muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/12134, Karar No: 2011/4846, Tarih: 16.05.2011

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2010/12134 E.  ,  2011/4846 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki istihkak davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı (borçlu) ile davacı (alacaklı) vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı (alacaklı) vekili, borçlu aleyhine Tekirdağ 2.İcra Müdürlüğünün 2010/2394 Esas sayılı dosyasından yapılan takipte uygulanan haciz işleminde, haczedilen mahcuzlar hakkında 3.kişi tarafından istihkak iddiasında bulunulduğunu ileri sürerek, istihkak iddiasının reddine ve tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı 3.kişi, kendisinin borçlu olan ağabeyi Halil'in yanında çalıştığını, daha sonra dükkan açtığını savunmuş, davalı borçlu da, kendisinin kardeşi olan davalı 3.kişiye borçlandığını, kendisinin bıraktığı yerde onun işe başladığını savunmuştur.

Mahkemece; davalı 3.kişi ve borçlunun kardeş olduğu, aynı yerde, aynı konuda faaliyette bulundukları, haczin bu adreste yapıldığı, aralarında muvazaalı devir bulunduğu, İİK.nun 44.ve BK.nun 179.maddesi koşullarının yerine getirilmediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 3.kişinin istihkak iddiasının reddine karar verilmiş, hüküm davalı (borçlu) ile davacı (alacaklı) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı (borçlu) ile davacı (alacaklı) vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 1,25 TL kalan onama harcının temyiz eden davacı alacaklıdan alınmasına, aşağıda dökümü yazılı 873,85 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı borçludan alınmasına 16.5.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/9153, Karar No: 2010/3538, Tarih: 18.03.2010

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2009/9153 E.  ,  2010/3538 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı ... avukatınca duruşmalı diğer davalılar ve davacılar avukatınca duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı vekili avukat ... ile davacılar vekili avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar, davalı müteahhit ...’dan bağımsız bölümler satın aldıklarını, diğer davalı ...’ın ise inşaatın kontrol mühendisi olduğunu, binanın depremde büyük zarar gördüğünü, yapılan tespite göre binada eksik işler bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 10.000-TL eksik ... bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmişlerdir.

Davalılar, zamanaşımı süresinin dolduğunu, komşu binanın tecavüzlü olması nedeniyle bir duvarın eksik yapıldığını, bu durumdan malilerin haberdar olduğunu savunarak, davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, yapılmayan perde duvarının gizli ayıp, diğer eksiklerin ise açık ayıp olduğu, binanın tesliminden dava tarihine kadar 5 yılı aşkın süre geçtiği, davalının süresinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, bu nedenle açık ayıptan kaynaklanan eksik ... bedellerinin talep edilemeyeceği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 4.000-TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin ise zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

2009/9153-20103538

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalıların bütün temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2009/9153-20103538

