muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/3135, Karar No: 2023/9968, Tarih: 22.11.2023

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanun'la değişik 5237 sayılı Kanun'un 191 inci maddesi ikinci fıkrası uyarınca verilmiş bir "kamu davasının açılmasının ertelenmesi'' kararının denetim süresi içinde işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet kararı verilmiş ise; 6545 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi ile değiştirilen 5237 sayılı Kanun'un 191 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz" hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca "davanın düşmesine" karar verilmesi,

b) Sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanun'la değişik 5237 sayılı Kanun'un 191 inci maddesi ikinci fıkrası maddesi uyarınca verilmiş bir "kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararının denetim süresi içinde işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanun'la değişik 5237 sayılı Kanun'un 191 inci maddesi ikinci fıkrası uyarınca verilmiş bir "kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararının denetim süresi içinde işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet dışında bir hüküm verilmiş ise; bu suç nedeniyle 6545 sayılı Kanun'la değişik 5237 sayılı Kanun'un 191 inci maddesi ikinci fıkrası uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte, tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmış olan sanık hakkında 6545 sayılı Kanun'la değişik 5237 sayılı Kanun'un 191 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde gösterilen dava açma şartlarının gerçekleştiğinin sabit görülmesi halinde yargılamaya devam olunarak, suç tarihi itibarıyla 6545 sayılı Kanun'la değişik 5237

sayılı Kanun'un 191 inci maddesi hükümleri çerçevesinde bir karar verilmesi, gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

4. Hükümden önce 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı hükmü ile 5237 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi ve 7242 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Nedenleriyle hukuka aykırılık görülmüştür.

V. KARAR

4. Hükümden önce 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı hükmü ile 5237 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi ve 7242 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Nedenleriyle hukuka aykırılık görülmüştür.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Mustafakemalpaşa 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 18.01.2016 tarihli ve 2015/898 Esas, 2016/23 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

22.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9708, Karar No: 2014/15163, Tarih: 18.06.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/9708 E.  ,  2014/15163 K.**

**"İçtihat Metni"**

... adına Av. ... ile ... adına Av. ... arasındaki dava hakkında ... 1. İş Mahkemesince verilen 04.02.2014 günlü ve 2013/602-2014/32 sayılı hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

1- Hükmün tefhiminin, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3'üncü maddesi uyarınca 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 489'uncu maddesinin yollamada bulunduğu, aynı Kanunun 388'inci maddesindeki unsurları içerir biçimde yapılmadığı gibi gerekçeli kararın da tebliğ edilmediği anlaşıldığından, Anayasa Mahkemesi'nin 2012/1034 bireysel başvuru numaralı talep konusunda verdiği, 10 Mayıs 2014 tarihli ve 28996 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 20.03.2014 tarihli kararında yer alan “...başvurucuya ilk derece mahkemesi kararının gerekçesini bilerek ve bu gerekçeye karşı iddialarını sunacak şekilde temyiz başvurusu yapma imkânı verilmesinde hukuki yarar bulunduğu...” şeklindeki gerekçe de dikkate alınmak suretiyle;

Gerekçeli kararın; taraf vekillerine tebliğ edildiğine dair tebliğ mazbatalarının dosyada bulunmadığı anlaşıldığında; taraf vekillerine yöntemince tebliğ edilerek, temyiz süresi geçtikten ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 432'inci maddesindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmek üzere;

2- 6100 sayılı HMK’nun 445.maddesinde dava ve diğer yargılama işlemlerinin elektronik ortamda gerçekleştirildiği hâllerde UYAP kullanılarak verilerin kaydedileceği ve saklanacağı ifade edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 02.04.2014 gün 2-290-486 sayılı ilamında da belirtildiği üzere; sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılabilmesi dosyada bulunan tüm belgelerin mahkemeye geliş sırasına göre ve okunabilecek şekilde taranarak UYAP sistemine aktarılması ve aktarılan evrakların dizi pusulasının da eklenmesi suretiyle mümkündür. Dizi pusulası hazırlanıp UYAP ortamına atılmadığı takdirde fizik dosya içinde bulunan evrakların tamamının dijital dosya içine atılıp atılmadığının denetlenmesi imkanı da bulunmamaktadır. Temyize konu dosyada bulunan evrakın elektronik ortamda bulunmaması, geliş sırasına ve türüne uygun okunaklı şekilde taranmaması halinde sağlıklı bir temyiz incelemesi yapılamaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği’nin “yazı işleri hizmetlerinin yürütülmesi” başlıklı 6. maddesinde dizi pusulası düzenleme görevi zabıt katipleri görevi arasında sayılmış, aynı maddenin 3.fıkrasında da mahkeme yazı işlerini denetlemek, hukukî başvuru veya kanun yolları incelemesi için dosyayla ilgili gerekli işlemleri yapmak ya da yaptırmak mahkeme yazı işleri müdürünün görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 2.fıkrasında ise yazı işleri hizmetlerinin hakimin denetimi altına yürütüleceği belirtilmiştir.

