muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/5069, Karar No: 2019/8173, Tarih: 16.12.2019

... ve ... tarafından imzalandığı, somut olayda payları devralan ve devreden kişiler sadece bu iki kişi olmadığı, incelenmesi gereken 2. belgenin ise, davalı şirket paylarının devri başlığını taşıyan 04.11.2011 tarihli yönetim kurulu kararı olduğu, bu belgeyle, payı devretmek ve devralmak isteyenlerin iradelerinin açıkça ortaya konulduğu,pay devreden ve devralan tüm kişilerin bu belgeyi imzaladığı, bu belgenin payların geçişini sağlayan alacağın temliki niteliğinde bir sözleşme olduğu, davacıların bu belgeyle payların mülkiyetini kazandıkları, her ne kadar daha önce yapılan hisse devir sözleşmesiyle payları devri resmi şekil şartına tabi tutulmuşsa da, bu sözleşmenin sadece ... ve ... tarafından imzalandığı, pay devreden ve devralan diğer şahısların bu ağırlaştırılmış şekle uyma konusunda bir taahüdlerinin bulunmadığı, kaldi ki, sözleşme imzalandıktan, payları mülkiyeti bu şekilde davacılara geçtikten ve sözleşme ilan edildikten sonra davalılarca resmi şekil şartı savunmasının ileri sürülmesinin dürüstlük kurallarına aykırı olduğu, davalılar ve asli müdahillerin, davalı ... ve Şeref tarafından davacılara 01.04.2011 tarihinde devredilen hisselerin daha öncesinde zaten asli müdahillere devredilmiş olduğu savunulmuşsa da, Denizli 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/63 E.sayılı dosyasında verilen kararla, ...’nin davacılarca devredilen payları geri alabilmek için sahte hazirun cetveli hazırlamak suçundan mahkum edildiği ve kararın kesinleştiği de gözetildiğinde ... ve ...’a yapılan hisse devirlerin muvazalı olmakla geçersiz olduğu, davacılara yapılan hisse devir sözleşmeleri sonucunda davalı şirketin nihai ortaklık yapısının, ... 800 pay, ... 820 pay, ... 180 pay, ... 100 pay ve ...100 pay şeklinde oluştuğu, davalı Şirketin 02/04/2013 tarihli genel kurulunun gerçek pay defterine göre yapılmış bir genel kurul olmadığı, bu nedenle söz konusu genel kurulda anılan kararların yoklukla malul olduğu gerekçesiyle, asıl ve birleşen 2014/1461 Esas sayılı davaların kabulü ile, davacı ...'nun 820 pay, davacı ...'nun 180 pay olarak davalı şirket pay defterine kaydına, birleşen 2014/402 Esas sayılı davanın kabulü ile, davalı şirketin 02/04/2013 tarihli genel kurulunun ve genel kurulda alınan tüm kararların yok hükmünde olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Kararı, davalılar ... ve ... vekili, asli müdahiller vekili ve fer’i müdahiller temyiz etmiştir.

1-) 6100 sayılı HMK’nın 65. maddesiyle düzenleme altına alınan asli müdahale, iki kişi arasında belli bir şey veya hak üzerinde dava devam ederken üçüncü bir kişinin bu davaya konu olan hak veya şey üzerinde kısmen veya tamamen hak sahibi olduğunu iddia ederek aynı mahkemede bir dava açmasına verilen isimdir. Asli müdahale davası, ilk davadan bağımsız ayrı bir dava niteliğinde olup, asli müdahilin aynı mahkemede, usulüne uygun bir dava dilekçesiyle ve gerekli dava ve yargılama harçlarını da yatırmak suretiyle, bir dava açması gerekir. HMK’nın 65/2. maddesinde, asli müdahale davasının asıl yargılama ile birlikte yürütülüp, karara bağlanacağı düzenleme altına alınmıştır. Buna göre, ilk ve asli müdahale davalarının birlikte yürütülerek aynı anda karara bağlanması ve ayrı bir dava niteliğinde olan asli müdahale davasına ilişkin olarak da ayrı bir hüküm oluşturulması gerekir.

