muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/5159, Karar No: 2009/11722, Tarih: 19.10.2009

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2009/5159 E.  ,  2009/11722 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi(Hakem Sıfatı İle

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, davalının sorumluluk alanı içerisinde kalan hemzemin geçitlere, davalının yükümlülüğünde olan işaret ve levhaların kendileri tarafından konulduğunu ileri sürerek, maliyet bedeli olan 49.690,96-YTL’nin fatura tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davacı kurumdan işaret ve levha konulması için talepte bulunmadıklarını, istenen miktarın fahiş olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, 3533 Sayılı Yasa gereği hakem sıfatı ile davaya bakılarak, davanın kabulüne dair verdiği karar davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1-3533 sayılı Mecburi Tahkim Kanununun 1.maddesi gereğince, umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyeler, sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan, adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar, 3533 sayılı mecburi Tahkim Kanununda yazılı tahkim usulüne göre halledilir. Bir uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa hükümlerine göre bakılabilmesi için, davanın her iki tarafının da Yasanın birinci maddesinde sayılan kamu kurumundan olması gerekir. Taraflardan birisi yasada belirtilen kamu kuruluşu değilse, davaya mecburi hakem sıfatıyla bakılamaz. Davalının 3533 sayılı yasada belirtilen kamu kurumu olduğu konusunda duraksama yoktur.

Davacı TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü ise,28.10.1984 tarihli 18559 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ana statüsü gereğince ve 233 sayılı kanun hükmünde kararnamenin 2. maddesinin 3. bendi ile kararnamenin ekindeki listeye göre, 2009/5159-11722

Davacı TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü ise,28.10.1984 tarihli 18559 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ana statüsü gereğince ve 233 sayılı kanun hükmünde kararnamenin 2. maddesinin 3. bendi ile kararnamenin ekindeki listeye göre, 2009/5159-11722

Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı bir kamu iktisadi teşebbüsüdür. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4.maddesine göre, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tâbi, ancak Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve Sayıştayın denetimine tabi değildir. Ana statüsünün 3. maddesinin 2. ve 3. bentlerinde, kuruluşun kanun hükmünde kararnamenin ana statü hükümleri saklı kalmak üzere, özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu, Genel Muhasebe Kanunu, Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve Sayıştayın denetimine tâbi olmadığı belirtilmiştir. 5018 sayılı kanuna ekli genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerini gösteren (1) sayılı cetvelde de TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü gösterilmemiştir. O halde, davacı TCDD'nin, 3533 sayılı Yasada gösterilen daire ve kuruluşlardan olmadığı sonucuna varılmaktadır. Öyle olunca, TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü mecburi hakem yargılamasına da tâbi değildir. Dairemiz eski uygulamalarında, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünü mecburi hakem yargılamasına tâbi olarak kabul etmiş ise de, son uygulamalarında mecburi hakeme tâbi olmadığı kabul edilerek bu doğrultuda karar verilmektedir.

Açıklanan nedenlerle, somut uyuşmazlığın çözümünde de hakem sıfatı ile mahallin yüksek dereceli hukuk hakimi görevli değildir. Davaya bakmak, genel mahkemelerin görevi içinde kalır. Kural olarak, 3533 sayılı yasaya göre verilen kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz, ancak kararı veren hakeme itiraz edilebilir ise de, görev kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her safhasında re'sen nazara alınması gerekir. Bu nedenle, hakemin, görevini aşarak yazılı şekilde hüküm kurmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ:Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, 2 nolu bentte açıklanan nedenle davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, 19.10.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8021, Karar No: 2015/8589, Tarih: 22.04.2015

**2. Ceza Dairesi         2015/8021 E.  ,  2015/8589 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2014/242460

MAHKEMESİ : Diyarbakır 7. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 15/05/2014

NUMARASI : 2014/118 (E) ve 2014/319 (K)

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

15.05.2014 günü yüze karşı verilen hükmü, yasal bir haftalık temyiz süresinden sonra 23.05.2014 günü temyiz eden katılan vekilinin, süresinde olmayan temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE, 22.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/12330, Karar No: 2013/11895, Tarih: 09.12.2013

