muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/7755, Karar No: 2014/658, Tarih: 03.02.2014

**23. Hukuk Dairesi         2013/7755 E.  ,  2014/658 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 11/07/2013

NUMARASI : 2011/447-2013/372

Taraflar arasındaki ortaklık tespiti davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı kooperatif vekili Av. F.. Ş.. gelmiş, başka gelen olmadığından onların yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı kooperatife ait konutların davalı şirket tarafından satışa sunulduğunu, müvekkilinin 14.07.1995 tarihli sözleşme ile 1. Blok 402 no'lu konutu satın aldığını, ancak üyelik kaydının yapılmadığını ileri sürerek, davacının davalı kooperatif ortağı olduğunun tespitini ve hükmen tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilleri ise davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının davalı şirket ile taşınmaz satışı konusunda adi sözleşme imzaladığı, sözleşmede kooperatif ortaklığıyla ilgili bir ibare bulunmadığı, kooperatifin bu sözleşmenin tarafı olmadığı, taşınmazın kooperatif adına olduğu ancak davacı ile kooperatif arasında hukuki bir ilişki bulunmadığı, gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.

Davacı ile davalı şirket arasında 14.07.1995 tarihinde daire satışına ilişkin sözleşme imzalandığı ve davacının ödemelerini yaptığı dosya kapsamı ile sabittir. Yine davalı şirket ile davalı kooperatif arasında 22.06.1995 tarihinde imzalanan hizmet sözleşmesi ile şirketin, kooperatifin dairelerini pazarlama ve "iştirakçi" temin etmeyi taahhüt ettiği, bu sözleşmenin 26.06.1996 tarihli kooperatif genel kurulunda onaylandığı, 28.06.1997 ve sonraki tarihli bazı genel kurullarda, davalı Jetpa Sın. Ürn. Ürt. Paz. Ltd. Şti'nden konut alan kişilerin belirli koşullarda üyeliğe kabul edilmesine yönelik kararlar alındığı görülmüştür. Nitekim, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, davalı.... Ürn. Ürt. Paz. Ltd. Şti'nden, davalı kooperatife bir miktar nakdi ve ayni unsurun aktarıldığı ve ayrıca davalı şirketten daire satın alan bazı kişilerin belirli dönemlerde davalı kooperatife üye olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda mahkemece, davalı şirketin davacı dışında başka şahıslara da aynı şekilde konut satıp satmadığı, adi yazılı şekilde konut satın alan bu şahısların davalı kooperatif tarafından ortak olarak kaydedilip kaydedilmediği, başlangıçta .... Ür. ve Paz. Ltd. Şti ile muhatap olanlarla davalı kooperatifin bu şekilde bir ilişki kurmasının dayanağı olan ve kooperatif yetkili organlarınca alınan kararlar ile diğer tüm dayanaklar tespit edilerek, davalı kooperatif tarafından davacı ile aynı konumda olan şahıslar ile davacı arasında eşitliğe aykırı bir biçimde uygulama yaratılıp yaratılmadığının, davacı veya davacı ile benzer konumda olan dava dışı şahıslarla davalı .... Ür. ve Paz. Ltd. Şti. arasında imzalanan sözleşmelerin davalı kooperatif tarafından dolaylı veya dolaysız şekilde benimsenip benimsenmediğinin, kooperatif genel kurul kararları ve diğer tüm kayıtları üzerinde uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılarak, davacı için açık kapı ilkesinin işletilmesinden doğan bir hakkının mevcut olup olmadığının da değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, davalı şirket ile davacı arasında imzalanan sözleşmede kooperatif ortaklığına ilişkin bir ibarenin bulunmaması ve kooperatifin bu sözleşmenin tarafı olmaması gerekçesiyle ve eksik inceleme ile davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 03.02.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7249, Karar No: 2019/19507, Tarih: 11.11.2019

**9. Hukuk Dairesi         2019/7249 E.  ,  2019/19507 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ

MAHKEMESİ : BURSA 9. İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, işçilik alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin red kararına karşı davacı avukatı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi davacı avukatının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nun 370. maddesi uyarınca ONANMASINA, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 11/11/2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/11577, Karar No: 2010/14483, Tarih: 21.12.2010

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2010/11577 E.  ,  2010/14483 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 26.08.2009 gününde verilen dilekçe ile TMK'nun 724.maddesi gereğince tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 10.06.2010 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 21.12.2010 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalı vekili Av.... geldi. Karşı taraftan gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılar, 24.08.1969 ve 19.09.1969 tarihlerinde düzenlenen satış sözleşmesi ile murisleri tarafından davalıdan satın alınan 450.00 metrekare taşınmaz üzerine iyiniyetle inşa edilen bina değerinin arazi değerinden fazla olduğunu belirterek davalı adına kayıtlı olan 2283 ada 13 (imar ile 2283 ada 26) numaralı parselin tapu kaydının iptali ile adlarına tescili isteğinde bulunmuşlardır.

