muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/14333, Karar No: 2015/17729, Tarih: 12.10.2015

**2. Ceza Dairesi         2015/14333 E.  ,  2015/17729 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü.

Dosya içeriğine göre sanığın temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak,

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/1. maddesi uyarınca, kamu davasına katılma üzerine, mahkumiyete karar verilmiş ise vekili bulunan katılan lehine vekil duruşmalara katılmamış olsa dahi, tarifenin ikinci kısım ikinci bölümünde belirlenen maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği gözetilmeden, dilekçe yazım ücretine hükmolunması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu aykırılığın aynı Kanun'un 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olduğundan, hüküm fıkrasından “dilekçe yazım ücreti 300,00TL'nın sanıktan alınarak katılan kuruma verilmesine” ilişkin bölümün çıkartılmasına, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesinin 13/1. maddesi gereğince 1.500,00 TL maktu vekalet ücretinin sanıktan alınarak katılan kuruma verilmesine karar verilmek suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 12.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1387, Karar No: 2018/4381, Tarih: 12.11.2018

**15. Hukuk Dairesi         2018/1387 E.  ,  2018/4381 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacılar 1-... 2-... 3-... 4-... 5-... ile davalı ... Yapı Malz. Peyzaj İnş. San. Tic. Ltd. Şti., dahili davalılar 1-... 2-... 3-... 4-... 5-... 6-... 7-... (Emek), birleşen 2014/227 Esas sayılı davada davacılar 1-... 2-... 3-... ile davalılar 1-... 2- 3-... 4-... arasındaki davadan dolayı ... 2. Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 12.04.2016 gün ve 2013/887-2016/115 sayılı hükmü bozan 23. Hukuk Dairesi'nin 17.04.2017 gün ve 2016/6481-2017/1145 sayılı ilamı aleyhinde asıl ve birleşen dosya davacıları vekili ile asıl dosya davalısı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Asıl ve birleşen dava arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinden kaynaklanmakta olup asıl dava bir kısım arsa sahipleri tarafından yüklenici aleyhine açılan tapu iptâl ve tescil istemine, birleşen dava ise asıl davada yer alan davacı arsa sahipleri ile asıl davada yer olmayan bir kısım arsa sahiplerince, davaya muvafakat vermeyen arsa sahipleri aleyhine tapu iptâl ve tescil talebine ilişkin olup mahkemece asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüyle arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin geriye etkili feshine sözleşme konusu taşınmazda asıl ve birleşen dosya davacıları arsa sahipleri hisseleri oranında davalı şirket adına olan tapu kaydının iptâli ve adlarına tesciline, diğer hissedarlar ve birleşen dosya davalısı ...'ın hissesinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına dair kararı asıl dava davalısı yüklenici vekilince temyizi üzerine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'ne verilen 17.04.2017 gün 2016/6481 Esas 2017/1145 Karar sayılı bozma ilamına karşı asıl ve birleşen dosya davacıları arsa sahipleri ve yüklenici şirket vekilince yasal süresi içerisinde karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Karar düzeltme talebinin kural olarak temyiz üzerine onama ya da bozma kararını veren Yargıtay Hukuk Dairesi'nce yapılması gerekmekte ise de; 09.02.2018 gün 1 sayılı Yargıtay Büyük Genel Kurul Kararı ile arsa payı inşaat yapım sözleşmelerinden kaynaklanmakta olup 01.07.2016 tarihinden sonra temyiz ya da karar düzeltme talepli olarak Yargıtay'a gelen dava dosyalarını inceleme görevi Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'ne verildiğinden karar düzeltme talebi Dairemizce incelenmiştir.

Asıl ve birleşen davada kabul edilen hissenin değeri üzerinden hesaplanan 237.610,00 TL ilam harcının davalı şirketten tahsiline karar verilmiştir. Davalı şirket tarafından ilk derece mahkemesi kararı temyiz edildiğine göre bu harcın 1/4'ü olan 59.402,50 TL nispi peşin temyiz harcı ve 143,50 TL temyiz yoluna başvurma harcı yatırılarak temyiz edilmesi gerekirken davalı yüklenici şirket tarafından 143,50 TL temyiz yoluna başvurma harcı ve 29,20 TL maktu temyiz harcı yatırılarak adli yardım talepli olarak mahkeme kararı temyiz edilmiştir.

Adli yardım talebi kanun yoluna başvuru sırasında talep edildiğinden 6100 sayılı HMK'nın 336/3. maddesi uyarınca davalı yüklenici şirket vekilinin adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtay'a aittir. Buna rağmen temyiz incelemesini yapan Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nce bu konuda herhangi bir inceleme yapılmaksızın ve noksan harç tamamlatılmaksızın temyiz incelemesinin yapıldığı bu kez yapılan incelemede anlaşıldığından davacı arsa sahipleri vekilinin talebinin kabulüyle Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 17.04.2017 gün 2016/6481 Esas 2017/1145 Karar sayılı bozma ilamının kaldırılarak davalı şirket vekilinin adli yardım talebinin incelenmesine geçilmiştir.

