muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/11133, Karar No: 2021/15147, Tarih: 11.11.2021

Yine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 138. maddesinin 2. fıkrasında "Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, 135 inci maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir." hükmünün yer aldığı,

Dosya kapsamında alınan dinleme kararları incelendiğinde kararlarda yüklenen suçun "5607 sayılı Yasaya muhalefet" suçu olarak gösterildiği, böylece sanık ...'un tapelere yansıyan görüşmelerinin tesadüfen elde edilen delil olarak değerlendirilmesi gerektiği, sanıklara atılı eylemin suç tarihi ve ele geçen eşyanın niteliğine göre 5752 sayılı Yasa ile değişik 4733 sayılı Kanunun 8/4. maddesine muhalefet suçunu oluşturduğu, bu suçun da katalog suçlar arasında bulunmaması karşısında tapelerin tesadüfen elde edilen delil olarak da kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bu suretle adı geçen sanık yönüyle iletişimin tespiti tutanaklarının delil olarak kabul edilemeyeceği anlaşıldığından, sanığın üzerine atılı suçlamayı kabul etmediği yönündeki savunmasının aksine suça iştirak ettiğine ilişkin cezalandırılmasına yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği gözetilerek beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, sanık ...'un temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

II- Sanıklar ..., ... ve ...'ın 07.01.2013 tarihli eylemlerine ilişkin olarak haklarında kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde;

1- Suç tarihi ve ele geçen eşyanın niteliğine göre sanıkların eyleminin 4733 sayılı Yasanın 8/4. maddesi kapsamında kaldığı, ancak suç tarihinden sonra 11/04/2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6455 sayılı Yasa ile 4733 sayılı Yasanın 8/4. maddesinin yürürlükten kaldırılarak atılı suça ilişkin düzenlemenin 5607 sayılı Yasanın 3/18. maddesi kapsamı içine alındığı ve halen yürürlükte bulunan 6545 sayılı Yasa ile değişik 3/18. maddesi ile de aynı düzenlemenin korunduğu cihetle,

Hükümden sonra 15.04.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Yasanın 62. maddesi ile değiştirilen 5607 sayılı Yasanın 5/2. maddesine eklenen fıkra uyarınca kovuşturma aşamasında etkin pişmanlık uygulamasının olanaklı hale geldiği anlaşılmakla,

Hükümden sonra 15.04.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Yasanın 62. maddesi ile değiştirilen 5607 sayılı Yasanın 5/2. maddesine eklenen fıkra uyarınca kovuşturma aşamasında etkin pişmanlık uygulamasının olanaklı hale geldiği anlaşılmakla,

Suç tarihinde yürürlükte olan 4733 sayılı Yasa ile 6545 ve 7242 sayılı Yasalar ile değiştirilen 5607 sayılı Yasanın 3/18. maddesinin yollamasıyla aynı Yasanın 3/5, 3/10, 3/22, 5/2. maddeleri somut olaya uygulanarak belirlenen sonuç cezalar karşılaştırılmak suretiyle sanıkların hukuki durumunun tayin ve takdiri ile 5237 sayılı TCK'nun 7. maddesi ve 7242 sayılı Yasanın 63. maddesi ile 5607 sayılı Yasaya eklenen geçici 12. maddenin 2. fıkrası gözetilerek sonucuna göre uygulama yapma görevinin de yerel mahkemeye ait bulunması zorunluluğu,

2- Dairemizce de kabul gören Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 08.04.2014 tarihli, 2013/7-591 Esas, 2014/171 Karar ve 16.05.2017 tarih, 2015/398 Esas ve 2017/272 Karar sayılı kararlarında ayrıntıları belirtildiği gibi; suçun işleniş biçimi, suçun işlenmesindeki özellikler, fiillerin işleniş yer ve zamanı, fiiller arasında geçen süre, korunan değer ve yarar, hareketin yöneldiği maddi konunun niteliği, olayların oluş ve gelişimi ile dış dünyaya yansıyan diğer tüm özellikler birlikte değerlendirilip, sanığın eylemlerini bir suç işleme kararının icrası kapsamında gerçekleştirip gerçekleştirmediği ve hakkında TCK'nun 43. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı hususlarının tartışılarak belirlenmesi bakımından;

