muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/1175, Karar No: 2025/1821, Tarih: 30.04.2025

Yapılan içtihadı birleştirme başvurusu üzerine, temyiz kesinlik sınırının belirlenmesinde Yargıtayın 11. Hukuk Dairesi ile Kapatılan 15. Hukuk Dairesinin kesinlik sınırının yabancı para alacağında dava tarihindeki kur üzerinden belirlenmesi gerektiği görüşüne karşılık Yargıtayın 9, 12 ve Kapatılan 23. Hukuk Dairelerinin kesinlik sınırının yabancı para alacağının karar tarihindeki döviz kuru esas alınmak suretiyle belirleneceği görüşünde oldukları ancak kararlar arasındaki içtihat aykırılığı doğuracak uygulamanın sürekli olmadığı gerekçesiyle içtihatları birleştirme yoluna gidilmesine gerek olmadığına, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 09.12.2020 tarihli ve 338 sayılı karar ile karar verilmiştir. Bu konunun yargısal uygulamalarda farklı uygulamalara yol açan ve sıkça tartışılan bir konu olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.

Doktrinde Prof. Dr. Serkan Ayan (Yabancı Para Borçlarının İfası Dergipark.org.tr sayfa 553) alacaklının ya muacceliyet ya da fiili ödeme tarihini seçebileceği bu nedenle gerek 818 sayılı yasa gerekse 6098 sayılı Yasada olmayan bir biçimde icra takip ya da dava tarihindeki kur üzerinden çeviri yapılmasına yönelik yargı kararlarının yerinde olmadığı görüşü dile getirilmiştir.

Burada dairemiz sayın çoğunluğu ile bakış açısındaki farklılık yabancı para alacaklarında dava sırasında meydana gelen değer artışlarının dava açılırken alınacak olan 1/4 oranındaki nispi karar ve ilâm harcının bu değer artışları nazara alınarak tamamlanmasının gerekmeyeceği ancak mahkemece yabancı para alacağı hüküm altına alındıktan sonra artık Harçlar Kanunu gereğince Ek-2 no.lu Tarifenin III-1.a bendinde belirtildiği üzere ortada "hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden" belirlenmesi gereken bir harç miktarı vardır.

Nitekim İİKnun 32 nci maddesi gereğince ilâma dayalı para alacaklarının icraya konulabilmesi için kesinleşmiş olması gerekmez.

Bu konuda aynı Yasanın 32 nci maddesinde, (Değişik: 18/2/1965 - 538/16 md.) "Para borcuna veya teminat verilmesine dair olan ilâm icra dairesine verilince icra memuru borçluya bir icra emri tebliğ eder. Bu emirde 24 ncü maddede yazılanlardan başka hükmolunan şeyin cinsi ve miktarı gösterilir ve nihayet yedi gün içinde ödenmesi ve bu müddet içinde borç ödenmez veya hükmolunan teminat verilmezse icra mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut iadei muhakeme yolu ile ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe cebri icra yapılacağı ve bu müddet içinde 74 ncü madde mucibince mal beyanında bulunması ve bulunmazsa hapis ile tazyik olunacağı, mal beyanında bulunmaz veya hakikata muhalif beyanda bulunursa hapis ile cezalandırılacağı ihtar edilir." hükmü yer almaktadır.

İcra İflas Kanununun 36 ncı maddesinde ise (Değişik: 2/3/2005 – 5311/5 md.) "İlâma karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunan para veya eşya kıymetinde icra mahkemesi tarafından kabul edilecek taşınır rehni veya esham veya tahvilât veya taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti gösterirse veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı mahcuz ise icranın geri bırakılması için bölge adliye mahkemesi veya Yargıtaydan karar alınmak üzere icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir. Bu süre ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir." hükmü yer almaktadır.

İİK’nın 32 nci maddesi gereğince ilâm icraya konulunca borçlu İİK’nın 36 ncı maddesi gereğince "İcranın Geri Bırakılmasını" isterse "Hükmolunan para" kavramından hareketle alınacak teminata ilişkin miktar belirlenirken yapılacak hesaplamada yabancı para alacağının dava tarihindeki kuru esas alınmamakta, icradan talep tarihindeki hükmolunan yabancı paranın Türk Lirası karşılığı esas alınmaktadır.

