muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/17005, Karar No: 2023/7148, Tarih: 20.11.2023

**2. Ceza Dairesi         2021/17005 E.  ,  2023/7148 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 13.01.2021

EK KARAR SAYISI : 2018/365 E., 2018/576 K.

ŞİKÂYETÇİ : ...

SUÇ : Hırsızlık

KARAR : Temyiz isteminin reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen 13.01.2021 tarihli ve 2018/365 Esas, 2018/576 Karar sayılı ek kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 296/2. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1. maddesi gereği temyiz edenin ek kararı temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 296/2. maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 298/1. maddesi gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

Hükmolunan cezanın miktar ve türü gözetildiğinde, 5271 sayılı Kanun'un 286/2-a maddesi uyarınca, ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararlarının temyizinin mümkün olmaması karşısında; temyiz isteminin reddine dair 13.01.2021 tarihli ek kararda bir isabetsizlik görülmediğinden sanığın temyiz isteminin, aynı Kanun'un 296/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Kayseri 10. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3509, Karar No: 2015/7760, Tarih: 30.11.2015

**23. Hukuk Dairesi         2015/3509 E.  ,  2015/7760 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

-KARAR-

...'nın 30.12.2013 tarih ve 9919 sayılı yazıları ile; dosyadaki tüm belgelerin taranarak sisteme aktarılması, dosyanın elektronik ortamda Yargıtay'a gönderilmesinin sağlanması, fiziki dosyanın ise gönderilmemesi gerektiği belirtilmiştir.

Sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılabilmesi dosyada bulunan tüm dilekçe ve evrakların mahkemece UYAP'a taranması ve UYAP ekranına aktarılması suretiyle mümkündür. Temyize konu dosyada bulunan evrakların elektronik ortamda bulunmaması ve evrakın türüne uygun taranmaması halinde temyiz incelemesinin yapılması olanaklı değildir.

Elektronik olarak dairemize gönderilen temyize konu edilen dava dosyasının UYAP ortamında incelenmesinde;

Dosya yerel mahkeme tarafından UYAP ortamından elektronik olarak gönderilmiş ise de bir kısım evrakların taranmamış, bir kısımının ise okunaksız taranmış olduğu anlaşıldığından;

1-Temyize konu dava dosyasının, varsa tüm ekleriyle birlikte fiziki olarak gönderilmesi,

2-Şikayete konu sıra cetvelinin düzenlendiği Bafra İcra Müdürlüğü'nün 2012/1343 Esas sayılı takip dosyası aslının ve sıra cetvelinin aslı ile taraflara tebliğine ilişkin tebliğ belgelerinin dosyaya eklenmesi,

3-Şikayete konu sıra cetveli aleyhine eldeki şikayet haricinde şikayet var ise o dosyaların derdest ise dava dilekçeleri ve son tarihli duruşma zabıtlarının onaylı örneğinin, şayet karara çıkmış iseler karar suretlerinin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesi,

İçin, mahalline geri çevrilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle, elektronik olarak gönderilen dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 30.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3126, Karar No: 2015/5735, Tarih: 27.10.2015

**23. Ceza Dairesi         2015/3126 E.  ,  2015/5735 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık ...'nın 26/02/2007 tarihinde şikâyetçi ...’ın sahibi olduğu ... Çarşısında bulunan ... Konfeksiyon isimli işyerine giderek yetkilisi olduğu ... Şirketi adına tekstil makineleri satın alacağını, ancak aynında nakit olmadığını ve makine bedellerini çek ile ödemek istediğini söylediği, şikayetçinin kabul etmesi üzerine 10 adet makinayı beğenen sanığın 16.500 TL bedelle bu makinaların satın alınması konusunda şikâyetçi ile anlaştıkları, yapılan anlaşma uyarınca sanığın yanında bulunan suça konu ...bank ... Şubesine ait 31.05.2007 keşide tarihli, 13.800 TL bedelli, keşidecisi ... Şirketi lehdarı ise ... Şirketi olan bir adet çeki arkasını ciro ederek şikayetçiye verdiği ve bu çek karşılığında 5 adet makinayı teslim aldığı, diğer 5 makinanın ise kalan borcun nakit olarak ödenmesi üzerine sanığa teslim edileceği, sanığın suça konu makinaları bu şekilde teslim aldıktan sonra şikayetçiye ait işyerinden ayrıldığı, şikayetçinin bir gün sonra söz konusu çeki bankaya ibraz ettiği ve banka görevlilerince yapılan inceleme neticesinde söz konusu çekin sahte olduğunun anlaşıldığı, bu şekilde sanığın üzerine atılı “nitelikli dolandırıcılık” ve “resmi belgede sahtecilik” suçlarını işlediğinin iddia edildiği somut olayda;

