muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/3581, Karar No: 2024/6293, Tarih: 04.06.2024

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının hak sahiplerinin destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının d bendi, 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-... ...-Ejder ..., Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Somut olayda, hüküm altına alınan tazminatlardan sorumlu tutulan asıl dava dosyasının davalısı ... Müh. İnş. ve Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin asıl dava dosyasının açılmasından sonra ancak İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarından çok önce 11.06.2014 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği, bu nedenle tüzel kişiliğinin ve dolayısıyla davada taraf olma ehliyetinin sona erdiği gözetilmeksizin yazılı şekilde sonuca gidilmiş olması hatalı olmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak, iş davacı tarafa adı geçen davalı ... ihya etmesi için dava açmak üzere önel vernek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davacıların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/21087, Karar No: 2024/14798, Tarih: 05.12.2024

**11. Ceza Dairesi         2021/21087 E.  ,  2024/14798 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/71 E., 2015/119 K.

SUÇLAR : Resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜMLER : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, bozma

Katılan vekilinin temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde,

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP) temin olunan güncel nüfus kayıt örneğine göre hüküm tarihinden sonra şikayetçilerden ...'nın 05.02.2023 tarihinde katılanın öldüğünün anlaşılması karşısında; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 243. maddesi uyarınca katılanın ölmesi nedeniyle katılma hükümsüz kalmış olup mirasçılarının katılanın yasal haklarını takip etmek üzere davaya katılma hakları olduğu dikkate alınarak, katılanın mirasçıları saptanıp onlara tebligat yapılarak temyiz etmeleri durumunda dilekçeleri de eklenerek ek Tebliğname düzenlenmesinden sonra iadesinin temini için dava dosyasının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11796, Karar No: 2014/18648, Tarih: 09.06.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/11796 E.  ,  2014/18648 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA 2. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 12/10/2011

NUMARASI : 2009/575-2011/592

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haklı bir neden olmaksızın feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının doğruluk ve bağlılığa uymayan harekette bulunduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar avukatları temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm temyiz itirazları ile davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dosya içeriğinden çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, tutanakların ve diğer yazılı belgelerle hükme etkili olacak tanık beyanlarının tartışılması ve değerlendirilmesi sonucunda, davacının güvenlik görevlisi olarak çalıştığı davalı işyerinde 20.03.2009 tarihinde yaklaşık iki ton ağırlığında plywood çalındığı, güvenlik sisteminin etkisiz hale getirilmesi nedeniyle hırsızların tespit edilemediği ve bu olay nedeniyle davacının işveren tarafından uyarıldığı ihtilafsızdır.

Fesihe konu olayın gerçekleşmesinden kısa süre önce yaşanan bu olayın ardından 16.04.2009 tarihinde güvenlik görevlisi olarak çalışan davacının ve dava dışı güvenlik görevlisi S, K,'nın gerekli dikkat ve özeni göstermedikleri, Davalı Üniversite ile ilgisiz bir aracın üniversite kampüsüne girişine sebebiyet verdikleri ve bu kişilerce hırsızlık yapıldığı sabittir. Davacının işyerinin güvenliğini tehlikeye düşürdüğü görevini yerine getirmediği anlaşıldığından işverenin davacının iş akdini feshi haklı olup, kıdem ve ihbar tazminatı isteminin reddi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepden dolayı BOZULMASINA, 2547 Sayılı Yasa'nın 56/6 maddesi uyarınca harçtan muaf olan davalı Üniversite'den 14.10.2011 tarihli makbuz ile yersiz alınan temyiz harçlarının tamamının isteği halinde davalı Üniversite'ye iadesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 09.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/15722, Karar No: 2015/17418, Tarih: 22.10.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/15722 E.  ,  2015/17418 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İş Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün davacı ... avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

