muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/732, Karar No: 2019/14, Tarih: 17.01.2019

Alacağa mahsuben satışa konu taşınmazları ihalede satın almış olan alacaklıya, icra müdürlüğünce “ihale bedelini nakit olarak yatırması” için süre verilmesi hâlinde, alacaklı bu hatalı işleme karşı süresiz şikayet yoluna başvurabilir. (12.HD. 17.03.2011, 23110 E., 3731 K.).

İİK’nın 134/5 maddesi 30.07.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4949 sayılı kanunla getirilen bir düzenlemedir. Anılan fıkranın birinci cümlesi aynen;

“Taşınmazı satın alanlar, ihaleye alacağına mahsuben iştirak etmemiş olmak kaydı ile ihalenin feshi ile talep edilmiş olsa bile, satış bedelini derhal veya 130 uncu maddeye göre verilen süreler içinde nakden ödemek zorundadırlar” şeklinde düzenlenmiştir. Bu hüküm ihaleye alacağa mahsuben iştirak etmek suretiyle taşınmaz satın alanların satış bedeline derhal veya 130. maddeye göre verilen süre içinde nakden ödemek zorunda olmadıklarını açık bir şekilde vurgulamaktadır. Alacağa mahsuben ihaleyi almasına karar verilen alıcıya ihale tutanağında ihale bedelini yatırması için süre verilmesi açık kanun hükmüne aykırılık oluşturur. Yine alacağa mahsuben ihalenin alıcıya yapılmasına karar verilmesi halinde, ihale tutanağında süre verilmemesi nedeniyle İİK 130. maddesine göre ihale bedelinin veya ihale bedeli ile dosya alacak miktarı arası farkın peşin nakden yatırılması gerektiği şeklinde yorumlanması İİK’nın 134/5 fıkrasının açık hükmü karşısında mümkün değildir. Bu hâlde ihale günü veya ihaleden itibaren 10 gün içinde icra müdürlüğünce nakden ödenmesi gereken miktar belirlenemediğinden İİK 133. maddesine göre ihalenin kaldırılmasına da karar verilmez.

Kaldı ki, ihaleye konu taşınmaz üzerinde ihale alıcısının haciz veya ipotek alacağından sonra haciz veya alacak bulunması hâlinde, alıcının alacağının, ihale bedelinin ne kadarlık kısmını karşıladığı ve dolayısı ile ödenecek fark ihale bedelinin sıra cetveli yapılması sonrası ortaya çıkacağından, icra müdürünün ihale tarihinde bir miktarı belirlemesi, nakden ödemesini kararlaştırması mümkün değildir.

Somut olayda alacaklının limit ipoteğine dayalı olarak borçlu şirket ve ipotek veren üçüncü kişi aleyhinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlattığı, ipotek limiti alacağının 250.000TL olup, 07.10.2013 tarihinde 330.000TL bedelle alacağa mahsuben alacaklıya ihale olunduğu, ihaleye konu taşınmaz kaydında, alacaklının ipotek tarihinden sonra konulmuş olan kamu ve özel alacak hacizlerinin olduğu ayrıca üçüncü kişi lehine ipotek alacağının mevcut bulunduğu görülmektedir. Bu duruma göre ihale bedelinin bütün alacaklıların alacaklarını karşılamaya yetmeyeceği anlaşıldığından icra memurunun İİK 140. maddesine göre sıra cetveli yapması zorunludur. Sıra cetvelinde yer alan alacaklıların ihale alıcısının 250.000TL olan limit alacağı miktarını dava etmesi ve alıcının alacağının bu miktardan daha az olduğunun tespit edilmesi halinde alıcının yatırması gereken fark ihale bedelinin 80.000TL den daha fazla olacağı şüphesizdir.

Bu nedenle icra müdürü taşınmazı alacağa mahsuben alacaklıya ihale etmiş, dosya alacağı ile ihale bedeli arası farkın nakden peşin veya gününde 10 gün süre vererek ödenmesini kararlaştırmamıştır.

İcra memurunun bu kararı İİK’nın 134/5 fıkrası hükmüne uygun olup bu fıkra uyarınca ihaleye alacağa mahsuben iştirak ederek taşınmazı alanların satış bedelini derhal veya 130. maddeye göre verilen süre içinde nakden ödeme zorunda olmadıkları açıkça düzenlenmiştir.

Alacaklının alacağı oranında satış bedelinin ödemekten kaçınması yasal bir haktır. Alacaklının ihale bedelini mahsubu gereken alacak miktarı da taşınmaz üzerinde başka haciz ve ipotek alacaklarının olması hâlinde ancak sıra cetvelinin yapılmasından sonra ortaya çıkar.

