muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/7071, Karar No: 2010/7282, Tarih: 28.12.2010

Dosyaya Kütahya 2. Noterliğince gönderilen 30.07.2001 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi olarak davacıların, yüklenici olarak davalı ...'ün adlarının yazılı olduğu ve imzalarının bulunduğu, bunun dışında Nihat Dere isimli kişinin sözleşmenin tarafı olmadığı anlaşıldığından, ... isimli kişiden kararın hüküm bölümünde sözedilmesi sonuca etkili görülmemiştir.

Davacı arsa sahipleri kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi yanında tapu iptâli tescil isteminde de bulunmuşlardır. Dava konusu 2450 Ada 28 parsel numaralı taşınmaz üzerinde yapımına başlanan bina nedeniyle 13.05.2002 tarihinde kat irtifakı kurulmuştur. Kat irtifakının kurulması sırasında yüklenici ... ile dava dışı ...'nın hazır olduğu anlaşılmaktadır. Kat irtifakının kurulduğu gün davacı ... parseldeki payının 2/3'nü tapuda, dava dışı ...'ya devretmiştir. Bu işlemin davalı yüklenicinin talimatıyla gerçekleştiği gerçek bir satış olmadığı, kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği yükleniciye devredilecek pay kapsamında yapıldığı, gerek kat irtifakının kuruluşu ve diğer tapu belgelerinden anlaşılmaktadır. Davacıların sözleşmenin yapıldığı 30.07.2001 tarihinde davalı yüklenici ...'e sözleşme gereği yükleniciye düşen dört adet bağımsız bölümün satış yetkisini verdikleri, yüklenicinin verilen bu vekâletnameye dayanılarak kat irtifakı kurulması sırasında davacı arsa sahiplerini temsil ettiği belirlenmiştir. Kat irtifakının 13.05.2002 tarihinde kurulmasından sonra dava dışı ... adına kayıtlı olan 1 numaralı bağımsız bölümün davalı ...'a 25.07.2002 tarihinde, 5 numaralı bağımsız bölümün 03.02.2003 tarihinde davalı ...'ye tapuda satıldığı belirlenmiştir. Taşınmaz üzerindeki 4 ve 6 numaralı bağımsız bölümlerin kat irtifakının kurulduğu 13.05.2002 tarihinde davacı ... vekili olarak davalı yüklenici ... tarafından dava dışı Hasan Durgun ve ...'ya tapuda satıldığı, 4 numaralı bağımsız bölümün daha sonra ... tarafından ...'ya tapuda devredildiği, ... tarafından da 4 ve 6 numaralı bağımsız bölümlerin 03.02.2003 tarihinde davalı ...'ye tapuda devredildği, halen 4, 5 ve 6 bağımsız bölümlerin ... adına, 1 numaralı bağımsız bölümün ... adına tapuda kayıtlı oldukları belirlenmiştir.

Mahkemece davacı arsa sahiplerinin tapu iptâli ve tescil istemlerinin reddine karar verilirken Medeni Kanun'un 1023. maddesine dayanılmış, davalılar ... ve ...'nin kötüniyetli olduklarının muvazaalı işlem yaptıklarının kanıtlanamadığı gerekçesine dayanılmıştır.

Mahkemece davacı arsa sahiplerinin tapu iptâli ve tescil istemlerinin reddine karar verilirken Medeni Kanun'un 1023. maddesine dayanılmış, davalılar ... ve ...'nin kötüniyetli olduklarının muvazaalı işlem yaptıklarının kanıtlanamadığı gerekçesine dayanılmıştır.

Davacı arsa sahiplerinin tapu iptâli ve tescil istemleri yüklenici ...'le imzaladıkları kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshi nedenine dayanmaktadır. Davacılar vekili mahkemeye verdiği 29.01.2009 günlü dilekçesinde bunu açıklamıştır. Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri sonucu yükleniciye veya onun gösterdiği kişilere tapu devri yapılması avans niteliğindedir. Kendilerine tapu devri yapılan kişilerin gerçek malik olabilmeleri için yüklenicinin kat karşılığı inşaat sözleşmesindeki edimlerini tam olarak yerine getirmesi gerekir. Yüklenicinin sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda tapu devri yapılan kişilerin malik olmaları mümkün olmadığı gibi, gerek bu kişilerin gerekse bu kişilerden pay veya bağımsız bölüm satın alan 3. kişilerin Medeni Kanun'un 1023. maddesinden faydalanmaları, iyiniyetli kabul edilmeleri mümkün değildir.

