LEHE OLAN HÜKÜMLERİN UYGULANMASI**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 7 ]

- 5252 S. TÜRK CEZA KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ŞEKLİ ... [ Madde 9 ]

- 5320 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ... [ Madde 18 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 282 ]

**"İçtihat Metni"**

Bilirkişilik görevini savsaklama suçundan sanık ..... ......'ın yapılan yargılaması sonucunda; MAHKUMİYETİNE dair (AYDIN) 1.Sulh Ceza Mahkemesinden verilen 2.6.2003 tarihli hükmün Yargıtayca incelenmesi sanık tarafından istenmekle ve dosya C.Başsavcılığının 25.2.2005 tarihli tebliğnamesiyle dairemize gelmekle yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü.

Sanık hakkında bilirkişilik görevini savsaklama suçundan açılan kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda; eyleminin 765 Sayılı TCK.nun 282. maddesine uygun gerçekleştiğinin kabulü ile kurulan hükmün sanık tarafından temyizi üzerine yapılan incelemesinde:

1-765 sayılı TCK.nun 282. maddesindeki suçun oluşabilmesi için bilirkişinin davet olunup da asılsız bir sebep ileri sürerek gelmemesi veya gelip de asılsız bir sebep ileri sürmek suretiyle bilirkişilik yapmaktan imtina etmiş olması gerekir. Olayımızda ise, sanığın Aydın Sulh hukuk Mahkemesinin 1996/511 değişik iş sayılı dosyasında, bilirkişi olarak tayin edildiği ve davete icap ederek, yemini yaptırılıp dosya kendisine teslim edildiği halde, raporunu hazırlayarak dosyayı mahkemesine vermekte savsama eyleminde 765 sayılı TCK.nun 282. maddesinde düzenlenen suçun unsurlarının oluşmadığı ve Sulh Hukuk Mahkemesince hakkında HUMK.nun 278. maddesi uyarınca işlem yapıldığı da nazara alınarak, atılı suçtan beraatine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

2-Kabule göre de; 12.10.2004 gün ve 25611 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanarak 1.6.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 7.maddesinin 2.fıkrasında "suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur" şeklinde düzenleme yapılmış, 5252 Sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9.maddesinde ise, lehe olan hükümlerin uygulanması usulleri belirlenmiş, bu kanunun 12.maddesi ile de 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır. Ayrıca l.6.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile yargılamanın nasıl yapılacağına ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiş, 5320 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 18.maddesi ile de, 1412 Sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.

Açıklanan tüm bu düzenlemelerin hüküm tarihinden sonra yürürlüğe girmiş olması karşısında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 7.maddesi ile 5252 Sayılı Kanunun 9.maddesi uyarınca sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Açıklanan tüm bu düzenlemelerin hüküm tarihinden sonra yürürlüğe girmiş olması karşısında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 7.maddesi ile 5252 Sayılı Kanunun 9.maddesi uyarınca sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 26.1.2006 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12399, Karar No: 2019/8730, Tarih: 04.12.2019

**11. Ceza Dairesi         2016/12399 E.  ,  2019/8730 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Defter ve belgeleri gizleme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanık hakkında, yetkilisi olduğu şirkete ait ticari defter ve belgeleri yasal süresi içinde ibraz etmediği iddiasıyla açılan kamu davasında; sanığın “... ben elimdeki tüm belgeleri vergi incelemesi yapan... isimli vergi denetmeni bayana teslim ettim, benden istenen tüm belgeleri ben verdim, teslim etmediğim belge yoktur, bu nedenle suçlamayı kabul etmiyorum, defter ve belgelerim istendiği tarihte ben iş yerimi kapatmıştım, daha sonra ben vergi dairesinden de iş yerinin kapanışını verdim..” şeklindeki savunması karşısında gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılması ve sanığın suç kastı olup olmadığının tespiti için defterlerin daha önce başka bir vergi incelemesi için istenip istenmediği, istenmişse incelemeden sonra kime teslim edildiğinin ilgili vergi dairesine sorulması, suça konu belgelerin sanık ... tarafından beyanında geçen vergi denetmeni...’a teslim edilmiş olması halinde teslim ettiğine dair tutanak düzenlenip düzenlenmediği sorulmak suretiyle, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi; Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 04.12.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14137, Karar No: 2013/23054, Tarih: 02.12.2013

**7. Ceza Dairesi         2013/14137 E.  ,  2013/23054 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı yasaya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük ve müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Suç tarihi ve suça konu eşyanın niteliğine göre, sanığın 5752 sayılı Yasa ile değişik 4733 sayılı Yasa'nın 8/4. maddesi uyarınca cezalandırılması gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi, aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de,

1-5275 sayılı Yasa'nın 106. maddesinin 4. fıkrasında "Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır." şeklinde; 11. fıkrasında ise, "İnfaz edilen hapsin süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilam, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir." şeklinde düzenlemelerin bulunduğu gözetilmeksizin, sanığa hükmolunan ve hapisten çevrilen adli para cezasının taksitlendirilmesine ilişkin hükmün 6. fıkrasında, "taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmının tamamının tahsil edileceğinin ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin ihtarına, (ihtarat yapılamadı)" denilmek suretiyle infazın kısıtlanması,

2-Atılı suçun niteliğine göre, suçtan zarar görmediği halde davaya katılmasına karar verilen gümrük idaresi lehine vekalet ücreti hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden ve bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 322.maddesi uyarınca;

1-Sanığa hükmolunan ve hapisten çevrilen adli para cezasının taksitlendirilmesine ilişkin hükmün 6. fıkrasında yer alan, "taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmının tamamının tahsil edileceğinin ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin ihtarına, (ihtarat yapılamadı)" ibaresinin çıkartılması,

