muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/11955, Karar No: 2023/1042, Tarih: 13.02.2023

a) (9) numaralı bendinde yer alan "121,30 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı ve 14,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 135,30 TL" ibaresinin çıkartılmasına, yerine "14,00 TL" ibaresi,

b) (10) numaralı bendinde yer alan "121,30 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı ve 100,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 221,30 TL" ibaresinin çıkartılmasına, yerine "100,00 TL" ibaresi,

c) Ayrı bir bendi olarak "Davacı idare harçtan muaf olduğundan davalılar tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının davalılara talep halinde karar kesinleştiğinde iadesine" şeklinde,

Yazılmak suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10374, Karar No: 2014/22242, Tarih: 03.11.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/10374 E.  ,  2014/22242 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

K A R A R

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı H.M.K.'nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün H.M.K.’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanması mümkün olduğundan, gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabul veya tümden reddedildiği hallerde, reddedilen bir talebi bulunmadığından davacının veya davacı yararına kurulan bir hüküm bulunmadığından davalının kararı temyizde ilke olarak hukuki yararı bulunmadığı kabul edilmekte ise de tarafların kararın gerekçesini temyiz etme hakları bulunduğundan gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmelidir.

Öte yandan 6100 sayılı H.M.K.'nın Geçici 3.maddesi yollamasıyla temyize ilişkin hükümleri uygulanmakta olan 1086 sayılı H.U.M.K.’nın 433.maddesinin 2.fıkrasına göre İş Mahkemesinde katılma yoluyla temyiz mümkün olup gerekçeli temyiz dilekçesinin (veya sunulmadığı takdirde kısa temyiz dilekçesinin) kararı temyiz etmeyen karşı tarafa tebliği zorunludur. Taraflar, temyiz dilekçesinin tebliğinden sonra süresinde temyiz talebinde bulunabilirler.

Ne var ki, davanın tümden kabulü veya tümden reddi halinde karar yararına olan ve bu nedenle ilke olarak kararı temyiz etmekte hukuki yararı bulunmadığı kabul edilen taraf, gerekçeli karar tebliğine rağmen kararı temyiz etmediği takdirde temyiz dilekçesinin bu tarafa tebliğine gerek yoktur.

Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmiş ve taraflar temyiz haklarını kullanmışlarsa; temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğine veya katılma yoluyla temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğine gerek yoktur.

Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmiş ve taraflar temyiz haklarını kullanmışlarsa; temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğine veya katılma yoluyla temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğine gerek yoktur.

Dosya kapsamından, temyiz eden davalı şirket ... Metal Yedek Parça San.Tic.A.Ş temyiz dilekçesinin davacı yana tebliğ edilmediği, ayrıca davalı ... Tem.Met.Kap.İlaçl.Gıd.Taş...Ltd.Şti'ye gerekçeli kararın tebligat kanununun 35. maddesine göre “Barış Mah.İzmir Yolu Cd. No:230 Kat:2 D:9 .../...” adresinde yapılmasına rağmen dosyadaki birtakım evraklardan(vekaletname,SGK Tahkikat raporu, sözleşme altındaki şirket kaşesi vs.) bu şirketin adresinin “Barış Mah.İzmir Yolu Cd. No:210 Kat:2 D:9 Nilüfer/Bursa”olduğu anlaşılmaktadır.

SONUÇ:Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda ;

1-Davalı ... Metal Yedek Parça San.Tic.A.Ş temyiz dilekçesinin H.U.M.K.'nın 433. maddesi gereğince karşı tarafa yöntemince tebliğ edilerek, yasada öngörülen süre geçtikten ve gerektiğinde H.U.M.K.'nın 432. maddesindeki prosedür işletilmek üzere,

2-11.03.2014 tarihli gerekçeli kararın davalı ... Tem. Met. Kap. İlaç. Gıd. Taş. Ltd.Şti'ye “Barış Mah.İzmir Yolu Cd. No:210 Kat:2 D:9 .../...” adresinde usulünce tebliğ edilip temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. maddesindeki prosedür işletilmek üzere dosyanın mahalline mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03/11/2014 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/22137, Karar No: 2006/22638, Tarih: 30.11.2006

**12. Hukuk Dairesi         2006/22137 E.  ,  2006/22638 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 27/04/2006

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

H.U.M.K.’nun 163 ve 159.maddeleri, mahkemeye ve taraflara belli işlemleri belli edilen sürelerde yapması için sınırlamalar getirmiştir. Bu sürelerin bir kısmı yasa metninde yer almış, bir kısmı ise hakimin takdirine bırakılmıştır. Süre tayini hakimin takdirine bırakılan hallerde yapılacak işlemin niteliğine göre makul bir süre belirlenmelidir. Hakimin verdiği bu sürede belirtilen işler yapılmaz ve ilk sürenin kesin olduğu belirtilmemişse ilgili tarafa ikinci bir süre verilir. Bu ikinci süre kesindir. Kendisine belli bir işlemi yapması için süre verilen taraf bu ikinci sürede belirtilen işlemi mutlaka yapmalıdır. Sürenin bitiminden sonra belirtilen işlemin yapılması mümkün değildir. Şayet yapılmamış ise taraf bu konudaki hakkını kaybeder ve karşı taraf lehine müktesep hak doğar. Hakkın zayi olması gibi ağır bir müeyyideye bağlanan verilen sürenin hukuki sonuç doğurabilmesi için yapılması gereken işlemler ve ne kadarlık sürede yapılacağı açık ve tam olarak belirtilmesi gerektiği gibi bunların yapılmaması halinde hangi müeyyidenin uygulanacağı sonuçları ile birlikte hatırlatılmalıdır.

