muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1329, Karar No: 2020/1040, Tarih: 16.12.2020

15. Bu genel tanımdan sonra uyuşmazlığın çözümü için yasal mevzuatın incelenmesinde yarar vardır.

16. 4857 sayılı İş Kanununun (4857 sayılı Kanun/İK) “İdari para cezalarının uygulanmasına ilişkin hususlar” başlıklı 108. maddesi ;

“Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 ve 106 ncı maddelerdeki idari para cezaları hariç, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. (Değişik ikinci cümle: 13/2/2011-6111/79 md.) 101 inci ve 106 ncı maddeler kapsamındaki idari para cezaları ise doğrudan Türkiye İş Kurumu il müdürü tarafından; birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu il müdürünce verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir. 106 ncı maddeye göre verilecek idari para cezası için, 4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (h) bendindeki tutar esas alınır.” şeklindedir.

17. 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un (4904 sayılı Kanun) “İdari para cezaları” başlıklı 20/son maddesi ;

“Bu Kanunda düzenlenen idari para cezaları, Kurum ile çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince verilir, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre Kurumca tahsil edilir ve Kurum bütçesine gelir kaydedilir. Tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faizi ile birlikte tahsil edilir. Kanun yoluna başvurulması, idari para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz. İdari para cezaları hakkında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmünü içermektedir.

18. Gerek 4857 sayılı Kanun da gerekse de 4904 sayılı Kanunda atıf yapılan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun (5326 sayılı Kanun/ Kabahatler Kanunu) “İdari para cezası” başlıklı 17. maddesi ise;

“ (1) İdarî para cezası, maktu veya nispi olabilir.

(2) İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.

“ (1) İdarî para cezası, maktu veya nispi olabilir.

(2) İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur.

(3) (Değişik: 6/12/2006-5560/32 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî para cezalarının ilgili kanunlarında 1/6/2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler tarafından verilen idarî para cezaları Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Sosyal güvenlik kurumları ile mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları kendi bütçelerine gelir kaydedilir. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen idarî para cezaları ise, ilgili kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, Genel Bütçeye gelir kaydedilir. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının verdiği para cezaları, kendi kanunlarındaki hükümlere tâbidir. Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde, idarî para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir yıl içinde ve dört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi halinde, idarî para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil edilir.

(4) (Değişik: 6/12/2006-5560/32 md.) Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gereken idarî para cezalarına ilişkin kesinleşen kararlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairelerine gönderilir. Sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler tarafından verilen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında aksine hüküm bulunmadığı takdirde, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kendileri tarafından tahsil olunur. Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen ve Genel Bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyen idarî para cezaları, ilgili kanunlarında özel hüküm bulunmadığı takdirde genel hükümlere göre tahsil olunur.

(5) İdarî para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içinde durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir.

(6) Kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilâtını derhal kendisi gerçekleştirir. İdarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.

(5) İdarî para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içinde durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir.

(6) Kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilâtını derhal kendisi gerçekleştirir. İdarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.

(7) İdarî para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki idarî para cezaları açısından uygulanmaz.” şeklinde düzenlenmiştir.

19. Hukuk devletinin bir gereği olarak bireyler hakları ihlal edildiği ya da tehlikeye düştüğü durumda, hukukî korunma için devlete başvurmak zorunda olup, kendiliğinden hak arama yetkisine sahip değildirler. Bireylere tanınan bu hak, devletin anayasal teminatı altındadır. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Anayasa)’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” hükmünü düzenlemiş olup, hak arama özgürlüğü adı altında hukuki koruma (korunma) talebine yönelik anayasal teminatı bireylere vermektedir.

20. Anayasa'nın 36. maddesinin 1. fıkrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur.

21. Bütün idari işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlanmaktadır. Bu şekilde idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanması, idari yaptırımlara da bu karinenin uygulanmasını gerekli kılmaktadır. Bir idari yaptırım kararının alınması ve uygulanması da kural olarak hukuka uygunluk karinesinden istifade etmektedir (Kurt, H.:İdari Yaptırımlara Karşı Güvenceler,Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XVIII, Y. 2014, Sa. 1, s. 133).

22. Bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; idari para cezasına karşı Sulh Ceza Mahkemesine başvurulmasının tahsil işlemlerini durdurmadığı, idari para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçünün tahsil edileceği, peşin ödemenin kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemediği, diğer bir anlatımla, para cezasına karşı kanun yoluna başvurmadan önce ödeme yapılmasının ve sonrasında başvuruda bulunulmasının ilgilinin bu haktan yararlanması için yeterli olduğu anlaşılmaktadır. Peşin ödeme indiriminden faydalanılmasının ön koşulu yargı yoluna başvurmadan idari para cezasının ödenmesidir.

23. Böylece hem idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı ilkesine uygun düzenleme yapılmış hem de Kurum tarafından aleyhine para cezası düzenlenen tarafa bir imkân tanınmış olup erken ödeme teşvik edilerek para cezasının bir an önce Hazineye aktarılması amaçlanmıştır.

24. Kabahatler Kanunu’nda peşin ödemenin kanun yoluna başvurma hakkını engellemeyeceği açık bir şekilde düzenlendiği gibi kanun yoluna başvuru hâlinde faydalanılan peşin ödeme indiriminin iptal edileceği yönünde bir kurala da yer verilmemiş olmakla, peşin ödeme indirimi düzenlemesi kişilerin hak arama hürriyetine aykırılık sonucunu doğurmamaktadır.

25. Davacıya tebliğ edilen 20.09.2010 tarihli borç bildirim belgesinde ödeme şekli, peşin ödeme indiriminin uygulanma süresi, itiraz hakkı, itiraz edilecek mercii ile süresinin de belirtildiği dikkate alındığında davacıya gerekli bilgilendirmenin yapıldığı ve davacının idari para cezasının işleyişine yönelik süreç hakkında aydınlatıldığı anlaşılmakla hak arama özgürlüğünün zedelendiğinden de söz edilemez.

25. Davacıya tebliğ edilen 20.09.2010 tarihli borç bildirim belgesinde ödeme şekli, peşin ödeme indiriminin uygulanma süresi, itiraz hakkı, itiraz edilecek mercii ile süresinin de belirtildiği dikkate alındığında davacıya gerekli bilgilendirmenin yapıldığı ve davacının idari para cezasının işleyişine yönelik süreç hakkında aydınlatıldığı anlaşılmakla hak arama özgürlüğünün zedelendiğinden de söz edilemez.

26. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; 5326 sayılı Kanun’un 28. maddesinin ilk hâlinde itiraz edilen idari yaptırım kararına karşı mahkemece başvurunun reddine ya da idari yaptırım kararının kaldırılmasına şeklinde iki türlü karar verebileceğinin düzenlendiği, daha sonra ek 9. madde ile idari para cezasının miktarında değişiklik yaparak başvurunun kabulüne karar verileceği şeklinde düzenlemeye de yer verildiği, bu düzenlemelere göre idari para cezasına itiraz sonucunda miktar değişikliği yapılarak itirazın kabulüne karar verildiğinde mahkeme hükmü ile yeni bir ceza doğduğu, Devletin temsilcisi idarenin kusuru ile yaptığı hesap hatasının korunmaması ve mahkemece verilen iptal kararı ile yeni bir süreç başlaması gerektiği, iptal kararına itiraz edilmeyerek belirlenen miktarın itiraz süresi olan 7 günlük süre içerisinde ödendiği dikkate alındığında davacının peşin ödeme indiriminden yararlanmasının eşitlik ilkesine uygun olacağı, bu nedenlerle direnme kararının onanması gerektiği görüşünün yanı sıra 5326 sayılı Kanunun 17/6. maddesindeki düzenlemenin temel haklardan biri olan hak arama özgürlüğü kapsamında hak arayanının elde ettiği hakkı ortadan kaldırdığı ve hak arayan ile aramayan arasında ayrım yaptığı için Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 6. ve 14. maddeleri, Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslarası Sözleşmesinin 2. maddesi ile Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırılık teşkil ettiği, temel haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme ile iç hukuk hükümlerinin çatışması hâlinde Anayasanın 90/son hükmü uyarınca sözleşme hükümleri esas alınması gerektiği, somut uyuşmazlıkta AİHS ile Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin uygulanması hâlinde hak arama özgürlüğünü kullanan ve hak aradığı içinde haklı çıkan davacının peşin ödeme indiriminden yararlandırılması gerektiği, direnme kararının bu nedenlerle onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüşler Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

