muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/9532, Karar No: 2010/6981, Tarih: 26.10.2010

**1. Ceza Dairesi         2008/9532 E.  ,  2010/6981 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yağma suçunu kolaylaştırmak maksadıyla ... ile ...'ı öldürmekten, yağmadan, mala zarar vermekten ve izinsiz silah taşımaktan sanık ..., suç delillerini gizlemekten sanık ...'in yapılan yargılanmaları sonunda: Hükümlülüklerine ilişkin (...) İkinci Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 05/03/2008 gün ve 283/72 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanıklar müdafii ile müdahil vekili taraflarından istenilmiş ve hüküm kısmen re'sen de temyize tabi bulunmuş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle; incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1- Müdahillerin “6136 sayılı Kanuna muhalefet” suçundan açılan davaya katılma ve bu suçtan kurulan hükmü temyize yetkileri bulunmadığından, vekillerinin bu suçtan kurulan hükme yönelik temyiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.

2- İddianamedeki sevk ve anlatıma göre, “öldürmeye yardım” suçundan açılan kamu davasının, “suç delillerini gizlemek” suçuna dönüşebileceği anlaşıldığından, sanık ...’un ek savunma hakkı tanınarak yazılı biçimde “suç delillerini gizlemek” suçundan cezalandırılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, tebliğnamenin, iddinamede sevk maddeleri açık bir şekilde gösterildikten sonra sanığın savunması alınarak hüküm kurulması ve “öldürmeye yardım” suçunun, “suç delillerini gizlemek” suçuna dönüşmeyeceği, “suç delillerini gizlemek” suçundan açılan bir dava bulunmadığı, açılan davanın “öldürmeye yardım” suçuna yönelik olduğu, bu suçtan bir karar verilmesi gerektiğine ilişkin bozma öneren düşüncelerine iştirak edilmemiştir.

2- Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...’un “öldürme”, “gasp”, “zarar verme” ve “6136 sayılı Kanuna muhalefet”; sanık ...’un, “suç delillerini gizlemek” suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına

uygun şekilde suçların niteliği tayin, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin sübuta, “gasp” suçunun unsurlarının oluşmadığına; sanık ... müdafiinin, suçun unsurlarının oluşmadığına; müdahiller vekilinin sanık ...’un da “öldürmeye yardım” suçundan cezalandırılması gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddiyle, kısmen resen de temyize tabi hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi ONANMASINA, 26/10/2010 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29521, Karar No: 2013/25250, Tarih: 19.11.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/29521 E.  ,  2013/25250 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

DAVA :Davacı, kıdem, ihbar, kötüniyet tazminatı, ikramiye, sosyal yardım, fazla mesai, izin ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı ... Boya ve Kimya San. A. Ş. avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı işçi, işveren tarafından ... sözleşmesinin haksız feshedildiğini, işyerinde ikramiye uygulaması bulunmasına rağmen 2001 yılından itibaren ikramiye ödemesi yapılmadığını, 2004 yılının Ocak ayından itibaren aylık ücretlerin ödenmediğini, haftalık çalışma süresini 45 saatin üzerinde olduğunu, hak kazandığı yıllık izinlerinin kullandırılmadığını, ayrıca ödenmeyen sosyal yardım alacaklarının bulunduğunu ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile bir kısım işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili, davacının kıdem ve ihbar tazminatına istemlerine ilişkin bir itirazlarının bulunmadığını, 2001 yılı öncesinde mevcut olan ikramiye uygulamasının kaldırılmadığını, 2001 yılından sonra yılda 4 maaş tutarında ki ikramiye toplamının 12 'ye bölünmek sureti ile aylık ücret dahil edilerek ödendiğini, işyerinde fazla çalışma yapılmadığını ve işçinin hak kazandığı yıllık izinlerini kullandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içerisinde davalı ... Boya ve Kimya San. A. Ş. tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece tarafların yüzüne karşı tefhim edilen kısa karar da sosyal yardım alacağı isteminin reddine karar verildiği belirtildiği halde, gerekçeli karar bu alacağın hüküm altına alındığı görülmektedir.

Kısa karar ile gerekçeli karar çelişkisi, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 10.04.1992 tarih ve 1991/7 esas, 1992/4 sayılı kararı gereğince bozma nedenidir. Yukarıda belirtildiği üzere mahkemece tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki bulunduğu anlaşıldığından kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir . Bozma sebebine göre sair temyiz itirazları incelenmemiştir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 19.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4858, Karar No: 2011/16136, Tarih: 30.11.2011