Adli yardım 6100 sayılı HMK'nın 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre adli yardımın koşulları ödeme gücünden yoksun olma ve taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. HMK'nın 334/2. maddesi hükümünce kamuya yararlı dernek ve vakıflar iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilir ise de; kanunda bunların dışındaki özel hukuk tüzel kişilerinin adli yardımdan yararlanabileceklerine dair bir düzenleme bulunmadığından adli yardımdan yararlandırılmaları mümkün değildir. Kaldı ki davalı yüklenici şirket tarafından adli yardım talebini haklı gösterecek hiçbir delil de sunulmamıştır. Açıklanan nedenler ve mevcut yasal düzenleme karşısında davalı şirket vekilinin koşulları oluşmayan adli yardım talebinin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: 1-Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı şirket vekilinin koşulları oluşmayan adli yardım talebinin reddine,

2-Kararın davalı şirket vekiline tebliğine,

3-6100 sayılı HMK'nın 6459 yasayla değişik 337/2. maddesi gereğince davalı şirket vekilince 1 hafta içerisinde mahkemeye dilekçe sunmak suretiyle karara itiraz edilebileceğine,

4-İtiraz dilekçesi verilmesi halinde dosyanın HMK'nın değişik 337/2. maddesi gereğince itirazı incelemede görevli Yargıtay 16. Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine,

5-Dairemizin adli yardımla ilgili bu kararın kesinleşmesi halinde temyiz harç ve giderlerinin tamamlatılması için 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanması gereken 1086 sayılı HUMK'nın 434/III. maddesi uyarınca işlem yapılmasına,

6-23. Hukuk Dairesi'nin kararı kaldırılmış olduğundan davalı yüklenici şirket vekilinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

Yukarıda 2. 4. ve 5. bentler uyarınca işlem yapılmak üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.11.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6527, Karar No: 2011/9943, Tarih: 15.09.2011

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2011/6527 E.  ,  2011/9943 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki ismin düzeltilmesi davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

5831 sayılı Yasanın 8. maddesi ile değişik 3402 sayılı Yasanın ek 4. maddesi gereğince yapılan kadastro sırasında ... beldesi, 2838, 2839 ve 2781 parsel sayılı 2/B parselinin kadastro tutanağının beyanlar hanesine ... oğlu ...’ın zilyetliğinde olduğu şerhi verilmiştir. Davacı, taşınmazın kendi zilyetliğinde olduğu halde beyanlar hanesine ... oğlu ...’ın yazıldığını belirterek dava açmıştır. Mahkemece davanın kabulüne ve dava konusu 2410 parsel sayılı taşınmazın beyanlar hanesine ... oğlu ... Yeşildemir’in tashihen şerh verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tutanağının beyanlar hanesindeki ismin düzeltilmesi istemine ilişkindir.

Yapılan incelemede; yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı son oturumda oluşturulan kısa kararda "..kullanımda bulunan kişi adının ... ve ... oğlu 15.05.1942 doğumlu ... olarak tashihen şerh verilmesine" dendiği halde, gerekçeli kararda "...kullanımda bulunan kişi adının ... ve ... oğlu 01.01.1961 doğumlu ... olarak tashihen şerh verilmesine" denmiştir. Oysa, kısa kararla gerekçeli kararın çelişik olması mutlak bozma nedeni oluşturur (İ.B.B.G.K. 10.04.1992 t, 1991/7 E. – 1992/4 K.).

SONUÇ. Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına 15/09/2011 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/10861, Karar No: 2010/9879, Tarih: 08.04.2010

**9. Hukuk Dairesi         2010/10861 E.  ,  2010/9879 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, tasarruf teşvik ve nema alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı işçi davalı ... hakkında açtığı davada, daha dava dışı işverende çalıştığı süreye ilişkin tasarruf teşvik ve nema alacaklarının tahsili isteğinde bulunmuştur.

Davalı ... cevabında husumet ve görev yönlerinden itirazlarda bulunmuştur.

Mahkemece, istek doğrultusunda karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili süresi içinde temyiz etmiştir.

Öncelikle davalının husumet itirazı üzerinde durulmalıdır.

Tasarruf teşvik kesintisi ve katkı payı ödemeleri, 18.3.1988 tarihinde yürürlüğe giren 3417 sayılı yasa ile öngörülmüş, anılan yasanın 6. maddesine göre anılan ödemelerin ilgili adına açılacak banka hesabına yatırılmaması durumunda, Sosyal Sigortalar Kurumunun tahsil görevinin olduğu açıklanmıştır.

