muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/811, Karar No: 2016/489, Tarih: 06.04.2016

**Hukuk Genel Kurulu         2014/811 E.  ,  2016/489 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Soma 1.Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 18.12.2009 gün ve 2007/627 E. 2009/545 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13.Hukuk Dairesinin 08.07.2010 gün ve 2010/3053 E. 2010/10257 K. sayılı ilamıyla;

(...Davacı, davalı ... idaresinden, linyit kömürü çıkarmak için taahhüt senedi düzenlenip davalıya verdiğini, bu taahhüt nedeniyle orman irtifak hakkına sahip olduğunu, taahhütname gereği, irtifak hakkı süresi boyunca geçerli olmak üzere irtifak hakkı bedelinin peşin ödendiğini, ancak davalının Medeni Kanun Orman Kanununda yapılan değişiklikleri gerekçe göstererek 2006 yılları için yıllık izin bedeli, gecikme zammı ve KDV istediğini, bu talebin sözleşmeye ve kazanılmış haklara aykırı olmasına rağmen işlerin aksamaması için ihtirazi kayıtlı toplam 13.794,58 TL olarak ödediklerini belirterek bu meblağın ödeme tarihinden yasal faizi ile tahsilini istemiştir.

Davalılar, husumet itirazında bulunmuş, esasa ilişkin olarak da davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, Çevre ve Orman Bakanlığı aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine, Orman Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın kabulüne dair verdiği karar Orman Genel Müdürlüğünce temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre temyiz eden davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Katma Değer Vergisi Kanunu 8/2 maddesi "Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya KDV fatura veya benzeri vesikalarla göstermeye hakkı bulunmadığı halde düzenlendiği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenler bu vergiyi ödemekle mükelleftir. Bu husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarlarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerlidir. Bu gibi sebeplerle fazla ödedikleri vergilerini, indirim hakkına sahip olmayanlara iadesi konusunda Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir." hükmünü getirmiştir. Yasanın bu hükmü karşısında davalı davacıdan tahsil ettiği KDV vergi dairesine ödemekle yükümlüdür. Davalı yasa gereği tahsil etmemesi gereken KDV' yı tahsil etmiş ancak vergi dairesine ödemişse herhangi bir sebepsiz zenginleşmesi olmayacaktır. Bu durumda davacı vergi dairesine ödenen KDV’yi davalıdan isteyemez. Hal böyle olunca davacının davalıya ödediği KDV davalı tarafça vergi dairesine ödenip ödenmediği konusunda gerekli inceleme yapılıp, vergi dairesine ödendiği anlaşıldığı takdirde KDV alacağına ilişkin davalıya husumet yöneltilmeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar ittihazı usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, davalı ... İdaresi tarafından 2003-2004 yıllarına ait irtifak hakkı bedellerinin geç ödendiği iddiasıyla talep edilen ve ihtirazi kayıtla ödenen bedelin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı Çevre ve Orman Bakanlığı aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine, davalı ... Müdürlüğünün, davacıyı taahhütnamede öngörüldüğü şekilde temerrüde düşürmediği gerekçesiyle davacı tarafça davalı ... Genel Müdürlüğü aleyhine açılan istirdat talepli davanın kabulüne karar verilmiş, davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda başlık bölümünde açıklanan nedenlerle bozulmuştur.

Mahkeme, “geçerli bir hukuki sebebe dayanmayan alacağın tahsilinde kusurlu işlemi bulunan tarafın davalı olduğu, haksız olarak tahsil edilen asıl alacağa KDV'nin de haksız olarak eklendiği, davalının hukuka aykırı işlem ve eyleminin dava konusu tüm zararın oluşumuna neden olduğu, davalı tarafın haksız olarak tahsil edip vergi dairesine ödemiş olduğu KDV alacağı da dahil haksız olarak tahsil ve talep ettiği tüm miktardan sorumlu tutulması gerektiği” gerekçesiyle önceki kararında direnmiş; hükmü davalı vekili temyize getirmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Katma Değer Vergisi Kanunu 8/2.maddesi gereğince davacının davalıya ödediği KDV'nin davalı tarafça vergi dairesine ödenmesi halinde KDV alacağının davalı ... Genel Müdürlüğün’den istenip istenemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle uyuşmazlıkla ilgili yasal düzenlemelerin ortaya konulmasında yarar vardır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 8.maddesi vergi yükümlüsünü (mükellefini) “Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüb eden gerçek veya tüzel kişi”; vergi sorumlusunu ise, “verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişi” şeklinde tanımlamıştır.

