muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/11671, Karar No: 2023/11887, Tarih: 27.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/11671 E.  ,  2023/11887 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/470 E., 2022/129 K.

KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasında görülen rücuen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı Kurum ve davalılar ..., ... Un Gıda San. Tic. A.Ş. vekilleri, ... mirasçılarından ... ve ... vekilleri ile diğer mirasçı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili, Kurum sigortalısı ...’un davalıya ait işyerinde çalıştığını, meydana gelen kaza soncunda hayatını kaybettiğini, olayın tamamen bir iş kazası olduğunu, davalı tarafın olayın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğunu, bu sebeple sorumlu olduğunu, müvekkil Kurumun iş kazası geçiren sigortalısı ...’un varislerine-hak sahiplerine gelir (peşin sermaye değerli gelir) bağladığını, fazlaya ilişkin hakları saklı olmak şartıyla 20.000 TL alacağın onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 06.05.2016 tarihli ve 2014/291 E. 2016/565 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne,19.603,98 TL'nin onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 06.03.2019 tarihli ve 2016/15252 E. 2019/2006 K. sayılı ilamında; davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 21/1-4 olup, davalıların işveren veya 3 üncü kişi olup olmadıklarının, davadaki statülerinin araştırılarak açıklığa kavuşturulması, bu belirleme yapıldıktan sonra 3 üncü kişi ve işverenlerin (işveren vekili) teselsüle dayalı sorumluluğunun 5510 sayılı Kanun'un 21/1-4’e göre tespit edilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; iş kazasının meydana geldiği tarihte ...'ın yönetim kurulu başkanı (aynı zamanda ortak, genel müdür yardımcılığı, temsil ve yönetime yetkili), ...'ın davalı ... Un Gıda A.Ş de 2009-2020 yılları arasında yönetim kurulunda (aynı zamanda ortak, genel müdür yardımcılığı, temsil ve yönetime yetkili) yer aldığı, her iki davalının da işveren olarak kabul edildiği, diğer davalı ...'ın kazada 3.kişi konumunda ve davalı şirketin işveren olduğunun anlaşıldığı belirtilerek, davanın kabulüne, bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklanan 21.947,60 TL davacı Kurum zararının, davalılardan ...'ın sorumluluğu 19.603,98 TL ile sınırlı olmak üzere; 26.09.2014 gelir onay tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak yasal faizleriyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılar ..., ... Un Gıda San. Tic. A.Ş. vekilleri, ... mirasçılarından Nimet ve Buketin vekilleri ile diğer mirasçı Mustafa Emre Yılmaz tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili, Kurum alacağının eksik hesaplandığını, ... ve ... Un Gıda San. Tic.A.Ş. vekilleri kaza olayında kusurlarının bulunmadığını, ..., Nimet Nur Türkyılmaz mirası reddettiklerini, haklarında hüküm kurulmaması gerektiğini, ... murisi ...'ın kaza olayında kusurunun bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 09.07.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesidir.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara toplanan delillere göre, davacı Kurum, davalılar ..., ... Un Gıda San. Tic. A.Ş., ...'ın tüm, ... ve ...'ın sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

İnceleme konusu davada; ...'ın 02.02.2023 tarihinde vefat ettiği, mirasçıları ... ve ...'ın 17.03.2023 tarihli kararı ile mirası kayıtsız ve şartsız reddettikleri anlaşılmaktadır. Bu nedenle mirasçılar ... ve ...'ın mirası reddettikleri gözetilerek hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi yerinde değildir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının davalılardan ..., ... Un Gıda San. Tic. A.Ş. ve ...'dan sorumlulukları oranında alınmasına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ... ve ...'a iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2023 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1223, Karar No: 2023/719, Tarih: 05.07.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2022/1223 E.  ,  2023/719 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi

KARAR : Dosyada eksikliklerin yerine getirilmesi için mahkemesine

gönderilmesine

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın gerekçede belirtilen eksikliklerin yerine getirilmesi için kararı veren ... 14. Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine kesin olan karara ilişkin temyiz başvurusunun reddine dair ek karar verilmiş; davalı vekili tarafından bu kez ek karara karşı temyiz isteminde bulunulması üzerine karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, kiracı olan davalı ile müvekkili arasında davaya konu taşınmazın inşasından buyana ve son olarak 01.02.2009 başlangıç tarihli ve beş yıl süreli kira sözleşmesinin imzalandığını, süre sonunda kiralananı boşaltarak 04.02.2015 tarihinde anahtarları teslim eden davalının, taşınmazı projesine uygun eski hâline getirmediği gibi hasarlı bıraktığını, yapılan delil tespiti sonucunda kiralanandaki hasar ve onarım bedelinin 175.000,00 TL olarak belirlendiğini, bedelin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine haksız itiraz edildiğini ileri sürerek vaki itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin kiralananda 1994 yılından beri kiracı olarak bulunduğunu, 04.02.2015 tarihinde düzenlenen anahtar teslim tutanağı ile kiralananı eksiksiz olarak teslim ettiğini, kiralananda yapılan tadilat ve değişikliklere davacının rızasının bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

II. CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin kiralananda 1994 yılından beri kiracı olarak bulunduğunu, 04.02.2015 tarihinde düzenlenen anahtar teslim tutanağı ile kiralananı eksiksiz olarak teslim ettiğini, kiralananda yapılan tadilat ve değişikliklere davacının rızasının bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.05.2018 tarihli ve 2016/594 Esas, 2018/550 Karar sayılı kararıyla; davalının yirmi yılı aşkın süredir kullandığı kiralananı tahliye ettiği, davacının ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin kiralananı mevcut hâli ile teslim aldığı, delil tespiti sonucunda alınan raporda kiralananın hor kullanıldığına ilişkin bir açıklama bulunmadığı, mahallinde keşif yapılarak bilirkişi raporu alındıktan sonra toplanan tüm delillere göre kiralanandaki hasar, eskime ve yıpranmaların uzun süreli mutat kullanımdan kaynaklandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.02.2021 tarihli ve 2020/508 Esas, 2021/234 Karar sayılı kararıyla; kira sözleşmesinin 6 ncı maddesi ile protokolün 3 üncü maddesi arasında çelişki bulunmadığı gibi protokolde kira sözleşmesinin 6 ncı maddesinden dönüldüğüne dair bir açıklama ya da ibareye yer verilmediği, buna göre kiracının kiralananı plan ve projesine göre ilk durumuna getirip iade etmek zorunda olduğu yönündeki düzenlemenin tarafları bağladığı ve geçerli olduğu, ilk derece mahkemesince davanın esasıyla ilgili olarak gösterilen deliller toplanmadan ve gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince gerektiğinde mahallinde proje uygulanarak yeniden keşif yapılması, sözleşme maddesine göre taşınmazın durumunun değerlendirilmesi, hangi hasarların hor kullanımdan kaynaklandığı, hangilerinin mutat kullanımdan kaynaklandığının ayrıntılı belirlenmesi ve alınan tüm raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine iadesine HMK’nın 362/1-b maddesi uyarınca kesin olarak karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine kesin olan karara ilişkin temyiz başvurusunun reddine dair 30.03.2021 tarihli ve 2020/508 Esas, 2021/234 Karar sayılı ek karar verilmiş; davalı vekili bu kez ek karara karşı süresi içinde temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 3 üncü Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine kesin olan karara ilişkin temyiz başvurusunun reddine dair 30.03.2021 tarihli ve 2020/508 Esas, 2021/234 Karar sayılı ek karar verilmiş; davalı vekili bu kez ek karara karşı süresi içinde temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 3 üncü Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla;

