muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/8117, Karar No: 2014/5209, Tarih: 17.04.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/8117 E.  ,  2014/5209 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 17.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5627, Karar No: 2012/4513, Tarih: 14.06.2012

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2011/5627 E.  ,  2012/4513 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Davada, dava dışı ... İnş. Ltd. Şti.'nin 14.04.1995 tarihli sözleşmeyle davalı kooperatife ait 91 konut, 1 dükkan ve 3 kapıcı dairesinden oluşan 3 blok inşaatın yapım işini Bayındırlık birim fiyatlarıyla üstlendiği, dava dışı ... İnş. Ltd. Şti.'nin davalı kooperatifin onayı ile yapım işini davacı ... İnş. Ltd. Şti.'ye devrettiği, davacı şirketin işi tamamlayarak ve 11.11.2002 tarihinde yapı kullanma izin belgesini alarak inşaatı davalı kooperatife teslim ettiği, yapım ve devir sözleşmeleri kapsamında düzenlenen 8 hakediş bedeli ödendiği halde 9 nolu kesin hakediş bedelinin ödenmediği, 9 nolu kesin hakedişe göre 1.049.484,74 TL fiyat farkları dahil yapılan tüm imalâtın bedeli-798.182,80 TL ödeme = 251.301,92 TL bakiye alacağı bulunduğu, davalı kooperatifle imzalanan 20.10.2000 tarihli ayrı bir sözleşme ile de 11 kalem işin 55.000,00 TL götürü bedelle yapımının üstlenildiği, bu işler de yapılıp teslim edildiği halde bedelinin ödenmediği ileri sürülerek 9 nolu kesin hakediş bedelinden 150.000,00 TL, götürü bedelli işlerden de 50.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL alacağın 17.06.2003 temerrüt tarihinden itibaren reeskont faiziyle tahsili istenmiştir.

Davalı kooperatif cevabında; yanlar arasındaki sözleşmelerin 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 59/6. maddesi uyarınca geçersiz olduğunu, bu nedenle davacının ancak kârsız maliyet bedelini talep edebileceğini, 9 nolu kesin hakedişe göre ödeme tutarının en az 798.182,80 TL olup, bu miktar ödemenin yapılan işlerin bedelini karşıladığını, 2003/121 D.İş sayılı delil tespit raporuna göre %15 oranında eksik iş mevcut olup davacının işi %85 seviyede terk ettiğini, bu nedenle davacının hakedişinden %15 oranında eksik işler bedeli, ayıplı işler nedeniyle de %5 oranında nefaset kesilmesi gerektiğini, ayrıca sözleşmeye göre davacı tarafından ödenmesi gereken elektrik ve su bedelleri kooperatifçe ödendiğinden 30.000,00 TL, hakedişlerden kesilip davacı adına vergi dairesine yatırılması gereken stopaj ve vergiler nedeniyle 100.000,00 TL, davacının kusuru nedeniyle arsa sahibine ödenmek zorunda kalınan tazminatlar nedeniyle 100.000,00 TL, ayrıca C blok tabliye betonundaki ayıbın giderilme bedelinin davacı alacağından kesilmesi gerektiğini, bu durumda eksik değil fazla ödeme bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, Kooperatifler Kanunu'nun 59/6. maddesine aykırılık nedeniyle yanlar arasındaki sözleşmeler geçersiz sayılmış, davacının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ancak kârsız imalât bedelini talep edebileceği, buna göre bakiye alacağı bulunmadığı kabul edilerek dava reddedilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, Kooperatifler Kanunu'nun 59/6. maddesine aykırılık nedeniyle yanlar arasındaki sözleşmeler geçersiz sayılmış, davacının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ancak kârsız imalât bedelini talep edebileceği, buna göre bakiye alacağı bulunmadığı kabul edilerek dava reddedilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 59/6. maddesine aykırılık nedeniyle davalı Kooperatif ile dava dışı ... İnş. Ltd. Şti. arasındaki 14.04.1995 tarihli yapım sözleşmesinin, bu sözleşmenin davacı ... İnş. Ltd. Şti.'ye devrine ilişkin 24.12.1999 tarihli sözleşmenin ve davalı kooperatif ile davacı şirket arasında imzalanan 20.10.2000 tarihli götürü bedelli sözleşmenin geçersiz sayılmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Sözleşmelerin başlangıçtan itibaren mutlak butlanla geçersiz sayılması halinde taraflar arasındaki ilişkinin sebepsiz zenginleşme kurallarına göre tasfiye edilmesi, yani yapılan imalâtın bedelinin, geçersiz sayılan sözleşmedeki fiyatlar geçilmemek üzere işin yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçleriyle belirlenmesi gerekir. Mahkemece alınan bilirkişi raporlarının tamamında işin yapıldığı tarihteki piyasa rayiçlerine göre müteahhit kârı dahil olarak yapılmış bir hesaplama bulunmamaktadır. Bilirkişi raporlarında devreden dava dışı ... İnş. Ltd. Şti. ile devir alan davacı ... İnş. Ltd. Şti.'nin 14.04.1995 tarihli yapım sözleşmesi ve 24.12.1999 tarihli devir sözleşmesi kapsamında inşaatın %85'inin yapımını gerçekleştirdiği kabul edilerek bu oranın yıllara göre dağılımı yapılmış ve yalnızca 2001 yılında gerçekleştirilen işlerin bedeli 2001 yılı Bayındırlık birim fiyatlarıyla hesaplanarak ve bulunan rakam 2001 ve 2002 yılı ödemeleriyle karşılaştırılarak davacının bakiye alacağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sözleşmeler başlangıçtan itibaren geçersiz olduğundan 1995 ile 2001 yılları arasında yapılan tüm imalâtın bedelinin geçersiz sayılan sözleşme fiyatları geçilmemek üzere yapıldıkları yılın serbest piyasa rayiçleriyle müteahhit kârı dahil olarak hesaplanması ve kanıtlanan ödemeler mahsup edilerek sonuca varılması gerekir.

