muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/10778, Karar No: 2024/13649, Tarih: 24.12.2024

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde; davaya bir diyeceğinin olmadığını, davacının babasının rahatsızlandığı ve ölmek üzere olduğu yönünde kendisine telefon geldiğini, kendisinin dükkan kapalı kalmasın diye ertesi sabah dükkanı açtığını, kendisinin memurlara davacının babasının rahatsızlığı nedeniyle şehir dışına çıktığını söylediğini, buna rağmen dükkanda çalıştığı gerekçesiyle tutanak tutulduğunu, kendisinin böyle bir dava açılmasında kusurunun bulunmadığını beyanla davaya bir diyeceğinin olmadığını beyan etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle; "..."Davanın kısmen kabulü ile

1-Davalı ...'nın 20.09.2019 tarihinde davacı işverenlik bünyesinde çalışmadığının tespitine,

2-15.10.2019 tarih 2019/409105/036 sayılı işlem doğrultusunda tesis edilen idari para cezasına itiraz üzerine verilen 27/11/2019/148 sayılı kararın iptali istemi yönünden ise uyuşmazlığın çözümü idari yargının görev alanına girdiğinden davanın yargı yolu nedeniyle usulden reddine,.." yönünde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "...Davacı, davalı ...'nın arkadaşı olduğunu, babasının hastalanması nedeniyle aniden şehir dışına çıkması gerektiğini, arkadaşının kendi ricası üzerine geçici olarak işyerinde durduğunu iddia etmekte, davalı ... da bu hususu mahkemede doğrulamakla beraber 20.09.2019 tarihli durum tespit tutanağına da aynı beyanın geçtiği ve tutanağı imzalamaktan imtina ettiği ve imzalamadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece dinlenen kamu tanıkları da davalı ...'nın davacı şirket çalışanı olmadığını doğrulamışlardır.

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, dosyadaki bilgi ve belgelere göre somut olayda, davalı ...'nın 20.09.2019 tarihinde davacı işverenlik bünyesinde çalışmadığı anlaşılmakla, "27/11/2019/148 sayılı kararın iptaline" ilişkin kısım idari para cezasına yapılan itirazın reddine ilişkin olup bu hususun idari yargının görev alanını ilgilendirdiği de nazara alındığında kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine.." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ...'nın 20.09.2019 tarihinde davacı işverenlik bünyesinde çalışmadığının tespiti ile Kurum denetmenleri tarafından hazırlanan 15.10.2019 gün 2019/409105/036 sayılı işleme konu davalı Kurum raporunun ve idari para cezasına yapılan itirazın reddine dair 27.11.2019/148 karar sayılı onama kararının iptali istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/1218, Karar No: 2007/8129, Tarih: 22.06.2007

14. Hukuk Dairesi 2007/1218 E., 2007/8129 K.

**14. Hukuk Dairesi 2007/1218 E., 2007/8129 K.**

**- MER'A ARAŞTIRMASI

- MER'A KOMİSYONU TAHSİS KARARI

- MER'AYA ELATMANIN ÖNLENMESİ**- 4342 S. MERA KANUNU [ Madde 8 ]

- 4342 S. MERA KANUNU [ Madde 9 ]

- 4342 S. MERA KANUNU [ Madde 11 ]

- 4342 S. MERA KANUNU [ Madde 12 ]

- 4342 S. MERA KANUNU [ Madde 1 ]

- 4342 S. MERA KANUNU [ Madde 3 ]

**"İçtihat Metni"**

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 24.04.2002 gününde verilen dilekçe ile mer'a tahsis komisyonu kararlarının iptali ve müdahalenin men'i istenmesi üzerine bozmaya uyularak yapılan duruşma sonunda; mer'a tahsis komisyonu kararının iptaline dair verilen 26.07.2006 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı köy vekili ile müdahil davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

Dava, mer'a komisyonunun tahsis kararının iptali ve mer'aya elatmanın önlenmesine ilişkindir.

Müdahil davacı Abdulbaki tapuya dayanarak mülkiyet iddiasında bulunmuştur.

Mahkemece mer'a komisyonunun 05.01.2001 tarih ve 107 sayılı kararı ile 102 ada 1 parsel adı verilen ve davalı Y... Köyüne tahsis edilen taşınmaza ait mer'a komisyonu kararının iptaline, bilirkişi raporunda kırmızı ile taranan ve 56,919 metrekare olarak ölçülen mer'anın davacı köye aidiyetinin belirlenmesine, müdahale olmadığı saptandığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, müdahil davacı Abdulbaki'nin istemi hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmamıştır.