Somut olayda, davacılar ile davalı yüklenici ... arasındaki 30.07.2001 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesinin yüklenicinin temerrüdü nedeniyle geriye etkili feshine karar verildiğine ve bu karar davacılar ile davalı yüklenici ... tarafından temyiz edilmeksizin kesinleştiğine göre, gerek davalı yüklenicinin ve gerekse onun talimatıyla ve elinde bulunan arsa sahiplerine ait vekâletname ile yaptığı satış sonucu devralan kişilerin malik olmaları ve Medeni Kanunun 1023. maddesindeki iyiniyet kuralından faydalanmaları mümkün değildir.

Bu durumda kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshine karar verilmiş olması dikkate alınmak suretiyle davacıların tapu iptâli ve tescil istemlerinin de kabulüne karar verilmesi gerekirken, Medeni Kanunun 1023. maddesi gerekçe yapılarak ve davalılar ... ile ...'nin iyiniyetli malik olduklarından sözedilerek, tapu iptâli ve tescil isteminin reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın tapu iptâli tescil istemlerinin reddine ilişkin bölümünün davacı arsa sahipleri yararına BOZULMASINA, fazla alınan temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacılara geri verilmesine, 28.12.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5859, Karar No: 2022/5352, Tarih: 24.03.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/5859 E.  ,  2022/5352 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda; ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi üzerine bölge adliye mahkemesinin yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmünün Yargıtay’ca incelenmesi taraf vekillerince istenilmiş olmakla, davalı ...'in duruşma isteminin reddine karar verildikten, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nce kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılmak suretiyle yeniden hüküm kurulmuş, bu karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki Polatlı İlçesi, Beşköprü Mahallesi, 175 ada, 2 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa ödenmesine ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün ödemeye ve vekalet ücretine yönelik bölümleri düzeltilmek suretiyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir, davalı tarafın temyiz itirazlarına gelince;

İlk derece mahkemesince üçer aylık vadeli hesaba yatırılan ve karar kesinleşince ödenmesine hükmedilen 52.614,18-TL’nin Bölge Adliye Mahkemesince derhal ödenmesine karar verildiği gözetilerek, bu bedele bölge adliye mahkemesi karar tarihi olan 30.12.2020 tarihine kadar faiz işletilmemesi gerekirken, ilk derece mahkemesinin karar tarihi olan 24.01.2019 tarihine kadar faiz işletilmesi,

Doğru değilse de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

İlk derece mahkemesince üçer aylık vadeli hesaba yatırılan ve karar kesinleşince ödenmesine hükmedilen 52.614,18-TL’nin Bölge Adliye Mahkemesince derhal ödenmesine karar verildiği gözetilerek, bu bedele bölge adliye mahkemesi karar tarihi olan 30.12.2020 tarihine kadar faiz işletilmemesi gerekirken, ilk derece mahkemesinin karar tarihi olan 24.01.2019 tarihine kadar faiz işletilmesi,

Doğru değilse de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 2019/2562 Esas ve 2020/1791 Karar sayılı ilamının hüküm fıkrasının 5 numaralı bendinin hükümden çıkartılmasına, yerine, (Dava tarihi olan 23/03/2017 tarihinden itibaren 4 ay içinde davanın sona ermediği anlaşıldığından ilk derece mahkemesince derhal ödenmesine karar verilen 37.761,37-TL’ye 24/07/2017 tarihinden itibaren ilk derece mahkemesinin karar tarihi olan 24/01/2019 tarihine; üçer aylık vadeli hesapta nermalandırılan ve istinaf karar tarihi itibarıyla ödenmesine karar verilen 52.614,18-TL kamulaştırma fark bedeline ise aynı tarihten Bölge Adliye Mahklemesi karar tarihi olan 22.12.2020 tarihine kadar faiz işletilmesine) cümlesinin yazılmasına,

Hükmün böylece HMK'nın 370/2. maddesi uyarınca DÜZELTİLEREK ONANMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, davacı idare ve davalılardan ...'den peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, 24/03/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/2781, Karar No: 2021/17642, Tarih: 11.11.2021

**6. Ceza Dairesi         2021/2781 E.  ,  2021/17642 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Nitelikli hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal etme