Temyiz incelenmesine konu bu dosyaya ilişkin suç tarihinin 07.03.2013, iddianame düzenleme tarihinin ise 24.05.2013 olduğu,

a- Sanık ...'ın;

Yapılan UYAP sorgulamasında, Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 03/12/2019 tarihli 2019/30564 Esas-2019/14903 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilen Kars 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2013/379 Esas, 2015/271 Karar sayılı dosyasında suç tarihinin 15.04.2013, iddianame düzenleme tarihinin 01.07.2013 olduğu,

b- Sanık ...'ın;

Yapılan UYAP sorgulamasında, Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 03/12/2019 tarihli 2019/30564 Esas-2019/14903 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilen Kars 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2013/379 Esas, 2015/271 Karar sayılı dosyasında suç tarihinin 21.10.2012 ve 31/10/2012, iddianame düzenleme tarihinin 01.07.2013 olduğu,

c- ...'in;

Yapılan UYAP sorgulamasında, Dairemizin 22/06/2021 tarihli, 2021/3116 Esas-2021/8263 Karar sayılı ilamı ile dosyanın noksan ikmali için tevdiine karar verilen Göle Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2013/70 E. - 2014/204 K. sayılı dosyasında suç tarihinin 24.01.2013, iddianame düzenleme tarihinin ise 18.04.2013 olduğu,

c- ...'in;

Yapılan UYAP sorgulamasında, Dairemizin 22/06/2021 tarihli, 2021/3116 Esas-2021/8263 Karar sayılı ilamı ile dosyanın noksan ikmali için tevdiine karar verilen Göle Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2013/70 E. - 2014/204 K. sayılı dosyasında suç tarihinin 24.01.2013, iddianame düzenleme tarihinin ise 18.04.2013 olduğu,

Bu dosyalardaki eylemlerin benzer suç vasfına yönelik olduğu gözetilerek suç tarihine ve işlenen suçun niteliğine göre adı geçen sanıkların eylemlerinin TCK'nun 43. maddesi kapsamında zincirleme biçimde kaçakçılık suçunu oluşturup oluşturmadığının takdir ve değerlendirilmesi bakımından dosyaların incelenmesi, derdest ise dosyaların birleştirilmesi, kesinleşmiş ise dosyaların aslının veya onaylı bir örneğinin bu dosya arasına alınması ve sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi,

3- 24.11.2015 tarihli 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarih ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile 5237 sayılı

TCK'nun 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptal edilmesi nedeniyle, anılan maddenin yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

4- Sanıklar ... ve ... hakkında hem adli para cezası hem de hapis cezası verildiği ve adli para cezaları için TCK'nun 58. maddesine göre tekerrür hükümleri uygulanamayacağı halde tekerrür hükümleri uygulanmasına karar verilirken hiçbir ayrım yapmaksızın adı geçen sanıkların cezasının TCK'nun 58. maddesi uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmesi,

5- TCK'nun 58. maddesi uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanan sanıklar ... ve ... hakkında cezaların infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin de uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

6- Sanık ...'ın tekerrüre esas alınan adli sicil kaydının 5607 sayılı Yasaya muhalefet suçundan verilen mahkumiyet hükmüne ilişkin olduğu anlaşılmış olup, hükümden sonra 15.04.2020 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Yasanın 61. maddesi ile 5607 sayılı Yasanın 3/22. maddesine eklenen "Eşyanın değerinin hafif olması halinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması halinde ise üçte birine kadar indirilir." şeklindeki düzenlemenin sanık lehine hükümler içermesi, yine aynı Yasanın 62. maddesi ile değiştirilen 5607 sayılı Yasanın 5/2. maddesine eklenen fıkra uyarınca kovuşturma aşamasında etkin pişmanlık uygulamasının olanaklı hale geldiği anlaşılmakla, adı geçen sanık hakkında tekerrüre esas alınan ilamla ilgili öncelikle uyarlama yargılaması yapılıp yapılmadığı mahkemesinden araştırılarak, neticesine göre söz konusu ilamın tekerrüre esas alınıp alınmayacağının değerlendirilmesi gerekmesi,

