muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/8234, Karar No: 2015/10695, Tarih: 19.10.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/8234 E.  ,  2015/10695 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 27/03/2014 tarih ve 2009/505-2014/145 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin donatanı olduğu ... isimli gemiyle ...'in ...'ndan ...ı'na ... nolu konişmentoya tabi olarak taşınan konteynere havi yükün gemiden tahliye edildiğini, davalı şirketin yüke ilişkin ordinoyu 3.9.2008 tarihinde teslim aldığını, demuraj ücretine tabi olmayan ilk yedi günlük süre sonunda oluşan demurajın bir kısmını da ödediğini, ancak bu ödemeler sonrasında yükün bulunduğu konteynerin tahliye edilmemesi nedeniyle demuraj ücretinin oluşmaya devam ettiğini, davalı şirketin ordinoyu teslim almasına rağmen konteyneri tahliye etmemesi nedeniyle 362 günlük demuraj alacağının bulunduğunu ileri sürerek toplam 13.610,00 USD'lik demuraj alacağından fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak koşuluyla şimdilik 2.000,00 USD 'nin karşılığı Türk Lirası bedelinin en yüksek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davaya cevap vermeyip, duruşmalara iştirak etmemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; dosya içerisinde yer alan belgelerden davacının taşıyan davalının ise gönderilen olduğu, demuraj ücretinin sorumlusu taşıtan olmakla birlikte gönderilenin sorumlu tutulabilmesi için gönderilenin malı teslim alması ve taşıma sözleşmesinde buna ilişkin sorumluluğun kararlaştırılmış olmasının gerektiği, somut olayda konişmentoda demuraj ücretine ilişkin kaydın bulunmadığı, navlun sözleşmesinin ve emtianın alımına ilişkin bir faturanın da ibraz edilmediği, TTK'nın 1110. maddesi gereğince davacı ve davalı arasındaki ilişkiye konişmento hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, bir kısım demuraj ücretinin davalı tarafından ödendiği belirtilmiş ise de buna ilişkin dekontun ibraz edilmediği, davalının taşınan malı teslim almadığı, davacı defter kayıtlarında yer alan 629.12 TL tutarlı ödemenin liman masrafı mı demuraj ücreti mi olduğunun belirlenemediği, taraflar arasında demuraj ücretine ilişkin mutabakatın da ispatlanamadığı, davacı tarafından ordinonun teslim edilmiş olmasının da davalının alacak nedeniyle sorumluluğunun doğmasına yeterli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava; demuraj ücretinden kaynaklı alacak istemine ilişkin olup mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dosya içerisindeki belgelerden; taşınan malların 17.8.2008 tarihinde ...'na ulaşılacağı, standart konteyner için ilk yedi günün demuraj ücretine tabi olmayacağı bilgisinin ... no'lu telefona gönderilen faks mesajıyla bildirildiği, ...'nün 8.11.2012 tarihli yazısı ve 6.12.2007 tarihli davalı tarafından düzenlenen vekaletnameden faks bildiriminde bulunulan numaranın davalıya ait olduğu, davalı tarafından yetkilendirilen ... isimli şahsa 3.9.2008 tarihinde yüke ilişkin ordinonun teslim edildiği, davalı adına aynı tarihli ... ve ... sıra nolu faturaların düzenlendiği, taşınan mallar nedeniyle 21.10.2008 tarihinde ...ne Gümrük Beyannamesi sunulduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda sıra nosu belirtilen faturalardan ... sıra nolu faturada 183,39 TL konteyner demuraj ücretinin de davalıya fatura edildiği, davacı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde her iki fatura bedelinin davacıya ödendiğine ilişkin kayıtların yer aldığının da 30.5.2012 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği görülmüştür.

6100 Sayılı HMK'nın 222. maddesinde; mahkemece, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verilebileceği, ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olmasının şart olduğu, belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olmasının gerektiği, bu şartlara uygun tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtların birbirinden ayrılamayacağı belirtilmiştir. Aynı Yasa'nın 169. maddesinde; mahkemenin, kendiliğinden veya talep üzerine taraflardan her birinin isticvabına karar verebilebileceği, 171. maddesinde ise isticvabına karar verilen kimsenin belirlenen gün ve saatte isticvap olunmak üzere hazır bulunmasının istenebileceği, bu hususta çıkartılan davetiyede, isticvap konusu vakıaların gösterileceği; ilgili tarafın geçerli bir özrü olmaksızın gelmediği veya gelip de sorulara cevap vermediği takdirde, isticvap konusu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı ihtarının da yapılacağına değinilmiştir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 21. maddesinde; kendisine tebligat yapılacak kimse veya kanun uyarınca tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbirinin gösterilen adreste bulunmaması veya tebellüğden imtina etmesi halinde, tebliğ memurunun tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim edeceği ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine varsa yönetici veya kapıcıya bildireceği, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihin, tebliğ tarihi sayılacağı hükme bağlanılmıştır. Bu kanun uyarınca çıkartılan yönetmeliğin 29