Kesin mehil yargılamayı süratle sonuçlamayı amaçlar ise de, somut olayda gözlendiği gibi 23.03.2006 tarihli celsede  verilen kesin mehilin yukarıda açıklanan koşulları içermediği, bu şekilde verilen kesin mehilin sonuç doğurmayacağı  nedeniyle  aksine düşüncelerle oluşturulan mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ :Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 30.11.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4393, Karar No: 2018/9820, Tarih: 15.10.2018

**12. Hukuk Dairesi         2018/4393 E.  ,  2018/9820 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki taraflarca istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü

Alacaklı tarafından borçlu aleyhine başlatılan örnek 4-5 ilamlı icra takibinde; borçlunun takibe konu borcu ödediğini borcu kalmadığını ileri sürerek harç, takip masrafı ve icra vekalet ücretinden fazla talep edilen kısımlar ile fazla talep edilen faiz yönünden takibin iptali istemi ile icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece, şikayetin kısmen kabulü ile şikayetçi Kurum harçtan muaf olduğundan ve alınan harç icra müdürlüğü işlemine yönelik olduğundan işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

6100 Sayılı HMK'nun 297/2. maddesi uyarınca; hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Aynı Kanunun 298/2. maddesinde; gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı düzenlenmiştir. Esasen kısa kararı yazıp, tefhim etmekle davadan elini çekmiş olan hakimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak da yoktur. Kısa kararla gerekçeli kararın birbirinden farklı olması, yargılamanın aleniyeti ve kararların alenen tefhim olunmasına ilişkin Anayasa'nın 141. maddesi ile HMK'nun yukarıda değinilen emredici nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca bu husus kamu düzeni ile ilgili olup, re'sen gözetilmesi yasa ile hakime yüklenmiş bir görevdir.

Somut olayda, duruşmada borçlunun yüzüne karşı tefhim edilen kısa kararda; "... Şikayetin kısmen kabulü ile şikayetçi kurum harçtan muaf olduğundan faiz ve vekalet ücretinin reddine..." şeklinde karar verildiği,Mahkemenin gerekçeli kararında; “... Her ne kadar kısa kararda şikayetçi kurum harçtan muaf olduğundan faiz ve vekalet ücretinin reddine karar verilmiş ise de, aşağıdaki şekilde düzeltilmiştir. Şikayetin kısmen kabulü ile şikayetçi kurum harçtan muaf olduğundan alınan harç icra müdürlüğü işlemine yönelik olduğundan işlemin iptaline...” şeklinde karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, hükümde, kısa kararın düzeltildiğine yönelik mahkemenin çelişkili ve tereddüt oluşturan kanaati nedeni ile HMK'nun 297 ve 298. maddelerine uygun olarak açık, net, anlaşılır ve infazda tereddüt oluşturmayacak nitelikte bir hükmün varlığından söz edilemez.

Bu durumda, hükümde, kısa kararın düzeltildiğine yönelik mahkemenin çelişkili ve tereddüt oluşturan kanaati nedeni ile HMK'nun 297 ve 298. maddelerine uygun olarak açık, net, anlaşılır ve infazda tereddüt oluşturmayacak nitelikte bir hükmün varlığından söz edilemez.

O halde mahkemece, yukarıda açıklanan usul ve yasa hükümleri gereğince şüphe ve tereddüt oluşturmayacak şekilde, şikayetçinin her bir talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilerek usulüne uygun hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre borçlunun temyiz nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15/10/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3361, Karar No: 2018/13944, Tarih: 03.12.2018

**2. Hukuk Dairesi         2018/3361 E.  ,  2018/13944 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı erkek tarafından her iki dava yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, mahkemece bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ait temyiz itirazlarının incelenmesi artık mümkün bulunmamasına göre davacı-karşı davalı erkeğin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Mahkemece verilen ilk hüküm Tarafların ortak çocuğu olmayan ...'un velayetinin davalı-karşı davacı kadına verilmesi ve bu çocuk sebebiyle kadın lehine tedbir ve iştirak nafakasına hükmedilmesi ile ortak çocuk ....'un velayeti ile ilgili olumlu-olumsuz hüküm kurulmaması yönünden bozulmuş diğer yönlerden onanmış olup, mahkemece bozma sonrası kesinleşen boşanma, tazminatlar ve kadın lehine hükmedilen nafakalar ve boşanma davasına ilişkin yargılama gideri ve vekalet ücretine yönelik yeniden hüküm kurulmuş olması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir. Ne var ki bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir. (HUMK m. 438/7)