Alacaklı da ihaleden sonra 24.10.2013 tarihinde icra müdürlüğünden sıra cetveli yapılarak ödemesi gereken miktarın çıkarılmasını ve bu miktarın ödemeleri için süre verilmesini talep etmiştir. Ancak bu talebinden önce ihale bedeli olan 330.000TL ile limit ipoteği alacağı 250.000TL arasındaki 80.000TL farkın yatırılması için süre talep ettiğinden ve bu talep uyarınca kendisine 23.10.2013 tarihinde 80.000TL yatırmak üzerinde 10 günlük süre verildiğinden, alacaklının sıra cetveli yapılma talebi icra müdürlüğünce 24.10.2013 tarihinde reddedilmiştir. İcra müdürü borçlunun 80.000TL farkın ihaleden itibaren 10 gün içinde yatırılmadığından satışın düşürülmesi talebi de henüz sıra cetveli yapılmadığı 23.10.2013 tarihinde reddine karar vermiş olup gerek icra mahkemesine başvurusunda bu kararın iptali ile ihale kararının kaldırılmasını talep etmiştir. İcra mahkemesinin talebin kabulüne ilişkin kararı Yargıtay 12.Hukuk Dairesince bozulmuştur. Bozma kararında alacaklının ipotekli taşınmazı alacağa mahsuben aldığı ihale tutanağında icra müdürlüğünce alacaklıya bedelin yatırılması için bir süre verilmediğinden, ihale tarihinden itibaren 10 gün içinde bu bedelin yatırılmaması hâlinde İİK 133. maddesinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. İhaleden sonra süre verilmesine ilişkin kararın tebliğinden itibaren verilen sürede ihale bedeli yatırılmaz ise ancak o zaman İİK 133. maddesi gereğince ihalenin kaldırılması kararı verilebileceği vurgulanmıştır. Mahkemece icra müdürlüğünün ihale bedeli farkının ödenmesi için süre verildiğine ilişkin kararın tebliğinden itibaren alacaklı tarafından söz konusu bedelin, süresinde yatırılıp yatırılmadığı araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekçesi ile mahkeme kararı bozulmuştur.

Bozma gerekçesi usul ve yasaya uygundur. Alacağa mahsuben ihalede ihale alıcısı İİK 134/5 fıkrası hükmüne göre satış bedelini ne derhal ne de 130. maddesine göre verilen sürede ödemek zorunda değildirler. Anılan maddede ihale alıcısı olan alacaklının ihale tarihindeki alacağının ihale bedelini karşılayıp karşılamadığına göre bir ayrım yapılmamıştır. Bundan dolayı ihale bedelinin ödenmesi için süre verilmediğinde bahsedilerek ihale bedelinin nakden ödenmesi gerektiği sonucuna varılamaz. Aksinin kabulü İİK’nın 134/5 fıkrası hükmüne aykırılık oluşturulabileceği gibi sıra cetveli yapılması sonrasında alacak miktarı saptanmadan, dosya alacağı elden alınarak fark ihale bedelinin yatırılması için ihale tarihinde süre verilmesi halinde eksik ödeme ve sonrasında İİK 135/1 uyarınca alıcı adına taşınmazın tapuda tescili söz konusu olacaktır.

Yukarıda belirtilen ilke ve kurallar uyarınca 12. Hukuk Dairesinin bozma kararı usul ve yasaya uygun olup mahkemenin direnme kararının bozulması gerekirken onanması yönündeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2013/10744, Karar No: 2013/15576, Tarih: 07.11.2013

**3. Hukuk Dairesi         2013/10744 E.  ,  2013/15576 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen alacak davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı vekili dava dilekçesinde, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 16. maddesi gereğince Turizm Teşvik Belgesi olan dava dışı şirkete en düşük indirimli tarifeden elektrik verilmesi gerekirken, indirimli tarife uygulanmadığını, dava dışı şirket tarafından aradaki farkın tahsili amacıyla ....ticaret Mahkemesinde açılan davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, ilamlı icra yoluyla dava dışı şirkete tarife farkını ödediklerini, tarife farkı zararından davalı ... Bakanlığının sorumlu olduğunu belirterek, 19.425,71 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek değişken oranlı avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, yetki itirazında bulunduklarını, 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu'nun 16. maddesi gereğince 16.07.2009 tarihine kadar davalı ... belgeli yatırım ve işletmelerin normal tarife üzerinden ödedikleri enerji bedeli ile en düşük tarife arasındaki farkın ....ödendiğini, bu tarihten sonra normal tarife ile en düşük tarife arasındaki farkların bakanlık bütçesine konulacak ödeneklerle ödenmesi konusunda kanun çıkarıldığını, bu tarihten sonra turizm belgeli yatırım ve işletmelerin elektrik enerjisi giderlerine ilişkin kendi tarifeleriyle bölgelerindeki en düşük mesken veya sanayi tarifesi arasındaki farkın davalı Bakanlık bütçesine konacak ödenekten karşılanacak olması gerektiğinden davacının davalı Bakanlığa başvurması gerektiğini, davacının müracaatının bulunmadığını, avans faizine hükmedilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, dilemiştir.

Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile 19.202,99 TL'nin, 18.000,00 TL sine 18.05.2011 tarihinden itibaren değişken oranlardaki avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp , davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, hükmü davalı vekili temyiz etmiştir.

....

16.03.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 16.Maddesine göre “Turizm belgeli yatırım ve işletmeler elektrik, gaz ve su ücretlerini o bölgedeki sanayi ve meskenlere uygulanan tarifelerden en düşüğü üzerinden öderler” hükmü gereğince davacının turizm teşvik belgesi olan dava dışı şirkete indirimli tarife uygulaması gerekirken, normal tarifeye göre yaptığı tahsilat farkının mahkeme kararı ile dava dışı şirkete ödendiği sabittir.