Yabancı para alacağına ilişkin ilâm icraya konulduğu takdirde ise Harçlar Kanunu Ek-1 sayılı Tarifenin B)İcra ve İflas Harçları başlıklı kısmın 1/3 üncü bendinde değeri belli olan icra takiplerinde tahsil harcının değer üzerinden alınacağı belirtildikten sonra a) bendinde icra emrinin tebliği üzerine hacizden evvel (Yüzde 4.35 ), b) bendinde hacizden sonra satıştan önce (Yüzde 9.10), c) bendinde satılıp paraya çevrilmesi suretiyle tahsil hâlinde (Yüzde 11.8) oranlarında olmak üzere alacağın tahsil zamanı esas alınarak bu tarihlerdeki değere göre harç alınması gerekmektedir.

Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 18.02.2016 tarih 2015/27228 Esas, 2016/4363 Karar sayılı ilâmında "492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28/b bendi uyarınca icra tahsil harcı alacağın ödenmesi sırasında, ödeme yapılmayan hâllerde harç alacağının doğması tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenir. Harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar. Alacaklılar takipte yabancı para alacağının fiili ödeme tarihindeki kur karşılığı üzerinden tahsil talebinde bulunulduğundan tahsil harcına esas matrahın yabancı para alacağının fiili ödeme tarihideki kur karşılığı üzerinden hesaplanması gerekir. Yine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 20 nci maddesi gereğince avukatlık ücretinin takdirinde hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihteki yürürlükte olan tarife esas alınır. Tarife hükümleri gereğince icra müdürlüğünce vekâlet ücreti matrahının belirlenmesinde de yabancı paranın tahsil tarihindeki kur karşılığının esas alınması gerekmektedir." demek suretiyle uygulamanın ne yönde olduğunu belirterek dairenin yerleşik içtihat ve uygulamalarının da bu şekilde olduğunu ortaya koymuştur.

Anayasa Mahkemesinin 17.03.2010 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2009/27 Esas, 2010/9 Karar sayılı kararının gerekçesinde de vurgulandığı üzere harca tabi bir işlemin yapılmasını isteyen tarafın harç ödemeden devam eden işlemlerin yapılmasını isteyerek bireysel bir menfaat elde etmek istemesinin harçların konuluş amaçlarına aykırılık oluşturduğu, Harçlar Kanununun 32. maddesinde yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağını belirten kuralın bireylerin özel menfaatleri ile ilgili olarak yargı hizmetlerinden yararlanmaları, bu hizmetlerin karşılığı olarak harcın ödenmesi koşuluna bağlandığından bu kuralın Anayasanın 36 ncı maddesindeki hak arama özgürlüğünü kısıtlayan bir kural olmadığı belirtilmiştir.

Diğer yandan özellikle yabancı mahkeme kararlarında yabancı mahkemeler Türk Lirası üzerinden değil yabancı para üzerinden karar vermektedir. Bu kapsamda Harçlar Kanununun 4 ncü maddesi gereğince yabancı bir mahkeme tarafından verilen ilâmların tenfizi için açılacak davalardan, bu ilâmlarda hükmolunmuş şeyin değeri, nevi ve mahiyetine göre 1 sayılı tarife gereğince harç alınacaktır. Dolayısıyla bir yabancı para alacağı Türk mahkemeleri tarafından hüküm altına alındığında temyize başvuru hâlinde karar ve ilâm harcının dava tarihindeki kur üzerinden alınması kabul edilirken, buna göre hesaplama yapılırken, aynı para alacağının yabancı mahkeme tarafından hüküm altına alınması hâlinde bu kararın tenfizi için yargı yoluna başvurulduğunda ve verilen karar temyiz edildiğinde başvurma tarihlerindeki döviz kurunun esas alınması kamunun ciddi oranda alacağı harçtan mahrum kalmasına yol açacağı gibi aynı sonuçları doğuracak iki ayrı yargısal işlemin ayrı değerler üzerinden harca tabi olması da kanun önünde eşitlik ve hukuk güvenliği ilkesiyle bağdaşmayacaktır.

Bu açıklamalar bakiye karar ve ilâm harcının tahsili bakımından da geçerlidir. Hükmolunan yabancı para alacağını icraya koymak isteyen alacaklı veya bu karara karşı temyiz karar yoluna başvurmak isteyen borçlu talep ettiği yargısal işlemin bir başka deyişle sunulacak yargısal hizmetin karşılığı olarak elde ettiği değer ölçüsünde nispi harca tabi işlemde bunun karşılığını ödemelidir. Bu ilke yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında açıkça vurgulanmıştır.

