muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13766, Karar No: 2017/16198, Tarih: 19.10.2017

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkâr olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı nedenlerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez, zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir.

Zamanaşımı, dava devam ederken iki tarafın yargılamaya ilişkin her işleminden ve hâkimin her emir ve hükmünden itibaren yeniden işlemeye başlar ve kesilmeden itibaren yeni bir süre işler.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 155. maddesi hükmü, "Zamanaşımı müteselsil borçlulardan veya bölünemeyen borcun borçlularından birine karşı kesilince, diğerlerine karşı da kesilmiş olur." kuralını içermektedir. Bu maddeye göre, müteselsil borçlulardan birine karşı zamanaşımının kesilmesi diğer müteselsil borçlulara karşı da zamanaşımını keser. (818 sayılı BK. Mad.134)

Türk Borçlar Kanununun 160. maddesinde (818 Sayılı BK 139), zamanaşımından feragat düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre, borçlunun zamanaşımı defini ileri sürme hakkından önceden feragati geçersizdir. Önceden feragatten amaç, sözleşme yapılmadan önce veya yapılırken vaki feragattir. Oysa daha sonra vazgeçmenin geçersiz sayılacağına ilişkin yasada herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. O nedenle borç zamanaşımına uğradıktan sonra borçlu zamanaşımı defini ileri sürmekten feragat edebilir. Zira, burada doğmuş bir defi hakkından feragat söz konusudur ve hukuken geçerlidir. Bu feragat; borçlunun, ileride dava açılması halinde zamanaşımı definde bulunmayacağını karşılıklı olarak yapılan feragat anlaşmasıyla veya tek yanlı iradesini açıkça bildirmesiyle veyahut bu anlama gelecek iradeye delalet edecek bir işlem yapmasıyla mümkün olabileceği gibi, açılmış bir davada zamanaşımı definde bulunmamasıyla veya defi geri almasıyla da mümkündür.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 7 nci maddesinde, iş mahkemelerinde sözlü yargılama usulü uygulanır. Ancak 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 447 inci maddesi ile sözlü yargılama usulü kaldırılmış, aynı yasanın 316 ve devamı maddeleri gereğince iş davaları için basit yargılama usulü benimsenmiştir.

Sözlü yargılama usulünün uygulandığı dönemde zamanaşımı def'i ilk oturuma kadar ve en geç ilk oturumda yapılabilir. Ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yürürlükte olduğu dönemde 319 uncu madde hükmü uyarınca savunmanın değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin verilmesiyle başlayacağından, zamanaşımı defi cevap dilekçesi ile ileri sürülmelidir. 01.10.2011 tarihinden sonraki dönemde ilk oturuma kadar zamanaşımı definin iler sürülmesi ve hatta ilk oturumda sözlü olarak bildirilmesi mümkün değildir.

Dava konusunun ıslah yoluyla arttırılması durumunda, 1086 sayılı HUMK hükümlerinin uygulandığı dönemde, ıslah dilekçesinin tebliğini izleyen ilk oturuma kadar ya da ilk oturumda yapılan zamanaşımı defi de ıslaha konu alacaklar yönünden hüküm ifade eder. Ancak Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden sonraki uygulamada, 317/2 ve 319. maddeler uyarınca ıslah dilekçesinin davalı tarafa tebliği üzerine iki haftalık süre içinde ıslaha konu kısımlar için zamanaşımı definde bulunulabileceği kabul edilmelidir.

Cevap dilekçesinde zamanaşımı defi ileri sürülmemiş ya da süresi içince cevap dilekçesi verilmemişse ilerleyen aşamalarda 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 141/2 maddesi uyarınca zamanaşımı defi davacının açık muvafakati ile yapılabilir.

1086 sayılı HUMK yürürlükte iken süre geçtikten sonra yapılan zamanaşımı define davacı taraf süre yönünden hemen ve açıkça karşı çıkmamışsa (suskun kalınmışsa) zamanaşımı defi geçerli sayılmakta iken, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun uygulandığı dönemde süre geçtikten sonra yapılan zamanaşımı definin geçerli sayılabilmesi için davacının açıkça muvafakat etmesi gerekir. Başka bir anlatımla 01.10.2011 tarihinden sonraki uygulamalar bakımından süre geçtikten sonra ileri sürülen zamanaşımı define davacı taraf muvafakat etmez ise zamanaşımı defi dikkate alınmaz.

