muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/2249, Karar No: 2023/7827, Tarih: 12.07.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/2249 E.  ,  2023/7827 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2014/527 E., 2022/705 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı, dahili davalı...Şirketi ve dahili davalı ... ..Şirketi vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan Sedef Gemi taşeronlarından davalı Denmar ve davalı Mercan Gemi unvanlı şirketlere ait işyeri sigortalılarından yusuf Altıntaş'ın 24.07.2009 tarihinde geçirdiği meslek hastalığı sonucu maluliyeti nedeniyle 20/554,64 TL tutarında ilk peşin değerli gelir bağlandığını, sigortalının tersanede çalıştığı sırada meslek hastalığına yakalandığını, işyerinde işçi sağlığı iş güvenliği önemlerini almayan işverenin olayda kusurlu oludğunun müfettiş raporu ile saptandığını, Kurum zararından şimdilik 10.277,32 TL nin tahsis onay tarihinden itibaren işyeleyecek yasal faiz yargılama gideri ve vekalet ücretiyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilşirket ile diğer davalılar arasındaki eser sözleşmesi hukuki ilişkisi bulunduğunu, müvekkil şirket ile kazası işçi arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, diğer işverenin işçilerine karşı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı Mercan Gemi İnşaatı teks. ve Gıda San. Tic. Ltd.Şti vekili dilekçesinde özetle; kazılı işiçinin 2001 yılından itibaren müvekkil şirkette aralıklarla ve kısa süreli olarak 4 defa giriş yaparak çalıştığını, son olarak 22.01.2008 tarihinde çalışmaya başladığını ve 03.08.2009 tarihinde işten ayrıldığını, kazalı işçi ie alınırken sağlık kurulu raporu alınıp işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili bütün malzemelerin teslim edilidğini, periyodik muayenelerinini yaptırıldığını, meslek hastalığının oluşumunda müvekkil şirketin kusuru bulunmadığını belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

3. Den Mar Gemi İnş Gıda Tekstil San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil işyerinde işçi sağlığı ve iş güvenilği önlemlerinin eksiksiz alındığını, meslek hastağının müvekkil işyerindeki çalışmadan kaynaklanıp kaynaklanmadığının çok iyi tetkik edilmesi gerektiğini belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

3. Den Mar Gemi İnş Gıda Tekstil San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil işyerinde işçi sağlığı ve iş güvenilği önlemlerinin eksiksiz alındığını, meslek hastağının müvekkil işyerindeki çalışmadan kaynaklanıp kaynaklanmadığının çok iyi tetkik edilmesi gerektiğini belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.07.2013 tarihli ve 2011/5-2013/541 sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı ve davalıların vekilleri vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 18.06.2014 tarihli ve 2013/19011 Esas, 2014/15178 Karar

sayılı ilamında; " ...Dosya kapsamına göre, meslek hastalığı nedeniyle soruşturma yapan sigorta müfettişi raporunda, sigortalının 01.03.2001 tarihinden sonra Mercan Gemi, Denmar Gemi ve dava dışı Birlik Gemi'ye bağlı işyerlerinde kaynakçı olarak çalıştığı ancak meslek hastalığı nedeniyle işverenlere, üçüncü kişilere veya sigortalıya atfedilebilecek bir kusur olmadığı bildirilmiştir.Sigortalıya ait sigorta hizmet cetvelinde ise; davacının 26.03.2002 ile 2004/1. dönemler arasında kesintili olarak 1049304 sicil numaralı işyerinden bildirimleri yapıldığı görülmekle birlikte bu işverenin kim olduğu ve çalışılan işyeri ortamının pnömokonyoz hastalığına neden olup olamayacağı dosya kapsamına göre belirsizdir.

