muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/15667, Karar No: 2010/17168, Tarih: 13.10.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/15667 E.  ,  2010/17168 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Arazi niteliğindeki taşınmazlara net geliri esas alınarak değer biçilmesi yöntem olarak doğrudur. Ancak;

1-Dava konusu 1272 parselin davalı idarece kamulaştırıldığı ve tapu maliklerinden ... ..., ... ve ... ...'a kamulaştırma işleminin 09.09.1992 gününde tebliğ edildiği 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 14. maddesinde belirtilen süre içersinde dava açılmadığı, böylelikle, davacılardan ... ..., ... ve ... ... mirasçılarının hisseleri yönünden kamulaştırma işleminin kesinleştiği halde, gerekçesi gösterilmeden bu davacıların payları yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi;

2-Kabule göre de;

Davacılardan ... ... ve muris ... ...'ın tapu kaydındaki baba adları ile vekaletname örneği ve veraset belgesindeki baba adları aynı olmadığı, yine muris ... ...'ın adı da, veraset belgesinde ... olduğu halde, hak sahipliği araştırılmadan, davacı ... ... ve ... ... mirasçıları yönünden davanın kabulüne karar verilmesi;

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 13.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/22651, Karar No: 2015/4045, Tarih: 02.03.2015

**5. Hukuk Dairesi         2014/22651 E.  ,  2015/4045 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Mahkemece bilirkişi incelemeleri yaptırılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.Şöyle ki;

Kamulaştırma Kanununun 11/1-g maddesine göre arsa niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerde ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

1)Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda emsal alınan taşınmazın yüzölçümü 655 m², dava konusu taşınmazın yüzölçümü ise 11779.3 m² olup, birbirinden farklı olduğu, bu nedenle emsal taşınmazın değerlendirmede nazara alınamayacağı gibi, dava konusu taşınmazın emsalden 8 kat daha değerli olduğu kabul edildiğinden, bu iki taşınmaz benzer nitelikte olduğu kabul edilerek değer biçilmesi de doğru değildir.Ayrıca, raporda gerekçelerin inandırıcı somut verilere dayandırılmadığı anlaşılmakla, bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda; taraflara dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, emsal alınacak taşınmazın satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Sicil Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, hükümet konağı, adliye ve belediye binası gibi ilçenin merkezi yerlerine uzaklığı, emsallere olan mesafesini de gösterir işaretlenmiş krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu ile mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru olmadığı gibi,

2) Davalı idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedilmesi,

3) Gerekçeli karar başlığında davalı idare vekilinin davacı vekili olarak yazılması,

Doğru görülmemiştir.

Doğru olmadığı gibi,

2) Davalı idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedilmesi,

3) Gerekçeli karar başlığında davalı idare vekilinin davacı vekili olarak yazılması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.03.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/14306, Karar No: 2011/442, Tarih: 20.01.2011

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2010/14306 E.  ,  2011/442 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 13.06.2006 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine bozmaya uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 18.05.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, davalıların maliki oldukları 89 parsel sayılı taşınmazda yaptıkları binanın köy boşluğu ve köy yoluna taşkın olduğunu ileri sürerek, elatmanın önlenmesini ve binanın taşkın kısmının kal’ini istemiştir.

Davalılar, davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığını, idari yargının görevli olduğunu ve bölgede mevzii imar planı yapıldığını ileri sürerek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hükmü davalı ... vekili temyiz etmiştir.

Dava, köy yoluna elatmanın önlenmesi ve kal istemlerine ilişkindir.

TMK’nun 715 ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 16/B maddesi gereğince yollar kamu malı niteliğinde olup yararlanılması umuma aittir. Bu nitelikteki taşınmazlar özel mülkiyete konu teşkil etmez. Sadece haritasında gösterilmekle yetinilir.

