muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/24760, Karar No: 2017/3483, Tarih: 29.03.2017

**2. Hukuk Dairesi         2015/24760 E.  ,  2017/3483 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı erkek tarafından, kusur belirlemesi, maddi tazminat ve ve nafakalar yönünden; davalı kadın tarafından ise, kusur belirlemesi, nafakaların miktarı, manevi tazminata hükmedilmemesi ve vekalet ücreti yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı kadının tüm, davacı erkeğin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Davalı kadına dava dilekçesinin tebliğinin 17.07.2014 tarihinde yapıldığı.davalı tarafından cevap dilekçesinin ise 20.11.2014 tarihinde yasal süresinden sonra mahkemeye sunulduğu anlaşılmaktadır. İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi başlıklı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 141. maddesi " (1) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe; ön inceleme aşamasında ise ancak karşı tarafın açık muvafakati ile iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Ön inceleme duruşmasına taraflardan biri mazeretsiz olarak gelmezse, gelen taraf onun muvafakati aranmaksızın iddia veya savunmasını genişletebilir yahut değiştirebilir. Ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez. (2) İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır" şeklindedir.

Anılan maddenin gerekçesinde belirtildiği üzere; tarafların karşılıklı dilekçelerini verdikleri aşamada, herhangi bir sınırlamaya bağlı olmadan uyuşmazlığın genel çerçevesi içinde iddia ve savunmalarını değiştirebilecekleri kabul edilmiştir ....şüphesiz bu imkan, sadece cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi için söz konusudur. İkişer dilekçeden sonra, hangi ad altında olursa olsun verilecek dilekçeler, sınırlama ve yasak kapsamında kabul edilmelidir. Ön inceleme aşamasında, ancak karşı tarafın açık muvafakati (veya ön inceleme duruşmasına taraflardan birisinin mazeretsiz gelmemesi) durumunda iddia veya savunmaların genişletilmesi yahut değiştirilmesi kabul edilmiştir (YARGITAY Hukuk Genel Kurulu 20.04.2016 tarih, 2014/2-695 esas 2016/522 karar sayılı ilamı). Bu durumda; dava dilekçesinin davalıya 17.07.2014 tarihinde usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmesinden sonra süresi içerisinde cevap dilekçesi verilmediğinden savunmanın dayanağı olarak süresinde ileri sürülen bir delil (HMK m. 129/1-e) bulunmadığından yerel mahkemenin davalıya delil göstermesi için süre vermesine yasal olarak imkân bulunmadığının kabulü gerekir.

.../...

.../...

Hal böyle olunca: süresinde cevap dilekçesi vermeyerek delillerini bildirmeyen davalı tarafın iddia ve savunmaları dikkate alınarak davacı erkeğe kusur yüklenmesi doğru görülmemiştir. Gerçekleşen bu durum karşısında, boşanmaya sebep olan olaylarda birlik görevlerini yerine getirmeyen, eşiyle aynı yatağı paylaşmayan, fevri davranışlar gösteren kadın tamamen kusurludur. Hal böyle iken, mahkemece davacı erkeğin ağır kusurlu kabul edilmesi ve bu hatalı kusur belirlemesine bağlı olarak davalı kadının maddi tazminat talebinin kabulu doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda (1.) bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz ilam harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, peşin harcın mahsubuna 136.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, temyiz peşin harcının istek halinde yatıran davacıya geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 29.03.2017 (Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2006/13308, Karar No: 2006/10073, Tarih: 16.10.2006

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2006/13308 E.  ,  2006/10073 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı, 01.11.2002 tarihinde S.S.K. Tekirdağ İl Müdürlüğünce yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, konusu kalmayan davada karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2- Yargılama devam ederken davalı Kurumca davacıya yaşlılık aylığı bağlanması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesi nedeniyle dava açılmasına sebebiyet veren davalı Kurumun avukatlık ücreti ve yargılama giderlerini ödemekle sorumlu tutulması gerekirken davalı Kurum yararına avukatlık ücretine hükmedilmiş olması ve masrafların davacı üzerinde bırakılmış olması usul ve yasaya aykırıdır.

Ne var ki; bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının 3. ve 4. bendlerinin çıkarılmasına, yerine " Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 400 YTL. avukatlık ücreti ile davacı tarafça yapılan 30.20 YTL. yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalı Kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı tarfça peşin olarak yatırılan 68.63 YTL. harcın karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya iadesine" rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, kararın düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA, 16.10.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/55, Karar No: 2013/3193, Tarih: 15.04.2013

**1. Ceza Dairesi         2013/55 E.  ,  2013/3193 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 1 - 2012/100543

MAHKEMESİ : Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ VE NO : 17/01/2012, 2009/53 (E) ve 2012/12 (K)

SUÇ : Olası kastla yaralama, kasten yaralama

TÜRK MİLLETİ ADINA

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık Hakan'ın, mağdurlar Ahmet ve Nafız'e yönelik eylemlerinin sübutu kabul, takdire ilişen cezayı azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde bozma nedenleri dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin sübuta yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle;

