muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/5423, Karar No: 2015/28241, Tarih: 13.10.2015

**3. Ceza Dairesi         2015/5423 E.  ,  2015/28241 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2013/104743

MAHKEMESİ : Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 24/01/2013

NUMARASI : 2012/435 (E) ve 2013/7 (K)

S

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanık M.. Ç..'in 5237 sayılı TCK'nin 86/1, 86/3-e, 87/3, 151/1, 265/1, 171/1-c, 53, 58, 63. ve 6136 sayılı Yasa'nın 13/1. maddeleri uyarınca, diğer sanıklar S.. Ç..'in TCK'nin 265/1, 58. maddeleri ve S.. Ç..'in 265/1. maddesi uyarınca cezalandırılmaları istemi ile kamu davası açıldığı, Ankara 24. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 07/12/2012 tarih ve 2012/1840 esas 2012/1852 sayılı kararı ile Görevsizlik kararı verilerek, sanıkların eylemlerinin sabit olması halinde TCK'nin 82/1.g, 151/1, 265/1, 171/1-c, 53, 58 ve 6136 sayılı Yasa'nın 13/1. maddeleri gereğince ayrı ayrı cezalandırılmaları için dosyanın görevli ve yetkili Ankara Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderilmesine dair karar verildiği, Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 24/01/2013 tarih ve 2012/435 esas 2013/7 sayılı kararı ile, sanıklar S.. Ç.. ve S.. Ç..'in sübut bulmayan memura direnme suçundan ayrı ayrı beraatlerine, sanık M.. Ç.. hakkında kasten yaralama suçundan TCK'nin 86/1, 86/3-e, 87/3 ve 62. maddeleri, görevli memura direnme suçundan TCK'nin 265/1, 265/4 ve 62. maddeleri, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçundan TCK'nin 170/1-c ve 62. maddeleri, 6136 sayılı Yasaya muhalefet suçundan aynı yasanın 13/1, TCK'nin 62. ve 52/2. maddeleri uyarınca cezalandırılmasına, mala zarar verme suçundan kamu davasının düşürülmesine dair karar verildiği, Yargıtay 1. Ceza Dairesi Yüksek Başkanlığı'na hitaben Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 04/04/2013 tarih ve 2013/104743 sayılı tebliğnamesinin tanzim edildiği, Yüksek Yargıtay 1. Ceza Dairesi Başkanlığı'nın 23/10/2014 tarih ve 2013/2163 esas – 2014/4775 sayılı kararı ile ek tebliğname düzenlenilmesinin istenildiği, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 13/11/2014 tarihli ek tebliğname düzenlendiği, Yüksek Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 05/02/2015 tarih ve 2014/6167 esas 2015/456 sayılı kararı ile Dairemizin görevli olduğundan bahisle Görevsizlik kararı verilmiş ise de;

Ankara 24. Asliye Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararı, hüküm ve temyizin kapsamına, tebliğname tarihine, Yüksek Yargıtay 1. Ceza Dairesi tarafından ek tebliğname talep edilmesine, Yargıtay Kanununun 14. maddesi uyarınca muhtelif suçlara ait temyiz incelemesinin suçlardan en ağırını incelemeye yetkili Daireye ait bulunmasına ve Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun 22.01.2015 tarih ve 29244 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 19.01.2015 tarih ve 2015/8 sayılı iş bölümü kararı gereğince temyiz inceleme görevi Yüksek Yargıtay (1.) Ceza Dairesine ait olmakla Dairemizin GÖREVSİZLİĞİNE, görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için Yüksek Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kuruluna GÖNDERİLMESİNE, 13.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/689, Karar No: 2025/1062, Tarih: 17.03.2025

**6. Hukuk Dairesi         2025/689 E.  ,  2025/1062 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2427 E., 2024/1787 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 22. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/179 E., 2022/345 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin alacağı için İzmir 27. İcra Müdürlüğü'nün 2018/13961 E. sayılı dosyası ile borçlular ... ve...... Mim. Müh. Mob. Ltd. Şti. hakkında 26.077,54 TL takip çıkışı üzerinden başlatılan icra takibinin kesinleşerek, borçlunun taşınmazlarının satılması ile satış bedellerinin alacaklılar arasında paylaştırılması için icra müdürü tarafından 03.09.2021 tarihinde sıra cetveli düzenlendiğini, sıra cetvelinde ilk sırada yer alan davalının alacağının bulunmadığını, zamanaşımına uğradığını, borçlu şirketin yetkilisinin mallarına haciz konulamayacağını belirtilerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; 3930533321 vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellef ........ Mim. Müh. Tekstil İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti’nin 11.10.2021 tarihi itibariyle 1.038.237,76 TL vadesi geçmiş borcunun bulunduğunu, bu sebeple kanuni temsilcisi ve ortağı ...’ın taşınmazlarına tatbik edilen hacizlerin devam ettiğinin tespit edildiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile haciz tarihleri itibarıyla dava dışı borçlunun vergi borcunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile İzmir 27. İcra Müdürlüğü'ne ait 2018/13961 Esas sayılı dosya kapsamında 03.09.2021 tarihinde yapılan ve davalı lehine 1. sırada yer verilen sıra cetvelinin İzmir 27. İcra Müdürlüğü'nün 2018/13961 Esas sayılı dosya bakiye borcu ve yargılama giderleri bakımından iptali ile davacıya ödenmesine, arta kalan paranın ise davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekilinin temyiz dilekçesinde:

a.Vergi mükellefi olan borçlu şirketin 11.10.2021 tarihi itibarıyla 1.038.237,76 TL borcunun bulunduğunu, 6138 sayılı Kanun kapsamında alacağının rüçhanlı olduğunu,

b. Sıra cetvelinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sıra cetvelinin iptali istemine ilişkindir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekilinin temyiz dilekçesinde:

a.Vergi mükellefi olan borçlu şirketin 11.10.2021 tarihi itibarıyla 1.038.237,76 TL borcunun bulunduğunu, 6138 sayılı Kanun kapsamında alacağının rüçhanlı olduğunu,

b. Sıra cetvelinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sıra cetvelinin iptali istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29540, Karar No: 2016/2652, Tarih: 06.04.2016

**6. Ceza Dairesi         2013/29540 E.  ,  2016/2652 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1- Sanığın yanında kimliği tespit edilemeyen iki şahıs ile birlikte, tehditle mağdurdan hafıza kartı bulunan cep telefonu ile kitap, defter ve montu bulunan çantasını alıp yağma eylemini tamamladığı, suça konu telefonun içerisinden hafıza kartını alarak cep telefonunu ve çantanın içerisinde bulunan montu ve çantayı alıp içerisindeki kitap ve defterleri hiçbir etki olmadan geri verdiğinin anlaşılması karşısında; eylem sırasında suça konu eşya içinde yer alan cep telefonu ile kitap ve defterlerin geri verilmesinin TCK'nın 168/4. maddesi uyarınca kısmi iade niteliğinde olduğu dikkate alınıp, TCK'nın 168/4. maddesi uyarınca mağdurdan kısmi iadeye rızası olup olmadığı sorularak, sonucuna göre aynı maddenin 3. fıkrasının birinci cümlesinin uygulama olanağının takdiri gerektiğinin düşünülmemesi,

2- TC. Anayasası'nın 90. maddesinin son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6/3-c maddesi ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin ışığında, 5271 sayılı CMK'nın 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan, Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafi ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin

Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, zorunlu savunmanlara ödenen avukatlık ücreti ile işlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin olup olmadığına ilişkin rapor için harcanması zorunlu kamu masrafının ve istihdam edilmesi ve bir engel bulunması halinde görevlendirilmesi gereken sosyal çalışma görevlilerinin, 18 yaşından küçük sanığın özelliklerini, toplumda yapıcı bir rol üstlenmesini ve mahkemece yararlanılabilecek toplumsal kaynakların tanınmasını sağlamak üzere düzenleyeceği sosyal inceleme raporu nedeniyle, bilirkişiye ödenen ücretin, sanığa yargılama gideri olarak yükletilmeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 06/04/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13317, Karar No: 2014/15672, Tarih: 15.10.2014

**1. Hukuk Dairesi         2014/13317 E.  ,  2014/15672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : ELATMANIN ÖNLENMESİ,ECRİMİSİL

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı ..., kayden maliki olduğu 715 ada 515 parsel sayılı taşınmazdaki 2 nolu bağımsız bölümü, davalının haklı ve geçerli bir neden olmaksızın işgal ettiğini ileri sürerek, elatmanın önlenmesi ve ecrimisil talebinde bulunmuş, bilahare ecrimisil isteğinden feragat etmiştir.

Davacı ...'un yargılama sırasında çekişmeli taşınmazı temlik ettiği ... tarafından davaya devam edilmiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar, Dairece, özetle; "taraflara sorulmak veya keşfen saptanmak suretiyle taşınmazın değerinin tespitiyle dava değeri belirlendikten sonra bu değer üzerinden karar ve ilam harcının alınması gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın harçsız görülmesi sonucunu doğuracak şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı, öte yandan; yargılama devam ederken taşınmazın devredildiği ... tarafından davanın sürdürüldüğü, dolayısıyla HMK'nin 125/2 maddesinin yerine getirildiği, ne var ki ...'ın adının karar başlığında yer almadığı, kararın bu haliyle infaz edilebilme kabiliyetinin bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmuştur. Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davalının müdühalesi sabit görülerek elatmanın önlenmesi talebinin kabulüne, ecrimisli isteğinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ......'ün raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dava, çaplı taşınmaza elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteğine ilişkin olup, mahkemece, davanın kısmen kabulü ile elatmanın önlenmesine, ecrimisil isteği yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hüküm, davalı tarafından temyiz harcı yatırılmadan ve adli yardım talep edilerek temyiz edilmiştir.

