muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/15460, Karar No: 2023/4650, Tarih: 20.09.2023

4. İş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçu için, yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulü ile yeniden yapılan duruşma sonucunda, önceki hükmün iptali ile yeniden kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

IV. KARAR

1-İş yeri dokunulmazlığının ihlâli suçu için

Gerekçe bölümünde (1), (2) ve (4) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle Sakarya 4. Asliye Ceza Mahkemesinin, 14.06.2022 tarihli ve 2022/50 Esas, 2022/364 Karar sayılı kararında hükümlü müdafii ve vasisi tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden hükümlü müdafii ve vasisinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün Tebliğname’ye uygun olarak ONANMASINA,

2.Hırsızlık suçu için

Gerekçe bölümünde (3) numaralı bentte açıklanan nedenle Sakarya 4. Asliye Ceza Mahkemesinin, 14.06.2022 tarihli ve 2022/50 Esas, 2022/364 Karar sayılı kararına yönelik hükümlü müdafii ve vasisinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, BOZULMASINA, bozma sonrası kurulacak hükümde 5271 sayılı Kanun'un 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hakkın gözetilmesine,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2014/17428, Karar No: 2015/7566, Tarih: 06.05.2015

**12. Ceza Dairesi         2014/17428 E.  ,  2015/7566 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : CMK'nın 223/2-e maddesi gereğince beraat

Taksirle yaralama suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, üst Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Olay gecesi, yol üzerinde yürürken kendisine motosiklet çarptığından bahisle ... Devlet Hastanesi'ne müracaatı üzerine muayenesi yapılan ve basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandığı tespit edilen katılanın, olaydan bir kaç saat sonra kolluk görevlilerine verdiği ifadesinde "yolun sağında yürüdüğü sırada plakasını alamadığı bir motosikletin arkadan gelerek sol ayağına çarptığını ve yere düştüğünü, kendisine çarpan kişinin kim olduğunu bilmediğini ve şikayetçi olduğunu" beyan ettiği, bu beyanının üzerinden bir hafta geçtikten sonra yine kolluk görevlilerine "kendisine çarpanın sanık .. olduğunu, kendisinin ricası üzerine öncesinde ismini vermediğini, ancak mağduriyetinin giderilmemesi nedeniyle bu aşamada ismini verdiğini" ifade ettiği, katılanın verdiği isim doğrultusunda aynı gün savunmasına müracaat edilen sanığın da "olay gecesi tescilsiz motosikleti ile seyir halindeyken yolun ortasında katılanın yürümekte olduğunu, tam yanından geçeceği sırada katılanın, arkasına bakmadan yolun diğer tarafına yürüdüğünü, kendisine çarpmamak için direksiyonu sola çevirdiğini ve ilerideki duvara çarptığını, katılana çarpmadığını" beyan etmesi karşısında, süresi içinde şikayetçi olan ve sanığın ismini vermemesini makul bir gerekçeye dayandıran katılanın aşamalardaki anlatımı ve adli muayene raporu ile örtüşen sanık savunması dikkate alındığında, idaresindeki araçla seyir halindeyken, yol üzerinde yürüyen yayanın yanından geçtiği sırada dikkatli ve temkinli olmayarak ve öncesinde gerekli ikazda bulunmayarak katılanın sol diz kapağı arka kısmına çarpan sanığın tali kusurlu olduğunun kabulü ile mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraatine hükmedilmesi,

İsabetsiz olup, üst Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, 06.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/1952, Karar No: 2022/4393, Tarih: 09.03.2022

**4. Hukuk Dairesi         2022/1952 E.  ,  2022/4393 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

K A R A R

6100 sayılı HMK'nın 310. maddesi "Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2) (Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat veya kabul doğrultusunda ek karar verilir. (3) (Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir" düzenlemesini içermektedir.