Meslek hastalığına dayalı rücuen tazminat davalarında; aynı nitelikte başka başka işyerlerinde çalışma halinde, her bir işverenin kusurunun ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle, sigorta hizmet cetvelinde görülen 1049304 sicil numaralı işyerinin işvereninin kim olduğu, çalışma koşulları ve burada geçen çalışmalarının iş göremezlik oranına katkısı olup olmadığı da araştırılarak, sigortalının çalıştığı yıllar itibariyle hangi işverenler nezdinde, hangi ortamda, hangi sürede ve ne şekilde çalıştığı, işin özellikleri ve iş koşullarının nelerden ibaret olduğu araştırılmalı; Sedef Gemi ile diğer davalılar arasında asıl işveren taşeron ilişkisi olup olmadığı irdelenmeli, Mercan Gemi ve Denmar Gemi'nin Sedef Gemi'nin taşeronu olduğu ve taşeronlarda çalışılan işyerlerinin ayrı yerler olduğunun anlaşılması halinde; taşeronların meslek hastalığının oluşumuna, farklı tarihlerde, farklı yerlerde, birbirleriyle irtibatlı olmaksızın katkılarının bulunmaları nedeniyle, sadece kendi kusur oranlarına isabet eden zarar miktarından sorumlu olacakları, asıl işverenin ise, her iki taşeronun sorumlu olduğu toplam zarar miktarından teselsüle dayalı olarak sorumlu olacağı hususu gözönünde bulundurulmalıdır. "...gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, " Davanın kabulüne, 14.388,22 TL kurum alacağının 26.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,

" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, " Davanın kabulüne, 14.388,22 TL kurum alacağının 26.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,

" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum, dahili davalılar ... ve...şirket vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Dahili davalı ... şirketi vekili temyiz dilekçesinde; Yargıtay içtihatları uyarınca usulüne uygun dava açılmadan diğer kişilerin davaya dahil edilmek suretiyle davalı sıfatını kazanmasının mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Dahili davalı...şirketi vekili temyiz dilekçesinde; Yargıtay içtihatları uyarınca usulüne uygun dava açılmadan diğer kişilerin davaya dahil edilmek suretiyle davalı sıfatını kazanmasının mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklı davacı kurumun uğradığı zararın rücuan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamı incelendiğinde,her ne kadar dosyada Sosyal Güvenlik Kurumunca ..... Şirketi, .... Şirketi, Şen... Şirketi, ...... Şirketi, Ölçer ...Şirketi ve Birlik ...Şirketi "dahili dava dilekçesi ile " " davalı" olarak yer almış ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda, dava açıldıktan sonra diğer kişilerin davaya dahil edilmek suretiyle davalı sıfatını kazanması ve husumetin bu kişilere yöneltilmesi konusunda bir düzenleme yer almamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında, davaya zorunlu dava arkadaşlığı dışında dahili dava yolu ile davalı olarak taraf eklenmesi mümkün değildir. Taraflar arasında zorunlu dava arkadaşlığı da bulunmamaktadır. Bu itibarla, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ismi geçen şirketler hakkında usulune uygun dava açılmadığından karar isabetsiz bulunmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

İlk Derece Mahkemesi kararının, sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

12 .07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3904, Karar No: 2016/3657, Tarih: 21.03.2016

**10. Hukuk Dairesi         2016/3904 E.  ,  2016/3657 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ilamda belirtilen gerekçelerle ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

03.07.2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5904 sayılı Kanunun 35’nci maddesi ile 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 168’nci maddesine eklenen cümle uyarınca; “...hazırlanan tarifede; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalar ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan her türlü davalar için avukatlık ücreti tutarı maktu olarak belirlenir.” hükmü öngörülmüş olduğundan, 6183 sayılı Kanundan kaynaklanan işbu davada davalı lehine maktu vekâlet ücretine karar verilmesi gerekirken, nispi vekâlet ücretine hükmedilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Hüküm fıkrasının vekalet ücretine ilişkin 3.paragrafının silinerek, yerine “hüküm tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği hesaplanan 1.800 TL. maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine” sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 21.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/10547, Karar No: 2007/707, Tarih: 01.02.2007