Zamanaşımı definin cevap dilekçesinin ıslahı yoluyla ileri sürülmesi de mümkündür (Yargıtay HGK. 04.06.2011 gün 2010/ 9-629 E. 2011/ 70. K.).

Somut uyuşmazlıkta; dava kısmi dava olup, davalı ... Genel Müdürlüğü vekili 18.11.2014 tarihinde tebliğ edilen ıslaha karşı 24.11.2014 havale tarihli dilekçesi ile yine davalı ... Şirketi vekili 17.11.2014 tarihinde tebliğ edilen ıslaha karşı 01.12.2014 havale tarihli dilekçesi ile yasal süresi içerisinde zamanaşımı def’inde bulunmuştur. Dairemizin uygulaması gereği davalılar yönünden ortak def’i niteliğinde olan zamanaşımı def’inin tüm davalılar açısından dikkate alınması gerekirken, ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı def’i hiç değerlendirilmeden fazla mesai ücreti alacağının hüküm altına alınması hatalıdır.

5-Hüküm altına alınan miktarların net mi yoksa brüt mü olduğunun hükümde belirtilmemesi HMK.nun 297/2. maddesine aykırı olup, infazda tereddüte yol açacağının düşünülmemesi de isabetsizdir.

6-Kabule göre de, son alt işveren olmayan davalı ... Şirketinin ihbar tazminatı alacağından diğer davalılar ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 19.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/30035, Karar No: 2020/13322, Tarih: 19.11.2020

**2. Ceza Dairesi         2020/30035 E.  ,  2020/13322 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5271 sayılı CMK’nın 231. maddesinin 8. fıkrasında, hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde, denetim süresi içinde dava zamanaşımının duracağı ve maddenin 11. fıkrasında, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi halinde mahkemece hükmün açıklanacağı düzenlenmiş olup, duran zamanaşımının, denetim süresi içinde işlenen suçtan dolayı verilen hükümlülük kararının kesinleşmesi koşuluyla suçun işlendiği tarihte yeniden işlemeye başlayacağı, dosya kapsamına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği 09.04.2013 tarihi itibariyle duran zamanaşımının kesinleşen sonraki mahkûmiyete konu suçun işlendiği 13.07.2013 günü yeniden işlemeye başladığı belirlenerek yapılan incelemede;

Suç tarihi itibariyle 15-18 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocuğun gündüzleyin müştekinin evine açık olan penceresinden girerek hırsızlık yapması şeklindeki eylemine uyan 5237 sayılı TCK’nın 116/1, 119/1-c ve 31/3. maddelerinde tanımlanan konut dokunulmazlığının ihlali suçu için öngörülen cezanın türü ve üst sınırına göre, aynı Kanun'un 66/1-e, 66/2 ve 67/4. maddeleri uyarınca hesaplanan 7 yıl 12 aylık dava zamanaşımının, suçun işlendiği 13.05.2011 tarihinden karar tarihine kadar geçmiş bulunması nazara alınmadan suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının düşürülmesi yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuğun temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle istem gibi BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK’nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE, 19.11.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/148, Karar No: 2024/2745, Tarih: 18.09.2024

**6. Hukuk Dairesi         2024/148 E.  ,  2024/2745 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2021/115 E., 2023/650 K.

