muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/1311, Karar No: 2007/2467, Tarih: 28.02.2007

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2007/1311 E.  ,  2007/2467 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... ve davalı ... tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, ... Kasabası ihdasen Hazine adına oluşturulan 4339 sayılı parselden ifrazen ayrılan 152 ada 4 parsel sayılı 299.99 m2 yüzölçümündeki davalı adına tapuda kayıtlı olan taşınmazın bir bölümünün orman olduğunu, daha önce hakemde açılan davada çekişmeli taşınmazın bir bölümünün orman niteliğinde olduğunun tesbitine karar verildiğini ileri sürerek, tapu kaydının iptalini ve orman olarak Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın (a) ile gösterilen 166.35 m2'lik bölümünün tapu kaydının iptaline ve orman niteliği ile Hazine adına tapuya tesciline, rapor ve krokinin karara eklenmesine karar verilmiş, hüküm davacı ... ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, orman olduğu iddia edilen taınmazın tapu kaydının iptali ve tesciline ilişkindir.

Yörede orman kadastro çalışması bulunmamaktadır. Yörede 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışması sırasında çekişmeli taşınmaz tescil harici bırakılmıştır.

Davacı ..., önce davalı kuruma karşı hakemde açtığı davada çekişmeli taşınmazın resmi belgelerde orman niteliğinde olduğundan mülkiyetinin orman niteliği ile Hazine'ye ait olduğunun tesbitini istemiş, uzman orman ve fenni bilirkişi marifeti ile yapılan incelemede çekişmeli taşınmazın kısmen ormanlık alanda kaldığı saptanarak orman niteliğinde olduğu belirlenen bölümle ilgili olarak taşınmazın orman olarak Hazineye ait olduğunun tesbitine karar verilmiş, tarafların itirazları red edilerek karar kesinleşmiştir. ..., sözkonusu hakem kararına dayanarak temyize konu olan tapu iptali ve tescil davasını açmıştır. Mahkemece hakemde yapılan inceleme ve araştırma yeterli görülerek başka bir araştırmaya gerek duyulmadan davanın kısmen kabulü yolunda hüküm kurulmuştur.

Çekişmeli taşınmazın içinde bulunduğu arazi yörede 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışmasında tescil harici olarak bırakılmış, daha sonra ihdasen 36.037.27 m2 yüzölçümünde 4339 parsel sayısıyla Hazine adına tapu kaydı oluşturulmuş ve 2001 yılında yapılan ifraz işlemi sonucu 4339 sayılı parselin sayfası kapatılarak ifraz parselleri oluşturulmuş, aynı yıl davalı ... adına tapuya tescil edilmiştir.

Çekişmeli taşınmazın içinde bulunduğu arazi yörede 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışmasında tescil harici olarak bırakılmış, daha sonra ihdasen 36.037.27 m2 yüzölçümünde 4339 parsel sayısıyla Hazine adına tapu kaydı oluşturulmuş ve 2001 yılında yapılan ifraz işlemi sonucu 4339 sayılı parselin sayfası kapatılarak ifraz parselleri oluşturulmuş, aynı yıl davalı ... adına tapuya tescil edilmiştir.

3533 Sayılı Mecburi Tahkim Yasasının 4. maddesinde katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan ve sermayesinin tamamı devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerden biriyle, genel bütçeye dahil dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıkların o yerdeki yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından çözümleneceği hükme bağlanmıştır. Somut olayda, taraf olan kurumlar yasada sözü edilen kurumlardan ise de, 19.07.2003 tarihinde yürürlüğe giren ve bu davada da uygulanması gereken 4916 Sayılı Yasanın 24. maddesi ile değiştirilen 3533 Sayılı Yasanın 4. maddesi gereğince “...taşınmazların aynına yönelik olan...” uyuşmazlıkların hakemde görülemeyeceği hükümleri getirilmiş olduğundan, bu davanın hakemde görülme olanağı bulunmamaktadır. Hakem sıfatı ile 14.10.2003 tarihinde karar verildiğinden karar tarihi itibarı

-2-

2007/1311-2467

ile bu nitelikteki bir uyuşmazlığın hakemde görülmesi mümkün değildir. Hakemin yetki aşımı yolu ile verdiği kararlar temyize tabi ise de taraflar hakemde verilen kararı temyiz etmemektedir.