3417 sayılı yasa 24.4.2003 tarih ve 4853 sayılı yasa ile yürürlükten kaldırılmış ve sözü edilen yasanın 7. maddesinde, “3417 sayılı Kanunun mülga 2 nci maddesi kapsamındaki hak sahipleri tarafından bu Kanun kapsamına giren alacaklarla ilgili olarak yargı mercilerine açılmış ve devam eden davalar ile icra takipleri hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır” şeklinde kurala yer verilmiştir. 4853 sayılı yasanın 8. maddesinde ise, tasarruf teşvik kesintileri ile katkı paylarını süresinde işverence yatırılmaması halinde, Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından primlerin tahsiline ilişkin hükümler çerçevesinde tahsil edileceği açıklamıştır.

4853 sayılı Kanuna 26.12.2006 tarihinde 5568 sayılı eklenen ek madde 1 hükmü doğrultusunda, tasarruf teşvik hesaplarına dair tüm varlık ve yükümlülükler 31.12.2007 tarihi itibarıyla Hazineye devredilmiş durumdadır. Anılan hükümde, “Mülga 9/3/1988 tarihli ve 3417 sayılı Kanunla kurulan ve bu kapsamda hak sahiplerine yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasları belirlemek üzere 24/4/2003 tarihli ve 4853 sayılı Kanunla tasfiye edilen Çalışanların Tasarruflarını Teşvik Hesabına ait tüm varlık ve yükümlülükler, 31/12/2007 tarihine kadar Hazineye devrolunur. Devre ilişkin hususları belirlemeye Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Devir tarihinden sonra hak sahiplerine yapılacak her türlü ödeme, Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi kayıtları esas alınarak Banka tarafından gerçekleştirilir. Bu ödemelere ilişkin bilgi ve belgelerin Hazine Müsteşarlığına iletilmesini takiben söz konusu ödeme karşılığı tutarlar Müsteşarlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanmak suretiyle hak sahibine ödenmek üzere Bankaya aktarılır. Konusu suç teşkil eden fiillerden kaynaklanan ödemeler hariç hak sahiplerine fazla ödeme yapıldığının tespiti halinde, bu tutarların tahsilinden vazgeçilerek terkin edilir ve Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi yönünden gerçekleşmiş ödemelere ilişkin tüm hak ve yükümlülükler kendiliğinden sona erer” şeklinde kurala yer verilmiştir.13.07.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu Geçici 5.maddesinde yer alan "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası belediyelere ait şirketlerin, 31.12.2004 tarihi itibariyle kamu kurum ve kuruluşlarından olan kamu ve özel hukuka tâbi alacakları, bunların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına karşılık olmak üzere 31.12.2005 tarihine kadar takas ve mahsup edilir. Bakanlar Kurulu bu süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir. Bu madde kapsamındaki alacak ve borç ifadesi bu alacak ve borçlara ilişkin fer'ileri ve cezaları da kapsar. Yukarıda açıklanan kapsamda yer alan kuruluşların takas ve mahsup işlemine konu olan veya olmayan borçları, genel bütçe vergi gelirlerinden her ay ayrılacak paylarının yüzde kırkını geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilmektedir. Bu noktada sözü edilen kurum ve kuruluşlar bakımından Sosyal Güvenlik Kurumuna olan tasarruf teşvik kesintisi ve katkı paylarını da içeren borçların yeniden yapılandırılmasının gerçekleşip gerçekleşmediği ve bu konuda Hazine Müsteşarlığı ile uzlaşma yoluna gidilip gidilmediği hususu sorumluluğun belirlenmesi bakımından önemlidir. Uzlaşma kapsamında tahsil edilecek tasarruf teşvik kesintisi ile katkı payını tahsil eden tasarruf teşvik kesintisi, işveren katkı payı ve bunların neması işçiye ait bir hak olsa da; yasa gereği, işverenden tahsil yükümü Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olmakla, Kurum tarafından tasarruf teşvik kesintisinin uzlaşma kapsamında tahsiline başlanmış olması halinde işverenin yükümlülüğünün devam ettiğinden söz edilemez

