muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/768, Karar No: 2012/187, Tarih: 08.05.2012

5237 sayılı TCY’nın “Hapis cezasının ertelenmesi” başlıklı 51. maddesi ise;

“İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir, bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır, ancak erteleme kararının verilebilmesi için kişinin;

a) Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması,

b) Suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması, gerekir...”  şeklinde düzenlenmiştir.

5237 sayılı TCY'nın 51. maddesinde iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilenlerin cezasının ertelenebileceği, fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmemiş olanlar bakımından bu sürenin üst sınırının üç yıl olduğu belirtilmiş, ancak erteleme kararının verilebilmesi,

1- Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak,

2- Suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması,

Koşullarına bağlanmıştır.

Bu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmekle birlikte, daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûmiyet, hapis cezasının ertelenmesine yasal engel oluşturmaktadır. Bu durumda ayrıca kişinin suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması şartının değerlendirilmesine gerek olmayacaktır. Birinci koşulun gerçekleştiği hallerde ise, cezanın ertelenmesine karar verilebilmesi için kişinin suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması gerekmektedir. Anılan Yasa maddesi uyarınca, yalnızca hapis cezalarının ertelenmesi olanaklı olup, hapis cezasından çevrilen veya doğrudan verilen adli para cezaların ertelenmesi olanağı ise bulunmamaktadır.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 07.06.1976 gün ve 4-3 sayılı kararı ile bu karara uyum gösteren Ceza Genel Kurulunun yerleşmiş kararlarında belirtildiği üzere, “erteleme” cezanın doğrudan doğruya sanığın kişiliğine uydurulmasını öngören yargısal bir kişiselleştirme kurumudur. Cezanın ertelenmesine veya ertelenmesine yer olmadığına karar verilirken mahkemece gerekçe gösterilmeli ve bu gerekçe sanığın kişiliği ile ilgili bilgi ve belgelerin isabetle değerlendirildiğini gösterir biçimde yasal ve yeterli olmalıdır. Gerekçenin bu niteliği keyfiliği önlemek ve tarafları tatmin etmek özelliklerini de taşır.

Zira yasal, yeterli ve geçerli bulunmayan bir gerekçeye dayanılarak erteleme isteminin reddine karar verilmesi yasa koyucunun amacına uygun düşmeyeceği gibi, cezanın kişiselleştirilmesi ilkesine de aykırı olup, uygulamada keyfiliğe yol açabilir. Cezanın ertelenip ertelenmeyeceğine ilişkin takdir,  mutlaka olayla uyumlu olmalı,  yargıcın soyut kanılarına değil, sanığın kişiliğinde var olan somut nedenlere dayanmalı, sanığın olay öncesi ve sonrası davranışları göz önünde bulundurularak, gelecekteki yaşamı sezilmeli, suç işleme hususundaki eğilimi buna göre belirlenmelidir.

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Yerel mahkemece sanığın yargılama sürecindeki davranışları kapsamında yer alan ikrar içerikli ve sinirlilik anında suçu işlediğini belirten anlatımına dayalı olarak sanık hakkında 5237 sayılı TCY’nın 62. maddesinin uygulanmasına ilişkin gerekçede dosya içeriğine uygun düşmeyecek şekilde pişmanlık olgusuna yer verilmiştir.

Hapis cezasının ertelenmemesine ilişkin gerekçenin ise, “sanığın adli sicil kaydı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, …sanığın hapis cezasının ertelenmesi ya da hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde ileride bir daha suç işlemeyeceği yönünde yeterli vicdani kanıyı oluşturacak düzeyde pişmanlığı ya da davranışı gözlenmediğinden ve bir önceki kesinleşen hükümlülüğü de dikkate alınarak ve takdiren cezasının ertelenmesine yer olmadığına” şeklinde olduğu görülmektedir.

Her iki gerekçe dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde, yerel mahkemece anılan Yasanın 62. maddesinin uygulanmasına ilişkin gerekçede pişmanlık olgusuna yer verilmek suretiyle özenli bir dil kullanılmamış ise de; sanığın yargılama sürecinde pişmanlığını gösteren söz ve davranışının bulunmaması, ertelemeye engel oluşturmamakla birlikte sabıka kaydında birden fazla geçmiş mahkûmiyetinin bulunması karşısında, sanığı yargılama sürecinde bizzat gözlemleyen ve sabıkalı kişiliği nedeniyle bir daha suç işlemeyeceği yönünde olumlu kanaate ulaşmayan yerel mahkemenin hapis cezasının ertelenmemesi yönünde gösterdiği gerekçe yasal ve yeterli olup, her iki gerekçe arasında özü itibarıyla çelişkinin bulunmadığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay C.Başsavcılığının itirazının kabulüne, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmelidir.

