muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/28376, Karar No: 2015/14787, Tarih: 05.10.2015

Kolluğun tanık dinleyip, dinleyemeyeceği tartışmalıdır. Bize göre, yeminsiz olmak kaydıyla ve Cumhuriyet savcısının talimatıyla tanık dinleyebilir. Bu sebeple kolluk, yalnız suç mağduruna değil, tanığa da teşhis yaptırabilir. Teşhisten önce alınacak ifade sırasında vekil ve / veya psikolog, psikiyatrist, adli tıp uzmanı yada rehber öğretmen de bulunabilir. Zorunlu vekil bulunması gereken durumlarda ise, mutlaka bulunmalı ve ifade onun hukuki yardımıyla alınmalıdır.

Vekil veya 5271 sayılı C.M.K.’nın 236 (3) maddesinde sayılan diğer görevliler bizzat teşhis işlemi esnasında da bulunabilir. Ancak, bulunmamaları işlemi sakatlamaz, diye düşünüyoruz.

Şüpheli veya sanığın müdafiinin teşhis esnasında bulunup bulunmaması konusuna gelince;

Soruşturma evresinde, mağdur ya da tanığın beyanı alınırken şüpheli veya sanığın müdafii bulunamaz. Bu sebeple kural olarak, teşhisin ön işlemi olan tanığın ifadesinin alınması esnasında şüpheli veya sanığın müdafii bulunmaz. (Doğrudan soru yöntemi, bir kovuşturma işlemidir. Eğer kovuşturma evresinde dinlenemeyecek bir tanık -Mağdur da dinlenirken tanık ile aynı usule göre dinlenir, yani tanık gibidir.- söz konusu ise, Cumhuriyet savcısının talebiyle sulh ceza hâkimi bu yöntemle ve doğal olarak müdafi, vekil ve diğerlerinin huzuruyla bu işlemi yapabilmelidir.) Öte yandan Kanuna göre, fotoğraftan teşhis te aynı yönteme göre yapılan bir teşhis olup, bu işlemde zaten müdafi görevlendirilmiş değildir.

Zorunlu müdafi gerektiren bir suç ta olsa, teşhis işlemi sırasında müdafiinin bulunmaması işlemi sakatlamaz. Ancak, bulunması işleminin delil olma niteliğini kuvvetlendirir, bu sebeple ister doğrudan isterse fotoğraftan teşhis esnasında zorunlu müdafiinin hazır bulunması daha iyi olur, diye düşünüyoruz.

Fotoğraftan yapılan teşhiste de önce teşhis yapacak olan mağdur veya tanığın ifadesi alınır, doğrudan teşhis ile aynı şekilde tutanağa bağlanır.

Şüphesiz teşhis, başlıca ve önemli delillerden biridir. Ancak; beyana dayalı bir delil olan teşhise gereğinin çok çok üstünde anlam yüklememek gerekir. Yargı tarihimizde çok dramatik sonuçlar veren hatalı teşhisler de vardır.

Mağdur bakımından teşhis, suçtan canı yanan ademin(!) iddiasından ibarettir. Bu vesileyle bir noktayı daha belirtmekte fayda vardır: 1412 sayılı CMUK döneminde dahî, az sayıda birkısım istisnai hâller dışında, müştekinin iddiasını destekleyen başkaca bir delil yoksa, değil beraat, rahatlıkla takipsizlik kararı bile verildiği hususuna dikkat çekmek isteriz. Örneğin; müşteki, şüphelinin kendisini tehdit ettiği iddiasındadır. Şüpheli ise, suçlamayı kabul etmemiştir. Yapılan soruşturmada müştekinin iddiasını destekleyen hiçbir delil elde edilememişse, şüpheli hakkında takipsizlik kararı verilmesi, son derece doğal ve gereklidir.

İstisnalar haricinde teşhis delili, maddi delillerden üstün tutulamaz.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya geçecek olursak, burada sorun sübuta ilişkindir.