. Uzlaşma kapsamında tahsil edilecek tasarruf teşvik kesintisi ile katkı payını tahsil eden tasarruf teşvik kesintisi, işveren katkı payı ve bunların neması işçiye ait bir hak olsa da; yasa gereği, işverenden tahsil yükümü Sosyal Sigortalar Kurumuna ait olmakla, Kurum tarafından tasarruf teşvik kesintisinin uzlaşma kapsamında tahsiline başlanmış olması halinde işverenin yükümlülüğünün devam ettiğinden söz edilemez. Aksi halde, davalı belediyenin aynı borç sebebiyle mükerrer şekilde sorumluluğuna gidilmiş olur.Hal böyle olunca, 5393 Sayılı Kanunun 5.maddesi kapsamında uzlaşma kapsamına alınan tasarrufu teşvik kesintisi, katkı payı ve nema alacaklarından sorumluluğun Sosyal Güvenlik Kurumu ve Hazineye ait olduğu kabul edilmelidir(Yargıtay HGK 23.12.2009 gün 2009/ 9-480 E, 2009/ 596 K.). Bu durumda, uzlaşma kapsamına alınan borç miktarı kadar sorumluluk işveren yönünden kalkacağından husumetin Hazineye yöneltilmesi gerekir. Hazinenin sorumluluğunun 4853 sayılı Kanuna 26.12.2006 tarihinde 5568 Kanun ile eklenen ek madde 1 hükmüne dayandırılması halinde, özel sektörün de sağlaması gereken katkı payı ve nema alacağından da, hazinenin sorumlu olduğu sonucu ortaya çıkar. Ancak somut olayda bu hükmün uygulanmasının mümkün olmadığı açıktır.

Davalı işveren tarafından T.C. Ziraat Bankasına yatırılan tasarrufu teşvik kesintisinin bulunması halinde ise, hesapta bulunan tasarrufu teşvik kesintisi ve nemasından tarafların sorumlu olmayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Yerel mahkemece, yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma, inceleme ve değerlendirmede bulunmak suretiyle davalı ... Müsteşarlığının ve dava dışı işveren ile Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumlu olup olamayacağı belirlenmelidir. Dava dışı belediye ile davalı ... arasında Sosyal Güvenlik Kurumuna olan tasarruf teşvik borçlarını da içeren kurum alacakları yönünden bir yeniden yapılandırma noktasında bir

uzlaşmaya gidilmemiş olması durumunda husumetin Hazine Müsteşarlığına yöneltilmesi mümkün olmaz. Böyle bir durumda ödenmeyen tasarruf teşvik alacaklarından işverenin sorumluluğuna gidilmelidir.

Yukarıdaki bent uyarınca yapılacak olan inceleme sonucunda davalı ... Müsteşarlığının sorumlu olduğu kabul edildiği taktirde işin esası hakkında bir karar verilmelidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, 08.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/27294, Karar No: 2011/8403, Tarih: 05.05.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/27294 E.  ,  2011/8403 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya 3. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 20/04/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

HUMK.nun 193.maddesinde; "… görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi üzerine davacının karşı tarafa görevli veya yetkili mahkemede tebligat yaptırması zorunludur. Her iki halde, kararın kesinleşmesi tarihinden itibaren 10 gün içinde yeniden dilekçe verilmesi veya yeniden çağrı kağıdı tebliğ ettirilmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır" hükmü yer almaktadır. Aynı kural takip hukukunda da geçerlidir.

Somut olayda, alacaklı, yetkisiz Şişli  İcra Dairesinde borçlu aleyhinde takip  başlatmış, borçlunun süresi içerisinde yetki itirazı  üzerine, Şişli 3. İcra Mahkemesinin 04.03.2009 tarih ve 2009/329-197 sayılı kararı ile Şişli  İcra Müdürlüğü’nün yetkisizliğine, talep halinde dosyanın yetkili Konya İcra Müdürlüğüne  gönderilmesine  karar  verilmiş ve iş bu karar  15.01.2010 tarihinde  temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

Alacaklı vekili 03.02.2010 tarihinde (10 günlük yasal süreden sonra) Şişli 7.İcra Müdürlüğü’ne müracaat ederek dosyanın Konya İcra Müdürlüğü’ne gönderilmesini  talep etmiştir. Konya İcra Müdürlüğünce yeniden harç alınmadan, borçluya ödeme  emri  gönderilmiş, borçlu vekili süresi içinde  icra mahkemesine başvurarak borca itirazda  bulunmuştur.

Konya İcra Mahkemesince, HUMK.nun 193.maddesi re’sen nazara alınarak, 10 günlük yasal süre içerisinde dosyanın yetkili icra dairesine gönderilmesi talep edilmediğinden, takibin açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenerek  yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ  : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 05.05.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/34133, Karar No: 2013/3928, Tarih: 01.02.2013

**8. Ceza Dairesi         2012/34133 E.  ,  2013/3928 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük ve müsadere

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığın yüzüne karşı 05.06.2012 tarihinde tefhim olunan hükmü, CMUK.nun 310. maddesinde belirtilen bir haftalık yasal süreden sonra 14.06.2012 günü temyiz eden sanığın vaki temyiz isteminin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK.nun 317. maddesi gereğince (REDDİNE), 01.02.2013 gü- nünde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/868, Karar No: 2011/6394, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/868 E.  ,  2011/6394 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ..., ..., ...'in beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama-bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.