muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/36364, Karar No: 2021/3473, Tarih: 24.03.2021

**15. Ceza Dairesi         2017/36364 E.  ,  2021/3473 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dini inanç ve duygularının istismarı suretiyle dolandırıcılık

HÜKÜM : Sanık hakkında (iki kez);

TCK m. 158/1-a, 62, 52, 51, CMK 326/son maddesi uyarınca mahkumiyet

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın, suç tarihinde katılan ... ...'a medyum olduğunu, fal baktığını, her şeye çare bulduğunu söyleyip katılanın falına bakarak üzerinde büyü olduğunu, kısmetinin kapalı olduğunu, bu durumu çözebileceğini beyan ederek katılandan önce 2.000,00 TL para ve daha sonra da 320 gram altın aldığı, altınları katılanın atletine sarıp çeyiz sandığına koyup sandığı açmamalarını söylediği, iki ay kadar sonra da katılanın sandığı açacağını beyan etmesi üzerine sandığı açmamasını, sandığı açması halinde altınların kül olacağını, bunun için kendisine para yatırması gerektiğini söyleyip 1.500,00 TL para aldığı, yine sanığın katılan ...'a üzerinde muska olduğunu, muskanın çözümü için domuz kanına ihtiyacı olduğunu ve domuz almak için de 600,00 TL para vermesi gerektiğini, vermez ise muskanın bozulmayacağını söyleyerek katılan ...'dan 600,00 TL para almak suretiyle, sanığın üzerine atılı suçu işlediğinin iddia olunduğu olayda;

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre sanık müdafiinin sübuta yönelik yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine,

Sanığın, atılı suçu değişik zamanlarda aynı mağdur ... ...'a karşı birden fazla kez işlemiş olması nedeniyle, sanık hakkında TCK'nın 43/1. maddesi uyarınca zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Ancak, 5237 sayılı TCK'da cezaların içtimasına ilişkin bir hüküm bulunmadığı ve 5275 sayılı kanunun 99. maddesinin "hükmolunan her bir ceza diğerinden bağımsızdır, varlıklarını ayrı ayrı korurlar" hükmünü içerdiği gözetilmeden, hapis cezasından çevrili adli para cezası ile doğrudan verilen adli para cezasının toplanarak bir bütün halinde adli para cezası tayin edilmesi,

Ancak, 5237 sayılı TCK'da cezaların içtimasına ilişkin bir hüküm bulunmadığı ve 5275 sayılı kanunun 99. maddesinin "hükmolunan her bir ceza diğerinden bağımsızdır, varlıklarını ayrı ayrı korurlar" hükmünü içerdiği gözetilmeden, hapis cezasından çevrili adli para cezası ile doğrudan verilen adli para cezasının toplanarak bir bütün halinde adli para cezası tayin edilmesi,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükümlerin 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu aykırılıklar aynı Kanun'un 322. maddesi gereğince yeniden yargılamayı gerektirmediğinden; sonuç cezaların belirlenmesine ilişkin hüküm fıkralarındaki "sanığın neticeten Samandağ Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2011/80 Esas, 2012/125 Karar sayılı hükmündeki sonuç ceza miktarı olan 12.000 TL ADLÎ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA" bölümün karardan çıkartılarak yerine "sanığın neticeten Samandağ Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2011/80 Esas, 2012/125 Karar sayılı hükmündeki 7.000 TL ve 5.000 TL ADLÎ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA" yazılmak suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 24/03/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/20732, Karar No: 2013/6772, Tarih: 14.03.2013

**2. Hukuk Dairesi         2012/20732 E.  ,  2013/6772 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kargı Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :30.05.2012
Yargıtay — Esas No: 2016/2739, Karar No: 2016/3851, Tarih: 09.06.2016

**16. Ceza Dairesi         2016/2739 E.  ,  2016/3851 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

3- ...

Suç : Silahlı terör örgütüne yardım etme

Hüküm : 1-Sanık ... hakkında;

TCK'nın 220/7 ve 314/3. maddelerinin yollamasıyla

314/2, 220/7, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK'nın 62,

53/1-2-3, 58/9, 63, 54. maddeleri uyarınca mahkumiyet

(iki kez),

2-Sanıklar ... ve ... hakkında;

TCK'nın 220/7 ve 314/3. maddelerinin yollamasıyla

314/2, 220/7, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK'nın 62,

53/1-2-3, 58/9, 63, 54. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Hükmedilen cezaların süresine göre şartları bulunmadığından sanıklar müdafiinin duruşmalı inceleme isteğinin 1412 sayılı CMUK’nın 318. maddesi uyarınca REDDİNE,

