muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/48, Karar No: 2021/598, Tarih: 02.12.2021

Katılan ...; eşi olan ......ün 19.01.2010 tarihinde vefat ettiğini, eşinin ... Gıda Maddeleri şirketini nezdinde % 0,5 oranında hissesinin olduğunu, vefatından önce sanık ...'e vermiş olduğu vekaletname uyarınca ölümden sonra 11.11.2011 tarihinde eski vekalete dayanılarak eşinin hisselerin satıldığını, bu olayı 2013 tarihinde Bağkur borcunu bildirir tebligat üzerine öğrendiğini, zararının giderilmediğini,

Tanık ...; katılan ... ve tanık ... ile birlikte...Grup şirketinin sahipleri olduklarını, 2003 yılında şirketin menkulları bedelsiz olarak ... Gıda Maddeleri şirketine emanet olarak devrettiklerini, devredilen malların kontrolünün tanık ...'de olduğunu ve tanık ...'in 2012 yılında malları tekrar grup şirketine iade edecek olduğunu, ancak ... Gıda Maddeleri şirketinin mallarını şirketin muhasebecisi olan sanık ... ile tanık ...'in kayınbiraderi olan sanık ...'ın üzerine devrettiğini, tanık ...'in ......ten vekalet alıp öldükten sonra hissesini CCT Yapı Kimyasallar şirketine devrettiğini mahkemede öğrendiğini, öncesini bilmediğini,

Tanık ... ...; sanık ...'ın kendisinin kayınbiraderi olduğunu, sanık ...'in de mali müşavir ve bağımsız denetçi olarak çalıştığını, katılan ... ile birlikte...İnşaat AŞ,... AŞ ve ... Ltd. Şti'de ortak olduğunu, ... Gıda Maddeleri şirketinin bir ortağının sanık ..., diğer ortağının ... ... olduğunu, ......ün sağlığında şirket hissesinin % 99 kadarını sanık ...'a devir ettiğini, o tarihteki mevzuata göre en az 2 ortak gerektiğinden kendisinde az bir miktar hisse kaldığını, duyduğu kadarıyla ......ün ölmeden önce şirket hisse devri için sanık ...'a vekalet verdiğini ve ... ... öldükten sonra % 1 ya da daha küçük olan hissesinin sanık ...'a devir edildiğini, ayrıca katılan ...'nin ... Ltd. Şti ve...İnşaat AŞ ile ilgili vergi ve banka borçlarını ... Gıda Maddeleri şirketine yüklemek için şikâyette bulunduğunu düşündüğünü,

İfade etmişlerdir.

İfade etmişlerdir.

Sanık ...; 2004 yılında CCT Yapı Kimyasalları şirketini kurduğunu, ilerleyen tarihlerde yatırım amacıyla ... Gıda Maddeleri şirketini 2006 yılında devraldığını, ancak limited şirketlerde en az iki ortak gerektiği için CCT Yapı Kimyasalları şirketi olarak % 99,5 hisseyi aldığını ve % 0,5 hissenin de usulen ... ... adlı kişinin üzerinde kaldığını, ancak bu kişiden de % 0,5 hissenin devri ile ilgili o dönemde mali müşaviri olan sanık ... adına süresiz vekalet aldıklarını, istedikleri zaman bu vekalete dayanarak hisseyi devir alacaklarını da bildiklerini, satıştan sonra tahminen 2008 yılında ... Gıda Maddeleri şirketinin karar defterine de bu durumu yani ölüm hâlinde dahi satışın olduğunu işlediklerini, 2011 yılında sanık ...'in ... Gıda Maddeleri şirketinin % 0,5 hissesini vekalete istinaden kendisine devrettiğini, dolayısıyla ... Gıda Maddeleri şirketinin CCT Yapı Kimyasalları şirketi ile kendisinin ortaklığı hâline geldiğini, kendisinin ... ... adlı kişiyi sadece 2006 yılında satış esnasında gördüğünü, sonradan şikâyet üzerine ... ... adlı kişinin 2010 yılında öldüğünü öğrendiğini, herhangi bir suç kastı bulunmadığını, ......ün mirascılarının da bu hisse ile ilgili herhangi bir talepte bulunmadıklarını, katılan ...'e hisse devri ile ilgili herhangi bir ödeme yapmadığını, ... Gıda Maddeleri şirketinin tüm hissesini devir aldıktan sonra 2012 yılı başlarında rayiç bedeller üzerinden şirkete ait olan bazı malların satıldığını, bunların da resmî olarak şirket kayıtlarına geçtiğini,

