muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/8476, Karar No: 2023/3739, Tarih: 31.05.2023

**1. Ceza Dairesi         2022/8476 E.  ,  2023/3739 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Kasten öldürme

HÜKÜM : İstinaf başvurularının esastan reddi kararı

Suça sürüklenen çocuk müdafiinin, kanunî süresi içinde temyiz talebini öne sürdükten sonra, suça sürüklenen çocuğun 06.04.2023 ve 25.04.2023 tarihli beyanlarıyla temyiz isteminden vazgeçtiğini bildirdiği anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Söke 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 10.02.2022 tarihli ve 2021/323 Esas, 2022/68 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen çocuk hakkında kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 81 ... maddesinin birinci fıkrası, 29 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 31 ... maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 12 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

2. ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 06.06.2022 tarihli ve 2022/1903 Esas, 2022/1978 Karar sayılı kararı ile suça sürüklenen hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik katılan vekili ve suça sürüklenen çocuk müdafiinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 ... maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri

Suç vasfına, haksız tahrik hükümlerinin uygulanmaması gerektiğine, yaş küçüklüğüne ilişkin indirimin fazla yapıldığına, İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri

Suç vasfına, haksız tahrik hükümlerinin uygulanmaması gerektiğine, yaş küçüklüğüne ilişkin indirimin fazla yapıldığına, İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Maktul ile tanık H.G.'nin, 2018 yılından 2020 yılı yaz aylarına kadar duygusal birlikteliklerinin bulunduğu, 2020 yılı yaz ayı içerisinde maktul ile H.G.'nin, aralarında yaşadıkları tartışma ve anlaşmazlıklar nedeniyle ayrıldıkları ve ilişkilerine son verdikleri, sonrasında maktulün görüşmek için H.G.'yi zorlamaya ve rahatsız etmeye başladığı, maktulün olay tarihinden 1-2 hafta önce başlayarak, sürekli olarak H.G. ve erkek kardeşi olan suça sürüklenen çocuk ...'ın ailesiyle birlikte yaşadıkları ikametinin çevresinde dolaşmaya ve beklemelere başladığı, whatsapp yazışmaları, İnstagram yazışmaları, telefon inceleme tutanakları ve suça sürüklenen çocuk ... ile tanık M.E.G.’nin beyanları dikkate alındığında bu durumun sabit olduğu, olay tarihi olan 26.05.2021 günü maktulün telefon ile H.G.'yi arayıp ve mesajlar atarak, hakaret ve tehdit söylemleriyle birlikte görüşmeye zorladığı, fakat H.G.'nin görüşme teklifini kabul etmediği, bunun üzerine maktulün ... plaka sayılı araç ile saat 15.00 civarında H.G.'nin ikameti ve çevresinde dolaşmaya başladığı, ardından H.G.’nin ikametinin karşısına aracını park ederek onunla görüşmek üzere beklemeye başladığı, suça sürüklenen çocuk ...'ın çalışmakta olduğu ... Restoran isimli iş yeriyle maktulün aracını park ederek beklediği yer arasındaki mesafenin kısa olduğu, aynı saatler içerisinde suça sürüklenen çocuk ... iş yerindeyken maktulün aracıyla H.G.'nin ikametine, yani birlikte yaşadıkları ikametlerine doğru gittiğini görmesi üzerine, maktulün, ablası H.G.'yi yine rahatsız etmeye geldiğini düşünerek çalışmakta olduğu ... Restorandan, bıçak alarak ikametlerinin önüne doğru yürüdüğü, maktulün park halinde beklediği aracı gördüğü, bunun üzerine aracın yanına doğru gittiği, maktulün araç içerisinde ablası H.G. ile telefonda konuştuğunu görerek aracın kapısını açtığı ve yolcu koltuğuna oturduğu, bu sırada maktul ile H.G'nin telefonda hoparlör açık olarak konuştukları, konuşmanın tartışmaya dönüştüğü, ardından H.G.'nin telefonda bağırmaya başlaması ile suça sürüklenen çocuk ...'ın kendisini kaybederek bir anlık sinirle yanında