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun; “Mükellef” başlıklı 8. maddesinin 1.fıkrasının (h) bendinde ise;

“Gelir Vergisi Kanununun 70.maddesinde belirtilen mal ve hakları kiraya verenlerin Katma Değer Vergisinin mükellefi olduğu”

“Vergi sorumlusu” başlıklı 9.maddesinde; “Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı’nın, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabileceği” belirtilmiştir.

Devlet, bu yasal düzenlemelerle, kiraya verene, Katma Değer Vergisini yasal düzenlemelerin öngördüğü şekil ve zamanlarda kendisine (Maliyeye) ödemek yükümlülüğünü getirmiştir. Vergi idaresi açısından muhatap yasada açıkça düzenlendiği üzere kiraya verendir.

Devlet, bu yasal düzenlemelerle, kiraya verene, Katma Değer Vergisini yasal düzenlemelerin öngördüğü şekil ve zamanlarda kendisine (Maliyeye) ödemek yükümlülüğünü getirmiştir. Vergi idaresi açısından muhatap yasada açıkça düzenlendiği üzere kiraya verendir.

Bu nedenle somut olayda da vergi idaresi açısından muhatap davalı ... Genel Müdürlüğüdür.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında bir kısım üyeler tarafından, davalının davacıdan tahsil ettiği KDV’yi vergi dairesine ödemekle yükümlü olduğu, yasa gereği tahsil etmemesi gereken KDV'yi tahsil etmiş ancak vergi dairesine ödemişse herhangi bir sebepsiz zenginleşmesinin olmayacağı, bu durumda davacının vergi dairesine ödenen KDV’yi davalıdan isteyemeyeceği, davacının davalıya ödediği KDV’nin davalı tarafça vergi dairesine ödenip ödenmediği konusunda gerekli inceleme yapılıp, vergi dairesine ödendiği anlaşıldığı takdirde KDV alacağına ilişkin davalıya husumet yöneltilmeyeceği görüşü dile getirilmiş ise de; bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan yasal düzenleme ve ilkeler gözetilerek haksız olarak tahsil edilen alacak nedeniyle uygulanan katma değer vergisinin de davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin olarak yerel mahkemece verilen direnme kararı usul ve yasaya uygun olup onanması gerekir.

SONUÇ: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının yukarıda açıklanan gerekçelerle ONANMASINA ve aşağıdaki dökümü yazılı ( 802,65) lira bakiye temyiz ilam harcının

temyiz edenden alınmasına, 06.04.2016 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/27189, Karar No: 2015/6939, Tarih: 08.04.2015

**2. Hukuk Dairesi         2014/27189 E.  ,  2015/6939 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İştirak Nafakasının Artırılması - Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davacı kadın tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davacının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Kişisel ilişkinin gerektirdiği masraflara katlanma külfeti bundan yararlanan tarafa düşer (İcra İflas Kanunu m. 25/A). Bu yön gözetilmeden, velayet hakkı annede bulunan küçük ... ile davalı baba arasında kişisel ilişki düzenlenirken "çocuğun davacı anne tarafından davalı babaya İstanbul'da teslimine" şeklinde hüküm tesisi doğru değildir.

3-Müşterek çocuk ..., Yunanistan'da yaşamakta ve eğitimine devam etmektedir. Çocuğun devam ettiği okulun, tatilde bulunduğu 21 Aralık - 07 Ocak dönemi ile, 26 Nisan - 13 Mayıs döneminin tamamında çocuk ile baba arasında kişisel ilişki kurulması, çocuğun bedeni ve fikri gelişimini olumsuz yönde etkileyeceği gibi annenin velayeti kullanmasını önemli ölçüde sınırladığından doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. ve 3. bentlerde gösterilen sebeplerle BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 08.04.2015 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2016/12021, Karar No: 2017/14993, Tarih: 05.06.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/12021 E.  ,  2017/14993 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. ... köyü 108 ada 4 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ağaçlara yaş, cins, verim durumuna göre maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş ise de; taşınmazın zemin yönünden rapor geçersizdir. Şöyle ki;

Dava konusu taşınmaz arsa niteliğindedir.

