muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/17383, Karar No: 2022/1963, Tarih: 23.02.2022

**10. Ceza Dairesi         2021/17383 E.  ,  2022/1963 K.**

**"İçtihat Metni"**

Adalet Bakanlığı'nın, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan sanık ... hakkındaki Isparta 5.Asliye Ceza Mahkemesinin 28/04/2015 tarihli ve 2015/150 esas, 2015/333 sayılı kararının kanun yararına bozulması istemi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca 23/06/2021 tarihli ihbar yazısı ekinde dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşıldı.

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

A-) Konuyla İlgili Bilgiler:

1-Şüpheli ... hakkında, 03/07/2014 tarihinde işlediği iddia olunan kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan yapılan soruşturma sonucunda, Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının tarihsiz ve 2014/7328 soruşturma,2014/108 sayılı kararı ile; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/2.maddesi uyarınca beş yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine, aynı Kanun'un 191/3. maddesi gereğince bir yıl süre ile denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ve denetimli serbestlik süresi içerisinde tedaviye tabi tutulmasına, erteleme süresi içerisinde kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi ya da tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması durumunda hakkında kamu davası açılacağının ihtarına karar verildiği, kararda itiraz kanun yolunun ve itiraz merciinin gösterildiği, ancak kanun yoluna başvuru süresinin gösterilmediği, kararın doğrudan şüphelinin MERNİS adresine tebliğe çıkarıldığı, 08/12/2014 tarihinde MERNIS adresinde bizzat şüphelinin kendi imzasına tebliğ edildiği, 09/12/2014 tarihinde infazı için Isparta Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne gönderildiği,

2-Isparta Denetimli Serbestlik Müdürlüğünün 12/12/2014 tarihli ve 2014/1148 DS sayılı çağrı yazısının doğrudan şüphelinin MERNİS adresine tebliğe çıkarıldığı,19/12/2014 tarihinde aynı konutta oturan babası ... ... imzasına tebliğ edildiği, müdürlüğe başvurmaması nedeniyle 29/01/2015 tarihli ve 2014/1148 DS sayılı uyarılı çağrı yazısının doğrudan şüphelinin MERNİS adresine tebliğe çıkarıldığı,04/02/2015 tarihinde aynı konutta oturan babası ... ... imzasına tebliğ edildiği,müdürlüğe başvurmaması nedeniyle dosyanın kapatılmasına karar verilerek 26/03/2015 tarihinde Isparta Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği,

3-İnfaz işlemleri devam ederken 05/01/2015 tarihinde, şüphelinin aracında uyuşturucu madde ele geçirilmesi üzerine erteleme kararı kaldırılarak Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının 18/02/2015 tarihli ve 2015/1721 soruşturma, 2015/811 esas, 2015/755 sayılı iddianamesi ile, sanığın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/1 ve 53. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle Isparta 5.Asliye Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı,

3-İnfaz işlemleri devam ederken 05/01/2015 tarihinde, şüphelinin aracında uyuşturucu madde ele geçirilmesi üzerine erteleme kararı kaldırılarak Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının 18/02/2015 tarihli ve 2015/1721 soruşturma, 2015/811 esas, 2015/755 sayılı iddianamesi ile, sanığın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/1 ve 53. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle Isparta 5.Asliye Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı,

4-Isparta 5.Asliye Ceza Mahkemesinin kanun yararına bozma istemine konu 28/04/2015 tarihli ve 2015/150 esas, 2015/333 sayılı kararı ile, sanığın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/1.maddesi gereğince 4 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın 25/05/2015 tarihinde temyiz edilmeden kesinleştiği,

Anlaşılmıştır.

