muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/17787, Karar No: 2023/1628, Tarih: 22.03.2023

**9. Ceza Dairesi         2021/17787 E.  ,  2023/1628 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/907 E., 2016/351 K.

SUÇLAR : Kasten yaralama (...), cinsel taciz, hakaret, kasten yaralama (...)

HÜKÜMLER : Düşme, ceza verilmesine yer olmadığına

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir oldukları, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Saruhanlı Asliye Ceza Mahkemesinin 29.04.2016 tarihli ve 2015/907 Esas, 2016/351 Karar Sayılı Kararı ile;

Mağdur sanık ...'in, katılan ...'e karşı cinsel taciz, hakaret ve kasten yaralama suçlarından, 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereğince ceza verilmesine yer olmadığına, 5237 sayılı Kanun'un 57 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilmesine,

Sanık ...'ın, mağdur sanık ...'e karşı kasten yaralama suçundan, 5271 sayılı Kanun'un 73 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince yasal süre içerisinde şikayette bulunulmaması nedeniyle, sanık hakkında açılan kamu davasının 5237 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesi delaletiyle 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereğince düşürülmesine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A.Mağdur Sanık ... Müdafiinin Temyiz İstemi

Süre tutum dilekçesiyle hükümlerin bozulmasına yönelik istemden ibarettir.

B.O Yer Cumhuriyet Savcısının Temyiz İstemi

Mağdur sanık ...'in akıl hastalığının bulunduğu ve mağdur sanık ...'i darp eden sanık ... hakkında 5237 sayılı Kanun'un 86 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde düzenlenen "Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı," yaralama suçundan kamu davası açıldığına, 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen yaralamaların soruşturulması ve kovuşturulmasının şikayete tabi olmadığına, dolayısıyla sanık ... hakkında ruh bakımından kendisini savunmayacak durumda bulunan kişiye karşı kasten yaralama suçundan mahkumiyet kararı verilmesi gerekirken, şikayet yokluğu sebebiyle düşme kararı verilmesinin usül ve yasaya aykırı olduğuna ve anılan kararın bozulması gerektiğine yöneliktir.

III. OLAY VE OLGULAR

III. OLAY VE OLGULAR

Olay günü saat 20:30 sıralarında ikametine gitmekte olan katılan ...’in, mağdur sanık ...'e ait evin önünden geçtiği sırada aralık olan sokak kapısından dışarıya çıkan ...'in, ...'e dönüp "Orospu. Kaltak. Benim yüzüme bakma" deyip hayalarını tutarak "Buraya bak" demek suretiyle hakaret edip, cinsel tacizde bulunduğu, bu durum karşısında sinirlerine hakim olamayan ...'in de ...'e " Sen nasıl konuşuyorsun. Sen benle böyle konuşamazsın" diyerek serzenişte bulunduğu ancak ...'in haksız davranışlarını sürdürüp bu defa da evinden aldığı tencere kapağıyla ...'in üzerine yaralama kastıyla yürüdüğü, ...'in, ...'in yanından hızlıca uzaklaşarak evine gittiği, olayı duyan ...'in eski eşi sanık ...’ın aynı gün mahalle içerisinde ...'i aramaya başladığı, ...'i düğün salonunun yan tarafında görmesi üzerine olayın kendisinde yarattığı infialle kendisine hakim olamayıp ...'e iki kere tokat atarak basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaraladığı anlaşılmış olup Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi'nin raporuna göre ...'in olay tarihinde işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamadığı tespit edilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Mağdur Sanık ... Hakkında Katılan ...'e Karşı Cinsel Taciz, Hakaret ve Kasten Yaralamaya Teşebbüs Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

5271 sayılı Kanun'un 191 inci maddesinde duruşmaya başlanmasına ilişkin kurallar ile sanığın sorgusunun nasıl icra edileceğine ilişkin hükümlere yer verildiği, anılan Kanunun 193 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise, kanunun ayrık tuttuğu haller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılamayacağının belirtildiği, Kanunun ayrık tuttuğu hallerden olan 5271 sayılı Kanun’un 193 üncü maddesinin 2 inci fıkrasında ise, “Sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava yokluğunda bitirilebilir” hükmüne yer verildiği, anılan hüküm yüz yüze yargılama ilkesinin istisnasını oluşturmakta ise de, somut olayda uygulanma imkanı bulunmadığı anlaşıldığından; savunma hakkı yanında yargılama yönteminin temel ilkelerinden olan “doğrudan doğruyalık, vasıtasızlık ve yüzyüzelik” ilkelerinin gerçekleştirilmesi amaçlarına da yönelik bulunan; "hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılamaz" hükmüne uyulmayarak, sanık hakkında yazılı şekilde ceza verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

