muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/5366, Karar No: 2012/3987, Tarih: 03.04.2012

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2011/5366 E.  ,  2012/3987 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalı şirkete Zorunlu ve ihtiyari Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalı aracın müvekillerinin murisi Burak idaresinde bulunan araç ile çarpıştığını, davacılar murisinin bu kazada vefaat etmesi nedeniyle desteklerini yitirdiklerini, belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere anne Birsel için 5.000 TL. maddi, 20.000 TL. manevi, baba Arslan için 5.000 TL. maddi, 20.000 TL. manevi,kardeşi Büşra için 10.000 TL. manevi tazminatın dava tarihinden ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleştirilen dosyada ise davacı vekili davacının ölen Burak’ın nişanlısı olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000 TL. destekten yoksun kalma tazminatı ile 10.000 TL. manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini anne için 10.097,49 TL. baba için 11.235,98 TL. birleştirilen dosya davacısı Hatice Sibel için 19.152,55 TL. olarak ıslah etmiştir.

Davalı ... davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; anne için 10.097,49 TL. maddi, 20.000 TL. manevi, baba için 11.235,98 TL.maddi, 20.000 TL. manevi, kardeşi Büşra için 10.000 TL. manevi birleştirilen dosya davacısı Hatice Sibel için 19.152,55 TL. maddi 5.000 TL manevi tazminatın kaza tarihindeki limit dahilinde davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava trafik kazasında davacılar murisinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davalı Ergoisviçre sigorta A.Ş. kazaya neden olan aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olup poliçeye göre manevi tazminat ile sorumluluğu 50.000 TL. ile sınırlıdır. Mahkemece asıl dava davacıları için 50.000 TL. birleştirilen dosya davacısı ...için 5.000 TL. olmak üzere 55.000 TL. manevi tazminata hükmedilerek davalının poliçede belirlenen limiti aşılmıştır. Mahkemece davalı ... şirketinin manevi tazminat için poliçede belirlenen limit dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı Ergoisviçre sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı Ergoisviçre Sigorta AŞ. geri verilmesine 3.4.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3678, Karar No: 2012/5241, Tarih: 08.05.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/3678 E.  ,  2012/5241 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

02.11.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 662 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 58. maddesi ile “10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I) sayılı cetvelin 48 inci ve 51 inci sıraları ile anılan Kanunun eki (II) sayılı cetvelin "B) Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümünün 19 uncu sırası yürürlükten kaldırılmış, anılan Kanunun eki (II) sayılı cetvelin "B) Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümüne "42) ..." sırası eklenmiştir” hükmü getirilmiştir. Yapılan bu düzenleme ile özel bütçeli idareler kapsamına alınan ...'nün 492 sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesi hükmünden kaynaklanan yargı harçlarından muafiyetinin ortadan kalktığı gözetilerek ve HUMK'nun 2494 sayılı Kanun ile değiştirilen 434. maddesinin 3. fıkrası hükmü uyarınca gerekli tebligat yapılarak, davacı taraftan alınması gereken temyiz harcının alınmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi, aksi halde aynı fıkra hükmüne göre mahkeme kararının temyiz edilmemiş sayılmasına karar verilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 08.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/29086, Karar No: 2021/3764, Tarih: 29.03.2021

**19. Ceza Dairesi         2019/29086 E.  ,  2021/3764 K.**

**"İçtihat Metni"**

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 65/1-b ve 65/7. maddelerine aykırı davranmak eyleminden dolayı kabahatli ... hakkında 915,00 Türk lirası ve 915,00 Türk lirası idarî para cezaları uygulanmasına dair, Dörtyol Kuzuculu Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/07/2018 tarihli ve 2018/615 değişik iş sayılı kararı ile, anılan Kanun'un 65/1-b ve 65/7. maddelerine aykırı davranmak eyleminden dolayı adı geçen kabahatli hakkında 915,00 Türk lirası ve 915,00 Türk lirası idarî para cezaları uygulanmasına dair Ceyhan 1 Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 290883 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına karşı yapılan başvuru üzerine, 20/02/2018 tarihli ve IH 290883 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına yönelik başvurunun kabulü ile anılan idarî para cezasının kaldırılmasına, 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına yönelik itirazın kısmen kabulü ile anılan tutanakla uygulanan 915,00 Türk lirası idarî para cezasının kaldırılmasına, aynı tutanakla uygulanan 915,00 Türk lirası idarî para cezasına yönelik itirazın reddine ilişkin Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/11/2018 tarihli ve 2018/1192 değişik iş, 2018/1192 sayılı kararları aleyhine Adalet Bakanlığının 08/04/2019 gün ve 2730 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekinde bulunan dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 17/04/2019 gün ve KYB-2019-40181 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize gönderilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

1- Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/07/2018 tarihli ve 2018/615 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede,

Anılan ihbarnamede;

1- Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/07/2018 tarihli ve 2018/615 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede,

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15/2. maddesinde yer alan, “Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır.” şeklindeki düzenleme karşısında, 20/02/2018 tarihinde kabahatliye ait ... plakalı araç ile gıda taşınırken, Adana ili Ceyhan ilçesinde Ceyhan 1 Karayollura Denetim İstasyonu ekiplerince saat 14:54’te durdurularak yapılan tartım işlemi neticesinde tonajın fazla olması gerekçesiyle dosya içerisinde bulunan Ceyhan 1 Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 290883 seri numaralı idarî yaptırım karar tutanağı ile 1.830,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmasını müteakip, kabahatlinin tonaj artırımına yönelik yeni bir eylemi olmaksızın söz konusu aracın Hatay ili Dörtyol ilçesi Kuzuculu mevkiinde aynı gün saat 15:46’da tekrar durdurulduğu, yapılan tartım işlemi neticesinde tonajının fazla olduğu gerekçesiyle Kuzuculu Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı idarî yaptırım kararının uygulandığı, aynı eylem nedeniyle kabahatliye iki kez aynı idarî yaptırım kararının uygulandığı anlaşılmakla, anılan denetim istasyonunca düzenlenen 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı idarî yaptırım kararına yönelik itirazın bu yönden kabulü ile söz konusu idarî yaptırım kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesinde,

2- Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/11/2018 tarihli ve 2018/1192 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede,

a) Mahkemesince Ceyhan 1 Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 290883 seri numaralı trafik idarî parası cezası karar tutanağına karşı yapılan başvurunun kabulü ile anılan idarî para cezasının kaldırılmasına kararı verilmiş ise de;

2- Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/11/2018 tarihli ve 2018/1192 değişik iş sayılı kararı yönünden yapılan incelemede,

a) Mahkemesince Ceyhan 1 Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 290883 seri numaralı trafik idarî parası cezası karar tutanağına karşı yapılan başvurunun kabulü ile anılan idarî para cezasının kaldırılmasına kararı verilmiş ise de;

Karayolları Trafik Yönetmeliği 128/d-2 maddesi gereğince kabahatliye ait aracın azami yüklü ağırlığının 40.000 kg olarak belirlendiği, Araçların Yüklemine İlişkin Ölçü Ve Usuller İle Tartı Ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik'in tartı toleransı uygulanması kenar başlıklı 7. Maddesine göre tartı toleransının en çok [(aracın azami ağırlığının %3,75'i)+500] kg olarak kabul edildiği, 40.000 kg azami ağırlığı olan aracın toleransı ağırlığının ise en çok 42.000 kg olması gerektiği, ancak yapılan 20/02/2018 tarih saat 14:54'te yapılan kontrolde aracın yüklü ağırlığının 42.250 kg olduğu tespit edilerek toleranslı ağırlığı 250 kg - %10'dan fazla oranda aştığı anlaşıldığından muteriz hakkında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 65/1-b maddesi (% 10 fazlasına kadar yüklemeler) uyarınca 915,00 Türk lirası idarî para cezası ile birlikte aynı Kanun'un 65/7. Maddesindeki "Gönderenin birden fazla olması veya tespit edilememesi halinde birinci fıkraya uymayan işleten ve gönderen için uygulanacak idarî para cezalarının toplamı işletene uygulanır." şeklindeki düzenlemeye nazaran ayrıca 915,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmış ise de; 20/02/2018 tarihli ve A 635215 seri numaralı sevk irsaliyesine göre malı gönderenin belirsiz ve birden fazla olmayıp, Migros Ticaret A.Ş. olduğunun anlaşılması karşısında muteriz hakkında anılan Kanun'un 65/7. maddesine göre idarî para cezası uygulanamayacağı cihetle, 20/02/2018 tarihli ve IH 290883 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına karşı itiraz üzerine; kabahatli hakkında 2918 sayılı Kanun'un 65/7. maddesi uyarınca uygulanan 915,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden kabulü ile anılan idarî para cezasının kaldırılmasına, aynı Kanun'un 65/1-b maddesi gereğince uygulanan 915,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden ise reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinde,

b) Mahkemesince, Dörtyol Kuzuculu Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına karşı yapılan başvuru üzerine, itirazın 915,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden kabulü ile diğer 915,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden reddine karar verilmiş ise de;

b) Mahkemesince, Dörtyol Kuzuculu Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına karşı yapılan başvuru üzerine, itirazın 915,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden kabulü ile diğer 915,00 Türk lirası idarî para cezası yönünden reddine karar verilmiş ise de;

