muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/300, Karar No: 2023/7671, Tarih: 13.09.2023

4. 5271 sayılı Kanun'un 209 uncu maddesi hükmüne aykırı olarak nüfus kaydı ile adli sicil kaydının duruşmada sanığa okunmaması ve aynı Kanun'un 226 ıncı maddesi gereğince sanığa ek savunma hakkı da tanınmadan 5237 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinin uygulanması,

Nedenleriyle hukuka aykırılık görülmüştür.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Bursa 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 15.12.2015 tarihli ve 2015/828 Esas, 2015/1028 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

13.09.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9415, Karar No: 2023/7448, Tarih: 09.11.2023

**9. Ceza Dairesi         2021/9415 E.  ,  2023/7448 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2014/406 E., 2015/373 K.

SUÇLAR : Çocuğun cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEMYİZ EDENLER : Suça sürüklenen çocuk müdafii, mağdure vekili

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Kısmî ret, kısmî bozma

Katılan mağdure vekilinin temyiz isteği yönünden; suç tarihinde on beş yaşından küçük olan mağdurenin velayet hakkına sahip annesi ve babası olan ... ile İdris'in kovuşturma evresinde 15.01.2015 tarihli dilekçeleri ile sanık hakkındaki şikayetlerinden vazgeçtiklerini beyan etmeleri karşısında mağdureye yaş küçüklüğü nedeniyle tayin edilen vekilin davaya katılma ve hükmü temyize hakkı bulunmadığı tespit edilmiştir.

Suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteği yönünden; suça sürüklenen çocuk hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 27.10.2014 tarihli ve 2014/286 sayılı iddianamesi ile suça sürüklenen çocuğun kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçlarından cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmıştır.

2. İstanbul Anadolu Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.10.2015 tarihli ve 2014/406 Esas, 2015/373 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuğun, çocuğun cinsel istismarı suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 103 üncü maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası ve 62 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca 4 yıl 5 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan aynı Kanun'un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 109 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi, 109 uncu maddesinin beşinci fıkrası, 31 inci maddesinin üçüncü fıkrası ve 62 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İsteği

Hükümleri temyiz etme iradesinden ibarettir.

III. OLAY VE OLGULAR

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İsteği

Hükümleri temyiz etme iradesinden ibarettir.

III. OLAY VE OLGULAR

Mahkemece '' ...Suç tarihinde mağdure'nin parkta salıncakta sallandığı sırada sanığın yanına gelerek sana bebek alacağım diyerek mağdureyi kandırarak salıncaktan indirip boş bir inşaata götürdüğü, pantolonunu indirip cinsel organını mağdure'nin cinsel organına sürttüğü, mağdureyi yanaklarından öptüğü, cinsel organını mağdure'nin ağzına sokmak istediği, mağdure'nin kabul etmediği, mağdurenin ağlayarak evlerine gittiği ve durumu annesine anlattığı, annesinin şikayetçi olması üzerine mağdurenin polisler ile birlikte olayın geçtiği inşaata gittiği sırada sanığın tesadüfen oradan geçmesi üzerine mağdurenin sanığı polislere gösterdiği anlaşıldığından sanığın eylemine uyan basit cinsel istismar ve hile ile hürriyetten yoksun kılma suçlarından 5337 sayılı yasanın 103/1,31/3,62,109/2,109/3-b,109/5,31/3,62 maddeleri gereğince cezalandırılmasına karar verilerek....'' şeklindeki gerekçeyle hükümler kurulmuştur.