Sanık ...; katılan ...'yi 30-40 yıldır tanıdığını ve arkadaşı olduğunu, aynı zamanda ortak olduğu şirketlerin mali müşavirliğini yaptığını, sanık ...'ı da 2004 yılından itibaren tanıdığını, ......ün ... Gıda Maddeleri şirketinde ikiyüzde bir hissesinin olduğunu, bu hissenin ......e emanet olarak bırakıldığını, 2003 yılında adına hisse devri ile ilgili ......ün vekaletini çıkartacaklarını söylediklerinde herhangi bir sakınca görmediğini ve ......ün kendisine vekaletname ile hisse devir yetkisi verdiğini, 2011 yılında ......ün hissesinin kendisine devrini sanık ...'ın talep ettiğini, katılan ... ve ortaklarının ... Gıda Maddeleri şirketi ile ticari ilişkileri olduğu için katılan ...'ye konu ile ilgili danıştığını, bir engel olmadığını söyleyince vekaletle ......ün hissesini sanık ...'a devrettiğini, devirden sonra gerekli yasal işlemlerin de yapıldığını, ......ün vefat ettiğinden haberinin olmadığını, sonradan öğrendiğini, ayrıca ... Gıda Maddeleri şirketinin karar defterinde ölüm ve vefat hâlinde olsa bile vekaletnamenin geçerli olacağı şeklinde kararın mevcut olduğunu ve bu kararın ... ... tarafından imzalandığını, ... Gıda Maddeleri şirketinin mali müşavirliğini 2 yıl önce bıraktığını,

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarının unsurlarının açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

1- Dolandırıcılık:

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarının unsurlarının açıklanmasında yarar bulunmaktadır.

1- Dolandırıcılık:

Dolandırıcılık suçu 5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde; "Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir." şeklinde düzenlenmiş, 158. maddesinde ise suçun nitelikli hâlleri sayılmıştır.

Mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

2) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da, nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

Görüldüğü gibi, dolandırıcılık suçunu diğer mal varlığına karşı işlenen suç tiplerinden farklı kılan husus, aldatma temeline dayanan bir suç olmasıdır. Birden çok hukuki konusu olan bu suç işlenirken, sadece mal varlığı zarar görmemekte, mağdurun veya suçtan zarar görenin iradesi de hileli davranışlarla yanıltılmaktadır. Madde gerekçesinde de, aldatıcı nitelik taşıyan hareketlerle, kişiler arasındaki ilişkilerde var olması gereken iyiniyet ve güvenin bozulduğu, bu suretle kişinin irade serbestisinin etkilendiği ve irade özgürlüğünün ihlâl edildiği vurgulanmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

"Hile", Türk Dili Kurumu sözlüğünde; "Birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika" (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, s. 891) şeklinde, uygulamadaki yerleşmiş kabule göre ise; "Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Kullanılan hile ile mağdur yanılgıya düşürülmeli ve yanıltma sonucu kandırıcı davranışlarla yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hileli davranışın aldatacak nitelikte olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez." biçiminde tanımlanmıştır.

Öğretide de hile ile ilgili olarak; "Olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir." (Sulhi Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, s. 453.), "Hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir." (......, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Cilt I, Beta Yayınevi, 4. Baskı, Eylül 2017, ..., s. 502-503.) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler göz önünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, hataya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkânlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hallerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.

Failin davranışlarının hileli olup olmadığının belirlenmesi noktasında öğretide şu görüşlere de yer verilmiştir: "Hangi hareketin aldatmaya elverişli olduğu somut olaya göre ve mağdurun içinde bulunduğu duruma göre belirlenmelidir. Bu konuda önceden bir kriter oluşturmak olanaklı değildir." (Veli ... Özbek/Koray Doğan/Pınar Bacaksız, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Seçkin Yayınevi, 15. Baskı, ... 2020, s. 717.), "Hileli davranışın anlamı birtakım sahte, suni hareketler ile gerçeğin çarpıtılması, gizlenmesi ve saklanmasıdır." (Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Yetkin Yayınevi, 13. Baskı, ... 2020, s. 439.), "Hilenin, mağduru hataya sürükleyecek nitelikte olması yeterlidir; ortalama bir insanı hataya sürükleyecek nitelikte olması aranmaz. Bu nedenle, davranışın hile teşkil edip etmediği muhataba ve olaya göre değerlendirilmelidir." (Centel/Zafer/Çakmut, s. 509.).