Somut olayda, 89 parsel sayılı taşınmazın 84/96 payı davalılardan ... adına kayıtlıdır. Hükme esas alınan 01.01.2007 tarihli fen bilirkişi raporunun eki krokide, 89 parsel sayılı taşınmazdaki binanın, kırmızı boyalı ve (A) ile işaretli bölümünün köy boşluğu ve yoluna 70 metrekare taşkın olduğu

2010/14306-2011/442

görülmektedir. Yargılamanın devamı sırasında taşınmazın bulunduğu bölgede 24.11.2006 tarihinde imar uygulaması yapılarak dava konusu taşınmaz 101 ada 2 parsel numarasını aldığı anlaşılmaktadır. Anılan bu imar uygulamasının iptali için Adana 1.İdare Mahkemesi’nin 2007/1062 Esas 2008/1399Karar numarasında kayıtlı davanın açıldığı ancak kararın kesinleşmediği görülmektedir. Bu nedenle, idare mahkemesinde açılan dava sonucu beklenilmeli, imar planının kesinleşmesinden sonra keşif yapılarak imar paftası ile kadastro paftası çakıştırılarak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... Aslan vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana geri verilmesine, 20.01.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/28926, Karar No: 2015/46473, Tarih: 24.12.2015

**6. Ceza Dairesi         2013/28926 E.  ,  2015/46473 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2012/308590

MAHKEMESİ : Söke 2. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 17/10/2012

NUMARASI : 2012/6 (E) ve 2012/12 (K)

SUÇ : Yağma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak,

T.C. Anayasa’sının 90.maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanık için baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunmanın ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık S.. A.. savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi aracılığıyla CMUK’nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hüküm fıkrasından savunman ücretine ilişkin bölüm çıkartılmak suretiyle, diğer yönleri usul ve Yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 24.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6849, Karar No: 2020/1270, Tarih: 25.02.2020

**23. Hukuk Dairesi         2016/6849 E.  ,  2020/1270 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetvelindeki sıraya itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili tarafından davalı borçlular hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlattıklarını ve takibin kesinleştiğini, müvekkili bankaya ipotekli taşınmazın satışından elde edilen paranın paylaştırılması aşamasında müvekkili bankanın gayri nakit risklerinin de satış bedelinden ödenmesinin talep edildiğini, icra müdürlüğünce taleplerinin reddedildiğini, bu nedenle sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, paylaştırmada hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiş; diğer davalılar, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı banka yönünden teminat ipoteği ile temin edilen henüz riski gerçekleşerek tazmin edilip nakdi krediye dönüşmemiş, riski devam eden çek kanunu 3. Maddesindeki bankanın her çek yaprağından sorumluluğu olduğu miktar uyarınca gayri nakdi kredi niteliğinde alacağı olduğu ve sıra cetveline eklenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, sıra cetvelinde sıraya ilişkindir.

İtiraz, alacağın esas ve miktarına yönelik ise dava yoluyla genel mahkemede, yalnız sıraya ilişkin ise icra mahkemesinde (İİK m.142/son) ileri sürülmelidir. Davacı, davalının alacağının esasına itiraz etmemiş gayri nakdi çek riski alacağının ipotek kapsamında bulunduğu iddiası ile eldeki davayı açmıştır. Bu talep şikayet mahiyetinde olup alacağın esasını ilgilendirmediğinden icra mahkemesince çözümlenmelidir. Görev kamu düzeninden olup mahkemelerce yargılamanın her aşamasında gözetilmelidir. Bu durumda mahkemece, icra mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

2) Bozma nedenine göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, hükmün BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, bozma nedenine göre taraf vekillerinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25.02.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/9320, Karar No: 2007/11081, Tarih: 28.09.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/9320 E.  ,  2007/11081 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalılar aleyhine 21.4.2005 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 14.3.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, iktisap sağlar zaman aşımı zilyetliğine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Mahkemece dava red edilmiş, hükmü davacı temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 705. maddesi hükmünce taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur. Her ne kadar; Mahkeme kararı mülkiyeti tescilden önce kazandırır ise de somut uyuşmazlıkta davacının Türk Medeni Kanununun 713. maddesine dayanarak açtığı Asliye hukuk mahkemesinin 1975/22 esasındaki davada dava konusu taşınmazın tapuya tescili hüküm altına alınmamış, sadece krokiye bağlanmıştır. Bir taşınmaz malın krokiye bağlanmış olması tescilin hukuki sonuçlarını meydana getirmeyeceğinden davacı tescilden evvel mülkiyeti kazandığı iddiasını ileri süremez.