İstisnalar haricinde teşhis delili, maddi delillerden üstün tutulamaz.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya geçecek olursak, burada sorun sübuta ilişkindir.

Delillerle yüzyüze (doğrudan) temas hâlinde olan ilk derece mahkemesi tarafından, sanık S.K.'nın 29.12.2011 tarihinde işlediği iddia edilen geceleyin bina dahilinden hırsızlık ve konut dokunulmazlığını bozma suçlarından, suçun sübuta ermediği gerekçesiyle, 21.05.2013 tarihinde sanığın beraatine karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; müşteki ...'nun fotoğraftan teşhis tutanağında sanığı net olarak teşhis etmesi ve sanığa iftira atmasını gerektirecek bir neden bulunmaması karşısında sanığın atılı suçtan mahkûm edilmesi gerektiği görüşündedir.

Sanık tüm aşamalarda suçlamayı kabul etmemiştir. Müşteki ...'nun sonradan değiştirdiği beyan ve teşhisi dışında sanık aleyhine maddi ya da beyana dayalı başkaca hiçbir delil elde edilememiştir.

Elbette somut olayın özelliğine göre, yalnızca teşhis deliline dayanılarak mahkûmiyet kararı da verilebilir. (Üstelik teşhis tarihini de dikkate aldığımızda, 5271 sayılı CMK’nın 217(2). maddesi anlamında hukuka aykırı olarak elde edilen bir delilin varlığından da söz edemeyiz.) Ancak; bunun için teşhisin sağlıklı yapıldığının ve sanığın kesin olarak teşhis ve tespit edildiğinin anlaşılması gerekir.

Soruşturma evresinde teşhis fotoğraftan yapılmış, müşteki ilk derece mahkemesinde alınan ilk beyanında fotoğraf teşhisinin doğru olduğu beyan etmiş ancak; karar oturumunda "... ben sanığı tam olarak teşhis edemediğim için şikayetimden vazgeçiyorum." demek suretiyle teşhis beyanını değiştirmiştir.

Bu durumda, sanığın müsnet suçları işlediğine dair kuvvetli şüphenin kesin bir yargıya dönüştüğü kabul edilemez. AİHS 6/2 ve Anayasamızın 38/4. maddelerinde de vurgulanan masumiyet karinesinin gereği olarak; şüpheden sanık yararlanır.

Önceki teşhis ve beyanın tamamen varsayımla sonraki beyana üstün tutulması evrensel hukuk prensipleriyle bağdaşmaz.

Diğer bir ifadeyle sanığın atılı suçları işlediği hususu sübuta ermemiştir. İlk derece mahkemesinin beraat kararı onanmalıdır.

Bu sebeple, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2021/3018, Karar No: 2021/10621, Tarih: 29.09.2021

**5. Hukuk Dairesi         2021/3018 E.  ,  2021/10621 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı, taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince kısmen kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmesine ilişkin olarak verilen hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arsa niteliğindeki İstanbul İli, Çatalca İlçesi, Muratbey Mahallesi 2100 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-g maddesi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak; ağaçlara yaş, cins ve verim durumuna göre maktuen ve yapılara resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesine ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile vekalet ücreti ve üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılan kısmın derhal ödenmesi yönünden hükmün 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

Dava konusu İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi ... parselde kayıtlı taşınmazın ada numarası olmadığı halde infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm tesisi,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2019/1191 Esas ve 2021/58 Karar sayılı ilamının; hüküm fıkrasının (A) harfi ile gösterilen bendinin (2) numaralı maddesi ile (B) harfi ile gösterilen bendinin (1) numaralı maddesinde yer alan (3-6 ada) ibaresinin hükümden ayrı ayrı çıkartılmasına,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2019/1191 Esas ve 2021/58 Karar sayılı ilamının; hüküm fıkrasının (A) harfi ile gösterilen bendinin (2) numaralı maddesi ile (B) harfi ile gösterilen bendinin (1) numaralı maddesinde yer alan (3-6 ada) ibaresinin hükümden ayrı ayrı çıkartılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca kararın bir örneğinin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, 29/09/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/18616, Karar No: 2016/11151, Tarih: 24.05.2016

**7. Hukuk Dairesi         2016/18616 E.  ,  2016/11151 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay 7.Hukuk Dairesinin İş Bölümü alanı Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı kararında belirtilen işlerle sınırlıdır.