B. Sanık ... Hakkında Mağdur Sanık ...'e Karşı Kasten Yarlama Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

B. Sanık ... Hakkında Mağdur Sanık ...'e Karşı Kasten Yarlama Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

Basit nitelikte kasten yaralama suçunun, 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kişilere karşı işlenmesi durumunda şikayete tabi olmadığı nazara alındığında, sanığın akıl hastası olan ...'i kasten yaraladığı olayda, suç tarihinde mağdurun beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olup olmadığına dair rapor aldırıldıktan sonra sonucuna göre sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinin uygulanıp uygulanmayacağına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Mağdur Sanık ... Hakkında Katılan ...'e Karşı Cinsel Taciz, Hakaret ve Kasten Yaralamaya Teşebbüs Suçları ile Sanık ... Hakkında Mağdur Sanık ...'e Karşı Kasten Yaralama Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçenin (A) ve (B) bölümlerinde açıklanan nedenlerle Saruhanlı Asliye Ceza Mahkemesinin 29.04.2016 Tarihli ve 2015/907 Esas, 2016/351 Karar sayılı kararına yönelik o yer Cumhuriyet savcısı ve mağdur sanık müdafiinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

22.03.2023 tarihinde karar verildi

Hükme iştirak eden üye ...'un karar yazımından önce 28.07.2023 tarihinde vefat etmesi nedeniyle imza eksikliğinin giderilemediğine dair 5271 sayılı CMK'nın 232/5. maddesine istinaden düşülen iş bu şerhin altı imzalanmıştır.
Yargıtay — Esas No: 2013/27857, Karar No: 2016/3508, Tarih: 18.04.2016

**15. Ceza Dairesi         2013/27857 E.  ,  2016/3508 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : TCK'nın 158/1-a, 52/2-4 ve 53. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Dolandırıcılık suçundan sanıkların mahkûmiyetine ilişkin hükümler, sanıklar tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü.

Sanıkların, yolda karşılaştıkları mağdura selam verip, dualar ederek hatim döktükleri ve "Senin bir derdin var, biz senin için görevlendirildik" dedikten sonra sanık ...’ın, kendisini derviş, ...’i de yardımcısı olarak tanıtıp, bir dileği varsa yerine getireceğini söylemesi üzerine mağdurun hasta kızının iyileşmesini istediğini belirttiği, sanıkların da zaten bunun için görevlendirildiklerini beyan ederek ve dini konular üzerinde durarak beynini yıkadıktan sonra hiddetli bir şekilde "Senin bir adağın var, niye yerine getirmiyorsun, işin gücün var" dedikleri, sonrasında da adağın yerine getirilmesi için 700,00 TL para aldıkları, yine adak için, bir büyük baş hayvan parası için 4.000,00 TL hazırlamasını söyledikleri, bunun dışında lokma dağıtılmak üzere 25,00 TL daha aldıktan sonra 1,00 TL ile birlikte bir tespih ve küçük Kuran-ı Kerim kitapçığı verdikten sonra mağdura arkasına bakmadan koşarak gitmesini söyledikleri anlaşıldığından, eylemlerinin dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

06.09.2011 tarihli tutanakta, mağdura verilmek üzere 700,00 TL parayı sanıkların rızaen teslim ettiklerinin belirtilmesi ve sonrasında bu paranın mağdura iade edildiğinin anlaşılması karşısında, mağdurun yeniden beyanlarına başvurularak, tüm zararının karşılanıp karşılanmadığı, kısmi ödemeye muvafakat edip etmediği hususları sorulduktan sonra TCK’nın 168/1. maddesinin uygulanma şartlarının oluşup oluşmadığının da karar yerinde tartışılması yerine, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı olup, sanıkların temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesine istinaden halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 18.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17463, Karar No: 2017/6020, Tarih: 25.09.2017