Diğer yandan, kadastro sırasında 108 ada 63 parsel sayısını alan 967.17 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz evveliyatı dere yatağı olduğundan bahisle önce hazine adına ham toprak niteliğinde tesbit ve tescil edilmiş, mülkiyeti kazanan hazinenin ihalesi sonucunda tapu kaydı davalı ... adına tesis edilmiştir. Türk Medeni Kanununun 1023. maddesi hükmünce tapu kütüğündeki tescile iyi niyetli dayanarak mülkiyet hakkı kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunacağından kötü niyeti ispat edilemeyen ...’in kazandığı mülkiyet hakkına da üstünlük tanınmalıdır. Mahkemece tüm bu yönler gözetilerek davanın reddolunmasında yasaya aykırılık yoktur.

SONUÇ: Yapılan yargılamaya toplanan delillere ve tüm dosya içerine göre davacının bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, 28.09.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6523, Karar No: 2011/7658, Tarih: 21.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/6523 E.  ,  2011/7658 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'in, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 337/a, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50/1-a ve 52. maddeleri uyarınca 1.800,00'er Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmalarına dair... İcra Mahkemesinin 03/02/2009 tarihli ve 2007/6399 esas, 2009/134 sayılı kararını kapsayan dosya aleyhine, Adalet Bakanlığından verilen 26/06/2011 gün ve 2011/36223 sayılı kanun yararına bozma talebini içeren Yargıtay C.Başsavcılığının 15/08/2011 gün ve K.Y.B.2011/241842 sayılı tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle dosya incelendi.

Tebliğnamede;

1-Ticaret şirketlerinin müdürleri veya yetkililerinin, 2004 sayılı Kanun'un 44.maddesi ile getirilen mal beyanında bulunma yükümlülüğünün bulunmadığı, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 136. maddesinde sayılan kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinin müdür veya yetkilileri yönünden anılan Kanun'un 337/a maddesindeki suçun işlenmesinin mümkün olmadığı cihetle, sanıkların beraati yerine yazılı şekilde karar verilmesinde,

2-Sanıkların ... İcra Ceza Mahkemesinin 2007/6399, 6400, 6401, 6447,6448, 6449, 6450, 6451, 6452, 6453, 6454, 6455 ve 6456 esas sayılı dosyalarında 2004 sayılı Kanunun 337/a maddesi uyarınca yargılandıkları ve ceza aldıkları anlaşılmakla, sanıkların eyleminin tek suç olması sebebiyle söz konusu davaların birleştirilmesi ve tek ceza verilmesi gerekirken her dosya için ayrı ayrı mahkûmiyet hükmü kurulması isabetsiz olduğundan, anılan hükmün 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309.maddesi uyarınca bozulması gereğine işaret edilmiştir.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosyanın incelenmesinden; müşteki vekili şikayet dilekçesi ile ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıkların cezalandırılmalarını talep etmiş, Mahkemece sanıklar ... ve ...'in, 2004 sayılı İİK'nun 337/a, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50/1-a ve 52. maddeleri uyarınca 1.800,00'er Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmalarına dair verilen karara yönelik sanıklar müdafiinin temyiz isteminin, Mahkemenin 22/6/2009 tarihli ek kararı ile, cezanın temyiz sınırının altında kaldığı gerekçesiyle temyiz talebinin reddine karar verildiği, bu kararın temyizi üzerine Dairemizin 2010/4614-5200 Esas-Karar sayılı ilamı ile işin esasına girilmeden, para cezası miktarı temyiz sınırının altında kalması nedeniyle temyiz isteminin reddine dair hükmün onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

1- İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinde ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılmasını da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunundaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.