Bilindiği üzere; adli yardıma ilişkin usul ve esaslar 6100 sayılı HMK'nin 334. - 340. maddelerinde düzenlenmiş olup aynı Kanunun 336/3. maddesine göre adlı yardım talebi kanun yollarına başvuru sırasında Yargıtay'a yapılabilir ve HMK'nin 337/1. maddesi uyarınca da duruşma yapılmaksızın talep hakkında karar verilebilir.

Somut olayda, dosyaya eklenen fakirlik belgesi ve diğer belgelerden talepte bulunan davalının yargılama giderlerinin karşılayabilecek durumda olmadığı ve adli yardım talebinin yerinde olduğu anlaşılmış olmakla (HMK'nin m. 336/2.) adli yardım talebinin kabulüne karar verildi; işin esasının incelenmesine geçildi;

Somut olayda, dosyaya eklenen fakirlik belgesi ve diğer belgelerden talepte bulunan davalının yargılama giderlerinin karşılayabilecek durumda olmadığı ve adli yardım talebinin yerinde olduğu anlaşılmış olmakla (HMK'nin m. 336/2.) adli yardım talebinin kabulüne karar verildi; işin esasının incelenmesine geçildi;

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle kayden davacı ...'a ait 715 ada 515 parsel sayılı taşınmazdaki 2 numaralı bağımsız bölümü davalının haklı ve geçerli bir nedeni olmaksızın kullandığı saptanarak yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru olduğuna göre; davalının temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, adli yardım talepli olduğundan davalıdan harç alınmasına yer olmadığına, 15.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4882, Karar No: 2019/3507, Tarih: 25.02.2019

**2. Ceza Dairesi         2017/4882 E.  ,  2019/3507 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal etme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Yüzüne karşı verilen 09.06.2016 tarihli hükme yönelik yasal süresinde olmayan temyiz isteminin ve yerinde görülmeyen eski hale getirme talebinin reddi ile 16.02.2017 gün ve 2016/317 Esas - 2016/279 K. sayılı ek kararda bir isabetsizlik görülmediğinden, temyiz isteminin reddine dair ek kararın istem gibi ONANMASINA, 25.02.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8640, Karar No: 2017/21308, Tarih: 10.10.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/8640 E.  ,  2017/21308 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Y A R G I T A Y K A R A R I

Yargıtay tarafından temyiz incelemesi yapılabilmesi için, temyiz harç ve giderlerinin temyiz eden tarafından mutlaka tam olarak yatırılması gerekir.

Temyiz giderleri, dava dosyasının Yargıtaya gönderilmesi ve temyiz incelemesinden sonra Yargıtay tarafından dosyanın mahkemeye iadesi için gereken giderler ile temyiz incelemesi sırasında Yargıtayda ve temyiz incelemesi sonrası yerel mahkemede yapılması gereken tebligatlar için gerekli giderleri kapsar.

Temyiz harçları ise (Mahkemece alınması gereken temyiz harçları) başvurma harcı ile karar ve ilam harcından oluşmaktadır.

Kararı temyiz eden davalı ... KURUMSAL YAPI İNŞAAT GIDA SAN VE TİC. LTD.ŞTİ. 'nin temyiz yoluna başvurma harcını ve nispi temyiz harcını yatırdığına dair makbuz dosyada ve UYAP sisteminde bulunamamıştır.Nispi harca tabi davaların kabulüne ilişkin kararların temyizi halinde, mahkemece hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan nispi temyiz karar harcının dörtte birinin peşin olarak yatırılması gerekmektedir. Bu durumda harç yatırılmış ise makbuzun eklenerek, yatırılmamış ise temyiz yoluna başvurma harcının ve nispi temyiz karar harcının kanunda öngörülen yedi günlük kesin süre içinde davalı ... KURUMSAL YAPI İNŞAAT GIDA SAN VE TİC. LTD.ŞTİ. tarafından tamamlanması, aksi halde temyiz başvurusundan vazgeçilmiş sayılacağı konusunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 434. maddesi uyarınca davalı tarafa muhtıra çıkartılarak kanuni süre beklendikten sonra tekrar Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 10/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4711, Karar No: 2011/6484, Tarih: 25.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/4711 E.  ,  2011/6484 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'nun beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama-bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.