. Bu kanun uyarınca çıkartılan yönetmeliğin 29. maddesinde de; 21, 22, 23, 25, 26 ve 27 nci maddelerde yazılı kişiler, tebliğ yapılacak olanın geçici olarak başka yere gittiğini belirtirlerse, tebliğ memurunun, muhatabın hangi sebeple adresten geçici olarak ayrıldığını, beyanda bulunanın adı ve soyadı ile sıfatını tebliğ tutanağına yazacağı, tebliğ tutanağını beyanda bulunana imzalattıracağı ve tebliğ edilecek evrakı beyanda bulunana vereceği, bu kişilerin, tebliğ evrakını kabule mecbur oldukları, imzadan kaçınmaları ve tebliğ evrakını kabul etmemeleri durumunda, tebliğ memurunun bu hususu tutanağa yazacağı, tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti üyesinden birine ya da kolluk amir veya memurlarına imza karşılığında teslim edeceği ve teslim ettiği kişinin adresini içeren ihbarnameyi gösterilen adresin kapısına yapıştıracağı düzenlenmiştir.

Somut olayda; mahkemece taraf defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması ve davalının isticvap edilmesine yönelik olarak, dava dilekçesinin tebliğ edildiği davalı adresine meşruhatlı davetiye gönderilmiş ancak, söz konusu davetiye yukarıda açıklanan Tebligat Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkartılan yönetmelik hükümlerine aykırı olarak komşu imzası alınmadan tebliğ edilmiştir. Mahkemece bu tebligat geçerli sayılarak

davalı defter ve belgeleri incelenmeden ve dava konusu hususta davalının isticvabı yoluna gidilmeden hüküm tesis edilmiştir. Bununla birlikte davacı tarafından sunulan teslim ordinosu, faturalar, defter kayıtları, gümrük beyannameleri, taşınan malların davalıya tesliminin gerçekleştiğine dair kuvvetli delil teşkil etmektedir. Yüke ilişkin konişmentoda demuraj ücretine ilişkin kayıt bulunmasa bile demuraj ücretinin emsaller gözetilerek hakkaniyete uygun biçimde tayinine de engel bulunmamaktadır. O halde mahkemece; usule uygun meşruhatlı davetiye ile davalıdan defter ve belgelerinin ibrazının istenmesi ve davalının sunulan belgeler uyarınca isticvap edilmesi sonrasında alınacak ek bilirkişi raporu veya oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmak suretiyle bir hüküm tesisi gerekirken eksik inceleme ve yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 15/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3209, Karar No: 2021/662, Tarih: 26.01.2021

**11. Ceza Dairesi         2020/3209 E.  ,  2021/662 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Düşme

Cumhuriyet savcısının temyiz talebinin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 310/son maddesinde belirlenen ve kıyasen uygulanması gereken 1 aylık yasal süre geçtikten sonra yapılmış olduğundan, temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'nin 317. maddesi uyarınca REDDİNE, 26.01.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13688, Karar No: 2014/18504, Tarih: 15.12.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/13688 E.  ,  2014/18504 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

İtirazın iptali istemine ilişkin davada ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi ve ... 3.Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava,davalıya sunulan özel güvenlik hizmeti bedelinin ödenmediği iddiasıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Asliye Ticaret Mahkemesince, davalının tacir sıfatının bulunmadığı gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.