Esasen, hangi davranışların hileli olup olmadığı konusunda genel bir kural koymak oldukça zor olmakla birlikte, bu konuda olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.

Uyuşmazlık konusunu ilgilendiren tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında işlenen dolandırıcılık suçu ise, suç tarihi itibarıyla TCK'nın 158. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde;

"Dolandırıcılık suçunun;

...

h- Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında işlenmesi hâlinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur." şeklinde düzenlenmiş; 02.12.2016 tarihli ve 29906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile TCK'nın 158. maddesine; "Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır." şeklinde üçüncü fıkra eklenmiştir.

Bu maddenin gerekçesinin ilgili bölümlerinde ise, "Ticari faaliyeti meslek olarak icra eden kişilerin güvenilirliğini sağlamak amacıyla, dolandırıcılık suçunun tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında işlenmesi, bu suçun temel şekline nazaran daha ağır cezayı gerektiren bir nitelikli unsur olarak kabul edilmiştir." açıklamalarına yer verilmiştir.

TCK'nun 158. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında, kooperatif yöneticilerinin de kooperatifin faaliyeti kapsamında dolandırıcılık suçunu işlemeleri nitelikli hâl olarak öngörülmüştür. Ticari faaliyeti meslek olarak icra eden kişilerin güvenilirliğinin en üst düzeyde olması gereği, toplumsal hayatta ihtiyaç duyulan kişiler arasındaki dürüstlük ve güvenirliliğe ticari hayatın daha çok muhtaç olması nedeniyle, böyle bir artırım nedeni öngörülmüştür.

Anılan bentte iki tür suç öngörülmüştür. Bunlardan birisi ticari faaliyet sırasında dolandırıcılık; diğeri ise, kooperatifin faaliyeti kapsamında dolandırıcılıktır. Bu suç, özgü bir suçtur. Bu suçu ancak, tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişiler ya da kooperatif yöneticileri işleyebilir. Bunların dışındakilerin bu suçu işleyebilme olanağı bulunmamaktadır. Örneğin, esnafın veya tacir sıfatı, şirket yöneticisi ya da şirket adına hareket eden kişi özelliği bulunmayan gerçek kişiler, kooperatif denetçileri ve üyeleri bu suçu işleyemezler.

Bu nitelikli hâlin oluşması için, failin tacir ya da şirket yöneticisi veya şirket adına hareket eden kimse olması yeterli değildir. Aynı zamanda aldatıcı nitelikteki eylemin, ticari faaliyetleri sırasında gerçekleştirilmiş olması gerekir.

2- Resmî belgede sahtecilik:

Resmî belgede sahtecilik suçu 5237 sayılı TCK'nın 204. maddesinde; "(1) Bir resmî belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmî belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır." şeklinde düzenlenmiştir.

Söz konusu suç, maddenin birinci fıkrasında seçimlik hareketli bir suç olarak tanımlanmış olup resmî belgenin sahte olarak düzenlenmesi, gerçek bir resmî belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesi veya sahte resmî belgenin kullanılması durumunda suç oluşacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında, resmî belgede sahtecilik suçunun kamu görevlisi tarafından işlenmesi ayrı bir suç olarak tanımlanarak daha ağır bir yaptırıma bağlanmış, maddenin üçüncü fıkrasında ise suçun konusunu oluşturan resmî belgenin, kanunun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan bir belge niteliğinde olması hâlinde cezanın yarı oranında artırılması gerektiği belirtilmiştir.

Sahtecilik suçlarının hukuki konusu kamunun güveni olup belgelerin gerçeğe aykırı olarak düzenlenmesi, tamamen veya kısmen değiştirilmesi ya da gerçek bir belgeye eklemeler yapılması eylemlerinin kamu güvenini sarstığı kabul edilerek yaptırıma bağlanmıştır.