DAVA TARİHİ : 11.01.2010

HÜKÜM : Kabul

1- Mahkemece çıkma payı alacağına dayalı alacak davasında, davacının kooperatif üyesi olduğu, 18.02.2008 tarihinde istifa ettiği, 05.05.2009 tarihinde alacağının muaccel hale geleceği ancak istifa tarihinden sonra 11.05.2008 tarihli genel kurulda kooperatiften ayrılan ortaklara yapılacak ödemelerin üç yıl ertelenmesine karar verildiği, bu kararın davacı dahil istifa eden ortakları bağladığı, ayrılan ortaklara ödeme yapılmasının kooperatifin varlığını tehlikeye düşüreceği, erteleme kararı ortadan kaldırılmadığından davacının, dava tarihi itibariyle muaccel alacağının bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilinin temyiz yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi’nin 05.04.2012 tarihli 2012/819 E., 2012/2674 K. sayılı ilamıyla davacının istifa tarihinden, 2008 yılı bütçesinin tartışılıp görüşüldüğü genel kurul tarihine kadar davalı kooperatifin mali durumunda değişiklik olması mümkün olduğu, ayrıca yeni üye alındığının anlaşıldığı, bu durumda 11.05.2008 tarihli olağanüstü genel kurulda alınan erteleme kararının davacıyı bağlayıp bağlamayacağının tartışılıp, değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, bozulmasına karar verilmiştir.

2- Mahkemece önceki kararında direnmesi üzerine, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 07.05.2014 tarih, 2013/23-1051 E. ve 2014/627 K. sayılı ilamıyla ortaklıktan çıkan ortaklar yerine erteleme kararından sonra yeni ortaklar alındığına ilişkin iddialar araştırılarak elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerektiği, kararının bu değişik gerekçeyle bozulması gerektiğinden bozulmasına karar verilmiştir.

3-Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, 11.05.2008 tarihli genel kurulda alınan erteleme kararının davacı ve aynı durumdaki diğer üyeler yönünden alındığı,davacının yerine yeni bir ortak alınmış olup olmadığı hususunun belirlenemediği, kooperatif bilançosun göre mevcudiyetinin tehlikeye girecek olduğunun tespit edildiği, erteleme kararın yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karara karşı taraf vekillerinin temyiz yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi’nin 22.10.2020 tarihli 2017/2400 E., 2020/3212 K. sayılı kararı ile eldeki davada verilen kararla Dairemizce incelenen aynı tür dosyalar arasında çelişki meydana geldiği (Dairemizin E:2019/1192, K:2019/3892, E:2016/3997, K:2018/3552 sayılı dosyaları) bu durumda mahkemece aynı dönem ve benzer durumdaki ortaklar yönünden farklı sonuçlara varan bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilerek ek rapor alınarak bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

4- Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davacının istifa ettiği 2008 yılına ilişkin hesap ve bilançonun görüşüldüğü 05/04/2009 tarihli genel kurul toplantısında yapılacak ödemelerin 3 yıl ertelenmesi hususunda herhangi bir karar alınmadığı, alacak talebinde haklı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Kamu düzenine aykırılık hallerinin gözetildiği, bozma ilamına uygun incelemenin yapıldığı, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin tüm temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan kararın ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisine yükletilmesine, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18.09.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2048, Karar No: 2021/1323, Tarih: 15.02.2021

**17. Hukuk Dairesi         2020/2048 E.  ,  2021/1323 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

-K A R A R-

6100 sayılı HMK m. 310 “(1)Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2)(Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat veya kabul doğrultusunda ek karar verilir. (3)(Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” düzenlemesini içermektedir.

Davacı vekili Av.... 11/01/2021 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiğini beyan ettiğinden ve vekaletnamesinde davadan feragate yetkili olduğu anlaşıldığından Bölge Adliye Mahkemesince davadan feragat hususunda ek karar verilmesi için dosyanın Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi’ne GERİ ÇEVRİLMESİNE 15/02/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/939, Karar No: 2012/1607, Tarih: 20.02.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/939 E.  ,  2012/1607 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, projeye aykırı olarak kapatılan balkonların eski hale getirilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dava dilekçesinde, projeye aykırı olarak kapatılan balkonların projeye uygun eski hale getirilmesi istenilmiş, mahkemece kapatılan balkonların Kat Mülkiyeti ve İmar Kanunu hükümleri ile çelişmediği, ana yapıya imar ve statik yönünden olumsuz bir etkisinin olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya içindeki bilgi ve belgeler ve özellikle yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu içeriğinden, davalının dairesinin ön cephesinde ve arka cephesinde bulunan balkonlarının onaylı mimari projesine aykırı olarak PVC camlı doğrama ile kapatıldığı anlaşılmaktadır.