Sanığın aşamalardaki savunmalarında suça konu çeki kendisinin değil kendisi ile beraber şikâyetçiye ait işyerine gelen ... Şirketi yetkilisi olan ... isimli kişinin verdiğini, kendisinin söz konusu çekte herhangi bir yazı ve imzasının olmadığını beyan etmesine karşın, dosyada mevcut 04/07/2011 tarihli bilirkişi raporunda söz konusu çekin arka yüzündeki ciranta imzasının sanığın eli ürünü olduğunun belirtilmiş olması, yine aynı bilirkişi raporu ile suça konu bu çekin gerçek çek yaprağındaki bilgiler silinerek üzerine sonradan eklem yapılmak suretiyle oluşturulmuş bir çek olduğunun, çekteki keşideci imzasının çekte keşideci olarak yer alan ... Şirketi yetkilisine ait olmadığının ortaya konulmuş olması, suça konu bu çekin çekte keşideci olarak görünen ... Şirketi tarafından 9360709 seri numaralı, 17/04/2007 keşide tarihli ve 4.000 TL bedelli çek yaprağı olarak ... Limited Şirketine verildiğinin tespit edilmiş olması, yine suça konu makinaların satışına ilişkin sevk irsaliyesinin altının sanık tarafından imzalanmış olması karşısında; sanığın üzerine atılı “nitelikli dolandırıcılık” ve “resmi belgede sahtecilik” suçlarından mahkumiyetine yönelik kabulde herhangi bir isabetsizlik görülmemiş, sanık hakkında adli para cezasına hükmedilirken zarar miktarı olarak sanık tarafından şikayetçiden alınan ürün bedelinin değil de sanığın suça konu makinaları sattığı ... isimli kişiden aldığı paranın dikkate alınması suretiyle eksik ceza tayin edilmesi aleyhe temyiz olmadığından bozma sebebi sayılmamış, son olarak sanık hakkında dolandırıcılık suçundan hüküm kurulurken 4. bentte adli para cezasının yanlış hesaplanması, ancak hükmün devamında uygulamaya göre doğru hesaplama yapılarak sonuç cezanın doğru belirlenmesi mahallinde giderilebilecek maddi hata olarak görülmüştür.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 27/10/2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16770, Karar No: 2020/4083, Tarih: 07.10.2020

**16. Hukuk Dairesi         2016/16770 E.  ,  2020/4083 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO TESPİTİNE İTİRAZ

KANUN YOLU : TEMYİZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, .... Köyü çalışma alınında bulunan 104 ada 82 parsel sayılı 94.424,37 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu belirtilerek, ham toprak vasfıyla, davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ... irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak taşınmazın bir bölümü hakkında; davacı ... ise, tapu kaydı, irsen intikal, taksim ve kazandırcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, taşınmazın tamamına yönelik olarak, kadastro tespitinin iptali ile adlarına tescili istemiyle ayrı ayrı dava açmışlardır. Mahkemece dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davaların kabulüne, çekişmeli taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile 10.10.2009 tarihli fen bilirkişi raporunda taralı alan olarak gösterilen 30.750,00 metrekarelik kısmın davacı ... adına, 10.06.2010 tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 2.909,22 metrekarelik kısmın davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, kalan bölümlerin tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, hükme esas alınan fen bilirkişi raporları ve haritalarında taralı olan ve (A) harfi ile gösterilen çekişmeli taşınmaz bölümlerinin, kadastro tespitinden önce yirmi yıldan fazla süre ile davacılar tarafından kullanıldığı kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Keşifte dinlenen tanık beyanları yetersiz ve soyut nitelikte olduğu halde hükme esas alınmış, 3 kişilik uzman ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmamış, çekişme konusu bölümün doğu tarafında dere bulunduğu halde keşif sırasında jeoloji bilirkişisi hazır bulundurulmamış, dosyaya iki adet hava fotoğrafı getirtildiği halde, bu fotoğraflar uzman jeodezi ve fotogrametri uzmanı tarafından incelenmeyip orman bilirkişi tarafından sadece orman yönüyle incelenmiş olup, söz konusu bu bilirkişi raporundada incelenen hava fotoğraflarından birinin hangi uçuş yılına ait olduğunun belli olmadığı, 1985 tarihli hava fotoğrafının ise dava konusu yeri kapsamadığı belirtildiği halde, çekişmeli taşınmazın hava ve uydu fotoğraflarında hangi nitelikte olduğu yöntemince tespit edilmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemesi usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece öncelikle, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait üç ayrı evreye ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Müdürlüğü'nden, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar ise İl Kadastro Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulmalı, ardından taşınmaz başında fen bilirkişi, jeolog bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından, çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, zilyetliğin kimden kime ve nasıl geçtiği gibi hususlar tek tek ve olaylara dayalı olarak sorulup saptanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli, tespite aykırı sonuca ulaşılması halinde tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenmeli, bilirkişi ve tanık sözleri, komşu taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli; teknik bilirkişiye, yerel bilirkişi ve tanıkların gösterdiği sınırlar haritasında işaret ettirilmeli; çekişmeli taşınmaza ilişkin, komşu taşınmazlarla mukayeseli mahkeme gözlemi tutanağa aynın yansıtılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ile komşu taşınmazların toprak yapısı mukayese edilmek suretiyle taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, ve rapora taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş dava konusu 104 ada 82 parsel sayılı taşınmazın ham toprak niteliğindeki bölümleri ile dava konusu bölüm arasındaki sınırları gösterecek şekilde renkli fotoğraflarının eklenmesi istenilmeli; jeoloji mühendisi bilirkişiden, taşınmazın aktif dere yatağı içerisinde kalıp kalmadığı hususunda ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye hava ve uydu fotoğrafları üzerinden bilimsel yöntemlerle (hava fotoğrafı ve memleket haritası ile kadastro paftası ölçeği harita çizim programları aracılığıyla eşitlenerek, çekişmeli taşınmazın konumunun çevre parsellerle birlikte harita üzerinde gösterilmesi, hava fotoğrafları ile kadastro paftası çakıştırılıp stereoskop aletiyle incelenmesi suretiyle) inceleme yaptırılarak; çekişme konusu taşınmazın tarım arazisi olarak ve ekonomik amacına uygun zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece, bu hususlar gözetilmeksizin, e ksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07.10.2020 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5443, Karar No: 2014/15744, Tarih: 25.06.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/5443 E.  ,  2014/15744 K.**