Vekaletnamesinde feragate yetkisi olan davacı vekili Av. ... dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra 10/02/2022 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiklerini bildirdiğinden davadan feragat hususunda ek karar verilmesi için dosyanın mahkemesine (İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere İtiraz Hakem Heyeti kararının saklanması kararını veren İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesine) İŞLEMSİZ İADESİNE, temyiz dilekçesinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 09/03/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/2072, Karar No: 2022/12259, Tarih: 15.09.2022

**8. Ceza Dairesi         2022/2072 E.  ,  2022/12259 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık hakkında tayin edilen cezaların miktarına göre, sanığın duruşma isteminin 1412 sayılı CMUK.nın 318. maddesi uyarınca reddine karar verilerek yapılan incelemede;

Sahte kredi kartını farklı tarihlerde birden fazla kez kullandığı anlaşılmakla; sanık hakkında TCK.nın 245/3. maddesi gereğince tayin edilen cezaların TCK.nın 43/1. maddesi uyarınca artırılması gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya göre sanığın sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- Sanığın Garanti Bankasına karşı başkasının kimlik bilgilerini kullanarak kredi kartı sözleşmesi düzenleyip, kredi kartlarını alması ve bu kartlarla değişik zaman ve yerlerde birden fazla kullanma eylemlerinin TCK.nın 245/2, 43 maddeleri yanında ayrıca aynı yasanın 245/3 ve 43. maddelerinde düzenlenen suçları oluşturduğu cihetle, sanık hakkında TCK.nın 245/2. 43 ve TCK.nın 245/3., 43. maddeleri ve fıkraları gereğince hüküm kurulduktan sonra, sadece sanık tarafından temyiz edilen ilk hükümde sanığın, neticeten 3 yıl 4 ay hapis ve 80 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı gözetilerek, sanık hakkında TCK.nın 245/2. ve 245/3. maddeleri ve fıkraları uyarınca hükmolunan cezaların CMUK.nın 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hak nedeniyle 3 yıl 4 ay hapis ve 80 TL adli para cezası üzerinden infaz olunacağının belirtilmesi ile yetinilmesi gerekirken, yazılı şekilde hükümler kurulması, 2- Sanık hakkında TCK.nın 245/2. maddesi gereğince kurulan hükümde; temel hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde, aynı gerekçelerle adli para cezasına esas birim gün sayısının alt sınırın üstünde belirlenmesi suretiyle hükümde çelişkiye neden olunması,

3- Sanık hakkında TCK.nın 245/2. maddesi gereğince kurulan hükümde hapis cezası yanında hükmedilen gün adli para cezasının TCK’nın 52/2. maddesi uyarınca paraya çevrilmemesi,

Yasaya aykırı ise de, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususların, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 322. maddesi gereğince düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, sanık hakkında 5237 sayılı TCK.nın 245/2. maddesi uyarınca hapis cezası yanında hükmolunan adli para cezasına esas alınan 120 günün 5 güne, TCK.nın 62. maddesi uyarınca belirlenen 150 günün 6 güne, TCK.nın 62. maddesi uyarınca belirlenen 125 günün 5 güne indirilmesi ve devamına TCK.nın 52/2. maddesi gereğince sanığa verilen 5 gün karşılığı adli para cezasının 1 gün karşılığı 20,00 TL’den hesap edilmek suretiyle sanığın 100,00 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına” ibaresinin eklenmesi ve sanık hakkında kurulan hükümde yer alan,

“1412 Sayılı CMUK 321. ve 326/son maddeleri gereğince sanığın ceza miktarı itibariyle kazanılmış hakkı saklı tutulmak suretiyle bozma öncesi hüküm gereği neticeten sanığın banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunu işlediği sabit olduğundan eylemine uyan TCK'nın 245/3. maddesi gereğince suçun işleniş biçimi sanığın kastı dikkate alınarak takdiren ve alt sınırdan 4 yıl hapis ve 5 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına,

Cezanın failin geleceği üzerindeki etkileri lehine takdiri indirim sebepleri sayılarak TCK'nın 62. maddesi gereğince takdiren cezasından 1/6 oranında indirim yapılarak 3 yıl 4 ay hapis ve 4 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına,

