muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/9406, Karar No: 2023/5078, Tarih: 09.05.2023

. İcra Müdürlüğü'nün 2020/2994 Esas sayılı icra dosyasında yapılan ödemeler dikkate alınarak tahsilde tekerrür olmamak şartı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. Manevi tazminat talebi yönünden ise dava konusu olayın meydana geliş şekli, davacıda meydana gelen yaralanmanın derecesi, tarafların kusur durumu, olay tarihi, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, olay nedeniyle duyulan acı ve elemin derecesi ve B.K.nun 47 nci (6098 sayılı TBK’nın 56 ncı) maddesindeki özel haller dikkate alınarak davacı için 150.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 28.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte (davalı ... şirketi yönünden dava tarihi olan 07.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ve poliçe kapsam ve limiti ile sınırlı olmak üzere ve uyuşmazlık ile ilgili Uşak 2. İcra Müdürlüğü'nün 2020/2994 Esas sayılı icra dosyasında yapılan ödemeler dikkate alınarak tahsilde tekerrür olmamak şartı ile) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Payteks Deri Tekstil İnş. Tur. Tanıtım San. Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalılar Payteks Deri Tekstil İnş. Tur. Tanıtım San. Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ...'in bu davada taraf sıfatının bulunmadığını, somut olayda davacının, sadece davalı işveren şirketin kusuru ile sınırlı olarak tazminat talebinde bulunduğunu, dava dışı kişilerin kusuruna dayanmadığı gibi davalı gerçek kişi olan ve işveren sıfatı bulunmayan ...'in kusuruna da dayanmadığını, hükme esas alınan 21.01.2020 tarihli kusur raporunun kabul etmediklerini, aynı iş kazasından ötürü SGK tarafından Uşak 2. İş Mahkemesi'nin 2017/347 Esas sayılı dosyasında alınan rücuen tazminat davasındaki kusur raporu ile çeliştiğini, hukuk güvenliği ilkesine aykırı olduğu halde çelişkinin giderilmediğini, aynı iş kazası nedeniyle Uşak 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/531 Esas sayılı kamu davasının yargılaması sonucunda verilen kararın Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2019/779 Karar sayılı ilamı ile kusur raporu yönünden iş güvenliği uzmanından oluşan 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiği, eksik inceleme ile karar verildiği belirtilerek hükmün bozulduğunu, ceza davası sonucunun beklenmediğini, dosya içeriğinde bulunan kusur raporlarının birbiri ile çelişkili olduğunu, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini, mahkemenin taleple bağlılık ilkesine aykırı hüküm kurduğunu, müvekkilinin iş kazasının oluşumunda kusurunun bulunmadığını bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiğini, hesap raporunda davacının günlük brüt ücretinin 40,15 TL olarak hatalı tespit edildiğini, indirimin yanlış yapıldığını zira hesaplanan miktar üzerinden değil talep edilen 10.000,00 TL'lik maddi tazminat üzerinden yapılması gerektiğini, %10 iskonto oranının hatalı olduğunu, sosyal güvenlik kurumu ilk peşin sermaye değeri hesaplamalarına paralel olarak %5 uygulanması gerektiğini, hüküm altına alınan manevi tazminat miktarının zenginleşmeye yol açacak kadar yüksek olduğunu, manevi tazminatın bölünmezliği ilkesine aykırı karar verildiğini bildirerek kararı istinaf etmiştir.

2.Davalı ... Şirketi istinaf maktu harcını yatırmış ise de 10.02.2022 tarihli dilekçesi ile karar aleyhine istinaf kanun yoluna başvurmadıklarını bildirerek sehven yatırılan harcın iadesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