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanıkların suçlarının sübutu kabul, olay niteliğine ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde vasıfları tayin edilmiş, cezaları azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde aşağıdaki hususlar dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1-Gerekçeli karar başlığında suç adının "silahlı terör örgütüne yardım etme" yerine "silahlı terör örgütüne üye olma" olarak yazılması,

2-Silahlı terör örgütüne yardım etme suçundan hüküm kurulan sanıklar hakkında uygulama yapılırken "TCK'nın 220/7" yerine "TMK'nın 220/7" olarak yazılması,

3-Sanıklar hakkında 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 107. maddesinin dördüncü fıkrası ile 108. maddesi hükümleri yerine olayda koşulları oluşmayan TCK'nın 58/9. maddesinin uygulanması,

Bozmayı gerektirmiş, bu itibarla hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılması gerektirmeyen bu hususların aynı Kanunun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan karar başlığındaki suç adından "silahlı terör örgütüne üye olma" ibaresi çıkarılarak yerine “silahlı terör örgütüne yardım etme” ibaresinin eklenmesi, hükümdeki "TMK'nın 220/7" ibaresi çıkarılarak yerine “TCK'nın 220/7” ibaresinin eklenmesi ve TCK'nın 58/9. maddesinin uygulanmasına ilişkin kısımların da bütünüyle çıkarılması suretiyle sair yönleri usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 09.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/11449, Karar No: 2010/9028, Tarih: 27.09.2010

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2009/11449 E.  ,  2010/9028 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1.10.1990-27.12.2005 tarihleri arasında geçen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının 01.10.1990-27.12.2005 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmaların tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, istemin reddine karar verilmişse de varılan sonuç doğru değildir

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesi olup yönetmelikle tesbit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurum’ca tesbit edilmeyen sigortalılar, çalışmalarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse bu çalışmaların Kurum’ca dikkate alınacağı belirtilmiştir. Yerleşik Yargıtay görüşü, birden ziyade işe giriş bildirgesi verilmesi halinde çıkış yok ise ilk işe giriş bildirgesi ile son işe giriş bildirgesinin verildiği tarihler arasında geçen çalışmaların hak düşürücü süreye uğramayacağı, çıkış varsa hak düşürücü sürenin her kesim çalışma için ayrı ayrı hesaplanacağı yönündedir. Davacının yanında çalıştığı işveren tarafından fasılalı yada sürekli çalışması için işe giriş bildirgesi verildiği takdirde bu işverene karşı açacağı hizmet tesbiti davasında sükutu hak düşürücü süreden bahsedilemez. Davacının ise değişik işverenler tarafından bildirilen çalışma sürelerine sahiptir.Değişik işverenlerin davalı işveren tarafından inşaatı yapılan inşaat sahiplerine ait olması ve çalışma sürelerinin bu işyeri üzerinden bildirilmiş olması ihtimali de mevcuttur.Davacı davalının sürekli işçisi ise yapılan kısmi bildirimler nedeni ile sükutu hak süresi olmayacağından inşaat mevsimi ve çalışmanın niteliği göz önüne alınarak çalışma süresinin tesbiti ve buna dayalı eksik gün tesbiti gerekir.

Yapılan incelemede dava konusu dönem içinde davacının ilk 16.03.1992 tarihinde verilen işe giriş bildirgesinden sonra 1992-2005 yılları içinde 13 ayrı sicil numaralı işyerinden verilen 11 adet işe giriş bildirgelerinden inceleme yapılanlardan 7 adet işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğu, iki adet işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının eli ürünü olmadığı, bu işyerlerinde, aylık ve üç aylık bordrolara dayanılarak işe giriş ve çıkış tarihleri arasında çalışmaların 1992-1999 yılları arasında kuruma kısmi, 2000-2005 yılları arasında tam olarak bildirildiği, bildirime uygun olarak da primleri ödendiği, bir kısım dönem bordrolarının getirildiği görülmektedir.