IV. GEREKÇE

A. Mağdure Vekilinin Temyiz İsteği Yönünden

Kayden 07.10.2008 doğumlu olup suç tarihinde on beş yaşından küçük olan mağdurenin velayet hakkına sahip annesi ve babası olan ... ile İdris'in kovuşturma evresinde 15.01.2015 tarihli dilekçeleri ile sanık hakkındaki şikâyetlerinden vazgeçtiklerini beyan etmeleri karşısında, yaş küçüklüğü nedeniyle tayin edilen vekilin davaya katılma ve hükümleri temyize hakkı bulunmadığı gibi mahkemece verilen katılma kararı da bu hakkı vermeyeceğinden, vaki temyiz isteminin 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereğince 1412 sayılı Kanun'un 317 nci maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B. Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İsteği Yönünden

Suça sürüklenen çocuk hakkında kurulan hükümlerde, yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin suça sürüklenen çocuk tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırılarak vicdani kanıya ulaşıldığı, eylemlere uyan suç vasıfları ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği, ancak;

İstanbul ... Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 09.04.2014 tarihli raporunda, suça sürüklenen çocuğun orta derecede zihinsel yetersizlik yaşadığı ve işlediği iddia edilen suçun hukuki anlam ve sonuçlarını algılıyamadığı ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmediğinin belirtilmesin ardından Adlî Tıp Kurumu 6. Adlî Tıp İhtisas Kurulunun 21.08.2015 tarihli raporunda ise suça sürüklenen çocuğun işlediği iddia edilen suçun hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olduğunun tespit edildiğinin belirtilmesi karşısında, mevcut raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için suça sürüklenen çocuğun dava dosyasıyla birlikte İstanbul Adlî Tıp Kurumu Genel Kuruluna sevk edilip, gerektiğinde gözlem altına alınarak muayenesi yapıldıktan sonra çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları yönünden suç tarihi itibarıyla herhangi bir akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunup bulunmadığı, şayet varsa bu nedenle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamayacağı veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin azalıp azalmadığı hususlarında rapor aldırıldıktan sonra hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde hükümler kurulması, hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

A. Mağdure Vekilinin Temyiz İsteği Yönünden

Gerekçenin (A) bölümünde açıklanan nedenle, mağdure vekilinin temyiz isteğinin, 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İsteği Yönünden

Gerekçenin (B) bölümünde açıklanan nedenle, İstanbul Anadolu Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.10.2015 tarihli ve 2014/406 Esas, 2015/373 Karar sayılı kararına yönelik suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

09.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13128, Karar No: 2013/9189, Tarih: 17.09.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2012/13128 E.  ,  2013/9189 K.**

**"İçtihat Metni"**

Irza geçme suçundan sanıklar ... ve ...'in yapılan yargılamaları sonunda; sanık ...'in atılı suçtan mahkûmiyetine, sanık ...'in ise beraatine dair Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 24.03.2006 gün ve 2005/130 Esas, 2006/69 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık ... müdafii, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve katılanlar vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık ... hakkında kurulan hükmün incelenmesinde;

5252 sayılı Kanunun 9/3 ve CMK.nın 34 ve 230. maddeleri uyarınca lehe olan hükmün denetime olanak verecek şekilde kararda gösterilmesi gereğine uyulmamış ise de; sanığın eylemine karşılık gelen 5237 sayılı TCK hükümlerinin en lehe tatbikinde dahi sanık aleyhine sonuç doğurduğu açıkça belli olduğundan bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan sanık müdafii ve katılanlar vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA,

Sanık ... hakkında kurulan hükmün incelenmesine gelince;

Sanığa iftira etmelerini gerektirecek bir neden bulunmayan tanıklar Gazi ve İsmet'in özde değişmeyen anlatımları, beyanların ayrıntılı içerikleri, tanık Kamuran'ın soruşturma evresinde etkiden uzak şekilde Cumhuriyet Savcısına verdiği beyanı ve dosya içeriğine göre, akıl hastası olan mağdureyi harman yerinden çağırıp dere içerisine götürerek ırzına geçtiği sübut bulan sanığın atılı suçtan mahkûmiyeti yerine beraatine karar verilmesi,

Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve katılanlar vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 17.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/276, Karar No: 2012/6518, Tarih: 28.06.2012