2.Davalı ... Şirketi istinaf maktu harcını yatırmış ise de 10.02.2022 tarihli dilekçesi ile karar aleyhine istinaf kanun yoluna başvurmadıklarını bildirerek sehven yatırılan harcın iadesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; dosya kapsamındaki yazı, bilgi ve belgelere göre; davacı işçinin davalıya ait iş yerinde 28.12.2013 tarihinde tarak makinesinin merdane temizliğini yaptığı sırada sağ kolunu döner silindirine kaptırdığı, sağ kolunun dirsek üzerinden koptuğu, meydana gelen kazanın iş kazası olduğu, iş göremezlik oranının kesinleşen yargı kararına göre %79 olarak belirlendiği, hükme esas alınan 21.01.2020 tarihli kusur raporunun İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'ne göre uygun düzenlendiği, SGK tarafından açılan rücuen tazminat dosyasında işçinin taraf olmadığı, ceza davasındaki kusur raporunun hukuk hakimini bağlamayacağı, yerel mahkemece rücu dosyası, ceza dosyası ve eldeki dava dosyasında alınan raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi yönünden alınan 21.01.2020 tarihli kusur raporuna göre iş kazasının meydana gelmesinde davacı işçinin %30, davalı işverenin %70 oranına kusurlu bulunduğu, davalı işveren Payteks Deri Tekstil İnş. Tur. San. Ltd. Şti.'nin işveren vekili konumunda bulunan diğer davalı şirket ortağı ...'in ve işvereni temsil eden dava dışı usta başı ... ve işletme müdürü ...'ın kusurundan da sorumlu olduğu, bu kişilerin kusur dağılımının iç ilişkide görülecek rücu davasında değerlendirilebileceği hükme esas alınan hesap raporunda hata bulunmadığı, davacı işçinin ücretinin işverence ibraz edilen ücret bordrolarına göre belirlendiği, yapılan indirimin belirlenen gerçek zarar üzerinden yapılması gerektiği, %10 iskonto uygulamasında hata bulunmadığı, 22.06.1966 gün 1966/7-7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirlenen ilkeler uyarınca kusur oranı ve maluliyet oranına göre hükmedilen manevi tazminat miktarının hak ve nesafet ilkelerine uygun olduğu, manevi tazminatın bölünmezliği ilkesine aykırılık bulunmadığı, tahsilde tekerrüre yer vermeyecek şekilde hüküm kurulduğu, yerel mahkeme kararında isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından HMK'nın 359 uncu maddesine 28.07.2020 tarihli 31199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'u ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun'un 38 inci maddesiyle eklenen fıkra ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca

davalılar vekillerince yapılan istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Payteks Deri Tekstil İnş Turz. Tan. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

davalılar vekillerince yapılan istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Payteks Deri Tekstil İnş Turz. Tan. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... İnş Turz. Tan. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu olayla ilgili ceza dosyasında verilen karar üzerine Yargıtay bozma kararında müvekkillerinden şirket müdürü ...'e kusur verilmeyeceğine dair karar verildiğini, bu tespitin hukuk mahkemesini bağlayacağını, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğunu, müvekkili Ayhan'ın şirket ortağı olmaktan öte kişisel kusuru olmadığını, işverenin şirket olduğunu, davacının teselsüle dayanmadığını, dava dilekçesinde şirket kusuruna tekabül eden kusuru talep ettiğini, davacının tam kusurlu olduğunu, çalışır durumdaki makineye müdahale etmesi nedeniyle kusurlu olduğunu, sviç tertibatıyla korunan makineye yasak olan bölgeden girerek kazaya davacının sebep olduğunu, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verildiğini, SGK Müfettişi Raporunda ve Rücu Davasında müvekkili şirkete %50 sigortalıya %50 kusur verildiği halde bu dosyadaki tespitlerin bu durumla çeliştiğini, dosyamız kapsamında alınan 06.06.2015 tarihli raporda ...’e kusur verilmediği davacıya %60 kusur verildiği sabit olmasına karşın bu rapora itibar edilmemesini gerekçesi gösterilmediğini, ceza dosyasında bozma kapsamında mahkemeye İş Güvenliği uzmanının ... ve İş Güvenliği denetimi bakımından ...’un yetkili olduğu bildirilmesine karşın bu kişilerin sorumluluğu yönünden değerlendirme yapılmadığını, itibar edilen kusur raporu kapsamında ... ve ... kusurları kapsamında davacının teselsüle dayanmaması nedeniyle indirim yapılması gerektiğini, kusur indiriminin dava dilekçesinde talep edilen 10.000,00 TL’lik maddi tazminattan yapılması gerektiğini, ücretin hatalı tespit edildiğini, bordrolara göre günlük ücret 39,57 ilen 40,15 TL esas alınmasının hatalı olduğunu, bilinmeyen dönem iskontolamanın %5 alınması gerekirken %10 alınmasının hatalı olduğunu, davalı ... şirketinin icra dosyasına ödeme yaptığı dikkate alınmadığını, hükmedilen manevi tazminatın işleyen faizle beraber fazla olduğunu hükmedilen manevi tazminatın icra dosyasına ödenmiş olduğunun gözetilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile aynı Kanun'un 281 ve 282 nci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16 ve 20 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417, 49,50,51,52,54,55, 56 ncı maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'u maddeleri, 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme

1.Geniş anlamıyla sorumluluk kavramı, bir kişinin başka bir kişiye verdiği zararları giderme yükümlülüğü olarak açıklanmıştır. Hukuki anlamda sorumluluk ise, taraflar arasındaki borç ilişkisinin zedelenmesi sonucu doğan zararların giderilmesi (tazmin edilmesi) yükümlülüğünü içerir.

2.İşçi ve işverenin hizmet sözleşmesinden kaynaklanan sıkı iş ilişkisi, işçi yönünden işverene içten bağlılık (sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar. Gerçekten işçi, işverenin işi ve iş yeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de, işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi korumak, iş yeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

3.Sanayi ve teknolojideki gelişmeler, yeni işletmelerin açılması, fabrikaların kurulması iş yerlerindeki makinalaşmanın artmasına yol açmış, bu durum iş kazaları ile meslek hastalıklarında artışlara neden olmuştur. Bu gelişme, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin daha etkili şekilde alınması gereğini ortaya çıkarmıştır.

4.İşveren, gözetme borcu gereği, çalıştırdığı işçileri, iş yerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde teknik ve tıbbi önlemler dahil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.

5.Anayasanın 17 nci maddesinde; "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmü getirilerek yaşama hakkı güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir.

6.818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 nci maddesinde; "İş sahibi, aktin özel halleri ve işin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenilebileceği derecede çalışmak dolayısıyla maruz kaldığı tehlikelere karşı icap eden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalışma mahalleri ile, işçi birlikte ikamet etmekte ise sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur.

7.İş sahibinin yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı hareketi neticesinde işçinin ölmesi halinde onun yardımından mahrum kalanların bu yüzden uğradıkları zararlara karşı isteyebilecekleri tazminat dahi akde aykırı hareketten doğan tazminat davaları hakkındaki hükümlere tabi olur." hükmü düzenlenmiştir.

8.Kanun koyucu 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 nci maddesinin karşılığını 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren yeni 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesinin 2 nci fıkrasında düzenlemiştir.

9.Anılan fıkrada "İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli olan her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür." hükmü yer almaktadır. Bu fıkraya göre, işverenin, işçinin yaşam, sağlık ve bedensel bütünlüğünü korumak için gerekli önlemleri alma yükümlülüğü öngörülmektedir. Burada işverenin özellikle iş kazalarına karşı gerekli önlemleri alma yükümlülüğü söz konusudur. Buna göre işveren, hizmet ilişkisinin ve yapılan işin niteliği göz önünde tutulduğunda, hakkaniyet gereği kendisinden beklenen; deneyimlerin zorunlu kıldığı, teknik açıdan uygulanabilir ve iş yerinin özelliklerine uygun olan önlemleri almakla yükümlüdür.

10.Aynı maddelere paralel olarak, 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İşverenlerin ve İşçilerin Yükümlülükleri" kenar başlıklı 77 nci maddesinin 1 inci fıkrasında da benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu fıkraya göre "İşverenler iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler."

11.Bundan başka işveren, mevzuatta öngörülmemiş olsa dahi bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak zorundadır. Bilim, teknik ve örgütlenme düşüncesi yönünden alınabilme olanağı bulunan, yapılacak gider ve emek ne olursa olsun bilimin, tekniğin ve örgütlenme düşüncesinin en yeni verileri göz önünde tutulduğunda işçi sakatlanmayacak, hastalanmayacak ve ölmeyecek ya da bu kötü sonuçlar daha da azalacaksa her önlem işverenin koruma önlemi alma borcu içine girer.