27. Diğer taraftan, her ne kadar gerekçeli karar başlığında dava tarihi 26.04.2012 yerine 11.12.2012 olarak gösterilmiş ise de, bu yanlışlık mahallinde düzeltilebilir bir maddi hata olarak kabul edilmiştir.

28. Hâl böyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

29. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

27. Diğer taraftan, her ne kadar gerekçeli karar başlığında dava tarihi 26.04.2012 yerine 11.12.2012 olarak gösterilmiş ise de, bu yanlışlık mahallinde düzeltilebilir bir maddi hata olarak kabul edilmiştir.

28. Hâl böyle olunca, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

29. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6217 sayılı Kanun’un 30. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na eklenen geçici 3. maddeye göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Aynı Kanun’un 440/III-1. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 16.12.2020 tarihinde oy çokluğu ile kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY

4904 sayılı Türkiye İş Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 20/son maddesine göre; Bu Kanunda düzenlenen idari para cezaları, Kurum ile çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerince verilir, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre Kurumca tahsil edilir ve Kurum bütçesine gelir kaydedilir. Tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faizi ile birlikte tahsil edilir. Kanun yoluna başvurulması, idari para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz. İdari para cezaları hakkında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.

Atıf yapılan 5326 sayılı Kabahatler Kanunundaki ilgili düzenlemeler ise şöyledir:

Kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. İdarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. (17/6)

İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir. (27/1)

Mahkeme, ilgilileri dinledikten ve bütün delilleri ortaya koyduktan sonra aleyhinde idari yaptırım kararı verilen ve hazır bulunan tarafa son sözünü sorar. Son söz hakkı, aleyhinde idari yaptırım kararı verilen tarafın kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından da kullanılabilir. Mahkeme son kararını hazır bulunan tarafların huzurunda açıklar (28/7).

Mahkeme, son karar olarak idari yaptırım kararının; a) Hukuka uygun olması nedeniyle, "başvurunun reddine", b) Hukuka aykırı olması nedeniyle, "idari yaptırım kararının kaldırılmasına" karar verir (28/8).

Mahkeme, son karar olarak idari yaptırım kararının; a) Hukuka uygun olması nedeniyle, "başvurunun reddine", b) Hukuka aykırı olması nedeniyle, "idari yaptırım kararının kaldırılmasına" karar verir (28/8).

İdari para cezasının alt ve üst sınırının kanunda gösterildiği kabahatler dolayısıyla verilmiş idari para cezasına karşı başvuruda bulunulması hâlinde, mahkeme idari para cezasının miktarında değişiklik yaparak da başvurunun kabulüne karar verebilir (28/9).

“Üçbin” Türk Lirası dahil idari para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir (28/10).

Mahkemenin verdiği son karara karşı, “Ceza Muhakemesi Kanununa göre” itiraz edilebilir. Bu itiraz, kararın tebliği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yapılır (29/1).

İtirazla ilgili karar, dosya üzerinden inceleme yapılarak verilir. (29/2)

Mahkeme, her bir itirazla ilgili olarak "itirazın kabulüne" veya "itirazın reddine" karar verir (29/3).

