muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/1201, Karar No: 2025/4920, Tarih: 19.06.2025

İnfaz dosyası kapsamına göre, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 10.10.2022 tarihli ve 2022/2701 sayılı müddetnameye göre, ... İnfaz Hâkimliğinin 27.09.2022 tarihli içtima kararına konu 7 yıl 14 ay 3 gün hapis cezasının infazı amacıyla hükümlünün 16.02.2022 tarihinde cezaevine alındığı, koşullu salıverilme tarihinin 17.09.2025, bihakkın tahliye tarihinin ise 15.10.2029 tarihi olduğu, ... Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünce düzenlenen 2022/17 izin defteri sıra nolu izin belgesine göre 18.02.2022 tarihinden itibaren covid-19 iznine ayrıldığı,

... İnfaz Hâkimliğinin 24.07.2023 tarihli kararı ile karar tarihi itibarıyla covid-19 izninde bulunan hükümlünün, 01.08.2023 tarihinden geçerli olmak üzere kalan cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, izin süresinin bitiş tarihi olan 31.07.2023 tarihinden itibaren 5 gün içerisinde denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat etmemesi halinde açık ceza infaz kurumuna gönderileceğine karar verildiği ancak anılan kararın hükümlünün yokluğunda verildiği gibi, .... Açık Ceza İnfaz Kurumunun 08.09.2023 tarihli yazısından hükümlüye usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğinin anlaşıldığı,

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10/2. madde ve fıkrasında yer alan, “Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.” şeklindeki açıklamalar ile gerçek kişilere yapılacak tebligat ile ilgili olarak iki aşamalı bir yöntemin benimsenmiş olduğu birlikte değerlendirildiğinde, öncelikle bilinen en son adres (bilinen bir adres yoksa ya da bilinen en son adres ile adres kayıt sistemindeki adres aynı ise mernis adresi olduğu belirtilmeksizin adres kayıt sistemindeki adres) esas alınarak, anılan Kanun'un 21/1. maddesine göre normal tebligat çıkartılıp, çıkarılan tebligatın bilâ tebliğ iade edilmesi halinde, aynı Kanun'un 21/2. maddesi uyarınca adres kayıt sistemindeki adres bilinen en son adres olarak kabul edilerek, merci tarafından tebligata 7201 sayılı Kanun'un 23/1-8 ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 16/2. maddesi hükümlerine göre, “Tebligat çıkarılan adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olduğundan, tebliğ imkansızlığı durumunda, tebligatın, Tebligat Kanunu'nun 21/2. maddesine göre bu adrese yapılması” gerektiğine dair şerh düşülerek tebliğ işlemlerinin tamamlanması gerektiği anlaşılmakla,

... İnfaz Hâkimliğinin 24.07.2023 tarihli kararı ile cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına karar verildiği ancak anılan denetimli serbestlik kararının hükümlüye usulüne uygun olarak tebliğ edildiğine dair bir belgenin yahut tutanağın dosya içerisinde mevcut olmadığı cihetle, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

... İnfaz Hâkimliğinin 24.07.2023 tarihli kararı ile cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına karar verildiği ancak anılan denetimli serbestlik kararının hükümlüye usulüne uygun olarak tebliğ edildiğine dair bir belgenin yahut tutanağın dosya içerisinde mevcut olmadığı cihetle, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin, (1), (2) ve (3) üncü fıkraları;

(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.

(2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir.

(3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.

2. 7242 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesi ile 5275 sayılı Kanun’a eklenen geçici 9 uncu maddesinin beşinci fıkrası;

(5) Covid-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle, açık ceza infaz kurumlarında bulunanlar ile kapalı ceza infaz kurumunda bulunup da açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazanan hükümlüler, 105/A maddesi kapsamında denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilen hükümlüler ve 106 ncı madde veya diğer kanunlar uyarınca denetimli serbestlik tedbirinden yararlanan hükümlüler, 31/5/2020 tarihine kadar izinli sayılır. Salgının devam etmesi hâlinde bu süre, Sağlık Bakanlığının önerisi üzerine Adalet Bakanlığı tarafından her defasında iki ayı geçmemek üzere ondokuz kez uzatılabilir. Bu fıkra uyarınca izinli sayılanlar hakkında 95 ve 97 nci madde hükümleri uygulanır.

