muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/18639, Karar No: 2023/593, Tarih: 13.02.2023

**11. Ceza Dairesi         2021/18639 E.  ,  2023/593 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2014/158 E., 2015/23 K.

SUÇLAR : Nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir oldukları, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının 20.05.2014 tarihli ve 2014/2236 Esas sayılı iddianamesi ile sanık hakkında;

a) Nitelikli dolandırıcılık suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 158 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, 53 üncü maddesi,

b) Resmi belgede sahtecilik suçundan 5237 sayılı Kanun'un 204 üncü maddesinin ve 43 üncü maddesinin birinci fıkraları ve 53 üncü maddesi,

Uyarınca Isparta Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açılmıştır.

2. Isparta 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.02.2015 tarihli ve 2014/158 Esas, 2015/23 Karar sayılı kararı ile;

a) Nitelikli dolandırıcılık suçundan 5237 sayılı Kanun'un 158 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları, 53 üncü ve 58 inci maddeleri uyarınca 4 yıl hapis ve 90.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarının ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasına,

b) Resmi belgede sahtecilik suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 204 üncü maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü ve 58 inci maddeleri uyarınca 3 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarının ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasına,

Karar verilmiştir.

3. Tebliğnamede, 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesindeki Anayasa Mahkemesinin iptal kararının infaz aşamasında gözetilebileceğine işaret edilerek nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyet hükümlerinin onanması yönünde görüş bildirilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, herhangi bir sebep belirtmeksizin nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerinin bozulmasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

3. Tebliğnamede, 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesindeki Anayasa Mahkemesinin iptal kararının infaz aşamasında gözetilebileceğine işaret edilerek nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyet hükümlerinin onanması yönünde görüş bildirilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, herhangi bir sebep belirtmeksizin nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerinin bozulmasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Sanığın 08/07/2013 tarihinde Isparta ilinde deri organize sanayi bölgesinde deri imalatı ve satışı yapan Hitit.... Şirketi yetkililerinden Eşref Bitlis'i iş yerindeki sabit telefondan arayarak ayakkabılık deri astarı almak istediğini ve müşteri çeki vereceğini belirttiği, suça konu beş adet çekin fakslanması ve ön incelemesi neticesinde sağlam olduğu kanaatiyle sanığın 10/07/2013 tarihinde Hitit... Şirketi'ne davet edildiği, sanığın ayakkabı işi ile uğraştığına ve Hatay'da iş yerinin olduğuna ilişkin güven telkin eden davranışlar göstererek toplam bedeli 43.000,00 TL olan beş adet çeki ciro edip verdiği ve katılanlardan 14.793,79 TL bedelli malı aldığı, çeklerin kalan miktarı karşılığı olan malzemenin ise Hatay'a gönderilmesi hususunda katılan Hitit... Şirketi yetkilileri ile anlaştıktan sonra iş yerinden ayrıldığı anlaşılmıştır.

2. Sanığın katılanlara vermiş olduğu yasal unsurları haiz beş adet çekin bankaya ibrazı neticesinde sahte olduğu anlaşılmıştır.

3. Sanık suça konu çekleri katılanlara verdiğini kabul ederek, çekleri İstanbul ilinde ayakkabı ticareti yapan ve açık kimlik bilgilerini bilmediği kendisinden önce ciranta olarak yer alan müşterileri ..., ... ve Halis Çetin adlı cirantalardan ayakkabı alışverişi karşılığında aldığını ve çeklerin sahte olduğunu bilmediğini savunmuştur.

4. Suça konu çeklerde keşideci görünen şirket yetkililerinin ve cirantaların bir çoğunun dinlendiği ve çeklerle ticari alışveriş yapmadıklarını, sanığı ve katılan Hitit... Şirketi yetkililerini tanımadıklarını beyan ettikleri anlaşılmıştır.

5. Sanık suça konu çekleri ne suretle temin ettiğine dair herhangi bir belge, fatura ve sevk irsaliyesi sunamamıştır.

6. Çekler üzerinde yapılan ekspertiz incelemesine göre, çeklerden iki adetinin tamamen sahte olarak üretildiği, üç adet çekin de tahrif edilmek suretiyle sahteleştirildiği, çeklerin aldatma niteliklerinin mevcut olduğu belirlenmiştir.

