muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/4646, Karar No: 2011/7893, Tarih: 09.05.2011

**2. Hukuk Dairesi         2011/4646 E.  ,  2011/7893 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm tazminatlar ve nafakalar yönünden temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 95.maddesi gereği feragat kati bir hükmün hukuki neticelerini meydana getiririr. Davadan feragat davanın fer'ilerini de kapsar.

Davacı ..., 22.04.2011 tarihli dilekçesiyle davadan feragat ettiğini bildirdiğinden bu konuda bir karar verilmek üzere hükmün temyiz edilen konulara ilişkin olarak bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle hükmün temyiz edilen konulara ilişkin olarak BOZULMASINA, bozma kapsamına göre davalının temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, ... bu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.09.05.2011 (Pzt.)

(Muhalif)

KARŞI OY YAZISI

Davacı, boşanma hükmü kesinleşmiş olmasına rağmen; boşanma isteminden vazgeçtiğini belirtir dilekçe göndermiştir. Değerli çoğunluk, asıl istemden feragatin asıl istemin fer'ilerini de kapsadığını ... sürerek; davalının fer'ilere ilişkin temyiz isteminin konusu kalmadığı düşüncesindedir. Davacının boşanma konusundaki feragatinin konusu mevcut değildir. Zira boşanma kesinleşmiştir. Davacının fer'i istekleri konusunda açık bir feragati yoktur. Bu nedenle davalının temyizinin incelenmesi ve esastan bir karar verilmesi gerektiği düşüncesindeyim.
Yargıtay — Esas No: 2015/1374, Karar No: 2015/5380, Tarih: 10.11.2015

**1. Ceza Dairesi         2015/1374 E.  ,  2015/5380 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 1 - 2014/87626

MAHKEMESİ : Ağrı Ağır Ceza Mahkemesi

KARAR VE NO : 13/06/2013, 2012/65 (E) ve 2013/149 (K)

SUÇ : Tasarlayarak ve töre saikiyle öldürme, bu fiile azmettirme

1-Katılan vekilinin yokluğunda verilen ve 23.07.2013 tarihinde tebliğ olunan karara karşı bir haftalık yasal süreden sonra 01.08.2013 günü gerçekleşen temyiz talebinin CMUK.nun 310-317 maddeleri uyarınca reddine karar verilmiş, re'sen de temyize tabi olan hükümler hakkındaki inceleme sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazlarıyla sınırlı olarak yapılmıştır.

2-Toplanan deliller karar yerinde incelenip,sanıklar Yusuf ve Kadir'in tasarlayarak öldürme suçlarının sübutu kabul, düzeltme nedeni dışında oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suçların niteliği tayin, takdire ilişen cezaları azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde düzeltme ve bozma nedenleri dışında bir isabetsizlik görülmediğinden, sanık Kadir müdafiinin temyiz dilekçesinde ve duruşmalı incelemede eksik incelemeye, hukuka aykırı delil kullanıldığına, sübüta, suç vasfına, haksız tahrike, vesaireye; sanık Yusuf müdafiinin temyiz dilekçesinde ve duruşmalı incelemede hukuka aykırı delil kullanıldığına, sübuta, tasarlama şatlarının oluşmadığına, vesaireye; yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,

A-Sanık Kadir hakkında kurulan mahkumiyet hükmü yönünden;

Sanığın tasarlayarak işlediği öldürme eyleminin koşulları oluşmadığı halde ayrıca töre saikiyle öldürme suçu olarak nitelendirilmesi yasaya aykırı ise de bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden CMUK'nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hüküm fıkrasında temel cezanın belirlendiği bentte yer alan "tasarlayarak ve töre sakiyle" ibaresinin "tasarlayarak"; "TCK'nun 82/1-a-k" ibaresinin ise "TCK'nun 82/1-a" şeklinde değiştirilmesine karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA),

B-Sanık Yusuf hakkında tasarlayarak ve töre saikiyle öldürme suçundan, sanıklar İbrahim, Nesim, Ahmet, Necmettin, Yakup ve Fahrettin hakkında bu fiile azmettirme suçlarından kurulan hükümler yönünden ise ;