Sahtecilik suçlarının hukuki konusu kamunun güveni olup belgelerin gerçeğe aykırı olarak düzenlenmesi, tamamen veya kısmen değiştirilmesi ya da gerçek bir belgeye eklemeler yapılması eylemlerinin kamu güvenini sarstığı kabul edilerek yaptırıma bağlanmıştır.

Resmî belgenin sahte olarak düzenlenmesi ya da gerçek bir resmî belgenin değiştirilmesi eyleminin sahtecilik suçunu oluşturabilmesi için, düzenlenen ya da değiştirilen belgenin gerçek bir belge olduğu konusunda kişiyi yanıltıcı nitelikte olması gerekir. Aldatıcılık özelliği suçun temel unsuru olup özel bir incelemeye tabi tutulmadıkça gerçek olmadığı anlaşılamayan belge, sahte belge olarak kabul edilmelidir. Sahteciliğin kişileri aldatacak nitelikte olup olmadığı şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanmalıdır.

Sahte belgenin ilk bakışta dikkati çekmeyecek biçimde düzenlenip belirli bir kişiyi değil birçok kişiyi aldatabilecek nitelikte olması ve aldatma gücünün objektif olarak saptanması gerekir. Bu nedenle örneğin, memurların bilgisizliği ve ihmalleri nedeniyle kandırıcılık yeteneği olmayan belge üzerinde işlem yapmaları belgeye hukuki geçerlilik kazandırmaz. Daha önceden var olan subjektif bir bilgi, belge üzerinde var olan aldatma yeteneğini ortadan kaldırıcı etkiye sahip değildir.

Diğer taraftan 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun "Noterlik işlemlerinin hükümleri" başlıklı 82. maddesinin;

"Bu kanun hükümlerine göre belgelendirilen işlemler resmi sayılır.

Noterler tarafından bu kısmın ikinci bölümünün hükümlerine göre düzenlenmiş olan hukuki işlemler, sahteliği sabit oluncaya kadar geçerlidir.

İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri dışında kalan noterlik işlemleri aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir." hükmü ile noter tarafından belgelendirilen işlemlerin resmî işlem sayıldığı belirtilerek hukuki işlemlerin niteliğine göre sahteliği sabit oluncaya kadar veya aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu açıklanmıştır.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir şekilde çözülebilmesi için vekalet sözleşmesinin sona ermesinin nedenlerine ve hukuksal sonuçlarına ilişkin hukuki düzenlemeler üzerinde de durulmalıdır.

Suç tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun;

"Ölüm ve ehliyetsizliğin ve sairenin hükümleri" başlıklı 35. maddesinin birinci fıkrasında;

"Hilafı iki tarafça kararlaştırılmış yahut maslahatın mahiyetinden istidlal olunmuş olmadıkça hukuki bir muameleden mütevellit temsil salahiyeti mümessilin yahut temsil edilenin vefatı veya gaiplik hükmünün ilanı veya medeni hakların kullanılması salahiyetinin izaası yahut ikisinden birinin yahut her ikisinin iflas ilan etmesiyle, nihayet bulur.",

"Ölüm, ehliyetsizlik, iflas" başlıklı 397. maddesinde;

"Hilafı mukaveleden veya işin mahiyetinden anlaşılmadıkça vekalet, gerek vekilin gerek müvekkilin ölümüyle ve ehliyetinin zavali veya iflası ile nihayet bulur.

"Ölüm, ehliyetsizlik, iflas" başlıklı 397. maddesinde;

"Hilafı mukaveleden veya işin mahiyetinden anlaşılmadıkça vekalet, gerek vekilin gerek müvekkilin ölümüyle ve ehliyetinin zavali veya iflası ile nihayet bulur.

Şu kadarki vekaletin nihayet bulması müvekkilin menfaatlerini tehlikeye koyuyorsa müvekkil veya mirasçısı veya mümessili bizzat işlerini görebilecek hale gelinceye kadar vekil veya mirasçısı veya mümessili vekaleti ifaya devam ile mükelleftirler." hükümleri bulunmaktadır.

