muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/1735, Karar No: 2024/4433, Tarih: 25.04.2024

I. DAVA

Davacı, 23.11.2017 tarihinde vergi indirim belgesinden yararlanarak emekli olmak için Niğde Devlet Hastanesinden aldığı %44 engelli raporunun Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca %36 ya düşürüldüğünü, yine 05.06.2018 tarihli %44 engelli raporunun Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca bu defa onaylandığını, 18.02.2019 tarihinde yaşlılık aylığı almaya başladığını, 26.04.2019 tarihinde kontrol muayenesinde ise bu oranın 20.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren yeni yönetmelik ölçümlerine göre %7 ye düşürülerek emekliliğinin iptal edildiğini, ayrıca genel sağlık sigortası yaptırılarak borçlu duruma düştüğünü, emekli olup işinden ayrıldığını, sağlık sorunları sebebiyle çalışamadığını, verilen iptal kararının hayatın olağan akışına ters olduğunu, telafisi mümkün olmayan sonuçlara mal olacağını, özellikle psikolojik rahatsızlığının daha da artacağının göz önünde bulundurulmadığını, en küçük olumsuzlukta dahi kaygı nöbetinin başladığını, çok ağır durumlarda ambulans çağırdığını yada komşularına haber verdiğini, ya da balkona çıkıp 5 yaşındaki oğlundan gizlice nöbetini atlatmaya çalıştığını, bu duruma komşularının şahit olduğunu, çocukluğundan bugüne devam eden Mevrotik, stresle ilgili ve somatoform bozukluklar hastalığının 2008 yılından beri ilaç kullanmasına rağmen halen devam ettiğini, son kontrolde ise yeni özür oran cetveline göre oranının düşürülmeye çalışıldığını, her ay 5-10 kez nöbet geçirdiğini, iptal kararından sonra acile gidişlerinin daha da arttığını, bu hastalığın sürekli olduğu açıkça belli iken ve de hastalık oranının ölçüm cetveline göre %50 iken bilinçli olarak düşürülme yoluna gidildiğini, bu hastalığın çocukluktan beri devam ettiğini ve 12 yıldır ilaç kullanmasına rağmen geçmediğini, sol gözünün görmediğini, sadece ışıkları hissettiğini, sağ gözünün derecesinin de gittikçe arttığını, göz kuruluğu rahatsızlığı nedeniyle ömür boyu günde 10 kez ... ve 1 kez de merhem kullandığını, astım ve alerji problemiyle ilgili de günlük ilaçlarını ve spreylerini kullandığını, ömür boyu bu ilaçları kullanacağını, nefes almakta zorlandığını, engelinden dolayı Devletin hiçbir kurumuna giremediğini, psikolojik rahatsızlığından dolayı hiçbir üniversiteye gidemediğini, kullandığı ilaçlardan dolayı kilo aldığını, tüm bu nedenlerle 23.11.2017 tarihinde almış olduğu %44 engelli raporunun dikkate alınarak sonraki kontrol muayenelerinin bu tarihte yürürlükte bulunan ölçüm cetveline göre değerlendirilmesini, 29.04.2019 tarihinde verilen %7 engelli raporunun 23.11.2017 tarihinde bulunan ölçüm cetveline göre değerlendirilmesini, yine 23.11.2017 tarihinden bugüne kadar haketmiş olduğu emekli aylıklarının ve sosyal yardımların tarafına ödenmesini, raporunun sürekli hale getirilmesini, emekli maaşının ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