İnceleme konusu karar meslek hastalığı iddiasına dayalı tazminat talebine ilişkin olup, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu kararı uyarınca belirgin şekilde Dairemizin işbölümü alanı içine girmemektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı temyiz incelemesi Dairemizin görev alanına girmediği görülmekle, inceleme yapacak Dairenin belirlenmesi için dava dosyasının YARGITAY HUKUK İŞ BÖLÜMÜ İNCELEME KURULUNA GÖNDERİLMESİNE, 24.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/179, Karar No: 2010/207, Tarih: 07.04.2010

**Hukuk Genel Kurulu         2010/12-179 E.  ,  2010/207 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Hatay İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 28.01.2010

Taraflar arasındaki “şikayet” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Hatay İcra Hukuk Mahkemesince şikayetin reddine dair verilen 22.01.2009 gün ve 2005/295 E., 2009/9 K. sayılı kararın incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin 15.10.2009 gün ve 2009/10674 E., 2009/19344 K. sayılı ilamı ile;

(“…Borçlu İİK.nun 82/12.maddesi gereğince meskeniyet iddiası ile haczin iptalini istemiş, mahkemece şikayetin reddine karar verilmiştir.

İİK.nun 82/12.maddesinde meskeniyet şikayetinin incelenebilmesi herhangi bir şarta bağlanmadığı gibi borcun kaynağının ne olması gerektiğine ilişkin yasal bir düzenleme de getirilmemiştir. Bu itibarla dosyaya konulu bilirkişi raporu gereğince meskeniyet şikayetinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile red kararı verilmesi isabetsizdir…”)

Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ  EDEN  : Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

S O N U Ç : Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 07.04.2010 gününde, oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Dava, İİY 82/12 Maddesine dayalı meskeniyet iddiası ile haczin iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık, nafaka borcundan dolayı yapılan takipte davacı- borçlunun meskeniyet iddiasının TMK nun 2.maddesine aykırılık teşkil edip etmediği noktasında toplanmaktadır.

İİY 82.maddesinde; kanun koyucu,borçlu ve ailesinin hayati ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri, yaşamlarını ve ekonomik varlıklarını en asgari düzeyde devam ettirebilmeleri ile topluma muhtaç duruma düşmemeleri gibi insani düşünceler ve kamu düzeninin sağlanması amaçları ile borçluya ait bir kısım mal ve hakların haczedilemeyeceğini kabul etmiştir.

İİY 82.maddesinde belirtilen “Aile” terimi borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar.

İİY 82.maddesinde; kanun koyucu,borçlu ve ailesinin hayati ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri, yaşamlarını ve ekonomik varlıklarını en asgari düzeyde devam ettirebilmeleri ile topluma muhtaç duruma düşmemeleri gibi insani düşünceler ve kamu düzeninin sağlanması amaçları ile borçluya ait bir kısım mal ve hakların haczedilemeyeceğini kabul etmiştir.

İİY 82.maddesinde belirtilen “Aile” terimi borçlu ile birlikte aynı çatı altında yaşayan bakmakla yükümlü olduğu kişileri kapsar.