Ancak;

A) Oluşa ve dosya kapsamına göre; sanık Hakan'ın, babası Mehmet Nuri ile mağdur Ahmet arasında tarla sınırı konusunda uyuşmazlık olduğu, olay günü taraflar arasında çıkan tartışmada sanık Hakan ve akrabaları ile mağdur Ahmet ve akrabaları arasında kavga çıktığı, tabanca ile sanık Hakan'ın kardeşi Haci'ya ateş ederek yaralayan mağdur Ahmet'in, başına darbe alması sonucu yere düştüğü, kardeşinin yaralandığını gören ve mağdur Ahmet'in kardeşi Mehmet Yaşar'ın elinden tabancayı alan sanık Hakan'ın, mağdur Ahmet ile mağdur Nafiz'in bulunduğu yöne doğru etkili mesafeden birden fazla ateş ederek mağdur Ahmet'i, batın sol alt kadran, sağ uyluk ve sol bacak bölgelerinden toplam dört isabetle sigmoid kolon, ince bağırsak, sağ ve sol femoral arter ile femoral ven yaralanmasına, ince bağırsak rezeksiyonuna ve yaşamsal tehlike geçirmesine neden olacak şekilde yaraladığı, mağdur Nafiz'i ise batın sağ üst kadran ve sol bacak bölgelerinden toplam iki isabetle transvers kolon yaralanması ve L2-L3 seviyesinde hematom nedeniyle organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, yaşamsal tehlike geçirmesine neden olacak şekilde yaraladığı olayda;

a) Sanık Hakan'ın, mağdur Ahmet'i kasten yaralama suçu yönünden,

Hedef alınan bölge, kullanılan aletin elverişliliği, atış mesafesi, yaraların yerleri ve niteliği ile kullanılan aletin elverişliliği hususları dikkate alındığında sanığın ortaya çıkan kastının öldürmeye yönelik olduğu anlaşıldığı halde, kasten öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırılması yerine suç niteliğinin tayininde yanılgıya düşülerek kasten yaralama suçundan yazılı şekilde karar verilmesi,

b) Sanık Hakan'ın, mağdur Nafiz'i olası kastla yaralama suçu yönünden,

Sanığın, mağdur Nafiz'i doğrudan görerek, birden çok ateş etmek suretiyle onu yukarıda belirtildiği şekilde yaraladığı olayda; Hedef alınan bölge, kullanılan silahın elverişliliği, atış mesafesi, mağdur Nafiz'in isabet almasının mutlak ve kaçınılmaz olması, göz önüne alınarak doğrudan kasıtla öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırılmasına yerine, olayda uygulama yeri olmayan olası kastla yaralama suçundan yazılı şekilde karar verilmesi,

Sanığın, mağdur Nafiz'i doğrudan görerek, birden çok ateş etmek suretiyle onu yukarıda belirtildiği şekilde yaraladığı olayda; Hedef alınan bölge, kullanılan silahın elverişliliği, atış mesafesi, mağdur Nafiz'in isabet almasının mutlak ve kaçınılmaz olması, göz önüne alınarak doğrudan kasıtla öldürmeye teşebbüs suçundan cezalandırılmasına yerine, olayda uygulama yeri olmayan olası kastla yaralama suçundan yazılı şekilde karar verilmesi,

c) Kavga sırasında mağdur Ahmet'in, tabanca ile ateş ederek sanık Hakan'ın kardeşi Haci'yi yaraladığının anlaşılması karşısında, sanık hakkında haksız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının karar yerinde tartışılmaması,

B) Kabule göre;

a) Sanığın, mağdur Ahmet'i kasten yaralama suçundan kurulan hükümde silah nedeniyle artırım yapılırken, cezanın 1 yıl 15 ay hapis olarak belirlenmesi yerine, 2 yıl 3 ay olarak tayini,

b) Sanığın, mağdur Ahmet'i hedef alarak ateş etmesi halinde mağdur Nafiz'in de isabet almasının mutlak ve kaçınılmaz olduğunun anlaşılması karşısında, mağdur Nafiz'e yönelik eylemi doğrudan kasten yaralama suçunu oluşturduğu halde suçun yanlış nitelendirilmesi suretiyle olası kastla yaralama suçundan eksik ceza tayini,

c) Mağdur Nafiz'i olası kast ile yaralama suçundan yapılan uygulama sırasında, mağdurun, organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, yaşamsal tehlike geçirmesine neden olacak şekilde yaralandığından TCK.nun 86/1, 86/3-e, 87/1-a-d, maddelerinden sonra TCK.nun 21/2. maddesinin uygulanması gerektiğinin düşünülmeyerek TCK.nun 86/1, 21/2, 86/3, 87/1-a-son maddelerine göre uygulama yapılarak sanığa fazla ceza tayini,