Yapılan açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, davacılar, davalı anonim şirketin bir kısım hisselerini, 01.04.2011 tarihli ortaklık sözleşmesi ve davalı şirketin aynı tarihli genel kurul ve yönetim kurulu kararlarıyla davalılar ..., ... ve ...’dan devraldıklarını ancak söz konusu devirlerin şirket pay defterine işlenmediğini ileri sürerek, söz konusu hisse devirlerinin şirket pay defterine işlenmesini talep etmişlerdir. Dava devam ederken asli müdahale talebinde bulunan ... ve ... ise, davacıların 01.04.2011 tarihinde devraldıklarını iddia ettikleri bir kısım hisselerin kendilerince daha önceden 28.03.2011 ve 31.03.2011 tarihinde devranıldığını ileri sürerek asli müdahale davası açmışlardır. Asli müdahillerin, asli müdahale davası için gerekli dava ve yargılama harçlarını yatırmadıkları anlaşılmaktadır. Mahkemece, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 30 ve 31. maddelerine göre işlem yapılarak, asli müdahale davasına ilişkin harçların tamamlatılmaması doğru görülmediği gibi, asıl davadan ayrı ve bağımsız bir dava niteliğinde olan asli müdahale davasına ilişkin olarak olumlu olumsuz bir karar verilmemesi doğru görülmemiş, hükmün re’sen bozulması gerekmiştir.

2-) Bozma sebep ve şekline göre, davalılar ... ve ..., asli müdahiller ... ve ... ve feri müdahillerin uyuşmazlığın esasına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, mahkeme kararının re’sen BOZULMASINA, (2 ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... ve ..., asli müdahiller ... ve ... ve feri müdahillerin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödedikleri peşin temyiz harcının istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 16/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/6576, Karar No: 2009/5740, Tarih: 28.09.2009

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2009/6576 E.  ,  2009/5740 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

-K A R A R-

Davaya konu edilen taşınmazın satışı sırasında tapu kaydında görülen 5 adet ipoteğin devam edip etmediği, ipotekler terkin edilmiş ise terkin tarihleri ve bu ipotekler için ödeme yapılmış ise ödeme tarih ve miktarlarının ilgili ipotek alacaklısı bankadan sorulması, gelen cevabın dosyaya eklenmesi ondan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 28/09/2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/821, Karar No: 2021/715, Tarih: 09.02.2021

**1. Ceza Dairesi         2021/821 E.  ,  2021/715 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

HÜKÜM : Hükmün açıklanması suretiyle mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen diğer temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

Sanığın denetim süresinde kasten yeni bir suç işlemesi nedeniyle hükmün açıklanmasına karar verilirken açıklanan hükümde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (Hadjianastassiou/Yunanistan, 16.12.1992; ... de Hurk/Hollanda, 19.04.1994; Hiro Balani/İspanya 09.12.1994; Ruiz Torija/İspanya, 09.12.1994) kararlarında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 141/3. maddesinde, 5271 sayılı CMK'nin 34, 230 ve 289. maddeleri ile Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.05.2015 tarih ve 2014/145 Esas sayılı kararı uyarınca, mahkeme kararlarının Yargıtay denetimine olanak sağlayacak şekilde açık olması ve Yargıtayın bu işlevini yerine getirebilmesi için, sonuca etkili tüm argümanların, kararın dayandığı tüm kanıtların, bu kanıtlara göre mahkemenin ulaştığı sonuçların, iddia, savunma ve dosyadaki diğer belgelere ilişkin değerlendirmelerin açık olarak gerekçeye yansıtılması gerekirken bu ilkelere uyulmadan gerekçeden yoksun olarak yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz sebepleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu nedenle 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 09.02.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7617, Karar No: 2017/10019, Tarih: 16.10.2017

**2. Ceza Dairesi         2015/7617 E.  ,  2017/10019 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi'nin 24/11/2015 tarihinde yürürlüğe giren 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 karar sayılı kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüş, dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