HÜKÜMLER : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Müştekinin ifadesinde sanığın pencereyi eliyle zorladığını gördüğünü belirtmesine, eylemin gerçekleştiği yer ile ilgili olarak bilirkişi raporu alındığı ve buranın eklenti olduğunun tespit edilmesine, sanığın beyanında apartman boşluğuna girdiğini, camı zorladığını, hırsızlık amacı ile eklentiye girdiğini ikrar etmesine göre, sanığın atılı suçlardan cezalandırılması gerekirken açık ikrar bulunmasına rağmen sanık hakkında isteyerek girmediğinden bahisle yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 11/11/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/4099, Karar No: 2022/4922, Tarih: 20.04.2022

**9. Hukuk Dairesi         2022/4099 E.  ,  2022/4922 K.**

**"İçtihat Metni"**

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : ... 50. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

İLK DERECE

MAHKEMESİ : ... 11. İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen karar, süresi içinde duruşmalı olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmiş ise de; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesi gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten sonra Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı şirketin yurt dışı şantiyesinde 03.08.2006 - 02.03.2007, 20.03.2007 - 18.12.2007 ve 14.04.2008 - 17.09.2009 tarihleri arasında 2 yıl 8 ay 28 gün beton-zemin kalite kontrol şefi olarak çalıştığını, son aylık net ücretinin 3.250 USD olduğunu ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, davacının kalite kontrol teknisyeni olduğunu ve 15.04.2008 - 17.09.2009 tarihleri arasında çalıştığını, davacının dönemsel projelerde belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığını, iş bitimi ile hak kazandığı tüm işçilik alacaklarının davacıya ödendiğini ve davacının işvereni ibra ettiğini, davacının saat ücreti ile çalıştığını, en son saat ücretinin 9,34 USD olduğunu, davacının ücretinin aydan aya değişkenlik gösterdiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 03.08.2006 - 02.03.2007, 20.03.2007 - 18.12.2007, 14.04.2008 - 17.09.2009 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığı, iş sözleşmesinin belirsiz süreli iş sözleşmesi olduğu, sözleşmenin davacının kıdem ve ihbar tazminatını hak edecek şekilde sona erdiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/1. bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesine uygulanacak hukuk konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/1. bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Gerekçe:

Taraflar arasında iş sözleşmesine uygulanacak hukuk konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Yabancılık unsuru, bir hukukî işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsurdur. İşçinin veya işverenin yabancı olması, işverenin işletme merkezinin yabancı bir ülkede bulunması, işçinin kendi işini mutad olarak yabancı bir ülkede yapması veya iş ilişkisinin yabancı bir ülke ile sıkı irtibatlı olduğunun durumun genelinden anlaşılması gibi hâllerde iş sözleşmesinde yabancılık unsurunun bulunduğundan söz edilir.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 40. maddesine göre, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları belirler. Aynı Kanun’un 44. maddesi ise, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini tayin eden özel bir yetki kuralı getirmiştir. Buna göre, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin, işverene karşı açtığı davalarda işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkilidir.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 2. maddesinin birinci fıkrasında hâkimin, Türk kanunlar ihtilâfı kurallarını ve yetkili olan yabancı hukuku re’sen uygulayacağı ve yetkili yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebileceği belirtilmiştir. Yabancı hukukun içeriğinin tespiti, özel ve teknik bir bilgiyi gerektirdiğinden, hâkim gerekirse bilirkişi incelemesine de gidebilir. Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümlerinin tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde, Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 2(2)).

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 5. maddesine göre, yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde, Türk hukuku uygulanır. Kamu düzeni müdahalesi sınırlı ve istisnaî niteliktedir. Türk kamu düzeninin ihlâlini gerektirecek hâller, çoğunlukla emredici bir hükmün açıkça ihlâli halinde düşünülecektir. Fakat her emredici hükmün ihlâli halinde veya her emredici hükmü ihlâl eden bir yabancı kararın Türk kamu düzenine aykırı bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı, E. 2010/1 K. 2012/1 T. 10.02.2012). Örneğin, ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin, fazla mesai, hafta ve genel tatil alacaklarına ilişkin hükümler iç hukukumuz bakımından emredici nitelikte olmakla birlikte, bunlara dair yabancı hukukun farklı düzenlenmeleri, sırf farklılıkları nedeniyle somut uyuşmazlıkta ortaya çıkan durum değerlendirilmeden Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 5 uyarınca kamu düzeni müdahalesine neden olmaz. Keza uygulanması gereken yabancı hukukun işçiye Türk hukukundan daha az koruma getirmesi de tek başına kamu düzeni müdahalesi için yeterli bir sebep değildir. Kanunlar ihtilâfı hukukundaki kamu düzeni anlayışı, iç hukukun kamu düzeni anlayışından farklı ve daha dar kapsamlıdır.

Bir yabancı hukuk kuralı Türk hukukunun temel değerlerine, Türk genel adap ve ahlak anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet anlayışına ve hukuk siyasetine, Anayasa’da yer alan temel hak ve özgürlüklere milletlerarası alanda geçerli ortak ve kabul görmüş hukuk prensiplerine, ikili anlaşmalara, gelişmiş toplumların ortak benimsedikleri ahlak ve adalet anlayışına, medeniyet seviyesine siyasi ve ekonomik rejimine aykırı olması halinde kamu düzenimize aykırılığı söz konusu olabilir (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı, E. 2010/1 K. 2012/1 T. 10.02.2012). Örneğin yabancı hukukun, küçük çocukların çalışmasına ya da ücret ve diğer haklarda ırka dayalı ayrımcılık yapılmasına izin vermesi kamu düzenimize aykırıdır.

Yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen diğer bir durum ise, doğrudan uygulanan kurallardır (müdahaleci normlar). Bu kurallar, taraflardan ziyade, devlet organizasyonunun sosyal, ekonomik ve politik menfaatlerini gerçekleştirmeyi amaçlar. Bu açıdan vatandaş yabancı ayrımı gözetilmeden, yabancılık unsuru taşısın taşımasın, hukuk seçimi yapılsın yapılmasın, uygulama alanına giren her ilgili olay ve hukukî ilişkide mutlaka uygulanması gereken kurallardır (ŞANLI, Cemal/ESEN, Emre/ATAMAN-FİGANMEŞE, İnci, Milletlerarası Özel Hukuk, ... 2019, s. 7; ÇELİKEL, Aysel/ERDEM, B. Bahadır, Milletlerarası Özel Hukuk, ... 2020, s. 155). İş hukukunda işçiyi koruyan her emredici kural, doğrudan uygulanan kural olarak nitelendirilmez; ayrıca devlet organizasyonunun sosyal, ekonomik ve politik menfaatlerini de koruması gerekir. Bununla birlikte, emredici hükümler ile doğrudan uygulanan kuralların ayırt edilmesi her zaman kolay değildir ve tartışmalıdır. Doğrudan uygulanan kurallara, kamu hukuku nitelikli iş güvenliği hükümleri, özel işçi gruplarını koruyucu hükümler ve yasal greve ilişkin hükümler ve asgarî ücrete ilişkin düzenlemeler örnek olarak gösterilebilir (ELÇİN, Doğa, Milletlerarası Unsurlu Bireysel ve Toplu İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk, ... 2012, s. 189-195). Devlet organizasyonun korunması, çoğu olayda ülke ile belirli bir şekilde irtibatlı ya da ülkede gerçekleştirilen iş sözleşmelerinde söz konusu olur. Örneğin, tamamen yurt dışından ifa edilen bir iş ilişkisinde Türk hukukundaki asgarî ücrete ilişkin kuralın uygulama alanına giren bir olay ya da ihtilâf söz konusu olmaz (AYGÜL, Musa, “Yabancı Unsurlu İş Hukuku İhtilâfları ile İlgili Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi”, (Editörler, TANRIBİLİR, Feriha Bilge/GÜMÜŞLÜ TUNÇAĞI) Gülce, 10. Yılında Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, ... 2017, s. 525-526; VURAL ÇELENK, Belkıs, “Yabancı Unsurlu İş Sözleşmelerinde For Devletinin Doğrudan Uygulanan Kurallarının Tespiti ve Uygulaması”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2017/1, s. 286).