Asliye Hukuk Mahkemesi ise,davalının tacir sıfatının bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta davacı, davalıya sunulan özel güvenlik hizmetinden kaynaklı fatura alacağının ödenmediği iddiasıyla alacağın tahsili amacıyla başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini talep etmiştir.Bu durumda davalının tacir olmadığı, uyuşmazlığın taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı ve davanın mutlak ticari dava niteliğinde bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre Borçlar Kanunundan kaynaklanan alacak davası niteliğinde olan uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 Sayılı HMK.’nun 21. ve 22. maddeleri gereğince ... 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 15.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14927, Karar No: 2014/4284, Tarih: 06.03.2014

**11. Hukuk Dairesi         2013/14927 E.  ,  2014/4284 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen davada verilen 13/03/2013 tarih ve 2009/589-2013/65 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, sayılı dosyasından evrak üzerinde verdiği karar ile müvekkili adına kayıtl. adına kayıtlı 3 adet hisse üzerine tedbir konulmasına karar verildiğini, davalı tarafın 11 seneden fazla bir süre geçtikten sonra yukarıda bahsi geçen tedbir talebinde bulunduğunu, daha sonra esas sayılı dosyasından hisse tescil davası açtığını, en büyük hissedarı durumunda olan dava dışı bu davanın açılmasından bir süre önce hisselerini üçüncü kişilere satmaya çalıştığını, hatta bir kaç kez bu konuda sözleşme dahi yapmış ise de satışa muvafakat elde edemediğini bunun en büyük nedeninin de toplam devir edilecek hissenin % 51'i bulunmaması yani hisse devir alacak kişi ya da şirketlerin hakim ortak durumuna geçememeleri olduğunu, bu itibarla dava dışı ile hisselerini satmak istemeyen diğer ortaklar arasında ihtilaf ortaya çıktığını, bu amaçla açılan davanın kötü niyetli olduğunu, davalının kötü niyetini ortaya koyduğunu, müvekkilinin 25 yıldan bu yana doktorluk yaptığını özel muayenehane poliklinik ve çeşitli hastanelerde yıllarda dahiliye uzmanı olarak çalıştıktan sonra dava dışı ile birlikte kurarak ticari ve mesleki hayatına devam ettiğini müvekkilinin tanınan ve sevilen kişi olduğunu, müvekkilinin bu yana çalışarak emeği ve mesleki çabaları ile çalışanlarına hastalarına ve çevresine karşı sağladığı itibar saygınlık ve prestij bir anda ortadan kalktığını ileri sürerek, 15.000,00 TL’nin manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına ve toplanan delillere göre, davalının tedbir talebinin Mahkemesi'nce değerlendirilip konulduğu, tedbir konulmasında davalıya atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

./..

-2-

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davalının ihtiyati tedbir talebini taraflar arasındaki düzenlenen 12/03/1998 tarihli hisse devir sözleşmesine dayalı olarak talep etmiş olmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 0,90 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 06/03/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3183, Karar No: 2011/6677, Tarih: 31.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/3183 E.  ,  2011/6677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'nın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

20.05.2009 tarihinde yapılan haciz işlemi sırasında düzenlenen tutanağa göre adresten taşınma söz konusu olup, bu durum ticareti terk anlamına gelmeyeceğinden şikayetin süresinde olduğu kabul edilmiştir. Ancak;

Şikayet dilekçesinde sanıkların isimlerine yer verilmesine ve adı geçenlere ilişkin delillerin toplanmasına ve kararın hüküm kısmında da isimleri belirtilmeden, çoğul olarak "sanıkların beraatine" şeklinde hüküm kurulduğu dikkate alındığında, hükmün her iki sanığa yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekmiş, sanık ... ...'nın karar başlığında gösterilmemesinin, mahallinde düzeltilebilecek bir hata olarak değerlendirilmiş, bu husus bozma sebebi yapılmamıştır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, İİK’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan eylem, yalnızca ticareti terk keyfiyetinin ticaret sicili memurluğuna bildirilmemesi değil, bununla birlikte İİK’nun 44. maddesine uygun olarak bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerinin bulunduğu bir mal beyanında bulunulmamasıdır. Bu durumda, Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan ticaret şirketlerinde ticaretin terki söz konusu olmayıp, ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesi nedeniyle İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesi ile getirilen mal beyanında bulunma yükümlülüğünün, gerçek kişi tacirlere yönelik olduğu, yukarıda sayılan ticaret şirketlerini kapsamadığı, eş anlatımla ticaret şirketlerinin müdür veya yetkililerinin İcra ve İflas Kanunu’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan ticareti terk suçunu işlemeleri yasal olarak mümkün olmadığı ve bu durumda atılı suç da oluşmayacağı sonucuna varıldığından tebliğnamedeki kararın bozulması istemine iştirak edilmemiştir.

Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararda yazılı gerektirici nedenlere, yapılan yargılama ve uygulamada isabetsizlik bulunmadığına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün İİK.’nun 366. maddesi uyarınca ONANMASINA, 31.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.