3. 7456 sayılı Kanun’un 15 inci maddesi ile 5275 sayılı Kanun’a eklenen geçici 10 uncu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları;

(1) 31/7/2023 tarihi itibarıyla geçici 9 uncu maddenin beşinci fıkrası uyarınca Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle izinde bulunan hükümlüler, izin bitimini takip eden onbeş gün içinde infaz işlemlerinin devam ettiği kurumlara dönmek zorundadır.

(2) 31/7/2023 tarihi itibarıyla geçici 9 uncu maddenin beşinci fıkrası uyarınca Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle izinde bulunan ve ilgili mevzuat uyarınca cezalarının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına beş yıl ve daha az süre kalan hükümlülerin talebi aranmaksızın, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına infaz hakimi tarafından karar verilebilir.

(3) Yukarıdaki fıkralar uyarınca, izinden dönecek hükümlüler ile hakkında denetimli serbestlik kararı verilecek hükümlülere ilişkin hususlar, Adalet Bakanlığının resmî internet sitesinde duyurulur.

(3) Yukarıdaki fıkralar uyarınca, izinden dönecek hükümlüler ile hakkında denetimli serbestlik kararı verilecek hükümlülere ilişkin hususlar, Adalet Bakanlığının resmî internet sitesinde duyurulur.

Şeklinde düzenlenmiştir.

4. Hükümlünün, 7 yıl 14 ay 3 gün hapis cezasının infazı amacıyla Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 10.10.2022 tarihli ve 2022/2701 sayılı müddetnameye göre, hükümlünün 16.02.2022 tarihinde ceza infaz kurumuna alındığı ve 18.02.2022 tarihinde 5275 sayılı Kanun'un Geçici 9 uncu maddesi gereğince Covid-19 iznine çıkartıldığı, şartla tahliye tarihi 17.09.2025 olan hükümlü hakkında izinde bulunduğu sırada İnfaz Hakimliğinin 24.07.2023 tarihli ve 2023/2395 Esas, 2023/2394 Karar sayılı kararı ile 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesi uyarınca kalan cezasının şartla tahliye tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik uygulanarak infazına karar verildiği anlaşılmaktadır.

5. İnfaz Hakimliğince şartla tahliye tarihine kadar olan cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilmesine karar verilen hükümlünün, izin bitim tarihinde infaz işlemlerinin devam ettiği infaz kurumuna dönme zorunluluğu olduğunu ve dönmediği kabul edilerek hakkında verilen denetimli serbestlik kararının kaldırılarak açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilmiş ise de, hükümlünün yokluğunda şartla tahliye tarihine kadar olan cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına dair İnfaz Hakimliğince 24.07.2023 tarihinde karar verildiği anlaşılmakla, denetimli serbestlik kararının hükümlünün izne ayrıldığı sırada bildirdiği bilinen en son adrese tebliğe çıkartıldığı ancak bila ikmal 11.08.2023 tarihinde iade edildiği anlaşılmakla, kararın tebliğ ile ilgili bu aşamadan sonra ne gibi işlem yapıldığı, işlem yapılmadı ise niçin yapılmadığı, yapıldı ise kararın usulüne uygun şekilde tebliğ edilip edilmediği, edildi ise hangi tarihte tebliğ edildiği, hükümlünün UYAP sisteminde kayıtlı GSM numarasına cezasının infaz durumu ile ilgili SMS gönderilip gönderilmediği, gönderildi ise hangi tarihte gönderildiği ve gönderilen mesajın içeriğinin ne olduğu araştırılıp, denetime imkan verecek şekilde dosya içerisine alınmaksızın eksik inceleme sonucu verilen karar Kanun'a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi açıklanan bu sebeple yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. ... İnfaz Hâkimliğince verilen 11.09.2023 tarihli ve 2023/2966 Esas, 2023/3150 Karar sayılı kararın 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

19.06.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/930, Karar No: 2023/639, Tarih: 21.06.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2021/930 E.  ,  2023/639 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/72 E., 221/157 K.