**11. Hukuk Dairesi         2010/4858 E.  ,  2011/16136 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Denizcilik İhtisas Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 1. Denizcilik İhtisas Mahkemesi’nce verilen 22.12.2009 tarih ve 2008/309-2009/466 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkiline nakliye rizikolarına karşı sigortalı bakır katot emtiasının Kazakistan'dan Derince'ye taşımasının davalı tarafından üstlenildiğini, sigortalı emtianın varma limanında yapılan boşaltmada eksik olduğunun saptandığını ve sigortalıya müvekkilince 179.449.38- TL tazminat ödendiğini ileri sürerek, bu meblağın davalıdan rücuen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin taşımada emtiaların yüklenmesi ve sayılması ile ilgili hiçbir faaliyetinin olmadığını, eksik olduğu iddia edilen emtianın yükleyici /satıcısının Kasting Ltd. olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davalı taşıyıcının sorumlu tutulabilmesi için evvela malların kendisine taşınmak üzere tam olarak teslim edilmiş olduğunun kanıtlanması gerektiği, buna ilişkin davalıyı bağlayan bir delilin bulunmadığı, emtiada çıkan eksiklikten davalı taşıyanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA,aşağıda yazılı bakiye 1,25 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 30.11.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4376, Karar No: 2015/2384, Tarih: 04.06.2015

**19. Ceza Dairesi         2015/4376 E.  ,  2015/2384 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2012/221043

MAHKEMESİ : Tekirdağ 2. İcra Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 16/04/2012

NUMARASI : 2010/452 (E) ve 2012/139 (K)

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Sanık hakkında “gerçeğe aykırı beyanda bulunmak suçundan” verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

Sanığın üzerine atılı “gerçeğe aykırı beyanda bulunmak” suçunun takibi şikayete bağlı olup, ilk gönderilen haciz ihbarnamesine itiraz edilmiş olması ve sonradan gönderilen haciz ihbarnamelerinin geçersiz olması nedeniyle, şikayetçi vekilinin haciz ihbarnamesine itiraz ettiği 08.04.2009 tarihinden itibaren İİK'nın 347. maddesinde düzenlenen sürelerin geçtiği, şikayetçi vekilinin 21.10.2010 tarihinde şikayette bulunması nedeniyle şikayet hakkının düşürülmesi yerine yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Kanuna aykırı ve şikayetçi vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. madde ve fıkrası aracılığıyla uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden aynı Kanunun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanarak karar verilmesi mümkün bulunduğundan, tebliğnameye aykırı olarak İİK'nın 347. maddesi uyarınca şikayet hakkının DÜŞMESİNE,

2- Sanık hakkında “tazminata ilişkin olarak” verilen hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Tazminat talebinin reddine yönelik şikayetçi vekilinin temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 04.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/9080, Karar No: 2007/9395, Tarih: 04.06.2007

2. Hukuk Dairesi 2007/9080 E., 2007/9395 K.

**2. Hukuk Dairesi 2007/9080 E., 2007/9395 K.**

**- GENEL KURUL TOPLANTISININ İPTALİ

- GÖREVLİ MAHKEME**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 75 ]

- 5253 S. DERNEKLER KANUNU [ Madde 32 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 172 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dernek üyeleri tarafından Genel Kurul toplantısının iptali doğrultusunda açılmış bir dava yoktur. Davada, Türk Medeni Kanunu'nun 83. maddesinin uygulama yeri bulunmamaktadır. Dava, Cumhuriyet Savcılığı tarafından dernek genel kurulunda alınan kararların ve genel kurul toplantısının iptali (Dernekler Kanunu m. 32/6) istemine ilişkindir.

Dernekler Yasası'nın 32/b maddesi, genel kurul toplantılarını kanun ve tüzüklerine aykırı olarak yapan veya dernek merkezinin bulunduğu veya tüzüğünde belirtilen yer dışında yapan dernek yöneticilerinin beşyüz milyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılacaklarını, son bendi ise; mahkemece kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak yapılan genel kurul toplantılarının iptaline de karar verilebileceğini hükme bağlamıştır.

Türkiye Ulusal V... S... Dernekleri Federasyonumun 07.05.2005 tarihli genel kurul toplantısının yasa ve tüzük hükümlerine aykırı yapılması sebebiyle dernek yöneticileri hakkında soruşturma başlatılmış, suçun niteliği dikkate alınarak Türk Ceza Yasası'nın 75/1-c ve Ceza Muhakemeleri Yasası'nın 172. maddesi uyarınca ön ödeme yaptırılmış ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilerek evrak işlemden kaldırılmış, ancak kanun ve tüzüğe aykırı olarak yapılan genel kurul ile alınan kararların iptali için de Asliye Hukuk Mahkemesinde bu dava açılmıştır.

Türk Ceza Yasası'nın 75/1-c maddesindeki ön ödeme; bazı suçlarda sanığın mahkum olacağı para cezasını ödemek suretiyle, aleyhine kamu davasının açılmamasını, kamu davası açılmış ise ortadan kaldırılmasını amaçlamaktadır. Ön ödeme sebebiyle kamu davasının açılmaması yahut ortadan kaldırılması, ceza mahkemesinin; delilleri toplamasına, şartların oluşması halinde genel kurulun ve alınan kararların iptal edilmesine engel teşkil etmez.