Değinilen ilke ve kurallara uygun şekilde inceleme ve hesaplama yapmayan bilirkişi kurulu raporlarıyla bağlı kalınarak davanın reddi doğru olmamıştır.

Değinilen ilke ve kurallara uygun şekilde inceleme ve hesaplama yapmayan bilirkişi kurulu raporlarıyla bağlı kalınarak davanın reddi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş; davalı kooperatifin yöneticisi İsa Demir hakkında sahte metraj cetveli düzenlemek suçundan açılan ve mahkumiyet kararı verilen Ankara 8. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2009/211 Esas-2009/350 Karar sayılı dava dosyasının kesinleşmesini beklemek, kesinleşmişse dava dosyasını celbederek dosyaya eklemek, kesin hesap çıkarılması konusunda işin uzmanı olan kişilerden oluşturulacak üç kişilik yeni bir bilirkişi kurulundan mahallinde keşif yapılmak suretiyle rapor alınarak devreden dava dışı ... İnş. Ltd. Şti. ve devir alan davacı ... İnş. Ltd. Şti. tarafından yapım ve devir sözleşmeleri ile 20.10.2000 tarihli sözleşme kapsamında yapılan tüm işleri ve metrajlarını hakediş raporları, projeler, delil tespitleri, ceza dosyasındaki bilgi, belgeler ve sair evraklardan yararlanarak ve fiilen yapılacak ölçümle doğruluğunu denetleyerek kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlemek, bedelini geçersiz sayılan sözleşme fiyatlarını geçmemek üzere yapıldıkları tarihteki piyasa rayiçlerine göre müteahhit kârı dahil olarak hesaplamak, kanıtlanan ödeme tutarını mahsup ederek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Açıklanan nedenlerle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte yazılı nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte yazılı nedenlerle kararın temyiz eden davacı şirket yararına BOZULMASINA, fazla alınan temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 14.06.2012 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, Borçlar Yasası'nın 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Yerel Mahkemede görülen davanın yapılan açık yargılaması sonucunda davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Ankara ili Keçiören ilçesi, Birinci bölge tapunun ada no: 1184 parsel no:1'de kayıtlı taşınmaz dava dışı arsa malikleri ... ile...'a aittir. Davalı kooperatif bu yere inşaat yapım işini üstlenmiş yanlar arasında 02.12.1994 tarihli harici kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlenmiş kooperatif de inşaatın yapım işini yine dava dışı ... İnşaat Limited Şirketi'ne vermiştir. Aralarında 14.04.1995 tarihli sözleşme yapılmıştır. Daha sonra davalı kooperatif ile arsa malikleri arasında Ankara 10. Noterliği'nde 31.08.2000 tarih ve 23922 yevmiye sayılı düzenleme şeklinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi akdedilmiş, ... Limited Şirketi ile olan inşaat yapımına dair ilişki sona erdirilmiş inşaatın yapım işi bütün hak ve yükümlülükleri ile birlikte davacı şirkete devredilmiştir.

