muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/10820, Karar No: 2010/9838, Tarih: 08.04.2010

Uzlaşma kapsamında tahsil edilecek tasarruf teşvik kesintisi ile katkı payını tahsil eden tasarruf teşvik kesintisi, işveren katkı payı ve bunların neması işçiye ait bir hak olsa da; yasa gereği, işverenden tahsil yükümü Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olmakla, Kurum tarafından tasarruf teşvik kesintisinin uzlaşma kapsamında tahsiline başlanmış olması halinde işverenin yükümlülüğünün devam ettiğinden söz edilemez. Aksi halde, davalı belediyenin aynı borç sebebiyle mükerrer şekilde sorumluluğuna gidilmiş olur.

Hal böyle olunca, 5393 Sayılı Kanunun 5.maddesi kapsamında uzlaşma kapsamına alınan tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarından sorumluluğun Sosyal Güvenlik Kurumu ve Hazineye ait olduğu kabul edilmelidir(Yargıtay HGK 23.12.2009 gün 2009/ 9-480 E, 2009/ 596 K.). Bu durumda, uzlaşma kapsamına alınan borç miktarı kadar sorumluluk işveren yönünden kalkacağından husumetin Hazineye yöneltilmesi gerekir.

Hazinenin sorumluluğunun 4853 sayılı Kanuna 26.12.2006 tarihinde 5568 Kanun ile eklenen ek madde 1 hükmüne dayandırılması halinde, özel sektörün de sağlaması gereken katkı payı ve nema alacağından da, hazinenin sorumlu olduğu sonucu ortaya çıkar. Ancak somut olayda bu hükmün uygulanmasının mümkün olmadığı açıktır.

Davalı işveren tarafından T.C. Ziraat Bankasına yatırılan tasarrufu teşvik kesintisinin bulunması halinde ise, hesapta bulunan tasarrufu teşvik kesintisi ve nemasından tarafların sorumlu olmayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Yerel mahkemece, yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma, inceleme ve değerlendirmede bulunmak suretiyle davalı ... Müsteşarlığının ve dava dışı işveren ile Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumlu olup olamayacağı belirlenmelidir. Dava dışı belediye ile davalı ... arasında Sosyal Güvenlik Kurumuna olan tasarruf teşvik borçlarını da içeren kurum alacakları yönünden bir yeniden yapılandırma noktasında bir uzlaşmaya gidilmemiş olması durumunda husumetin Hazine Müsteşarlığına yöneltilmesi mümkün olmaz. Böyle bir durumda ödenmeyen tasarruf teşvik alacaklarından işverenin sorumluluğuna gidilmelidir.

Yukarıdaki bent uyarınca yapılacak olan inceleme sonucunda davalı ... Müsteşarlığının sorumlu olduğu kabul edildiği taktirde işin esası hakkında bir karar verilmelidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, 08.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6150, Karar No: 2012/13633, Tarih: 19.09.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/6150 E.  ,  2012/13633 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 09/07/2010 tarih ve 2008/134-2010/185 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 'T + şekil' ibareli markayı tescil için başvurduğunu, davalının 'T+ şekil ve TUŞE + T şekil' ibareli markalar nedeniyle başvurularının reddedildiğini, oysa markaların benzer olmadığını, iltibas tehlikesi bulunmadığını savunarak, YİDK kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı TPE vekili, markaların benzer olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Tuşe Taban Ayak. Ltd. Şti. vekili, markalar arasında benzerlik olduğunu, iltibas tehlikesi bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalının 'T+ şekil' ibareli markası ile davacının ' T + şekil' ibareli markası arasında iltibasa neden olacak şekilde benzerlik bulunduğu, diğer ' TUŞE + T şekil' ibareli marka ile benzerlik olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 2,75 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 19/09/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/294, Karar No: 2016/1471, Tarih: 10.02.2016

**5. Ceza Dairesi         2016/294 E.  ,  2016/1471 K.**

**"İçtihat Metni"**

2313 sayılı Yasaya muhalefet suçundan sanıklar ... ve ...'ın yapılan yargılanmaları sırasında; Bursa 4. Asliye Ceza Mahkemesiyle Bursa 5. Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, sanıkların üzerine atılan suçun niteliğine, iddianamede olayın anlatılış biçimine ve Bursa 4. Asliye Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen Bursa 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 21/05/2015 gün ve 2015/117 E. 2015/187 K. sayılı GÖREVSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 10/02/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4400, Karar No: 2019/3488, Tarih: 29.05.2019

**1. Hukuk Dairesi         2016/4400 E.  ,  2019/3488 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ-TESCİL

Taraflar arasındaki davadan dolayı ... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 22.12.2015 gün ve 591-537 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince istenilmiş olmakla, dosya tetkik olunarak gereği düşünüldü.