**5. Ceza Dairesi         2012/12330 E.  ,  2013/11895 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Edimin ifasına fesat karıştırma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanıklar hakkında edimin ifasına fesat karıştırmak suçundan iddianame ile kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasanın 17 ve 18. maddelerine göre Hazinenin bu suçun zarar göreni olduğu, bu sıfatının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip olduğu davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün ve ilgili kurumun duruşmadan haberdar edilmesi gerektiği, diğer yandan aynı Kanunun 260/1. maddesine göre de kamu davasından haberdar edilmemiş ya da haberdar olmamış bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada Hazinenin ve ... İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliğinin duruşmadan haberdar edildiğine ve temyiz hakkını kullanabilmesi için hükmün tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığının anlaşılması karşısında; evvela davanın Hazineye ve ... İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliğine haber verildiğini ve hükmün tebliğ edildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosyasına eklenmesi, aksi halde anılan tebligat noksanlığı giderilerek hükmün temyiz edilmesi durumunda bu konuda ek tebliğname düzenlendikten sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 09/12/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1993, Karar No: 2013/3383, Tarih: 09.04.2013

**16. Hukuk Dairesi         2013/1993 E.  ,  2013/3383 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

1-) Mera tespitine esas alınan ... Asliye 2. Hukuk Mahkemesinin 18.07.1979 tarih, 1974/148-1979/390 esas ve karar sayılı dosyasının getirtilerek dosya içine konulması,

2-) Nisan 1300 tarih 39 sıra ve Kanunisani 307 tarih 106 sıra numaralı tapu kayıtlarının tesisinden itibaren tüm tedavülleriyle birlikte varsa haritasının getirtilerek dosya içine konulması,

3-) Nisan 1300 tarih 39 sıra ve Kanunisani 307 tarih 106 sıra numaralı tapu kayıtlarının kadastro sırasında revizyon görüp görmediği, revizyon görmüş ise revizyon gördüğü parsellere ait tespitlerin kesinleşip kesinleşmediğinin araştırılarak revizyon gördükleri parsellere ait onaylı tutanak örneklerinin ve mahkeme kararı ile kesinleşmiş olanlar var ise bunlara ilişkin onaylı karar örnekleri ile Yargıtay denetiminden geçenlere ait ilgili Yargıtay kararlarının onaylı örneklerinin getirtilerek dosyasına konulması,

4-) Birleşen dosya davacıları ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a kararın tebliğine dair bir belge veya bilgi bulunmadığı gibi kararın tebliğ edildiği Av....'in, adı geçen davacıların vekili olduğuna dair bir vekaletname de bulunmamaktadır. Bu nedenle, varsa vekaletnamelerin dosya içine konulması; aksi takdirde kararın, adı geçen davacılara tebliğine dair tebliğ belgesinin dosya içine konulması veya kayıtlara dayanılarak tebliğ gününün açıklanması; tebliğ edilmemiş ise, kararın, adı geçen davacılara 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde tebliğ edilerek temyiz süresinin beklenmesi ve temyiz süresi geçtikten sonra inceleme yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 09.04.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29468, Karar No: 2013/34823, Tarih: 18.11.2013

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2013/29468 E.  ,  2013/34823 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

HÜKÜM : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

1-Ceza Yargılama Yasasında mahkemeye gelmemiş sanık hakkında duruşma yapılamayacağına ilişkin temel kuralın istisnalarından biri olarak öngörülen 5271 sayılı CMK'nın 193/2. maddesinin "ilk bakışta eylemin suç oluşturmayacağı ve derhal beraat kararı verilebilecek" hâllerle sınırlı olarak uygulanabileceği, bu hâller dışında, mutlaka sanığın sorgusunun yapılmasının gerektiği gözetilmeyip, sanığın savunması yöntemince saptanmadan hüküm kurulması,

2-02.07.2012 tarihinde kabul edilerek, 28344 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava Ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanunun Geçici 2. maddesinin l. fıkrası uyarınca aynı maddenin 2. fıkrası gereğince, normal tarifeye göre belirlenen cezasız ve vergisiz kaçak tüketim bedeli olan kurum zararını tazmin etmesi halinde sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gözetilerek, sanığın kurum zararını giderip gidermediği sorularak, giderilmediğinin tespiti halinde, “cezasız ve vergisiz kurum zararını giderdiği takdirde hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verileceğine” dair bildirimde bulunularak ve 6 aylık süre de beklendikten sonra sonucuna göre hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 18.11.2013 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/6760, Karar No: 2009/2808, Tarih: 07.04.2009