7. UYAP üzerinden yapılan araştırmalara göre; sanığın farklı katılanlara da sahte çekler vererek menfaat sağlaması sebebiyle nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyetine hükmedilen ve resmi belgede sahtecilik suçu yönünden hukuki kesintiye de uğramamış benzer türden Dairemizde temyiz incelemesine konu olan yargılama dosyaları ile akıbeti bilinmeyen soruşturma dosyalarının da bulunduğu,

Bu cümleden olarak;

7. UYAP üzerinden yapılan araştırmalara göre; sanığın farklı katılanlara da sahte çekler vererek menfaat sağlaması sebebiyle nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyetine hükmedilen ve resmi belgede sahtecilik suçu yönünden hukuki kesintiye de uğramamış benzer türden Dairemizde temyiz incelemesine konu olan yargılama dosyaları ile akıbeti bilinmeyen soruşturma dosyalarının da bulunduğu,

Bu cümleden olarak;

a) Uşak 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 10.12.2015 tarihli, 2015/226 Esas, 2015/314 Karar sayılı nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyet hükümlerini havi,

b) Uşak 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19.03.2015 tarihli, 2014/117 Esas, 2015/69 Karar sayılı nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyet hükümlerini havi,

c) Yalvaç Ağır Ceza Mahkemesinin 01.04.2015 tarihli, 2014/73 Esas, 2015/32 Karar sayılı nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyet hükümlerini havi ,

Katılanları farklı olan yargılama dosyalarının,

d) Uşak Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2013/12787 soruşturma numarasında kayıtlı,

e) Uşak Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2014/206 soruşturma numarasında kayıtlı,

Aynı sanık hakkında farklı çeklerden dolayı soruşturma dosyalarının,

Mevcut olduğu anlaşılmıştır.

8. Mahkemece sanık tarafından suça konu çeklerin ciro edilmek suretiyle Hitit... Şirketi yetkilileri olan katılanlara verildiği, ancak sanığın çeki aldığı kişilere ait kimlik bilgilerini veremediği gibi aralarındaki ticari ilişkiyi ispat eder nitelikte belgeler de ibraz edemediği, sanığın beyanlarının dolaylı ikrar içerdiği, muhatap bankaların cevabi yazılarına ve ekspertiz raporuna göre suça konu çeklerin sahte olduğu, katılan ve tanıkların istikrarlı beyanlarına üstünlük tanındığı belirtilerek sanığın nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyetlerine hükmedilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Nitelikli Dolandırıcılık Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden;

1. 5237 sayılı TCK’nın 53 üncü maddesinin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.

2. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanığın yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

B. Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden;

Sanığın suça konu sahte çekleri ayakkabılık deri astarı karşılığı Hitit... Şirketi yetkilileri olan katılanlar ..., ... ve ...'a verdiği iddia ve kabulüyle resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyet hükmü kurulmuş ise de, dosya kapsamına alınan belgeler ve UYAP üzerinden yapılan incelemeye göre, sanığın resmi belgede sahtecilik suçundan Olay ve Olgular Bölümünün 7 nci paragrafında da belirtilen, iddianame ve suç tarihlerine göre hukuki kesintinin de olmadığı tespit edilen birden çok derdest dosyasının bulunduğu, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun (YCGK) 22.04.2014 tarihli, 2013/11-397 Esas, 2014/202 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 5237 sayılı Kanun'un “Kamu güvenine karşı suçlar” bölümünde düzenlenen ve belgenin gerçeğe aykırı olarak düzenlenmesi ile kamu güveninin sarsıldığı kabul edilerek suç sayılıp yaptırıma bağlanan “resmi belgede sahtecilik” suçlarında korunan hukuki yararın kamu güveni olduğu, suçun işlenmesi ile kamu güveninin sarsılması dışında, bir veya birden fazla kişi de haksızlığa uğrayıp, suçtan zarar görmesi halinde dahi, suçun mağdurunun toplumu oluşturan bireylerin tamamının, diğer bir ifadeyle kamunun olduğuna dair kabulünün etkilenmeyeceği, eylemin belirli bir kişinin zararına olarak işlenmesi halinde bu kişinin mağdur değil, suçtan zarar gören olacağının kabulü gerekeceği ve 5237 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi uyarınca, "Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla ya da aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi" durumunda zincirleme suç hükümlerinin uygulanması, aynı anda verilen çekler yönünden ise TCK'nın 61 inci maddesi uyarınca alt sınırdan uzaklaşılarak ceza tayin edilmesi gerektiği de gözetilerek, sanığın aynı suç işleme kararının icrası kapsamında Olay ve Olgular bölümünün 7 nci paragrafında belirtilenler ile varsa başkaca sahtecilik eylemlerinin ve bağlantılı dava dosyalarının araştırılıp, mümkün olması halinde tüm davaların birleştirilmesi, aksi halde dava dosyaları getirtilip incelenerek bu dosyayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosya içine alınması, iddianame ve suç tarihlerine göre hukuki kesinti olup olmadığının belirlenmesi, eksiklikler tamamlandıktan sonra sanığın çekleri aynı anda ya da farklı zamanda verip vermediği de tespit edilerek eylemlerinde TCK'nın 61 inci maddesi uyarınca alt sınırdan uzaklaşılması gereken bir durumun var olup olmadığının, farklı zamanlarda işlediği eylemlerinde suç işleme kararını yenileyip yenilemediği, suç işleme kararını yenilememiş ise zincirleme şekilde işlenmiş resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturup oluşturmadığının hüküm yerinde tartışılması, kesinleşmiş hükümlerin zincirleme suç kapsamında kaldığının anlaşılması halinde de YCGK' nın 15.03