Bozmayı gerektirmiş olup, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükümlerin kısmen farklı gerekçeyle tebliğnamedeki düşünce gibi (BOZULMASINA), CMUK.nun 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı yönünden sanığın kazanılmış hakkının korunmasına, 15/04/2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3272, Karar No: 2018/4172, Tarih: 04.06.2018

**15. Ceza Dairesi         2018/3272 E.  ,  2018/4172 K.**

**"İçtihat Metni"**

Dolandırıcılık suçundan suça sürüklenen çocuk ...'ın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 157/1, 62/1 ve 52/2. maddeleri uyarınca 6.000,00 Türk lirası ve 80,00 Türk Lirası adlî para cezaları ile cezalandırılmasına dair Uşak 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 04.09.2013 tarih ve 2012/456-2013/352 sayılı kararı aleyhine yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 17.04.2018 gün ve 94660652-105-64-11647-2017 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 27.04.2018 gün ve 2018/34897 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

1- Dosya kapsamına göre, kayden 28.04.1994 doğumlu olup, suçun işlendiği 22.03.2011 tarihinde 18 yaşını ikmâl etmediği anlaşılan suça sürüklenen çocuk hakkında tayin olunan cezadan 5237 sayılı Kanun’un 31/3. maddesi gereğince indirim yapılması gerektiği gözetilmeden, fazla ceza tayin olunmasında,

2- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 106/4. maddesinde yer alan "Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır." hükmü ile aynı Kanun'un 106/11. maddesinde yer alan "İnfaz edilen hapsin süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir." şeklindeki düzenlemelere aykırı olarak, hükmolunan kararda suça sürüklenen çocuğun taksitlerden birini zamanında ödememesi durumunda tamamının tahsil edileceğine ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceğine karar verilmesinde isabet görülmediğinden, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Suçun işlendiği 22.03.2012 tarihinde 15-18 yaş aralığında olduğu anlaşılan suça sürüklenen çocuk hakkında tayin edilen cezadan TCK’nın 31/3. maddesi gereğince 1/3 oranında indirim yapılmaması ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 106/4. maddesi gereğince çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi halinde, bu cezaların hapse çevrilemeyeceği ancak, aynı maddenin 11. fıkra hükmünün uygulanması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi nedeniyle kanun yararına bozma istemleri yerinde görüldüğünden, Uşak 2. Asliye Ceza Mahkemesinden verilip kesinleşen 04.09.2013 gün ve 2012/456-2013/352 sayılı kararın, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesinin 3. fıkrası uyarınca BOZULMASINA, aynı maddenin 4. fıkrasının (d) bendinin verdiği yetkiyle; dolandırıcılık suçundan TCK'nın 157/1. maddesi uyarınca hükmolunan 1 yıl hapis ve 5 gün adli para cezasından, aynı kanunun 31/3. maddesi uyarınca 1/3 oranında indirim yapılması suretiyle suça sürüklenen çocuğun 8 ay hapis ve 3 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, TCK’nın 62. maddesi uyarınca takdire göre 1/6 oranında yapılan indirim ile cezasının 6 ay 20 gün hapis ve 2 gün adli para cezası olarak belirlenmesine, aynı Kanun'un 50/3. maddesi gereğince, daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olan suça sürüklenen çocuk hakkında belirlenen kısa süreli hapis cezasının, aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olması ve mahkemenin de takdirini bu yönde kullanması nedeniyle, TCK'nın 50/1-a ve 52/2. maddeleri uyarınca günlüğü takdire göre 20,00 TL'den hesaplanarak 4.000,00 TL adli para cezasına çevrilmesine, ayrıca “Suça sürüklenen çocuk hakkında belirlenen 2 gün adli para cezasının TCK’nın 52. maddesi gereğince günlüğü 20,00 TL’den hesap edilmek suretiyle 40,00 TL para cezasıyla cezalandırılmasına, sonuç olarak suça sürüklenen çocuğun hapisten çevrilme 4.000,00 TL ve doğrudan verilen 40,00 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına, aynı şekilde taksitlerin zamanında ödenmemesi halinde kalan kısmın tamamının sanıktan tahsil edileceğine ve ödenmeyen para cezasının hapse çevrileceğinin sanığa ihtarına ilişkin bölümün hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine ''Taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edileceğine'' ibaresinin eklenmesine, infazın buna göre yapılmasına, hükmün diğer bölümlerinin aynen korunmasına, 04.06.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4171, Karar No: 2011/7322, Tarih: 16.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/4171 E.  ,  2011/7322 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : .... İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanıklar ... ve ... Hammutoğlu'nun ayrı ayrı beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma-düzeltilerek onama istemli tebliğnamesiyle dosya, Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

12.02.2008 tarihinde yapılan haciz işlemi sırasında düzenlenen tutanağa göre, borçlu işyerinin taşındığından söz edilmekte olup, kayıtlı olunan adresten taşınmanın tek başına ticareti terk anlamına gelmeyeceğinden şikayetin süresinde olduğu sonucuna varılmıştır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. Baki KURU, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.