Davalı duruşmalara katılmamış, herhangi bir cevap da vermemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü davalı temyiz etmiştir.

Dava, Türk Medeni Kanununun 724. maddesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.Türk Medeni Kanunu m. 684. ve 718 hükümleri gereğince yapı, üzerinde bulunduğu taşınmazın mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) haline gelir ve o taşınmazın mülkiyetine tabi olur. Ancak, yasa koyucu somut olaydaki taşınmazların durumunu genel hükümlere bırakmamış, bu konumdaki taşınmazların maliki ile yapıyı yapan kişi arasındaki ilişkiyi Türk Medeni Kanununun 722, 723. ve 724. maddelerinde özel olarak düzenlemiştir. Uyuşmazlığın bu kapsamda değerlendirilmesi gerekecektir.

Bir kimsenin kendi malzemesi ile başkasının tapulu taşınmazına sürekli, esaslı ve mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) niteliğinde yapı yapması halinde diğer koşullar da mevcutsa malzeme sahibi yapının bulunduğu alan ile yapının kullanılması için zorunlu arazi parçasının tescilini mülkiyet hakkı sahibinden isteyebilir.

Türk Medeni Kanununun 724. maddesinde yapı sahibine tanınan bu hak, kişisel hak niteliğinde olup, bina sahibi ve onun külli halefleri tarafından, inşaat yapılırken taşınmazın maliki kim ise ona ya da onun külli haleflerine karşı ileri sürülebilir. Hemen belirtmek gerekir ki, taşınmaza sonradan malik olan kişiye karşı da bu kişisel hak ancak yapı sahibini bu haktan mahrum bırakmak amacıyla arsa sahibi ile el ve işbirliği içinde olduğu iddiası ileri sürülebilir.

Malzeme sahibinin Türk Medeni Kanununun 724. maddesine dayanarak tescil talebinde bulunabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır;

Malzeme sahibinin Türk Medeni Kanununun 724. maddesine dayanarak tescil talebinde bulunabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır;

Türk Medeni Kanununun 724.maddesi hükmünden açıkça anlaşıldığı üzere, taşınmaz mülkiyetinin yapı sahibine verilebilmesi için öncelikli koşul iyiniyettir. Öngörülen iyiniyetin Türk Medeni Kanununun 3.maddesinde hükme bağlanan sübjektif iyiniyet olduğunda da kuşku yoktur. Bu kural, malzeme sahibinin, elattığı taşınmazın başkasının mülkü olduğunu bilmemesini veya beklenen tüm dikkat ve özeni göstermesine karşılık bilebilecek durumda olmamasını ya da yapıyı yapmakta haklı bir sebebinin bulunmasını ifade eder.

Malzeme sahibinin tescil istemi ile açtığı davada iyiniyetin varlığı iddia ve savunmaya bakılmaksızın mahkemece re’sen araştırılmalıdır. Ne var ki, 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi olay ve karinelerden, durumun özelliklerine göre kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş olduğu açık bulunan malzeme sahibinin temliken tescil talebinde bulunması mümkün değildir. Çünkü bu gibi durumlarda kötüniyet karşı tarafın ispatı gerekmeden belirlenmiş olur. Ayrıca iyiniyet inşaatın başladığı andan tamamlandığı ana kadar devam etmelidir.

b) İkinci koşul ise yapı kıymetinin taşınmazın değerinden açıkça fazla olmasıdır;

Bu koşul dava tarihine ve objektif esaslara göre saptanmalı, fazlalık ilk bakışta da kolayca anlaşılmalıdır. İnşaatın kapsadığı alanın ifrazı kabil ise arsa değeri yalnız bu kısma göre, aksi halde tamamının değerine göre bulunmalıdır. Bazı Yargıtay kararlarında vurgulandığı üzere, inşaatın kaldırılmasının arazi ve malzemeye vereceği zarar, kaldırılmasıyla malzeme sahibinin elde edeceği yarardan daha fazla ise inşaatın kaldırılması fahiş bir zarara yol açar.

c) Üçüncü koşul, yapıyı yapanın (malzeme sahibinin), taşınmaz malikine uygun bir bedel ödemesidir.

Uygun bedel genellikle yapı için gerekli olan arsa miktarının dava tarihindeki gerçek değeri olarak kabul edilmekte ise de, büyük bir taşınmazın bir kısmının devri gerektiğinde geri kalan kısmın bedelinde noksanlıklar meydana gelecekse, bunlar taşınmaza bağlı öteki zararlar da göz önünde bulundurularak hak ve yarar dengesi kurulması suretiyle hesaplattırılmalı, iptale konu zemin bedeli arsa sahibine ödenmek üzere depo ettirilmeli, önceden ödenmiş bedel var ise bu miktar ödenecek bedelden mahsup edilmelidir.