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 27(1) uyarınca iş sözleşmesinin tarafları, sözleşme ile irtibatlı olsun olmasın diledikleri bir ülkenin hukukunu seçebilirler. Ancak tarafların seçmiş oldukları bu hukuk düzeninin, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî korumanın altında kalması hâlinde mutad işyeri hukuku uygulanır. Bu durumda, seçilen hukuk ile mutad işyeri hukuku arasında bir yararlılık karşılaştırması yapılmalıdır (DOĞAN, Vahit, “5718 Sayılı Kanununa Göre İş Akdine Uygulanacak Hukukun Tespiti”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2007, C. XI, S. 1-2, s. 153; BÜYÜKALP SARIÖZ, A. İpek, “Mutad İşyeri Kavramı ve MÖHUK m.27/f.3’ün Uygulanması Sorunu”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 2018, C. 8, S. 2, s. 211-212; ELÇİN, s. 89-100). Mutad işyeri, işin zaman ve içerik olarak ağırlıklı ifa edildiği işyeridir. Başka bir anlatımla, mutad işyeri, işçinin işini fiilen yaptığı yerdir. İşçinin ücretinin ne şekilde ve hangi para biriminden ödendiği mutad işyerinin belirlenmesi açısından belirleyici değildir. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması, örneğin montaj için yurt dışında görevlendirilmesi durumunda, bu işyeri mutad işyeri sayılmayacaktır. Geçici çalışmanın ne kadar olacağı her olayın özelliğine göre hâkim tarafından belirlenmelidir. İşçi sadece yabancı ülkede çalışmak için işe alınmışsa ya da işveren çalışmak üzere yabancı ülkeye gönderdiği işçisini geri alma niyetinden veya işçi geri dönme niyetinden vazgeçerse, yabancı ülkeye gönderilen işçinin fiilen çalıştığı yer, mutad işyeri hâline gelir (AYGÜL, Musa/ÇOBAN, Nazlı, “Birden Fazla Ülkede İfa Edilen İş Sözleşmelerinde Mutad İşyerinin Tespiti”, Terazi Hukuk Dergisi, 2020, S. 169, s. 1822-1824;ELÇİN, s. 118-137; BÜYÜKALP SARIÖZ, s. 217).

Yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde taraflar uygulanacak hukuku seçmemişlerse veya yapmış oldukları hukuk seçimi anlaşması herhangi bir sebepten geçerli değilse, işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde, bu işyeri mutad işyeri sayılmaz (MÖHUK m. 27(2)). İşin birden fazla ülkede ifa edilmesinde de, mutad işyerinin tespitine çalışılmalıdır. Bu hâlde mutad işyeri, Avrupa Birliği Adalet Divanı kararlarında ve doktrinde belirtildiği üzere, işçinin işini ifa faaliyetlerini veya ifa faaliyetlerinin çoğunluğunu gerçekleştirdiği yer, işçinin esas olarak işverene karşı yükümlülüklerini yerine getirdiği yer, işçinin işini ifa etmek üzere hangi ülkede daha çok zaman geçirdiği, işin organize edildiği yer, işin esas kısmının ve ağırlıklı bölümünün yapıldığı yer gibi kriterlerden hareket edilebilir (Yargıtay 22. HD, E. 2016/9339 K. 2019/16564, T. 18.09.2019; AYGÜL/ÇOBAN, 1822-1824). Ancak işçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir (MÖHUK m. 27(3)). Esas işyeri ile kastedilen, işverenin işyeri merkezinin bulunduğu ülkedir. Örneğin açık denizlerde görev alan gemi adamları bakımından esas işyerinin bulunduğu ülke hukuku önem taşır. Ancak hâlin bütün şartlarına göre iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye mutad işyeri hukuku ve işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukuku yerine bu hukuk uygulanabilir (MÖHUK m. 27(4)). Daha sıkı ilişkili hukukun uygulanmasındaki en önemli unsur, işçinin menfaatidir (ELÇİN, s. 147). Örneğin, işçinin sosyal çevresinin Türkiye’de bulunması, Türkiye’nin sosyal güvence sistemi içinde yer alması, ücretinin Türkiye’de ve Türk Lirası üzerinden ödenmesi, işverenin Türk olması, iş sözleşmesinin Türk hukukuna özgü kurumlar gözetilerek düzenlenmesi, Türk hukukuna tâbi daha önceki bir iş sözleşmesine gönderme yapılması, iş sözleşmesinin Türkçe kaleme alınması gibi unsurların tamamının ya da önemli bir bölümünün varlığı hâlinde, iş sözleşmesinin Türk hukuku ile sıkı ilişki içinde olduğu sonucuna varılabilir (ELÇİN, 152).