muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/4867, Karar No: 2018/317, Tarih: 18.01.2018

**6. Ceza Dairesi         2014/4867 E.  ,  2018/317 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma, Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I-Sanıklar hakkında yakınana yönelik yağma suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;

Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararının TCK'nın 53. maddesinin uygulanması yönünden infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüş,

Oluş ve dosya kapsamına göre, yakınana karşı silahla, birden fazla kişi ile birlikte gece vakti yağma eylemini gerçekleştiren sanıklar hakkında TCK'nın 149. maddenin (a) bendinin yanısıra (c) ve (h) bendi ile de uygulama yapılması gerektiğinin düşünülmemesi kanuna aykırı ise de; karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler kurulunun takdirine göre, nitelikli yağma ve hürriyeti tahdit suçunun sanıklar tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

T.C. Anayasa’sının 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza

Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanık için baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunmanın ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretinin sanıklardan alınmasına hükmedilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ..., ..., ..., ..., ... savunmanlarının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye kısmen aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi aracılığıyla CMUK’nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hüküm fıkrasından savunman ücretine ilişkin bölüm çıkartılmak suretiyle, eleştiri dışında diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

II-Sanıklar hakkında yakınana yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükmün incelemesine gelince;

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

a) Sanıklar hakkında hürriyeti tahdit suçundan kurulan hükümde TCK'nın 62. maddesi ile uygulama yapılırken "4 yıl 2 ay" yerine, "3 yıl 14 ay" hapis cezası verilerek noksan ceza tayini,

II-Sanıklar hakkında yakınana yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan kurulan hükmün incelemesine gelince;

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

a) Sanıklar hakkında hürriyeti tahdit suçundan kurulan hükümde TCK'nın 62. maddesi ile uygulama yapılırken "4 yıl 2 ay" yerine, "3 yıl 14 ay" hapis cezası verilerek noksan ceza tayini,

b) Oluş ve tüm dosya kapsamına göre; sanıkların yakınana, suça konu bonoyu imzalattıktan sonra yakınanın şahsına zararları dokunmaksızın serbest bıraktıklarının anlaşılması karşısında; kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçu yönünden 5237 sayılı TCK'nın 110. maddesinin uygulama olanağının karar yerinde tartışmasız bırakılması,

c) T.C. Anayasa’sının 90.maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanık için baro tarafından görevlendirilen zorunlu savunmanın ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretin Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeden, yazılı şekilde zorunlu savunman ücretinin sanıklardan alınmasına hükmedilmesi,

d) Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararının TCK'nın 53. maddesinin uygulanması yönünden yeniden değerlendirilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ..., ..., ..., ..., ... savunmanlarının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, sanıkların ceza süresi bakımından kazanılmış haklarının korunmasına, 18/01/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4000, Karar No: 2017/8040, Tarih: 16.11.2017

**10. Hukuk Dairesi         2017/4000 E.  ,  2017/8040 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, prim borcunun iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davalı Kurum Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından, 10.02.2011günü Asgari İşçilik İnceleme Raporu düzenlendikten sonra davacı işveren hakkında asgari işçiliğe dayalı olarak sigorta prim aslı ve gecikme zammı borcu tahakkuk ettirilerek 03.04.2013 tarihli yazıyla ödenmesinin istenilmesi üzerine işbu davanın açıldığı belirgindir.

Davanın temel yasal dayanağı niteliğindeki 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren “Asgari işçilik uygulaması ve uzlaşma” başlıklı 85. maddesinin 3. fıkrasında, bu maddenin 1. ve 2. fıkrasında belirtilen yöntemlerle Kuruma bildirilmediği belirlenen asgarî işçilik tutarı üzerinden Kurumca kendiliğinden tahakkuk ettirilen sigorta primlerinin, 88. ve 89. maddeler dikkate alınarak işverene tebliğ edileceği, işverenin, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde Kuruma itiraz edebileceği, Kurumca itirazın reddi durumunda işverenin, kararın tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabileceği açıklanmıştır.

Dairemizin 11.05.2017 tarihli geri çevirme kararından sonra kurumdan gelen 12.07.2017 tarihli yazı cevabında, idare mahkemesinin iptal kararından sonra kurumca yapılan tüm işlemlerin iptal edildiği belirtildiğinden, dava konusu 03.04.2013 tarihli yazıyla ödenmesi istenen prim borcu ve gecikme zammından oluşan 7.229,06 TL'nin de kurum tarafından iptal edilip edilmediği kurumdan sorulmak suretiyle davanın öncelikle konusuz kalıp kalmadığı araştırılmalıdır. Davanın konusuz kaldığının tespiti halinde mahkemece esasa ilişkin bir karar verilemeceği gözetilerek karar verilmesine yer olmadığına karar vermek üzere bir değerlendirme yapılmalıdır.

Kurumdan gelecek yazı cevabına göre; şayet davanın konusuz kalmadığının tespit edilmesi halinde ise, dava konusu prim borcuna dayanak teşkil eden ve kuruma yapılan bildirimlerde ''yol'' adı altında adlandırılarak sigortalı çalışanlara ödenen ve prime esas kazanca dahil edilmeyen ödemelerin 5510 sayılı Kanunun 80/3-b maddesinde düzenlenen ve '' Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz'' prime esas kazanca dahil edilmeyecek ödemeleri belirleyen hüküm karşısında, ''yol'' ödemelerinin görev yolluğu kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 16.11.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6495, Karar No: 2014/6874, Tarih: 21.03.2014

**22. Hukuk Dairesi         2013/6495 E.  ,  2014/6874 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Karşıyaka 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 14/02/2013

NUMARASI : 2011/455-2013/44

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalının tavuk çiftliğinde 01.08.2002 tarihinden beri işçi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin işveren tarafından 05.08.2011 tarihinde Beyoğlu 31. Noterliğinden keşide edilen fesih bildirimi ile tek taraflı olarak feshedildiğini, davacının 30.07.2011 tarihinde yumurta almak için muhasebeye gittiğini, muhasebe çalışanı S.. D..'den yumurta istediğini, S.. D..'in cevaben "bu gün satış günü değil, ben istediğim zaman satarım" demesi üzerine yerine dönerken Genel Müdür Y.. Ö..'ün yanına çağırdığını ve S.. D..'in istediği gibi satış yapabileceğini iddia ederek iki yumruk attığını ve galiz küfürler ederek işyerinden kovduğunu, davacının meydana gelen bu olaydan sonra Jandarma'ya giderek şikayetçi olduğunu, daha sonra davacının hemoroit teşhisiyle on günlük rapor aldığını, on günlük rapor sonunda işyerine gittiğinde muhasebe tarafından iş sözleşmesinin işverence feshedildiğinin kendisine bildirildiğini ileri sürerek, kıdem, ihbar tazminatı ile resmi tatil ve dini bayram ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının iş arkadaşlarına ve amirlerine sataşması, işyerinde kavga çıkarması nedenleriyle tutanak tanzim edildiğini haklı nedenle iş sözleşmesinin feshedildiğini savunarak, davanın yetkisizlik nedeniyle, esasa girilmesi halinde esastan reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davalının iş sözleşmesini fesihte haklı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

İş sözleşmesinin, işveren tarafından haklı olarak feshedilip feshedilmediği noktasında taraflar arasında uyuşmazlık sözkonusudur.

Somut olayda davacı, iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedildiğini iddia ederken, davalı taraf işçinin iş arkadaşlarına ve amirlerine sataşması, işyerinde kavga çıkarması nedenine dayanan haklı fesih olgusunun varlığını savunmuştur.

Mahkemece fesih sebebi yapılan olay ile ilgili tutulan 30.07.2011 tarihli tutanak mümzilerinden S.. D.. ile Y.. Ö.. dinlenmiş ise de diğer tutanak mümzileri de dinlenerek sonucuna göre feshin haklı nedene dayanıp dayanmadığı konusunda karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 21.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4873, Karar No: 2015/15100, Tarih: 02.06.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/4873 E.  ,  2015/15100 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

6100 Sayılı HMK'nun 294. maddesi gereğince hükmün tefhimi, her halde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur. Aynı Kanunun 297/2. maddesine göre hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Yine aynı Kanunun 298/2. maddesinde; gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı düzenlenmiştir. Esasen kısa kararı yazıp, tefhim etmekle davadan elini çekmiş olan hakimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak da yoktur. Kısa kararla gerekçeli kararın birbirinden farklı olması, yargılamanın aleniyeti ve kararların alenen tefhim olunmasına ilişkin Anayasanın 141.maddesi ile HMK'nun yukarıda değinilen emredici nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca bu husus kamu düzeni ile ilgili olup, re'sen gözetilmesi yasa ile hakime yüklenmiş bir görevdir.

Somut olayda; alacaklı tarafından icra mahkemesine müracaat ile hesap tablosunun yeniden yapılmasının talep edildiği, mahkemece konusu kalmayan davanın esası hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesine karşın, gerekçeli kararda davanın reddine karar verilerek kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki meydana getirilmiştir.

10.4.1992 tarih ve 1991/7 Esas, 1992/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması bozma nedeni olup, bu durumda mahkemece, anılan İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği gibi, bozmadan önce verilen kararla bağlı olmaksızın aradaki çelişkiyi giderecek şekilde yeniden karar verilebilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ :Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK'nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4562, Karar No: 2020/714, Tarih: 19.02.2020

**4. Hukuk Dairesi         2017/4562 E.  ,  2020/714 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVALILAR : 1-... 2-... AŞ vekili Avukat ...

Davacı ... tarafından, davalılar ... ve ... AŞ aleyhine 07/10/2015 gününde verilen dilekçe ile basın ve yayın yoluyla kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 28/06/2016 günlü kararın Yargıtayca adli yardım talepli olarak incelenmesi davacı asıl tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

6100 sayılı HMK madde 334 de “(1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler. (2) Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler. (3) Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.” hükmü getirilmiştir. Aynı Kanun madde 336 da ise “(2) Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. (3) Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır. (4) Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Dilekçeye ekli ve dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının yukarıda belirtilen kanun hükmünün öngördüğü şartları taşıdığı anlaşıldığından, adli yardım talebinin kabulüne karar verilerek işin esasının incelenmesine geçildi.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan kararın ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 19/02/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.

HARÇ

54,40 TL. OH.
Yargıtay — Esas No: 2016/10967, Karar No: 2017/13583, Tarih: 22.05.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/10967 E.  ,  2017/13583 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki Küçüksazye köyü 125 ada 305 parsel sayılı taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 22/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7560, Karar No: 2011/5894, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/7560 E.  ,  2011/5894 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : . İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ün beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığınnın bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.