muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/1272, Karar No: 2023/5977, Tarih: 18.10.2023

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, genel kredi sözleşmelerinden kaynaklanan alacağa yönelik başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamında alınan 27.04.2016 tarihli adli tıp raporunun bulgular ve sonuç bölümünün 6.2 nci maddesinde; 04.01.2008 revizyon tarihli 002 revizyon nolu üzerinde adres yazıları bulunmayan "Genel Faktoring Sözleşmesinin" 2 nci sayfasında Oktay Turğut'un basit tersimli mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptanmadığından söz konusu imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla kuvvetle muhtemel Oktay Turğut'un eli ürünü olmadığı, 6.3 üncü maddesinde ise inceleme konusu 6.2 inci maddede belirtilen sözleşmenin 2 inci sayfasında belirtilen imza dışında kalan diğer imzalar ve diğer sözleşmelerde Oktay Turğut'a atfen atılı basit tersimli imzalar ile Oktay Turğut'un basit tersimli mukayese imzaları arasında; yukarıda sayılan tanı unsurları bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzaların kuvvetle muhtemel Oktay Turğut'un eli ürünü olduğu tespiti yapılmıştır. Buna göre davacının söz konusu genel faktoring sözleşmesinin son sayfasındaki imza ve ikinci sayfa dışında bütün sayfalarında imzasının bulunduğu gözetildiğinde, davacı 04.01.2008 tarihli genel faktoring sözleşmesinden kaynaklanan borç nedeniyle de müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla sorumludur. Her ne kadar raporda sözleşmenin ikinci sayfasında imzası bulunmadığı tespiti yapılmış ise de bu sayfada davacının borç yükümlülüğünü kaldıracak bir husus da bulunmamaktadır. Mahkemece, konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla davacının 04.01.2008 revizyon tarihli genel faktoring sözleşmesinden kaynaklanan borcunun bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise borçlu olduğu miktarın tespiti yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı temlik alan vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/15719, Karar No: 2022/3328, Tarih: 24.02.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/15719 E.  ,  2022/3328 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

K A R A R

6100 sayılı HMK'nın 310. maddesi "Feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2)(Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat doğrultusunda ek karar verilir. (3)(Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir" düzenlemesini içermektedir.

Davadan feragat yetkisi olan davacı vekili Av. ... 10/12/2021 tarihli dilekçesi ile, davalı tarafın ödeme yaptığını ve başvurunun feragat nedeni ile reddine karar verilmesini talep etmiş olmakla; İtiraz Hakem Heyetince bu hususta ek karar verilmesi için dosyanın hakem kararını saklayan İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne İŞLEMSİZ İADESİNE, 24/02/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/30799, Karar No: 2014/26139, Tarih: 10.11.2014

**2. Ceza Dairesi         2013/30799 E.  ,  2014/26139 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2012/55066

MAHKEMESİ : Niğde 2. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 26/09/2011

NUMARASI : 2010/143 (E) ve 2011/478 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Yasal gerekçe gösterilerek sanık hakkında TCK'nın 51. maddesinin uygulanmamasına karar verildiği değerlendirildiğinden, tebliğnamenin (3) numaralı bozma görüşü ile olay yerinde bulunan sigara izmaritlerindeki DNA'nın sanığa ait olduğu anlaşılarak eylemlerin sübut bulduğu anlaşıldığından, 19.05.2006 tarihinde şikayetçiler R.. K.. ve S. A.., İ.. E.. ve Y.. Ş.. ile A.. M.. ve C.. B..'ın ortak tarlalarındaki, S. A.. ve Ş. B..nin tarlalarındaki sulama amaçlı elektrik kullanımı için şikayetçiler tarafından dikilen elektrik direklerindeki elektrik kablolarının çalınması eylemleri yönünden tebliğnamenin (2) numaralı sübuta yönelik bozma görüşü benimsenmemiş ve dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Sanığın, şikayetçi ve katılanlara yönelik hırsızlık suçları yönünden, denetime olanak verecek şekilde her bir eylem yönünden ayrı ayrı uygulama yapılması yerine, hüküm kurulurken toplu uygulama yapılması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232. maddesine aykırı davranılması,

