muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/806, Karar No: 2010/2299, Tarih: 18.02.2010

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2010/806 E.  ,  2010/2299 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece dava konusu taşınmazın tarım arazisi olarak kabulünde bir isabetsizlik yoksa da bilirkişi kurulunca düzenlenen rapor hükme yeterli değildir.

Şöyle ki;

2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendi uyarınca bilirkişi kurulları, arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini esas tutarak düzenleyeceği raporda, bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanını dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit etmelidir. Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında ise bilirkişi kurullarınca –taşınmazın sulu ya da kuru niteliğine göre- münavebeye alınan ürünlerin dekar başına ortalama verimi ve üretim giderleri ile kg. başına ortalama satış fiyatlarını içeren veri cetvelleri Tarım Müdürlüğünden getirtilip, değerlendirmenin bu verilere uygun biçimde yapılması ilkesi benimsenmiştir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan Yasa maddesi ve Yargıtay uygulamaları doğrultusunda, öncelikle bilirkişi kurulunca münavebeye alınmış bulunan ürünlerin değerlendirme tarihi (2008 yılı) itibariyle dekar başına ortalama verim ve üretim giderleri ile kg. başına ortalama satış fiyatlarını gösteren veri listesi İlçe Tarım Müdürlüğünden getirtilerek veri cetvellerine göre (ortalama değerleri esas alan) hesaplama yapan ek rapor alınması ve buna göre karar verilmesi gerekirken portakal için 2007 yılı veri cetvelini esas alan, geri çevirme kararı üzerine dosyaya getirtilen veri cetvelinde limonun dekar başına verimi 2500 kg, üretim gideri kira hariç 551 TL, kg satış fiyatı 1 TL olarak gösterildiği halde raporda sırasıyla 3000 kg,517 TL ve 0,50 TL olarak alınması suretiyle hesaplama yapan bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması doğru görülmemiştir. .

Mahkemece bilirkişi kurulundan ek rapor alınmalı ve oluşacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 18.02.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/17493, Karar No: 2009/2489, Tarih: 16.02.2009

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2008/17493 E.  ,  2009/2489 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm Hazine tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Temyiz incelemesi yapılabilmesi için;

1) Dosyanın incelenmesinde Orman Yönetiminin davaya 3402 Sayılı Yasanın 26/D maddesi gereğince katılımda bulunduğu anlaşılmakla birlikte dosya arasında katılım harcının yatırıldığına dair belgeye rastlanmamıştır. Bu hususun araştırılarak harç yatırılmışsa buna dair belgenin dosyaya eklenmesi gereklidir.

2) Bundan ayrı, davalıların tümüne gerekçeli karar köy azası eliyle tebliğ edilmiş, "en yakın komşusu bulunamadığından haber verilemedi" denilmiştir. 7201 Sayılı Tebligat Yasanın 21. maddesine göre kendisine tebligat yapılacak kimse veya onun namına tebligatı almaya yetkili kimselerden hiçbirisi gösterilen adreste tebliğ sırasında bulunamaz veya bulunup da tebliğ evrakını almaktan çekinirse, tebliğ memuru, bu durumu tesbit eder ve kısaca tebliğ mazbatasının ilgili kısmına yazar. Bu tesbitten sonra, gösterilen adreste oturulduğu halde o sırada kimsenin bulunmaması veya evrakı almaktan imtina olunması nedeniyle tebliğ evrakını o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azalarından birine veyahut zabıta amir ve memuruna imza mukabili teslim eder. Daha sonra evrakı teslim ettiği kimsenin adresini taşıyan ihbarnameyi muhatabın gösterilen adresteki kapısına yapıştırır. Eğer adreste kimse bulunamadığı için bu işlem yapılmışsa, tebliğ olunacak muhataba haber verilmesi için en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da haber verilir. Tebligat yasasının 21 ve Nizamnamenin 28, 29, 30, 31. maddeleri hükmüne göre bu usulle yapılacak tebligatta “mümkün oldukça en yakın komşularından birine" keyfiyetin haber verilmesinden söz edilmektedir. Temyize konu dava dosyasında bu şartın yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu haliyle kararın davalılara yöntemince tebliğ edilmiş olduğundan söz edilemez. Açıklanan nedenlerle mahkeme kararın davalılara yöntemince tebliği ile 15 günlük yasal temyiz süresinin beklenmesi gerekmektedir.

Ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksikliklerin giderilmesi için, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 16/02/2009 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1566, Karar No: 2017/3623, Tarih: 31.10.2017

**1. Ceza Dairesi         2016/1566 E.  ,  2017/3623 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Töre saiki ile kasten öldürme

HÜKÜM : Tüm sanıklar hakkında; CMK.nun 223/2-e maddesi uyarınca beraat.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Mahalli mahkemece verilen hükmün 5271 sayılı CMK'nun 35/2, 260, 6284 sayılı Yasanın 2/1-d ve 20/2. maddeleri gözetilerek Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığını temsilen ilgili Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğüne tebliği üzerine anılan kurum tarafından da temyiz edildiği anlaşılmakla, dosya incelenerek gereği düşünüldü.