Kat Mülkiyeti Yasası'nın 5711 sayılı Yasa ile değişik 19. maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre kat maliklerinden biri diğer kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası bulunmadıkça anataşınmazın ortak yerlerinde inşaat, onarım, tesis ve değişiklikler yaptıramaz. Dairenin geri çevirme kararı üzerine dosyaya konulan 14.10.2009 tarihli kat malikleri kurulu toplantısında; toplantıya katılan 39 kat malikinden, 37'sinin oyuyla "Kat maliklerinin balkonlarının olduğu şekilde kapalı kalması, kapatmak isteyenlerin de yönetim kurulundan izin almak şartıyla kapatılmasına, yönetim kurulu tarafından hazırlanacak yazılı muvafakatnamenin kat maliklerine imzalattırılmasına" şeklinde karar verildiği ve yazılı muvafakatların da dosya içerisine konulduğu anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında mahkemece öncelikle sözü edilen toplantıya katılıp olumlu oy veren ve muvafakatlarda imzaları bulunan kişilerin anataşınmazda kat maliki olup olmadıkları, malik iseler hangi bağımsız bölümün sahibi oldukları, malik değil de bir kat malikinin vekili sıfatıyla imzalamış iseler o kat malikinin bu kişiye muvafakatla ilgili vekalet verip vermediğinin tespit edilmesi ve buna göre de Kat Mülkiyeti Yasası'nın 19. maddesinin (5711 Sayılı Yasayla değişik) ikinci fıkrasında öngörülen kat maliklerinin beşte dördü oranında çoğunluk bulunup bulunmadığının belirlenmesi, belirtilen oranda muvafakat varsa davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, yoksa davanın kabulüne karar verilmesi gerekir. Mahkemece açıklanan bu hususlara dikkat edilmeden yerinde olmayan gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 20.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/12974, Karar No: 2022/2508, Tarih: 28.04.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/12974 E.  ,  2022/2508 K.**

**"İçtihat Metni"**

İlk Derece Mahkemesi : Çorum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 25.03.2019 tarih ve 2018/477 - 2019/219 sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme

Hüküm : TCK'nın 314/3 maddesi yollamasıyla TCK'nın 314/2, 220/7, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62/1, 53/1-2-3, 63 maddeleri gereğince hükmüne yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge adliye mahkemesince sanık hakkında silahlı terör örgütüne yardım etme suçuna ilişkin kesin olarak verilen hüküm, 24.10.2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK’nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine anılan Kanuna eklenen 5. maddenin 1/f bendinde belirtilen süre içinde temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1-Ayrıntıları Dairemizin 14.10.2019 tarihli ve 2019/3337 esas 2019/6048 sayılı kararında açıklandığı üzere;

Silahlı terör örgütü üyeliği/yardım etme suçundan yargılanan, kovuşturma aşamasında kendisinin seçtiği bir müdafii bulunmadığı gibi CMK'nın 156. maddesi uyarınca da re'sen müdafii görevlendirilmeyen sanığa, Anayasanın 36 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddelerinde teminat altına alınan adil yargılanma ilkesinin zorunlu sonucu olarak CMK'nın 150. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca müdafii görevlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, savunma hakkının kısıtlanmasını netice verecek biçimde müdafii hazır bulundurulmaksızın mahkumiyet hükmü kurulmak suretiyle CMK'nın 150/3, 188/1, 197/1 ve 289/1-a-e maddelerine muhalefet edilmesi,

2-Gerekçeli karar başlıklarında suç tarihinin yardım mahiyetindeki son eylem tarihi “ 18.07.2014” yerine "28.07.2018" olarak yazılması,

3-Sanık hakkında silahlı terör örgütüne yardım etme suçundan temel ceza tayin edilirken atıf maddeleri olan TCK'nın 220/7 maddesinin gösterilmemesi,

Kanuna aykırı, sanığın eşinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca, BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304/1. maddesi uyarınca dosyanın Çorum 2. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 28.04.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2784, Karar No: 2016/2092, Tarih: 15.02.2016

**12. Ceza Dairesi         2015/2784 E.  ,  2016/2092 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Davacılar : ..., 2-...