5237 sayılı TCK'nın 165/1. maddesinde "altı aydan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası" yaptırımlarının birlikte öngörüldüğü, yasada hapisle birlikte öngörülen adli para cezasının gün sayısının alt sınırının gösterilmediği hallerde aynı Kanun'un 52/1. maddesi gereğince alt sınırın beş gün olduğu, somut olayda hapis cezasının yasa maddesinde gösterilen alt sınırdan belirlendiği halde, aynı gerekçeyle adli para cezası gün sayısının 5 gün yerine, 60 gün olarak belirlenmesi suretiyle 5237 sayılı TCK'nın 165/1 ve 52/1. maddelerine aykırı davranılması sonucu fazla adli para cezasına hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, ancak bu aykırılığın CMUK'nın 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olduğundan, hüküm fıkrasında sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 165/1. maddesi uyarınca hükmolunan temel adli para cezasının 5 gün olarak belirlenmesine, TCK'nın 62/1. maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak adli para cezasının 4 güne indirilmesine, aynı Kanun'un 52/2. maddesi uyarınca mahkemenin takdiri gözetilerek bir gün karşılığı 20 TL kabul edilerek sonuç adli para cezasının 80 TL olarak belirlenmesi suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 16/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12884, Karar No: 2015/13005, Tarih: 10.09.2015

**12. Ceza Dairesi         2015/12884 E.  ,  2015/13005 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 12 - 2015/236842

Mahkemesi : Silivri 2. Asliye Ceza Mahkemesi

Karar tarihi : 22/05/2015

Numarası : 2008/491 - 2010/393

Suç : 2863 sayılı Kanuna aykırılık

2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan tesis edilen mahkumiyet hükmünün infazı aşamasında, uyarlama talebinin reddine dair ek karara karşı yapılan temyiz isteminin reddine ilişkin ek karar, hükümlü müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Hükümlü müdafii tarafından uyarlama isteminde bulunulması üzerine mahkemece verilen 13/05/2015 tarih, 2008/491 Esas, 2010/393 Karar sayılı, istemin reddine dair ek karara, yine hükümlü müdafii tarafından yapılan itirazın, Silivri Ağır Ceza Mahkemesi'nin 05/06/2015 tarih ve 2015/779 değişik iş sayılı kararı ile kesin olarak reddedildiği, hükümlü müdafinin, sözü edilen 13/05/2015 tarihli ek karara karşı bu kez temyiz isteminde bulunması üzerine mahkemece, istemin reddine dair inceleme konusu kararın verildiği ve anılan kararda isabetsizlik bulunmayıp, kanuna uygun olduğu anlaşıldığından, hükümlü müdafinin temyiz itirazlarının reddiyle, Silivri 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin usul ve kanuna uygun bulunan 22/05/2015 tarih, 2008/491 Esas, 2010/393 sayılı ek kararının isteme uygun olarak ONANMASINA, 10/09/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/30501, Karar No: 2013/6142, Tarih: 26.02.2013

**12. Hukuk Dairesi         2012/30501 E.  ,  2013/6142 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Serik 1. Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 02/11/2012

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için  Tetkik Hakimi tarafından  düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

488 Sayılı Damga Vergisi Kanununun 3'üncü maddesinin birinci fıkrasında; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu; resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisinin kişilerce ödeneceği açıklandıktan sonra, 8'inci maddesinde de, bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu vurgulanmıştır. Bu Kanuna ekli, damga vergisinden istisna edilen kağıtlara ilişkin (2) sayılı tablonun kurumlarla ilgili kağıtları düzenleyen V'inci fıkrasında, bazı resmi kurumlara vergi muafiyeti tanınması da, yukarıda yer alan 488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 3'üncü maddesi uyarınca resmi dairelerin de damga vergisi mükellefi olduğunu göstermektedir. Aynı kanunun; "..resmi dairelerin mecburiyeti" başlığını taşıyan 26. maddesinde ise; "resmi dairelerin ilgili memurları, kendilerine ibraz edilen kağıtların damga vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir  tutanakla tespit etmeye ve bunların tutanağını düzenlemek üzere vergi dairesine göndermeye mecburdurlar." düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre satış müdürlüğünce, damga vergisinin tarh ve tahakkuk işlemleri, anılan verginin mükellefi sıfatı ile yapılmakta olup, bu işlemlerden doğan ihtilafların çözüm yeri de vergi mahkemeleridir.