O halde, mahkemece çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde 1970-1972 yıllarında arazi kadastro çalışmalarının yapıldığı, ancak, bu güne kadar orman kadastro çalışmalarının yapılmamış olduğu anlaşıldığından öncelikle çekişmeli taşınmazın bulunduğu yere ilişkin orijinal kadastro pafta örneği dosyaya getirtilmeli, Çekişmeli taşınmazın hangi nedenle tescil harici bırakıldığı araştırımalı, 1972 yılında yapılan arazi kadastro çalışmasında ... ve devlet ormanı olarak tescil harici bırakıldığının belirlenmesi halinde yörede yapılan bir orman kadastro çalışması bulunmadığı da gözönüne alınarak, dava konusu olan taşınmazın öncesinin orman olduğu ve kadastro paftasında devlet ormanı olarak tescil harici bırakıldığı, yörede orman kadastro çalışması yapılmadığı, orman niteliğini koruduğu, bu hususun Yargıtay’ın yerleşik uygulamaları ve HGK’nun 12.05.2004 tarih ve 8, 242, 292 sayılı kararı ile kabul edildiği gözönüne alınarak davacı ... Yönetiminin tapu iptali ve tescil davasının kabulü yolunda hüküm kurulmaılıdır.

Şayet, kadastro paftasında çekişmeli taşınmazın bulunduğu yer ... veya orman niteliği ile tescil harici bırakılmamış ise bu defa çekişmeli taşınmazın orman niteliğinde olup olmadığı hususunda resmi belgelere dayalı inceleme ve araştırma yapılması gerekeceğinden mahkemece, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında bu konuda uzman serbest orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman yüksek mühendisi ve bir ... elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan ... kazanma olanağı sağlayan 3402 Sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.K.; 14.03.1989 gün ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 Sayılı Yasanın 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; ... yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; kesinleşmiş orman kadastrosu bulunmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine eğil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı ve oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir. Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik incelemeye dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı ... ile davalı ... Başkanlığının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatıranlara iadesine 28/02/2007 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8965, Karar No: 2014/11148, Tarih: 16.10.2014

**6. Hukuk Dairesi         2014/8965 E.  ,  2014/11148 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya 4. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 12/06/2014

NUMARASI : 2014/510-2014/654

İcra mahkemesince verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı karar, davalılar tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, kira alacağının tahsili için başlatılan tahliye istekli takibe vaki itirazın kaldırılması ve kiralananın tahliyesi istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, kısa kararda davanın kabulüne, davalının kiralandan tahliyesine karar verilmiş ise de gerekçeli kararda davanın kabulüne, davalıların kiralanandan tahliyesine karar verilmiştir.

Bu durumda kısa karar ile gerekçeli karar çelişkili bulunmaktadır.

HMK.'nun 298/2. maddesi ve 10/04/1992 gün, 1991/7-1992/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması bozma nedeni oluşturur. Bu durumda mahkemece yapılacak iş önceki kararla bağlı olmaksızın çelişkiyi kaldırmak kaydı ile yeni bir karar vermekten ibarettir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek H.U.M.K.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edenlere iadesine, 16/10/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/6812, Karar No: 2017/5638, Tarih: 15.11.2017

**14. Ceza Dairesi         2017/6812 E.  ,  2017/5638 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı(sanıklar ile suça sürüklenen çocuk), kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (sanık ...)

HÜKÜM : Mahkumiyet

İlk derece mahkemesince bozma üzerine verilip kısmen re’sen de temyize tabi hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıklar ile suça sürüklenen çocuk haklarında atılı suçlardan dolayı mahkemece yapılan yargılamaya ilişkin olarak düzenlenen onikinci celseye ait duruşma tutanağında üye hakim ... (...) ile zabıt katibinin, onüçüncü celseye ait zabıtta üye hakim ...’ın (...) ve gerekçeli hükümde zabıt katibinin ıslak imzaları ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre elektronik imzalarının bulunmadığı anlaşıldığından, söz konusu imza eksikliklerinin ikmal edilmesinin ardından Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 15.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/13021, Karar No: 2010/13806, Tarih: 22.12.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/13021 E.  ,  2010/13806 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ,

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL.