Bu açıklamalar bakiye karar ve ilâm harcının tahsili bakımından da geçerlidir. Hükmolunan yabancı para alacağını icraya koymak isteyen alacaklı veya bu karara karşı temyiz karar yoluna başvurmak isteyen borçlu talep ettiği yargısal işlemin bir başka deyişle sunulacak yargısal hizmetin karşılığı olarak elde ettiği değer ölçüsünde nispi harca tabi işlemde bunun karşılığını ödemelidir. Bu ilke yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında açıkça vurgulanmıştır.

Ayrıca belirtilmelidir ki, verilen mahkeme kararlarına karşı yasa yolları hak arama hürriyeti çerçevesinde düşünülmelidir. Bu hakkı engelleyen açık bir kanun hükmü bulunmadığı sürece yorum yoluyla hak ve hürriyetler sınırlandırılmamalıdır. Zira hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması ancak kanun yoluyla mümkündür. (Anayasa 13.m) Uyuşmazlık konusunun ise tartışmalı olduğu ve yorum yoluyla sonuca gidildiği açıktır. Diğer yandan hüküm Türk Lirası üzerinden kurulmuş olsaydı, dövizin karar tarihindeki TL karşılığının temyiz kesinlik sınırının çok çok üzerinde olduğu noktasında şüphe yoktur. Aleyhine TL üzerinden hüküm kurulan şahsın kanun yoluna müracaat hakkına bir sınırlama getirilmezken dövizin karar tarihindeki TL karşılığının esas alınmaması nedeniyle yasa yollarının kapatılması yargı önünde eşitlik prensibine de aykırılık teşkil edecektir.

Yukarıdaki açıklamalarda da yer aldığı üzere yabancı paranın değeri serbest kur rejimi nedeniyle sürekli değiştiğinden yasal sınırların belirlenmesinde ve vekalet ücretinin takdirinde hüküm tarihinin esas alınması yasal düzenlemelerin bir gereği olduğu gibi hükmolunan şeyin gerçek ve güncel değerini yansıtması, taraflara yüklenen hak ve borçların yabancı paranın hüküm tarihindeki TL karşılığının olacağı, ilam icra dairesi aracılığıyla infaza verildiğinde; bu değerin esas alınacağı gözetildiğinde somut uyuşmazlıkta olduğu gibi gerek vekalet ücreti gerekse genel olarak parasal sınırların belirlenmesinde kullanılan ölçütlere göre temyiz sınırı ve harç bakımından yabancı paranın karar tarihindeki kur karşılığının esas alınması gerektiği, bu nedenle işin esasının görüşülmesi düşüncesiyle kesinlik nedeniyle temyiz talebinin reddi yönünde oluşan çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2006/2739, Karar No: 2006/3432, Tarih: 24.04.2006

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2006/2739 E.  ,  2006/3432 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde otopark yerinin kat maliklerince arsa payı ile orantılı olarak kullanılmasının sağlanması istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı ile davalılardan ... vekili ve davalı ... ... Komili vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu anataşınmazın girişe göre solundaki ortak alanı otopark olarak davalılar ile birlikte müştereken kullandıklarını, Kat Mülkiyeti Yasası her bağımsız bölüm malikine arsa payı ile orantılı olarak ortak yerlerden yararlanma ... tanıdığı halde bu güne kadar söz konusu alanlardan arsa payları oranında faydalanamadıklarını ve bu durumun düzeltilmesi için hakimin müdahalesini isteme zorunluluğunun doğduğunu ileri sürerek ortak alan olan otoparkın kat maliklerinin arsa payı oranına göre kullanılmasına karar verilmesini istemiş, mahkemece dava konusu ortak alanın bahçe olduğu belirtilip mimari projede bulunmayan otopark haline dönüştürülmesi için Kat Mülkiyeti Yasasının 19. ve 42. maddeleri uyarınca tüm kat maliklerince alınmış bir karar bulunmadığı ve kat maliklerinin iradesi yerine geçilerek bu hususta bir karar verilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddi yolunda hüküm kurulmuştur.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; kat irtifaklı anataşınmazda sekiz bağımsız bölüm bulunduğu, dava konusu yerin onaylı mimari projede bahçe veya otopark olarak gösterilmeyip boşluk olarak bırakıldığı bugüne kadar süregelen uygulamaya dayanak teşkil eden 01.04.2001 günlü kat malikleri kurulu kararının l, 2, 3, 4 numaralı bağımsız bölüm

maliklerinin oylarıyla oluştuğu bunların tümünün toplanan arsa payının 80/200 olduğu anlaşılmaktadır.

