muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/428, Karar No: 2023/635, Tarih: 29.11.2023

Diğer taraftan TCK'nın "Hata" başlıklı 30. maddesi üç fıkra hâlinde;

"Fiilin icrası sırasında suçun kanunî tanımındaki maddî unsurları bilmeyen bir kimse, kasten hareket etmiş olmaz. Bu hata dolayısıyla taksirli sorumluluk hâli saklıdır.

Bir suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır.

Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır." şeklinde düzenlenmiş iken, 08.07.2005 tarihli ve 25869 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5377 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile eklenen; "İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, cezalandırılmaz." biçimindeki dördüncü fıkra ile son hâlini almıştır.

Anılan maddeye 5377 sayılı Kanun ile eklenen dördüncü fıkrada, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişinin cezalandırılmayacağı hüküm altına alınmış, gerekçesi ise;

"Kişinin işlediği fiilden dolayı kusurlu ve sorumlu tutulabilmesi için, bu fiilin bir haksızlık oluşturduğunu bilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Buna göre, kişi işlediği fiilin hukuken kabul görmez bir davranış olduğunun bilincinde olmalıdır. Kişinin, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğunu bilmesine rağmen, bunun kanunda suç olarak tanımlandığını bilmemesinin bir önemi bulunmamaktadır. Ceza hukuku bakımından sorumluluk için önemli olan, işlenen fiilin haksızlık oluşturduğunun bilinmesidir.

Ancak, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususundaki hatasının kaçınılmaz olması hâlinde, kişi kusurlu sayılamaz. Hatanın kaçınılamaz olduğunun belirlenmesinde ise kişinin bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları göz önünde bulundurulur.

Hatanın kaçınılabilir olması durumunda kişi kusurlu sayılacak ve bu husus, temel cezanın belirlenmesinde göz önünde bulundurulacaktır." şeklinde açıklanmıştır.

Bu fıkrada, kişinin işlediği fiilden dolayı kusurlu ve sorumlu tutulabilmesi için, bu fiilin bir haksızlık oluşturduğunu bilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Buna göre, kanuni tanımda yer alan tüm şartların bilgisi içinde hareket eden ve kastı bulunan fail, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz bir hataya düşmüşse, diğer bir ifadeyle, eyleminin haksızlık oluşturmadığı, meşru olduğu düşüncesiyle hareket etmişse ve bu yanılgısı içinde bulunduğu şartlar bakımından kaçınılmaz nitelikte ise artık cezalandırılmayacaktır. Hatanın kaçınılmaz olduğunun belirlenmesinde, kişinin bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre şartları göz önünde bulundurulacaktır. Hatanın kaçınılabilir olması durumunda kişi kusurlu sayılacak, diğer bir ifadeyle fiilden dolayı sorumlu tutulacak, ancak bu hata temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınacaktır.

Ancak, haksızlık yanılgısı ilkesinin, TCK'nın "Kanunun bağlayıcılığı" başlığını taşıyan 4. maddesinde yer alan "Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz." hükmü ile çatışmayacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Adem Sözüer, Hukuki Hata, Yargıtay Dergisi, C. 21, S. 4, Ekim 1995, s. 489). Zira bu ilke, kişilerin suç işledikten sonra cezadan kurtulmak amacıyla sığınabilecekleri bir düzenleme niteliğinde değildir. Esasen, işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, hukuk düzenince tasvip edilmeyen ve izin verilmeyen, hukuku ihlal eden bir hareket yaptığının farkında olmadığından kanunu bilmemek mazeret sayılmaz kuralına da aykırı hareket etmemiş olacaktır. Bu anlamda failin, yetkili bir organ ya da resmî bir makamın açıklamasına güvenerek hataya düşmesi hâlinde kural olarak kendisine kusur isnat edilemeyecekken, töre cinayeti örneğinde olduğu gibi kişisel, siyasi, dini veya ahlaki düşüncelerine göre yaptığı hareketi doğru kabul etmesi durumunda, davranışının toplumsal normlara ve hukuk düzenine aykırı olduğunu bilmesi nedeniyle sorumluluktan kurtulamayacağı kabul edilmelidir.

B. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

B. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

Kars ili, Merkez ilçesi, Ortakapı Mahallesinde ikamet etmekte olan mağdurun 04.04.2015 tarihinde saat 15.00 sıralarında gezmek amacıyla evinden dışarı çıktığı, daha sonra aynı ilçede, Halitpaşa Mahallesinde ikamet eden ve aralarında duygusal yakınlık bulunan suça sürüklenen çocuk ile buluştuğu, il merkezinde bir süre birlikte gezdikten sonra suça sürüklenen çocuğun mağduru evine bırakmak istediği, mağdurun ise saatin geç olduğunu ayrıca evden çıkmadan önce de annesi ile tartıştığını ileri sürerek eve gitmek istemediği, bunun üzerine suça sürüklenen çocuğun mağduru Halitpaşa Mahallesinde bulunan metruk bir eve götürdüğü, yalnız kalmaması için de geceyi onunla birlikte geçirdiği, bu süre zarfında mağdur ile oturup sohbet eden suça sürüklenen çocuğun mağdura yönelik herhangi bir cinsel davranışının olmadığı, ardından evine gitmediğine pişman olan mağdurun ailesine teslim edilmek amacıyla sabah saatlerinde çocuk şube müdürlüğüne müracaat ettiği anlaşılan olayda; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun temel şeklinin oluşumu için saik (özel kast) aranmaması ve suç tarihi itibarıyla henüz on beş yaşını tamamlamayan mağdurun kendi özgür iradesi ile serbestçe hareket etme hakkı, niteliği itibarıyla üzerinde mutlak surette tasarrufta bulunabileceği bir hak olmadığından, bu hakkının ihlaline yönelik olarak gerçekleştirilen eylemle ilgili gösterdiği rızanın, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu bakımından bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilemeyecek nitelikte bulunması karşısında bilerek ve istenerek gerçekleştirilen suça konu eylem nedeniyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluştuğunun ancak mağdura karşı herhangi bir cinsel davranışı bulunmayan ve ortaokul mezunu olan suça sürüklenen çocuğun bilgi düzeyi, gördüğü eğitim, içinde bulunduğu sosyal ve kültürel çevre koşulları göz önünde bulundurulduğunda işlediği fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda kaçınılmaz bir hataya düştüğünün kabul edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının, suça sürüklenen çocuğa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığına ilişkin uyuşmazlık konusu bakımından reddine, suça sürüklenen çocuk hakkında TCK’nın 30. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen hata hükmünün uygulanması imkânın bulunup bulunmadığına ilişkin uyuşmazlık konusu bakımından ise değişik gerekçeyle kabulüne karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan yedi Ceza Genel Kurulu Üyesi; suça sürüklenen çocuğa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı,

Çoğunluk görüşüne katılmayan iki Ceza Genel Kurulu Üyesi ise; suça sürüklenen çocuk hakkında TCK’nın 30. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen hata hükmünün uygulanması imkânının bulunmadığı,

Düşünceleriyle karşı oy kullanmışlardır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının;

Çoğunluk görüşüne katılmayan yedi Ceza Genel Kurulu Üyesi; suça sürüklenen çocuğa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı,

Çoğunluk görüşüne katılmayan iki Ceza Genel Kurulu Üyesi ise; suça sürüklenen çocuk hakkında TCK’nın 30. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen hata hükmünün uygulanması imkânının bulunmadığı,

Düşünceleriyle karşı oy kullanmışlardır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının;

a- Suça sürüklenen çocuğa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığına ilişkin uyuşmazlık konusu bakımından REDDİNE,

b- Suça sürüklenen çocuk hakkında TCK’nın 30. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen hata hükmünün uygulanması imkânın bulunup bulunmadığına ilişkin uyuşmazlık konusu bakımından DEĞİŞİK GEREKÇEYLE KABULÜNE,

2- Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 24.02.2021 tarihli ve 8666-2942 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA,

3- Kars 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.06.2015 tarihli ve 405-608 sayılı hükmünün, suça sürüklenen çocuk hakkında kusurluluğu ortadan kaldıran hataya düşmesi nedeniyle CMK'nın 223/3-d maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

Ancak, yeniden yargılama gerektirmeyen bu hususun, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrası gereğince karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün görüldüğünden, hüküm fıkrasındaki; "...suç tarihi itibarıyla mağdurun 14, s.s.çocuğun ise 16 yaşında olduğu, mağdur ve s.s.çocuğun arkadaş oldukları ve mağdurun rızası ile s.s.çocuğun yanında kaldığı, mağdur 15 yaşından küçük olduğu için rızası s.s.çocuğun eylemini hukuka uygun hâle getirmemekle birlikte öğretide de belirtildiği gibi (Gazi Şerhi, 3.b, S.242) suçun oluşması için s.s.çocuğun eylemini gerçekleştirirken hukuka aykırılık bilincinde olmasının gerektiği, 16 yaşında olup kendisinden 2 yaş küçük mağdurla arkadaş olan ve mağdurun isteği ile, ailesine haber vermeksizin onun yanında bir gece kalan s.s.çocuğun suçu işleme kastından söz edilemeyeceği, aksi kabulün hakkaniyete ve kanunun ruhuna da uygun düşmeyeceği, suçun unsurları ile oluşmadığı değerlendirilmekle; s.s.çocuğun CMK 223/2-a maddesi uyarınca atılı suçtan beraatine," ibaresinin çıkartılarak yerine; "suça sürüklenen çocuk ... hakkında kusurluluğu ortadan kaldıran hataya düşmesi nedeniyle CMK'nın 223/3-d maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına" ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

4- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 29.11.2023 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/15086, Karar No: 2015/11917, Tarih: 22.10.2015

**4. Hukuk Dairesi         2014/15086 E.  ,  2015/11917 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Batı 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 17/04/2014

NUMARASI : 2013/121-2014/116

Davacı M.. S.. vekili Avukat Cabir tarafından, davalı S.. A.. aleyhine 29/03/2013 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 17/04/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vasisi tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 22/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/21772, Karar No: 2021/11626, Tarih: 04.10.2021

**7. Ceza Dairesi         2021/21772 E.  ,  2021/11626 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Yasaya muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Katılan ... İdaresi vekilinin temyiz isteminin nakil aracının iadesi ile vekalet ücretine ilişkin hükümle sınırlı olduğu kabul edilerek, anılan hükme hasren yapılan incelemede;

Dairemizin 09.09.2019 tarihli ve 2019/3540 Esas, 2019/34041 Karar sayılı ilamında da açıkça belirtildiği üzere sanık hakkında kurulan hükmün sair yönleri incelenmeksizin bozulduğu gözetilerek;

1. 08/12/2014 tarihinde yakalanan 3500 karton kaçak sigaranın sanığın sürücülüğünü yaptığı 65 AS 718 plakalı aracın zula tabir edilen gizli bölmesinde ele geçirilmesi karşısında, dava konusu eşyanın değeri ve nakil aracının bilinen değeri dikkate alındığında müsaderenin TCK'nun 54/3. maddesi uyarınca hakkaniyete de aykırılık oluşmayacağı cihetle, sanığın kovuşturma aşamasında alınan beyanında yakalanan kaçak sigaraları malen sorumlunun araca sonradan yaptırdığı izocam döşeli yere koyduğunu savunması karşısında, malen sorumlu ... hakkında suç duyurusunda bulunulması, dava açılması halinde söz konusu dosya ile temyiz incelemesine konu iş bu dava dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunması nedeniyle davaların birleştirilmesi, zulanın ne zaman yapıldığı ve aracın sanık ...'ye zulalı şekilde verilip verilmediğinin açıkca tespit edilmesi, malen sorumlu yönünden dava açılmaması halinde ise soruşturma evrakının onaylı bir örneğinin dosya içine alınarak delillerin birlikte değerlendirilip, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi,