2005 yılında davalı işverenlere ait termik santrali işyerinde 27. kotta yer alan, kelepçeleri sökülmek suretiyle kaldırılan ızgaraların altındaki çelik aksamın yağlı boyayla boyanması işinde görevlendirilen sigortalının emniyet kemeri ile birlikte kemere vidasız kancayla bağlı güvenlik halatı da kullandığı, boyama işi sona erdikten sonra 6 adet ızgaranın yeniden yerine takıldığı, 7.sini almak için ilerleyen sigortalının ayağını bastığı ve kelepçesi takılı olmayan ızgaranın kayarak çerçevesinden sıyrılıp boşluğa düştüğü, bunun üzerine ağırlığa dayanamayan ek halatın kancasının açılarak emniyet kemerinden ayrıldığı ve sigortalının ızgarayla birlikte 21. kota düşmesiyle iş kazasının gerçekleştiği, sigortalıya bağlanan sürekli iş göremezlik geliri ile ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri nedeniyle uğranılan Kurum zararının teselsül hükümleri gereğince davalılardan yasal faiziyle birlikte rücuan alınması için işbu davanın açıldığı anlaşılmakta olup mahkemece yapılan yargılamada, kazanın oluşunda sigortalının %100 oranında kusurunun bulunduğu yönündeki bilirkişi raporuna dayanılarak dava reddedilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 26. maddesinin ilk fıkrasında, iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranışı ya da suç sayılabilir bir hareketi sonucu olmuşsa, Kurumca sigortalıya veya hak sahibi kimselerine yapılan veya ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin

tutarları ile gelir bağlanırsa bu gelirlerinin hesaplanacak sermaye değerleri toplamının Kurumca işverene ödettirileceği, işçi ve işveren sorumluluğunun belirlenmesinde kaçınılmazlık ilkesinin dikkate alınacağı belirtilerek işverenlerin sorumlulukları, 2. fıkrasında, iş kazası veya meslek hastalığı, üçüncü bir kişinin kasıt veya kusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara Borçlar Kanunu hükümlerine göre rücu edileceği bildirilerek üçüncü kişilerin sorumlukları düzenlenmiştir.

Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanununun kaza tarihinde yürürlükte olan 77. maddesinde, işverenlerin işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri eksiksiz bulundurmak, işçilerin de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlü oldukları, işverenlerin işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorunda oldukları açıklanmıştır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ışığında dava değerlendirildiğinde, davalı gerçek kişilerin görev ve konumları ortaya konulmalı, anılan yasal mevzuat kapsamında yeniden, iş güvenliği ve işçi sağlığı konularında uzman bilirkişilerden oluşturulacak kuruldan yöntemince rapor alınarak, özellikle işverenlerin kusurlarının belirginliği göz önünde bulundurulmak suretiyle ilgililerin kusur oran ve aidiyetleri belirlenmeli ve sonrasında elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu, yöntemince düzenlenmeyen, maddi olgu ve gerçeklikten uzak bilirkişi raporu hükme dayanak kılınarak istemin reddedilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 22.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/30647, Karar No: 2014/15564, Tarih: 24.09.2014

**11. Ceza Dairesi         2012/30647 E.  ,  2014/15564 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2010/324906

MAHKEMESİ : Söke 2. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 25/05/2010

NUMARASI : 2008/140 (E) ve 2010/204 (K)

SUÇ : Vergi usul kanununa aykırı davranmak

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 23.11.1999 gün ve 273/288 sayılı kararında açıklandığı üzere ibrazı istenen defter ve belgelerin kaybedildiği ileri sürülerek ibrazından kaçınılması durumunda gizleme hali mevcut olduğundan kanuni defter ve belgelerin ibrazı için ayrıca bir tebligat yapılmasında zorunluluk bulunmadığı cihetle; 25.04.2007 tarihli tutanak ve vergi suçu raporunda, sanığın istenen 2005 takvim yılına ait bir kısım defter ve belgeleri ibraz ettiği ancak envanter defterini bulamadıklarını şirketi devraldıkları şahısların bir kısım evrakları vermediklerini söylediğinin belirtilmesi, soruşturma ve kovuşturma aşamasında ise defter ve belgelerin mali müşaviri olan E.. P.. tarafından vergi denetmenine ibraz edildiğini savunması, tanık olarak dinlenen E.. P..'ın da savunmayı doğrulayarak envanter defterini de bir kısım belgelerin ibrazından 2-3 gün sonra süresinde vergi denetmenine ibraz ettiğini beyan etmesi karşısında; bu husus araştırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken defter ve belge ibrazına ilişkin usulüne uygun tebligat yapılmadığından bahisle beraatine karar verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 24.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1818, Karar No: 2016/6491, Tarih: 30.05.2016