7- Suça konu kaçak eşyaların 5607 sayılı Yasanın 13/1. maddesi delaleti ile TCK'nun 54/4. maddesi uyarınca müsaderesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde 4733 sayılı Yasanın 8/4. maddesi uyarınca imhası suretiyle tasfiyesine karar verilmesi,

7- Suça konu kaçak eşyaların 5607 sayılı Yasanın 13/1. maddesi delaleti ile TCK'nun 54/4. maddesi uyarınca müsaderesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde 4733 sayılı Yasanın 8/4. maddesi uyarınca imhası suretiyle tasfiyesine karar verilmesi,

8- Suçtan doğrudan zarar görmeyen ve katılma hakkı bulunmayan Gümrük İdaresi'nin davaya katılan olarak kabul edilip, lehine vekalet ücretine hükmolunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ..., ... ve ...'ın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11/11/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/516, Karar No: 2013/13721, Tarih: 23.09.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2012/516 E.  ,  2013/13721 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçu, TCK’nın 158/1-f maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin gerekçesinde de; “Dolandırıcılık suçunun, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi de, birinci fıkranın (f) bendinde bu suçun bir nitelikli unsuru olarak kabul edilmiştir. Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının, özellikle bu kurum ve kuruluşları temsil edenlerin, kurum ve kuruluşları adına hareket eden kişilerin, başkalarını kolaylıkla aldatabilmeleri bir güven kurumu olan bu kuruma güvenin sarsılması bu kurumların araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçunu, nitelikli hâl saymıştır. Bilişim sisteminin aldatılmasından söz edilemeyeceği için, ancak bu sistemin araç olarak kullanılarak bir insanın aldatılması yani dolandırılması halinde bu bendin uygulanması mümkündür. Aksi halde yani sisteme girilerek bir kişi aldatılmayıp sistemden yararlanılarak çıkar

sağlanmışsa bilişim suçu veya bilişim sistemi kullanılmak suretiyle hırsızlık suçunun oluşması söz konusu olacaktır. Bilişim sisteminden maksat, verileri toplayıp, yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tâbi tutma olanağını veren manyetik sistemlerdir. Günümüzde bilişim sistemleri ile sesli-görüntülü haberleşme, elektronik imzanın kabulü, yeni ticari ilişkiler, internet bankacılığı hizmeti ile para transferleri ve bunlar gibi pek çok yenilik toplumsal hayata girmiş, bilişim gerek ... gerekse günlük hayatta vazgeçilemeyecek kadar önemli bir noktaya ulaşmış, bilişim teknolojileri daha hızlı ve ucuz bir nitelik arz etmesi nedeniyle, klasik yöntemlere nazaran daha fazla tercih edilir duruma gelmiştir. Bu sistemlerin güvenle kullanılması, aynı anda hızlı ve kolayca birçok kişi tarafından ulaşılması ve diğer taraftaki failin kontrol imkanını azaltması nedeniyle nitelikli hal sayılmıştır. Banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanıldığından söz edilebilmesi için,dolandırıcılık fiili gerçekleştirilirken bankaların olağan faaliyetlerinden ya da bu faaliyeti yürüten sujelerden hileli araçlar kullanılarak yararlanılması veya banka ve kredi kurumlarının olağan faaliyetleri nedeniyle üretmiş oldukları maddi varlıkların suçta araç olarak kullanılarak haksız çıkarın elde edilmesi gerekir. Bankaların, ödeme aracı olarak kullanılması halinde bu fıkra uygulanamayacaktır.