B-) Kanun Yararına Bozma İstemi:

Kanun yararına bozma istemi ve ihbar yazısında;

“Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurmak suçundan sanık ...... hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda, Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen tarihsiz ve 2014/7328 soruşturma, 2014/108 sayılı kamu davasının açılmasının 5 yıl süreyle ertelenmesine ve 1 yıl süre ile denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararı müteakip, sanığın yasal süre içerisinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmadığı gerekçesiyle infaz kayıtlarının kapatılarak bildirimde bulunulması üzerine, Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 18/02/2015 tarihli ve 2015/1721 soruşturma, 2015/811 esas, 2015/755 sayılı iddianame ile kamu davası açılması üzerine yapılan yargılama sonunda, sanığın kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/1. maddesi gereğince 4 yıl hapsi cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Isparta 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 28/04/2015 tarihli ve 2015/150 esas, 2015/333 sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

Dosya kapsamına göre, 28/06/2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18/06/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173/1. maddesinde yapılan değişiklikle Cumhuriyet Savcısınca anılan Kanun'un 171/2. maddesi uyarınca verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararlarına karşı, 15 gün içerisinde yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebileceğinin belirtildiği, şüpheli hakkında Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca tarihsiz olarak verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının suç tarihinin 03/07/2014 olması dikkate alındığında, yukarıda belirtilen usullere aykırı olarak itiraz süresinin gösterilmediği, şüpheli hakkında verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve 1 yıl süre ile tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair karar her ne kadar 08/12/2014 tarihinde tebliğ edilmiş ise de, söz konusu karara karşı itiraz yoluna başvuru süresi olan 15 günün belirtilmemesi sebebiyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair kararın kesinleşmediği cihetle, kovuşturma şartı gerçekleşmediğinden kamu davasının durmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilerek Isparta 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 28/04/2015 tarihli ve 2015/150 esas, 2015/333 sayılı kararının 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca bozulması istenilmiştir.

C-) Konunun Değerlendirilmesi:

Şüpheli ... hakkında, 03/07/2014 tarihli kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan yapılan soruşturma sonucunda, Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının tarihsiz ve 2014/7328 soruşturma, 2014/108 sayılı kararı ile; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/2.maddesi uyarınca beş yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine, aynı Kanun'un 191/3. maddesi gereğince bir yıl süre ile denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ve tedaviye tabi tutulmasına, erteleme süresi içerisinde kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi ya da tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması durumunda hakkında kamu davası açılacağının ihtarına karar verildiği,kararda itiraz kanun yolu ve itiraz merciinin gösterilmesine rağmen itiraz süresinin gösterilmediği, şüphelinin erteleme süresi içerisinde 05/01/2015 tarihinde aynı nitelikte suçu işlemesi nedeniyle kamu davası açılması üzerine yapılan yargılama sonucunda, Isparta 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 28/04/2015 tarihli ve 2015/150 esas, 2015/333 sayılı kararı ile, sanığın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/1. maddesi gereğince 4 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile değişik TCK’nın 191. maddesinde, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ve bu kararla birlikte verilebilecek olan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararlara yönelik herhangi bir kanun yolu öngörülmemiş ise de; kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile bu karara bağlı olarak verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararlara yönelik TCK'nın 191/2. maddesinin 2. cümlesinde yer alan "Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır." şeklindeki

düzenleme gereği, "Kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararı ve bu karar ile birlikte verilen “tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına” ilişkin kararların, şüpheliye tebliğ edilmesinin gerektiği, şüpheli hakkında verilen karar kendisine tebliğ edilmeden ve itiraz ... beklenilmeden, dolayısıyla kesinleşmeden Denetimli Serbestlik Müdürlüğünce tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanamayacağı gibi beş yıllık erteleme süresinin de işlemeye başlamayacağı,

28/06/2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18/06/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173/1. maddesinde yapılan değişiklikle Cumhuriyet Savcısınca anılan Kanun'un 171/2. maddesi uyarınca verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararlarına karşı, 15 gün içerisinde yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebileceğinin belirtildiği,

28/06/2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18/06/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 173/1. maddesinde yapılan değişiklikle Cumhuriyet Savcısınca anılan Kanun'un 171/2. maddesi uyarınca verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararlarına karşı, 15 gün içerisinde yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebileceğinin belirtildiği,

