muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/5262, Karar No: 2012/17999, Tarih: 30.10.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/5262 E.  ,  2012/17999 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 09/09/2005 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazasından dolayı maluliyetinin tespitine, iş kazası tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik ödeneğinin bağlanmasına ve yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava 09.09.2005 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle davacının sürekli iş göremezlik oranının % 15 olduğunun ve kaza tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik geliri bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasa’nın 19. maddesidir. Anılan maddeye göre iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum sağlık kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalının sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağı, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği bildirilmiştir.

Öte yandan 5510 sayılı Yasa’nın 95. maddesine göre "Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usûlüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade edecek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir. Usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum ... Kurulunca karara bağlanır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Kurumun birlikte çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.

Kural olarak Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar... Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek Sağlık Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme... Kurumu giderek... Kurumu Genel Kurulu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir.

Somut olayda, iş kazası olduğu iddia olunan olayın, Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirildiği ve yapılan müfettiş tahkikatı ile iş kazası sayıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, davacı sigortalının sürekli işgöremezlik oranının belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.,Davacının ekli Karabük iş mahkemesinde açtığı 2005/195-2010/1372 K.sayılı dava dosyasında Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık ve Maluliyet İşlemleri Dairesi Başkanlığı ve itiraz üzerine ... Kurulu tarafından davacı sigortalının sürekli iş göremezlik oranı % 5.2 olarak belirlenmiştir. Davacının ... Kurulu kararına da itirazı üzerine... Kurumu 3. İhtisas Kurulu davacı sigortalının sürekli iş göremezlik oranını % 15 olarak saptamıştır. yukarıda açıklanan İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararında da açıklandığı üzere ... Kurulu ile... 3.İhtisas Kurulu raporları arasındaki çelişkinin... Kurumu Genel Kurulu aracılığıyla giderilmesi gerekirken hiç işlem yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Yapılacak iş; ekli dava dosyası içinde ki tüm bilgi ve belgeler dikkate alınarak ... Kurulu ile... 3. İhtisas Kurulunu sürekli işgöremezlik oranının tespitine ilişkin kararlar arasında ortaya çıkan çelişkiyi... Genel Kurulundan yeniden rapor almak suretiyle gidermek ve oluşacak sonuç gereğince karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 30/10/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7179, Karar No: 2016/1521, Tarih: 17.02.2016

**23. Ceza Dairesi         2015/7179 E.  ,  2016/1521 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : 3 kez TCK'nın 157/1, 52/2-4, 51. maddeleri gereğince (1 yıl hapis cezası, erteleme, 1 yıl denetim süresi, 2.400 TL adli para cezası, 10 taksit)

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın yurtdışına işçi olarak göndermek vaadi ile aldattığı katılanlar ve müşteki ...'den toplam 23.500 TL para aldığı, yurtdışına göndermediği gibi parayı da iade etmediği, hileli hareketler ile haksız kazanç sağlayarak dolandırıcılık suçunu işlediği iddia ve kabul olunan somut olayda,

Sanık ile katılanlar arasındaki para ve evrak gönderilmesine ilişkin belge kayıtları dikkate alındığında eylemin sabit olduğu, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine,

Ancak ;

1-Katılanlar ve müştekinin birlikte, ”...sanık ile pazarlık ederek yurtdışına gidecek kişi sayısına göre toplam 23.500 TL'ye anlaştıkları ve ödemeleri bu anlaşmaya göre yaptıkları ..” şeklindeki beyanlarına göre sanığın eyleminin zincirleme suç hükümleri içinde değerlendirilmesi gerekirken, mağdur sayısınca ayrı ayrı ceza tayini,

2- Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19.06.2007 tarih ve 2007/10-108 E., 2007/152 K. sayılı ilamında da belirtildiği gibi kanun koyucunun ayrıca adli para cezası öngördüğü suçlarda, hapis cezasının alt sınırdan tayini halinde mutlak surette adli para cezasının da alt sınırdan tayini gerektiği yönünde bir zorunluluk bulunmasa da, yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin adli para cezasının alt sınırın üzerinde tayin edilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 17.02.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7595, Karar No: 2014/7491, Tarih: 12.05.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/7595 E.  ,  2014/7491 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili,müvekkillerin murisi ve desteği ...'nın davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucu hayatını kaybettiğini belirterek davacı anne ve baba için 100,00 TL cenaze gideri, 400,00 TL destek tazminatı, 150.000,00 TL manevi tazminat, davacı kardeşler için 10.000,00'er TL manevi tazminat talep etmiş, 30.11.2010 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini 19.346,95 TL olarak artırdıklarını belirtmiştir.

Davalılar, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere göre,davanın kısmen kabulü ile davacı baba için 1.086,98 TL maddi 20.000,00 TL manevi, davacı anne için 20.000,00 TL manevi tazminata, davacı kardeşler ..., ... ve ... için 2.500,00'er TL manevi tazminata, davacı annenin maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davacılar vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul

ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 25,20 TL peşin harcın onama harcına mahsubuna 12.5.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2342, Karar No: 2017/6413, Tarih: 13.12.2017

**14. Ceza Dairesi         2015/2342 E.  ,  2017/6413 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Beraat

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan yargılama sırasında yaşı küçük mağdure ...'nun Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfüs kayıt örneğine göre velayet hakkına sahip babası olduğu anlaşılan ...'nın aşamalarda beyanının alınmayıp yokluğunda yargılama yapılarak suça sürüklenen çocuk hakkında hüküm kurulduğu tüm dosya içeriğinden anlaşıldığından, öncelikle gerekçeli kararın mağdurenin velayet hakkına sahip kanuni temsilcisi olması nedeniyle davaya katılma ve hükmü temyize hakkı bulunan müşteki İlhan'a tebliğiyle tebligat parçası ile verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenip hükmün müşteki İlhan tarafından temyiz edilmesi halinde bu hususta ek tebliğname düzenlenmesinden sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7363, Karar No: 2015/13280, Tarih: 01.07.2015

**5. Ceza Dairesi         2015/7363 E.  ,  2015/13280 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 5 - 2015/148951

Kasten yaralama, 6136 sayılı Kanuna muhalefet ve hakaret suçlarından sanıklar E.. Y.. ve S.. S..'ın yapılan yargılanmaları sırasında; Burhaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesiyle Edremit 1. Asliye Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, sanıkların üzerine atılan suçların niteliğine, iddianamede olayın anlatılış biçimine ve Edremit 1. Asliye Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre yerinde görülmeyen Burhaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/04/2015 gün ve 2015/106 E. 2015/89 K. sayılı GÖREVSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 01/07/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6202, Karar No: 2014/3001, Tarih: 10.03.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/6202 E.  ,  2014/3001 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi ( 34. Asliye Ceza Mahkemesi)

SUÇ : Müstehcenlik

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 10.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4877, Karar No: 2012/598, Tarih: 26.01.2012