Mahkemenin görevi kanun düzeni ile ilgilidir. Yargılamanın her aşamasında hakim tarafından kendiliğinden dikkate alması gerekmektedir. Dernekler Yasası'nın 32/b bendindeki kanuna ve tüzüğe aykırı yapılan genel kurul ile alınan kararın iptali Ceza Mahkemesine aittir. Bu husus dikkate alınarak dilekçenin görev yönünden reddine karar vermek gerekirken, işin esasının incelenmesi usul ve yasaya aykırıdır.

" Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle (BOZULMASINA), temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 04.06.2007 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16277, Karar No: 2014/2189, Tarih: 10.02.2014

**15. Ceza Dairesi         2012/16277 E.  ,  2014/2189 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2011/173542

MAHKEMESİ : İzmir(Kapatılan) 26. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 14/12/2010

NUMARASI : 2009/1055 (E) ve 2010/817 (K)

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Gerekçeli karar başlığında 01/07/2007 olan suç tarihi yerine 2005 yılı yazılmış ise de bu hususun mahallinde düzeltilmesinin mümkün olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için; failin bir malın zilyedi olması,malın iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile rızayla tevdi ve teslim edilmesi, failin kendisine verilen malı, veriliş gayesinin dışında, zilyedi olduğu malda malikmiş gibi satması, rehnetmesi tüketmesi, değiştirmesi veya bozması ve benzeri şekillerde tasarrufta bulunması ya da devir olgusunu inkar etmesi şeklinde, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Sanığın, Denizli Sanayi Gazları Ticaret Limited Şirketi'nde işletme müdürü olarak görev yaptığı, işletmede bulunan tüplerin demirbaşa kaydedilerek kendisine zimmetlendiği, görev yapmakta olduğu dönemde işletmede bulunması gereken tüplere ilişkin olarak yapılan incelemede; 2005 yılı aralık ayında 78 adet, 2007 yılı ocak ayında ise 100 adet olmak üzere toplam 178 adet oksijen tüpünün eksik olduğunun tespit edildiği, eksik olan tüplerle ilgili sanığa ihtarname gönderildiği; fakat herhangi bir sonuç alınamadığı, bu nedenle şirketin 53.400 TL zararının bulunduğu, sanığın kendi isteği ile 01/07/2007 tarihinde şirketten ayrıldığı, bu şekilde tüplerin eksik olduğunun sonradan anlaşıldığı, böylece sanığın hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda,

Gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya çıkarılması açısından, alınan bilirkişi raporunda, bazı belgelerin gönderilmemesi nedeniyle sonuca ulaşılamadığı belirtilmekle, öncelikle tüplerin günlük olarak sayıldığı dikkate alınarak, sanığın hangi dönemlerde bu işyerinde çalıştığı, bu süre içinde kendisine tüplerin zimmetlenip zimmetlenmediği, zimmetlenmiş ise buna dair belgelerin neler olduğu, sanık 01/07/2007 yılında şirketten ayrılmasına rağmen, 2005 yılı Aralık ve 2007 yılı Ocak ayındaki açıkların neden daha sonra tespit edildiği, yapılan günlük sayımlar sonucu bu açıkların neden belirlenmediği hususlarının ilgili katılan şirketten sorulması, günlük olarak yapılan sayım tutanakları, ay sonu sayım tutanakları, elde bulunan tüpler ve müşteride bulunan tüplere ilişkin tutanaklar ile tüp takip defterlerinin ve açığın tespit edildiğine dair belge asıllarının tamamının getirtilmesi, bu belgelerde imzası bulunan işyeri çalışanlarının tanık sıfatıyla dinlenerek iddiaların sorulması, İzmir 8. İş Mahkemesi'nin 2008/380 Esas sayılı dava dosyasında, şirket zararlarının hesaplandığı belirtilmekle, ilgili dava dosyasının getirtilmesi, onaylı bir suretinin dosyaya konulması, bütün delillerin toplanmasından sonra dosyanın tekrar bilirkişiye tevdiinin sağlanarak, sanığa zimmetlenen tüplerin, belirtilen dönemlerde ne yapıldığı, hangi müşteriye verildiği, sanığın çalıştığı konum itibariyle yetkisinin bulunup bulunmadığı, tüp sayım kontrollerine göre hangi dönemde ne kadar tüp eksildiği ve bunun sorumlusunun kim olduğu, şirketin diğer çalışanlarının bu konuda yetkilerinin bulunup bulunmadığı, elde ve müşteride bulunan tüpler çıkıldıktan sonra ortaya çıkan açığın neden kaynaklandığı, sonuç olarak sanığın hangi tarihteki eylemi nedeniyle şirketin zararının bulunup bulunmadığının kesin olarak tespiti için ayrıntılı rapor alınmasından sonra sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiğinin gözetilmeyerek eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 10/02/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/918, Karar No: 2011/6053, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/918 E.  ,  2011/6053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : . İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ... ...'un beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C. Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki

düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.