getirdiği bıçak ile maktulün karın bölgesine doğru öldürme kastı ile hamleler yapmaya başladığı, bıçak darbeleri nedeniyle maktulün panik haliyle arabadan inerek suça sürüklenen çocuk ...'tan kaçmaya çalıştığı, ilk olarak kendisine ait araç etrafında ve hemen geride park halinde olan diğer bir araç etrafında kovalamaca yaşandığı, sonrasında maktulün halsiz düşerek kendisine ait ... plaka sayılı aracın şoför kapısı yanında yere çömelerek duraksadığı, bu sırada suça sürüklenen çocuk ...'ın yine bıçak darbeleri ile maktule vurmaya ve hamle yapmaya devam ettiği, bunun üzerine maktul tekrar sendeleyerek kaçmaya başladığı, sitenin arka giriş kapısından içeriye girdiği ve kapıyı kapatmaya çalıştığı, bu sırada suça sürüklenen çocuk ...'ın arkasından gelerek kapıya tekme attığı ve kapıyı itekleyerek açtığı, bıçaklanmanın etkisi ile kan kaybeden maktulün burada bilincini kaybettiği ve site giriş kapısının hemen arkasına bayılarak düştüğü ve hareketsiz kaldığı, fakat suça sürüklenen çocuk ...’ın buna rağmen son kez bıçak darbelerini maktulün karın bölgesine doğru savurduğu ve olay yerinden hızlıca kaçtığı, kısa süre sonra olay yerine gelen ambulans ile hastaneye kaldırılan maktulün tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybettiği anlaşılmış, maktulün suça sürüklenen çocuğun ablasına yönelen haksız eylemleri nedeniyle suça sürüklenen çocuk hakkında haksız tahrik indirimi yapıldığı belirlenmiştir.

2. Suça sürüklenen çocuk üzerine atılı suçlamayı haksız tahrik altında işlediğini kabul etmiştir.

3. Tanık beyanları dava dosyasında mevcuttur.

4. Adli Tıp Kurumu ... Morg İhtisas Dairesinin 11.08.2021 tarih sayılı raporuna göre; "Kişinin ölümünün, kesici delici alet yaralanmalarına bağlı iç organ yaralanmaları nedeniyle meydana gelmiş olduğu"

Görüşüne yer verildiği belirlenmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen Olay ve Olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri Yönünden,

4. Adli Tıp Kurumu ... Morg İhtisas Dairesinin 11.08.2021 tarih sayılı raporuna göre; "Kişinin ölümünün, kesici delici alet yaralanmalarına bağlı iç organ yaralanmaları nedeniyle meydana gelmiş olduğu"

Görüşüne yer verildiği belirlenmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen Olay ve Olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri Yönünden,

İleri sürülen iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin suça sürüklenen çocuk tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, alınan raporların yeterli ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, suça sürüklenen çocuğun öldürme kararını ne zaman aldığının ve belli bir hazırlıkla eylemlerini gerçekleştirdiğinin kesin olarak saptanamadığı, oluşan şüpheli durumun suça sürüklenen çocuk aleyhine yorumlanamayacağı, bu itibarla tasarlamanın koşullarının bulunmadığı, Dairemizin yerleşik kararlarında canavarca hisle öldürmenin, sırf öldürmüş olmak için öldürme, ölenin acı çekmesinden zevk duymak için öldürme, eziyet çektirerek öldürmenin ise öldürme kastının yanında işkence ya da eziyet çektirme kastını içeren, ölümü meydana getirme bakımından zorunlu olmayan ve ölüme takaddüm eder vahşice hareketler olarak tanımlanması karşısında sırf birden fazla bıçak darbesinin olmasının sürüklenen çocuğun canavarca hisle ya da eziyet çektirerek öldürme amacıyla hareket ettiğini kabule yeterli bulunmadığı,

dosya içeriğinden varlığı anlaşılan, mağdurdan suça sürüklenen çocuğa yönelen ve haksız tahrik oluşturan eylemlerin niteliği ve ulaştığı boyut dikkate alındığında belirlenen indirim oranının isabetli olduğu anlaşıldığından anılan temyiz sebeplerinin incelenmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

A. Suça Sürüklenen Çocuk Müdafiinin Temyiz İstemi Yönünden,

Suça sürüklenen çocuğun temyiz isteminden vazgeçtiğini bildirdiği ve temyiz davasının istek şartına bağlı olduğu anlaşılmakla, 5271 sayılı Kanun’un 266 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminden vazgeçme nedeniyle dava dosyasının, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle İNCELENMEKSİZİN İADESİNE,

B. Katılan Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden,

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 06.06.2022 tarihli ve 2022/1903 Esas, 2022/1978 Karar sayılı kararında katılan vekilince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Söke 2. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

31.05.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11228, Karar No: 2015/4732, Tarih: 12.03.2015

**12. Ceza Dairesi         2014/11228 E.  ,  2015/4732 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : TCK'nın 85/1, 62,50/1-a,52, 53/6. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin kusura ve sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1-Sanık hakkında hükmedilen 1 yıl 8 ay hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi esnasında adli para cezasının belirlenmesine esas tam gün sayısının gösterilmemesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/6. maddesine ve TCK'nın 52/3. maddesine aykırı davranılması,