Anayasanın Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması başlıklı 40.maddesindeki düzenleme ile 5237 sayılı TCK'nın 191/2.maddesi ve 5271 sayılı CMK’nın 171,172 ve 173. maddeleri uyarınca, başvurulacak kanun yolunun, merciinin, başvuru şekli, süresi ve bu sürenin başlangıcının açıkça ve ilgiliyi yanıltmayacak biçimde gösterilmesi gerekmekte olup; şüpheli hakkında Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca tarihsiz olarak verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararında itiraz süresinin gösterilmediği, şüpheli hakkında verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair karar her ne kadar 08/12/2014 tarihinde şüpheliye tebliğ edilmiş ise de, söz konusu karara karşı itiraz kanun yoluna başvuru süresi olan 15 günün belirtilmemesi nedeniyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair kararın kesinleşmediği anlaşıldığından; açılan kamu davası hakkında kovuşturma şartı gerçekleşmediğinden durma kararı verilerek, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararın, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili sulh ceza hakimliğine itiraz ... bulunduğu ihtarı ile birlikte usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmesinin sağlanması ve usulüne uygun şekilde kesinleştirilmesini takiben geçerli tebligat işlemleri yapılarak erteleme ve denetimli serbestlik kararının infazının sonucunun beklenilmesi için Isparta Cumhuriyet Başsavcılığına bildirimde bulunulmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden sanığın cezalandırılmasına karar verilmesi kanuna aykırı olup kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür.

D-) Karar:

D-) Karar:

Açıklanan nedenlerle; kovuşturma şartının gerçekleşmesini beklemek üzere 5271 sayılı CMK’nın 223/8-2. cümlesi uyarınca “kamu davasının durmasına” ve “şüpheliye kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ve tedaviye tabi tutulmasına ilişkin kararın,karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgili sulh ceza hakimliğine itiraz ... bulunduğu ihtarı ile birlikte yeniden usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmesi ve infazının sonucunun beklenilmesi için Isparta Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine” karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, mahkumiyet kararı verilmesi kanuna aykırı olduğundan; Isparta 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 28/04/2015 tarihli ve 2015/150 esas, 2015/333 sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesinin 3. fıkrası gereğince kanun yararına BOZULMASINA, aynı Kanun'un 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için, dosyanın Adalet Bakanlığı'na iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

23/02/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1051, Karar No: 2014/627, Tarih: 07.05.2014

**Hukuk Genel Kurulu         2013/1051 E.  ,  2014/627 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 10.Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 24/01/2013

NUMARASI : 2012/587 E-2013/19 K.

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 10.Asliye Ticaret Mahkemesi’nce davanın reddine dair verilen 20.09.2011 gün ve 2011/71 E- 2011/18 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 23.Hukuk Dairesi’nin 05.04.2012 gün ve 2012/819 E-2012/2674 K sayılı ilamı ile;

(...Davacı vekili, müvekkilinin 18.02.2008 tarihli noter ihtarnamesi ile kooperatif üyeliğinden ayrıldığını, aidat alacağının muaccel hale geldiğini, davacı yerine yeni üye kaydedilmesi, usulüne uygun bir karar alınmamış olması ve kooperatifin mali durumunun iyi olması nedenleriyle erteleme kararının yerinde olmadığını, ayrılan başka üyelere ödeme yapılarak eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürerek, şimdilik 10.000,00 TL alacağın 06.05.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı üyeliğinin muvazaalı olduğunu, davacının, kooperatifin eski yöneticileri, yüklenici firma ve diğer bir kısım üye ile birlikte kooperatifi zarara uğrattığını, aidat ödemesi, bu kapsamda alacağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının kooperatif üyesi olduğu, 18.02.2008 tarihinde istifa ettiği, 05.05.2009 tarihinde alacağının muaccel hale geleceği ancak istifa tarihinden sonra 11.05.2008 tarihli genel kurulda, kooperatiften ayrılan ortaklara yapılacak ödemelerin üç yıl ertelenmesine karar verildiği, bu kararın davacı dâhil istifa eden ortakları bağladığı, ayrılan ortaklara ödeme yapılmasının kooperatifin varlığını tehlikeye düşüreceği, erteleme kararı ortadan kaldırılmadığından davacının, dava tarihi itibariyle muaccel alacağının bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Davacı ile beraber davalı kooperatif üyesi 48 kişinin 18.02.2008 tarihinde istifa etmesi üzerine, davalı kooperatif tarafından olağanüstü genel kurul kararı alınmış, 11.05.2008 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurulda istifa eden üyelerin çıkma paylarının üç yıl süre ile geri ödemelerinin ertelenmesine karar verilmiştir. Oysaki davacı 2008 yılında istifa ettiğinden erteleme kararının 2008 yılı bütçesinin görüşüldüğü 05.04.2009 tarihli genel kurulda görüşülüp karara bağlanması gerekmektedir. Zira davacının istifa tarihinden, 2008 yılı bütçesinin tartışılıp görüşüldüğü genel kurul tarihine kadar davalı kooperatifin mali durumunda değişiklik olması mümkündür. Ayrıca davalı kooperatiften istifa eden üyeler yerine yeni üye alındığı da anlaşılmaktadır.