O halde mahkemece yargı yolu nedeniyle şikayet dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken işin esası incelenerek yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz ise de sonuçta istem reddedildiğinden sonucu doğru mahkeme kararının onanması gerekmiştir.

SONUÇ  : Şikayetçinin temyiz itirazlarının reddi ile sonucu doğru mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK. 366 ve HUMK.’nun 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA),  21.15 TL onama harcının mahsubuna bakiye, 3,15 TL harcın temyiz edenden alınmasına, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6481, Karar No: 2025/1865, Tarih: 17.03.2025

**11. Hukuk Dairesi         2024/6481 E.  ,  2025/1865 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI :2024/306 Esas, 2024/581 Karar

HÜKÜM :Davanın reddi

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı şirket ortaklarından ...'ın hisselerini 01.04.2019 ve 11.05.2019 tarihlerinde devralması üzerine pay defterine işlenmesi için şirkete yaptığı başvurunun yönetim kurulu kararı ile haksız şekilde reddedildiğini, ana sözleşme gereğince yönetim kurulunun üç kişiden oluşması gerekirken tek kişiden oluşması nedeni ile alınan kararın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 390 maddesi gereğince yoklukla sakat olduğunu, dolayısıyla Kanun'un 494. maddesinin son fıkrası gereğince pay devrinin zımnen onaylandığını, yine kabul anlamına gelmemekle birlikte yönetim kurulu kararının eşit işlem ilkesine ve dürüstlük kuralına da aykırı olduğunu ileri sürerek müvekkiline yapılan her iki pay devrinin de bildirim tarihinden itibaren geçerli olmak üzere davalı şirket pay defterine kaydedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak, davacının, davalı şirkete yönelik eylemlerinin TTK'nın 493/2 hükmü uyarınca şirket esas sözleşmesinde belirlenen amacın yerine getirebilmesi ve ekonomik bağımsızlığının devamı yönünden risk teşkil etmesinin davalı şirket açısından haklı sebep oluşturduğu, yine davalı şirketçe ön alım önerisinin usulüne uygun şekilde yerine getirildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, anonim şirket yönetim kurulu kararının yokluğunun tespiti ile pay devrinin şirket pay defterine kaydı istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı anonim şirketin mevcut ortağı olan davacının, aynı şirketin dava dışı ortağından devraldığı nama yazılı payların kendi adına pay defterine kaydedilmeleri yönündeki taleplerinin reddine ilişkin davalı şirketçe gösterilen sebeplerin, Kanun'a ve şirket esas sözleşmesine aykırı olup olmadığı ile şirket ortakları arasındaki devirlerde bağlam hükümlerinin uygulanabilirliğinin bulunup bulunmadığına ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı anonim şirketin mevcut ortağı olan davacının, aynı şirketin dava dışı ortağından devraldığı nama yazılı payların kendi adına pay defterine kaydedilmeleri yönündeki taleplerinin reddine ilişkin davalı şirketçe gösterilen sebeplerin, Kanun'a ve şirket esas sözleşmesine aykırı olup olmadığı ile şirket ortakları arasındaki devirlerde bağlam hükümlerinin uygulanabilirliğinin bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Bilindiği üzere nama yazılı senetler, Kanun'da veya esas sözleşmede aksine hüküm olmadıkça serbestçe devredilebilirler (TTK m. 490). Aynı Kanun'un 499/4 hükmü uyarınca da devrin ortaklığa karşı ancak pay defterine kayıt ile geçerli olacağı ve ortaklık sıfatının pay defterine göre belirleneceği düzenlenmiş olup, ortaklık, devir keyfiyetini esas sözleşmede gösterilen sebeplerle pay defterine kaydetmekten kaçınabilir. Ancak bu kaçınmanın herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin yapılması mümkün değildir. Ayrıca 6103 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un (6103 sayılı Kanun) 28/7 hükmüne göre anonim ortaklıklarının Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, esas sözleşmelerini değiştirerek TTK'nın 492 ile 498. maddelerine göre uyarlamak zorunda oldukları; aksi halde, bu sürenin dolması ile tüm sınırlamaların geçersiz hale geleceği hüküm altına alınmıştır.

