muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/369, Karar No: 2024/462, Tarih: 25.09.2024

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; işçilik alacaklarının tahsili istemiyle davalı işveren aleyhine açılan davanın yargılaması sonucu verilen kararın gerekçesinde, "Dosyada toplanan tüm deliller, talep, cevap, tanık beyanları, bilirkişi raporu, ıslah dilekçesi ve mahkememizin kabulüne göre, davacının davalı şirket yüklenimindeki inşaatlarda 2003-2009 yılları arasında çalıştığı, dinlenen tanık beyanlarında kış aylarında, yağışlı havalarda işe ara verildiğinin beyan edildiği, davalı işveren şirket tarafından SGK' ya birden fazla işe giriş bildirgesi verildiği, Yargıtay yerleşik içtihatlarında, birden fazla sigortalı işe giriş bildirgesi verilmesinin işçinin çalışmasının sürekli olmayıp kesintili olduğuna karine teşkil ettiği, bu durumun aksinin eş değerde belgelerle ispat edilebileceğinin belirtildiği, bu durumda davacının davalı şirkette geçen hizmet süresinin toplam 4 yıl, 7 ay, 26 gün olduğu tespit edilmiştir." değerlendirmesine yer verilerek 4 yıl, 7 ay, 26 günlük çalışma süresi üzerinden yapılan hesaplama sonucu belirlenen işçilik alacaklarının hüküm altına alındığı ve kararın davacı tarafından temyiz edilmeksizin Yargıtay 9. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği ancak bozma kararında hizmet süresi yönünden ortaya çıkan kesin hükme hukuksal değer verilmeyip yeni tanıkların belirlenmesi gereğine değinildiği, diğer taraftan Kurumun eksik gün bildirimlerini uyuşmazlık konusu yapmadığı, hava koşullarına göre işe ara verildiğine ilişkin tanık beyanları üzerinde durulmadığı, Kurum tarafından eksik bildirim nedeniyle işlem yapılmayıp eksik gün bildirim kodlarının hizmet döküm cetveline işlenmiş olması hâlinde eksik bildirim kodu bulunan aylar açısından 30 günden az çalışmanın gerçekliği konusunda yasal karinenin varlığından söz edilmesi gerektiği, ayrıca işçilik alacaklarına ilişkin davada kesin hükme dayanak alınan tanık beyanlarının eldeki davada hangi sebeple kanıt değeri taşımadıkları da belirtilmeksizin soyut düzeyde araştırma ve inceleme öngören bozma gereklerine uyulmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılan dava ile hizmet tespiti davalarının farklı yargılama usullerine tabi olduğunu, bu davada dinlenen tanıkların ortak anlatımlarına göre müvekkilinin 2003-2009 yılları arasındaki çalışmalarının kesintisiz olduğunu ve davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; 05.11.2003-29.01.2009 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerin tespiti istemiyle açılan eldeki davada Bölge Adliye Mahkemesince davanın reddi yönünde verilen kararın isabetli olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre bozma kararında belirtilen araştırma ve incelemeler yapılarak sonucuna göre karar verilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrası ile 86 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası, Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 79 uncu maddesinin onuncu fıkrası.

2. Değerlendirme

1. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; "Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlar ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir." yönünde düzenleme bulunmaktadır.

2. Bu durumda 01.10.2008 tarihinden önceki döneme ilişkin hizmet tespiti uyuşmazlıklarında mülga 506 sayılı Kanun; bu tarihten sonraki dönem bakımından ise 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

3. Mülga 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin onuncu fıkrasında "Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır." hükmü bulunmaktadır. 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası da aynı doğrultudadır.

4. Öte yandan 506 sayılı Kanun'un 2 ve 6 ncı maddelerinde öngörülen koşulların oluşmasıyla birlikte çalıştırılanlar, kendiliğinden sigortalı sayılırlar. Ancak, bu kimselerin ayrıca aynı Kanun'un 3 üncü maddesinde sayılan istisnalara girmemesi gerekir. Çalıştırılanların, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın sigortalı niteliğini kazanmaları 506 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan açık hüküm gereğidir (5510 sayılı Kanun md. 4 ve 92).