“…Yukarıda yapılan açıklamalar ve yer verilen yasal düzenlemeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; kiralananın eski durumuna getirilmesi için gerekli giderlerin tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemiyle açılan davanın görüldüğü ilk derece mahkemesince, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri (ve uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek) delillerin tamamının toplanarak değerlendirildikten sonra, kiralanandaki hasar, eskime ve yıpranmaların uzun süreli mutat kullanımdan kaynaklandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine bölge adliye mahkemesince; davaya konu kira sözleşmesi ile ilk derece mahkemesince toplanan diğer deliller incelenip değerlendirildikten sonra, kira sözleşmesinin 6 ncı maddesi ile 3/7/2014 tarihli protokolün 3 üncü maddesi arasında çelişki bulunmadığı, ayrıca protokolde kira sözleşmesinin 6. maddesinden dönüldüğüne dair bir açıklama ya da ibareye yer verilmediği, kiracının kiralananı plan ve projesine göre ilk durumuna getirip iade etmek zorunda olduğuna dair kira sözleşmesinin 6 ncı maddesindeki düzenlemenin tarafları bağladığı ve geçerli olduğu, ancak HMK'nın 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (6) numaralı alt bendi uyarınca taraf delillerinin toplanması ve gerekirse yeniden keşif yapılarak karar verilmesi gerektiğinden bahisle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Diğer bir anlatımla; davaya konu sözleşme ile toplanan delilleri (ve bu bağlamda delil olarak bildirilen kira sözleşmesi ile 3/7/2014 tarihli protokol hükümlerini) maddi vakıa ve hukuki denetim yapmak suretiyle değerlendiren bölge adliye mahkemesince, ilk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılamada hukukun ve delillerin yanlış uygulandığı yönünde belirleme yapılmış olmasına rağmen, olayda uygulama yeri bulunmayan HMK'nın 353 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (6) numaralı alt bendi gereğince, usul ekonomisi ilkesine de aykırı olacak şekilde dosyanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bu halde söz konusu kararın, HMK'nın 353 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki açık hüküm ve aynı Kanun’un 362 nci maddesine eklenen (g) bendindeki hüküm birlikte değerlendirildiğinde kesin nitelikte olmadığı anlaşılmakla; bölge adliye mahkemesinin davalı tarafın temyiz dilekçesinin reddine ilişkin 30/3/2021 tarihli ek kararının kaldırılmasına, davalı vekilinin esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesine karar verilmiştir.

2) Davalı tarafın esasa yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklandığı üzere bölge adliye mahkemesince; ilk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılamada hukukun ve delillerin yanlış uygulandığı düşünülmesine rağmen, HMK’nın anılan hükümleri çerçevesinde duruşma açılıp gerekirse yeniden bilirkişi raporu alınarak yanlış uygulandığı tespit edilen hususlar giderildikten sonra sonucuna göre yeni bir karar verilmesi gerekirken; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olması, usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

3) Bozma nedenine göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki karar gerekçesinin yanında, verilen kararın kesin mahiyette olduğu ve temyiz edilemeyeceği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; bölge adliye mahkemesi kararının temyize tabi kararlardan olduğunu, HMK'nın 362/1-b maddesine göre verilmiş kararların ise kesin olduğundan bahsedildiğini ancak davanın kira ilişkisinden ... alacağın tahsilinden kaynaklanması nedeniyle HMK’nın 362 nci maddesinde sayılan temyiz edilemeyecek kararlardan olmadığını, taşınmazın mevcut hâli ile teslimi şartı ile tahliyenin gerçekleştiğini, taşınmazın hor kullanılmadığını ve zarar oluşmadığını belirterek direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık: eldeki davada, istinaf mahkemesince verilen kararın HMK’nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kesin nitelikte olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre somut olayda eksikliklerin ilk derece mahkemesince mi yoksa istinaf mahkemesince mi giderilmesi gerektiği noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 352 nci maddesinin birinci fıkrası, 353 üncü maddesi ve 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi.

2. Değerlendirme

1. Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar bulunmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 352 nci maddesinin birinci fıkrası, 353 üncü maddesi ve 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi.

2. Değerlendirme

1. Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar bulunmaktadır.

2. İstinaf ile ilgili monografilerin karşılaştırmalı hukuka ilişkin bölümlerinde “geniş (tam) istinaf sistemi” ve “dar istinaf sistemi” ayrımına yer verilmektedir. Geniş istinaf sistemi davanın istinaf merciinde adeta yeniden görülmesi ve yeniden hükme bağlanması esasına dayanmaktadır. Dar istinaf sistemi ise ilk derece mahkemesinde hükme bağlanmış olan davanın yeniden görülmesinden ziyade o davada verilen hükmün denetlenmesi esasını benimsemektedir. Buna göre geniş istinafta ikinci derece mahkemesi önüne yeni vakıa ve deliller getirtilmesi konusunda bir sınırlama bulunmamakta, istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlanmamakta, istinaf yoluna başvurmanın hükmün icrasını erteleyici etkisine getirtilen istisnalar sınırlı tutulmaktadır. Buna karşılık dar istinafta kanun yolu incelemesinin kural olarak istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlı tutulduğu görülmekte, ikinci derece mahkemesinde yapılabilecek taraf işlemleri sınırlamalara tabi kılınmakta, yeni vakıa ve deliller ileri sürülmesi istisnai hâllerle sınırlı tutulmakta, istinaf incelemesi sırasında hükmün teminat karşılığında icrasına imkân veren hükümler bulunmaktadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu dar istinaf sistemini benimsemiştir. Gerçekten istinaf incelemesinin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı tutulması, bölge adliye mahkemesinde yapılan istinaf incelemesinde kural olarak resen göz önünde tutulacak olanlar dışında ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen savunmaların dinlenmemesi ve yeni delillere dayanılamaması ve bölge adliye mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp dosyayı bu mahkemeye geri göndermek konusunda geniş bir yetkiye sahip olması dar istinaf sistemine ait özelliklerdir (... Cem Budak, İlamat Torbası İstinaf Mahkemesi Karar İncelemeleri, Ekim 2020, s. 1-2).