Sanığın cezasından başkaca arttırım ve indirim yapılmasına takdiren yer olmadığına,

Sanığa hürriyeti bağlayıcı ceza ile birlikte hükmolunan 4 gün adli para cezasının TCK.nın 52/2. maddesi gereğince sanığın sosyal ve ekonomik durumu gözönünde bulundurularak günlüğü takdiren 20,00 TL'den paraya çevrilerek 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanığa verilen 80,00 TL adli para cezasının miktarı nazara alınarak 5237 Sayılı TCK.nın 52/4. maddesinde belirtilen para cezasının ödenmesi için mehil verilmesine ve taksitlendirilmesine yer olmadığına, hükmolunan adli para cezasının ödenmemesi halinde ödenmeyen adli para cezasının miktarının kısmen veya tamamen hapse çevrilerek 5275 Sayılı Kanunun 106/3. maddesi uyarınca infaz edilebileceği hususunun sanığa ihtarına, (ihtar edilemedi) ” şeklinde kısımların çıkarılarak yerine "1412 sayılı CMUK.nın 326/son maddesi uyarınca sanık hakkında TCK.nın 245/2 ve 245/3. maddeleri gereğince tayin edilen cezaların 3 yıl 4 ay hapis ve 80 TL adli para cezası üzerinden infazına" ibaresi yazılmak suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 15.09.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8252, Karar No: 2017/6936, Tarih: 24.10.2017

**16. Hukuk Dairesi         2015/8252 E.  ,  2017/6936 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1- Davacı ... adına belgesiz zilyetliğe dayalı olarak tescil edilen taşınmaz bulunup bulunmadığının (sulu-kuru durumları da ... Bölge Müdürlüğünden sorulmak suretiyle) Adliye Yazı İşleri Müdürlüğü, Kadastro ve Tapu Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorularak varsa, bu şekilde tespit edilen taşınmazların kadastro tespitlerinin kesinleşme durumlarını da gösterir biçimde tespit tutanaklarının onaylı örneklerinin, kesinleşmiş olanların kadastro sonucu oluşan tapu kayıtlarının getirtilerek dosyaya konulması,

2- Dava konusu taşınmazın sulu-kuru durumu İl Özel İdaresinden sorulmuş, İl Özel İdaresi'nin 30.09.2011 tarihli yazı cevabına göre, taşınmazın sulu durumu Kadastro Müdürlüğünden sorulması gereğine değinilmesine rağmen mahkemece bu yönde işlem yapılmadığından, sulu durumun ilgili yerden sorulurak müzekkere cevabının dosya içine konulması, bundan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19860, Karar No: 2014/27677, Tarih: 14.10.2014

**22. Hukuk Dairesi         2014/19860 E.  ,  2014/27677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tatvan Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 15/04/2014

