muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/20463, Karar No: 2017/720, Tarih: 02.02.2017

**19. Hukuk Dairesi         2016/20463 E.  ,  2017/720 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Mahkemece verilen direnme kararının 6763 Sayılı Yasanın 45. md. ile 6100 Sayılı HMK'ya eklenen geçici 4. madde çerçevesinde Dairemizce yeniden yapılan incelemesi sonucunda dosya incelendi, gereği görüşüldü.

- K A R A R -

Dairemizin 23.09.2013 tarih 2013/10421 Esas 2013/14489 Karar sayılı bozma ilamına karşı mahkemece direnilmesi üzerine verilen direnme kararı davalı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmiştir.

6100 sayılı HMK’ya 6763 Sayılı Kanun’un 45. maddesi ile eklenen Geçici 4. madde hükmü gereğince Dairemizce yeniden yapılan inceleme sonucunda Dairemizin bozma kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından direnme kararına ilişkin dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın Hukuk Genel Kurulu'na gönderilmek üzere Yüksek Birinci Başkanlığa sunulmasına, 02/02/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/10508, Karar No: 2023/7176, Tarih: 06.11.2023

**9. Ceza Dairesi         2023/10508 E.  ,  2023/7176 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2023/557 E., 2023/484 K.

SUÇ : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararının; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Bakırköy 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 17.11.2022 tarihli ve 2019/223 Esas, 2022/244 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 103 üncü maddesinin ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (c) bendi, 43 üncü maddesinin birinci fıkrası, 61 inci maddesinin yedinci fıkrası ve 53 üncü maddesi uyarınca 30 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin, 02.03.2023 tarihli ve 2023/557 Esas, 2023/484 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık

müdafii ile o yer Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafii temyiz isteminde özetle: Sanığın engelli olduğunu, cezai ehliyetinin olmadığını, İlk Derece Mahkemesinin kararının bozulması gerektiğini, mağdur çocuk tarafından elle yazılmış olan günlükte mağdurun annesinin sanığa iftira attığını, çocuk izleme merkezinde tanzim edilen raporun 1 psikolog tarafından hazırlanmasının bozmayı gerektirdiğini, beden muayene raporunda cinsel istismara yönelik herhangi bir bulguya rastlanılmadığını, mağdur beyanlarının çelişkili olduğunu, mahkemenin soyut beyanlara göre karar verdiğini, tanık beyanlarını dikkate almadığını, sanık tarafından cinsel istismara uğratıldığı iddia edilen tanık Uğur’un duruşmada dinlenmediğini, tanığın mağdur olduğu, sanık hakkında çocuğun cinsel istismarı suçu ile ilgili Kocaeli 7. Ağır Ceza Mahkemesinin dosyası getirtilip incelenmediği halde sanki adı geçen tanık dinlenmiş ve söz konusu dosya duruşmaya getirtilip incelenmiş gibi hükmün gerekçesinde yer verilmek suretiyle eksik araştırma sonucu hüküm kurulduğunu, kararın bozulmasını talep etmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince;'' Mağdur küçük ...'nın annesi olan katılan ...'in 05/12/2018 tarihinde Bağcılar İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne müracaat ederek şikâyetçi olması üzerine hakkında soruşturma başlatılan ve yürütülen soruşturma neticesinde öz amcası olduğu mağdur küçüğe yönelik zincirleme şekilde cebir veya tehditle ve organ sokmak suretiyle cinsel istismarda bulunduğu iddia edilerek Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 21/05/2019 tarihli ve 2019/18475 Esas sayılı iddianamesi ile hakkında kamu davası açılan sanık ..., üzerine atılı suçlamayı kabul etmeyerek kendisine iftira atıldığını ileri sürmüş ise de; sanığın öz yeğeni olması itibarıyla sanık ile arasında çok yakın akrabalık bağı bulunan ve sanığa iftira atmasını gerektirir dosyaya yansıyan herhangi bir neden bulunmayan ve Prof. Dr. Mazhar ... Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk İzlem Merkezi tarafından düzenlenen adlî görüşme değerlendirme raporunda anlattığı olayın içeriği ile verdiği duygusal tepkilerin örtüştüğüne, ayrıca ön görüşme ve adlî görüşmede verdiği bilgilerin tutarlı olduğuna kanaat getirilen mağdur küçüğün aşamalardaki istikrarlı ve çelişki barındırmayan beyanları, mağdur küçüğün adlî tıp uzmanınca yapılan cinsel muayenesinde, anüs çevresinde görülen hafif hipereminin eylemin sübûtuna delâlet etmesi, her ne kadar bu delilin tek başına anal yoldan organ veya sair cisim sokma eyleminin tıbbî delili olarak kabul edilemeyeceği, bu lezyonların kaşıma, hijyen bozukluğu, çocuğun kendisinde mevcut hastalıklar sonucu da meydana gelebileceği mütalâa edilmiş ise de, söz konusu delil, mağdur küçüğün beyanları ve dosya kapsamındaki diğer deliller ile birlikte değerlendirildiğinde; özellikle olayın ortaya çıkış şekli, dosya arasında yer alan 14/04/2022 tarihli adlî görüşme değerlendirme raporunda, mağdur küçüğün, mâruz kaldığı olaylardan kaynaklı olarak aile üyelerine kızgınlık duyduğuna ve öngörüşme ile adlî görüşme esnasında feminen davranış ve konuşmalarda bulunup flörtöz davranışlar sergilemediğine dair tespite göre, sanık tarafından uzun bir süre cinsel istismar içerikli eylemlere mâruz kalan ve eylemlerin başladığı tarihte yaşı çok küçük olan mağdurun yaşadığı travmanın tavır ve davranışlarına da somut olarak yansıması, ayrıca sanığın öz yeğeni olan tanık Uğur Kayam'a da, kendisinin, sanığın ve tanığın aynı odada bulunan ranzada altlı üstlü uyudukları bir gece, ranzanın üst kısmında cinsel organını tanığın arka bölgesine sürtmek suretiyle cinsel istismarda bulunduğunu öne sürmesi üzerine dinlenen tanık Uğur Kayam'ın, tarihini hatırlamadığı bir gün, anneannesinin evinde bulundukları sırada, mağdur küçüğün sanığın kendisine tecavüz ettiğinden ve yaparken çok acı duyduğundan bahsettiğini kendisine anlattığını söyleyip mağdur sıfatıyla tarafı olduğu Kocaeli 7

. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2019/320 Esas sayılı dosyasında öz dayısı olan sanığın 2016 yılı dahilinde kendisine karşı birden fazla kez organ sokmak suretiyle cinsel istismarda bulunduğunu, sanığın, şikâyette bulunması hâlinde kendisini öldürmekle tehdit ettiği için korkması nedeniyle yaşadığı olayları o dönemde annesine ve babasına anlatamadığını, sadece mağdur küçük ...'ya söylediğini ifade etmesi, mağdur küçük ile tanığın beyanları birbirleriyle örtüşüp çok yakın akrabalık bağı nedeniyle her ikisinin de sanığa iftira atmalarının hayatın olağan akışına aykırı oluşu ve henüz cinsel gelişimlerinin başlamadığı yaşlarda olan mağdur ile tanığın, mâruz kaldıkları cinsel istismar içerikli eylemleri detaylı olarak anlatmaları hususunun ifadelerinin hayâl gücüne dayanmayıp maddî gerçeğe uygun olduğuna dair kanaati güçlendirmesi, nitekim sanık hakkında tanık Uğur Kayam'a yönelik olarak işlediği iddia edilen çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçu nedeniyle Kocaeli 7. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 18/09/2019 tarihli ve 2019/320 Esas, 2019/346 Karar sayılı ilâmı ile hükmedilen hapis cezasının temyiz incelemesinden geçerek Yargıtay (Kapatılan) 14. Ceza Dairesi'nin 04/02/2021 tarihli ve 2020/2870 Esas, 2021/928 Karar sayılı ilâmı ile kesinleşmiş olması karşısında, sanığın dosyada mevcut delil durumu ile bağdaşmayan savunması ile savunma tanıklarının sanığı üzerine atılı suçtan kurtarmaya yönelik beyanlarına itibar edilmemiş ve sanığın üzerine atılı 'çocuğun nitelikli cinsel istismarı' suçunu işlediği herhangi bir şüpheye yer olmaksızın sabit görülmüş'' şeklindeki gerekçe ile hüküm kurulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik bulunmadığına karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Mağdurun maruz kaldığı eylemleri ilk olarak anlattığı ve soruşturma aşamasında tanık olarak dinlenen, yine dosyamız sanığı tarafından cinsel istismara uğraması nedeniyle Kocaeli 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/320 Esas, 2019/346 Karar sayılı dosyasında karar verilen kuzeni Uğur Kayam'ın mağdurun beyanları ve sanık savunmaları kapsamında duruşmada dinlenip ayrıca dosyası da getirtilip incelenerek taraflardan diyecekleri sorulduktan sonra sanığın hukuki durumunun tayin ve tespiti gerektiği halde, eksik araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin, 02.03.2023 tarihli ve 2023/557 Esas, 2023/484 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bakırköy 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

06.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9022, Karar No: 2018/2729, Tarih: 10.04.2018

**6. Ceza Dairesi         2014/9022 E.  ,  2018/2729 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Sanıklar ..., ..., ..., ... ve ... hakkında yakınanlar ... ve ...’a karşı nitelikli yağma suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz incelemesinde;

24.11.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi’nin 08.10.2015 gün, 2014/140-2015/85 Esas ve Karar sayılı kararına göre TCK’nın 53.madde uygulamasının infazda gözetilmesi mümkün görülmüştür.