1.Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu yapılabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemin bulunmadığını, emeklilik aylığının iptaline karşı açılan davanın muhatabının SGK Başkanlığı olması gerektiğini, bu nedenle davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir bir idari işlemin bulunmadığını, davanın vergi mahkemesinde açılması gerektiğini, davacının engellilik oranının merkez sağlık kurulunca yapılan değerlendirme üzerine düşürülmediğini, dava konusu işlemde yetkili hastane tarafından verilen raporda davacının çalışma gücü kayıp oranının %7 olarak belirlendiğini, daha yüksek bir oran belirlenmiş olup da Başkanlık Merkez Sağlık kurulunca oranın düşürülmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle davacının iddialarının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, 15852155 sigorta sicil ve 60643240072 TC kimlik numaralı davacı ...'in Gelir İdaresi Başkanlığının 26.12.2018 tarih ve 171660 sayılı kararı gereğince %44 engellilik derecesi üzerinden engellilik indiriminden faydalanarak 01.02.2019 tarihinden itibaren 2107498897 tahsis numarası ile yaşlılık aylığı almaya başladığını, Gelir İdaresi Başkanlığınca davacının 05.06.2019 tarihinde kontrol muayenesine tabi tutulması belirtildiğinden davacının Niğde ... Halisdemir Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiğini, Gelir İdaresi Başkanlığının 25.07.2019 tarih ve 106345 sayılı yazısı ile davacının engellilik derecesinin % 7 olduğunun belirlendiğini, davacının engellilik indiriminden faydalanabilmesi için çalışma gücünün en az % 40’ını kaybetmesi gerektiğinden ve davacının belirlenen engellilik derecesinin % 7 olması sebebiyle engelli indiriminden faydalanmasının mümkün olmadığını, Gelir İdaresi Başkanlığının 25.07.2019 tarih ve 106345 sayılı yazısı ile davacının engellilik derecesinin % 7 olarak belirlenmesi üzerine, davacının almakta olduğu yaşlılık aylığı kontrol muayene tarihi olan 05.06.2019 tarihi itibariyle durdurularak bu hususda davacıya gerekli bildirimin yapıldığını, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu madde 31 ‘’ Çalışma gücünün asgari %80'ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece “engelli”, asgari %60'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari %40'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece “engelli” sayılır ve aşağıda “engellilik”, dereceleri itibariyle belirlenen aylık tutarlar, hizmet erbabının ücretinden indirilir… ‘’ şeklindedir. İş bu madde hükmünden hareketle, üçüncü derece engelli sayılarak engelli indiriminden faydalanmakta olan davacının kontrol muayenesinde engelli derecesinin % 7 olarak belirlenmesi üzerine almakta olduğu yaşlılık aylığının durdurulması işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, açıklanan tüm bu durumlar karşısında davacının tüm taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının haksız ve kötüniyetli olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacı ...'in Gelir İdaresi Başkanlığının 26.12.2018 tarih ve 171660 sayılı kararı gereğince %44 engellilik derecesi üzerinden engellilik indiriminden faydalanarak 01.02.2019 tarihinden itibaren 2107498897 tahsis numarası ile yaşlılık aylığı almaya başladığı, Gelir İdaresi Başkanlığınca davacının 05.06.2019 tarihinde kontrol muayenesine tabi tutulması belirtildiğinden davacının Niğde ... Halisdemir Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, Gelir İdaresi Başkanlığının 25.07.2019 tarih ve 106345 sayılı yazısı ile davacının engellilik derecesinin % 7 olduğunun belirlendiği, bunun üzerine davacının maaşının kesildiği, davacının işbu davayı açarak yeniden engellilik oranının belirlenerek maaşının tekrar bağlanmasını istediği, dosyada aldırılan raporlar neticesinde davacının maluliyetinin %7 olduğunun tespit edildiği, verilen bu oran doğrultusunda maaşının tekrar bağlanması için gereken yasal koşulların oluşmadığı, yapılan işlemin usul ve yasaya uygun olduğu değerlendirildiğinden davacının talebinin reddi yönünde Mahkemede kanaat oluştuğu gerekçesiyle davacının talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı, 08.01.2019 tarihinde maluliyeti sebebiyle davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kendisine emekli (yaşlılık) aylığı bağlandığını, dayanak maluliyet belgelerinde bir kısım maluliyetinin ... (değişmez) bir kısmının ise kontrole tabi olduğunu, sonrasında ilgili yönetmeliğin değişmesinden dolayı engellilik oranının düşürülmesinin kazanılmış hakka aykırı olduğunu, yaşlılık aylığına esas engel (malul) oranının emekli olduğu tarih itibariyle yürürlükte bulunan yönetmeliğe göre belirlenmesi gerektiğini, kendisi ile aynı durumda bulunan ancak 2010 yılı öncesinde emekli edilen (yaşlılık aylığı bağlanan) ilgili yeni yönetmelikten muaf olmalarının Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürerek davanın kabulü ile Kurum işleminin iptali gerektiğini istinaf konusu yapmıştır.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacı ... İş Mahkemesinin 04.11.2021 tarih ve 2020/281 Esas - 2021/245 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri

Davacı istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B.Temyiz Sebepleri

Davacı istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının malullük aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığının kesildiği tarih itibariyle bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 24, 25, 95 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/7996, Karar No: 2024/20786, Tarih: 23.12.2024

**2. Ceza Dairesi         2024/7996 E.  ,  2024/20786 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

SAYISI : 2024/36 E., 2024/1168 K.