**8. Hukuk Dairesi         2012/276 E.  ,  2012/6518 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali ve tescil

... ile ... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının reddine dair .... Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 13.10.2011 gün ve 692/729 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, ortak miras bırakan ...'a ait iken ölümü ile eşi ..., çocukları ..., Hatice ve ...'e kalan 1660 m2'lik taşınmazda mirasçılardan davacının yakın miras bırakanı ...'in ...'nın payını, davalıların yakın miras bırakanı ...'in ise Hatice'nin payını alması sonucunda her ikisinin de 1/2'şer paya sahip olduklarını, ancak kardeşler arasında yapılan paylaşım sonucunda ...'e ait 1008 parselin 800 m2, ... adına kayıtlı 1009 parselin ise 860 m2 olarak tapuya tescil edildiğini açıklayarak, 1009 parselden 30 m2'nin iptali ile 1008 parsele eklenmesi suretiyle tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, davacının yakın miras bırakanı ... ve davalılar yakın miras bırakanı ... arasında yapılan taksimde 60 m2'lik yerin ...'de kalmasının kararlaştırıldığını bildirmiş ve davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava konusu 1009 parsel ve davacıya ait bulunan 1008 parsel ifrazen geldiği 768 parsel 20.08.1959 tarihinde ... ve...adına 1/2 şer payla tespit edilmiş, itiraz üzerine hükmen bu paylarla 17.07.1965 tarihinde tapuya tescil edilmiştir. Hal böyle iken kayıt malikleri ... ile ... ...22.08.1974 tarihli dilekçe ile Tapu Sicil Müdürlüğüne başvurarak yüz ölçümü 1.660 m2 olan 768 parselin ifrazını istemiş, Tapu Sicil Müdürlüğünce 1008 parsel 800 m2'lik yüz ölçüm ile ... adına ve 1009 parsel 860 m2'lik yüzölçüm ile ... Kurt adına talep gibi tapuya tescil edilmiştir. Davacı eldeki davada taksimin 1/2'şer oranda 830'ar m2 olması gerektiğini ileri sürerek tapu kaydının düzletilmesini istemişse de, ifraz, 22.08.1974 tarihli sözleşmeye uygun şekilde yapılmıştır. Davanın sadece bu sebeple reddi gerekirken, davacı kadastro öncesi nedenlere dayanmadığından 3402 sayılı Kadastro Kanununun 12/3 maddesine göre de reddi doğru değilse de red, sonuç itibariyle doğru olduğundan, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, taraflarca HUMK.nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve 440/I. maddeleri gereğince Yargıtay Daire İlamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 18,40 TL peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine,

28.06.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4964, Karar No: 2020/543, Tarih: 17.01.2020

**14. Hukuk Dairesi         2019/4964 E.  ,  2020/543 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Yalova Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 03.05.2016 tarihinde verilen dilekçeyle ortaklığın giderilmesi talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 10.10.2017 tarihli hükmün Bursa Bölge Adliye Mahkemesince istinaf yoluyla incelenmesi davalı İnel Kayyım vekili tarafından talep edilmiştir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince istinaf talebinin esastan reddine dair verilen kararın davalı İnel kayyım vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi tarafından 05.11.2019 tarihli ek kararı ile temyiz talebinin reddine karar verilmiştir. Temyiz talebinin reddine dair ek kararın davalı ... Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya ve içeriği incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü.

K A R A R

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere ve özellikle 6100 sayılı HMK'nın temyiz edilemeyen kararlar başlıklı 362/1-b maddesinde "4. maddede gösterilen davalar ile (23.06.1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundan doğup taşınmazın aynına ilişkin olan davalar hariç) özel kanunlarda sulh hukuk mahkemesinin görevine girdiği belirtilen davalarla ilgili kararlar" hükmü dikkate alındığında, yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin ek kararının ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, dosyanın İLK DERECE MAHKEMESİNE, kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 17.01.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/730, Karar No: 2012/6785, Tarih: 04.04.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/730 E.  ,  2012/6785 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre üzerindeki yapıya da resmi birim fiyatlarına göre yıpranma payı da düşülerek irtifak hakkı karşılığının tahsiline ve pilon yeri ve ecrimisile hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davacı vekilince temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan harcın istenildiğine ödeyene iadesine, temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 04.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9067, Karar No: 2016/77, Tarih: 11.01.2016