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

TC.Anayasa’sının 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239.maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanıklar için baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunmanın ücretlerinin sanıklardan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretinin sanıklardan alınmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ..., ... ve savunmanları ile sanıklar ..., ..., ... savunmanlarının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hükmün yargılama giderleri ile ilgili fıkrasından sanıklar için atanan zorunlu savunman ücretinin çıkartılması suretiyle, diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/1487, Karar No: 2011/4225, Tarih: 04.07.2011

**1. Ceza Dairesi         2010/1487 E.  ,  2011/4225 K.**

**"İçtihat Metni"**

...'u töre saikiyle öldürmeye teşebbüsten, ...'yi olası kastla yaralamaktan sanık ...'un yapılan yargılanması sonunda: hükümlülüğüne ilişkin (...) İkinci Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 10/11/2009 gün ve 67/265 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, cezayı azaltıcı takdiri indirim sebebinin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin sübuta, suç niteliğine vesaireye yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), ceza miktarına ve tutuklulukta geçen süreye göre sanığın tahliye isteminin reddine, 04/07/2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7667, Karar No: 2022/7910, Tarih: 21.12.2022

**7. Hukuk Dairesi         2021/7667 E.  ,  2022/7910 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 19.11.2018 tarihinde verilen dilekçeyle duvarın kal'i talep edilmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.06.2019 tarihli hükmün istinaf yoluyla incelenmesi davalı ... vekili tarafından talep edilmiştir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf talebinin usulden reddine dair verilen kararın davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi kararın kesin olması nedeniyle temyiz dilekçesinin reddine karar vermiştir. Davalı ... vekilinin bu ek kararı temyiz etmesi üzerine dosya ve içeriğindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı vekili; davacının paylı malik olduğu 7838 ada 6 parsel sayılı taşınmazda, davalıların yaptığı duvar nedeni ile kullanımına engel olduklarını ileri sürerek duvarın kal'ini istemiştir.

Davalı ... vekili ve davalı ... davanın reddini savunmuş, diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

Yerel mahkemece davanın reddine karar verilmiş, davalı ... vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince 22.09.2021 tarihinde, dava değerinin 3.789,00 TL olduğu, bu miktarın ilk derece mahkemesinin dosyayı karara bağladığı 2019 yılı için belirlenen kesinlik sınırı olan 4.400,00 TL'nin altında kaldığından kararın kesin olduğu gerekçesiyle, kesin kararın istinafı nedeniyle HMK'nın 352/1-b maddesi uyarınca davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

Davalı ... vekilinin temyiz talebi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 18.10.2021 tarihli ek kararı ile davalı vekilinin 15.10.2021 tarihli temyiz dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nın 362-(1)-a maddesi uyarınca kesin nitelikteki Daire kararına karşı temyiz başvurusunda bulunulduğundan temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinin reddine ilişkin ek kararı temyiz etmiştir.

Somut olayda, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince 22.09.2021 tarihli kararı ile yerel mahkeme kararının belirlenen dava değeri itibariyle kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine kesin olarak karar verildiği anlaşılmaktadır. HMK 352/1-b maddesinde de açıkça belirtildiği üzere verilen karar kesin nitelikte olduğundan davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesince reddedilmesine dair verilen ek kararda bir isabetsizlik bulunmadığından 18.10.2021 tarihli ek kararın onanması gerekmiştir.

SONUÇ: Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine ve temyiz olunan ek kararda yazılı gerekçelere göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi ek kararının ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, dosyanın İLK DERECE MAHKEMESİNE, kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 21.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6005, Karar No: 2011/5930, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/6005 E.  ,  2011/5930 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'un ayrı ayrı İİK'nun 337/a, 5237 sayılı TCK'nun 62, 50/1-a ve 52/1, 2 ve 3. maddeleri uyarınca 4.500,00'er TL adli para cezasıyla cezalandırılmalarına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanıklar müdafii tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.