1- Sanıklar hakkında; maktul ...'yi öldürme suçundan açılan kamu davasında 6284 sayılı Yasanın 2/1-d ve 20/2. maddeleri uyarınca Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının bu suçun zarar göreni olduğu, bu sıfatının gereği olarak CMK'nun 233 ve 234. maddeleri gereğince kovuşturma evresinde sahip olduğu davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için duruşmadan haberdar edilmesi gerektiği halde, usulen dava ve duruşmalar bildirilmeden, davaya katılma ve CMUK'nun mağdur ... katılanlar için öngördüğü haklardan yararlanma olanağı sağlanmadan yargılamaya devam edilerek yazılı biçimde hüküm kurulması,

2- Maktulün çocukları olan müştekiler...ve ...'nin şikayetçi olmaları karşısında CMK'nun 238. maddesindeki usule uygun olarak davaya katılmak isteyip istemediklerinin sorulmaması,

3- Katılan olarak davaya kabulüne karar verilen, maktulün annesi ...'un yokluğunda tesis edilen hükmün kendisine tebliğ edilmemiş olması;

Bozmayı gerektirmiş olup, Cumhuriyet savcısının ve suçtan zarar gören ... vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün tebliğnamedeki düşünceden farklı gerekçelerle BOZULMASINA, 31/10/2017 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/24304, Karar No: 2024/19240, Tarih: 10.12.2024

**2. Ceza Dairesi         2023/24304 E.  ,  2024/19240 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 26.12.2022

SAYISI : 2021/1928 E., 2022/2297 K.

KATILANLAR : ..., ...

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜMLER: İstinaf başvurularının esastan reddine, temyiz isteminin reddine

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ek kararın onanması

Sanığın yokluğunda verilen 26.12.2022 tarihli ek karar, sanığa...Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda okunup anlatılmak suretiyle tebliğ edilmiş ise de; kanun yolu bildiriminde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 263. maddesine göre ceza evinde bulunan sanığın cezaevi aracılığıyla vereceği dilekçe ile kararı temyiz edebileceğinin belirtilmediğinin anlaşılması karşısında, sanığın öğrenme üzerine sunduğu 12.01.2023 tarihli temyiz mahiyetindeki isteminin süresinde olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen 26.12.2022 tarihli ve 2021/1928 Esas, 2022/2297 Karar sayılı ek kararın: 5271 sayılı Ceza Mahkemesi Kanunu'nun 296/2. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin ek kararı temyize hak yetkisinin bulunduğu, 296/2. maddesi gereği ve yukarıda belirtilen gerekçeyle temyiz isteminin süresinde olduğu, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durum bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü;

Hükmolunan cezanın miktar ve türü gözetildiğinde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286/2-a maddesi uyarınca, ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararlarının temyizinin mümkün olmaması karşısında; temyiz isteminin reddine dair 26.12.2022 tarihli ve 2021/1928 Esas, 2022/2297 Karar sayılı ek kararda bir isabetsizlik görülmediğinden, bu karara yönelik temyiz isteminin 5271 sayılı Kanun'un 296/2. maddesi uyarınca reddiyle, temyiz isteminin reddine dair ek kararın Tebliğname'ye uygun olarak ONANMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304. maddesi uyarınca Ezine 1. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11760, Karar No: 2018/5898, Tarih: 06.06.2018

**17. Hukuk Dairesi         2015/11760 E.  ,  2018/5898 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; davalı şirket adına kayıtlı ve diğer davalı ...'in kullandığı ... plaka sayılı vasıta ile davacının kullandığı ... plakalı vasıta arasında 20/09/2005 tarihinde yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde trafik kazası tesbit tutanağına göre asli kusurlunun davalı ... olduğunu, davacının kaza sonucu maddi ve manevi zarara uğradığını, davacının geçici ve sürekli iş gücü kaybına uğradığını, kaza sonucu sol ayak bileğinin tamamen koptuğunu, bilahare ameliyat ile dikildiğini, bu sebeple ayakta sürekli aksama ve topallık meydana geldiğini, ayrıca omuzunda kırık meydana geldiğini bu sebeple 40 gün ... Devlet Hastanesinde tedavi gördüğünü, davacının bu kaza nedeniyle uzun süre işlerini takip edemediğini, bu nedenlerle 15.000,00 TL manevi ve 1.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsilini ve fazlaya dair haklarının saklı tutulmasını talep etmiştir.