KARAR : Davanın kısmen kabulüne

1. Taraflar arasında birleştirilerek görülen eser sahipliğinin tespiti ve alacak davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda, Ankara 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar, asıl ve birleşen davada taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı asıl ve birleşen davada taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesine göre uygulanmakta olan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla değişikliği öncesi hâliyle 438 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince direnme kararlarının temyiz incelemesinde duruşma yapılamayacağından asıl davada davacılar-birleşen davada davalı vekilinin duruşma isteğinin reddine karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Asıl Davada Davacılar İstemi

I. YARGILAMA SÜRECİ

Asıl Davada Davacılar İstemi

4. Davacılar vekili; müvekkillerinin “Group T Tasarım Proje Uygulama” isimli ticari işletmeyi işlettikleri, ticari işletme faaliyeti kapsamda birçok önemli projeye imza attıklarını, bunlardan birisinin de "Ulus Kültür Merkezi, Kapalı Çarşı, Dolmuş Durakları Kompleksi Mimari Ön Projesi" işi olduğunu, bu iş yapılırken bazı mimarlardan destek alındığını, mimarlık işi ile uğraşan davalının da 18.11.2011 tarihinde internet sitesi aracılığıyla başvuruda bulunarak müvekkili yanında işe başladığını ve müvekkilinin emir ve talimatları doğrultusunda çalışan bir mimar olduğunu, bu bağlamda müvekkilinin çeşitli projelerinde görev aldığını, ayrıca yaklaşık iki yıl da anılan projede müvekkilinin emri altında fiili olarak çalıştığını, davalının ücretlerinin ise kendi talebi doğrultusunda hâkim ortağı olduğu... Kardeşler İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından kesilen faturalar karşılığı ödendiğini, davalının kendi isteğiyle sigortalı olarak gösterilmediğini, bunun sebebinin ise davalının ortak olduğu şirketi ayakta tutmak olduğunu, 2013 yılında ise müvekkili ile davalı arasındaki ilişkinin haksız talepler nedeni ile sonlandırıldığını, davalının bunun akabinde kendilerine ve Ankara Büyükşehir Belediyesine ihtarnameler göndererek projeyi kendisinin hazırladığını ve alacağını alamadığını bildirdiğini, bunun üzerine kendisinden işten ayrılırken yanında götürdüğü tüm belgeleri teslim etmesinin ve projeden kaynaklanan hakların müvekkiline ait olduğuna dair bir yazı vermesinin istendiğini, davalı tarafından taleplerinin reddedildiğini ve mimari proje üzerinde hak sahipliği iddiasında bulunulduğunu, oysa mimari projenin tüm aşamalarının aynı zamanda Hacettepe Üniversitesinde öğretim üyesi olan müvekkili ... tarafından hazırlandığını, ayrıca davalının müvekkiline bağımlı olarak çalışması nedeniyle 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK) 18/2 maddesi gereğince mimari proje üzerindeki hakların müvekkiline ait olduğunu, dolayısıyla mimari proje üzerindeki malî hakların ve kullanma yetkisinin müvekkillerine ait olduğunun tespitini isteme zarureti doğduğunu ileri sürerek "Ulus Kültür Merkezi, Kapalı Çarşı, Dolmuş Durakları Kompleksi Mimari Ön Projesi" üzerindeki tüm hakların ve kullanım yetkisinin müvekkillerinde olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl Davada Davalı Cevabı