634 Sayılı Yasanın 42.maddesine göre ortak yerlerin düzgün veya bunları kullanmanın daha rahat veya kolay bir hale konulmasına veya bu yerlerden elde edilecek faydanın çoğaltılmasına yarayacak bütün yenilik ve ilaveler, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karar üzerine yapılır. Onaylı mimari projede boşluk olarak gösterilen ortak alanın garaj olarak kullanılması bu madde hükmüne göre usulüne uygun olarak alınacak bir kararla mümkündür. Bunun için tüm kat maliklerinin oybirliği ile karar almalarına gerek yoktur. Ne var ki 634 Sayılı Yasanın 42.maddesine uygun şekilde alınmış bir karar da bulunmamaktadır. o halde mahkemenin, davanın reddi yönünde hüküm kurmasında bu gerekçe ile bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Mahkeme kararının gerekçe değiştirilmek suretiyle ve bu gerekçe ile ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye onama harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine, 24.04.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/9240, Karar No: 2024/11622, Tarih: 21.11.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/9240 E.  ,  2024/11622 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/73 E., 2024/1882 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/5 E., 2022/401 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum tarafından davacıya gönderilen ödeme emirlerine konu alacakların zamanaşımına uğramış olması nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespiti ile ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davalı Kurum tarafından düzenlenip davacıya tebliğ edilen 2015/25686, 2015/25687, 2016/59483, 2019/19076, 2015/25686, 2019/19077, 2021/11541, 2021/11542 ödeme emirlerinin iptaline, davacının bu ödeme emirlerinden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, dava konusu ödeme emirlerinin asıl borçlusunun şirket olup, şirketten tahsil edilememesi halinde davacıdan istenilmesi gerektiğini, alacakların zamanaşımına uğradığını, ayrıca dava kısmen kabul edildiğine göre nisbi vekalet ücreti verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, ödeme emrine konu borçların bir kısmının mahkeme kararları doğrultusunda tahakkuk ettirilmiş olduğu dikkate alınmaksızın zamanaşımına uğradığı yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde, dava konusu edilen ödeme emirlerinden 2013/13858, 2013/72167, 2013/72168, 2014/42198 takip numaralı ödeme emrine konu alacakların zamanaşımına uğramadığı; 2013/13859 ile 2013/72169 takip numaralı ödeme emrine konu alacakların bir kısmının zamanaşımına uğramadığı, alacak dönemlerine göre bir kısmının ise zamanaşımına uğradığı, 2015/25686, 2015/25687, 2016/59483, 2019/19076, 2015/25686, 2019/19077, 2021/11541, 2021/11542 takip numaralı ödeme emirlerine konu alacakların ise zamanaşımına uğradığı belirtilmiştir. Hüküm fıkrasında ise, kararın gerekçesinde zamanaşımına uğradığı değerlendirilen 2015/25686, 2015/25687, 2016/59483, 2019/19076, 2015/25686, 2019/19077, 2021/11541, 2021/11542 takip numaralı ödeme emirlerinin iptaline, davacının bu ödeme emirlerinden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verildiği belirtilmiştir. Ancak, gerekçeli kararda, 2013/13859 ile 2013/72169 takip numaralı ödeme emrine konu alacakların bir kısmının zamanaşımına uğramadığı, alacak dönemlerine göre bir kısmının ise zamanaşımına uğradığı belirtilmesine rağmen hüküm kısmında bu değerlendirmeye uygun karar verilmemiş olması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı tarafın tüm, davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

4. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı; Başkan ... ile Üyeler ..., ... ve ...'nın oyları ve oy çokluğuyla,

21.11.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

Davalı Kurum tarafından davalı ... KonfeksiyonGiyim San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde çalışan sigortalı ... Ateşin açtığı ve Yargıtay 21.HD onama ilamı ile kesinleşen, ... açtığı ve Yargıtay 10. HD'nin onama ilamı ile kesinleşen, sigortalı ... un açtığı Yargıtay 21. HD'nin onama ilamı ile kesinleşen, sigortalı ... , sigortalı ... , sigortalı ... Küçükali nin hizmet tespiti davalarının kabul edilmesi sonucu hesaplanan ve ödeme emrine bağlanıp tebliğ edilen prim borcunun iptali ile borçlu olmadığının tespiti istemli davada, Mahkemece primlerin ait olduğu aylara göre muacceliyet kazandığı tarihler itibariyle 5510 sayılı Kanun'un 93/2. maddesi öncesinde 5. ve 10 yıllık zamanaşımı uygulamış, sonraki dönem için kararın kesinleşmesi sonrasında 10 yıllık zamanaşımına tabi tutmuş, buna göre davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizdeki temyiz incelemesinde sayın çoğunluk tarafından mahkemenin bu yöndeki değerlendirilmesinin yerinde olduğu, ancak dava konusu edilen iki ödeme emri yönünden karar verilmemesi nedeniyle eksik incelemeden dolayı bozma kararı verilmiştir.