Vakıfbank Merter Şubesine ait, keşidecisi katılan ... olan, 20/10/2008 keşide tarihli, 3.300 TL bedelli çekin, 25/06/2008 tarihinde müşteki ...'nun kullandığı araçtan boş olarak çalınan çeklerden birisi olduğu, suça konu çekin sanık tarafından borcuna karşılık olarak, cirolanıp kaşe basılmak suretiyle mağdur ...'e verildiği, mağdurun da çeki cirolayarak tanık Danyal aracılığıyla tahsil için bankaya gönderdiği, banka tarafında yapılan incelemede çekin çalıntı olduğunun anlaşıldığı, sanığın bu çeki, birinci ciranta sahibi ... Yılmaz isimli kişiden aldığını belirterek dosyaya fatura suretini ibraz ettiği, yapılan kriminal incelemede, sanığın ve mağdurun ciranta imzalarının kendilerine ait olduğunu, keşideci imzası ile ... Yılmaz'a ait birinci ciranta imzasının sanığa ve mağdura ait olmadığının belirlendiği, böylece sanığın çalıntı çeki sahte olarak imzalayarak ya da imzalatarak düzenlemek suretiyle resmi belgede sahtecilik ve bankanın aracı kılınması suretiyle dolandırıcılık suçlarını işlediğinin iddia edildiği olayda;

1-Sanık, suça konu çeki sattığı mal karşılığında ... Yılmaz isimli kişiden aldığını, miktarın düşük olması nedeniyle bankaya sorma gereği duymadığını belirterek 25/09/2008 tarihli ve ... Yılmaz adına kesilen fatura fotokopisini dosyaya ibraz ettiği, öncelikle sanığın ifadesinde belirttiği ilk ciranta sahibi ... Yılmaz isimli kişinin gerçekte var olup olmadığının faturada bulunan ayrıntılı adresinden de sorulmak suretiyle araştırılması, böyle bir kişinin var olduğunun tespiti halinde ifadesine

1-Sanık, suça konu çeki sattığı mal karşılığında ... Yılmaz isimli kişiden aldığını, miktarın düşük olması nedeniyle bankaya sorma gereği duymadığını belirterek 25/09/2008 tarihli ve ... Yılmaz adına kesilen fatura fotokopisini dosyaya ibraz ettiği, öncelikle sanığın ifadesinde belirttiği ilk ciranta sahibi ... Yılmaz isimli kişinin gerçekte var olup olmadığının faturada bulunan ayrıntılı adresinden de sorulmak suretiyle araştırılması, böyle bir kişinin var olduğunun tespiti halinde ifadesine

başvurularak, sanığa çeki kendisinin verip vermediğinin sorulması, yazı ve imza örneklerinin usulüne uygun olarak alınmak suretiyle çekteki keşideci imzası, birinci ciranta imzası ve diğer yazı ve rakamların kendisine ait olup olmadığı hususunda ekspertiz raporu alınması, katılan, keşideci imzasının kendisine ait olmadığını belirtmiş ise de, bu konuda raporda açıklık bulunmadığı dikkate alınarak, bu imzanın katılana ait olup olmadığı hususunda da ek ekspertiz raporu alınması, çekin keşide tarihinin 20/10/2008, fatura tarihinin ise 25/09/2008 olduğu dikkate alınarak, sanığa ait şirketten fatura kayıtlarının getirtilmesi, ibraz edilen faturanın gerçek olup olmadığı, suçun ortaya çıktığı 22/10/2008 tarihinden geriye doğru, faturanın düzenlendiği tarihe kadar başka fatura kesilip kesilmediğinin araştırılması, sanık ile ... Yılmaz isimli kişi arasında, gerçekte bir ticaret yapılıp yapılmadığının, sanığın şirket kayıtları ve tespit edilmesi halinde ... Yılmaz'ın kayıtlarına göre araştırma yapılması, varsa her iki kişinin belge ve faturaları arasında karşılaştırma yapılarak, uygunluk olup olmadığının tespit edilmesi, çekin, sanık tarafından mağdura önceden ... bir borç nedeniyle verilip verilmediğinin araştırılması, varsa buna dair sözleşme veya diğer belgelerin dosyaya konulması, bütün delillerin toplanmasından sonra fatura, dip koçan ve dosyanın bir suretinin bilirkişi kuruluna tevdiinin sağlanarak, faturanın gerçek olup olmadığı, hangi hukuksal ilişki kapsamında alındığı hususlarında rapor alınmasından sonra sanığın hukuki durumunun tayin ve takdirinin gerektiği gözetilmeden eksik incelemeyle ve yetersiz gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-Kabule göre de; belgelerde sahtecilik suçlarında aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığının takdiri mahkemeye ait olup çekin unsurlarının tespiti gerektiği hususu da göz önüne alınarak, suça konu çek aslının celbi sağlanıp incelenmek suretiyle özelliklerinin duruşma tutanağına yazılması ve denetime olanak verecek şekilde dosya içine konulması ile toplanan tüm deliller bir bütün halinde değerlendirildikten sonra, sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden hüküm kurulması,