Bu kuralların birlikte değerlendirilmesi sonucu idarece verilen idari para cezası mahkemece kaldırılmamış veya değiştirilmemiş ise bu miktarı itiraz süresi içinde yatırmayan kişi peşin ödeme indiriminden yararlanamayacaktır. Çünkü itirazında haklı olmayan kişi için ileride mahkemece verilecek red kararından sonra yeniden peşin ödeme başvurusu yapabilmesi mümkün değildir. İtirazı kabul edilerek ceza miktarı indirilen kişi için ise idarenin hatalı işlem yaptığı ve verilen cezanın doğru olmadığı mahkeme kararı ile anlaşılmış olduğundan bu mahkeme kararına karşı itiraz süresi içinde bu miktarı ödemesi hâlinde peşin ödeme indiriminden yararlanması gerektiği kabul edilmelidir. Zira kişi için olması gereken doğru ceza miktarı bu mahkeme kararı ile belirlenmiş ve hükmedilmiş olduğundan 4904 sayılı 17/6. maddedeki peşin ödeme indirimi için sürenin doğru ceza miktarının belirlendiği mahkeme kararının tebliğ tarihinden başlatılması ve itiraz süresi içinde yatırılması hâlinde de ¼ peşin ödeme indiriminden yararlandırılması gerekir. Anayasada açıkça düzenlenen ve ceza hukukunun temel prensiplerinden olan Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi de bu sonucu gerektirir. Aksi bir yorum, kişinin belki ödeme gücünün çok üstünde olan haketmediği bir miktarı yatırmaya zorlanması ve yatıramaması hâlinde de peşin ödeme indirimi miktarı kadar kişiye ek bir ceza yükletilmesi sonucunu doğuracaktır.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde davacıya Türkiye İş Kurumu tarafından 76.643TL idari para cezası verilmiş olup bu karara karşı yapılan itiraz sonucu Ankara 5. Sulh Ceza Mahkemesince verilmesi gereken idari para cezasının 36.918TL olduğu tespit edilerek 39.725TL yönünden itiraz kabul edilmiştir.

Mahkemenin verdiği bu karara karşı itiraz yolu açık olup itiraz süresi içinde Sulh Ceza Mahkemesinin belirlediği doğru miktarı yatırmış ancak 1/4 oranında peşin indirimi isteği kabul edilmediğinden ihtirazi kayıtla ödeme yapılmıştır.

Mahkemenin verdiği bu karara karşı itiraz yolu açık olup itiraz süresi içinde Sulh Ceza Mahkemesinin belirlediği doğru miktarı yatırmış ancak 1/4 oranında peşin indirimi isteği kabul edilmediğinden ihtirazi kayıtla ödeme yapılmıştır.

Mahkemece itiraz kabul edilerek doğru miktar belirlenmiş olduğuna göre idarece verilen idari para cezasının miktar itibarıyla doğru olmadığı mahkeme kararıyla saptanmış durumdadır. İtiraz kabul edilerek yeni bir miktar saptanmış ve bu karara karşı da itiraz yolu açık olduğuna göre bu karara karşı itiraz yoluna başvurmadan önce kişiye doğru miktarı 1/4 peşin ödeme indiriminden yararlanarak yatırma imkânının tanınması gerekir. Mahkemece verilen direnme kararı bo sonuca uygun olup onanması gerektiği görüşünde olduğumuzdan hükmün bozulması yönünde oluşan değerli çoğunluk görüşüne katılamıyoruz.

KARŞI OY

1. Yerel mahkeme ile Özel Daire arasında temel uyuşmazlık, “davacı şirket aleyhine davalı tarafından düzenlenen idari para cezasına karşı ödeme yapılmadan önce kanun yoluna başvurulması ve Sulh Ceza Mahkemesince idari para cezasının yeniden belirlenmesi karşısında mahkemece belirlenen bu miktarı mahkeme kararına itiraz süresi olan 7 günlük süre içerisinde ödeyen davacının 5326 sayılı Kanunun 17/6 maddesinde öngörülen indirimli ödeme imkânından yararlanıp yararlanmayacağı” noktasında toplanmaktadır.