.03.2016 tarihli, 2014/847 Esas ve 2016/128 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, tayin olunacak cezadan kesinleşmiş önceki cezaların mahsup edilmesi gerektiği gözetilerek sanığın hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekirken, eksik inceleme ile mahkumiyet hükmü kurulması nedenleriyle hukuka aykırı görülmüştür.

V. KARAR

A. Nitelikli Dolandırıcılık Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden;

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenle Isparta 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 18/02/2015 tarihli ve 2014/158 Esas, 2015/23 Karar sayılı kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz sebeplerinin reddiyle eleştirilen husus dışında hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

B. Resmi Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden;

Gerekçe bölümünde (B) bendinde açıklanan nedenle Isparta 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.02.2015 tarihli ve 2014/158 Esas, 2015/23 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

13.02.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1808, Karar No: 2014/21937, Tarih: 31.10.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/1808 E.  ,  2014/21937 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

03.07.2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5904 sayılı Kanunun 35’nci maddesi ile 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 168’nci maddesine eklenen cümle uyarınca; “...hazırlanan tarifede; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalar ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan her türlü davalar için avukatlık ücreti tutarı maktu olarak belirlenir.” hükmünün gözetilmesi yanında, mirasın reddine ilişkin kararın davalı Kuruma ödeme emirlerinin düzenlenmesinden önce tebliğ edildiğine dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından, mirasın reddinden haberi bulunmayan davalı Kurum aleyhine vekalet ücretine ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.....2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici .... maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Hükmün (...) ve (...) nolu bentlerinin silinerek hükümden çıkarılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 31.....2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4823, Karar No: 2015/10391, Tarih: 15.04.2015

**5. Ceza Dairesi         2015/4823 E.  ,  2015/10391 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 5 - 2015/5701

Nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından sanık S.. S..'ın yapılan yargılanması sırasında; Bursa 6. Ağır Ceza Mahkemesiyle Antalya 6. Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, sanığın üzerine atılan suçların niteliğine, iddianamede olayın anlatılış biçimine ve Bursa 6. Ağır Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen Antalya 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/12/2014 gün ve 2014/425 E. 2014/196 K. sayılı YETKİSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 15/04/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3668, Karar No: 2012/4341, Tarih: 24.04.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/3668 E.  ,  2012/4341 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

02.11.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 662 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 58. maddesi ile “10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I) sayılı cetvelin 48 inci ve 51 inci sıraları ile anılan Kanunun eki (II) sayılı cetvelin "B) Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümünün 19 uncu sırası yürürlükten kaldırılmış, anılan Kanunun eki (II) sayılı cetvelin "B) Özel Bütçeli Diğer İdareler" bölümüne "42) ..." sırası eklenmiştir” hükmü getirilmiştir. Yapılan bu düzenleme ile özel bütçeli idareler kapsamına alınan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 492 sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesi hükmünden kaynaklanan yargı harçlarından muafiyetinin ortadan kalktığı gözetilerek ve HUMK nun 2494 sayılı Kanun ile değiştirilen 434. maddesinin 3. fıkrası hükmü uyarınca gerekli tebligat yapılarak, davacı taraftan alınması gereken temyiz harcının alınmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere iadesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8939, Karar No: 2011/5529, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8939 E.  ,  2011/5529 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ... l (...)'ün beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.