5. Ne var ki sigortalılığın oluşumu için fiili çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Fiili ve gerçek bir çalışmanın varlığı tespit edilmediği sürece sigortalılıktan söz edilemez.

6. Gelinen bu noktada fiili çalışmanın varlığının hangi kanıt ve olgularla belirleneceği konusu üzerinde durulmalıdır.

7. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabileceğinden bu davalarda işyerinde tutulması gerekli dosyalar ile Kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılmalı, ücret bordroları getirtilmeli, müfettiş raporları olup olmadığı araştırılmalı, mümkün oldukça tespiti istenen dönemde işyerinin yönetici ve görevlileri, işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde, tarafları veya işyerini bilen veya bilebilecek durumda olanlar kolluk aracılığıyla araştırılarak saptanmalı, sigortalının hangi işte hangi süre ile çalıştığı, çalışmanın konusu, sürekli, kesintili, mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında beyanları alınarak tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli, beyanları diğer yan delillerle desteklenmelidir.

8. Bu amaçla tanıkların hizmet tespiti istenen tarihte işyeri veya komşu işyeri sigortalısı ya da işvereni olup olmadıkları araştırılmalı, davalı Kurumdan, bu kişilerin belirtilen tarihte sigortalılık bildirimlerinin hangi işyerinden yapılmış olduğu da sorularak elde edilen bilgilerin beyanlarında belirttikleri olgularla örtüşüp örtüşmediği de irdelenmeli, işyerinin kapsamı ve kapasitesi ile niteliği bu beyanlar çerçevesinde kontrol edilmelidir.

9. Diğer taraftan bu davalarda işverenin çalışma olgusunu kabulü ya da reddinin tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı da göz önünde tutulmalıdır.

10. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.05.2021 tarihli ve 2017/(21)10-2130 Esas, 2021/640 Karar; 09.11.2022 tarihli ve 2021/(21)10-553 Esas, 2022/1475 Karar ile 07.02.2024 tarihli ve 2023/10-764 Esas, 2024/73 Karar sayılı kararlarında da aynı ilkeler benimsenmiştir.

9. Diğer taraftan bu davalarda işverenin çalışma olgusunu kabulü ya da reddinin tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı da göz önünde tutulmalıdır.

10. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.05.2021 tarihli ve 2017/(21)10-2130 Esas, 2021/640 Karar; 09.11.2022 tarihli ve 2021/(21)10-553 Esas, 2022/1475 Karar ile 07.02.2024 tarihli ve 2023/10-764 Esas, 2024/73 Karar sayılı kararlarında da aynı ilkeler benimsenmiştir.

11. Öte yandan, hizmet tespiti davaları, sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan yasal haklardan faydalanmak için açılan, Sosyal Güvenlik Kurumunun da kanuni hasım olarak yer aldığı davalardır. Yasal dayanağını 5510 sayılı Kanun'un 86/9 (506 sayılı Kanun md. 79/10) maddesinden almaktadır. Sosyal güvenlik hukukunun hem kamu hukuku hem de özel hukuk alanında kalan özellikleri dikkate alındığında özellikle hizmet tespiti davalarında kendiliğinden araştırma ilkesinin ağır bastığı görülür. Bu nedenle hâkim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümlülüğü bulunmaktadır.

12. İşçilik alacakları davaları ise 4857 sayılı İş Kanunu'ndan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalarda temel olarak tasarruf ilkesi ve taraflarca getirilme ilkesi uygulanmakta olup hâkim delillere kendiliğinden başvuramaz. Kaldı ki, Kurum bu davalarda davalı olarak yer almamaktadır. Bu nedenle davada taraf olmayan Kurum yönünden işçilik alacağı davasında verilen kararın bağlayıcılığı da bulunmamaktadır.