2. Mahkemece; “davalının idari para cezasını yanlış hesapladığı, davacının kanuni hakkına dayanarak itiraz ettiği ve itirazında haklı görülerek alacağın daha az olduğuna karar verildiği, mahkemece hesaplanan borcu da davacının peşin ödediği, bir kimsenin ceza mahkemesine itiraz etme hakkını kullanmasının bir kusur gibi değerlendirilemeyeceği, indirimden faydalanmasının gerektiği” gerekçesiyle davanın kabulüne dair kararın temyizi üzerine Özel Daire tarafından “5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17/6. maddesinde, kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisinin, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilâtını derhal kendisinin gerçekleştireceği, idarî para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçünün tahsil edileceği ve peşin ödemenin, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceğine dair düzenleme olduğu, yasanın bu açık hükmünden de anlaşılacağı üzere peşin ödeme indiriminin ön şartının kanun yoluna başvurulmamış olması olduğu, davaya konu olayda ise davacının önce tahakkuk ettirilen idari para cezasına karşı itiraz kanun yoluna başvurduğu, sonrasında Sulh Ceza Mahkemesi tarafından belirlenen miktarı peşin ödeyerek peşin ödeme indirimi talebinde bulunduğu bu durumda peşin ödeme indirimi için yasanın aradığı ön koşulun gerçekleşmemiş olduğundan davanın reddi yerine kabulünün hatalı olduğu” gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

3. Mahkemece bozma sonrası “5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17/6 m.’sinin hak arama hürriyetini engellediği, davalının peşin ödeme indirimi yapmamakta 5326 Sayılı Kabahatler Kanununun 17/6. maddesine göre şeklen haklı ancak hukuken haklı olmadığı, hem fahiş hesap hatası yapıldığı hem de davacının hatalı cezayı ödedikten sonra hak arama yoluna gidebileceği gerekçesi ile peşin ödeme indirimi uygulanmadığı, hukukun açık ihlali karşısında kendisinden hakkaniyete uygun olmayan para cezasını ödemesi istenen davacının, temel hak ve hürriyetlerden olan hak arama hürriyetini kullanması cezalandırıldığı, İdarenin hak ve yetkilerini kullanırken titiz olmasının beklendiği, para cezası hesaplamasında titizlik göstermeyip, mükellefin Sulh Ceza Mahkemesine itiraz etmeden para cezası ödemesinin beklenmesinin hukuk devleti anlayışına uygun düşmediği, 5326 Sayılı Kabahatler Kanununun 17/6. maddesine rağmen TMK'nun 4. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak önceki kararda direnilmesine” karar verilmiştir.

4. Direnme kararının temyizi üzerine Hukuk Genel Kurulu’nun çoğunluk görüşü ile Özel Dairenin bozma gerekçesi benimsenerek, “idari para cezası uygulanan davacı şirketin yargı yoluna başvurması nedeni ile Kabahatler Kanunu’nun 17/6 maddesi uyarınca indirimli ödemeden yararlanamayacağı” gerekçesi ile yerel mahkemenin direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

5. Çoğunluk görüşüne aşağıda açıklanan nedenler ve özellikle AİHS’nin 6. maddesindeki hak arama özgürlüğüne, mahkemeye erişim hakkına ve özellikle hak arayan ile aramayan arasında ayrım yapıldığından eşitlik ilkesine aykırı olduğundan katılınmamıştır.

6. Hak arama özgürlüğü (Mahkemeye erişim hakkı):

Bilindiği üzere, hukuk devletinin bir gereği olarak bireyler hakları ihlal edildiği ya da tehlikeye düştüğü durumda, hukukî korunma için devlete başvurmak zorunda olup, kendiliğinden hak arama yetkisine sahip değildirler. Bireylere tanınan bu hak, devletin anayasal teminatı altındadır. Hak arama özgürlüğü, medenî yargılama hukukunda dava hakkı, icra takibi hakkı, hakeme başvuru hakkı gibi yollara başvurabilmeyi ifade etmektedir.

7. Anayasa'nın 36. maddesinin 1. fıkrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, bir temel hak olmanın yanında diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmayı ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir.

8. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar ...konusunda karar verecek olan,...bir mahkeme tarafından davasının ...görülmesini istemek hakkına sahiptir..." yönünde düzenleme bulunduğu görülmektedir.