-KARAR-

Dairece, 18.03.2019 ve 08.04.2019 tarihli eksiklik talep yazılarıyla;

Çekişme konusu ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitine ve kayıt malikleri adına tesciline dayanak olan ilk tesisinden itibaren tüm kayıt ve belgelerin, kadastro tutanakları ile eski tapu kayıtlarının tam ve okunaklı örneklerinin, (..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tespitine esas 26.8. 1968 tarih 99 sıra nolu, 16.3.1976 tarih 65 sıra nolu, 26.8.1968 tarih 101 sıra nolu, 26.8.1968 tarih 103 sıra nolu dayanak tapu kayıtları ile ayrıca dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanağında belirtilen tespite esas dayanak kayıtlarının (harici satış senedi, vergi kaydı v.s.), kadastro tespitinden evvel yapılmış bir temlik varsa temlike esas tüm kayıtların ( akit tablosu, kadastro öncesi temlikleri gösteren eski tapu kütük sayfaları, v.s,) ilgili Tapu Müdürlüğünden temini ile evrakına eklenmesi, istenen kayıt ve belgelerin özellikle tam ve okunaklı örneklerinin gönderilmesinin istenildiği, ancak anılan belgelerin sisteme aktarıldığı halde okunaklı olmadığı görülmektedir.

Sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılabilmesi dosyada bulunan tüm evrakların türüne uygun şekilde taranması halinde olanaklıdır.

Açıklanan nedenlerden ötürü; yukarıda sayılan kayıt ve belgelerin okunaklı bir şekilde merciinden temini, belgelerin okunaklı olup olmadığının denetlenmesi ve temyiz incelemesi yapılmak üzere FİZİKİ olarak daireye gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 29.05.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7545, Karar No: 2012/13735, Tarih: 21.06.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/7545 E.  ,  2012/13735 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden husumetten reddine, ... yönünden kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece bozma kararına uyularak, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı hakkındaki davanın husumetten reddine, ... aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

Kamulaştırmasız el atmaya dayanan bedel davalarında da Kamulaştırma Kanununun değer biçmeye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır.

Arsa niteliğindeki taşınmaza, emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi gerekir. Dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça, yakın bölgelerde ve benzer yüzölçümlü olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Karara esas alınan bilirkişi kurulu raporunda; taşınmaza genel deyimlerle ve piyasa rayicinden söz edilerek değer biçildiğinden, rapor geçersizdir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu Beşiktaş'ta benzer yüzölçümlü ve değerlendirme tarihine yakın zamanlarda emsal satışların bulunması doğaldır.

Bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

... vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde ödeyene geri verilmesine 21.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2245, Karar No: 2024/4782, Tarih: 27.06.2024

**1. Ceza Dairesi         2024/2245 E.  ,  2024/4782 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/443 E. 2023/289 K.

SUÇLAR : Kasten öldürme, kasten öldürmeye yardım

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanıklar ..., ..., ... müdafileri tarafından hükümlerin duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine duruşma günü belirlenerek sanıklar müdafiine meşruhatlı davetiye tebliğ edilmesine rağmen, sanıklar müdafilerinin belirlenen gün ve saatte hazır bulunmadığı anlaşıldığından duruşmasız olarak yapılan temyiz incelemesinde;

Sanıklar hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33.maddesi değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği

temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. İzmir 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.10.2021 tarihli ve 2021/257 Esas, 2021/396 Karar sayılı kararı ile Yargıtay 1.Ceza Dairesinin 05.04.2021 tarihli ve 2020/129 Esas, 2021/6050 Karar sayılı kararına karşı direnme kararı verildiği, bu kararın sanıklar ..., ..., ... ve ... müdafileri tarafından temyizi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesinin, 22.09.2022 tarihli ve 2022/1692 Esas, 2022/7239 Karar sayılı ilâmı ile direnme kararına direnilme gerekçesi yazılması ve yeni bir gerekçe ile hüküm kurulması, sanıkların suçu tasarlayarak işlemediği, nedenleriyle bozulmasına,

2. İzmir 3.Ağır Ceza Mahkemesinin, 25.09.2023 tarihli ve 2022/443 Esas, 2023/289 Karar sayılı kararı ile;

a. Sanıklar ..., ..., ... hakkında maktul ...'e karşı kasten öldürme suçundan ayrı ayrı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 81/1, 62, 53. maddeleri uyarınca 25 yıl hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına,

b. Sanık ... hakkında maktul ...'e karşı kasten öldürmeye yardım suçundan 5237 sayılı Kanun'un 81/1, 39, 62, 53. maddeleri uyarınca 10 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle; eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye, meşru savunmanın ve haksız tahrikin varlığına, ilişkindir.

B. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle; eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye, sanığın atılı suçu işlediğine dair kesin ve somut delil olmadığına, sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğine, meşru savunmanın ve haksız tahrikin varlığına, ilişkindir.

C. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle;kararın hukuka aykırı olduğuna, ilişkindir.

B. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle; eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye, sanığın atılı suçu işlediğine dair kesin ve somut delil olmadığına, sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğine, meşru savunmanın ve haksız tahrikin varlığına, ilişkindir.

C. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle;kararın hukuka aykırı olduğuna, ilişkindir.

D. Sanık ... müdafiinin temyiz sebepleri özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, sanığın atılı suçu işlemediğine, suçun unsurlarının oluşmadığına, sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğine, ilişkindir.

III. GEREKÇE

1. Sanıklardan ... ve ... 'ın kız kardeşleri olan ...'nın daha önce maktulle birlikte yaşaması nedeniyle maktule husumet duydukları, bu çerçevede ..., ... ve ...'ın maktul ...'ü öldürmek için birlikte plan yaptıkları ve maktulün yerini öğrenmek için son zamanlarda sanık ...'nın kız kardeşiyle birlikte yaşayan ve kız kardeşinden çocuğu olan maktulle irtibat kurabilmek ve yerini tespit edebilmek için sanık ...'a ait cep telefonuyla sanık ...'ya maktulün arattırıldığı ve bu görüşmeler sonucu ...'nın ablasından olan çocuğunu maktule vermek için ... Büyük Parkta çocuğu teslim edeceklerinden bahisle randevulaştıkları, maktulün de yanında katılan ... ve ...'in eşi ... ile

birlikte olay yerine geldiği, sanıklar ..., ..., ..., ... ve sanık ...'ın bir top sahasında buluştukları, birlikte ... Büyük Parka gitmek için araçla hareket ettikleri, giderken sanık ...'ın araçtan indiği, ...'nın beyanlarına göre suça konu bıçağı ...'ın temin ettiği, diğer dört sanığın birlikte olay yerine gittikleri, araçtan indikten sonra ...'dan, maktulü çağırmalarını istedikleri, ...'nın da telefonla tekrar maktulü aradığı ve Büyük Parkta olduklarını söylediği, mağdur ve yanındakilerin olay yerine geldiklerinde sanıkların maktulün üzerine geldiği, sanık ...'ın elindeki bıçakla maktulün boyun kısmına vurduğu, araya girip engellemek isteyen katılan ...'e de sanıklar ..., ... ve ...'ın engel oldukları, bıçakla vurma olayından önce de maktule yüklendikleri, yine sanıklar ..., ... ve ...'ın katılan ...'e de saldırdıkları ve vurdukları, o arada katılanın kasık bölgesinden siyatik sinirin hafif-orta düzeyde etkilenmesinin organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına sebep olacak şekilde bıçakla yaralandığı anlaşılmıştır.

2. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, sanık ...'ın yardım eden olarak suça iştirak ettiği, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasıflarının doğru biçimde belirlendiği, meşru savunma ve haksız tahrik koşullarının oluşmadığı, dosya kapsamında eksik incelemenin söz konusu olmadığı, anlaşıldığından, ileri sürülen temyiz sebeplerinin incelemesinde hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde (2) paragrafında açıklanan nedenlerle İzmir 3.Ağır Ceza Mahkemesinin, 25.09.2023 tarihli ve 2022/443 Esas, 2023/289 Karar sayılı kararında sanıklar ..., ..., ..., ... müdafileri tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden sanıklar müdafilerinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

27.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1738, Karar No: 2011/6335, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/1738 E.  ,  2011/6335 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın İİK'nun 337/a maddesi uyarınca üç ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık müdafii tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye Gönderilmiş olmakla,inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden

ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.