Asıl Davada Davalı Cevabı

5. Davalı vekili; müvekkilinin mimar olduğunu ve ayrıca hâkim ortağı olduğu... Kardeşler İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. bünyesinde de faaliyet gösterdiğini, davacılar ile 2011 yılında tanıştığını ve davacıların yüklenici olduğu bazı projelerde alt yüklenici olarak yer aldığını, müvekkili ile davacılar arasında hiçbir şekilde iş/hizmet sözleşmesi bulunmadığını, dava konusu projede de davacıların müvekkilinden hizmet aldıklarını, söz konusu projenin tüm aşamasının müvekkili tarafından hazırlandığını ve projede eser sahibi olarak da müvekkilinin belirtildiğini, dolayısıyla müvekkilinin dava konusu projenin de alt yüklenicisi (taşeronu) olduğunu, tüm koruma kurul toplantılarına da müvekkilinin katıldığını ve koruma kurulu ile belediye talepleri doğrultusunda mimari tasarım raporu, trafik, ulaşım raporu, dolmuş kapasitesi-güzergahları hazırlanıp sunulduğunu, ayrıca söz konusu projede davacının talimat verebilme yeterliliğinin olmadığını, zira davacıların mimar olmadıklarını, dolayısıyla FSEK’nın 18/2 maddesinin uygulanmasının söz konusu olamayacağını, ayrıca müvekkiline yapılan iş nedeniyle ücretinin ödenmediğini, davacıların ödendiğini iddia ettiği ücretlerin daha önceki projelerde... Kardeşler İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından verilen taşeronluk hizmetine ilişkin olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Birleşen Davada Davacı İstemi

6. Davacı vekili; müvekkilinin davalının yüklenicisi olduğu "Ulus Kültür Merkezi, Kapalı Çarşı, Dolmuş Durakları Kompleksi Mimari Ön Projesi"nde alt yüklenici (taşeron) olarak mimari proje konusunda mimar olarak faaliyet gösterdiğini, söz konusu projenin eser sahibinin müvekkili olduğunu, hazırlanan projenin 29.11.2012 tarihinde onaylanarak kabul edildiğini, onaylanan bu projede mimar olarak müvekkilinin imzasının yer aldığını, iş sahibi Ankara Büyükşehir Belediyesince davalıya hakedişlerin tam olarak ödendiğini, ancak kendisine ön proje bedelinin ödenmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiş; 17.01.2018 tarihli artırım dilekçesi ile de talebini 119.276,50 TL olarak belirlemiştir.

Birleşen Davada Davalı Cevabı

7. Davalı vekili; davacının müvekkili emrinde işçi sıfatıyla çalıştığını, ancak ödemelerin davacının talebi doğrultusunda... Kardeşler İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye fatura karşılığı yapıldığını, yine davalıya aylık düzenli olarak elden ücret ve diğer haklarının ödendiğini, davacının müvekkilinden hiçbir alacağının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı

Mahkeme Kararı

8. Ankara 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 26.11.2018 tarihli ve 2014/425 Esas, 2018/420 Karar sayılı kararı ile; asıl dava yönünden, "Ulus Kültür Merkezi, Kapalı Çarşı, Dolmuş Durakları Kompleksi Mimari Ön Projesi"nin FSEK kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, bu projede projeyi yapan mimar olarak davalı ... isminin geçtiği, dolayısıyla projedeki eser sahibinin ... olduğunun resmî belge ile sabit olduğu, resmî belge karşısında ...’ın FSEK’nın 18/2 maddesi kapsamında ücretli çalıştığına dair iddiaların ve bu kapsamda tanık beyanları ile davalının internet sitesi aracılığıyla iş başvurusunda bulunduğu iddiasının dikkate alınmaması gerektiği, ayrıca davacı tarafından davalının hâkim ortağı olduğu... Kardeşler İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.ye yapılan ödemelerin başka işlere ait olduğu, diğer yandan belediyece onaylanan mimari eser üzerindeki mimar ismi olarak sadece davalının isminin yer almasından dolayı resmî belgeye itibar edilmesinin esas olduğu ve FSEK’nın 10 uncu maddesi gereğince birlikte eser sahipliğinden de bahsedilemeyeceği, ayrıca davalı ...’in Hacettepe Üniversitesinde kadrolu öğretim üyesi olduğu ve adı geçen projede yer alması konusunda üniversitenin resmî izni olmadığı gibi belediyece onaylanan resmî projede ve belediye ile yapılan 21.06.2012 tarihli hizmet alımı sözleşmesinde isminin geçmediği, bununla birlikte belediye ile yapılan 21.06.2012 tarihli sözleşmenin yüklenici olarak ...-Group T Tasarım Proje Uygulama tarafından imzalandığı, sözleşme kapsamına göre işin yapımında da bedelin yükleniciye ödeneceği, Group T Tasarım Proje Uygulama isimli ticari işletmenin sadece ... tarafından işletildiği, bu hususlarla birlikte birleşen davada mimar ...’ın belediye tarafından yükleniciye ödenecek hizmet bedelinden mimarlık hizmetine dair telif alacağını talep etmesi hususu birlikte ele alındığında malî hakların (mimari telif hakkı hariç) ...'e devredildiği sonucuna varılmış olduğu, zira taraflar arasında malî hakların devrine ilişkin FSEK’nın 52 nci maddesine uygun yazılı bir sözleşme bulunmasa da yasal zorunluluk olduğu hâlde başlangıçta yazılı sözleşme yapılmadan edimini ifa eden diğer tarafın ifasını da kabul eden tarafların daha sonra şekle aykırılığı ileri sürmesinin hakkın kötüye kullanılması sayılacağı, birleşen dava yönünden ise telif ücreti olarak bilirkişilerce tespit edilen 89.457,20 TL’nin hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle asıl davada ...'in tüm taleplerinin reddine, ...'in eser sahipliği konusunda talebinin reddine, ...'in "Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığının Ulus Kültür Merkezi Kapalı Çarşı Dolmuş Durakları Kompleksi Mimari Ön Projesi" adlı mimari eserde davacı ...'in (eserdeki mimarın telif alacağı hariç olmak üzere) malî hak sahibi olduğunun tespitine, birleşen davanın kısmen kabulü ile 89.457,20 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı

Özel Daire Bozma Kararı

9. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

10. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19.11.2020 tarihli ve 2019/1137 Esas, 2020/5228 Karar sayılı kararı ile; “…1. Asıl dava, Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı’nın “Ulusal Kültür Merkezi Kapalı Çarşı Dolmuş Durakları Kompleksi Mimari Ön Projesi” adlı eser sahipliği ile bu eser üzerindeki mali hak sahipliğinin tespiti taleplerine ilişkindir.

Bir eserin sahibinin onu meydana getiren kişi olduğu FSEK m. 1/B ve m. 8/1 hükümlerinde belirtildikten sonra, Kanunun 11nci ve 12nci maddeleriyle de eser sahipliğine ilişkin karineler düzenlenmiştir. Somut olaya uygulanması gereken FSEK’in 11/1 inci maddesinde, “yayımlanmış eser nüshalarında veya bir güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır” hükmüne yer verilmiştir. FSEK m.15/3 hükmünde ise, bir eserin kimin tarafından vücuda getirildiği ihtilaflı ise, yahut herhangi bir kimse eserin sahibi olduğunu iddia etmekte ise, hakiki sahibi hakkının tespitini mahkemeden isteyebilir.

FSEK m. 11 ve m. 15 hükümlerinden anlaşıldığına göre, öngörülen karine aksi ispatlanabilen adi kanunu bir karidedir. Zira ancak adi kanuni karinelerin aksinin ispatı mümkündür. Böyle karineler ancak aksi ispat edilinceye kadar delil teşkil eder (bkz. KURU, Baki, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Legal, ..., 2016, s. 324, dn. 18). Diğer taraftan belirtmek gerekirse fikri ürün olan bir eserin sahibi, maddi bir fiiliyle o eseri meydana getiren kişi veya kişilerdir. Eser sahibi, yaratma faaliyetinin gerçekleşmesi ile birlikte eser üzerindeki tüm hakları da iktisap eder. Eseri meydana getirmek maddi bir fiil olması nedeniyle, fiil ehliyeti olmayanlar bile bir eser meydana getirerek o eserin sahibi olabilirler. Diğer bir ifade ile FSEK kapsamında eser sahibi olabilmek için herhangi bir eğitim veya yeterlilik şartına gerek bulunmadığı gibi herhangi bir kuruma bağlı çalışmak da eser sahibi olmaya engel olmaz. Zira Kanunla gerçek hak sahipliği prensibi kabul edilmiştir.