TTK'nın 491. maddesi, kanunî devir sınırlamasını düzenlemekte olup, anonim şirketlerde nama yazılı payların serbestçe devredilmesi kuralının Kanun'da öngörülen tek istisnası, bedellerinin tümü ödenmemiş nama yazılı paylardır. Söz konusu paylar, esas sözleşmede belirtilmemiş olsa bile ancak şirketin onayı ile devredilebilir. Hüküm, ödenmemiş pay bedelini güvencesi altına almıştır.

Borsaya kote edilmiş olsun olmasın, tüm nama yazılı payların devrinde esas sözleşme ile getirilebilecek sınırlamalara ilişkin ilkeler TTK'nın 492. maddesinde gösterilmiş olup, bu genel ilkeler yanında Kanun, hisse senetleri borsaya kote edilmemiş anonim şirketlerde devralana karşı ileri sürülebilecek red sebeplerini ve pay senetleri borsaya kote anonim şirketlerde, esas sözleşmede öngörülebilecek özel bir sınırlama ile getirilebilecek red sebeplerini de sonraki maddelerde hüküm altına almıştır.

TTK'nın “Borsaya kota edilmemiş nama yazılı paylar” kenar başlıklı 493. maddesinin birinci fıkrasında şirketin, esas sözleşmede öngörülmüş önemli bir sebebi ileri sürerek onay istemini reddedebileceği düzenlenmiştir. Hüküm, nama yazılı pay senetleri borsaya kote edilmemiş anonim şirketlerin, esas sözleşmelerine koyabilecekleri bağlam kurallarını düzenlemektedir. Bu maddede yer alan haklı sebebe dair bağlam, ancak esas sözleşmeye hüküm konulması sureti ile oluşturulabilir. Pay senedinin üzerine veya pay defterine yazılarak bağlam oluşturulamaz. Birinci fıkra, maddenin izleyen diğer fıkraları ile birlikte değerlendirildiğinde, anonim şirketlerin, her türlü görülecek sebebi "haklı sebep" olarak esas sözleşmeye koyamayacakları açıkça anlaşılacaktır. Haklı sebepler ikinci fıkrada belirtilen, yani kanunen gösterilmiş olan kategorilerden birine girmelidir. Sözü edilen fıkrada, pay sahipleri çevresinin birleşimine ilişkin esas sözleşme hükümleri, şirketin işletme konusu veya işletmenin ekonomik bağımsızlığı yönünden onayın reddini gösteriyorsa önemli sebep oluşturacağı belirtilmiştir. Ayrıca esas sözleşmede 493. maddenin ikinci fıkrasına göndermede bulunmak da yeterli değildir. Bu bağlam kuralının şirket tarafından ileri sürülebilmesi için esas sözleşmede yer alması ve kanundaki haklı sebeplere uygun bir şekilde somutlaştırılması gerekir.

Diğer yandan bu madde ile iradi devir hallerine mahsus olmak üzere, şirketin, devredene, uygulamada “kaçınma/kaçış klozu” olarak adlandırılmakta olan devre konu payları gerçek değeri üzerinden satın alma önerisinde bulunması suretiyle de pay devrine onay vermekten kaçınabileceği şeklinde "ön alım" hakkı öngörülmüştür. Böylelikle anonim şirketlere haklı sebepler yanında uygun görülmeyen devirlerden kurtulabilme olanağı sağlanarak şirketin yabancılaşmasının veya niteliklerini kaybetmesinin önlenmesi amaçlanmıştır. Anılan Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, kaçınma klozu bakımından şirketin önerisinin iki önemli hususa dayalı olması zorunludur. Bunlardan birincisi devre konu paylar, diğeri ise devre konu payların başvuru anındaki gerçek değeridir. Şirketin bu konudaki önerisinin muhatabı ise madde hükmünde açıkça yazdığı üzere “devreden”dir. Bu hüküm, Kanun'un 4494. maddesinin birinci fıkrasındaki iradi devirlerde şirket tarafından devre onay verilene değin devre konu payların mülkiyetinin ve paylara bağlı hakların devredene ait olacağı şeklindeki düzenleme ile uyum içerisinde olup, iradi devir hallerinde, alım önerisinin şirket ile devreden arasındaki hukuksal sürecin dışındaki devralanlara yapılması gibi bir ihtimal söz konusu değildir (Dairemizin 22.06.2021 tarih ve 2020/338 E., 2021/5306 sayılı ilamı da bu yöndedir).

Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde, Dairemizin 04.03.2024 tarih ve 2022/5082 E., 2024/1708 K. sayılı ilamı ile, tek kişiden oluşan yönetim kurulu tarafından alınan kararın yokluğunun tespitine ve davacı tarafından devralınan davalı şirket hisselerinin devrine TTK'nın 494/3 hükmü gereğince zımnen onay verilmiş sayılmasına yönelik gerekçenin hatalı olduğu, bu itibarla davalı şirket yönetim kurulunun hisse devrinin pay defterine kaydı talebinin reddine dair gösterdiği sebeplerin, şirket esas sözleşmesine ve Kanun'a uygun olup olmadığının tek tek irdelenmesi sureti ile karar verilmesi gerektiğinden bahisle hüküm bozulmuş olup, Mahkemece bozma ilamına uyularak, söz konusu hisse devrinin, şirketin esas sözleşmesinde belirlenen amacını yerine getirebilmesi ve ekonomik bağımsızlığını devam ettirebilmesi yönünden risk teşkil etmesinden dolayı gösterilen haklı sebebin esas sözleşmeye uygun olduğu ve davalı şirket tarafından TTK'nın 493/4,5 hükümleri uyarınca devralınan hisselerin gerçek değerinin Mahkeme kanalıyla tespit ettirilmesi halinde payların devralınacağı önerisinin usulüne uygun şekilde yerine getirildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, şirket ortaklarından dava dışı ...'ın kendisine ait şirket hisselerinin bir kısmını, yine kuruluşundan itibaren şirketin ortağı olup aynı zamanda oğlu olan davacıya aralarındaki pay devir sözleşmesine istinaden ciro yoluyla ve senetlerin zilyetliğini de geçirmek sureti ile devrettiği, bu itibarla devralan davacının, davaya konu hisse devri öncesinde de davalı şirkette pay sahibi olduğu, ana sözleşmede pay sahiplerine pay devrini yasaklayan bir hükmün bulunmadığı, şirket ana sözleşmesinin 6. maddesinde, şirketin kuruluşundan itibaren iki yıl geçmedikçe hisse senetlerinin başkalarına devredilemeyeceğine ilişkin bağlam hükmü dışında bir sınırlamanın olmadığı, bu hüküm ile hisse senetlerinin ortaklara değil, üçüncü kişilere devrinin yasaklandığı, kaldı ki 6103 sayılı Kanun gereğince, şirket ana sözleşmesinin, 6102 sayılı Kanun'a uygun hale getirilmediği gibi kuruluştan itibaren iki yıllık sürenin de geçtiği, dosya kapsamından devreden Meliha'ya payların devralınmak istenildiğine dair şirketçe yapılan bir bildirimin de bulunmadığının görüldüğü, dolayısıyla üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek kaçınma/kaçış klozunun eldeki davada uygulanma imkanının olmadığı, ana sözleşmede, şirketin ekonomik bağımsızlığının tehlikeye girmesi halinde pay devrinin reddedilebileceğine veya şirket birleşimine ilişkin herhangi bir hükmün de bulunmadığı, bu itibarla TTK'nın 493. maddesi gereğince esas sözleşmede bulunmayan haklı sebebin ret sebebi olarak gösterilmesinin de geçersiz olduğu, yine TTK'nın 491. maddesinde hüküm altına alınan kanuni sınırlamanın eldeki davada gerçekleşmediği anlaşılmıştır.