Hükmü, Y... köyü tüzel kişiliği ile müdahil davacı Abdulbaki temyiz etmiştir.

1- 4342 sayılı Mer'a Kanunu'nun 1. maddesinde Mer'a Kanunu'nun amacı; daha önce çeşitli kanunlarla tahsis edilmiş veya kadimden beri kullanılmakta olup mer'a, yaylak, kışlak ve kamuya ait otlak ve çayırların tespiti, tahdidi ile köy veya Belediye tüzel kişilikleri adına tahsislerinin yapılması... biçiminde nitelendirilmiştir. Yasanın daha sonra gelen hükümlerinde bu amaca ulaşmak için teknik ekip ve komisyonların uymaları gerekli usul yöntemi ve tespit, tahdit ve tahsis işlemlerinin yerine getirilmesinde uyulacak kuralların ne olduğu gösterilmiştir.

Mer'a Kanunu'nun 3. maddesindeki tahsis tanımına göre bu işlem çayır, mer'a ve kışlakların kullanımlarının verimlilik ve sosyal adalet ilkelerine uygun şekilde düzenlenerek yararlanılmasının münferiden ya da müştereken bir veya birkaç köy veya belediyeye bırakılmasıdır. Mer'a komisyonunun tespit ve tahdidi yapılan mer'a, yaylak veya kışlağı hangi ölçüler dairesinde, hangi köy ya da belediyeye münferiden veya müştereken tahsisinde ne gibi kurallara uyması gerektiği ise 4342 sayılı Mer'a Kanunu'nun 11 ve 12. maddelerinde gösterilmiştir. Özellikle Yasa'nın 11/2. maddesinde ... köy veya belediyenin münferiden veya müştereken yararlanacağı mer'a, yaylak ve kışlak ihtiyacının belirlenmesinde bu alanların karakter ve otlatmak kapasite bitkisel ve hayvansal gelişme ve otlatılacak hayvan miktarının dikkate alınacağı hesaplamada bir büyükbaş hayvan birimi için verilmesi gereken mer'a, yaylak ve kışlak alanı üzerinde o yerdeki çiftçi ailelerinin otlatma hakkı bulunduğu hükmüne yer verilmiştir. Kuşkusuz mer'a komisyonunun tahsis yaparken tahsisi yapılacak mer'anın niteliğini, yüzölçümünü, otlatma kapasitesinin kalitesini, o köyün hayvan sayısını ve otlatma hakkı olanların sayısını dikkate alması gerekir. 4342 sayılı Mer'a Kanunu'nun uygulaması sırasında mer'a çalışma alanı olarak ilan edilen sahanın bir başka köy idari sınırları içerisinde kalıp kalmamasının bir önemi olmadığı gibi, bir yerin kadimden beri bir veya birkaç köy ya da belediye tarafından kullanılmış olmasının da önemi yoktur. Bu gibi bilgilerden sadece o yerin mer'a niteliğinin tespitinde ve tahdit yapılırken yararlanılır. Diğer taraftan, mer'a komisyonu ve teknik ekiplerin çalışmalarında dikkate alacakları normlar da Mer'a Yönetmeliği'nde gösterilmiştir.

Bütün bu açıklamalara göre mahkemece yapılması gereken iş, mer'a komisyon çalışmaların" içeren taraf köylere ait bilgiler komisyondan istenip toplanarak konusunda uzman kişilerden yararlanılıp yerinde keşif de yapılarak 4342 sayılı Mer'a Kanunu'nun 8, 9, 11 ve 12. maddeleri hükmünce mer'a komisyonunun yaptığı tahsis işleminde bir aykırılık olup olmadığını saptamak, sonucuna uygun hüküm kurmak olmalıdır.

Mahkemece bu hususlar bir yana bırakılarak salt dava konusu taşınmazın kadim kullanımının davacı köyde olduğunu bildiren bilirkişinin sözüne bakılarak davanın kabul edilmiş olması bozmayı gerektirir.

2- Kabule göre de, müdahil davacı Abdulbaki'nin mülkiyet iddiasına dayalı davası hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmaması doğru değildir.

Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda 1 ve 2. bentte açıklanan nedenlerle (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 22.06.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3559, Karar No: 2013/3873, Tarih: 07.06.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/3559 E.  ,  2013/3873 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki genel kurul kararının iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın görev yönünden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Dava kooperatifin feshi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın mutlak ticari dava niteliğinde olduğu (TTK.m....) ve ... ilçesinin .... Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı sahasında bulunduğu gerekçesiyle ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 ve 115 inci maddeleri uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddine ve dosyanın talep halinde ...köy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Davacılar vekili kararı vekâlet ücreti hükmedilmemesi gerektiği itirazı ile temyiz etmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 323 üncü maddesinin (ğ) bendine göre vekil ile takip edilen işlerde vekalet ücreti yargılama giderlerinden sayılır. Aynı Yasa’nın 331 inci maddesinin (...) nci bendine göre de yetkisizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemece karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla yetkisizlik kararı verilmişken, vekalet ücretine de karar verilmiş olması doğru değilse de bu yanlışlığın giderilmesi yargılamanın yenilenmesini gerektirmediğinden, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 438/VII nci maddesi uyarınca sonucu itibariyle yerinde bulunan kararın, düzeltilerek onanmasına karar verilmelidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle yerel mahkeme kararının “hüküm” bölümünün (...) numaralı bendinin karardan çıkartılmasına ve hükmün düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 07.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11362, Karar No: 2013/24053, Tarih: 12.09.2013

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2012/11362 E.  ,  2013/24053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

A-Sanık ... hakkında mala zarar verme suçundan kurulan hükme yönelik temyiz incelemesinde:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanık ... müdafinin temyiz itirazı yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

B-Sanık ... hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükme yönelik temyiz incelemesine gelince:

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Sanığın ayakkabıları apartman içerisindeki dairenin önünden çaldığının anlaşılması karşısında, eylemi 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b maddesindeki suçu oluşturduğu halde aynı Yasanın 141/1 maddesi ile uygulama yapılması,

2-Çalınan eşyanın değeri tespit edilerek 5237 sayılı TCK'nın 145. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,

3-Sanığın ayağındaki ayakkabıların kendisine ait olduğunu söyleyen katılan ...'e ayakkabıları çıkarıp verdiğinin anlaşılması karşısında, sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 168 maddesi ile uygulama yapılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak

BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi aracılığı ile 1412 sayılı CMUK'un 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hakkın korunmasına, 12.09.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11182, Karar No: 2020/11853, Tarih: 07.07.2020

**5. Ceza Dairesi         2015/11182 E.  ,  2020/11853 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Rüşvet vermeye teşebbüs, göçmen kaçakçılığına teşebbüs

HÜKÜM : Mahkumiyet (tüm sanıklar hakkında göçmen kaçakçılığına teşebbüs suçundan, sanıklar ..., ... ve ... hakkında rüşvet vermeye teşebbüs suçundan)

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıklar ..., ... ve ... hakkında rüşvet vermeye teşebbüs suçundan da kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasanın 17 ve 18. maddelerine göre Hazine ile ilgili kamu kurum veya kuruluşlarının bu suçun zarar göreni oldukları, bu sıfatının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip olduğu davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün dava ve duruşmalardan haberdar edilmesi gerektiği, diğer yandan aynı Kanunun 260/1. maddesine göre kamu davasından haberdar edilmemiş bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada Hazine'nin duruşmadan haberdar edildiğine ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığının anlaşılması karşısında; evvela davanın ve hükmün Hazineye bildirildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosya içine konulmasından, aksi halde anılan tebligat noksanlığının giderilmesi ile tebellüğ belgesinin ve verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden, hükmün temyiz edilmesi halinde ise bu konuda ek tebliğname düzenlenmesinden sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 07/07/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/41825, Karar No: 2015/733, Tarih: 14.01.2015

**3. Ceza Dairesi         2014/41825 E.  ,  2015/733 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Sanığın, yüzüne karşı 12.03.2014 tarihinde tefhim olunan kararı, CMUK'un 310/1. maddesinden öngörülen bir haftalık yasal süreden sonra 01.04.2014 tarihinde temyiz etmesi nedeniyle, temyiz isteminin 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE, 14.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/1735, Karar No: 2017/3471, Tarih: 13.02.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/1735 E.  ,  2017/3471 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı idare ile bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki ilçesi, mahallesi, 475 ada 61 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Birkısım davalılar vekillerinin temyizine gelince;

Taşınmazın tapu kaydına göre müşterek methal alanın bulunduğu anlaşıldığından, bu alana ilişkin tapu kayıtları getirtilip, müşterek methaldeki davalılar payının bedeline hükmedilmesi gerekirken gerekcesi gösterilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Bir kısım davalılar vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının irad kaydedilmesine, 13/02/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/9007, Karar No: 2011/5469, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/9007 E.  ,  2011/5469 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : . İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'in beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.