Davalı ... Tur İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kabulü ile, 15.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20/09/2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının 1.090,61 TL iş ve güçten kalma zararı ile 11.165,57 TL çalışma gücünün kısmen kaybından kaynaklanan zarar olmak üzere toplam 12.256,18 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 20/09/2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeni ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeni ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Borçlar Kanunu'nun 47. maddesi hükmüne göre (6098 sayılı TBK m. 56), hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Manevi tazminat, zarara uğrayanda, manevi huzuru gerçekleştirecek ve tazminata benzer bir fonksiyonu da olan özgün bir nitelik taşır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. Zarar görenin zenginleşmemesi, zarar sorumlusunun da fakirleşmemesi gerekmektedir. Takdir edilecek miktarın, mevcut halde elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.6.1976 günlü ve 7/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde de takdir edilecek manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanır iken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Dosya kapsamından, davacı ...’ın kaza nedeniyle sürekli çalışma gücü kaybının %7 olarak belirlendiği, 6 ay geçici çalışma gücü kaybına uğradığı anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, meydana gelen trafik kazası

sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli,tarafların kusur durumu, davalıların sorumluluğun niteliği, olay tarihindeki paranın alım gücü dikkate alındığında davacı için hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir miktar daha düşük manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, somut olayın özelliğine uygun düşmeyen miktarda manevi tazminata hükmedilmesi doğru değildir.

3-2918 Sayılı ....’nun 109/1. maddesi uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar göreninin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Somut olayda, yaralamalı trafik kazası 20.09.2005 tarihinde meydana gelmiş, ıslâh dilekçesi ise 28.10.2014 tarihinde verilmiştir. Davalı vekili 10.12.2014 tarihli dilekçesi ile ıslaha süresi içerisinde itiraz etmiş ve zamanaşımı süresinin dolduğunu beyan ederek ıslahla artırılan kısım için davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Eldeki davada kaza tarihi itibariyle 5237 Sayılı TCK.’nun 66. maddeleri uyarınca, 8 yıllık zamanaşımı süresi ıslah tarihi itibariyle dolmuştur. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 176. maddesine atıf yapılarak ıslah talebinin kabulü isabetli değildir.

Mahkemece yukarıda açıklanan ilkelere göre davacı vekilince ıslahla artırılan kısım yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Mahkemece yukarıda açıklanan ilkelere göre davacı vekilince ıslahla artırılan kısım yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) ve (3)nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmünün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ...'a geri verilmesine 06/06/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4151, Karar No: 2018/9141, Tarih: 08.11.2018

**10. Hukuk Dairesi         2018/4151 E.  ,  2018/9141 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 13.02.2009 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının geri de kalan hak sahiplerine bağlanan gelir ve cenaze yardımından oluşan kurum zararının davalılardan teselsül hükümlerince rücuan tazmini istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları; işveren yönünden 5510 sayılı Kanunun 21/1. ve üçüncü kişiler yönünden ise, 5510 sayılı Kanunun 21/4. maddeleridir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı işveren şirkete %50 kusur verildiği, bu kusurun %30'nun işveren temsilcisi...'e, %20'sinin ise şantiye yetkilisi ...'ya verildiği, ustabaşı ...'a %20 ölen işçiye ise %30 kusur verildiği, böylece toplam kusurun gerçek kişilere dağıtılması sonucu işveren davalı şirkete verilen kusurun gerçek kişiler üzerine paylaştırıldığı, kusur dağılımında ... işveren vekili olarak nitelendirilmiş olmasına rağmen hüküm kurulurken 3. kişi olarak sorumlu olduğunun kabul edilmesi ile çelişkiye düşüldüğü, görülmekle mahkeminin kararı yetersiz bilirkişi raporuna ve yanılgılı ve eksik incelemeye dayalıdır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu” başlığını taşıyan 21. maddesinin birinci fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği açıklanmıştır. Anılan madde ile tazmin sorumlularının Kurum karşısındaki sorumluluğu bir tavanla sınırlandırılmış olup, bu sorumluluk “...sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı…” bulunmaktadır. Maddenin açık hükmü karşısında; ilk peşin sermaye değerli gelirin, Kurum yararına tazmini mümkün kısmının belirlenebilmesi için gerçek zarar tavan hesabı yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.

Buna göre, gelirlerin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerleri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek zarar karşılaştırması yapılıp, düşük (az) olan tutarın esas alınması gerekmektedir.

Buna göre, gelirlerin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerleri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek zarar karşılaştırması yapılıp, düşük (az) olan tutarın esas alınması gerekmektedir.

Anılan Kanunun 21’inci maddesinin dördüncü fıkrası ise, üçüncü kişinin sorumluluğunu düzenlemekte olup; buna göre, iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilebilecektir.