İİY 82/12.maddesi uyarınca ;meskeniyet iddiasını borçlu babanın ileri sürmesi yasal olarak mümkün isede, bu hakkın da her hak gibi TMK 2.madde uyarınca dürüstlük,objektif iyiniyet kurallarına uygun biçimde kullanılması gerekir,hakkın objektif iyiniyete açıkça aykırı kullanılması hakkın kötüye kullanılmasıdır. Hukuken tanınan bir hakkın objektif iyiniyet kurallarına aykırı kullanılması ve bu hakkın kullanılması sonucunda diğer hak sahibinin yasal hak ve menfaatlerinin ihlal edilmesi bundan zarar görmesi hakkın kötüye kullanılması olduğu gibi ayrıca bir hakkın ,yasa koyucunun düzenlediği amaca aykırı kullanılmasıda hakkın kötüye kullanılmasıdır , hukuken korunamaz.

Somut olayda davacı-borçlu baba, davalı-alacaklı ortak çocukları fiilen bakan daha sonrada velayet kendisine verilen anne ve eştir. İcra takibine konu borç ,boşanma davasının devamı sırasında TMK nun 169 maddesine göre eşin barınması,geçimi çocukların bakımı ve korunması için hükmedilen eş için aylık 100.00 TL ,anne ile birlikte yaşayan ortak çocukların her biri için aylık 50.00 TL olmak üzere 05.11.2001-05.12.2004 tarihleri arasındaki döneme ilişkin ödenmeyen 37 aylık toplam 12.950.00 TL tedbir nafakası borcudur.Takip borçlusu baba meskeniyet iddiasında bulunmuştu

Yüksek Özel Daire kararında da belirtildiği gibi İİY 82/12 Maddesinde borcun kaynağının ne olması gerektiği konusunda yasal düzenleme yoktur. Adalet ve hakkaniyete uygun olmayan yasal bir boşluk varsa ,TMK nun 2.Maddesi bu tür uyuşmazlıklarda uygulanmalıdır.

Davacı–borçlu baba nafaka borcu nedeniyle evin haczedilmesi üzerine meskeniyet iddiasında bulunmuştur.Takibin dayanağı nafaka borcu, eş ve çocukların barınması, korunması,bakım ve geçimi için yasadan kaynaklanan bir borç olup borçlu baba İİY 82/12.maddesi uyarınca meskeniyet hakkını kullanırken bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocuklarının barınma,geçinme,bakım ve korunma haklarını açıkça ihlal ederek diğer aile bireylerini zararlandırmaktadır.Davacı baba bu durumda TMK nun 327, 339 ve 340.maddeleri uyarınca kendisine yüklenen çocukların bakımı, eğitimi, bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin sağlanmasına yönelik yasal yükümlülüklerinden de kurtulmaktadır. Babanın yasal görevlerini ortadan kaldıracak ve nafakanın ödenmemesi sonucunu doğuracak bir hak kullanımı hukuken hiç bir şekilde korunamaz.

Sosyal güvenlik yasalarında, nafaka borcu hariç bağlanan gelir ve aylığın haczedilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.Borçlunun haczedilemecek hak ve mallarını düzenleyen İİY 82.maddesinin 12.fıkrasında borcun kaynağının ne olması gerektiğine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığına göre bu yasal boşluk diğer yasalardaki düzenlemelerde gözetilerek TMK nun 2.maddesi uyarınca nafaka borçları hariç olarak yorumlanıp uygulanması yasal boşluğun bu şekilde doldurulması adalet, dürüstlük ve objektif iyiniyet kuralının bir gereğidir, hakkın kötüye kullanılması da engellenmiş olacaktır.

Somut olayın özelliği yasal düzenlemeler, hukukun genel ilkelerine uygun olarak yerel mahkemenin meskeniyet iddiasının reddine ilişkin kararının onanması görüşünde olduğumdan sayın çoğunlukca verilen bozma kararına katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2012/12849, Karar No: 2012/12749, Tarih: 10.12.2012

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2012/12849 E.  ,  2012/12749 K.**

**"İçtihat Metni"**

KARAR

Irza geçme suçundan sanık ...'nın yapılan yargılaması sonunda; atılı suçtan beraatine dair Karşıyaka 2. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 12.12.2005 gün ve 2005/394 Esas, 2005/406 Karar sayılı hükmün katılanlar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine bozmaya ilişkin olarak verilen, Dairemizin 23.01.2012 gün ve 2011/1358 Esas, 2012/502 sayılı Kararına, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 17.08.2012 gün ve 2012/244812 sayılı itiraznamesi ile itiraz edilmesi üzerine, 05.07.2012 gün ve 28344 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanunun 99. maddesiyle 5271 sayılı CMK.nın 308. maddesine eklenen 2 ve 3. fıkralar gereğince itiraz konusunda bir karar verilmek üzere dava evrakı Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Tepecik Eğitim Hastanesinin 16.06.2003 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda "embesilite düzeyinde zekâ geriliği" bulunduğu bildirilen ve suç tarihi itibarıyla 18 yaşını bitirmiş olduğu anlaşılan mağdurun, babası ...ile birlikte Av. ... 'e vekâletname verip bu Avukat vasıtasıyla adı geçenlerin kamu davasına katılmasına karar verilmiş ise de, mağdurun 18 yaşından büyük olması nedeniyle velâyet altında bulunmadığı ve bu nedenle babasının mağdur adına davaya katılma hakkının olamayacağı gibi, doktor raporuna göre mağdurun, kendisinde bulunduğu belirtilen zekâ geriliği sebebiyle 4721 sayılı Medeni Kanun hükümlerine göre vesayet altına alınıp alınmayacağı ve vesayet altına alınması gerektiği takdirde vermiş olduğu vekâletnamenin hukuki sonuç doğurmaya elverişli olmadığı gözetilerek, öncelikle vesayet makamı durumdan haberdar edilip gerektiğinde Türk Medeni Kanunun 405. maddesi gereğince kendisine vasi tayin ettirilmesi ve aynı Kanunun 462/8. maddesi uyarınca da husumet izni kararı aldırılması gerekirken, bu hususlar yerine getirilmeden sözü edilen vekâletnameye dayanılarak mağdurun babası ...'in mağdura velayeten ve mağdurun da asaleten davaya katılmalarına karar verilmesi Medeni Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine aykırı olduğundan hükmün bozulmasına dair kararımız usul ve kanuna uygun olup itiraz yerinde görülmediğinden 6352 sayılı Kanunun 99. maddesiyle 5271 sayılı CMK.nın 308. maddesine eklenen 2 ve 3. fıkralar uyarınca itirazın Yargıtay Ceza Genel

.../...

-2-

Kurulunca incelenmesi için dosyanın Yargıtay 1. Başkanlığına gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.12.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

...

KARŞI OY

Medeni Kanunun 405. maddesinin 2. fıkrasında " Görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar. "

.../...

-2-

Kurulunca incelenmesi için dosyanın Yargıtay 1. Başkanlığına gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.12.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy)

...

KARŞI OY

Medeni Kanunun 405. maddesinin 2. fıkrasında " Görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar. "

CMK'nın " Mağdur İle Şikâyetçinin Hakları" başlıklı 234. maddesinin 2. fıkrasında “Mağdur, onsekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malul olur ve bir vekili de bulunmazsa, istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir.” hükmüne yer verilmiş, aynı maddenin 1-b/5. maddesinde “ vekili bulunmaması halinde, cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme” hakkının da bulunduğu vurgulanmıştır.

Mağdurlara zorunlu vekil atanması sistemi, eski 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda olmayan yeni 5271 sayılı CMK' da getirilen bir müessesedir. CMK 234 düzenlemesi ile atanan zorunlu vekil, ceza yargılamasında akıl hastası mağdur adına menfaatini koruyucu işlemleri yapabilme yetkisini kullanacaktır. Kanun koyucu zorunlu vekil uygulaması ile Devlete pozitif bir sorumluk yükleyerek mağdur haklarının korunmasını amaçlamaktadır. Bu durum AİHS' in 6. maddesindeki yargılamadaki çabukluk ve usul ekonomisi ilkelerine de uygundur.