**17. Hukuk Dairesi         2016/1818 E.  ,  2016/6491 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı şirkete kasko sigortalı aracın trafik kazasında hasarlanması üzerine davalı ... şirketi tarafından tam ziya işlemi yapılmak suretiyle araç bedeli olan 21.300,00 TL'nin 24.01.2006 tarihinde davacı şirkete ödendiğini, aradan zaman geçmesine rağmen aracın vergilerinin davacı şirkete tahakkuk ettirilmesi üzerine davacı şirketin diğer arabalarındaki trafik kayıtlarına haciz koydurulduğunu öğrenmesi üzerine davalı ... şirketine iadeli taahhütlü mektup gönderildiğini, perte çıkan işbu aracın trafikten çekme belgesinin alınması ve trafikten düşürülmesinin talep edildiğini, açıklanan nedenlerle muarazanın menine, ....plaka sayılı aracın perte çıkmış bulunduğunun tespiti ile mülkiyetinin davalı şirkete geçmiş olduğuna hükmen karar verilmesini ve keyfiyetin trafik siciline bildirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, trafik tescilde sigortalı davacı şirket adına kayıtlı olan ve hasarsız rayiç bedelinin tamamı sigortalıya ödenen hasarlı aracın davalı şirket adına devir işlemlerinin aracın trafik kaydında bulunan haciz yüzünden yapılamadığını, bu hacze dair borcun sigortalı tarafından ödenerek temiz yazısının alınması işlemleri sigortalı tarafından yapılmadığından sigorta ve devir işlemlerinin tamamlanamamış olduğunu ve devam eden dönemlerde araç kaydı üzerine yeni hacizler geldiğini, aracın bedelini tahsil eden ancak kendine ait geçmiş dönem vergi borcunu ödemeyerek aracın devir işlemlerine mani olan araç malikinin olayda kusurlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, hacizler kaldırılmadıkça davalı ... şirketinin aracın mülkiyetini iktisap etme imkanı bulunmadığından davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına ve davanın açıldığı tarihi itibariyle davacı adına kayıtlı aracın üzerinde hacizler bulunduğu dikkate alınarak davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA 30.5.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/6360, Karar No: 2024/8527, Tarih: 16.09.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6360 E.  ,  2024/8527 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/618 E., 2024/599 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 2. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/102 E., 2023/215 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının 01.10.2005-02.07.2011 ve 26.08.2012-06.09.2012 dönemlerinde davalı nezdinde mobilya boya ustası olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili, fer'i müdahil olarak davaya katıldıklarını, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, bordro tanıkları ve yazılı belgelerle çalışmanın ispat edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının iddialarını kabul etmediklerini, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, Alanya İş Mahkemesinde işçilik alacaklarına yönelik açılan davada davacının 01.10.2005-25.07.2016 arası aralıksız çalıştığının kabul edilmediğini, sigortasız dönemlerin hesaplama dışı tutulduğunu, davacının iddialarının gerçeklikten uzak olup daha fazla kazanç sağlamak üzerine olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait işyerinde Kuruma bildirilen süreler haricinde 01.03.2006-31.03.2009 ve 25.01.2010-12.10.2010 tarihleri arasında sigortasız bir şekilde kesintisiz çalıştığının ve sigortasız geçen çalışmalarının sigortalı sayılması gerektiğinin ve davacının sigortasız çalıştığı dönemlerde eksik bildirilen prim tutarlarının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili, davacının iddiaları gerçeklikten uzak salt daha fazla kazanç sağlamak üzerine olduğu, davacı ve davalı arasında Alanya 1. İş Mahkemesinde 2016/815 E. sayılı dosyasıyla görülen işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasının kesinleştiği ve söz konusu davada çalışma dönemlerinin tespit edildiği, kesinleşmiş Mahkeme kararının göz ardı edilmesi hatalı hüküm kurulmasına sebebiyet verdiği, hak düşürücü sürenin dikkate alınmadığı, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmadığı ve değerlendirilmediği belirtilerek kararı istinaf etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, eylemli ve gerçek biçimde çalışmanın varlığının saptanması gerektiği, hak düşürücü süre itirazının değerlendirilmediğinden bahisle kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, tanık beyanları, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 01.10.2005-02.07.2011 ve 26.08.2012-06.09.2012 dönemlerinde davalı nezdinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddeleridir.

3. Değerlendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 01.10.2005-02.07.2011 ve 26.08.2012-06.09.2012 dönemlerinde davalı nezdinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddeleridir.

3. Değerlendirme

1) Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. 506 sayılı Kanun'un kabul edilip yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle yeniden beş yıl olarak belirlenmiştir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.