Bu durumda, mahkemece, 2008 yılı bütçesinin görüşüldüğü 05.04.2009 yılı genel kurulunda erteleme kararı alınmadığından 11.05.2008 tarihli olağanüstü genel kurulda alınan erteleme kararının davacıyı bağlayıp bağlamayacağının, yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde tartışılıp, değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN : Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve 6217 sayılı Kanunun 30.maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'na eklenen "Geçici 3.madde" atfıyla uygulanmata olan 1086 sayılı H.U.M.K.nun 2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II.fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kooperatif ortaklığından çıkma payı alacağı istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatif üyesiyken 18.02.2008 tarihinde istifa ederek ayrıldığını, ayrıldığı yıl bilançosunun onaylandığını ve bir aylık sürenin geçerek alacağın muaccel hale gelmiş olmasına rağmen ödeme yapılmadığını, her ne kadar davalı kooperatif tarafından 3 yıl erteleme kararı alınmış ise de, gerek 32 tane yeni üye kaydedilmiş olması, gerekse de bilanço henüz hazırlanmadan usulüne uygun erteleme kararı alınmamış olması ve kooperatifin mali durumunun gayet iyi olması nedeniyle erteleme kararının yerinde olmadığını, kooperatifin ortaklarından 2008 yılı aidat tahsilatının 13.240.410,00 TL olduğunu, bunun da kooperatifin durumunun iyi olduğunun göstergesi olduğunu, kooperatifin bankadaki nakit parasının 3.466.700,00 TL miktarında olduğunun bilançodan anlaşıldığını ve kooperatifin malvarlığının 22.066.700,00 TL olması karşısında, talep edilen çıkma payının kooperatifin varlığını tehlikeye düşürmeyeceğini ileri sürerek, çıkma payı olarak şimdilik 10.000,00 TL’nin 06.05.2009 muacceliyet tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının kooperatifteki üyeliğinin muvazaalı olduğunu, hiçbir hak ve alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, kooperatiften 2008 yılı Şubat ayında 48 ortağın istifa ettiği, bunun üzerine kooperatif olağanüstü genel kurulunun 11.05.2008 tarihli toplantısı ile çıkma paylarının ertelenmesi yönünde karar alındığı, alınan bu erteleme kararının davacıyı da kapsadığının kabulünün gerektiği, hükme esas alınan bilirkişi raporuyla da 2008 yılı bilânçosunun kabul tarihi olan 05.04.2009 tarihi itibariyle, ayrılan ortaklara ödeme yapılmasının kooperatifin varlığını tehlikeye düşüreceğinin tespit edildiği gerekçesiyle henüz muaccel olmayan alacak hakkında açılmış olan davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Daire’ce yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davacı vekili getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; 11.05.2008 tarihli genel kurulda alınan erteleme kararının davacı ortak yönünden bağlayıcı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun (1163 sayılı KK) 10.maddesinde düzenlendiği üzere; “Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır. Çıkma keyfiyetinin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi halinde ayrılmak isteyen ortağın, muhik bir tazminat ödenmesine dahi hüküm anasözleşmeye konulabilir”

Kooperatiften çıkma hakkını kullanan veya çıkartılan ortak, "ayrılma payı" alır. Ayrılma payının “asgari” miktarı, pay sahibinin sermayeye katılma borcu için ödemiş olduğu bedeldir. Fakat, ana sözleşmelerle, buna ek olarak, ortakların veya mirasçıların kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden oluştuğu düzenlenebilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yılın bilançosuna göre hesaplanır. Kanundaki "yedek akçe" kelimesi sadece kanuni yedek akçelere inhisar ettirilmelidir (Poroy/Tekinalp/Çamoğlu, Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, İstanbul 2010, s.887).