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 22/4. maddesinde yer alan "4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun yer bakımından yetki kuralları kabahatler açısından da geçerlidir" şeklindeki hükmü nazara alındığında, kabahat eyleminin gerçekleştiği yerin Dörtyol ilçe sınırlarında kaldığı ve yetkili yerin Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin olduğu gözetilerek, Dörtyol Kuzuculu Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı trafik idarî para cezası karar tutanağına karşı mükerrer başvurusu hakkında yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde işin esasına girilerek karar verilmesinde, isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla, gereği görüşülüp düşünüldü;

I-Kanun yararına bozmaya konu ihbarnamenin (2-b) numaralı bendi yönünden yapılan incelemede;

Dörtyol Kuzuculu Karayolları Denetim İstasyonunun 20/02/2018 tarihli ve IH 270304 seri numaralı idari para cezası karar tutanağı hakkında Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/07/2018 tarihli ve 2018/615 değişik iş sayılı kararı ile kesin olarak başvurunun reddine karar verilmiş olunması nedeniyle, aynı idari yaptırım kararına yönelik olarak yapılan mükerrer başvurunun esastan incelenerek kısmen kabulüne dair karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05/02/2019 tarih, 2015/4-113 Esas, 2019/67 Karar sayılı ilamında da belirtildiği şekli ile mükerrer başvurunun kısmen kabulüne dair Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/11/2018 tarihli ve 2018/1192 değişik iş sayılı kararının anılan idari yaptırım kararına yönelik 2 numaralı bendinin yok hükmünde olduğu, bu bakımdan anılan kararın kesinleşmesinin ve hukuk dünyasında sonuç doğurmasının söz konusu olamayacağından, kanun yararına bozma incelemesine konu da edilemeyeceği anlaşılmakla;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin REDDİNE,

II-Kanun yararına bozmaya konu ihbarnamenin (1) numaralı bendi yönünden yapılan incelemede;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/07/2018 tarihli ve 2018/615 değişik iş sayılı kararının CMK'nin 309/4/-d maddesi uyarınca kanun yararına BOZULMASINA, muteriz hakkında uygulanan idari para cezasının kaldırılmasına,

III-Kanun yararına bozmaya konu ihbarnamenin (2-a) numaralı bendi yönünden yapılan incelemede;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Dörtyol Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/07/2018 tarihli ve 2018/615 değişik iş sayılı kararının CMK'nin 309/4/-d maddesi uyarınca kanun yararına BOZULMASINA, muteriz hakkında uygulanan idari para cezasının kaldırılmasına,

III-Kanun yararına bozmaya konu ihbarnamenin (2-a) numaralı bendi yönünden yapılan incelemede;

"Gönderenin birden fazla olması veya tespit edilememesi halinde birinci fıkraya uymayan işleten ve gönderen için uygulanacak idarî para cezalarının toplamı işletene uygulanır." hükmünün, 2918 sayılı Kanunun 65/8 maddesinde yer aldığı, kanun yararına bozma ihbarnamesinde ''65/7'' olarak gösterilmesinin maddi hata olarak kabul edilmesi gerektiği kabul edilerek yapılan incelemede;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden Ceyhan Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/11/2018 tarihli ve 2018/1192 değişik iş sayılı kararının ''1-'' numaralı bendinin CMK'nin 309/4-c maddesi uyarınca aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılamayı gerektirmemek üzere kanun yararına BOZULMASINA, 29/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/941, Karar No: 2014/927, Tarih: 21.01.2014

**8. Hukuk Dairesi         2014/941 E.  ,  2014/927 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR

Dava, kadastro çalışmaları sırasında boşluk olarak tespit dışı bırakılan taşınmazın tescili isteğine ilişkin olarak açılıp mahkemece aynı gerekçelerle karara bağlandığına göre, Yargıtay Başkanlar Kurulu'nun 10.01.2013 tarih 1 sayılı Kararı ile hazırlanıp, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 21.01.2013 tarih 1 nolu Kararı ile kabul edilen ve 26.01.2013 tarih 28540 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hukuk Dairelerine ilişkin işbölümü uyarınca, hükme yöneltilen temyiz itirazlarının incelenmesi Yargıtay (16.) Hukuk Dairesi'nin görevi cümlesinden bulunmakla, gereği için dosyanın anılan Daire Başkanlığı'na GÖNDERİLMESİNE, 21.01.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/9842, Karar No: 2015/9121, Tarih: 08.10.2015

**14. Ceza Dairesi         2013/9842 E.  ,  2015/9121 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 08.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/145, Karar No: 2011/6060, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/145 E.  ,  2011/6060 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki

düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.