Sosyal Güvenlik Hukukunun kapsamı, Kurumun prim alacağının hukuki niteliği, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak yasa hükümleri, zamanaşımının başlangıç tarihinin hangi tarih olacağı noktasında Sayın çoğunlukla görüş ayrılığına düşülmüştür. Sayın çoğunluk mahkemenin kanunların geriye yürümeyeceği ilkesinden hareketle oluşturduğu gerekçeye itibar etmiş; 506 sayılı Kanun'un 80. maddesindeki düzenleme kapsamında prim borcunun ait olduğu ayı takip eden ayın sonunda muaccel ... geleceğinden bahisle zamanaşımı süresinin bu tarihten itibaren başlayarak dava konusu prim alacağının zamanaşımına uğradığının kabul edilmesinin yerinde olduğunu belirtmiştir.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle sosyal güvenlik hukukunun, kamu hukuku mu, yoksa özel hukuk alanına mı girdiği ve primin hukuki niteliğinin ne olduğu hususlarının tespit edilmesi gerekmektedir.

Sosyal güvenlik hukuku çerçevesinde oluşturulan sigortalılık ilişkisi bir kamu hukuku ilişkisidir. Bu ilişki yasa gereği kendiliğinden meydana gelir. Sigortalı olma yükümü sigortalının iradesinden bağımsızdır. Yasanın emredici kuralı doğrultusunda ortaya çıkar. Sigortalı olma hak ve yükümlülüğünden kaçınılmaz. İşverenin sigortalıları bildirmek, primleri ödemek gibi kaçınamayacağı yükümlülükleri vardır. Bu nedenle sigortalı-işveren-Kurum arasında kamu hukukundan kaynaklanan bir ilişki söz konusudur. Kamu hukuku içinde yer alan sosyal güvenlik hukuku, bir kamu hizmetinin yürütümünü düzenlediği için aynı zamanda “ idare hukukunun da” bir parçasıdır. Özel hukukla bağını sınırlı olarak korumuştur. Kendi kamu hukukundan kaynaklanan yapısına uygun medeni ve borçlar hukuku ilkelerinden de yararlanmaktadır.

Prim, sosyal sigortaların temeli olup;çeşitli sosyal risklere karşı bireylerin ekonomik açıdan güvenliğini karşılama amacıyla alınmaktadır. Sosyal risklerin gerçekleşmesi halinde sigortalıya yapılacak yardımların karşılığı olmak üzere, zorunlu olarak sigortalı adına ve hesabına Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödenen işçi, işveren ve devlet katkısından oluşan parasal bir kaynaktır. Primin hukuki niteliği üzerinde öğretide farklı görüşler bulunmaktadır. ... Çemberci sigortalıdan kesilen hisse nedeniyle primin “geriye bırakılmış ücret” olduğunu ifade ederken, ... ve ...; primlerin zorunlu oluşu, matrahının ve oranının kanunlarla belirlenmesi, tahsilinin kamu yaptırımları ile denetlenmesi, kamusal hizmet niteliğindeki sosyal sosyal sigorta edimlerinin finasmanına tahsis edilmesi nedeniyle primler “vergi” veya “vergi benzeri” ödeme sayılacağı, ... ise; vergi ve primlerin genel bütçedeki konumlarına göre primin bütçe dışı gelir olması nedeniyle vergi yada ücret gibi belirli bir hukuki müesseseye bağlanmayan “kamu hukukuna dayalı kendine özgü bir müessese” olarak tanımlamıştır. Bu tanımlardan hareketle primlerin zorunlu oluşu, matrah ve oranlarının kanunlarca belirlenmesi, tahsilinin kamusal yaptırımlara bağlanması kamu alacaklarının tahsiline yönelik 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edilmesi karşısında, kamusal nitelikte bir alacak olduğu açıktır. Bu nedenle tahakkuk ve tahsilinde kamu hukukuna ait hüküm ve ilkeler uygulanacaktır. Özel hukuk borç ilişkilerini düzenleyen Borçlar Kanunu'nun “muacceliyet hükümlerinin” bu uyuşmazlıkta uygulama yeri bulunmamaktadır.