13. Her iki dava türünün, tarafların statüsü, hâkimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Nitekim bu temel farklar sebebiyle işçilik alacakları davasında verilen karar, hizmet tespiti davasında kuvvetli delil olarak kabul edilmektedir (YHGK 04.05.2016 tarihli ve 2014/21-926 Esas, 2016/582 Karar; 22.02.2017 tarihli ve 2015/22-2709 Esas, 2017/314 Karar; 08.06.2022 tarihli ve 2020/(21)10-280 Esas, 2022/871 Karar).

14. Somut olayda 05.11.2003-29.01.2009 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde kesintisiz çalışma iddiası ile Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespiti istemiyle açılan eldeki davada davacı adına, davalı işverence on üç ayrı işyerinden eksik gün bildirim nedeni puantaj kaydı gösterilmek suretiyle kısmi bildirim yapıldığı, davacı tarafından davalı işverene karşı işçilik alacaklarının tahsili talebiyle açılan davada alınan bilirkişi raporunda tanıkların yağışlı havalarda ve kış aylarında inşaat işine ara verildiğini beyan ettikleri, birden fazla işe giriş bildirgesinin de kesintili çalışmanın karinesi olduğu, aksinin eş değer belgelerle ispatlanması gerektiği belirtilerek hizmet süresinin Kuruma bildirilen çalışmaların toplanması suretiyle belirlendiği ve buna göre alacak hesabı yapıldığı, Mahkemece bu rapor doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, hizmet tespitine ilişkin eldeki davada ise İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verildiği, davalı ve fer'î müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından tanıkların kesintili çalışmayı doğruladıkları, kesinleşen alacak davasında dinlenen tanık beyanlarının da aynı doğrultuda olduğu ve alacak davasında çalışmanın kesintili kabul edildiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

15. Mahkemece Kurum kayıtları, dönem bordroları celbedilmiş, bordro tanıkları dinlenerek komşu işyerleri ve üstlenilen işlere ilişkin sözleşme dönemleri araştırılmış ise de ücret bordroları ve puantaj kayıtları getirtilmediği gibi Kuruma yapılan eksik gün bildirimleri de araştırılmamıştır. Bu itibarla verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayanmakta olup davalı işverenden ücret bordroları ve puantaj kayıtları istenerek davacının imzasını içeren sözkonusu belgelerden imzanın kendisine aidiyeti davacı sigortalı tarafından kabul edilenler ile imzası inkar edilip de davacıya aidiyeti ehil bilirkişi marifetiyle tespit edilenler ve yine hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler yönünden bu belgelerin, aksinin eşdeğer belgelerle ispatlanana kadar geçerli olduğu gözetilerek dönem bordrolarında kayıtlı sigortalılar çalışmaların ayda 30 günün altında bildirilmesi bakımından tanık sıfatıyla dinlenmeli, işyerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınarak eksik gün bildirimlerinin nedeni ve dayanağı da araştırıldıktan sonra işçilik alacakları davasında verilen kesinleşmiş kararın kesin hüküm veya kesin delil olmayıp kuvvetli delil teşkil ettiği dikkate alınmak suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

16. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulması gerektiği ileri sürülmüşse de bu görüş, Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

16. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulması gerektiği ileri sürülmüşse de bu görüş, Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

17. Hâl böyle olunca direnme kararı yukarıda açıklanan genişletilmiş gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan genişletilmiş gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.09.2024 tarihinde yapılan ikinci görüşmede oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6381, Karar No: 2021/1202, Tarih: 04.02.2021

**10. Hukuk Dairesi         2019/6381 E.  ,  2021/1202 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Genel bütçeye dahil olan davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'nın 13/j. maddesi uyarınca harçtan muaf olduğu, karar ve ilam harcından davalının sorumlu tutulmaması gerektiği gözetilmeksizin davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı aleyhine harç yükletilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Ne var ki; bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2. maddesi gereğince verilen karar, düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Hüküm fıkrasının 9. bendinde yer alan "346,00 TL" ibaresinden sonra gelen "ile 21,15 TL peşin ödenen ve 21,15 başvuru harç toplamı 388,30 TL" ibarelerinin silinmesine, hükme "Davalı kurumun harçtan muaf olması sebebiyle 21,15 TL peşin ödenen ve 21,15 başvuru harç toplamı olan 42,30 TL harcın talep halinde davacıya iadesine" ibarelerinin yazılmasına, hükmün 10. bendinin hüküm fıkrasından çıkarılmasına ve hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 04.02.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6903, Karar No: 2012/1922, Tarih: 21.02.2012