NUMARASI : 2011/812-2014/152

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin, davalıya ait işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmelerinden doğan ücret ve ücret farkı, ikramiye, sosyal yardım alacağı, 6772 sayılı Kanun'dan kaynaklanan ilave tediye alacağı ile fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve izin ücretlerinin toplu iş sözleşmelerine uygun şekilde hesaplanmadığını ve ödenmediğini ileri sürerek, öncelikle toplu iş sözleşmeleri uyarınca ödenmesi gerekli yevmiyelerinin belirlenmesini, dava konusu alacaklardan varsa yapılan ödemelerin mahsup edilmesini ve bakiye miktarların belirlenerek işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının taleplerinde haksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 194. maddesinde, somutlaştırma yükü düzenlenmiş olup, maddenin birinci fıkrası uyarınca, taraflar dayandıkları vakıaları, ispata elverişli bir şekilde somutlaştırmakla yükümlüdür. Madde gerekçesinde, maddenin ihdas amacının, uygulamada genel geçer ifadelerle somut vakıalara dayanmadan davaların açılıp yürütülmesinin önüne geçmek olduğu belirtilmiştir. Gerekçenin devamında, "Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Genel geçer ifadelerle, somut bir şekilde ortaya koymadan iddia veya savunma amacıyla vakıaların ileri sürülmesi durumunda, yargılamanın sağlıklı bir şekilde yürütülmesi mümkün olmayacağı gibi, vakıaların anlaşılması için ayrıca bir araştırma yapılması ve zaman kaybedilmesi sözkonusu olacaktır. Taraflar, haklarını dayandırdıkları hukuk kuralının aradığı koşul vakıalara uygun, somut vakıaları açıkça ortaya koymalıdırlar. Bu vakıaların somut olarak ileri sürülmesi, ilgili taraf için bir yüktür; bu yükü yerine getirmeyen sonuçlarına katlanacaktır." şeklindeki ifadelere yer verilerek somutlaştırma yükünün anlam ve önemi vurgulanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 119/1-e. maddesi uyarınca da, davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerinin dava dilekçesinde yer alması zorunludur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 25. maddesi gereğince de hâkim, tarafların ileri sürmediği vakıaları ve söylemediği bir şeyi dikkate alamaz, hatırlatmada dahi bulunamaz ve hâkimin kendiliğinden delil toplaması da mümkün değildir. Kanunda vakıaların açık ve somut olarak gösterilmesi yeterli görülmemiş, 6100 sayılı Kanun’un 119/1-f hükmünde ayrıca, açık ve somut olarak gösterilmesi gereken her bir vakıanın hangi delille ispat edileceğinin de belirtilmesi aranmıştır. Keza, bu durum, yukarıda açıklanan 194. maddenin ikinci fıkrasının da tereddüt uyandırmayacak derecede açık hükmünün bir gereğidir.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, davacı, dilekçesinde talebinin dayanağı olan vakıaları tek tek, açık ve somut olarak göstermek ve her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğini de somut olarak belirtmek durumundadır. Bu eksiklikleri gidermenin yolu, 119. maddenin 2. fıkrasındaki süre vermek değildir. Zira, Hukuk Mahukemeleri Kanunu m. 119’da dilekçedeki eksiklik halinde ne yapılması gerektiği maddenin 2. fıkrasında belirtilmiştir. Bu fıkraya ve maddenin gerekçesine bakıldığında, Kanun koyucunun, dilekçedeki bazı eksikliklerin bir haftalık süre verilerek tamamlanması, tamamlanmadığı takdirde de davanın açılmamış sayılması gerektiğini kabul ettiği görülmektedir. Bunlar, 119. maddenin 1. fikrasının (b), (c), (ç), (ğ), (h) bentlerindeki hallerdir. Bunun dışındaki hallerde ne yapılacağı 119. maddede belirtilmeyip ya ilgili özel kanun hükmüne (örneğin, dava değerinin gösterilmemesi halinde Harçlar Kanunu hükümleri) veya diğer hükümlere başvurulması gerekmektedir. Dilekçede vakıaların hiç ya da somut olarak gösterilmemesi ve delillerle bağlantı kurulmaması halindeki özel düzenleme ise 194. maddedir. Dolayısıyla bu hükümden hareketle sorun çözülmelidir.