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2006/10547 E.  ,  2007/707 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Kayseri 2.İcra Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili dava dışı borçluya ait taşınırların satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde üst sıraya alınan davalının haczinin düştüğünü, bu iddianın kabul görmemesi halinde her iki haczin de ihtiyati haciz olması nedeniyle dağıtımın garameten yapılması gerektiğini ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili takibe vaki itirazın iptali için açılan dava nedeniyle ihtiyati hacizlerinin davalının ihtiyati haczinden sonra kesin hacze dönüştüğünü ve yasal süresi içinde satış istenmekle haczin düşmediğini bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İcra Mahkemesi'nce yapılan yargılamaya ve toplanan delillere göre, davalı yanın ihtiyati haczinin 24.09.2003 günü kesin hacze dönüştüğü, satışın yasal süre içinde istendiği ve davacı yanın ihtiyati haczinin henüz kesin hacze dönüşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm davacı banka vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan İcra Mahkemesi kararının İİK’nun 366.maddesi uyarınca ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına.1.2.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/10792, Karar No: 2010/19620, Tarih: 09.11.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/10792 E.  ,  2010/19620 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 09.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/20114, Karar No: 2012/12183, Tarih: 15.05.2012

**12. Ceza Dairesi         2011/20114 E.  ,  2012/12183 K.**

* KORUMA TEDBIRI NEDENIYLE TAZMINAT

* YOL TUTUKLAMASI

* MAKUL SÜRE

* KANUN DIŞI YAKALANAN VEYA TUTUKLANAN KİMSELERE TAZMİNAT VERİLMESİ HAKKINDA KANUN (MÜLGA) (466) Madde 2

* CEZA MUHAKEMESİ KANUNU (CMK) (5271) Madde 142

* CEZA MUHAKEMESİ KANUNU (CMK) (5271) Madde 141

* CEZA MUHAKEMESİ KANUNU (CMK) (5271) Madde 94

* 1982 ANAYASASI (2709) Madde 90

* 1982 ANAYASASI (2709) Madde 19

**"İçtihat Metni"**

ÖZET: EN KISA SÜREDE HAKİM HUZURUNA ÇIKARILMAMA İDDİA­SINA DAYALI TAZMİNAT TALEBİ KONUSUNDA BİR KARAR VERİLEBİLMESİ İÇİN, YAPILACAK ARAŞTIRMA YAKALANAN SANIĞIN HANGİ SÜREDE HAKİM HUZURUNA ÇIKARILDIĞINI SAPTAMAKTAN İBARET OLUP, TALEBİN DAVA SONUCUYLA VEYA VERİLECEK HÜKÜMLE BİR İLGİSİ BULUNMAMAKTADIR. GÖZALTINDA VEYA TUTUKLULUKTA GEÇEN SÜRELERİN, SANIĞIN MAHKU­MİYETİ HALİNDE BU CEZASINDAN MAHSUBU İMKANININ BULUNMASI DA ULAŞILAN BU SONUCU DEĞİŞTİRMEYECEKTİR.

AÇIK YASAL DÜZENLEMELER İLE YASADAKİ EMREDİCİ HÜKÜMLER KARŞISINDA; GEREKTİRİCİ HİÇBİR NEDEN BULUNMAMASINA VE BİR SAATLİK MESAFEYE RAĞMEN SANIĞIN CEZAEVİNDE TUTULDUĞU 12 GÜNLÜK SÜREYİ EN KISA SÜRE YA DA MAKUL SÜRE OLARAK KABULE İMKAN BULUNMADIĞI GÖZETİLMELİDİR.

Davacının tazminat talebinin reddine ilişkin hüküm, davacı vekili tara­fından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Davacı en kısa sürede hakim huzuruna çıkarılmaması nedeniyle 5271 sayılı CMK’nın 141 vd. maddeleri uyarınca 2.000 TL tazminatın, davalı Ha­zine’den tahsilini talep etmiş, yargılama yapan İstanbul Yedinci Ağır Ceza Mahkemesi’nce, tazminat istemine konu ceza davasının derdest olup, henüz sonuçlanmadığı, tutuklulukta geçirdiği sürelerin TCK’nın 63. maddesi uyarınca cezasından mahsubunun söz konusu olabileceği, derdest davalarda koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açılamayacağı gerekçeleriyle, tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece, henüz dava açma koşullarının oluşmadığı dolayısıyla der­dest davalarda, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açılamayacağı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş bulunduğundan, öncelikle derdest davalarda, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açılıp açılmayacağı ko­nusu değerlendirilmiştir.