2-Gümrük idaresi lehine vekalet ücreti hükmedilmesine ilişkin fıkranın çıkartılması, diğer kısımlarının aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 02/12/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/18035, Karar No: 2012/34935, Tarih: 27.11.2012

**12. Hukuk Dairesi         2012/18035 E.  ,  2012/34935 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından, faturaya dayalı olarak başlatılan genel haciz yoluyla icra takibine karşı, borçlunun süresinde itiraz etmesi üzerine, alacaklının itirazın kaldırılması istemi ile icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece, borca da itiraz edildiğinden BK.nun 73.maddesinin uygulanamayacağı, İİK.nun 50.maddesi atfı ile HUMK.nun 9.maddesi gereğince borçlunun ikametgahının bulunduğu yer icra müdürlüğünün yetkili olduğu gerekçesi ile itirazın kaldırılması isteminin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Konusu mal varlığı olan borçlar hukukuna ilişkin sözleşmelerden doğan davalarda yetki ...nun 10. maddesinde belirtilen kurallara göre çözümlenir. Örneğin; sözleşmedeki alacağın ödenmemesi, malın teslimi, cezai şartın ödenmesi gibi... Anılan madde, sözleşmeden doğan davalar için sözleşmenin yerine getirileceği yer mahkemesinin yetkili olacağı yönünde özel yetki kuralı koymuştur.

Sözleşmenin yerine getirileceği yer, öncelikle tarafların açık veya zımni isteğine göre tespit edilir. Sözleşmede karşılıklı olarak değişik yerlerde yerine getirilecek borçlar varsa ( malın teslim edileceği yer-borcun ödeneceği yer) mal teslimi için açılacak dava teslim yeri mahkemesinde- borcun ödenmesi için açılacak dava ise borcun ödeneceği yer mahkemesinde açılabilir. Ancak sözleşmede açık ve zımni olarak sözleşmenin yerine getirileceği yerin anlaşılamadığı hallerde yetkili yer, BK.nun 73. maddesine göre belirlenir. Yani davanın konusu sözleşmeden doğan bir para borcu olup da, sözleşmede aksi kararlaştırılmamış ise, borç, alacaklının, ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödenir. Ancak, aranacak ya da aldırılacak borçlarda 89.maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi (Eski BK.nun 73.maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi) uygulanmaz. Ne var ki, ...nun 10. maddesi hükmü yalnız hukuken geçerli olan sözleşmelerden doğan davalar hakkında uygulanacağından, geçersiz olan sözleşmelerden doğan davalarda, sözleşmenin ifa yerinde dava açılamaz, (sebepsiz iktisap gibi) genel yetkili yer olan yani davalının ikametgahında dava açılır.

Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 2001/12-1162-1191 sayılı kararında da yukarıda açıklanan kurallar benimsenerek “HUMK.nun 10. maddesine göre sözleşmeden doğan davalarda tarafların sözleşmenin yerine getirileceği yer hakkında açık veya zımni isteklerinin anlaşılamadığı hallerde sözleşmenin yerine getirileceği yerin Borçlar Kanununun 73. maddesine göre belirleneceği” açıklanmıştır. Ancak, bu gibi hallerde 6098 sayılı Borçlar Kanununun 89. (Eski BK.nun 73.)maddesinin uygulanabilmesi için akdi ilişkinin kabul edilmesi gerekmektedir

Somut olayda, borçlu, takibe itiraz dilekçesinde ve yargılama sırasında sunduğu cevap dilekçesinde, yetki itirazı yanında, borcun ödendiğini iddia ettiğine, diğer bir ifade ile akdi ilişki borçlu tarafından kabul edildiğine göre, BK.nun 73. maddesinin uygulanması gerekecektir. Bu durumda, alacaklı, ödeme zamanındaki yerleşim yerindeki icra müdürlüğünde takip yapabilir. Dolayasıyla, alacaklı şirketin yerleşim yeri olan ... İcra Müdürlüğünde takibe başlamasında yasaya uymayan bir yön yoktur.

O halde, mahkemece, borçlunun yetki itirazı yerinde olmadığından alacaklının itirazın kaldırılması istemi hakkında ödeme itirazı incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile istemin reddi isabetsizdir.

Öte yandan HMK’nun 297. maddesinin (1). fıkrası gereği hükümde “Türk Milleti Adına” ibaresi ile “gerekçeli kararın yazıldığı tarihin” yer alması zorunlu olup, kanunun bu emredici hükmüne aykırı davranılması da doğru bulunmamıştır.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/11/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11754, Karar No: 2015/18335, Tarih: 22.10.2015

**5. Hukuk Dairesi         2015/11754 E.  ,  2015/18335 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın mülkiyeti ihtilaflı olmadığı halde tespit edilen bedelin üçer aylık vadeli hesaba bloke edilmesi,

2-Tespit edilen bedele uygulanan faizin bitim tarihinin kararda gösterilmemesi,

Doğru değilse de; bu yanılgıların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının;

a)5.paragrafından (müracaatına kadar 3’er aylık vadeli hesapta nemalandırılması için karardan bir örnek .../... Şube Müdürlüğü'ne gönderilmesine,) ibaresinin çıkartılmasına, yerine (bu hususta .../... Şube Müdürlüğü'ne yazı yazılmasına,) cümlesinin yazılmasına,

b)3.paragrafından (tarihinden itibaren) kelimesinden sonra, (karar tarihi olan 20.05.2014 tarihine kadar) ibaresinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 22/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.