Daha önce doktrinde ve kısmen yargı kararlarında zikredilen somutlaştırma yükü, 6100 sayılı Kanun ile birlikte açık bir kanunî düzenlemeye kavuşmuştur. Ancak, bu noktada iddia yükü ile somutlaştırma yükünü birbirinden ayırdetmek de gerekir. Dilekçede hiçbir vakıaya veya hukukî nitelikte vakıa sayılacak iddialara yer verilmemişse, o zaman "iddia yükünün" yerine getirilmemesinden; belirli vakıa iddiaları mevcut olmakla birlikte, bunların somut ve açık şekilde gösterilmemesi (ve delillerle bağlantı kurulmaması) halinde ise, somutlaştırma yükünün yerine getirilmemesinden söz edilir (O. Atalay, Menfi Vakıaların İspatı, İzmir 2001, s. 22 vd.; H.Pekcanıtez/O.Atalay/M. Özekes, Medenî Usûl Hukuku, 14. Bası, Ankara 2013, s. 664 vd.). Bu her iki yük de usûlî yükler olmakla birlikte, sonuçları ayrı değerlendirilmelidir. İddia yükünün yerine getirilmemesi halinde, gerçek anlamda bir vakıa iddiası mevcut değildir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 25 gereğince hâkimin mevcut olmayan bir vakıaya dayanması, hatta bunu hatırlatması mümkün olmayacaktır. İddia edilmeyen bir şeyin ispatına yönelik faaliyetten de söz edilemez. Kısaca, iddia yoksa, ispat da yoktur (Atalay, s. 27-29; B. Umar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 2. Baskı, Ankara 2014, s. 139, 144). Bu sebeple, iddia yükünün yerine getirilmemesi halinde, dilekçeler teatisi aşamasında bu eksiklik tamamlanmamışsa (ki iş yargılamasında basit yargılama usûlü uygulandığından dilekçeler teatisi olarak ancak birer defa dilekçe vermek mümkündür), bu aşamadan sonra başkaca bir inceleme yapmadan, işin esasına girmeden, davanın "iddia yükü yerine getirilmediğinden usûlden reddi" gerekir (Umar, s. 139). Çünkü, esasa girip ne ön inceleme ne tahkikat konusu yapılacak bir vakıa mevcuttur.

Davacının dilekçesinde talebine dayanak yaptığı bazı iddialar (vakıalar) olmakla birlikte, bunlar somut ve açık değilse, o zaman somutlaştırma yükünün yerine getirilmemesinden söz edilmelidir. Somutlaştırma yükü yerine getirilmeden ne karşı tarafın sağlıklı savunma yapması ne de sağlıklı bir hüküm verilmesi mümkündür. Çünkü, karşı tarafın hukukî dinlenilme hakkının gereği olarak açıklama ve ispat hakkını kullanabilmesi için, öncelikle kendisine yöneltilen iddialar hakkında tam olarak bilgilenmesi zorunludur (m. 27). Keza, hükümde nelerin yer alması gerektiğini belirten Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 297 gereğince, tarafların iddia ve savunmalarının, uyuşmazlık noktalarının, hükmün dayandığı ve sabit görülen vakıların, tam olarak gösterilmesi aranmaktadır (m. 297/1-c). Somut vakıalar olmadan, hâkimin sağlıklı ve somut bir karar vermesi de mümkün değildir.

Davanın dayanağı olan vakıaların soyut olarak gösterilmesi yetmez, bu vakıaların ispata elverişli şekilde zaman, mekan ve içerik olarak somutlaştırılması zorunludur. Somutlaştırmak, bir iddiayı, zaman, mekân, kişi, oluş şekli gibi unsurlarıyla algılamaya, anlamaya, tartışmaya, ispata elverişli şekilde ortaya koymaktır. Vakıaların somutlaştırılmasından sonra, karşı tarafça savunma yapılabilir ve mahkemece bir vakıa tam olarak algılanabilir, ispat faaliyeti yürütülebilir ve vakıa üzerinde inceleme ve tartışma yapılarak karar verilevilir (Atalay, s. 31 vd.; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, s. 665). Soyut ve genel ifadelerle dilekçe yazmak, tarafın kendi bilmediği bir şeyi karşı tarafın bilmesini ve mahkemenin de talepte dahi bulunanın bilmediği, somut olarak ileri sürmediği, belirsiz bir şeyden sonuç çıkarmasını beklemek anlamına gelir ki, bu durum hukuk kuralları bir yana mantık kurallarıyla da bağdaşan bir durum değildir. Yargıtay’ın yerleşik kararlarında da belirtildiği üzere, dava malzemesini getirmek tarafların, hukuku uygulamak mahkemenin işidir. Taraflar dava malzemesini eksik değil, tam olarak getirmek durumundadırlar. Unutmamak gerekir ki, talebin tam tespit edilemediği belirsiz alacak davasında dahi, talep konusu belirsiz olsa dahi, Kanun hukuki ilişkinin belirtilmesini zorunlu kılmıştır (HMK m. 107). Çünkü, kişi, belirsiz ve bilinmeyen bir hukukî ilişki ve vakıadan hareketle bir talepte bulunamaz.