**10. Hukuk Dairesi         2015/17463 E.  ,  2017/6020 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 09.02.2007 tarihli iş kazası sonucu yaralanan sigortalıya bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, tedavi gideri nedeniyle meydana gelen Kurum zararının davalıdan tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 26. maddesidir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; Kurum müfettişi tarafından düzenlenen raporda; davalı işverenin %80, kazalı sigortalının %20 kusurlu olduğu, dosyadan alınan 04.08.2011 tarihli kusur raporunda; davalı işverenin 7/8, kazalı sigortalının 1/8 kusurlu olduğu, hükme esas alınan kusur raporunda; davalı işverenin %60, kazalı sigortalının %40 kusurlu olduğu tespitinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Hükme esas alınan kusur raporunda, yukarıda belirtilen kusur raporları arasındaki çelişki giderilmemiştir. Mahkemece, raporlar arasındaki çelişki giderilerek karar verilmelidir.

Kusur raporlarının, 5510 sayılı Yasanın 21., 4857 sayılı Yasanın 77. ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. 4857 sayılı Yasanın 77. maddesi; "İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar..."

düzenlemesini içermektedir. Anılan düzenleme, işçiyi gözetim ödevi ve insan yaşamının üstün değer olarak korunması gereğinden hareketle; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınmasını zorunlu kılmaktadır. İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede; ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne ayrkırı davranışın doğurduğu sonuçlar, ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır.

O hâlde, temyiz eden davacı Kurum vekilinin temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25.09.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/15735, Karar No: 2019/14302, Tarih: 24.09.2019

**4. Ceza Dairesi         2015/15735 E.  ,  2019/14302 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Silahla tehdit, hakaret

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre, yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Tekerrüre esas alınan ilama konu TCK'nın 151/1. maddesine uyan mala zarar verme suçunun, 02/12/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkrayla uzlaşma hükümlerinin yeniden düzenlenmesi, üçüncü fıkrada yer alan "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin madde metninden çıkarılması nedeniyle uzlaştırma kapsamına alınması karşısında, anılan ilam ile ilgili uyarlama yargılaması yapılıp yapılmadığı araştırılarak sonucuna göre tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

2-Sanığın cezasından TCK’nın 43/2-1. maddesi uyarınca ¼ oranında indirim yapılırken sonuç cezanın 4 ay 11 gün yerine 3 ay 41 gün olarak belirlenmesi,

3-Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 günü, Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin kararının yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ...’in temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, HÜKÜMLERİN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 24/09/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/739, Karar No: 2017/8043, Tarih: 30.10.2017

**12. Ceza Dairesi         2017/739 E.  ,  2017/8043 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Dava : Koruma tedbirleri nedeni ile tazminat

Hüküm : Davanın reddi

Davacının tazminat talebinin reddine ilişkin hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Gerekçeli karar başlığında "koruma tedbirleri nedeni ile tazminat" yerine "yakalama veya tutuklama sonrası kyo veya beraat kararı verilmesi halinde tazminat", "suç" ibarelerine yer verilmesi mahallinde düzeltilmesi mümkün yazım yanlışlığı, "19/03/2014" olan dava tarihi ile hüküm duruşmasında hazır bulunan Cumhuriyet savcısının ad - soyad ve sicilinin gösterilmemesi mahallinde ilavesi mümkün yazım eksikliği olarak kabul edilmiştir.

6100 sayılı HMK’nın geçici 3. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan ve 21.07.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5219 sayılı Kanunun 2. maddesi ile değişik HUMK’un 427. ve ek 4. maddelerindeki temyiz sınırı, davacı için talep edilen ve reddedilen tazminat miktarlarına göre hükmün kesin olması nedeniyle davacı vekilinin temyiz isteminin 1086 sayılı HUMK’un 432. maddesi gereğince isteme aykırı olarak REDDİNE, 30/10/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8714, Karar No: 2014/9978, Tarih: 25.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/8714 E.  ,  2014/9978 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Y A R G I T A Y K A R A R I

Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 24.01.2014 tarih ve 1 sayılı kararı ile iş kazaları ve meslek hastalığından kaynaklanan işveren ve işçi arasındaki maddi ve manevi tazminat taleplerinin temyiz incelemesi Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'ne verilmiştir.

SONUÇ: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın meslek hastalığından kaynaklanması ve Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun anılan kararına göre dosyanın Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'ne GÖNDERİLMESİNE, 25.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/5470, Karar No: 2011/5782, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/5470 E.  ,  2011/5782 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'in İİK'nun 337/a maddesi uyarınca üç'er ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanıklar müdafii tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.