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple gerekçeli kararın hüküm bölümünden (A) fıkrasının tamamen (B) fıkrasından ise boşanmaya ilişkin 1, tazminatlara ilişkin 2, yoksulluk nafakasına ilişkin 5, yargılama giderleri ile 6 ve vekalet ücretine ilişkin 10 paragrafların tümden ÇIKARILMASINA, bunların yerine (A) bendi olarak "kesinleşen konularda yeniden karar verilmesine yer olmadığına cümlesinin eklenmesine, hükmün bu bölümlerinin düzeltilmiş şekliyle temyize konu bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 03.12.2018 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2016/8233, Karar No: 2018/9, Tarih: 15.01.2018

**21. Hukuk Dairesi         2016/8233 E.  ,  2018/9 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi(Müstemir Yetkili)

Davacı, malulen emekliliğe hak kazandığının tespitine, emekli maaşlarının yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava, davacının malulen emekli olduğunun tespiti ile emekli aylıklarının yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının sigorta kapsamına girmeden önce maluliyetini gerektiren hastalığının mevcut olması sebebi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 16.01.2004 tarihinde ilk kez maluliyet aylığı tahsis talebinde bulunduğu, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun 23.01.2013 tarihli raporunda davacının maluliyetinin %60 oranında olmadığına karar verildiği, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu'nun 27.06.2014 tarihli raporunda; hemodiyalize başlangıç tarihi olan 2003 yılı Nisan ayından itibaren %60 oranında malul olduğuna karar verildiği, Adli Tıp Genel Kurulu'nun 14.05.2015 tarihli raporunda, davacının hemodiyalize girdiği Nisan 2003 tarihinden itibaren çalışma gücünün 2/3 ünü kaybettiği, böbrek naklinin yapıldığı 08.09.2006 tarihinden itibaren maluliyetinin sona erdiği, aynı zamanda 03.08.2013 tarihli Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre beden çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş olduğunun belirlendiği, davacının 02.05.2003 tarihli giriş bildirgesi ile 01.03.2003 tarihindenden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortası olarak tescil edildiği, 31.12.2011 tarihli ekstrede devam eden sigortalılığına ilişkin prim borcunun olmadığı, 506 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığının 01.07.1996 tarihinde başladığı 1107 gün prim ödeme gün sayısının bulunduğu, davacının ilk kez 16.01.2004 tarihinde maluliyet aylığı tahsis talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

506 sayılı Yasa'nın kimlerin malul sayılacağını gösteren 53.maddesinde "B) Bu Kanun kapsamında ilk defa çalışmaya başladıkları tarihte mevcut hastalık veya arızası bulunanlar bu hastalık veya arızasının malûl sayılmayı gerektirecek düzeyde olmadığını Kurum veya Kurum dışındaki hastanelerden işe girmeden önce alınmış, usulüne uygun sağlık raporu ve dayanağı tıbbi belgelerle kanıtlamakla yükümlüdürler. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte, malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık ve arızalarının bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalılar bu hastalık veya arızaları nedeni ile malûllük sigortası yardımlarından yararlanamazlar." şeklinde düzenlenmiş.

Benzer bir düzenleme 2926 sayılı Tarım Bağ-Kur Kanunu'nun 12.maddesinde yer almaktadır; "Bu Kanunun uygulanmasında çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tespit edilen sigortalı malul sayılır. Şu kadar ki, sigortalılığın başladığı tarihte malul sayılacak derecede hastalık veya arızası bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı, bu hastalık veya arızası nedeniyle malullük sigortası yardımından yararlanamaz. Sigortalıların hangi hallerde çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş sayılacakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunundaki esaslara göre tespit olunur."

Somut olayda; davacının 506 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığının 01.07.1996 tarihinde başladığı göz önünde bulundurulmadan, 02.05.2003 tarihinde Tarım Bağ-Kur sigortalılığı tescili için müracaatta bulunduğunda maluliyetinin başlamış olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi hatalıdır. Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu tarafından davacının Nisan 2003 tarihinden itibaren çalışma gücünün 2/3 ünü kaybettiği, böbrek naklinin yapıldığı 08.09.2006 tarihine kadar malul bulunduğu dikkate alınarak, davacının 02.04.2003 tarihli rapor tarihinde prim gün sayısı şartını yerine getirmediği, ancak tahsis talep tarihi itibariyle 1800 gün sigortalılığının bulunduğu anlaşıldığından maluliyet aylığı tahsis talebini takip eden aybaşından itibaren maluliyetinin sona erdiği 08.09.2006 tarihine kadar maluliyet aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesi gerekirken davanın tümden reddine karar verilmiş olması hatalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 15.01.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/40, Karar No: 2011/6401, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/40 E.  ,  2011/6401 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'un beraatine, sanıklar ... ve ... hakkındaki davanın TCK'nun 64.madesi uyarınca düşürülmesine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama-bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.