B-Sanık Yusuf hakkında tasarlayarak ve töre saikiyle öldürme suçundan, sanıklar İbrahim, Nesim, Ahmet, Necmettin, Yakup ve Fahrettin hakkında bu fiile azmettirme suçlarından kurulan hükümler yönünden ise ;

Oluşa ve tüm dosya kapsamına göre; sanık Yusuf ile kardeşleri olan sanıklar Nesim, Ahmet ve Fahrettin, yeğeni sanık Kadir ve amcasının oğulları sanıklar Yakup ve İbrahim'in çalışmak amacıyla İstanbul'da bulundukları, yine kardeşi olan sanık Necmettin'in ise Doğubeyazıt'ta oturduğu, köyde çobanlık yapan maktülün, sanık Yusuf'un eşi Ağbegi ile gönül ilişkisi yaşamaya başladığı ve 03.01.2012 tarihinde Yusuf'un evine bu amaçla girdiği,Yusuf'un akrabaları olan kişilerin bu durumu fark etmesi üzerine buraya girerek saklanan maktülü yakalayıp dövdükten sonra alıkoydukları, jandarmanın maktülü kurtararak Ağrı Devlet Hastahanesine kaldırdığı, İstanbul da olan ve bu durumu öğrenen sanıkların Doğubeyazıt'a geldikleri, sanıklardan Yusuf ve Kadir'in yaptıkları plan doğrultusunda 05.01.2012 günü öğlen saatlerinde hastahanede tedavi gören maktülü bıçaklamak ve tabancayla ateş etmek suretiyle tasarlayarak öldürdükleri anlaşılan olayda;

a-Her ne kadar sanık Yusuf hakkında "tasarlayarak" ve "töre saikiyle öldürme" suçundan hüküm kurulmuş ise de;

Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğü'nde "töre" kelimesinin; "bir toplulukta benimsenmiş, yerleşmiş davranış ve yaşama biçimlerinin, kuralların, görenek ve geleneklerin, ortaklaşa alışkanlıkların, tutulan yolların bütünü, adet, bir topluluktaki ahlaki davranış biçimleri, adap" olarak tanımlandığı, ayrıca "saik" kelimesinin, "sebep, güdü, kasta öngelen ve onu hazırlayan düşünce", "öldürmenin töre saikiyle gerçekleştirilmesinin" ise "öldürmeye yönelik kastın, töre anlayışının etkisi altında şekillenmesi" anlamlarına geldiği, genelde iyi davranış biçimlerini ifade etmek için kullanılan "töre" kavramının zaman zaman "kötü" davranış biçimlerini ifade etmek amacıyla da söz konusu edildiği,bu anlamda, Türk Ceza Kanunu'nun 82. maddesinin 1

. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinin konusunu oluşturan "töre"nin, "belli bir davranışı gerçekleştirenin veya belli bir yaşam biçimini tercih edenlerin öldürülmesini gerektiren", "kötü bir töre'yi ifade ettiği, bir davranışın töreden kaynaklandığını söyleyebilmek için, bu davranışın "bir toplulukta genel olarak benimsenmiş, yerleşmiş yaşam biçimlerinden veya değer yargılarından kaynaklanmasının" gerekli olduğu, yasal düzenlemede geçen "saik" kelimesinin, öldürme fiilinin fail tarafından "başka her türlü etkiden uzak olarak sırf toplumda benimsenmiş olan genel bir davranış veya yaşam biçimine aykırı davranılmış olmasını cezalandırmayı görev addedip onun etkisiyle " işlenmesini, başka bir deyişle, "öldürme kastının, kötü törenin etkisiyle oluşması lüzumunu" ifade ettiği, bu durumdaki failin "öldürme eylemini" gerçekleştirirse toplum tarafından "saygınlık" ile ödüllendirileceğini, gerçekleştirmediği takdirde ise "kınanacağını" düşünmesi ve bu eylemi saygınlık kazanmak ya da kınanmamak için işlemesi gerektiği, dolayısıyla "töre saikiyle öldürme"den bahsedilebilmesi için, öncelikle maktülün "toplumda genel olarak benimsenmiş olan bir davranış veya yaşam biçimine aykırı davranmış olmasının, ikinci olarak bu aykırı davranışın "ölümle" cezalandırılması gerektiğinin o toplumda yaşayanlar tarafından beklenen bir tepki olduğunun kabul edilebilmesinin, üçüncü olarak ise öldürme fiilinin fail tarafından toplumun öldürme beklentisinin yönlendirmesiyle sırf aykırı davranışın cezalandırılması görevi üstlenilerek işlenmesinin" şart olduğu, burada "toplumdan" kastedilenin "tüm ülke" olabileceği gibi "köy, mahalle, geniş aile gibi" küçük bir topluluk da olabileceği, "töre saikiyle öldürme" suçunun oluşması açısından bunlar arasında fark bulunmadığı, "töre" kavramıyla sık sık karıştırılan "namus" kavramının ise "bir toplum içinde ahlak kurallarına ve toplumsal değerlere bağlılık, iffet, doğruluk, dürüstlük" olarak tanımlandığı, bu anlamda, töre ile namusun benzer ancak farklı kavramlar oldukları,törenin belli koşullarda namusu da içine alan üst bir kavram olarak ortaya çıkabileceği durumlar var ise de, diğer koşulların bulunmadığı hallerde, sırf kişilerin sübjektif namus anlayışından, kıskançlıktan, cinsel arzu ve isteklere karşılık alamamaktan, kınamaktan, hoşlanmamaktan, tasvip etmemekten, söz geçirememekten kaynaklanan öldürme fiilerinin "töre saikiyle öldürme" olarak nitelendirilemeyeceği,aynı şekilde, toplumun tasvip etmediği veya kınadığı davranışları işleyenlerin ya da yaşam biçimini tercih edenlerin öldürülmesi" biçiminde gerçekleştirilen her fiilin de toplumdaki öldürme beklentisi açıkça ortaya konulmadan", sırf bu nedenle "töre saikiyle öldürme" olarak değerlendirilemeyeceği, buna göre, "töre cinayeti ile namus cinayetinin" aynı kavramlar olduğunun söylenemeyeceği, zira, suçta ve cezada kanunilik prensibi ile ceza hukukundaki kıyas yasağının, "töre saikiyle öldürme" suçunun uygulanma alanını bu şekilde genişletmeye izin vermeyeceği nazara alındığında;

Sanık Yusuf'un, maktülün cinsel amaçla evine girmesi ve konut dokunulmazlığını ihlal etmesi nedeniyle öldürme suçunu işlemesi ve maktülün sanığın evinde yakalanmasıyla suç tarihi arasında toplumdan yasak ilişki yaşayan maktülün öldürülmesi gerektiği konusunda sanığa yönelen bir baskı oluştuğunun her türlü kuşkuyu bertaraf edecek şekilde anlaşılamaması karşısında tasarlayarak öldürme suçundan ve asgariye yakın düzeyde haksız tahrik indirimi yapılmak suretiyle cezalandırılması yerine yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,

b-Sanıklar Necmettin, Fahrettin, Nesim, Ahmet, İbrahim ve Yakup hakkında töre saikiyle tasarlayarak öldürmeye azmettirme suçlarından kurulan hükümler yönünden;

aa- İletişim tespitlerine göre;sanık Yusuf'un olay sırasında bacağından yaralanması nedeniyle hastahanede bulunduğu dönemde kendisiyle telefonda konuşan ve ismi Aziz olarak geçen kişinin kim olduğunun ve sanıklardan biri olup olmadığının ayrıntılı biçimde araştırılarak bulunması halinde dinlenmesinden,

bb-Sanık Yusuf 'un sanık Nesim ve ismi Aziz olarak geçen kişi ile yaptığı telefon görüşmelerinde yer alan İstanbul'dan Doğubeyazıt'a geldikleri sırada yol boyunca aralarında geçen konuşmalarla ilgili olarak Yusuf, Nesim ve Aziz olarak bilinen kişinin beyanlarının alınmasından ve biz ifadesinden ne kastedildiğinin açıklattırılarak değerlendirilmesinden,

Sonra hukuki durumlarının değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeksizin eksik inceleme sonucu yazılı şekilde mahkumiyet hükümleri kurulması,

Bozmayı gerektirmiş olup, sanık Yusuf müdafii ile sanıklar Yakup, İbrahim, Ahmet, Fahrettin, Necmettin ve Nesim müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükümlerin (BOZULMASINA), 10/11/2015 gününde "A" bendi yönünden üye Dilaver Kahveci'nin sanık Kadir hakkında amcasının eşiyle maktül arasındaki ilişkiye bağlı olarak TCK'nun 29. maddesinin uygulanması gerektiği yönündeki karşı oyu ve oyçokluğu ile diğer yönlerden ise oybirliği ile karar verildi.