Medeni Kanunun 405. maddesindeki zorunluluk, akıl zayıflığı olanların kamu görevlileri tarafından öğrenilmesi durumunda, vasi atanmasını temine yönelik, vesayet makamlarına bildirme yükümlülüğüne ilişkindir. Atanan vasi,

.../...

-3-

mağdurun hukuk alanındaki haklarının korunmasına yöneliktir. Ceza yargılamasında, artık yeni CMK döneminde bu durumdaki mağdurların haklarının korunabilmesi için izlenecek yol, mutlaka yargılamayı uzatan bir müessese olan vasi atanmasını zorunlu kılmak ve sonucunu beklemek değildir. Bu durumdaki mağdurlar için zorunlu vekil ataması getirilmiştir. Zorunlu vekil ataması, mağdurun haklarının korunması için yeterli ve yargılamanın yürütülmesi sağlayacak bir kurumdur. Zorunlu vekil ataması ve bununla yetinilmesi ayrıca bilahare mağdura atanacak vasisinin, zorunlu vekil yanında mağdurun haklarını koruyucu olarak bulunmasına ve davayı takip etmesine de engel değildir.

Ceza yargılamasında vasinin şart olmadığına, zorunlu vekilin yeterli olduğuna dair açıklamalardan sonra dosyamızdaki duruma gelindiğinde; Dairenin bir önceki kararında karşı oy görüşü, akıl hastası mağdurun vekilinin isteğe bağlı vekâletle atanan bir vekil olduğu göz ardı edilerek, vekilin mahkemece atanan zorunlu vekil olduğu kabulü ile yapılan açıklamalardır. Ancak bu sonucu değiştirecek bir durum değildir. Zira sayın Daire çoğunluğu, sadece vekâletname geçersizdir diyerek bozma kararı vermemektedir. Kararında zorunlu vekil atamasının yeterli olabileceğine hiç değinmeksizin ve irdelemeden vasi atamasını ve vesayet makamından husumet izni alınmasını zorunlu görmektedir.

Öte yandan, akıl hastası mağdurun babasının verdiği vekâleti hukuken geçerli olup olmadığına gelince; Çoğunluk görüşü, 18 yaşından büyük akıl hastası mağdurun, babasının velayet ... sona erdiği ve henüz vasi olarak atanmadığı, mağdurun kendisi de akıl hastası olduğu için baba ve oğlun birlikte verdikleri vekâletnamenin geçersiz olduğu şeklindedir. Öncelikle bu, babanın suçtan zarar gören olarak kabul edilip edilmeyeceğine ilişkin tartışmaya verilecek cevaba göre değişecektir. Yasalarımızda suçtan zarar gören ve mağdur kavramlarının tanımı yapılmamıştır. Ancak CMK'da suçtan zarar görenlerin davaya katılma ve yasa yollarına başvurma hakları düzenlenmiştir. Ceza Genel Kurulunun 2008/9-95E, 195 K. sayılı kararında vurgulandığı gibi hakim, bir olayda suçtan zarar göreni belirlerken, sanığa yüklenilen ve cezalandırılması istenilen fiille haklı bir çıkarı zedelenen kişinin, ceza kovuşturması konusundaki isteğini göz önünde tutmak ve bu haklı görüldüğünde kişiye suçtan zarar gören niteliğini tanımak durumundadır. Bu ölçülerle olayımıza baktığımızda, babanın 20 yaşındaki oğlu akıl hastasıdır. Akıl hastası oğlunun mahalle berberi tarafından tecavüze uğradığı iddia edilmektedir. Baba, oğlunun bakım ve gözetimini yapmakta olan, hasta olduğunda veya olaydan dolayı ruh sağlığı bozulduğunda ilgilenecek ve zorluğu maddi ve manevi yaşayacak, oğlu öldüğünde mirasçısı olacak kişidir. Bu durumda mağdurun babasının haklı bir çıkarının zedelendiği, hukuken korunması gereken

.../...

-4-