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalıların bütün temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacılar, davalıdan satın aldıkları bağımsız bölümlerdeki eksik işlerin bedelini istemişlerdir. Mahkemece, yapılmayan perde duvarının gizli ayıp, diğer eksiklerin ise açık ayıp olduğu, binanın tesliminden dava tarihine kadar 5 yılı aşkın süre geçtiği, davalının süresinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, bu nedenle açık ayıptan kaynaklanan eksik ... bedellerinin zamanaşımı nedeniyle talep edilemeyeceği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin ise reddine karar verilmiştir. Davacıların talebi ayıplı işler nedeniyle tazminat isteğine ilişkin olmayıp, eksik işler bedelinin tahsili isteğine ilişkindir. Eksik işler nedeniyle talepler bakımından B.K 125 maddesi gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde satıcının sorumluluğuna gidebileceği kabul edilmelidir. Dairelerin teslim edildikleri tarih ile dava tarihi arasında 10 yıllık sözleşme zamanaşımı süresi dolmamıştır. Öyle olunca mahkemece eksik işlere ilişkin talebin zamanaşımı nedeniyle reddi olanaklı değildir. Bu durumda, mahkemece işin esasına girilerek hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi gerekirken, değinilen bu yönlerin gözardı edilerek eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalıların temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, temyiz olunan kararın davacılar yararına BOZULMASINA, 750,00 TL duruşma avukatlık parasının davalı ...'dan alınarak davacılara ödenmesine, aşağıda dökümü yazılan 162,00'şer TL kalan harcın davalılardan ve davalı ...'dan alınmasına, 14,00 TL peşin alınan harcın istek halinde davacılara iadesine, 18.3.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15797, Karar No: 2017/680, Tarih: 26.01.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/15797 E.  ,  2017/680 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de, alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Dava konusu ... mahallesi ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlar arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanununun kıymet takdir esaslarını belirleyen 11. maddesinin 1 fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla; dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerde olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Dava konusu taşınmaz Merkez ... , emsal ise ... Mahallesinde olup, emsalin ve dava konusu taşınmazın konumları, il ve ilçe merkezlerine olan mesafeleri ve çevrelerinin gelişmişlik durumları ve emsalin dava konusu taşınmaza uzaklığı dikkate alındığında emsal incelemesi uygun değildir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu Merkez ... mahallesinde veya yakınında benzer yüzölçümlü, değerlendirme tarihine yakın ve özel amacı olmayan satışların bulunması doğaldır.

Dava konusu taşınmaz Merkez ... , emsal ise ... Mahallesinde olup, emsalin ve dava konusu taşınmazın konumları, il ve ilçe merkezlerine olan mesafeleri ve çevrelerinin gelişmişlik durumları ve emsalin dava konusu taşınmaza uzaklığı dikkate alındığında emsal incelemesi uygun değildir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu Merkez ... mahallesinde veya yakınında benzer yüzölçümlü, değerlendirme tarihine yakın ve özel amacı olmayan satışların bulunması doğaldır.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 26/01/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/5114, Karar No: 2009/5594, Tarih: 10.06.2009

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2009/5114 E.  ,  2009/5594 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Büyükçekmece İcra Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı banka vekilinin istemi, müvekkili bankanın alacağının iflas sıra cetvelinde üçüncü sıraya alınmasına ilişkindir.

İcra Mahkemesince davacı banka alacaklarının 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun Ek 5 ... maddesi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a tabi olduğu ve davacı alacağının düzenlenen sıra cetvelinde dördüncü sıraya alınmasında hukuka aykırı yön bulunmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiş; hüküm davacı banka vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.10.2006 ... ve 19-649/661 E. K. sayılı ilamında da vurgulandığı üzere, 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun Ek 5 nci maddesi hükmündeki açık düzenleme karşısında, diğer alacaklıların muvazaadan ari haklarının etkilendiği durumlarda, davacının da aralarında bulunduğu bankalar yönünden TMSF ve kamu alacaklarının tahsili ile ilgili hükümlerin uygulanamayacak olmasına göre, davacı banka vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan İcra Mahkemesi kararının İcra ve İflas Kanunu’nun 366 ncı maddesi uyarınca ONANMASINA, 10.06.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/5714, Karar No: 2006/8064, Tarih: 12.10.2006

11. Ceza Dairesi 2006/5714 E., 2006/8064 K.

**11. Ceza Dairesi 2006/5714 E., 2006/8064 K.**

**- AVAL VERENİN SORUMLULUĞU**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 53 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 309 ]

- 6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 614 ]