**17. Hukuk Dairesi         2011/6903 E.  ,  2012/1922 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı ... vekilince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 21.2.2012 Salı günü taraflardan gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalılardan borçlu ... aleyhine icra takibi yaptıklarını, borcu karşılayacak malı bulunamadığını bu nedenle borçlunun sahibi olduğu dükkanı diğer davalı ...’a satışına ilişkin tasarrufun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... davanın reddini istemiş, diğer davalı ... ise cevap vermemiştir.

Mahkemece, satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında fahiş fark bulunması, davalıların yakın arkadaş olmaları ve satışın muvazaalı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının dayandığı delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, borçlu ... ile 3. kişi ...’ın iş yerlerinin birbirine yakın olması, birbirlerini tanımaları ve aralarında yakın arkadaşlık ilişkisinin bulunmasına, bu hale göre ...’ın borçlunun mali durumu ile alacaklıları ızrar kastını bilen veya bilebilecek kişilerden olması ve kararda yazılı diğer gerekçelere göre davalı ... vekilinin yerinde olmayan temyiz itirazlarının

reddi ile usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA ve duruşmada vekille temsil olunmayan davacı yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, aşağıda dökümü yazılı 1.202,80 TL kalan onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına 21.2.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7906, Karar No: 2010/9279, Tarih: 23.09.2010

**1. Hukuk Dairesi         2010/7906 E.  ,  2010/9279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÜYÜKÇEKMECE 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 28/07/2009

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, ...ada 1 parsel sayılı taşınmazda palmiye sitesi inşa ettiklerini, malzeme temini amacıyla davalı ... Tic. A.Ş. ile sözleşme imzaladıklarını, daha sonra ek bir protokol daha yapıp inşa ettikleri 18 parça taşınmazı diğer davalılara satış suretiyle temlik ettiklerini, davalıların satış bedelinin bir kısmını barter çeki ile ödediklerini, anılan çekleri kullanıp malzeme temininin ve işçilik ödemelerinin söz konusu olmadığını, kandırıldıklarını ileri sürüp, tapu kayıtlarının iptali ile davacı A. adına tesciline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı H. H. dava konusu taşınmazlardan 52 nolu bağımsız bölümü davacı A.dan satış suretiyle, diğer taşınmazları ise dava dışı kooperatiften tahsis suretiyle edindiğini, iddiaların doğru olmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur. Diğer davalılara, usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmemiştir.

Mahkemece, davacıların kesin süre içinde eksik harcı ikmal etmedikleri gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Karar, davacılar tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla, tetkik hakimi   raporu okundu. Düşüncesi alındı. Dosya incelendi. Gereği görüşülüp, düşünüldü.

Dava, tapu iptali ve tescili isteğine ilişkindir.

Mahkemece, davanın açılmamış sayılmasına  karar verilmiştir.

Bilindiği ve HUMK.nun 409. maddesinde düzenlendiği üzere işlemden kaldırılmış ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakıldığında HUMK.nun 409/5. maddesi hükmü gereği davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği tabidir.

Ayraca, Hukuk Genel Kurulunun bir çok ilamında da açıkça vurgulandığı üzere, mahkemelerin gerek maddi hukuka ve gerekse usul hukukuna ilişkin ara kararlarının hiçbir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açık olması ve sonuçlarının sıfatı ne olursa olsun ilgilisine bildirilmesi zorunludur.