3. İstinaf sistemi kavram olarak açıklandıktan sonra istinaf kanun yolu aşamasına da değinmek gerekmektedir. Öncelikle kararı veren ilk derece mahkemesi dilekçeler (istinaf dilekçesi ve cevap dilekçesi) verildikten veya bunun için belli süreler geçtikten sonra dosyayı dizi listesine bağlı olarak ilgili istinaf mahkemesine gönderir (HMK md. 347/3, md. 343/4). İstinaf mahkemesinin görevli hukuk dairesi, ilk önce yetkili olup olmadığını resen inceler. Yetkili olduğu kanısına varırsa dosya üzerindeki ön incelemesine devam eder. Ön inceleme sonunda incelemenin aynı istinaf mahkemesinin başka bir dairesince (veya başka bir istinaf mahkemesince) yapılması gerektiği, istinaf edilen kararın kesin olduğu, başvurunun istinaf süresi içinde yapılmadığı, başvuru şartlarının yerine getirilmediği, başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmediği tespit edilen dosyalar hakkında gerekli karar verilir (Baki Kuru, Medeni Usul Hukuku, Cilt II, Mart 2020, s. 1366-1368).

4. Konuya ilişkin olarak HMK’nın 352 nci maddesinin birinci fıkrası “(1) Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda aşağıdaki durumlardan birinin tespiti halinde öncelikle gerekli karar verilir:

a) İncelemenin başka bir dairece veya bölge adliye mahkemesince yapılmasının gerekli olması

b) Kararın kesin olması

c) Başvurunun süresi içinde yapılmaması

ç) Başvuru şartlarının yerine getirilmemesi

d) Başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi…” şeklinde düzenlenmiştir.

5. Ön inceleme aşamasında verilecek kararlar, incelemenin başka bir daire tarafından yapılması gerektiğine ilişkin “gönderme kararları”, ilk derece mahkemesine ait kararın istinaf kanun yolu açık olmayan kesin bir karar olması nedeniyle ve ayrıca başvurunun süresi içinde yapılmaması nedeniyle verilen “dilekçenin reddi kararları” ve istinaf başvuru şartlarının yerine getirilmemesi nedeniyle verilen “başvurunun yapılmamış sayılmasına” ilişkin kararlardır. Bu aşamada verilecek olan kararların temel niteliği işin esası ve ilk derece mahkemesine ait kararla bir ilgisinin olmamasıdır. Nitekim bu aşamada yapılan incelemede dairenin görevli olup olmadığı, inceleme konusu olan ilk derece mahkemesine ait kararın kesin olup olmadığı ve başvurunun süresinde ve kanunda öngörüldüğü biçimde yapılıp yapılmadığı denetlenmektedir. Dolayısıyla ön incelemede verilen kararlar tamamen istinaf başvurusu ile ilgili olup, başvurunun kabul edilebilir olmadığını tespit eden usule ilişkin nihai kararlardır (Tolga ..., Medeni Usul Hukukunda İstinaf, Ankara 2009, s. 319).

6. Ön inceleme aşamasında eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyalar incelemeye alınır.

7. İstinaf bölümünde, aksine hüküm bulunmayan hâllerde ilk derece mahkemesinde uygulanan yargılama usulü istinaf mahkemesinde de uygulanır. İstinaf incelemesi duruşmasız veya duruşmalı yapılır. Duruşmasız istinaf incelemesi HMK’nın 353 üncü maddesinde düzenlenmiştir.