Kamulaştırma Kanunun 11/1-g maddesine göre arsa niteliğindeki taşınmazlara değer biçilirken dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerde ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Bilirkişi raporunda emsal olarak esas alınan ... Mahallesi 278 ada 21 parsel sayılı taşınmaz dava konusu taşınmaza 3 km uzaklıkta olup, dava konusu taşınmazdan farklı yer ve özellikte olduğundan emsal olarak alınması doğru olmadığı gibi Dairece incelenen aynı kamulaştırma kapsamında kamulaştırılan merkeze 600-900 metre uzaklıktaki idarece 170 TL/m2 değer biçilen taşınmazlara 700 TL/m2 bedel belirlenmiş iken merkeze yaklaşık 6 km uzaklıktaki ve idarece 74,97 TL/m2 den kamulaştırılan dava konusu taşınmaza 650 TL/m2 gibi yüksek değer biçilmesi nedeniyle rapor inandırıcı ve hükme esas alınacak nitelikte değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılıp, dava konusu taşınmaz ve emsal alınacak taşınmazların şehir halihazır haritasında birbirlerine ve resmi kurumlara mesafeleri de gösterilip, dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi itibariyle ve emsal taşınmazların bilirkişilerce değerlendirmeye esas alınan satış tarihi itibariyle fiili imar uygulaması sonucu oluşan imar parseli mi, yoksa imar planına dahil olmakla birlikte olduğu gibi bırakılan kadastro parseli mi olduğu ilgili Belediye İmar Müdürlüğü ile Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup, değerlendirmenin yapıldığı yıl itibari ile dava konusu taşınmaz ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal kabul edilen taşınmazların. Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan m² değerlerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden araştırılıp, bilirkişi raporu denetlenerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 05/06/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/1814, Karar No: 2008/3499, Tarih: 19.03.2008

**1. Hukuk Dairesi         2008/1814 E.  ,  2008/3499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : TEKİRDAĞ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/02/2007

Taraflar arasında birleştirilerek görülen davada;

Davacılar, tapuda paydaşı oldukları 189 parsel sayılı taşınmaza, komşu 188 parsel sayılı taşınmazı kullanan davalının ekip, biçmek suretiyle tecavüz ettiğini ileri sürerek, elatmanın önlenmesi isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Birleştirilen davanın davacıları, tapuda paydaşı oldukları 188 parsel sayılı taşınmazın 10600 m2 lik bölümünün tapulama çalışmaları sırasında yapılan yanlışlık sonucu davalıların paydaşı oldukları 189 parsel sayılı taşınmaza dahil edildiğini ileri sürerek, tapu iptali ve tescili isteğinde bulunmuşlardır.

Birleştirilen davanın davalıları, davaya yanıt vermemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davalı Ünal'ın 189 parsel sayılı taşınmaza elatmasının önlenmesine karar verilmiştir.

Karar, davalı Ü,,,,vekili tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ... raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, duruşma isteği değerden reddedildi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, elatmanın önlenmesi, birleştirilen dava ise tapu iptali ve tescili isteğine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; mahkemece kurulan hükmün gerekçesinde birleştirilen tapu iptal ve tescil davasının irdelendiği, ancak hüküm kısmında tapu iptali ve tescil isteği yönünden olumlu veya olumsuz bir hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır.

Tapu iptali ve tescil isteğinin taşınmazdaki yeni mülkiyet durumunu belirleyeceğinden, asıl dava konusu elatmanın önlenmesi davasını etkileyeceği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, birleştirilen davada ileri sürülen tapu iptali ve tescil iddiası yönünden bir hüküm oluşturulması, ondan sonra elatmının önlenmesi yönünden değerlendirme yapılması gerekirken, birleştirilen tapu iptal ve tescil davası yönünden olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi doğru değildir.

Davalı Ü.D.'un bu yöne değinen temyiz itirazı yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanan nedenden ötürü HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususlar hakkında karar verilmesine yer olmadığına, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 19.3.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/24757, Karar No: 2014/5732, Tarih: 20.02.2014

**13. Ceza Dairesi         2013/24757 E.  ,  2014/5732 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2013/124601

MAHKEMESİ : Büyükçekmece 7. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 30/01/2013

NUMARASI : 2012/1274 (E) ve 2013/221 (K)

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

1-Ceza Yargılama Yasasında mahkemeye gelmemiş sanık hakkında duruşma yapılamayacağına ilişkin temel kuralın istisnalarından biri olarak öngörülen 5271 sayılı CMK'nın 193/2. maddesinin "ilk bakışta eylemin suç oluşturmayacağı ve derhal beraat kararı verilebilecek" hâllerle sınırlı olarak uygulanabileceği, bu hâller dışında, mutlaka sanığın sorgusunun yapılmasının gerektiği gözetilmeyip, sanığın savunması yöntemince saptanmadan hüküm kurulması,