Yukarıda değinilen üç koşulun yanı sıra, yapının bulunduğu arazi parçası davalıya ait taşınmazın bir kısmını kapsıyor ise tescile konu olacak yer, inşaat alanı ile zorunlu kullanım alanını kapsayacağından mahkemece iptal ve tescile karar verebilmek için bu kısmın ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince;

Yukarıda değinilen üç koşulun yanı sıra, yapının bulunduğu arazi parçası davalıya ait taşınmazın bir kısmını kapsıyor ise tescile konu olacak yer, inşaat alanı ile zorunlu kullanım alanını kapsayacağından mahkemece iptal ve tescile karar verebilmek için bu kısmın ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince;

1-Yapılan yargılamaya toplanan deliller ve dosya kapsamına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiş reddi gerekmiştir.

2-Mahkemece taşınmaz bedelinin ödendiği kabul edilerek tapu kaydının iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmiş ise de davacılar murisi ile davalı arasında düzenlenen satış sözleşmelerine göre satış bedeli kısmen ödenmiş, tamamının ödendiği davacı tarafından da kanıtlanmamıştır.TMK.nun 724. maddesi gereğince tescil isteğinin kabulü için yasal koşulların varlığı halinde ödenmesi gereken arazi bedeli genellikle yapı için gerekli olan arsa miktarının dava tarihindeki gerçek değeridir.Ancak iptale konu zemin bedeli arsa sahibine önceden ödenmiş ise bu miktar ödenecek bedelden mahsup edilmelidir.

Belirtilen nedenle mahkemece dava konusu taşınmazın değeri yukarıda açıklanan ilkelere göre saptananmalı, ödenen bedeller dava tarihine göre güncellenerek belirlenen bedelden mahsup edilmeli, ödenmesi gereken bir bedelin varlığı halinde BK.nun 81.maddesi gereğince davacıya uygun süre verilerek oluşacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu yön gözetilmeksizin yazılı şekilde verilen karar usul ve yasaya aykırı olup kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Davalının temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 825.00 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 21.12.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19423, Karar No: 2015/19850, Tarih: 17.11.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/19423 E.  ,  2015/19850 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir,

Mahkemece, bozmaya uyularak ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, iş kazası sonucu yaralanan sigortalıya bağlanan gelir,ödenen geçici iş göremezlik ödemeleri ve tedavi gideri nedeniyle meydana gelen Kurum zararının tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 10 ve 26. maddesidir.

Dosya kapsamına göre; davalı apartman yönetiminde kapıcı olarak çalışan sigortalı, bahçe kısmına inen merdivenleri hortumla yıkamak isterken, 8-10 basamaklı merdivenden düşerek yaralanmış olup, mahkemece, bozma sonrası alınan bilirkişi raporunda; davalı işverenin su ve çamur işinde çalışan işçiye uygun boy ve nitelikte çizme verilmemesi nedeniyle % 25 oranında, sigortalının ise % 75 oranında kusurlu olduğu saptandığı halde; sigortalının kaza tarihinde ayağında çizme olduğu yönündeki sonradan alınan beyanına itibar edilerek, özellikle de sigortalının işverene karşı tazminat davası açtığı da gözetilerek, sigortalının tam kusurlu olduğu kabul edilmişse de, işverenin sigortalıya çizme vs koruyucu teslim ettiğini belge ile kanıtlayamaması karşısında, sonradan alınan ve samimi bulunmayan bu beyana itibar edilerek davanın reddine karar verilmesi isabetsizdir.

Dosya kapsamına göre; oluşa ve mevzuata uygun olduğu anlaşılan ve davalı işverenin, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi nedeniyle % 25 oranında kusurlu olduğu yönündeki bilirkişi raporuna itibar edilerek, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, 17.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/21446, Karar No: 2010/3529, Tarih: 04.03.2010

**3. Hukuk Dairesi         2009/21446 E.  ,  2010/3529 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde 4.849.48 TL alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı vekili 28.6.2007 tarihli dilekçesinde özelleştirme nedeniyle ...'den nakil gelen ve Araştırma Hastanesinde müdür yardımcısı olarak görev yapan davalı ... 'e Döner Sermaye Saymanlığınca sehven fark tazminatı dikkate alınmadan 4.849.48 TL fazla döner sermaye ek ödemesi yapıldığı, iadesi talep edildiği halde ödenmediği belirtilerek davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Yargılama esnasında davalı vefat etmiş, mahkemece mirasçılar davaya dahil edilerek yargılama yapılmıştır.