2-05.05.2006 tarihinde şikayetçiler M.. E.. ve N.. Ş..'in ... Köyü'ndeki ortak tarlalarından, 11.05.2006 tarihinde şikayetçiler A.. İ.. ve M.. T..'ın, H.. D.. ve M.. B..'ın, S.. D.. ve M. K..'ın ...Kasabası'ndaki ortak tarlalarından ve M.. Y..'ın tarlasından, 11.05.2006 tarihinde şikayetçiler M. A.., R.A.. E.. B.. ve Ü.. B..'ya ait tarlalardan ve M.A..ile R. A..'e ait ortak tarladan, sulama amacıyla kullanmak üzere dikilmiş elektrik direklerindeki elektrik kablolarının çalınması eylemleri yönünden, sanığın yükletilen suçları kabul etmemesi, buolaylarda çalınan kabloların sanıktan elde olunmaması karşısında,mahkumiyete yeter sayılan, her türlü kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı kanıtların neler olduğu kararda açıklanıp tartışılmadan,yeterli olmayan gerekçe ile mahkumiyet hükümleri kurulması,

3- 19.05.2006 tarihinde şikayetçiler R.. K.. ve S. A.., İ.. E.. ve Y.. Ş.. ile A.. M.. ve C.. B..'ın ortak tarlalarındaki, S. A..ve Ş. B..'nin tarlalarındaki ve 21.05.2006 tarihinde şikayetçiler Y.. Y.., C.. Ö.., M.. K.. ve H.. K..'nın tarlalarındaki sulama amaçlı elektrik kullanımı için şikayetçiler tarafından dikilen elektrik direklerindeki elektrik kablolarının çalınması eylemleri yönünden; sanığın, birden fazla mağdura ait bitişik tarlalardan iki ayrı tarihte hırsızlık eylemlerini, gerçekleştirdiği olaylarda, olay yeri inceleme tutanak ve krokileri ile fotoğraflarından, mağdurların tarlaları arasında, farklı kişilere ait olduklarını gösteren sınır bulunduğunun anlaşılamadığı ve suçu inkar eden sanığın bu hususa yönelik açıklama da yapmadığının anlaşılması karşısında; gerekirse mahallinde keşif yapılması suretiyle, hırsızlığın işlendiği tarlaların farklı kişilere ait olduğunun sanık tarafından açıkça anlaşılabilir durumda bulunup bulunmadığı belirlenip ayrı kişilere ait olduğunun anlaşılamadığının saptanması halinde iki ayrı tarihteki eylemlerin sadece iki ayrı hırsızlık suçunu oluşturacağı gözetilmeden ve sanığın çaldığı elektrik tellerinin farklı mağdurlara ait olduğunu kabule yeter sayılan kanıtların neler olduğu kararda açıklanıp tartışılmadan, her bir mağdur yönünden ayrı suç oluştuğunun kabulü suretiyle, yazılı şekilde mağdur sayısınca mahkumiyet hükmü kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı kısmen isteme aykırı BOZULMASINA, 10/11/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/7658, Karar No: 2024/3121, Tarih: 02.05.2024

**2. Hukuk Dairesi         2023/7658 E.  ,  2024/3121 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 42. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/355 E., 2023/740 K.

KARAR : İstinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm tesisi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Tekirdağ 1. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2019/411 E., 2021/21 K.

Taraflar arasındaki anlaşmalı boşanma protokolünden kaynaklı alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından reddedilen kısım (11.108,25TL) yönünden temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre, davacı vekilinin dava konusu ettiği alacak miktarı Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kalmaktadır.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

Peşin alınan harcın istek halinde yatırana iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,02.05.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4359, Karar No: 2014/11050, Tarih: 14.10.2014

**14. Ceza Dairesi         2014/4359 E.  ,  2014/11050 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 14 - 2012/290347

MAHKEMESİ : Kapatılan Didim(Yenihisar) 1. Sulh Ceza Mahkemesi (Didim 3. Asliye Ceza Mahkemesi)

TARİHİ : 19.07.2012

NUMARASI : 2011/263 Esas, 2012/694 Karar

SUÇ : Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla alınıp dosyaya eklenen nüfus kayıt örneğinden, hükümden sonra 29.09.2013 tarihinde öldüğü anlaşılmakla, bu hususun mahallinde araştırılmasından sonra 5237 sayılı TCK.nın 64/1 ve 5271 sayılı CMK.nın 223/8. maddeleri uyarınca mahkemesince bir karar verilmesi lüzumu;

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 14.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8594, Karar No: 2015/8830, Tarih: 27.04.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/8594 E.  ,  2015/8830 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2013/33155

MAHKEMESİ : İzmir 2. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 12/11/2012

NUMARASI : 2012/986 (E) ve 2012/1123 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Adli sicil kaydına göre tekerrüre esas sabıkası bulunan sanık hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanmaması aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış; dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