Gerçekten, davacının, işyerindeki çalışmaları işe giriş bildirgelerine, aylık ve üç aylık bordrolara dayanılarak Kuruma kısmi olarak bildirilmiş ve bildirime uygun olarak da primleri ödenmiştir. Öte yandan işe giriş bildirgesi ve bordrolar, davacı çalışmalarının işyerinde kesintili geçtiğinin karinesidir. Karinenin tersinin ise eşdeğerdeki belgelerle kanıtlanması gerektiği söz götürmez. Başka bir anlatımla yazılı belgelerin varlığı halinde tanık sözlerine itibar edilemez. Dairemizin, oturmuş ve yerleşmiş görüşleri ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 5.2.2003 gün 2003/21-35 E 2003/64K, 10.11.2004 2004/21-538E 2004/621K sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Yapılacak iş; öncelikle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.02.2003 ve 2003/21-43 Esas, 2003/97 Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi işe giriş bildirgesindeki imzalarının sigortalıya ait olduğu anlaşılan dönemlerin bitiminden itibaren davacının çıkış ve tekrar giriş tarihleri arasındaki her döneme ilişkin istemi ayrı ayrı hak düşürücü süre yönünden değerlendirip, hak düşürücü süre dolmuş olan dönemler için istemi ret etmek , hak düşürücü sürenin dolmadığı ve işe giriş bildirgesindeki imzalarının davacıya ait olmadığı dönemler ile işe giriş - çıkış arası kısmi bildirim yapılan çalışma dönemine ait tüm işçilere ödenen aylıklarla ilgili imzalı ücret bordroları ile davacıya ait işyeri dosyası getirtilerek, bildirge ve bordrolardan davacının imzası olanlar belirlenerek,imzasını içeren bordrolarda geçmiş sürelerin dışındaki sürelerle ilgili olarak istemin reddine, imzalı ücret bordrosu olmayan dönemlerde ise dönemin tamamında çalışmış ve işverenin resmi kayıtlarına geçmiş bordro tanıkları yoksa komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan veya işverenlerinden seçilen tanıklarını dinlemek, dosyadaki tüm deliller yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde birlikte değerlendirilip, sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 27.09.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2702, Karar No: 2015/724, Tarih: 17.02.2015

**1. Ceza Dairesi         2014/2702 E.  ,  2015/724 K.**

**"İçtihat Metni"**

Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürme

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık .....'in mağdur..'yı öldürme suçuna teşebbüsünün sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç vasfı tayin edilmiş,takdiri indirim sebebi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle değerlendirilerek reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde düzeltme nedeni dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin,vasfa,meşru savunma ile haksız tahrikin varlığına, Cumhuriyet Savcısının haksız tahrikin bulunduğuna yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 90. maddesi son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi uyarınca, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafii ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanık ve mağdur için baro tarafından görevlendirilen zorunlu müdafii ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeksizin, yazılı şekilde zorunlu müdafii ücretinin sanıktan tahsiline karar verilmesi,

Yasaya aykırı ise de, bu durum yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, CMUK'nın 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasının yagılama giderine mahsus bölümünde yer alan ve sanıktan tahsiline karar verilen "533,00 TL" müdafii ücretinden ibaret yargılama giderinin hükümden çıkartılarak, toplam "626,50 TL" olarak tesbit olunan miktarın "93,50 TL" olarak değiştirilmesine karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA, 17/02/2015 oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/27906, Karar No: 2014/10334, Tarih: 10.04.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/27906 E.  ,  2014/10334 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tekirdağ 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/09/2013

NUMARASI : 2013/419-2013/408

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılar vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Taşınmazın arazi niteliğinde kabulü doğrudur. Ancak;

1)Bilirkişi raporlarında münavebe ürünü olarak alınan buğday, karpuz ve ayçiçeğinin dekar başına verim miktarlarının İl Tarım Müdürlüğünden, değerlendirme tarihi olan 2013 yılı dekar başına üretim masrafları ile hasat dönemindeki ortalama toptan kg. satış fiyatlarının da ilgili resmi kuruluşlardan sorularak bilirkişi raporunun denetlenmemesi,

2) Dava konusu taşınmazın özellikleri bilirkişi raporunda belirtilen hususlar ve aynı bölgeden Dairemize intikal eden dava dosyaları göz önünde bulundurulduğunda net gelir metoduna göre tespit edilen m2 birim bedeline % 50 oranında objektif değer arttırıcı unsur uygulanmak suretiyle değer biçilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalılar vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 10.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3084, Karar No: 2021/10291, Tarih: 19.10.2021

**3. Hukuk Dairesi         2021/3084 E.  ,  2021/10291 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

BİRLEŞEN DAVA : KONYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2014/457 ESAS