Üçüncü kişinin rücu alacağından sorumluluğu kusur sorumluluğu esasına dayanır. Bir başka ifadeyle; üçüncü kişi, ancak kusurlu bir hareketinin varlığı halinde rücu alacağından sorumludur.

İş kazası, meslek hastalığı ve hastalığın üçüncü kişinin kusuru sonucunda meydana gelmesi halinde rücu edilecek miktar ise; sigortalı ya da hak sahiplerine yapılan ödemelerin tümünün, bağlanacak gelirlerin ise başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısının, kusur karşılığından oluşmaktadır.

5510 sayılı Kanunun 12. maddesinin 2. fıkrasında ise; işveren vekili tanımlanmış olup, maddede “İşveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimse, işveren vekilidir. Bu Kanunda geçen işveren deyimi, işveren vekilini de kapsar. İşveren vekili ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlanan geçici iş ilişkisi kurulan işveren, bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.” hükmü yer almaktadır.

Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığına uğramasına birden çok kişinin birlikte kusurlarıyla sebebiyet vermeleri halinde; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 61 ve 62. (818 sayılı Mülga Borçlar Kanununun 50 ve 51.) maddeleri uyarınca teselsül hükümlerine göre birlikte sorumlulukları söz konusu olacaktır. Bu halde, Türk Borçlar Kanunu’nun 62. maddesi uyarınca kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişinin diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkı baki kalmak koşuluyla, her bir sorumlu yönünden kusurlarına düşen miktar ayrılmaksızın teselsül kurallarına göre sorumluluklarına hükmedilmesi gerekmektedir.

Buna göre rücu edilecek tazminat miktarı hesabında;

Buna göre rücu edilecek tazminat miktarı hesabında;

İşveren veya üçüncü kişiye karşı açılan davalarda 5510 sayılı Yasanın 21. maddesine göre rücu alacağından sorumluluk belirlenirken kural olarak, işveren yönünden 1. fıkraya göre gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutar esas alınmalı, üçüncü kişi bakımından 4. fıkra gereğince gerçek zarar gözetilmeksizin gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı benimsenmeli ve bunlara kusur oranları uygulanmalı ise de işveren ve üçüncü kişinin birlikte taraf olarak yer aldığı, başka anlatımla aynı anda 1. ve 4. fıkralara dayalı uyuşmazlıklarda, fıkralarda yer alan hükümlerin nasıl anlaşılması ve giderek ne şekilde uygulama yapılması gerektiği önem arz etmektedir.

Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığına uğramasına birden çok kişinin birlikte kusurlarıyla neden olmaları durumunda, anılan 50. ve 51. maddeler (6098 sayılı Yasanın 61. ve 62. maddeleri) gereğince teselsül hükümleri kapsamında bu kişilerin birlikte sorumlulukları vardır ve 146. maddeye (6098 sayılı Yasanın 62. maddesine) göre, kendi payından fazlasını ödeyenin diğer müteselsil borçlulara karşı rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla, her bir borçlu yönünden kusurlarına karşılık gelen miktar ayrılmaksızın teselsül kurallarına göre sorumluluklarına karar verilmelidir. İş kazası veya meslek hastalığına birlikte sebebiyet veren sorumluların işveren ve üçüncü kişi olması durumunda ise, işverenden istenebilecek gerçek zararı aşmayan gelirin ilk peşin sermaye değerinin işveren(ler) kusuru karşılığı ile ilk peşin değerli gelirin yarısının üçüncü kişi kusuru karşılığını oluşturan tutar toplamından işveren, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısının müteselsil sorumluların toplam kusuruna karşılık gelen tutarından da üçüncü kişi sorumlu tutulmalıdır.

Daha açık anlatımla, işverenin müteselsilen sorumlu olacağı tutar, 1. fıkra gereğince kendi kusur payı gözetilerek sorumlu tutulacağı miktarın (gelirin ilk peşin sermaye değeri X işverenin kusur oranı), üçüncü kişinin 4. fıkraya göre sorumlu olacağı tutar (gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı X üçüncü kişinin kusur oranı) ile toplamı kadar olmalı, kanun koyucunun getirdiği “gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı” sınırlaması karşısında üçüncü kişinin müteselsilen sorumlu tutulacağı miktarın ise, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı ile işveren de dahil olmak üzere tüm davalıların kusurları toplamının çarpımı sonucu elde edilecek tutar kadar olması gerekmektedir. Bu yaklaşım ve uygulama, işvereni, iç ilişkide üçüncü kişiye rücu edemeyeceği miktarı Kuruma ödemek zorunda bırakmadığından da hakkaniyete uygundur. Yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında, mahkemece davalıların sorumlu olacağı miktar belirlenmelidir.