ŞİKÂYETÇİ : ...

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286/1. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291/1. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294/1. maddesi gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanun'un 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek sanık müdafiinin temyiz isteminin, sanık lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine yönelik olduğu belirlenerek incelemede;

Sanık müdafiinin temyiz isteminin, beraat eden sanık lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine yönelik olduğu ve mahkeme tarafından zorunlu müdafiilik sebebiyle baro tarafından atanan müdafiiye vekalet ücretine hükmolunmayacağı belirlenerek yapılan incelemede;

Sanık hakkında kurulan hükümde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine dair karar hukuka uygun bulunduğundan, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz nedenlerinin reddiyle, 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, usul ve yasaya uygun olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin kararına yönelik temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün Tebliğname'ye uygun olarak ONANMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Tekirdağ 4. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstabul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/14857, Karar No: 2011/14807, Tarih: 07.07.2011

**12. Hukuk Dairesi         2011/14857 E.  ,  2011/14807 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Keşan İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 09/03/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

İİK.nun 170a/2.maddesi gereğince; "İcra mahkemesi, müddetinde yapılan şikayet veya itiraz dolayısıyla, usulü dairesinde kendisine intikal eden işlerde takibin müstenidi olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını re'sen nazara alarak bu fasla göre yapılan takibi iptal edebilir." Borçlunun İİK.nun 168.maddesinde yazılı yasal 5 günlük sürede borca yada imzaya itiraz etmesi veya zamanaşımı itirazında bulunması durumunda, takip konusu belgenin kambiyo senedi vasfını haiz olmadığının veya alacaklının kambiyo senetlerine özgü yol ile takip hakkının bulunmadığının tespit edilmesi halinde, diğer itiraz nedenleri incelenmeksizin İİK.nun 170/a maddesi uyarınca re'sen takibin iptaline karar verilmesi gerekir.

TTK.nun 688/6.maddesinde bonoda tanzim yerinin yazılı olması gerektiği, aynı kanunun 689/son maddesinde ise tanzim edildiği yer gösterilmeyen bir bononun tanzim edenin adı ve soyadı yanında yazılı olan yerde tanzim edilmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Tanzim yeri olarak idari birim adı (kent, ilçe, bucak, köy gibi) yazılması yeterli olup, ayrıca adres gösterilmesi zorunlu değildir.

Somut olayda, takip dayanağı bonoda tanzim yeri gösterilmediği gibi, tanzim edenin adı ve soyadı yanında yazılı olan "B,,C,,No:," şeklindeki ibare idari birim de değildir. Bu durumda TTK.nun 688/6 ve 689/son maddelerine uygun biçimde idari birim olarak tanzim yeri belirlenmeyen bu belge kambiyo senedi vasfında bulunmamaktadır. Hukuk Genel Kurulu'nun 02.10.1996 gün ve 1996/12-5 sayılı kararı ile de benimsendiği üzere, İİK.nun 170/a-2.maddesi gereğince bu husus icra mahkemesince re'sen nazara alınarak takibin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

Öte yandan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.04.2006 gün ve 2006/12-259 E. 2006/231 K.sayılı kararında da açıklandığı üzere, eldeki davanın niteliği itibariyle "imzanın borçluya ait olduğunu" kanıtlama külfetinin alacaklıya ait olduğu gözardı edilip, ispat yükünü ters çevirecek bir uygulamaya gidilmesi de doğru görülmemiştir(Hukuk Genel Kurulunun 06.02.2008 gün ve 2008/12-77 E. - 2008/90 K.sayılı kararı).

SONUÇ :Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 07/07/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3197, Karar No: 2011/5122, Tarih: 03.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/3197 E.  ,  2011/5122 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanıklar ..., ... ve ...'nin beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin

kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.