27.05.2012 tarihli yakalama ve üst arama tutanağına göre, devriye görevi ifade eden kolluk görevlilerinin durumundan şüphelenerek sanığı takibe aldıkları, sanığın müştekinin müdürü olduğu mağazaya girip dört adet kitabı poşete koyarak ücretini ödemeden ayrıldığını tespit ettikten sonra takibe devam ederek sanığı yakaladıkları ve çalınan kitapların sanık üzerinden ele geçtiğinin anlaşılması karşısında, sanığın kesintisiz takip sonucu yakalandığının kabulü ile eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı gözetilerek sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 35. maddesinin uygulanması gerektiği halde yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 27/04/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/13866, Karar No: 2012/11691, Tarih: 19.06.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2010/13866 E.  ,  2012/11691 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, prim borcuna ilişkin kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının geçmişte yönetim kurulu üyesi olduğu ...Tekstil Deri Pazarlama Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne ait prim, özel iletişim vergisi, işsizlik primi, damga vergisi ve takip masraflarından oluşan borçlarının davacı tarafından ödenmesinin talep edildiği talebin haksız olduğu gerekçesi ile davalı kurumun 25/06/2010 tarihli ve 10038893 sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kabulüne karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Yasa'nın 80/12. maddesinde, sigorta primlerini haklı bir neden olmaksızın yasal süresi içinde ödemeyen özel hukuk tüzel kişilerin üst düzey yönetici ve yetkililerin Kurum'a karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları öngörülmüştür. Yerleşmiş Yargıtay uygulamaları ile öğretide kabul edildiği üzere "üst düzey yönetici" kavramından anlaşılan şirketin mali ve idari konularında tek başına emir ve tasarruf yetkisine sahip özel şekilde kendisine yetki verilen kişidir. Türk Ticaret Kanunu'nun 317. maddesine göre Anonim şirketlerde şirketi yönetmek ve temsil etmek yönetim kuruluna aittir. Anonim şirkette primlerin ödenmesinde müteselsilen sorumlu üst yönetici ve yetkiliden söz edebilmek için primlerin tahakkuk ve ödenmesinde yetkili üst düzey yönetici olması, yönetim kurulu başkanı, başkan yardımcısı gibi ünvan taşıması veya temsil ve ilzam yetkisine sahip yönetim kurulu üyesi olması gerekir.

Öte yandan süresinde ödenmeyen prim ve diğer kurum alacaklarının bizzat Kurumca cebren takip ve tahsil edilebileceği 506 sayılı Yasa'nın açık hükmü gereğidir. Cebren tahsil ve takip esasları 6183 sayılı Yasa'da gösterilmiştir. 6183 sayılı Yasa'nın mükerrer 35. maddesinde tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin malvarlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ve tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarının, kanuni temsilcilerinin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerince tahsil edileceği bildirilmişse de 506 sayılı Yasa 6183 sayılı Yasa'ya nazaran özel bir yasa olup uygulanma önceliğine sahiptir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı Kurumun davacının ortağı olduğu ...Tekstil Deri Pazarlama A.Ş aleyhine 2002/6-12 aylar prim borçları için 2003/10275 sayılı , 2002/6-11 aylar için işsizlik prim borçları için 2003/10277 sayılı, 2003/12,2004/2-6 damga vergisi borçları için 2005/17495 sayılı, 2003/1,3-9 aylar ÖİV borçalrı için 2005/17494 sayılı, 2003/2,6,7,8,9,12, 2004/2,3,5 dönemler işsizlik sigortası prim borcu için 2005/17492 sayılı, 2003/2,6,7,8,9,12, 2004/2,3,5,6 dönemler prim borcu için 2005/17491 sayılı dosyalar ile icra takibi başlattığı, 25.06.2010 tarih ve 10039023 sayılı yazısı ile davacıya yönetim kurulu üyesi olduğu döneme ilişkin 148,300,000 TL borcu olduğunu, 7 gün içerisinde ödenmemesi halinde cebri icra yoluyla tahsil edileceğini bildirdiği, bu yazı davacıya 06/07/2010 tarihinde tebliğ edildiği, davacının söz konusu kurum işleminin iptali ve borçlu olmadığının tespitini telep etmiş olmasına rağmen mahkemece davacının kuruma borcu olup olmadığı, varsa borçlu olduğu miktar tespit edilmeden borcun şirketten tahsil edilip edilemeyeceğinin belli olmaması şeklindeki gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; işin esasına girilerek davacının dava konusu prim borçları nedeniyle sorumlu tutulabileceği borç miktarı belirlenerek hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuksal olguları dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 19/06/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7632, Karar No: 2011/5429, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/7632 E.  ,  2011/5429 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.