Ayrılma payının nasıl belirleneceği, 1163 sayılı KK’nun 17.maddesi ve örnek (tip) ana sözleşmenin 15.maddesinde düzenlenmiştir. Kooperatiften ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep edebilir. Bilançonun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ay süre geçtikten sonra bu hak talep edilebilir.

1163 sayılı KK’nun 17.madde hükmü aynen; “Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu anasözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır.

Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır. Çıkan veya çıkarılan ortaklar ile mirasçılarının alacak ve hakları bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağı hakkındaki şartlar hükümsüzdür” şeklindedir.

Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağı hakkındaki şartlar hükümsüzdür” şeklindedir.

Bu yasa hükmü uyarınca; ayrılan ortağın hakları, ortaklıktan çıktığı (istifa) veya çıkartıldığı (ihraç) yılın bilançosu çerçevesinde iade edilir. Hakların geri ödenmesi ise, bu bilançonun kesinleşmesinden, başka bir anlatımla bilançonun genel kurulca kabulünden itibaren bir ay içinde yapılabilir. Dolayısıyla alacak, bilançonun genel kurulca kabulünden itibaren bir ay sonra muaccel hale gelir.

Aynı yasa hükmünün ikinci fıkrası gereğince, kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile, genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir.

Erteleme kararı, kooperatife sadece yapacağı geri ödemeleri üç yıla kadar erteleme hakkı verir. Bu sürenin sonunda ortak, yine aynı yasa maddesi ile tip anasözleşmenin 15/1.maddesi uyarınca, yaptığı ödemelerin iadesini, ayrıldığı yılın bilanço tarihinden itibaren bir ay geçtikten sonraki tarihten itibaren faiziyle birlikte geri isteyebilir. Ancak, davacıya yapılacak geri ödeme, kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecekse, dolayısıyla erteleme kararı geçerliyse ve dava, erteleme süresi dolmadan açılmışsa, zamanından önce açılan davanın reddi gerekecektir.

Bu aşamada hemen belirtilmelidir ki, böyle bir erteleme kararı alınsa dahi, dava edilmesi durumunda, mahkemelerce öncelikle, ortağın istediği iade alacağının, kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüp düşürmeyeceğinin kooperatif kayıtları incelenerek tespit ettirilmesi gereklidir.

Ayrıca, tip anasözleşmenin 15/2.maddesi aynen; “Ancak ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın 21.madde uyarınca ödediği gider taksitleri derhal geri verilir” şeklinde düzenleme öngörmekte olup, somut olayda davalı kooperatifin anasözleşmesinde de bu düzenleme aynen yer almıştır.

Bu hüküm uyarınca, ‘daha önceden de boş olan ortaklık payları dışında’, ortaklıktan çıkan ortaklar ‘yerine’ yeni üye alınması halinde, çıkma payının derhal ödenmesi gerekecektir.Somut olayda davacı vekili, dava dilekçesinde erteleme kararının geçerli olmadığı iddiasının dayanağı olarak kooperatifin mali durumuyla ilgili veriler belirtmesinin yanı sıra, ayrılan ortaklara ödeme yapılmasının kooperatifin varlığını tehlikeye düşürmeyeceği iddiasının delili olarak, istifa eden ortakların yerine 32 adet yeni ortak alındığını ileri sürmüş ve dosyaya birtakım taşınmaz bilgilerini içerir kayıtlar sunmuş olup, yerel mahkemece bu iddia hakkında araştırma yapılmamıştır.

Bu nedenle, çıkma payının ödenmesinin üç yıl ertelenmesine ilişkin genel kurulun aldığı kararının yerinde olup olmadığı hususunun, ileri sürülen bu iddialar araştırılarak yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde varılacak sonuca göre belirlenmesi gereklidir.