**"İçtihat Metni"**

Sahtecilik suçundan sanık S…

…'in 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204/1, 62. maddeleri gereğince 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, bu cezasının aynı Kanun'un 51. maddesi uyarınca ertelenmesine, sanık hakkında 53. maddenin tatbikine yer olmadığına dair, Antalya 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.05.2006 tarihli ve 2006/406-390 sayılı kararını, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma" başlıklı 53. maddesinde kişinin kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkümiyetin kanuni sonucu olarak belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılacağına ilişkin düzenlemeler getirildiği, anılan maddenin 3. fıkrasında ise hapis cezaları ertelenen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından yoksun bırakma kararı verilemeyeceği belirtilerek, aynı fıkranın 2. cümlesinde, cezası ertelenen hükümlü hakkında 53. maddedeki 1. fıkrası (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebileceğinin belirtilmesi karşısında, esasen hapis cezası ertelenen hükümlüler içinde 53/1. maddedeki hak yoksunluklarına hükmedilmesi gerekeceği, ancak yukarıda gösterilen istisna hükümlerin ayrık tutulması gerektiği gözetilmeden, sanık hakkında 53. maddenin tümüyle tatbikine yer olmadığına karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca, anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 21.07.2006 gün ve 33960 sayılı yazılı emirlerine atfen Yargıtay C. Başsavcılığının 13.09.2006 gün ve YE.2006180164 sayılı ihbarnamesiyle daireye ihbar ve dava evrakı tevdii kılınmakla incelenip gereği görüşüldü:

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunun 53. maddesi 3. fıkrası 1. cümlesinde; hapis cezası ertelenen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkilerinden yoksun bırakılamayacağı, 2. cümlesinde de 53. maddenin 1. fıkrasının (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebileceği hükmüne yer verildiği gözetilmeden infazı kısıtlar şekilde sanık hakkında 53. maddenin tümüyle uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi isabetsiz olup, yasa yararına bozma istemine dayanan ihbarnamedeki düşünce yerinde bulunduğundan Antalya 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 4.5.2006 gün ve 2006/406-390 Sayılı Kararının CMK. nun 309. maddesi uyarınca aleyhe sonuç doğurmamak üzere BOZULMASINA, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C. Başsavcılığına iadesine 12.10.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/754, Karar No: 2015/7815, Tarih: 26.05.2015

**17. Hukuk Dairesi         2014/754 E.  ,  2015/7815 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Davacılar vekili, davalı idare tarafından düzenlenen "...." gezisinde davalı şirket tarafından işletilen ve dava dışı sürücü... idaresindeki otobüsün kar yağışlı havada direksiyon hakimiyetini kaybedip köprü üstünden dere yatağına düştüğü kazada, otobüs içinde yolcu olarak bulunana davacı müvekkilin yaralandığını, köprücük kemiğinin kırıldığını belirterek 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteslsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın müvekkil idare yönünden zamanaşımına uğradığını, kazada müvekkil idrenin kusuru olmadığını, istenen tazminatın fahiş oldığunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı .... Şti, adavaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulü ile 3.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, 492 Sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesi uyarınca davalı ... Müdürlüğünden harç alınmamasına, peşin alınan harcın istek halinde davalı ... Müdürlüğüne geri verilmesine, 26/05/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5643, Karar No: 2022/13452, Tarih: 06.10.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/5643 E.  ,  2022/13452 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda: Tavzih talebinin reddine dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtayca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Talep, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın Hazine adına tescili istemli davada verilen kararın tavzihi istemine ilişkindir.

Mahkemece, tavzih isteminin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 45. maddesi ile genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin edindiği taşınmazların Hazine adına tescil olunacağı düzenlendiğinden, dava konusu taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesi gerekirken, davacı idare adına tesciline karar verildiği anlaşıldığından, hükmün talep doğrultusunda tavzih edilmesi gerekirken, tavzih talebinin reddine karar verilmesi,

Doğru değil ise de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,

24.12.2019 tarihli ek kararın 1. bendinin tümüyle çıkartılmasına, yerine (Tavzih talebinin kabulü ile gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 4 nolu bendindeki (davacı idare) kelimelerinin çıkartılmasına, yerine (kullanım hakkı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na ait olmak üzere Hazine) kelimelerinin yazılmasına,

Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 06.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3184, Karar No: 2011/6349, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/3184 E.  ,  2011/6349 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'in beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma ve düzeltilerek onama istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

05.12.2007 tarihinde yapılan haciz işlemi nedeniyle düzenlenen tutanakta, borçlu işyerinin adresinden taşındığı belirtilmiş olup, adresten taşınmanın ticareti terk anlamına gelmeyeceğinin kabulü gerektiğinden şikayetin süresinde olduğu sonucuna varılmıştır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.