Ayrıca 5237 sayılı TCY’nın  53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,  hükümlülüğün yasal sonucu olarak infaz aşamasında gösterilmesi olanaklı bulunduğundan bozma nedeni yapılmamıştır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 01.11.2011 gün ve 12349-19876 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA,

3-  Eleştiri dışında isabetli bulunan Antalya 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 26.12.2006 gün ve 1215-1428 sayılı hükmünün ONANMASINA,

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 01.11.2011 gün ve 12349-19876 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA,

3-  Eleştiri dışında isabetli bulunan Antalya 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 26.12.2006 gün ve 1215-1428 sayılı hükmünün ONANMASINA,

4- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.05.2012 günü yapılan müzakerede oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4847, Karar No: 2016/5317, Tarih: 11.05.2016

**11. Hukuk Dairesi         2016/4847 E.  ,  2016/5317 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : .......FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 27/12/2012

NUMARASI : 2008/191-2012/248

Taraflar arasında görülen davada ......Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 27/12/2012 tarih ve 2008/191-2012/248 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi .... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili; müvekkillerinin Y.... K.... B....’nın varisleri olduklarını, murislerinin bütün eserleri üzerindeki hakların FSEK 19. ve 63. maddeleri çerçevesinde müvekkillerine intikal ettiğini, davalıların bu büyük ustanın eserlerini hak sahiplerinden izin almadan haksız ve hukuka aykırı bir surette basıp, çoğaltmakta ve satmakta olduğunu, 2005 yılında bastıkları “........” adlı kitapta şairin hayatına ilişkin anekdotlar ve resimleri yanısıra şiirlerinin bir kısmına da yer verildiğini, söz konusu kitabın eğitim, öğretim amaçlı bir kitap olmadığını, iktibas sınırlarını aştığını, davalıların eylemlerinin müvekkillerinin mali haklarına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürerek müvekkillerinin uğradığı net zararın, FSEK 68. ve 70.maddeleri çerçevesinde ayrı ayrı tespiti ile şimdilik toplamda 4.800,00 YTL maddi tazminatın, her bir baskı için haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte, (davalıların) müştereken ve müteselsilen müvekkillerine) ödemelerini, devam eden tecavüzün refi ve muhtemel tecavüzün men’ine dair ihtiyati tedbir karar verilerek davalıların Y... K....B....’ya ait eserleri çoğaltmasının, yaymasının, satmasının önlenmesini, davalılar tarafından yasaya aykırı çoğaltılmış nüshaların satışının ülke genelinde durdurulmasına ve mevcutların toplatılmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiş, 17.10.2012 tarihli dilekçesi ile müddeabih yönünden davayı ıslah etmiştir.

Davalılardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ....... Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.nin aynı hükmi şahsiyetler olduğunu, davaya konu kitabın ...... Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. ile dava dışı A..... Ajans arasında yapılan anlaşma uyarınca basılıp çoğaltıldığını, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalılardan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ....... Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.nin aynı hükmi şahsiyetler olduğunu, davaya konu kitabın ...... Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. ile dava dışı A..... Ajans arasında yapılan anlaşma uyarınca basılıp çoğaltıldığını, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı .... Kültür ve Sanat Ürünleri A.Ş. vekili; müvekkilinin sözleşme ile anlaştığı üçüncü kişilerce kitabın basıldığını, haksız kazanç sağlama gibi amaçlar gütmediklerini, alenileşmiş güzel sanat eserlerinden maksadın haklı göstereceği nispet dahilinde üçüncü kişi aracılığı ile iktibas yapıldığını, tazminatın fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacıların murislerinden intikalen hak sahibi bulunduğu anlaşılan eserlerin davalılar tarafınca herhangi bir geçerli hakka dayanılmaksızın basılması suretiyle tecavüz edildiği, FSEK 68. madde uyarınca toplam telif bedelinin 6.255 TL olarak hesaplandığı gerekçsiyle davanın kısmen kabulü ile 6.255,00 TL tutarındaki tazminatın davalılardan alınarak ...... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2008/255 Esas sayılı veraset belgesinde yazılı paylarında olmak üzere belirlenen mirasçılar A.... H.... G....'e 10/48, N.... G.....'e 10/48, S.. Ö..'a 16/48, A.... Ö....'a 4/48 ve H..... Ş....'a da 8/48 oranındaki payları oranında ödenmesine, hükmolunan tazminata davaya konu basımın 2005 yılında gerçekleşmiş olması dikkati alınarak 31/12/2005 tarihinden itibaren en yüksek ticari faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin tazminat talebinin reddine, dava tarihinden sonraki dönem yönünden davaya konu eserlerin davalılar tarafından çoğaltılmasının, yayılmasının ve satılmasının önlenmesine, karar kesinleştiğinde hüküm özetinin gideri davalıdan alınmak suretiyle Türkiye genelinde yayınlanan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde 1 kez ilanına karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davacılar tarafından 5846 sayılı FSEK 68. madde uyarınca rayiç bedelin 3 katı tazminata ilişkin olarak harcı yatırılmış bir talebin de olmamasına göre, davalı vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Ancak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olduğu halde kabul edilen talepler yönünden davacılar vekili yararına karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'nin 12. maddesi uyarınca vekalet ücreti takdiri gerekirken, bu hususta karar verilmemiş olması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