10/11/2015 gününde verilen iş bu karar Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Metin Kaan Baran'ın huzurunda ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanıklar Y.. S.., K.. S.. müdafiileri Avukat M. K.'ın yokluğunda, Av. M.. İ..'nun yüzüne karşı, 19/11//2015 gününde usulen ve açık olarak anlatıldı.
Yargıtay — Esas No: 2016/26966, Karar No: 2017/19609, Tarih: 21.09.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/26966 E.  ,  2017/19609 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idareler vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idareler vekillerince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Arsa niteliğindeki ... ilçesi ... Mahallesi (eski ... ada ... parsel) yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, değer biçilmesi yöntem itibariyle doğrudur. Ancak;

1-Tapu Müdürlüğü ve Belediye Başkanlığı yazıları gözetildiğinde; Dava konusu taşınmaz değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınan taşınmaz ise satış tarihi itibariyle imar parseli olduğu halde, emsal taşınmazın tespit edilen metrekare birim fiyatına düzenleme ortaklık payı ilave edilerek hesap yapılması doğru olmadığı gibi, dava konusu taşınmaza yakın bölgede bulunan ve benzer özelikler gösteren, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesine açılan 2011/965 esas sayılı dosya üzerinden görülen davada söz konusu taşınmaza Aralık 2011 değerlendirme tarihi itibariyle 150-TL/m2; birim fiyatı takdir edildiği ve bu m2 değeri dairemiz denetiminden geçerek kesinleştiği gözetildiğinde yapılan emsal incelemesi inandırıcı ve hüküm kurmaya yeterli değildir.

Bu nedenle; taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için yeniden imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar yada kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu,

emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Bu itibarla; dava konusu parsel ile bahsedilen dosyadaki taşınmazın şehir halihazır haritasında konumları işaretlettirelerek, hem birbirlerine ve hem de en yakın yerleşim birimlerine, kamu kurum ve kuruluşlarına olan uzaklıkları belirlenip işaretlettirildikten sonra, anılan dosyada kesinleşen m² birim fiyatından ayrılma nedenleri yönünden bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idareler vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Şahinbey Belediye Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 21/09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8951, Karar No: 2011/5981, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8951 E.  ,  2011/5981 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'nın İİK'nun 337/a maddesi uyarınca üç ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanıklar tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

Gerekçeli kararda başvuru şekli ve kanun yollarına başvurulmadığı takdirde hükmün kesinleşeceği hususlarının gösterilmediği gibi, çıkarılan tebligatın bu hususları da içermediği, bu suretle sanığa gerekçeli kararın tebliğinin usulsüz olması nedeniyle sanık ... hakkındaki temyiz isteminin reddi kararı kaldırılarak, sanık ... müdafiinin 19.03.2010 tarihli temyiz isteminin süresinde olduğu kabul edilerek, yapılan temyiz incelemesi sonunda;

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, İİK’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan eylem, yalnızca ticareti terk keyfiyetinin ticaret sicili memurluğuna bildirilmemesi değil, bununla birlikte İİK’nun 44. maddesine uygun olarak bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerinin bulunduğu bir mal beyanında bulunulmamasıdır. Bu durumda, Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan ticaret şirketlerinde ticaretin terki söz konusu olmayıp, ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesi nedeniyle İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesi ile getirilen mal beyanında bulunma yükümlülüğünün, gerçek kişi tacirlere yönelik olduğu, yukarıda sayılan ticaret şirketlerini kapsamadığı, eş anlatımla ticaret şirketlerinin müdür veya yetkililerinin İcra ve İflas Kanunu’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan ticareti terk suçunu işlemeleri yasal olarak mümkün olmadığı kabul edilmelidir. Hal böyle olunca sanıkların beraatleri yerine mahkumiyetlerine karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün istem gibi BOZULMASINA, 17.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.