Fikri ürün olan eser maddi bir fiil ile meydana getirildiğine ve üzerinde ismin yazılması da eser sahipliğine yönelik adi kanuni karine oluşturduğuna göre, böyle bir karinenin aksi ve dolayısıyla eser sahipliği ve ortak yaratılan bir eserde ismi eser sahibi olarak yer almayan ortak da eser sahibi olduğunu her türlü delille ispat edebilir. Diğer bir ifade ile söz konusu karinenin aksi her türlü delille ispat edilebilir (ERDİL, Engin, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Şerhi, Vedat Kitapçılık, ..., 2009, s. 343 vd. ile 390 vd.; LEVENT, Yavuz/ALICI, Türkay/MERDİVEN, Fethi, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Yorumu, s. 373).

Somut olayda ise, Dava konusu projenin Belediyeye sunulan aslında mimar olarak davalının ismi yazılı olup, davacılardan ...’in isim ve imzası bulunmamaktadır. Bu durum eserin sahibinin davalı olduğuna dair aksi her türlü delille ispatlanabilen adi kanunu bir karine oluşturmaktadır. Karinenin aksini iddia eden davacılar ispatlamakla yükümlüdür. Belirtildiği üzere her türlü delille karinenin aksinin ispatı mümkün olduğuna, davacı ...’inde projenin Belediyedeki aslında imzası bulunmadığına ve FSEK kapsamında eser sahibi olmak için herhangi bir yeterlilik vs ye gerek bulunmamasına rağmen, Mahkemece, Belediye tarafından onaylanan mimari projeyi yapan mimar olarak davalı ...’ın adının yer aldığı, davalının eser sahibi olduğunu gösteren bu belgenin resmi bir belge olduğu, aksinin bir başka resmi belge ile ispatlanamadığı, davacılardan ...’in de Hacettepe Üniversitesi’nde kadrolu öğretim üyesi olduğu, mesaisini Üniversitede geçirdiği, adı geçen projede yer alması konusunda Üniversitenin resmi izni olmadığı gibi Belediyece onaylı resmi projede ve Belediye ile yapılan Hizmet Alımı Sözleşmesinde isminin de geçmediği, Bu Sözleşmede muhatabın diğer davacı ... (Ertek)-Grup Tasarım firmasının olduğu şeklinde isabetli olmayan gerekçeler ile söz konusu adi karinenin aksinin ispatına yönelik davacı taraf delilleri hiç değerlendirilmeden davacıların eser sahipliğine yönelik taleplerinin reddine karar verilmesi doğru olmadığından, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün temyiz eden davacılar yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2. Birleşen dava ise, asıl davanın davalısı tarafından açılan mimarlık hizmetinden doğan alacağın tahsili talebine ilişkin olup, mahkemece bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, taraf vekillerinin rapora yönelik ciddi itirazları karşılanmamıştır. Bu itibarla mahkemece yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak tarafların itirazlarını karşılayacak şekilde davacı alacağının belirlenip, davalı tarafından yapılan ödemelerde tespit edilip alacaktan mahsup edildikten sonra varsa bakiye davacı alacağının hüküm altına alınması gerekirken, yetersiz ve denetime elverişsiz bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm tesisi doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden taraflar yararına bozulması gerekmiştir.

3. Bozma sebep ve şekline göre asıl davada taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir…” gerekçesiyle (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle asıl davanın oy çokluğuyla bozulmasına, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle birleşen davanın oy birliğiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Direnme Kararı

11. Ankara 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 24.05.2021 tarihli ve 2021/72 Esas, 2021/157 Karar sayılı kararı ile önceki gerekçeyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi

12. Direnme kararı süresi içinde asıl ve birleşen davada taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK