muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/9607, Karar No: 2010/16260, Tarih: 04.10.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/9607 E.  ,  2010/16260 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki imar uygulaması sırasında bedele dönüştürülen davacı payına takdir edilen karşılığın arttırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri yönünden verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, imar uygulaması sırasında bedele dönüştürülen davacı payına takdir edilen karşılığın arttırılması istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan delil ve belgelere göre davacılar vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Davalı idare vekilinin temyizine gelince,

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyleki;

1-Arsa niteliğindeki taşınmaza, emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi gerekir. Dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça, yakın bölgelerde ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Dava konusu taşınmaz 7120m² emsaller ise 150 ve 169 m² yüzölçümündedir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgeden benzer yüzölçümlü ve değerlendirme tarihine yakın zamanlarda emsal satışların bulunması doğaldır. Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallerle dava konusu taşınmazın üstün ve eksik yönleri ve bunların oranları belirlenerek değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2-Değerlendirme tarihi olan 2009 yılında dava konusu taşınmaz ile, bilirkişi kurulunca emsal kabul edilecek taşınmazların, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan m2 değerlerinin, ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Vergi Dairesinden istenip, dava konusu taşınmazın, emsal taşınmazlara göre üstünlük oranı yönünden bilirkişi kurulu raporu da denetlenmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, taraflardan peşin alınan temyize başvurma harçlarının ve davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irad kaydedilmesine ve aşağıda yazılı harçtan artan paranın istenildiğinde davacılara iadesine, 04.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/1310, Karar No: 2007/2463, Tarih: 28.02.2007

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2007/1310 E.  ,  2007/2463 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... ve davalı ... tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, ... Kasabası ihdasen Hazine adına oluşturulan 4339 sayılı parselden ifrazen ayrılan 152 ada 5 parsel sayılı 299.99 m2 yüzölçümündeki davalı adına tapuda kayıtlı olan taşınmazın bir bölümünün orman olduğunu, daha önce hakemde açılan davada çekişmeli taşınmazın bir bölümünün orman niteliğinde olduğunun tesbitine karar verildiğini ileri sürerek, tapu kaydının iptalini ve orman olarak Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın (a) ile gösterilen 161.16 m2'lik bölümünün tapu kaydının iptaline ve orman niteliği ile Hazine adına tapuya tesciline, rapor ve krokinin karara eklenmesine karar verilmiş, hüküm davacı ... ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, orman olduğu iddia edilen taınmazın tapu kaydının iptali ve tesciline ilişkindir.

Yörede orman kadastro çalışması bulunmamaktadır. Yörede 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışması sırasında çekişmeli taşınmaz tescil harici bırakılmıştır.

Davacı ..., önce davalı kuruma karşı hakemde açtığı davada çekişmeli taşınmazın resmi belgelerde orman niteliğinde olduğundan mülkiyetinin orman niteliği ile Hazine'ye ait olduğunun tesbitini istemiş, uzman orman ve fenni bilirkişi marifeti ile yapılan incelemede çekişmeli taşınmazın kısmen ormanlık alanda kaldığı saptanarak orman niteliğinde olduğu belirlenen bölümle ilgili olarak taşınmazın orman olarak Hazineye ait olduğunun tesbitine karar verilmiş, tarafların itirazları red edilerek karar kesinleşmiştir. ..., sözkonusu hakem kararına dayanarak temyize konu olan tapu iptali ve tescil davasını açmıştır. Mahkemece hakemde yapılan inceleme ve araştırma yeterli görülerek başka bir araştırmaya gerek duyulmadan davanın kısmen kabulü yolunda hüküm kurulmuştur.

Çekişmeli taşınmazın içinde bulunduğu arazi yörede 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışmasında tescil harici olarak bırakılmış, daha sonra ihdasen 36.037.27 m2 yüzölçümünde 4339 parsel sayısıyla Hazine adına tapu kaydı oluşturulmuş ve 2001 yılında yapılan ifraz işlemi sonucu 4339 sayılı parselin sayfası kapatılarak ifraz parselleri oluşturulmuş, aynı yıl davalı ... adına tapuya tescil edilmiştir.

Çekişmeli taşınmazın içinde bulunduğu arazi yörede 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışmasında tescil harici olarak bırakılmış, daha sonra ihdasen 36.037.27 m2 yüzölçümünde 4339 parsel sayısıyla Hazine adına tapu kaydı oluşturulmuş ve 2001 yılında yapılan ifraz işlemi sonucu 4339 sayılı parselin sayfası kapatılarak ifraz parselleri oluşturulmuş, aynı yıl davalı ... adına tapuya tescil edilmiştir.

3533 Sayılı Mecburi Tahkim Yasasının 4. maddesinde katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan ve sermayesinin tamamı devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerden biriyle, genel bütçeye dahil dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıkların o yerdeki yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından çözümleneceği hükme bağlanmıştır. Somut olayda, taraf olan kurumlar yasada sözü edilen kurumlardan ise de 19.07.2003 tarihinde yürürlüğe giren ve bu davada da

-2- 2007/1310-2463

uygulanması gereken 4916 Sayılı Yasanın 24. maddesi ile değiştirilen 3533 Sayılı Yasanın 4. maddesi gereğince “...taşınmazların aynına yönelik olan...” uyuşmazlıkların hakemde görülemeyeceği hükümleri getirilmiş olduğundan, bu davanın hakemde görülme olanağı bulunmamaktadır. Hakem sıfatı ile 14.10.2003 tarihinde karar verildiğinden karar tarihi itibarı ile bu nitelikteki bir uyuşmazlığın hakemde görülmesi mümkün değildir. Hakemin yetki aşımı yolu ile verdiği kararlar temyize tabi ise de taraflar hakemde verilen kararı temyiz etmemektedir.

O halde, mahkemece çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde 1970-1972 yıllarında arazi kadastro çalışmalarının yapıldığı, ancak, bu güne kadar orman kadastro çalışmalarının yapılmamış olduğu anlaşıldığından öncelikle çekişmeli taşınmazın bulunduğu yere ilişkin orijinal kadastro pafta örneği dosyaya getirtilmeli, Çekişmeli taşınmazın hangi nedenle tescil harici bırakıldığı araştırımalı, 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışmasında ... ve devlet ormanı olarak tescil harici bırakıldığının belirlenmesi halinde yörede yapılan bir orman kadastro çalışması bulunmadığı da gözönüne alınarak, dava konusu olan taşınmazın öncesinin orman olduğu ve kadastro paftasında devlet ormanı olarak tescil harici bırakıldığı, yörede orman kadastro çalışması yapılmadığı, orman niteliğini koruduğu, bu hususun Yargıtay’ın yerleşik uygulamaları ve HGK’nun 12.05.2004 tarih ve 8, 242, 292 sayılı kararı ile kabul edildiği gözönüne alınarak davacı ... Yönetiminin tapu iptali ve tescil davasının kabulü yolunda hüküm kurulmaılıdır.

Şayet, kadastro paftasında çekişmeli taşınmazın bulunduğu yer ... veya orman niteliği ile tescil harici bırakılmamış ise bu defa çekişmeli taşınmazın orman niteliğinde olup olmadığı hususunda resmi belgelere dayalı inceleme ve araştırma yapılması gerekeceğinden mahkemece, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında bu konuda uzman serbest orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman yüksek mühendisi ve bir ... elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan ... kazanma olanağı sağlayan 3402 Sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.K.; 14.03.1989 gün ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 Sayılı Yasanın 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; ... yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; kesinleşmiş orman kadastrosu bulunmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine eğil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı ve oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir. Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik incelemeye dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı ... ile davalı ... Başkanlığının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatıranlara iadesine 28/02/2007 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6291, Karar No: 2014/19641, Tarih: 02.07.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/6291 E.  ,  2014/19641 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor yasa hükümlerine uygundur. Arsa niteliğindeki taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tesbiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 02.07.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/32156, Karar No: 2016/1039, Tarih: 21.01.2016

**4. Ceza Dairesi         2013/32156 E.  ,  2016/1039 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Şantaj, güveni kötüye kullanma, tehdit, hakaret

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1-Hakaret suçuna ilişkin kararda öngörülen cezanın nitelik ve niceliğine göre, verildiği tarih itibariyle hükmün temyiz edilemez olduğu anlaşıldığından, 5320 sayılı Kanunun 8/1 ve 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddeleri uyarınca sanık ..'nın tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE,

2-Diğer Hükümlerin temyizine gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre, müştekinin kredi kartı borcunun ödenmesi amacıyla tanık ... tarafından suça konu 1.500.00 TL'nın sanığa verilmesi, dolayısıyla paranın müştekiye ait olması ve sanık tarafından şikayetçiye gönderilen "öldürürüm seni dayaktan" biçimindeki 03/09/2011 tarihli mesajın tehdit, "....herkese ... bana parayı, onunla yatma karşılığı verdi derim rezil ol..." biçimindeki 16/08/2011 tarihli mesajın ise şantaj suçunu oluşturması karşısında, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmeyerek yapılan incelemede;

Sanığa yükletilen tehdit, şantaj ve güveni kötüye kullanma eylemleriyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemlerin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tiplerine uyduğu,

Cezaların kanuni bağlamda uygulandığı,

Anlaşıldığından sanık ..'nın ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla, tebliğnameye aykırı olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA, 21/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3087, Karar No: 2014/13125, Tarih: 24.11.2014

**14. Ceza Dairesi         2013/3087 E.  ,  2014/13125 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun basit cinsel istismarı (2 kez)

HÜKÜM : Çocuğun basit cinsel istismarı (1 kez) ve basit cinsel saldırı (1 kez) suçlarından mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, 28.06.2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda değişiklik yapan 6545 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler de gözetilerek dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suçun niteliğine etkisi bakımından mağdur ...'ın nüfus kaydı getirtilmeden hüküm kurulmuş ise de, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla nüfus kayıt örneği temin edildiğinden bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanık ve O Yer Cumhuriyet Savcısının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 24.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9566, Karar No: 2018/3530, Tarih: 20.02.2018

**9. Hukuk Dairesi         2015/9566 E.  ,  2018/3530 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyanın yapılan incelemesinde, davalı ...... vekili temyiz dilekçesi ile husumet itirazında bulunarak kararın bozulmasını istediği görülmüş olup dosyanın incelenmesinde davalıların ve hizmet döküm cetvelinde yer alan işverenlerin ticaret sicil kayıtlarının ve işyeri bilgilerinin dosyada olmadığı anlaşılmıştır.

1- Davacının 14.09.2004-30.07.2013 tarihleri arasında hizmet döküm cetvelinde yer alan iş yerlerinin ve davalı ...... ile ... Yemek Hiz. San. Tic. A....’nin açık ünvanı/ adı, işyerlerinin adresleri, iştigal konuları, özellikle davalılar ile olan ilişkilerini (alt işverenlik, taşeronluk, devir, birleşme, ünvan değişikliği ve benzeri), ortaklarını, temsille yetkili kişilerini, varsa devir, birleşme, ünvan değişikliği, ortak değişikliği gibi hususları gösteren belgelerin ilk tesis tarihinden itibaren Ticaret Sicili Memurluğu'ndan ve SGK'dan temin edilmesi,

2- Davacının 14.09.2004-30.07.2013 tarihleri arasında hizmet dökümünde yer alan iş yerlerine ait işe giriş bildirgeleri ile işten ayrılış bildirgelerinin SGK’dan temin edilerek gönderilmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne GERİ ÇEVRİLMESİNE 20/02/2018 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4578, Karar No: 2011/6269, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/4578 E.  ,  2011/6269 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'in beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki Düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da

cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.