Mahkemece, henüz dava açma koşullarının oluşmadığı dolayısıyla der­dest davalarda, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açılamayacağı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş bulunduğundan, öncelikle derdest davalarda, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açılıp açılmayacağı ko­nusu değerlendirilmiştir.

5271 sayılı CMK’nın tazminat istemenin koşulları başlığını taşıyan 142. maddesinde; “Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden iti­baren üç ay ve her halde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde” bulunulabileceği hükme bağlanmış, 466 sayılı Kanun’un 2. maddesinde ise; “zarar veren işlemlerin yapılmasına esas olan iddialar sebebiyle haklarında açılan davalar sonunda verilen kararların kesin­leştiği veya bu iddiaların mercilerince karara bağlandığı tarihten itibaren üç ay içinde,” uğranılan zararın tazmininin istenebileceği belirtilmiştir. 466 sayılı Ka­nun’daki bu düzenleme nedeniyle, tazminat istemine konu davaların esasıyla ilgili verilen kararların kesinleşmesi veya verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararların kesinleşmesinden itibaren dava açma süresinin başlayacağı kabul edilmiş, yerleşik uygulama bugüne kadar da bu şekilde sürdürülmüştür.

Ancak; 5271 sayılı CMK’nın; “Tazminat istemi” başlıklı 141. maddesi incelendiğinde, bir kısım tazminat nedenleri konusunda karar verilmesi için, davanın esasıyla ilgili bir kararın verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı do­layısıyla bu nedenlere dayalı istemlerde, davanın sonuçlanmasına gerek bu­lunmadığı yasal düzenlemeden açıkça anlaşılmaktadır.

Örneğin, gözaltı süresi yasada açıkça belirtilmiş olup, yasadaki bu süre içinde hakim önüne çıkarılıp çıkarılmadığının saptanmasının davanın esasıyla herhangi bir ilgisi bulunmadığı gibi bu konudaki talep konusunda karar ve­rilmesi için davanın esası hakkında karar verilmesine de gerek bulunma­maktadır. Yine aynı şekilde, kanuni hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan, Kanuna uygun olarak tutuklandığı halde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan, yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hallerde sözle açıklanmayan, yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen ya da hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen kişilerin tazminat istemleri konusunda, asıl davada hüküm verilmesini veya verilen hük­mün kesinleşmesini beklemeye gerek bulunmamaktadır. Zira bu talepler, asıl davanın sonucunu etkileyici veya asıl davanın sonucuna bağlı talepler değildir.

Ancak asıl davanın sonucuna bağlı veya asıl davada verilecek kararları etkileyici talepler yönünden mutlaka davanın esasıyla ilgili verilen karar veya hükmün kesinleşmesi zorunludur. Örneğin, Kanuna uygun olarak yakalan­dıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen, yine mahkum olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu ola­rak bu cezayla cezalandırılanlar hakkında, mutlaka davanın esasıyla ilgili olarak verilen kararın kesinleşmesini beklemek zorunluluğu bulunmaktadır. Zira, davacının tazminat isteme hakkı bu hallerde verilen karar veya hükmün ke­sinleşmesiyle doğmaktadır.

Bu kapsamda somut olay incelendiğinde, davacı en kısa sürede hakim huzuruna çıkarılmadığı iddiasıyla tazminat talebinde bulunmuştur. Bu talep konusunda bir karar verilebilmesi için, yapılacak araştırma yakalanan sanığın hangi sürede hakim huzuruna çıkarıldığını saptamaktan ibaret olup, talebin dava sonucuyla veya verilecek hükümle bir ilgisi bulunmamaktadır. Gözaltında veya tutuklulukta geçen sürelerin, sanığın mahkumiyeti halinde bu cezasından mahsubu imkanının bulunması da ulaşılan bu sonucu değiştirmeyecektir. Hal böyle iken, davanın esasıyla ilgili henüz hüküm verilmediği ve derdest dava­larda koruma tedbirlerine dayalı olarak dava açılamayacağına ilişkin gerek­çenin yasal bir dayanağı bulunmadığı gibi mahkemenin bu yöndeki değer­lendirmesi de isabetsizdir.