12.Bu önlemler konusunda işveren iş yerini yeni açması nedeniyle tecrübesizliğini, bilimsel ve teknik gelişmeler yönünden bilgisizliğini, ekonomik durumunun zayıflığını, benzer iş yerlerinde bu iş güvenliği önlemlerinin alınmadığını savunarak sorumluluktan kurtulamaz. Gerçekten, çalışma hayatında süregelen kötü alışkanlık ve geleneklerin varlığı işverenin önlem alma borcunu etkilemez. Işverenlerce, iş güvenliği açısından yaşamsal önem taşıyan araç ve gereçlerin işçiler tarafından kullanılması sağlandığında, kaza olasılığının tamamen ortadan kalkabileceği de tartışmasız bir gerçektir.

13.Nitekim, günümüzde gelişen sanayi ve teknoloji karşısında yukarıda açıklanan hükümler yeterli görülmemiş, insan yaşamının kutsallığı çerçevesinde işverenin, iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesinin açık buyruğu iken, İş Kanununun 77 ve devamı bir kısım maddeler 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 37 nci maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olup, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin sağlık ve güvenlik önlemlerini alma yükümlülüğünü daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

14.6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4 üncü maddesine göre;

(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede;

a) Mesleki risklerin önlenmesi eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b) İş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c) Risk değerlendirmesi yapar ve yaptırır.

ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğu göz önüne alır.

d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.

(2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

Aynı kanunun "Risklerden Korunma İlkeleri" kenar başlıklı 5 inci maddesine göre;

(1) İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler gözönünde bulundurulur.

a)Risklerden kaçınmak.

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek.

c) Risklerde kaynağında mücadele etmek.

(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

Aynı kanunun "Risklerden Korunma İlkeleri" kenar başlıklı 5 inci maddesine göre;

(1) İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler gözönünde bulundurulur.

a)Risklerden kaçınmak.

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek.

c) Risklerde kaynağında mücadele etmek.

ç) İşin kişilere uygun hale getirilmesi için işyerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı çalışma şekli ve üretim metodlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek.

d) Teknik gelişmelere uyum sağlamak.

e) Tehlikeli olanı tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek.

f) Teknoloji, iş organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek.

g)Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek.

ğ)Çalışanlara uygun talimatlar vermek.

15.Yine 6331 sayılı Kanun "Risk Değerlendirmesi; Kontrol, Ölçüm ve Araştırma" karar başlıklı 10 uncu maddesinde şu hüküm düzenlenmiştir.

(1) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesi yapılırken aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

a) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu,

b) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi,

c) İşyerinin tertip ve düzeni,

ç) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu,

2) İşveren, yapılacak risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile kullanılması gereken koruyucu donanım veya ekipmanı belirler.

(3) İşyerinde uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri, çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltecek ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmalıdır.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını sağlar.

(3) İşyerinde uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri, çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltecek ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmalıdır.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını sağlar.

16.Görüldüğü üzere, işverenin çalışanlarla ilgili sağlık ve güvenliği sağlama yükümlülüğünün çerçevesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 üncü maddesinde çizilmiştir. Bu çerçevede işverenin, "Çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu belirtildikten sonra, yapacağı ve uymakla yükümlü bulunacağı bir takım esaslara yer verilmiştir. Bunun gibi 5 inci maddede işverenin anılan yükümlülüklerle gerçekleştireceği korunma sırasında uyacağı ilkeler belirlenmiştir. 10 uncu maddede ise işyerinde sağlık ve güvenlik sağlanırken, işverenin yapacağı risk değerlendirmesi çalışmasında dikkate almakla yükümlü bulunduğu hususlar belirlenmiştir. (HGK. 09/10/2013 tarih, 2013/21-102 Esas, 2013/1456 Karar)

17.6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverenlerin yükümlülüklerini belirlerken aynı zamanda çalışanların da yükümlülüklerini belirlemiştir. Kanun'un 19 uncu maddesine göre;

(1) Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşünmemekle yükümlüdür.

(2) Çalışanların, işveren tarafından verilen eğitim talimatları doğrultusunda yükümlülükleri şunlardır.

a) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını kurallara uygun şekilde kullanmak, bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak kullanmak, keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek.

b) Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak.

c) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıklarında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde, işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber vermek,

ç) Teftişe yetkili makam tarafından işyerinde tespit edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi konusunda, işveren ve çalışan temsilcisi ile işbirliği yapmak.

d) Kendi görev alanında iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için işveren ve çalışan temsilcisi ile işbirliği yapmak.