Öte yandan, davaların kısa zamanda sonuçlandırılması, adaletin bir an önce tecellisi için, taraflarca veya Mahkemelerce yapılması gereken bir kısım adli işlemler sürelere bağlanmıştır. Bilindiği üzere bu sürelerin bazılarını kanun bizzat belirlerken bir kısmını işin özelliğine, tarafların durumlarına göre belirlemesi için hakime bırakmıştır. Kanuni süreler açıkca belirtilen ayrıcalıklar dışında kesindir. Bu nedenle  HUMK.nun l59. maddesi açık hükmünde belirtildiği gibi kanunun

Öte yandan, davaların kısa zamanda sonuçlandırılması, adaletin bir an önce tecellisi için, taraflarca veya Mahkemelerce yapılması gereken bir kısım adli işlemler sürelere bağlanmıştır. Bilindiği üzere bu sürelerin bazılarını kanun bizzat belirlerken bir kısmını işin özelliğine, tarafların durumlarına göre belirlemesi için hakime bırakmıştır. Kanuni süreler açıkca belirtilen ayrıcalıklar dışında kesindir. Bu nedenle  HUMK.nun l59. maddesi açık hükmünde belirtildiği gibi kanunun

tayin ettiği süreler hakim tarafından azaltıp çoğaltılamaz. Buna karşın, aynı yasanın l63. maddesine göre hakimin belirlediği süreler ise kural olarak kesin değildir. Hakim tayin ettiği süreyi henüz dolmadan azaltıp çoğaltacağı gibi, süre geçtikten sonra da tarafın isteği üzerine yeni bir süre tanıma yoluna da gidebilir. Bu takdirde verilen ikinci süre kesindir. Ancak, hakim kendi belirlediği sürenin kesin olduğuna da karar verebilir. Kesin sürenin tayin edilmesi halinde, karşı taraf yararına usulü kazanılmış hak doğacağı da kuşkusuzdur. Hemen belirtmek gerekir ki,ister kanun, isterse hakim tarafından tayin edilmiş olsun kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak yoktur. Böylece kesin sürenin kaçırılması; o delile veya hakka  dayanamamak gibi ağır sonuçları birlikte getirmekte, bazan davanın kaybedilmesine dahi neden olmaktadır. Bu itibarla geciken adaletinde bir adaletsizlik olduğu düşüncesinden hareketle, davaların yok yere uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere konan kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Öncelikle, kesin süreye ilişkin ara kararı her türlü yanlış anlaşılmayı önliyecek biçimde açık ve eksiksiz yazılmalı, yapılacak işler teker teker belirtilmelidir. Bunun yanında verilen süre yeterli, emredilen işler, gerekli ve yapılabilir nitelik taşımalı, ayrıca hakim süreye uyulmamanın sonuçlarını açıkca anlatmalı, tarafları uyarmalıdır. Öte yandan, kesin süre tarafların yanında hakimi de bağlayacağından uyulmaması halinde gereği hakim tarafından hemen yerine getirilmelidir.

Somut olayda ise, mahkemece taşınmazların gerçek değeri olarak kabul edilen meblağ üzerinden 07.05.2009 tarihli oturumda, eksik harcın ikmali bakımından davacı tarafa kesin önel verilmiş ise de, anılan dava değerinin neden ibaret olduğu ve buna terettüp eden harcın miktarı (yatırılması gereken harç) belirtilmemiştir.

Bu durumda; açıklanan ilkelere uygun olmayan kesin önel esas alınarak HUMK.nun 409/5. maddesinden söz edilerek davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin doğru olduğu söylenemez.

Ayrıca; davacı vekili 28.07.2009 tarihli oturumda, yatırılması istenen harç temin edilinceye kadar davayı atiye terk etmek istediğini bildirdiği halde, bu isteğinde mahkemece değerlendirilmemiş ve karşılanmamış olması da isabetsizdir.

Bu durumda; açıklanan ilkelere uygun olmayan kesin önel esas alınarak HUMK.nun 409/5. maddesinden söz edilerek davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin doğru olduğu söylenemez.

Ayrıca; davacı vekili 28.07.2009 tarihli oturumda, yatırılması istenen harç temin edilinceye kadar davayı atiye terk etmek istediğini bildirdiği halde, bu isteğinde mahkemece değerlendirilmemiş ve karşılanmamış olması da isabetsizdir.

Öyleyse, davacıların anılan hususlara ilişkin temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile Kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle HUMK.'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,  23.9.2010  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.