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2008/6760 E.  ,  2009/2808 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin davalıdan satın aldığı örme makine yağını makinada kullanarak, dava dışı şirketin temin ettiği ipliklerle fason örgü işlemi yapıp, ham kumaşları teslim ettiğini, dava dışı firmanın ham kumaşları boyamasından sonra kumaşlarda izler tespit ettiğini, İTÜ.’den aldığı raporda kumaşlardaki izlerin örme makine yağından kaynaklanan yağ izi olduğunun belirtildiğini, durumun davalıya anlatılıp, makine yağından kullanılmayan 140 kg’nın ayıplı olduğu şerhi ile iade edildiğini, dava dışı şirtekin uğradığı zararla ilgili olarak reklamasyon faturası keşidesinden sonra bu tutarın tazmininin ihtarname ile de davalıdan istendiği halde bundan sonuç alınamadığını ileri sürerek dava dışı ... Yağ AŞ. ve ...Sigorta AŞ.’ye karşı talepte bulunma hakkı ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla davalıdan satın alınan ayıplı makina yağının kullanımından doğan zarar tutarı olan 31.380.00 YTL’nin ihtarname tarihinden geçerli değişen oranlarda reeskont faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın üretici firma ... Yağlar San.Tic. AŞ.’ye ihbarını talep ettiği gibi, yapılan tespiti kabul etmediklerini, iade edilen malı müşteri memnuniyeti çerçevesinde geri aldıklarını, bunu ayıp ihbarının kabulü olarak yorumlanmasının iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Dava ihbar olunan ….AŞ. vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan deliller, yargılama sırasında İTÜ'den alınan rapora göre, davacının sipariş üzerine dava dışı firmaya ördüğü kumaşlarda iğne/platin izleri ile birlikte yağ izi taşıdığından ayıplı olduğu, ancak kumaşta oluşan bu ayıbın kullanılan yağın niteliğinden değil, yapılan işe uygun yağ seçilmemiş olmasından kaynaklandığı, davacının bunun aksini kanıtlayamadığının anlaşılmasına göre ayıp ihbarının süresinde olup olmadığı hususundaki tartışmalara girilmesine gerek olmadığı, davalının 140 kg yağı iade almasının satılan malın ayıplı olduğunun kabulü anlamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davacının yerinde görülmeyen davasının reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 07.04.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11054, Karar No: 2013/10754, Tarih: 31.10.2013

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2012/11054 E.  ,  2013/10754 K.**

**"İçtihat Metni"**

İftira ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından sanık ...'in yapılan yargılaması sonunda; atılı suçlardan beraatine dair ...Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 04.04.2006 gün ve 2005/827 Esas, 2006/262 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi O Yer Cumhuriyet Savcısı tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Yüksek 4. Ceza Dairesinin görevsizlik kararı ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Dosya içeriğine göre, sanığın araba almak için gittiği... İlçesinde müşteki ile tanıştığını ve müştekiye ait aracı almak hususunda anlaştıklarını, daha sonra akşam saatlerinde buluşarak kendi arabası ile alacağı arabaya bakmak üzere... Sanayii'ne giderken ıssız bir sokakta, müştekinin kimliği tespit edilemeyen arkadaşı ile birlikte silah çekerek kendisinin elini ve ayaklarını bağlayarak etkisiz hale getirdikten sonra parasını alarak olay yerini terk ettiklerini, olayı telefonla yetkililere haber verdiğini beyan etmesi üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturma sonucunda soyut iddiadan başka delil bulunmaması nedeniyle yağma suçundan 29.12.2005 tarihinde takipsizlik kararı verildiği, müştekinin bu olay nedeniyle 1 gün gözaltında kaldığının anlaşılmış olması karşısında, müştekinin suç tarihinde Van ilinde olduğunun otel ve cep telefonu görüşme kayıtları ile sabit olması, yağma iddiasının maddi delillere dayanmadığı ve aralarında husumette bulunduğu gözetildiğinde, sanığın sübut bulan iftira ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından mahkûmiyetine karar verilmesi gerekirken delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek atılı suçlardan beraatine hükmolunması,

Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 31.10.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/862, Karar No: 2011/6021, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/862 E.  ,  2011/6021 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ... 'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.