2. Kendisini vekil ile temsil ettiren Gümrük İdaresi adına Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maktu vekalet ücreti tayin edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan ... İdaresi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 04.10.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/710, Karar No: 2022/210, Tarih: 24.02.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2019/710 E.  ,  2022/210 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “Rücuan tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Diyarbakır 1. İş Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karar taraf vekillerinin temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı ... İnşaat Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK/Kurum) vekili dava dilekçesinde; davalı şirkete ait işyeri sigortalılarından Zafer Kartal’ın 21.02.2011 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat etmesi nedeniyle hak sahiplerine 31.583,37TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, Kurum müfettişi tarafından düzenlenen raporda dava dışı sigortalının geçirdiği kazanın iş kazası olduğu ve sigortalının işe girişinin süresinde Kuruma bildirilmediği yönünde tespit yapıldığını ileri sürerek şimdilik 5.000TL Kurum zararının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... İnşaat Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde; 17.02.2011 tarihinde müvekkili şirkete ait işyerinde işe başlayan dava dışı sigortalının olay günü mesai bitiminden sonra şantiye merkezinin bulunduğu alandan telefonla konuşmak amacıyla uzaklaşıp yağcı olarak çalıştığı iş makinesinin bulunduğu yere gittiğini, tanık anlatımlarından anlaşılacağı üzere o gün kız arkadaşı ile kavgalı olduğunu, anlık gelişen bir nedenden dolayı şantiye merkezinden 1,5-2 km uzaklıktaki iş makinesine bağladığı halatla intihar ettiğini, böylesi bir olayda müvekkili şirketin kusurlu olduğundan söz etme imkânı bulunmadığı gibi uygun illiyet bağının da kesildiğini, mesai bitiminden sonra anlık bir kararla intihar eden sigortalının ölümünün iş kazası olmaktan uzaklaştığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 18.12.2015 tarihli ve 2014/1499 E., 2015/1804 K. sayılı kararı ile; dava dışı sigortalının vefatı sonucunu doğuran intihar olayının, işyerinde gerçekleşmesi ve işe giriş bildirgesinin kazadan sonra verilmesi nedeniyle davacı Kurumca iş kazası olarak kabul edildiği, dosya kapsamının da bu yöndeki müfettiş raporunu doğruladığı, bu nedenle sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri olan 31.583,37TL’den 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 43. ve 44. maddeleri uyarınca %50 oranında indirim yapılarak talep edilebilir Kurum alacağının 15.791,68TL olarak belirlendiği, bu miktarın adalet ve hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak 5.000TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını süresi içinde taraf vekilleri temyiz etmiştir.

8. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 03.04.2018 tarihli ve 2016/1831 E., 2018/2961 K. sayılı kararı ile; "...“…Dava dosyası incelendiğinde, 21.02.2011 tarihinde meydana gelen olay sonucu hak sahiplerine bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin rücuan tazmini istemine ilişkin işbu davada, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmış ise de, söz konusu hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Bekletici sorun (mesele-i müstehire), görülmekte olan bir davayı doğrudan ilgilendiren bir konunun derdest başka bir davada görülmesi halinde, davanın karara bağlanması için o dava sonucunun beklenmesi zorunluluğu veya gereğini ifade eder. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Bekletici sorun başlıklı 165. maddesine göre, "Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir." hükmünü içermektedir.