Somut olayda dava dosyası UYAP sistemi üzerinden gönderilmiş olup, hükme esas alınanlar da dahil olmak üzere bir kısım belgelerin ters, bir kısmının yarım taranarak UYAP sistemine aktarıldığı, belgelerin geliş sırasına göre taranıp isimlendirilerek okunaklı şekilde elektronik ortama aktarılmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle; dava dosyasının tümünün anılan belgeler dahil olmak üzere tam ve okunaklı şekilde taranması sağlandıktan ve tüm belgeler adlandırılıp geliş sırasına göre elektronik ortama aktarılarak dizi pusulasına bağlandıktan sonra dosya UYAP ortamında; bunun teknik ya da fiili olarak mümkün olmaması durumunda ise dava dosyası aslı söz konusu belgeler de eklenerek fiziki olarak; gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 18.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/8595, Karar No: 2023/5417, Tarih: 18.09.2023

**1. Ceza Dairesi         2022/8595 E.  ,  2023/5417 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2022/1135 E., 2022/1214 K.

SUÇ : Nitelikli kasten öldürme

HÜKÜM : İstinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz taleplerinin esastan reddi ile hükmün onanması

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 23.09.2021 tarihli, 2019/443 Esas, 2021/286 Karar Sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli kasten öldürme suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Esas No : 2022/8595

Kanun) 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 08.06.2022 tarihli 2022/1135 Esas, 2022/1214 Karar sayılı kararı ile; "adli emanete kayıtlı eşyanın suçta kullanılmadığından bahisle sahibine iadesi ve katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına maktu vekalet ücreti tayin'' edilmek suretiyle Cumhuriyet savcısının, sanık müdafiinin ve katılan kurum vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine

karar verilmiştir.

3. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 02.09.2022 tarihinde tanzim olunan ve onama görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık müdafiinin temyiz sebepleri; eksik ve yetersiz incelemeye, sanığın faili bulunduğu suç tarihinde cezai ehliyetinin yokluğuna ilişkindir.

B. Katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin temyiz istemleri; ceza miktarına, şartları oluşmayan takdiri indirim nedenlerinin uygulandığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık müdafiinin temyiz sebepleri; eksik ve yetersiz incelemeye, sanığın faili bulunduğu suç tarihinde cezai ehliyetinin yokluğuna ilişkindir.

B. Katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin temyiz istemleri; ceza miktarına, şartları oluşmayan takdiri indirim nedenlerinin uygulandığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Sanık ile maktulün resmi nikahla evli oldukları, askerlik döneminde ve çalışma hayatında bazı psikolojik rahatsızlıklar yaşayan sanığın suç tarihinde kahvaltı hazırlamak için mutfakta bulunan maktule aniden bıçakla saldırdığı, maktulün bağırarak müşterek çocukları katılan ...'den yardım istemesine karşın eylemine devam etmek suretiyle maktulü 35 ayrı bıçak darbesiyle yaralayarak iç organ ve büyük damar yaralanması nedeniyle hayatını kaybetmesine neden olduğu, Adli Tıp Gözlem İhtisas Dairesi ve Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Dairesinden alınan mütalaalara göre sanığın suça karşı cezai sorumluluğunun tam olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

2. Sanık savunmaları, katılan ve tanık beyanları, olay yeri inceleme raporu, uzmanlık raporu, Adli Tıp İhtisas Dairesi mütalaaları, adli tıp raporları, güncel nüfus ve adli sicil kayıtları dava dosyasında bulunmaktadır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, sanığın maktule yönelik nitelikli kasten öldürme suçundan kurulan hüküm yönünden bir isabetsizlik bulunmadığı ancak "adli emanete kayıtlı eşyanın suçta kullanılmadığından bahisle sahibine iadesi ve katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına maktu vekalet ücreti tayini '' suretiyle Cumhuriyet savcısının, sanık müdafiinin ve katılan kurum vekilinin

istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık Müdafiinin Eksik İncelemeye ve Cezai Ehliyete Yönelen Temyiz İstemleri Yönünden;

istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık Müdafiinin Eksik İncelemeye ve Cezai Ehliyete Yönelen Temyiz İstemleri Yönünden;