2- Ancak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olduğu halde kabul edilen talepler yönünden davacılar vekili yararına karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'nin 12. maddesi uyarınca vekalet ücreti takdiri gerekirken, bu hususta karar verilmemiş olması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin sair, davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine; (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün vekalet ücreti yönünden davacılar yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 278,67 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalılardan ayrı ayrı alınmasına, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz eden davacılara iadesine, 11/05/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9662, Karar No: 2016/1129, Tarih: 26.02.2016

**23. Hukuk Dairesi         2015/9662 E.  ,  2016/1129 K.**

**"İçtihat Metni"**

##########

MAHKEMESİ :##########Asliye Hukuk Mahkemesi

##########

##########

DAVACILAR : 1-... 2-... Vekilleri Av. ...

DAVALILAR : 1-...

2-...

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacılar vekili, müvekkilleri ile davalılardan .. .... .... ... arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığı, binanın 11.08.2014 tarihinde teslim edileceğinin kararlaştırıldığını, diğer davalı .... ... .... .... ile yüklenici arasında taşeronluk sözleşmesi bulunduğunu, zamanında teslimin yapılmadığını, sözleşme ile her bir bağımsız bölüm için 350,00 TL ödeneceğinin kararlaştırıldığını, inşaatın tamamlanan bölümlerinin eksik ve ayıplı olarak yapıldığını ileri sürerek, şimdilik 10.000,00 TL eksik ve ayıplı iş, 1.000,00 TL gecikme tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına göre, davaya bakmakla görevli mahkemenin Tüketici Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar vermiştir.

Kararı, davalılardan .... .... .... .... vekili temyiz etmiştir.

Dava, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı tazminat talebine ilişkindir.

28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Kanun'un 3. maddesi (L) bendinde "gerçek veya tüzel kişilerle tüketiciler arasında kurulan eser sözleşmelerini tüketici işlemi kapsamına almıştır. Kanun'un 73/1. maddesi ise tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemelerinin tüketici görevli olduğu belirlenmiştir. 6502 sayılı Kanun'un 3. maddesi gerekçesinde eser sözleşmelerinin kanun kapsamına alınmasına herhangi bir açıklama getirilmemiştir. Ancak kanunun sistematiği nazara alındığında kanunda zikredilen eser sözleşmelerinden kastın; ticari ve mesleki olmayan amaçlarla, salt kişisel ihtiyaçları için kullanma ve tüketme amacıyla gerçek ve tüzel kişi ile tüketici arasında yapılan eser sözleşmeleri olduğu anlaşılmaktadır. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri 818 sayılı Mülga Borçlar Kanunu'nun 355 vd. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmelerinin kendine özgü bir türüdür. Bu sözleşmelerin bir tarafı arsa sahibi diğer tarafı yüklenicidir. Bu tür sözleşmelerde arsa sahibinin tüketici Kanununda 3/k maddesindeki tüketici tanımına uymadığı açıktır.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde arsa sahibi açısından güdülen amaç, arsasını değerlendirmektir. Bu nedenle arsa sahibinin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalarken güttüğü saikin 6502 sayılı Yasada tanımlanan tüketicinin saikinden farklı olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerine konu işin üst düzey teknolojiyi gerektirmesi, sözleşme kapsamında taşınmaz satış vaadi ve inşaat sözleşmelerinin de bulunduğu nazara alındığında 6502 sayılı Kanunda kanun koyucunun salt kullanma ve tüketme amacına yönelik mutfak, dolap yaptırmak araç tamiri yapmak gibi dar kapsamlı eser sözleşmelerini kastettiği, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin ise bu kapsamda olmadığının kabulü gerekir.

Bu durumda eldeki davada uyuşmazlığın 6502 sayılı Kanuna göre tüketici mahkemelerinde değil genel hükümlere göre çözümlenmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılardan .. ..... .... ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalılardan .. ..... .... .... Yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 26.02.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

##########

##########

##########

##########

##########
Yargıtay — Esas No: 2010/8980, Karar No: 2011/4822, Tarih: 26.09.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8980 E.  ,  2011/4822 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur….., ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.