Somutlaştırma yükü de iddia yükü gibi usûlî bir yük olmakla birlikte (Atalay, s. 36), sonucu iddia yükünden farklıdır. İddia yükünde ortada bir vakıa yokken, somutlaştırma yükünde bir vakıa mevcut, ancak kanunun aradığı şekilde açık ve somut değildir. Bu durumda, özellikle hâkimin davayı aydınlatma ödevi (HMK m. 31) ile ön inceleme hükümleri (HMK m. 320, 137, 140) dikkate alınmalıdır. Çünkü, "maddi ve hukuk açıdan belirsiz yahut çelişkili" hususlarda hâkim davayı aydınlatmak durumundadır (V. Karaaslan, Medenî Usûl Hukukunda Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi, Ankara 2013). Somut olmayan vakıalarda, maddi ve belirli ölçüde hukuki belirsizlik mevcuttur, bu belirsizliğin giderilmesi gerekir. Bu belirsizlik dilekçelerin verildiği aşamada giderilebileceği gibi, özellikle gerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 320 gerekse m. 137 ve 140 hükümleri gereğince, hâkim tarafından bu konuda çaba gösterilmesi gerekir. Çünkü, ön ncelemede tarafların iddia ve savunmalarının tespit edilmesi, anlaştıkları ve anlaşamadıkları noktaların tek tek belirlenmesi gerekli ve zorunlu olup bu aynı zamanda hâkimin ödevidir. Bu çerçevede hâkimin ön incelemede mutlaka somutlaştırmayı sağlaması gerekir. Bu sebeple, sadece tarafların dilekçelerini tekrar ettikleri yönündeki beyanların tutanağa geçirilmesi veya soyut ifadelerle tespit yapılması yeterli değildir. Bu, mahkemenin yargılamayı yürütmesi bakımından sağlıklı olmayacağı ve Kanuna aykırı olacağı gibi, Yargıtay denetimine elverişli bir durum da oluşturmayacaktır. Bunun gibi, tarafların üzerinde bulunan yükleri (iddi, somutlaştırma ve ispat yükü) ve hâkimin görevi ve ödevini bilirkişinin üzerine yıkarak, bilirkişinin bu tespitleri yapması da beklenemez ve bu tespitlere göre de dava yürütülemez. Zira, tarafın iddiası olmayan veya somutlaştırmadığı bir hususu, bilirkişi incelemez, değerlendiremez; bilirkişi hâkimin yerine de geçerek davayı aydınlatamaz, uyuşmazlık ve vakıa belirlemesinde bulunamaz. Bilirkişi ancak, varolanı inceleyebilir, açıklayabilir, teknik bilgisiyle istenen hususu tespit edebilir. Başlangıçta taraflarca ve hâkim tarafından gerçekleştirilmeyen bu işlemlerin sonradan bilirkişi marifetiyle giderilmesi usûlen mümkün değildir.

Eğer somutlaştırma yükü, hâkimin davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevine rağmen, davacı tarafından yerine getirilmemişse, o zaman bu yüke bağlanan yaptırım ortaya çıkacaktır. Somutlaştırma yükünün yerine getirmemenin yaptırımı, ispat yükünü yerine getirmemektir. Bu ise, aslında vakıanın ispata elverişli kabul edilememesi ve bunun sonucu olarak da belirsizlik rizikosuna katlanma şeklinde gerçekleşecektir. Böyle bir durumda, somutlaştırma yükü ve dolayısıyla ispat yükü yerine getirmediğinden, ispat edilemeyen davanın reddi sonucu doğacaktır ki, bu da davanın esastan reddi olup işin esası bakımından kesin hüküm oluşturacaktır. (Atalay, s. 36; Pekcanıtez/Atalay/Özekes, s. 666; Umar, s. 144).