**"İçtihat Metni"**

... adına Av. ... ile ... adına Av. ... arasındaki dava hakkında ... İş Mahkemesince verilen 30.12.2013 günlü ve 2013/67 - 2013/583 sayılı hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

1- Hükmün tefhiminin, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3'üncü maddesi uyarınca 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 489'uncu maddesinin yollamada bulunduğu, aynı Kanunun 388'inci maddesindeki unsurları içerir biçimde yapılmadığı gibi gerekçeli kararın da tebliğ edilmediği anlaşıldığından, Anayasa Mahkemesi'nin 2012/1034 bireysel başvuru numaralı talep konusunda verdiği, 10 Mayıs 2014 tarihli ve 28996 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 20.03.2014 tarihli kararında yer alan “...başvurucuya ilk derece mahkemesi kararının gerekçesini bilerek ve bu gerekçeye karşı iddialarını sunacak şekilde temyiz başvurusu yapma imkânı verilmesinde hukuki yarar bulunduğu...” şeklindeki gerekçe de dikkate alınmak suretiyle;

Gerekçeli kararın; taraf vekillerine tebliğ edildiğine dair tebliğ mazbatalarının dosyada bulunmadığı anlaşıldığında; taraf vekillerine yöntemince tebliğ edilerek, temyiz süresi geçtikten ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 432'inci maddesindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmek üzere;

2- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 445'înci maddesinde dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde UYAP kullanılarak verilerin kaydedileceği ve saklanacağı ifade edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 02.04.2014 gün 2-290-486 sayılı ilamında da belirtildiği üzere; sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılabilmesi dosyada bulunan tüm belgelerin mahkemeye geliş sırasına göre ve okunabilecek şekilde taranarak UYAP sistemine aktarılması ve aktarılan evrakların dizi pusulasının da eklenmesi suretiyle mümkündür. Dizi pusulası hazırlanıp UYAP ortamına atılmadığı takdirde fizik dosya içinde bulunan evrakların tamamının dijital dosya içine atılıp atılmadığının denetlenmesi imkanı da bulunmamaktadır. Temyize konu dosyada bulunan evrakın elektronik ortamda bulunmaması, geliş sırasına ve türüne uygun okunaklı şekilde taranmaması halinde sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılamaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği’nin “yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi” başlıklı 6'ncı maddesinde dizi pusulası düzenleme görevi zabıt katipleri görevi arasında sayılmış, aynı maddenin 3'üncü fıkrasında da mahkeme yazı işlerini denetlemek, hukukî başvuru veya kanun yolları incelemesi için dosyayla ilgili gerekli işlemleri yapmak ya da yaptırmak mahkeme yazı işleri müdürünün görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 2'nci fıkrasında ise yazı işleri hizmetlerinin hakimin denetimi altına yürütüleceği belirtilmiştir.

Somut olayda dava dosyası UYAP sistemi üzerinden gönderilmiş olup, hükme esas alınanlar da dahil olmak üzere bir kısım belgelerin ters, bir kısmının yarım taranarak UYAP sistemine aktarıldığı, belgelerin geliş sırasına göre taranıp isimlendirilerek okunaklı şekilde elektronik ortama aktarılmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle; dava dosyasının tümünün anılan belgeler dahil olmak üzere tam ve okunaklı şekilde taranması sağlandıktan ve tüm belgeler adlandırılıp geliş sırasına göre elektronik ortama aktarılarak dizi pusulasına bağlandıktan sonra dosya UYAP ortamında; bunun teknik ya da fiili olarak mümkün olmaması durumunda ise dava dosyası aslı söz konusu belgeler de eklenerek fiziki olarak; gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 25.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5825, Karar No: 2011/6757, Tarih: 31.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/5825 E.  ,  2011/6757 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'in beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama ve bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.