3- Çek karnesini iade etmeme suçunun, 5941 sayılı Kanun ile suç olmaktan çıkartıldığı ve silinme koşullarınında oluştuğu dikkate alınarak tekerrüre esas alınamayacağı gözetilmeden, 5237 sayılı TCK'nın 58. maddesi gereğince sanığın cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmesi,

3- Çek karnesini iade etmeme suçunun, 5941 sayılı Kanun ile suç olmaktan çıkartıldığı ve silinme koşullarınında oluştuğu dikkate alınarak tekerrüre esas alınamayacağı gözetilmeden, 5237 sayılı TCK'nın 58. maddesi gereğince sanığın cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmesi,

4-Silinme koşulları oluşan sabıkadan başka sabıkası bulunmayan sanığın soruşturma aşamasında mağdurun zararını giderdiği, olumlu kanaat oluştuğu gerekçesiyle cezalarının TCK'nın 51. maddesi gereğince ertelenmesine de karar verildiği dikkate alınarak, sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşullarının oluşup oluşmadığının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

5-5237 sayılı TCK’nın 53/4. maddesi gereğince, nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen kısa süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında aynı Kanunun 53/1 maddesi maddesinde gösterilen hak yoksunluklarına hükmedilemeyeceğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23/09/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20050, Karar No: 2017/2611, Tarih: 13.03.2017

**17. Hukuk Dairesi         2014/20050 E.  ,  2017/2611 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; ....06.2008 tarihinde davalı ...'un maliki olduğu trafik sigortası bulunmayan aracın seyir halinde bulunduğu sırada tek taraflı meydana gelen trafik kazası neticesinde araçta yolcu olarak bulunan ... ...'un vefat ettiğini, müteveffanın varislerine yapılan ödemenin davalıdan rücuen tahsili amacıyla başlatılan Van .... ... Müdürlüğü'ndeki ... takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; davalının söz konusu aracın sürücüsü olmadığını, aracın kayıt maliki olarak gözükse de haricen satmış olduğunu ve kazanın oluşunda herhangi bir kusuru bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, kayden malik gözüken ancak araç işleten sıfatı bulunmayan davalının Güvence Hesabının ödediği tazminattan dolayı sorumlu olmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava "Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası" kapsamında ödeme yapan davacı kurumun, söz konusu ödemelerin geri verilmesine yönelik ... takibine yapılan itirazın iptali istemine yöneliktir.

İşleten tanımı,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun .... maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı,ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından

başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı ...'nın .... maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve ...'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı ...'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

2918 sayılı ...'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse ...'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.

Bunun yanında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun .../d bendi “Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve

devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir” hükmünü içermektedir. Görüldüğü gibi Yasa'nın .../d bendinde tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin ancak noterler tarafından yapılacağı hükmüne yer verilmiştir. Ancak böyle bir satış ve devir işlemi araç üzerindeki mülkiyet hakkını devre elverişlidir. Bu devrin yöntemince aracın kayıtlı olduğu tescil müdürlüğüne bildirilmemesi yüzünden aracın tescil kaydında bir değişiklik yapılmaması satışa konu aracın mülkiyetinin geçişini engellemez ise de, anılan yasa maddesinde belirtilen türden resmi bir satış ve devir işlemi yapılmaksızın, satış işlemine dayalı olarak işleten sıfatının ve araç üzerindeki mülkiyet hakkının devredildiğinin kabulü mümkün değildir.