Davacı yüklenici ise başlamış edimini önemli oranda ifa etmiştir. Somut olaya ilişkin temel uyuşmazlık iş bedeli alacakla ilgilidir.

Davacı yüklenici ise başlamış edimini önemli oranda ifa etmiştir. Somut olaya ilişkin temel uyuşmazlık iş bedeli alacakla ilgilidir.

Yerel mahkemece yapılan yargılama sonucunda yüklenici davacı şirket ortakları ile kooperatifin kurucu ortaklarının aynı kişiler olması nedeniyle Kooperatifler Yasası'nın 59/6. maddesinde düzenlenen yasak gözönüne alındığında davacının yaptığı iş bedelinin sebepsiz zenginleşme kuralına göre istenebileceği yanlar arasında geçerli bir kat karşılığı inşaat sözleşmesinden sözedilemeyeceğine göre davacının yaptığı inşaatın bedelini kârsız olarak isteyebileceği buna göre yapılan ödemenin daha fazla olduğu davacının herhangi bir alacağının bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Kooperatifler

Yasası'nın 59/6. maddesinde, yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif personeli ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapılması düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan düzenleme 3476 Sayılı Yasa ile getirilmiştir. Bu fıkranın getirilişinin amacı yasaya aykırı işlemlerin artışının önlenmesi ve bunun sonucu olarak da ortakların zarara uğramalarının engellenmesidir.

Dava konusu olayda davacı yüklenici şirket yöneticileri ile davalı kooperatif kurucuları aynı kişiler olup kooperatifler Yasası'nın 596. maddesi kapsamında ticari muamele yapamazlar. Bu durumda taraflar arasında yapılan sözleşme 1163 Sayılı Kooperatifler Yasası'nın değişik 59/6. maddesinin amir hükmüne aykırı olup geçersizdir. Kamu düzenine ilişkin bu düzenlemenin, mahkemece doğrudan gözönüne alınması zorunludur. Bu halde davacı yüklenici ancak sebepsiz iktisap kuralına dayalı olarak karşı tarafın malvarlığına giren iş bedeline, kârsız olarak sadece maliyet bedeli üzerinden hak kazanır.

Açıklanan nedenlerle yerel mahkemenin davanın reddine dair kararının onanması görüş ve kanaatindeyim. Sayın çoğunluğun bozma düşüncesine katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2016/3280, Karar No: 2016/19781, Tarih: 30.11.2016

**3. Ceza Dairesi         2016/3280 E.  ,  2016/19781 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1) Sanık hakkında hükmedilen kısa süreli hapis cezasının 5237 sayılı TCK'nin 50/1-d maddesi uyarınca sanığın belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanması yaptırımına çevrilebileceği, bu madde kapsamında sanığın, yaşamını sürdürmesi için gerekli olan bir kısım haklarını ihlal etmeyecek şekilde esasen serbestçe gidebileceği belirli yerlere gitmesinin veya serbestçe yapabileceği belirli etkinlikleri yapmasının yasaklanmasına karar verilebileceği düşünülmeden, günümüz şartlarında insanların temel ihtiyaç maddeleri olan gıda, temizlik, kozmetik, kırtasiye, giyim vb. malzemeleri temin ettiği hemen her market, süper market, alışveriş merkezinde alkollü içki satışının yapılmasının da mümkün olabileceği gözetilmeden, sanık hakkında verilen kısa süreli hapis cezasının sanığın yaşamını sürdürmesini zorlaştıracak ve infaz kabiliyeti olmayacak şekilde ''alkol ve içki servisi yapılan yerlere gitmekten yasaklanması yerine "alkollü içki satışı yapılan yerlere gitmekten yasaklanma" seçenek tedbirine çevrilmesi,