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda; asıl ve birleşen davanın kabulüne yönelik olarak verilen hüküm, davacı tarafından duruşmasız, davalı ... Başkanlığınca duruşmalı olarak temyiz edilmekle; duruşma günü olarak belirlenen 19/10/2021 tarihinde davacı vekili Av. ... ile davalılardan ... vekili Av. ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, asıl davada 1996 yılında ulusal televizyonlardan davalıların Antalya’nın Gazipaşa ilçesinde devre mülk inşa ederek satışa sunduklarını öğrendiğini, kısıtlı imkanları ile ilk başta cazip görünen bu devremülklerden 30.10.1997 tarihli sözleşmeyle 98 adet A grubu, 70 adet B grubu, 70 adet C grubu devre mülkü 1.340.000 DM (Alman Markı) peşin ödeyerek satın aldığını, sözleşmedeki edimlerini yerine getirmesine rağmen davalıların satış sözleşmesinde yazılı bulunan yükümlülükleri yerine getirmediklerini ileri sürerek, şimdilik kullanım bedeli olarak 3.250,00 TL nin ödenen yabancı paranın tahakkuk tarihindeki TL üzerinden en yüksek ticari faiziyle, devremülk hakkı için ödenen 1.340.000 DM (Alman Markı) karşılığı 685.131 Euro’nun şimdilik 1.500,00 TL’sinin ödenen yabancı paranın ödeme tarihinden işleyecek en yüksek ticari faiziyle, cezai şart bedeli olarak 685.131 Euro cezai şartın şimdilik 1.500,00 TL’sinin tahakkuk tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte olmak üzere toplam 6.250,40TL’nin müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 16.8.2012 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini ıslah ederek 1.177.340,00 TL devremülk bedeli ve 1.177.340,00 TL cezai şart bedelinin, birleşen davada ise bakiye devremülk bedeli 571.160,00TL’nin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece; ilk olarak davanın kısmen kabulüne dair dair verilen kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine (kapatılan) 13. Hukuk Dairesi’nin 10.04.2014 tarihli ilamı ile, davaya dayanak sözleşmede bilirkişi incelemesi yapılması gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş, bozma sonrası davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine (kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 30.04.2019 tarihli ilamı ile, kararın gerekçesiz olduğu belirtilerek bozulmasına karar verilmiş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonrasında mahkemece asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, bu kez davacı ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Davalının cezai şarta ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesinde; dava, devremülk satışından kaynaklanan satış bedelinin iadesi ile sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan 30.10.1997 tarihli sözleşmenin 5. maddesinde devremülklerin süresinde teslim edilmemesi hâlinde satıcıların alıcıya verilecek teminat senedini ödeyecekleri gibi bu bedel kadar da cezai şart ödemeyi taahhüt ettikleri, yine aynı maddede şirket yetkilisi ... tarafından teminat senedi verildiği şeklinde düzenlemenin yer aldığı anlaşılmaktadır.

Cezai şart borçlunun, asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlali ile doğabilecek olan fer’i bir edimdir. Borçlu cezai şart ödemeyi taahhüt etmişse, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının şümulünü ispat etmek zorunda kalmadan, tazminat elde etmek imkanını bulacaktır. Zira cezai şart borcun ihlali halinde verilmesi gereken, önceden kararlaştırılmış kesin miktarlı (maktu) bir tazminattır. Cezai şartın kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabilir (Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, TEKİNAY/AKMAN/ BURCUOĞLU/ALTOP, 7. Bası, İstanbul 1993, s. 341-343).

Ayrıca cezai şartın esas itibariyle iki temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan biri, borçluyu ifaya zorlamak ve böylece asıl borcun ifasını teminat altına almak; diğeri de, borcun ifa edilmemesinden doğacak zararı önceden ve götürü şekilde tespit etmektir. Bu iki temel amacı dışında, cezai şartın diğer bir amacı da, ifayı engelleyen cezai şartta (dönme cezasında) borçlunun cezai şartı ödemek suretiyle sözleşmeden kolayca dönmesini sağlamaktır (Köksal KOCAAĞA, Türk Özel Hukukunda Cezai Şart (BK. m. 158-161), Ankara 2003, s. 40-42).

Hukukumuzda cezai şartın türleri seçimlik cezai şart, ifaya eklenen cezai şart ve ifa yerine cezai şart (dönme cezası) olarak düzenlenmiştir.

Seçimlik cezai şart; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 179/I. (818 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 158/I.) hükmüne göre; “Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir”. Bu hükme göre, taraflar, sözleşmede borçlunun ya borcunu sözleşmeye uygun olarak ifa etmesi ya da ceza koşulunun ödenmesini kararlaştırmış olabilirler. Bu durumda, borçlu borca uygun hareketle yükümlüdür. Ancak, borçlu borca uygun hareket etmediği takdirde, kendisini bir yaptırım beklemektedir. Bu yaptırım, sözleşmede kararlaştırılan ceza koşulunun ödenmesidir.