Suçun işleniş özellikleri, sanığın savunması, sanığın akıl hastalığı nedeniyle askerlik hizmetinden muaf tutulması, ... Ekrem Tok Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinin sanığın "Kronik Şizofreni" olduğuna ve TCK'nin 32/1. maddesinden yararlanacağına ilişkin raporları, Nevşehir Devlet Hastanesince düzenlenen 2009 tarihli kronik psikoz tanısı ile sanığın yüzde seksen oranında özür durumunu gösterir rapor, ... Ekrem Tok Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinin 29.07.2005 tarihli kronik psikoz tanılı raporu, adli sicil kaydında 24.12.2008 tarihinde Gülşehir Sulh Ceza Mahkemesince ve 05.05.2009 tarihinde Gülşehir Sulh Ceza Mahkemesince basit yaralama suçundan kurulan hükümlerde akıl hastalığı nedeniyle güvenlik tedbirine hükmedilmesi birlikte değerlendirildiğinde; Adli Tıp Kurumu Gözlem İhtisas Dairesi ve 4. İhtisas Kurulu raporları ile akli yöndeki raporlar aralarındaki çelişkilerin giderilmesi için Adli Tıp Kurumu ilgili Üst Kurulu'ndan rapor aldırılarak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu mahkûmiyet kararı verilmesi hukuka aykrı bulunmuştur.

B. Katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Vekilinin Ceza Miktarına ve Takdiri İndirim Nedenlerine Yönelen Temyiz İstemleri Yönünden;

Eyleme uyan suç vasfı ile yargılama sonucunda oluşan kanaat ve takdire göre bozma nedeni saklı kalmak kaydıyla ceza yaptırımının yasal bağlamda ve gerekçesi gösterilerek belirlendiği, takdiri indirimin Mahkemenin takdir yetkisi kapsamında, yasal, yerinde ve yeterli gerekçelerle uygulanmasına karar verildiğinden anılan temyiz sebeplerinin incelenmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V.KARAR

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenlerle eksik inceleme yönünden sanık müdafiinin temyiz istemi kısmen yerinde görüldüğünden Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 08.06.2022 tarihli ve 2022/1135 Esas, 2022/1214 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oybirliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

18.09.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8900, Karar No: 2014/15332, Tarih: 20.11.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/8900 E.  ,  2014/15332 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : NEVŞEHİR AİLE MAHKEMESİ

TARİHİ : 10/10/2013

NUMARASI : 2013/204-2013/635

Taraflar arasında görülen tedbir nafakası davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili; tarafların 3 yıllık evli olduklarını, davalının müşterek konutu terk ettiğini, davacıyı ve müşterek çocuğu arayıp sormadığını, geçim ve iaşelerine hiçbir katkıda bulunmadığını, davacının mecburen ailesinin yanına dönmek zorunda kaldığını ileri sürerek davacı için aylık 500,00 TL müşterek çocuk için aylık 300,00 TL tedbir nafakasının tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı, evi davacının terk ettiğini, çocuğa nafaka vermek isteğini ancak davacıya nafaka vermek istemediğini savunmuştur.

Mahkemece, müşterek konutu davalının terk ettiği ve davacının ayrı yaşamada haklı olduğu hususlarının ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

TMK'nun 327/1 maddesine göre, çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından sağlanır.

Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder .(TMK.md.328/1)

Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir .(TMK.md.329/1)

Nafaka takdir edilirken, tarafların ekonomik, sosyal ve mali durumları ile davacı ile çocukların ihtiyaçları gözönünde bulundurulmalıdır.

Dosya içeriğine göre, davacı ev hanımı olup, gelirinin olmadığı, ailesi ile birlikte kaldığı, müşterek çocuğun 2011 doğumlu olup, davacı olan annesi ile yaşadığı, davalının ise araç muayene teknisyeni olup 1.300 TL maaş aldığı anlaşılmıştır.

Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderlerin ana ve baba tarafından birlikte sağlanmak zorunda olduğu, müşterek çocuğun da davacı annede bulunduğu da gözetilerek, çocuk lehine uygun bir nafakaya hükmedilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, tarafların gerçeklesen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına ve özellikle davalının gelirine göre müşterek çocuk lehine tedbir nafakası takdir edilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 20.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7088, Karar No: 2011/7800, Tarih: 22.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/7088 E.  ,  2011/7800 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya, Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak; GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.