Davacının en kısa sürede hakim huzuruna çıkarılmaması nedeniyle taz­minat isteminde bulunması halinde asıl davanın derdest olmasının dava aç­masına engel oluşturmayacağı saptandıktan sonra talebiyle ilgi yapılan değer­lendirmede;

Davacının en kısa sürede hakim huzuruna çıkarılmaması nedeniyle taz­minat isteminde bulunması halinde asıl davanın derdest olmasının dava aç­masına engel oluşturmayacağı saptandıktan sonra talebiyle ilgi yapılan değer­lendirmede;

5271 sayılı CMK’nın 5353 sayılı Kanun ile değişik 94. maddesinde, “Hakim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmidört saat içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde en yakın sulh ceza hakimi önüne çıkarılır; serbest bırakılmadığı takdirde, yetkili hakim veya mahkemeye en kısa zamanda gönderilmek üzere tutuklanır.” hükmüne yer verilmiş, maddenin uygulanma koşulları ise gerekçesinde; “Gıyabi tutuklamaya CMK’da yer verilmemiştir. Bunun sonucu olarak, soruşturma veya kovuştur­manın yapıldığı yer dışında bulunan ve hakkında yakalama emri düzenlenmiş bulunan şüpheli veya sanığın yakalanması halinde, aslolan, en geç yirmidört saat içinde yakalama emrini düzenlemiş bulunan hakim veya mahkeme önüne çıkarılmasıdır. Ancak bu süre içinde yetkili hakim veya mahkeme önüne çıkarılamayan kişi bakımından bir hakim güvencesi getirilmiş bulunmaktadır. Böylece kişi, en yakın sulh ceza hakimi huzuruna çıkarılacaktır. Sulh ceza hakimi, öncelikle, yakalama emrinin geri alınıp alınmadığını, ayrıca huzuruna getirilen kişinin yakalama emrinde belirtilen kişi olup olmadığını araştıracaktır. Yine, örneğin, yakalama emrini düzenleyen hakim veya mahkeme, bu emrin ekinde, şüpheli veya sanığa yöneltilmek üzere bazı sorular sorulup cevabı alındıktan sonra serbest bırakılmasını isteyebilir. Bütün bu durumlarda, so­ruşturulduğu veya kovuşturulduğu yer dışında yakalanan kişinin gereksiz yere mağdur edilmesi önlenmiş olacaktır. Yakalama emri geri alınmışsa, yakalanan kişi yakalama emrinde belirtilen kişi değilse ya da somut durumda bu kişinin yetkili hakim veya mahkemeye gönderilmesine gerek bulunmamakta ise, sulh ceza hakimi kişiyi serbest bırakacaktır. Buna karşılık yakalanan kişinin yetkili hakim veya mahkemeye gönderilmesi gerekmekte ise, gönderme işlemi de hakim güvencesinde ve onun kararıyla olacaktır. Bu durumda hakim, sevk tutuklaması kararı verecektir. Kararda, kişinin gönderileceği hakim veya mah­keme ile ne zamana kadar götürülmesi gerektiği hususu belirtilecektir.” şeklinde açıklanmıştır. Maddenin Adalet Komisyonu’nda görüşülmesi sırasında, “...mahkemeye gönderilmek üzere tutuklanır.” cümlesine açıklık getirilmesi için “mahkemeye” ibaresinden sonra gelmek üzere “en kısa zamanda” ibaresi eklenmiş, bu şekilde maddenin uygulanmasına açıklık getirilmiş ve olası hak ihlallerinin de asgariye indirilmesi amaçlanmıştır.