Gerek temsil yetkisi ve gerekse vekalet ilişkisini düzenleyen 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 35 ve 397. madde hükümleri bir karineyi hükme bağlamıştır. Bu karine, aslolanın, ölümle temsil yetkisi ve vekalet ilişkisinin sona ermiş olacağıdır. Yasa koyucunun bu karineyi benimsemesinin amacı şudur. Bilindiği gibi, gerek temsil ve gerekse vekalet ilişkisi, tarafların karşılıklı güvenlerine dayanan bir ilişki ortaya çıkarmakta ve bu ilişkiden doğan ... görme borcuna ilişkin hak ve borçlar sıkı surette tarafların kişiliğine bağlı bulunmaktadır. Müvekkil güvenini taşıyan bir vekil seçmekte, ona her zaman işin görülme biçimi hakkında talimat vermekte ve bu ... gördürmeyi dilediği zaman sona erdirebilmektedir. Esasen vekil de kural olarak, işi kendisi yapmakla ve yerine başkasını koymamakla yükümlüdür. Aynı mülahazalar temsil ilişkisi için de geçerlidir. Genellikle müvekkilin ölümü hâlinde, ... görmenin yapılma biçimine egemen olan onun iradesi ve yararı ortadan kalkacak; hatta bazı durumlarda müvekkilin ölümü, ... görmeye devamı imkânsız hâle getirecektir (mesela; tedavi edilen hastanın ölümünde olduğu gibi); işte bütün bu hususlar kural olarak vekil ya da müvekkilden birinin ölümü hâlinde, vekalet sözleşmesinin sona ermesini haklı göstermektedir. Bu yüzdendir ki 818 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile eş anlamda bulunan 397/1. maddesi hükmünde "...hilafı mukaveleden veya işin mahiyetinden anlaşılmadıkça vekalet, gerek vekilin, gerek müvekkilin ölümü ile... nihayet bulur..." denilmektedir. Madde metninden de açıkça anlaşılacağı üzere kanun koyucu, vekil ile müvekkilden birinin ölümü ile vekaletin sona ereceğini açıkça vurgulamış, öte yandan bu karinenin iki istisnası bulunduğunu belirtmiştir. Bunlardan biri, müvekkille vekil arasındaki sözleşmede bu hususun kararlaştırılmış olması; diğeri de işin niteliğinin, vekaletin devamını gerektirmesidir (Hukuk Genel Kurulunun 25.09.1981 tarihli ve 2406-641 sayılı kararı.).

818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre ölümle vekalet ilişkisinin sona ereceği karine olarak hükme bağlanmış, öte yandan bu karinenin iki istisnası bulunduğu da belirtilmiştir. Bu istisnalardan biri müvekkil ile vekil arasındaki sözleşmede ölümden sonra da vekalet ilişkisinin devam edeceğinin kararlaştırılmış olması, diğeri ise işin niteliğinin vekalet ilişkisinin devamını gerektirmesidir. Nitekim 07.12.1940 tarihli ve 20-87 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da vekalet sözleşmesinde ölümden sonra da devam edeceğinin kararlaştırılmış olması veya işin niteliğinden anlaşılması hâlinde vekalet ilişkisinin ölümden sonra da devam edeceği açıkça vurgulanmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca verilmiş bir çok kararda, vekalet verenin satışını vaad etmiş olduğu taşınmazına ilişkin olarak devir işlemlerinin yapılması için vekalet sözleşmesi yapılmış olması hâlinde ölümden sonra da işin niteliği gereği vekalet ilişkisinin devam edeceğini ve yapılan devir işleminin geçerli olduğunu kabul edilmiştir (Hukuk Genel Kurulunun 16.12.1970 tarihli ve 778-658; 24.03.1965 tarihli ve 616-127; 26.12.1960 tarihli ve 65-94 sayılı kararları.).

Diğer taraftan 818 sayılı Kanun'un "Hitamın hükümleri" başlıklı 398. maddesinde yer alan;

"Vekilin vekaletinin nihayet bulduğuna ıttıla peyda eylemeden evvel yaptığı işlerden müvekkil veya mirasçıları, vekalet baki imiş gibi mesuldür." hükmü uyarınca da vekilin vekaletin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı sözleşmeler vekil edeni ve mirasçılarını bağlayacaktır. Ancak, vekil ile sözleşme yapan kişi, vekil edenin ölümünden haberdar olduğu takdirde değinilen yasa hükmü uygulanamaz.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;