Davalı taraf, 60 günlük süre geçtikten sonra talepte bulunulamayacağını, ayrıca Yargıtay İçtihatlarına göre fazla ödenen bedelin terekeye dahil olmadığını, bu nedenle kendilerinden istenemeyeceğini savunarak davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece; dahili davalıların murisi ...'e fuzulen ödenen ücretlerin terekeye dahil olmadığı, mirasçılardan istenemeyeceği gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Davada, davalıların murisi ...'e hatalı ödenen 4.849.48 TL'nin tahsili istenilmiştir. TMK 641.md.uyarınca "Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludurlar."

Mahkemece anılan madde hükmü uyarınca murisin doğmuş tüm borçlarından mirasçıların müteselsilen sorumlu olduğu gözetilmeden, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 4.3.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/24402, Karar No: 2015/16276, Tarih: 04.05.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/24402 E.  ,  2015/16276 K.**

**"İçtihat Metni"**

ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ)

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı işçinin fazla mesai yapmasına rağmen karşılığı olan ücretlerinin ödenmediğini iddia ederek fazla mesai alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, fazla mesai alacağının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar yasal süresi içerisinde temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davaya konu işçilik alacalarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı ile faiz başlangıcı yönlerinden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Belirsiz alacak davası 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen ve alacaklıya bazı avantajlar sağlayan yeni bir dava türüdür. Sözü edilen hükme göre “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir”. Şu hale göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkânsız ise belirsiz alacak davası açılabilir. Öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez ise yine belirsiz alacak davası açılabilir.

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK’nun 107. maddesinin gerekçesinde, birçok kez hak arama özgürlüğüne vurgu yapılmıştır. Yine alacaklının hukuki ilişkiyi, muhatabını ve talep edebileceği asgari tutarı bilmesine rağmen “alacağın tamamını tam olarak” tespit edemeyecek durumda olması da davanın nedenleri arasında sayılmıştır. Bu itibarla belirsiz alacak davasıyla ilgili yoruma gidildiğinde, alacaklının hak arama özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekir. Bunun aksine ilgili hükmün, alacaklının hakkına ulaşmasını kısıtlayan şekilde ele alınması doğru olmaz.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Konuyu iş mevzuatı açısından ele aldığımızda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3, 8, 22, 28, 32, 37, 67. maddelerinde işverene çalışan her bir işçi yönünden kayıt tutma ve işçiye belge verme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Bütün yasal yükümlülüklere uyan işveren bakımından kural olarak işçi alacaklarının belirsiz olduğundan söz edilemeyecektir. Zira işçinin çalışma süresinin tam olarak kayda geçirildiği, iş sözleşmesi ile ücreti, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlendiği, işçiye her ay ücret hesap pusulası verildiği, günlük ve haftalık iş sürelerinin işçiye önceden bildirildiği, işçinin yaptığı olağanüstü çalışmalar için kendisine belge verildiği durumlarda, işçinin birçok alacağı belirli ya da belirlenebilir durumdadır. Sadece hâkimin takdirine kalan bazı alacaklar bakımından yine de başlangıçta bir belirsizlikten söz edilebilecektir.

İşçilik alacaklarının hesabı genelde iki kritere tabidir. İşçinin işyerinde geçen çalışma süresi ve ücreti ile ekleri bilindiğinde işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Bu yüzden özellikle kamu kurumlarında işçinin çalışmalarının tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmesi ve işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçinin ücreti ile eklerinin toplu iş sözleşmesinde yer alması sebebiyle işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Yine de hâkimin taktir alanına giren manevi tazminat, taktiri indirime tabi fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, cezai şart, sözleşmenin kalan süresine ait ücret gibi alacakların başlangıçta tam olarak ve tamamen belirlenmesi mümkün değildir. Nitekim 107. maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde de, alacaklının “talep edebileceği miktarı asgari olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağın tamamını tam olarak tespit” edememesi halinde belirsiz alacak davası açılabileceği ifade edilmiştir.

Gerekçede örnek olarak “keşif ve bilirkişi raporu” ile alacağın miktarının tespit olunmasından söz edilmiştir ki, iş yargısında bilirkişi hesap raporu alınması çok yaygın bir uygulamadır. Yine 107. maddenin 2. fıkrasında “karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu” alacak miktarının belirlenmesinden söz edilmiştir ki, yukarıda sözü edilen yasal yükümlülükler sebebiyle işçiye çalışırken belge vermekle yükümlü olan işveren bunu yerine getirmediğinde, işçinin alacağın miktarını tam olarak belirlemesini beklemek doğru olmaz.