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2011/4877 E.  ,  2012/598 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, iş sözleşmesinin geçerli neden olmaksızın feshedildiğini belirterek müvekkilinin işe iadesine ve yasal haklarına karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, davacının 27/05/2008-31/01/2010 tarihleri arasında toplam 128 gün hastalığı nedeniyle rapor aldığını, bu nedenle davacıdan 08/02/2010 tarihinde savunma alındığını, davacının savunmasında çalışmasına engel bir durumun kalmadığını, ilaç tedavisinin sona erdiğini belirttiğini, bunun üzerine işyeri hekiminden davacının hastalığı ile ilgili görüş alındığını, işyeri hekiminin davacının ileri tarihlerde de anılan kronik rahatsızlıklarının nüksetme ihtimalinin bulunduğu ve ilaç kullanabileceği şeklinde görüş bildirdiğini, bu beyan doğrultusunda iş akdine İş Kanunu 17 ve 18. madde uyarınca geçerli nedenle ve tazminatları ödenerek son verildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, işveren tarafından sunulan belgelerin ve tanık beyanlarının feshin geçerli olduğunu kanıtlamaya yeterli bulunmadığı, davalı tanığının aynı zamanda işyeri hekimi olduğu, insan kaynaklarına sunduğu yazılı açıklaması ile tanık olarak alınan beyanına göre davacının düzenli olarak çamaşırhane bölümünde çalışamayacağı anlaşıldığı halde davacıya rahatsızlığına uygun bir başka görev teklif edilmediği, feshin son çare olması ilkesine uyulmadığı gerekçesiyle işe iadeye karar verilmiştir.

İşçinin geçerli bir feshe neden olabilecek davranışları İş Kanunu'nun 25. maddesinde öngörülen ve işverene derhal fesih yetkisi tanıyan haklı nedenlerden farklıdır. Yargılama sırasında bu nedenlerin ağırlıkları her olayın özelliğine göre değerlendirilmelidir. İşçinin iyiniyet ve ahlak kurallarına uymayan davranışı sonucunda iş ilişkisine devam etmek işveren açısından çekilmez hale gelmişse, diğer bir anlatımla güven temeli çökmüşse işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı doğar. Buna karşılık işçinin davranışı taraflar arasında bulunması gereken güven temelini çökertecek ağırlıkta bulunmamakla, iş ilişkisine devamı tam anlamıyla çekilmez hale getirmemekle birlikte, işin normal işleyişini bozuyorsa, işyerindeki uyumu olumsuz yönde etkiliyor ve işverenden bu nedenle iş ilişkisini yürütmesi normal olarak beklenemiyorsa İş Yasasının 18/1. maddesi gereği geçerli fesih hakkı doğar.

Somut olayda, gazi kadrosunda çamaşır odası yardımcısı olarak çalışan davacının iş sözleşmesi işverence, 27/05/2008-31/01/2010 tarihleri arasında hastalık sebepleri ile 128 gün devamsızlık yaptığı, savunmada belirtilen hastalıklar ilaç kullanılması durumunda bile tekrarlayacak nitelikte olduğu, bu nedenle birlikte çalışma imkanı kalmadığı belirtilerek feshedilmiştir. Davacının belirtilen istirahat raporları dosyaya sunulmuştur. Bunlara göre, işçinin birisi bedensel, diğeri ruhsal olarak iki rahatsızlığı bulunmaktadır. Bu hastalıkların belgelere göre süreklilik kazandığı da anlaşılmaktadır. İşyeri hekimi de, davacının raporlarından söz ederek, post travmatik stres bozukluğu ve kişilik bozukluğunun tekrarlayacak rahatsızlıklar olduğunu, gerek astım, gerekse post travmatik stres bozukluğu nedeniyle ilerleyen günlerde işçinin istirahat raporları alma ve ilaç kullanma ihtimali bulunduğunu bildirmiştir. Davacının, işgörme edimini gerektiği gibi yapmasını engelleyecek, işyerinde olumsuzluklara yol açacak sıklık ve sürede istirahat raporları bulunmaktadır. İşyerinin niteliği de dikkate alındığında, bu durum işyerindeki iş akışını bozucu niteliktedir. Artık işverenden iş ilişkisini devam ettirmesi normal ölçülerde beklenemez. Fesih geçerli nedene dayanmaktadır ve davanın reddi gerekirken yazılı şekilde kabul edilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Belirtilen nedenlerle, 4857 sayılı İş Kanunun 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalının yaptığı 50,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.200,00 TL ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine kesin olarak oybirliğiyle 26/01/2012 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8897, Karar No: 2011/5474, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8897 E.  ,  2011/5474 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'in beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.