2-Sanık hakkında tayin edilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında 5237 sayılı TCK' nın 50/4.maddesinin gösterilmemesi,

3-Sanık hakkında hükmolunan adli para cezasının bir gün karşılığının belirlenmesi sırasında yasal dayanak olan 5237 sayılı TCK'nın 52/2. maddesi yerine 52/1. maddesinin gösterilmesi,

4- Adli para cezası taksitlendirilirken, uygulanan kanun maddesinin ve taksit aralığının gösterilmemesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/6 maddesine muhalefet edilmesi,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konularda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden hüküm fıkrasının 3. bendinin çıkarılarak yerine “Sanığa verilen 1 yıl 8 ay hapis cezasının sanığın kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu ve suçun işlenmesindeki özellikler nazara alınarak TCK'nın 50/4. maddesi delaletiyle TCK'nın 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilmesine; TCK'nın 52/3. maddesi gereğince adli para cezasının belirlenmesine esas tam gün sayısının 605 tam gün olarak belirlenmesine; TCK'nın 52/2. maddesi gereğince sanığın ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak bir gün karşılığı adli para cezasının takdiren 20 TL olarak hesabıyla 12.100 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına” ibarelerinin eklenmesine, hüküm fıkrasının

taksitlendirmeye ilişkin 4.bendinin başına "TCK.52/4. maddesi uyarınca" ibaresinin eklenmesine, yine hüküm fıkrasının 4.bendine "24 eşit taksitte tahsiline" ibaresinden önce gelmek üzere, "birer ay ara ile" ibaresinin eklenmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün isteme uygun olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 12/03/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/71, Karar No: 2019/2298, Tarih: 18.04.2019

**10. Ceza Dairesi         2019/71 E.  ,  2019/2298 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : BURSA Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : İstinaf istemlerinin düzeltilerek esastan reddi

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Gerekçeli karar başlığında mahkeme başkan ve üyelerinin sicilleriyle birlikte ad ve soyadlarının yazılmaması, Mahkeme tarafından düzeltilmesi mümkün maddi hata olarak kabul edilmiştir.

Temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasını gerektirir bir neden görülmediğinden, sanıklar ... ve ... müdafilerinin duruşmalı inceleme isteğinin 696 sayılı KHK'nin 100. maddesi ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 299. maddesi uyarınca takdiren reddine karar verilerek duruşmasız inceleme yapılmıştır.

Sanık ... hakkında 21/04/2018 tarihinde işlediği ileri sürülen suçtan dolayı 26/04/2018 tarihli iddianameyle temyiz konusu bu davanın açıldığı; UYAP üzerinden yapılan kontrolde, sanık ...'un 14/04/2018 tarihinde işlediği ileri sürülen "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçu nedeniyle ise 05/12/2018 tarihli iddianame ile Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/452 esas sayılı davanın açıldığı; sanık ... hakkında ise 21/04/2018 tarihinde işlediği ileri sürülen suçtan dolayı 26/04/2018 tarihli iddianameyle temyiz konusu bu davanın açıldığı; UYAP üzerinden yapılan kontrolde, sanık ...'in 31/12/2017 tarihinde işlediği ileri sürülen "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçu nedeniyle ise 30/05/2018 tarihli iddianame ile Bursa 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/479 esas sayılı davanın açıldığı ve bu davanın Bursa 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/64 esas sayılı dosyası ile birleştirildiği anlaşıldığından, sanıklar ... ve ... hakkındaki bu davalar derdest ise davaların birleştirilmesi, hüküm verilmiş ve kesinleşmiş ise dosyaların bu dosya içine konulması, daha sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek; bu fiillerin ayrı suçlar olup olmadığının ya da haklarında TCK'nın 43. maddesinde yer alan zincirleme suç hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının tartışılarak tüm sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ve müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükümlerin BOZULMASINA, hükmolunan hapis cezasının süresi ile tutuklama tarihine göre sanık ... hakkındaki salıverilme isteğinin reddine, dosyanın Bursa 12. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilmesine 18/04/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/926, Karar No: 2011/6427, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/926 E.  ,  2011/6427 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma - düzeltilerek onama istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Şikayete konu icra dosyasında haciz talebinin icra müdürü tarafından avans yatırıldığı takdirde talep gibi işlem yapılmasına ilişkin kararın 05.01.2010 tarihli olmasına ve takiben yapılan haciz tutanağına da 05.01.2010 tarihi yerine şehven 05.01.2009 tarihinin yazıldığının kabulünün gerekmesi karşısında şikayetin süresinde olduğu kabul edilmiştir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir. 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a

maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.