Davada, davacının dava dışı şirkete ödediği tarife farkının davalıdan rücuan tahsili talep edilmektedir.

Davada, davacının dava dışı şirkete ödediği tarife farkının davalıdan rücuan tahsili talep edilmektedir.

Asıl alacak yönünden dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde isabetsizlik olmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre borçludan faiz talep edilebilmesi için zenginleşenin iyiniyetli ya da kötüniyetli olduğuna bakılmadan borçlunun temerrüde düşürülmesi gerekir. Gecikme faizinin işlemesi için borçluya ihtarname gönderilmek suretiyle borçlu temerrüde düşürülmelidir. Taraflar ödeme gününü kararlaştırmamış iseler, borçlu ancak temerrüt ihtarı ile temerrüde düşecektir. Temerrüt ihtarı da gönderilmediğine göre faiz için temerrüt oluşmamıştır.

Davacının usulüne uygun bir ihtarname ile davalıyı temerrüde düşürdüğü ispatlanamadığına göre, bu durumda, mahkemece; dava tarihinden itibaren faize karar verilmesi gerekirken, ihtarname ile davalıyı temerrüde düşürmeyen davacının kendi kusurundan yararlanacak şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 07.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

....
Yargıtay — Esas No: 2011/6785, Karar No: 2013/7748, Tarih: 12.12.2013

**1. Ceza Dairesi         2011/6785 E.  ,  2013/7748 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

HÜKÜM : TCY'nın 86/1, 86/3-e, 87/1-a-d, 29, 62, 53. maddeleri uyarınca 5 yıl 7 ay 15 gün hapis cezası.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın, mağduru kasten yaralama suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, takdire ve tahrike ilişen cezayı azaltıcı sebeblerin derecesi ve niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle değerlendirilip reddedilmiş, sanık hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan elde edilen delillerin hükümlülüğe yeter nitelik ve derecede bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin bir sebebe dayanmayan ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, sanığın, mağduru 12 yerinden bıçaklayarak, akciğerinde yaralanma ile hayati tehlike geçirip, sol ayakta oluşan kırığın yaşam fonksiyonlarını 3. derecede etkileyecek şekilde yaraladığı olayda; hedef alınan vücut bölgesi, kullanılan aletin etkinliği dikkate alındığında suçun öldürmeye teşebbüs olduğu, akabinde sanığın, mağduru araba ile ablasının evine götürerek sonucun gerçekleşmesini engellediği anlaşılmakla, TCK.nun 36. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi yasaya aykırı ise de bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm fıkrasının mahsus bölümüne "5237 sayılı TCK.nun 86/1.maddesi gereğince" ibaresinden önce gelmek üzere "5237 sayılı TCK.nun 36. maddesi yollaması ile" ibaresinin eklenmesine karar verilmek suretiyle CMUK.nun 322. maddesi uyarınca DÜZELTİLEN hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA, 12/12/2013 gününde oybirliği ite karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/25964, Karar No: 2013/3223, Tarih: 27.02.2013

**5. Hukuk Dairesi         2012/25964 E.  ,  2013/3223 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan raporlar hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılırken dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça yakın bölgelerden ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Dava konusu taşınmaz 135.914 m² yüzölçümünde olup, kıyasi emsal olarak alınan taşınmazlar dava konusu taşınmazın bulunduğu mahalden farklı mahalde olup, küçük yüzölçümlüdür. Bu nedenle emsal olarak alınamaz.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu ... Hanım Mahallesinde benzer yüzölçümlü ve değerlendirme tarihine yakın zamanlarda emsal satışların bulunması doğaldır. Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 27.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2990, Karar No: 2019/39012, Tarih: 18.12.2019

**7. Ceza Dairesi         2016/2990 E.  ,  2019/39012 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı Kanuna muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1. Sanık hakkında doğrudan verilen adli para cezasının uygulama maddesinin TCK'nun 52/2. maddesi yerine TCK'nun 52. maddesinin yazılması suretiyle CMK'nun 232/6. maddesine aykırı davranılması,

2. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında uygulama maddesinin "TCK'nun 50/1-a ve 52/2" maddeleri yerine "TCK'nun 50. ve 52" maddeleri olarak gösterilmesi suretiyle CMK'nun 232/6. maddesine muhalefet edilmesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden ve bu hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden. 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’nun 322. maddesi uyarınca,

1. Hükümde gün adli para cezasının adli para cezasına çevrilmesine ilişkin hüküm fıkrasında yer alan "52" ifadesinin çıkartılarak yerine "52/2" ifadesinin eklenmesi,

2. Sanığa verilen kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine ilişkin hüküm fıkrasında "50 ve 52" ibarelerinin çıkartılarak yerine "50/1-a ve 52/2" ibarelerinin eklenmesi ve diğer kısımların aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 18.12.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8995, Karar No: 2011/5470, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8995 E.  ,  2011/5470 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ... 'in beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.