2-02.07.2012 tarihinde kabul edilerek, 28344 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava Ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanunun Geçici 2. maddesinin l. fıkrası uyarınca aynı maddenin 2. fıkrası gereğince, normal tarifeye göre belirlenen cezasız ve vergisiz kaçak tüketim bedeli olan kurum zararını tazmin etmesi halinde sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gözetilerek, sanığın kurum zararını giderip gidermediği sorularak, giderilmediğinin tespiti halinde, “cezasız ve vergisiz kurum zararını giderdiği takdirde hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verileceğine” dair bildirimde bulunularak ve 6 aylık süre de beklendikten sonra sonucuna göre hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 20.02.2014 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/5806, Karar No: 2021/9458, Tarih: 01.07.2021

**10. Hukuk Dairesi         2019/5806 E.  ,  2021/9458 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, itibari hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı ... Denizcilik Tic. A.Ş ve fer-i müdahil Kurum avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231).

Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s. 288 ).

Ticaret şirketerinin taraf ehliyetinin son bulması konusuna ilişkin; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun “Tüzel kişiliğinin devamı” başlıklı 269. maddesine göre; “ (1) Tasfiye hâline giren şirket ortaklarla ilişkilerinde de, 293'üncü madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, ehliyeti tasfiye sonuna kadar bu amaçla sınırlı olarak tüzel kişiliğini korur ve ticaret unvanını buna “tasfiye hâlinde” ibaresini ekleyerek kullanmakta devam eder.” yine aynı Kanunun “Tasfiyenin sonu” başlıklı 303. maddesinde; “ (1) Tasfiyenin sona ermesi üzerine, şirketin ticaret unvanının sicilden silinmesi ve bunun tescil ve ilanı için durum, tasfiye memurları tarafından ticaret sicili müdürlüğüne bildirilir.” denilmektedir.

Bir ticaret şirketinin, taraf bulunduğu bir dava devam ederken şirket tasfiye haline girerse, şirketin taraf ehliyeti son bulmaz. Zira, şirketin tüzel kişiliği tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere devam eder. Şirket, davada taraf olarak kalmayı sürdürür; yalnız, şirket davada tasfiye memurları tarafından temsil edilir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. I, İstanbul 2001, s. 935, aynı yönde görüş için bkz. İlhan E. Postacıoğlu, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, İstanbul 1975, s. 209 ). Ancak ortaklık, ticaret sicilinden kaydı silininceye kadar tüzel kişiliğini korur. Bu nedenle, gerek infisah gerekse fesih kararı, ortaklığın sonunu değil, tasfiye işlemlerinin başlangıcını ifade eder ( Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuku Temel Esaslar, 10. Baskı, 2011, s. 511; İsmail Doğanay, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C. II, 4. Baskı, 2004, s. 1309)

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 10.06.2009 gün ve 2009/11-173 Esas -2009/247 Karar sayılı ve 14.3.2012 tarih ve Esas 2011/12-850 Karar 2012/147 sayılı ilamlarında da; şirketin ticaret sicilinden kaydı silinmekle dava ve taraf ehliyetinin sona ereceği kabul edilmiştir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde; ... Havacılık Denizcilik A.Ş işyerinin 31.7.2013 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği, bu halde de, taraf ehliyeti bulunmayan şirket aleyhine karar verildiği anlaşılmış olmakla, dava açıldıktan sonra sicilden terkin olduğu anlaşılan davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle şirketin ihyasına dair karar alındıktan sonra, usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında savunma ve deliller toplandıktan sonra karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde, karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, temyiz eden davalı ... Denizcilik Tic. A.Ş ve fer-i müdahil Kurum avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ... Denizcilik Makina ve Tic. A.Ş.'ne iadesine 01.07.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/1015, Karar No: 2009/5153, Tarih: 07.04.2009

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2009/1015 E.  ,  2009/5153 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, ilk kesinti tarihini takip eden aybaşından itibaren tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının 01.07.1994- 31.12.1996,13.08.1999- 31.12.1999,07.06.2001- 31.12.2001 ve 05.05.2003- 01.02.2006 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tesbiti ile aksi yöndeki davalı Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kabulune karar verilmiştir.