Eldeki davada, davalı vekili olayın iş kazası olmadığı yönünde savunma yapması karşısında bu husus araştırılmadan karar verildiği anlaşılmakla (iş kazası olmadığı tespit edildiği takdirde kazalıya/haksahiplerine sosyal sigorta yardımı yapılması söz konusu olmayacaktır), mahkemece, davalıya, olayın hizmet akdine dayalı iş kazası olmadığının tespiti yönünde dava açmak üzere süre verilmeli, açıldığı takdirde bu durum eldeki davada bekletici mesele yapılıp sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı

9. Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 11.07.2018 tarihli ve 2018/276 E., 2018/585 K. sayılı kararı ile; Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 24. maddesine göre kanunda açıkça belirtilmedikçe hiç kimsenin kendi lehine olan davayı açmaya veya hakkını talep etmeye zorlanamayacağı, iş kazasının tespitine ilişkin müfettiş raporunun 12.11.2011 (12.10.2011) tarihli olduğu, mahkemece 18.12.2015 tarihinde karar verildiği, karardan sonra dahi davalı tarafça herhangi bir dava açılmadığı, 5510 sayılı Kanun’un 59/2. maddesi uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu, söz konusu raporun aksinin davalı tarafça ispat edilemediği, mevcut delil durumu ve tasarruf ilkesi gözetilerek karar verildiği, davalının bu yönde temyizinin de bulunmadığı gerekçesiyle önceki hükümde direnilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; rücuan tazminat istemine ilişkin eldeki davada dava dışı sigortalının vefatı ile sonuçlanan intihar olayının hizmet akdine dayalı iş kazası olmadığının tespiti yönünde dava açması için davalıya süre verilerek dava açıldığı takdirde bekletici mesele yapılmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Öncelikle konuyla ilgili kavramlar ve yasal düzenlemeler üzerinde kısaca durulmasında fayda bulunmaktadır.

13. Bir davanın birden fazla kişi tarafından veya birden fazla kişi aleyhine açılabilmesi için aynı tarafta yer alanlar arasında hukukî bir bağlantının bulunması gerekir. Hukukumuzda bu bağlantı karşılığını dava arkadaşlığı kurumunda bulmakta; zorunlu ve ihtiyari dava arkadaşlığı olmak üzere iki ana başlık altında; zorunlu dava arkadaşlığı da yine kendi içinde maddi ve şekli olmak üzere ikili ayrımla düzenlenmektedir.

14. Dava konusu olan hak, birden fazla kişi arasında ortak olup da bu hukukî ilişki hakkında mahkemece bütün ilgililer için aynı şekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hâllerde dava arkadaşlığının maddi bakımdan mecburi olduğunun kabulü gerekir. Diğer bir ifadeyle bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte veya birden fazla kişiye karşı kullanılmasının zorunlu olduğu hâllerde, bu hak dava konusu edildiği zaman o hakla ilgili birden fazla kişi zorunlu dava arkadaşı durumundadır. Dava arkadaşlığının hangi hâllerde mecburi olduğu maddi hukuka göre belirlenir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava arkadaşları arasındaki ilişki çok sıkı olduğundan davada birlikte hareket etmek durumundadırlar. Mahkeme ise, dava sonunda zorunlu dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve tek bir karar verecektir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava konusu olan hak tektir ve dava arkadaşı sayısı kadar müddeabih bulunmamaktadır.

15. Bazı hâllerde ise birden fazla kişiye karşı birlikte dava açılmasında maddi bir zorunluluk olmadığı hâlde kanun gerçeğin daha iyi ortaya çıkmasını, taraflar arasındaki hukukî ilişkinin doğru sonuca bağlanmasını sağlamak için birden fazla kişiye karşı dava açılmasını usulen zorunlu kılmıştır ki, bu durumda şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı söz konusudur. Böyle bir davada, dava arkadaşları hakkında tek bir karar verilmesi veya dava arkadaşlarının hep birlikte ve aynı şekilde hareket etme zorunluluğunun varlığından söz edilemez.

16. Açıklanan bu mecburi dava arkadaşlığı hâlleri dışında ise dava arkadaşlığı ihtiyaridir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) “Mecburi Dava Arkadaşlığı” başlıklı 59. maddesine göre; “(1) Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.” hükmü bulunmaktadır.