Dava : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

Dava Tarihi : 22/10/2013

Hüküm : Davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 4.000 TL, davacı ... için 2.000 TL manevi tazminatın davalı Hazineden alınarak davacılara verilmesine

Davacıların tazminat taleplerinin kısmen kabulüne ilişkin hükümler, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Davacılar vekili 22/10/2013 tarihli dava dilekçesinde, davacıların 20.02.2009 tarihinde yakalanarak, 23.02.2009 tarihinde tutuklandıklarını, tahliye taleplerinin basmakalıp (klişe) gerekçelerle reddedilerek tutukluluk hallerinin sürdürüldüğünü, duruşmaların tutuklu işlere ilişkin yargılamanın gerektirdiği süratle yapılmayarak CMK’nın 141/1-d ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 5/3. maddelerinin ihlal edildiğini belirterek, davacı ... lehine gözaltına alındığı, 20.02.2009 tarihinden, tahliye olduğu 08.12.2011 tarihine kadar 2 yıl 9 ay 18 gün tutuklu olarak yargılanması nedeniyle 8.000 TL, davacı ... için gözaltına alındığı, 20.02.2009 tarihinden, hakkında verilen cezanın onaylandığı tarihe kadar 4 yıl 4 ay 2 gün tutuklu yargılanması nedeniyle 9.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden işleyecek yasal faizi ile yargılama masrafları ve vekalet ücretleriyle birlikte davalı hazineden tahsiline karar verilmesini talep etmiş, mahkemece yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, “davacı ... için 4.000 TL, davacı ... için 2.000 TL manevi tazminatın yasal faizi ile davalı hazineden alınarak davacılara verilmesine hükmedilmiş olup, verilen hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5271 sayılı CMK’nın; “Tazminat istemi” başlıklı 141. maddesi incelendiğinde, bir kısım tazminat nedenleri konusunda karar verilmesi için, davanın esasıyla ilgili bir kararın verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı dolayısıyla bu nedenlere dayalı istemlerde, davanın sonuçlanmasına da gerek bulunmadığı yasal düzenlemeden açıkça anlaşılmaktadır. Örneğin, gözaltı süresi yasada açıkça belirtilmiş olup, kişinin (davacının) yasadaki bu süre içinde hakim önüne çıkarılıp, çıkarılmadığının saptanmasının davanın esasıyla herhangi bir ilgisi bulunmadığı gibi bu konudaki talep konusunda karar verilmesi için davanın esası hakkında karar verilmesine de gerek bulunmamaktadır. Yine aynı şekilde, kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan, kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan, yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan, yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen, yada hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen, kişilerin tazminat istemleri konusunda, asıl davada hüküm verilmesinin veya verilen hükmün kesinleşmesinin beklenmesine gerek bulunmamaktadır. Zira bu talepler, asıl davanın sonucunu etkileyici veya asıl davanın sonucuna bağlı talepler değildir. 2709 sayılı TC. Anayasası'nın 19/son, 36, 40 ve 90. maddeleri gereğince iç hukuk kapsamında kanun hükmünde bağlayıcılığı olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 5. maddesindeki özgürlük ve güvenlik hakkı düzenlemeleri ile bu bağlamdaki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre, davacıların hukuki durumu değerlendirildiğinde, somut olayda davacı ... hakkında verilen mahkumiyet hükmünün kesinleştiği tarihe kadar 5271 sayılı CMK’nın 102. maddesinde öngörülen azami tutukluluk süresinin dolmadığı anlaşılmakla birlikte, davacıların koruma tedbirine konu ceza davasında tutuklu kaldıkları süre yönünden değerlendirme yapıldığında, konuya ilişkin AİHM’in tutukluluk konusunda benimsediği ilkelere göre; davanın kapsamı, dosyadaki delillerin çokluğu, sanıklara yüklenen suçların sayısı ve niteliği ile sanık sayısı gibi durumların tutukluluk süresinin makul olup olmadığının tespitinde dikkate alınması gerektiği ifade edildiği, AİHM'in davanın karmaşık olması durumunu tutukluluk süresinin makul olup olmadığının değerlendirmesinde dikkate aldığı, özellikle organize suçlar bakımından ve ayrıca olayın istisnai koşullarının, karmaşıklığının, başvurucunun kovuşturulmasına neden olan eylemin ağırlığının, başvurucunun kaçma ihtimalinin de AİHM tarafından dikkate alındığı görülmektedir