2) Sanık hakkında hükmolunan kısa süreli hapis cezasının, TCK'nin 50/1-d maddesi gereği seçenek yaptırıma çevrilirken, mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle belirli yerlere gitmekten yasaklanmasına karar verilebileceği ve cezanın bir katından anlaşılması gerekenin cezanın kendisi olduğu gözetilmeden seçenek yaptırımın süresinin ''5 ay" yerine ''6 ay" olarak hükmolunan cezadan daha fazla belirlenmesi,

3) Alkollü içki satışı yapılan yerlere, kahvehane ve benzeri yerlere gitmekten yasaklanma tedbirindeki “benzeri yerler” ifadesinin yeterli açıklıkta olmadığının, infazda tereddüt oluşturacak nitelikte olduğunun nazara alınmaması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden 6723 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişik 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, ancak bu hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden 1412 sayılı CMUK'un 322. maddesi gereğince, hüküm fıkrasının (5) no.lu bendinden “6 ay süre ile alkollü içki satışı yapılan yerlere, kahvehane ve benzeri yerlere gitmekten yasaklanması” ibaresinin çıkarılarak yerine “5 ay süreyle alkol ve içki servisi yapılan yerlere, kahvehanelere gitmekten yasaklanması” ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 30/11/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/83, Karar No: 2017/5994, Tarih: 13.07.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/83 E.  ,  2017/5994 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılardan ... A.Ş. ve .... vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre; davalılar ...A.Ş. ile ... A.Ş. vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, zararlandırıcı sigorta olayı vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davacı ... için 229.744,40-TL maddi tazminatın, davacı ... için 12.980,45-TL maddi tazminatın davacı ... için 45.243,66-TL maddi tazminatın, davacı ... için 52.475,31-TL maddi tazminatın davalılar ... A.Ş. ve ... A.Ş.'den olay tarihi olan 23/10/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, hükmolunan bu maddi tazminatın davacı ... için 67.480,00-TLsinden,davacı ... için 13.280,00-TLsinden, davacı ... için 3.810,00-TLsinden ve davacı ... için 15.410,00-TLsinden davalı ... ..A.Ş.nin tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla müteselsilen sorumlu tutulmasına, davalı ... yönünden faiz başlangıcının dava tarihi olan 21/02/2012 tarihi olmasına, davacı ... için 13.000,00-TL, davacılar ..., ... ve ... için ayrı ayrı 8.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihi olan 23/10/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... A.Ş. ve ....A.Ş.den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden, kazalı sigortalının kamyon şoförü olduğu, hükme esas alınan hesap raporunda seçenekli hesap yapıldığı mahkemece tanık beyanı doğrultusunda asgari ücretin 2,38 katı ile bulunan zarar doğrultusunda sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık maddi zararın belirlenmesi noktasında toplanmaktadır. Zararlandırıcı sigorta olayına maruz kalan sigortalının maddi zararının hesabında, gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Gerçek ücretin ise işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarından saptanacağı, işçinin imzasının bulunmadığı işyeri ve sigorta kayıtlarının nazara alınamayacağı, işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarının bulunmaması durumunda işçinin yaşı, kıdemi, mesleki durumu dikkate alınarak, emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret gözönünde tutularak belirlenmesi gerektiği, Dairemizin giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Yapılacak iş, sigortalının yaptığı iş, yaşı, kıdemi belirtilmek suretiyle emsal işçinin alabileceği günlük net ücreti ilgili meslek odası, TÜİK ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden sormak, buralardan gelecek neticelere göre kazalı sigortalının durumuna en uygun ücreti belirleyerek maddi zararını yeniden hesaplatmak, usuli kazanılmış hakları da gözeterek oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

O halde, davalılar ... A.Ş. ile ...A.Ş. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlere iadesine, 13/07/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2011/4150, Karar No: 2011/6726, Tarih: 31.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/4150 E.  ,  2011/6726 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'un beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının onama-bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.