**17. Hukuk Dairesi         2015/9067 E.  ,  2016/77 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :.............Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda,kararda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen hüküm,davacı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı ...'ın sürücüsü, ...'nın işleteni olduğu aracın şirketleri tarafından kasko sigorta poliçesi ile sigortalanan araca çarpmasıyla trafik kazası meydana geldiğini, sigortalılarının aracında oluşan hasar bedeli 3.054,00 TL'yi ödeyerek haklarına halef olduklarını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 3.054,00 TL'nin ödeme tarihi olan 21.01.2013'ten işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davalı ..., davaya konu kazayı kendisinin yaptığını, kazadan 3-4 ay önce motorsikleti dahili davalıların murisi ...'dan haricen satın aldığını; ancak vergi borçları nedeniyle kaydını üzerine alamadığını, dahili davalıların ve murislerinin kazayla ilgisinin olmadığını, aracın malikinin kendisi olduğunu, davayı kabul ettiğini beyan etmiştir.

Dahili davalılar, usulüne uygun olarak tebligat yapılmasına rağmen, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, kararda yazılı gerekçelerle, davalı ... (...........) hakkındaki davanın kabulü ile 3.054,00 TL'nin ödeme tarihi olan 21.01.2013'ten işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, dahili davalılar hakkındaki davanın husumetten reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazası nedeniyle oluşan maddi zararı sigortalısına ödeyen sigortacının, araç sürücüsü ve araç işleteninden rücuen tazminat istemine ilişkindir.

İşleten tanımı,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenme-

sinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.

Bunun yanında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20/d bendi “Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir” hükmünü içermektedir. Görüldüğü gibi Yasa'nın 20/d bendinde tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin ancak noterler tarafından yapılacağı hükmüne yer verilmiştir. Ancak böyle bir satış ve devir işlemi araç üzerindeki mülkiyet hakkını devre elverişlidir. Bu devrin yöntemince aracın kayıtlı olduğu tescil müdürlüğüne bildirilmemesi yüzünden aracın tescil kaydında bir değişiklik yapılmaması satışa konu aracın mülkiyetinin geçişini engellemez ise de, anılan yasa maddesinde belirtilen türden resmi bir satış ve devir işlemi yapılmaksızın, satış işlemine dayalı olarak işleten sıfatının ve araç üzerindeki mülkiyet hakkının devredildiğinin kabulü mümkün değildir.

Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında somut olaya bakıldığında; mahkemece, dava konusu trafik kazasına karışan ve dahili davalıların murisi ...'nın işleteni olduğu aracın, kazadan önce diğer davalı sürücü ...'a haricen satılmış olması nedeniyle, dahili davalılar ile murislerinin işleten sıfatının kalmadığı gerekçesiyle dahili davalılar hakkındaki davanın husumetten reddine karar verilmiştir.Yukarıda anılan 2918 sayılı KTK'nun 3. maddesi ve 20/d maddesi birlikte göz önünde bulundurulduğunda, kazaya karışan aracın dahili davalıların murisi ... adına tescilli bulunması, aracın maliki olan bu kişi tarafından aracın kanunen aranan resmi şekle uygun olarak diğer davalıya satışının yapıldığını gösterir herhangi bir kaydın bulunmaması, dahili davalıların da bu yönde herhangi bir savunmalarının bulunmaması, haricen

satım hususunu kabulün 3. kişi konumunda bulunan davacı sigortacıya karşı ileri sürülmesinin mümkün olmaması gözetilerek; araç işleteni sıfatı devam eden ...'nın mirasçısı olan dahili davalıların da zarardan sorumlu olduğu gözetilmeksizin, yanılgılı değerlendirmeyle husumetten red kararı verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 11/01/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.