Taraflar arasındaki davadan dolayı Kayseri 3. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 08.04.2010 gün ve 24-188 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya tetkik olunarak gereği düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğinden, dava konusu 5054 parsel sayılı taşınmazın miras bırakan tarafından, davalılara temlik edildiğinin iddia edilmesi ve dosya arasında yalnızca bu parselle ilgili olarak son durumu gösterir tapu kaydının bulunduğunun bu taşınmazın 1/2 payının davalı ... tarafından davalı ...'e 11.07.2006 tarihinde satış sureti ile temlik edildiği resmi senette belirtildiği halde, tapu kaydında davalı ...'in 1/2 payının edinme tarihinin 18.01.2006 olarak yeraldığının, bunun yanısıra miras bırakan ... ....nin veraset ilamının dosya arasında bulunmadığının anlaşılması karşısında, dava konusu yapılan taşınmazlardan 5054 parsel sayılı taşınmazın tapuya ilk tescilinden itibaren bugüne kadar tüm maliklerini ve yapılan devir ve satışları gösterir şekilde tedavüllü tapu kayıtları ile varsa devirlere dayanak teşkil eden resmi senet ve benzeri belgelerin ilgili tapu sicil müdürlüğünden temin edelirek, yine miras bırakan ... Özvarinli'nin veraset ilamının taraflardan temin edilerek evraka eklendikten sonra, gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine, GERİ ÇEVRİLMESİNE, 22.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/14727, Karar No: 2012/2522, Tarih: 21.02.2012

**4. Hukuk Dairesi         2010/14727 E.  ,  2012/2522 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... vd. aleyhine 14/12/2009 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 21/09/2010 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Davacı, noterlik mesleğinin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermeyen davalı noterler tarafından sahte sürücü belgesi ve sahte nüfus cüzdanı ibraz edilerek düzenlenen vekaletname ve satış sözleşmesine istinaden satın aldığı ve sonradan el konulan araç için ödediği bedelin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.

Davalılar, vekaletname ve satış için ibraz edilen belgelerin sahteliğinin anlaşılabilecek durumda olmadığını, iğfal kabiliyetine haiz olduklarını, zararın asıl haksız fiili yapan şahıstan istenilmesi gerektiğini, davacının ceza soruşturması kapsamında verdiği ifadelerinde aracı 5.000 TL'ye aldığını söylediğini, piyasa değeri 13.000 TL civarında olan aracı bu fiyata satın alan davacının olayda ağır kusurunun bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Yerel Mahkemece; vekaletname tanzim edilirken ibraz edilen kimliklerin sahte olduğunun noterlikçe bilinemeyeceği ve bu hususta noterliğin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı, satış sözleşmesinin ise ibraz edilen resmi kimliklere bakılarak ve vekaletnamenin düzenlendiği noterlikten gerekli teyit alınarak yapıldığı, kimliklerde sakıncalı veya usulsüz bir durum görülmediği, bu nedenlerle davacının zarara uğramasında davalı noterlerin kusurunun varlığına ilişkin bir delil bulunmadığından davanın reddine dair verilen karar, davacı tarafından temyiz olunmuştur.

Davalı hakkında davaya konu edilen şikayet ile ilgili olarak sahte olduğu bildirilen sürücü belgesi ve nüfus cüzdanını ibraz ederek söz konusu vekaletname ve satış sözleşmelerinin düzenlenmesini sağladığından şüphelenilen ... ve ... isimli şahıslar hakkında evrakta sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından ... Cumhuriyet Başsavcılığının 209/6899 soruşturma numarasıyla soruşturma yapıldığı anlaşılmaktadır.

Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi düzenlemesine göre; hukuk hakimi ceza mahkemesinin kararı ile bağlı değilse de, olgu belirlenmesi ve mahkumiyet kararları ile bağlıdır. Somut olayın niteliği de gözetilerek yerel mahkemece, ceza soruşturmasının sonucunun beklenmesinde varılacak sonuç bakımından yarar olduğu anlaşılmaktadır. Şu halde, ceza soruşturmasının sonucu beklenmeli şayet davalılar hakkında kamu davası açılmasını gerektirecek bir karar verilmiş ise bu davanın sonucu beklenmeli ve tüm deliller

değerlendirilmek suretiyle oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. Bu yönün gözetilmemiş olması doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 21/02/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/2984, Karar No: 2011/6466, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/2984 E.  ,  2011/6466 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : . İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...hakkındaki dava İİK'nun 337/a maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının onama istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu

tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.