muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/9552, Karar No: 2012/2633, Tarih: 24.02.2012

Kararı davalı taraf temyiz etmiştir.

4857 sayılı Kanun’un 22. maddesi uyarınca “işveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı  olarak  kabul  edilmeyen  değişiklikler  işçiyi  bağlamaz.  İşçi  değişiklik

önerisini bu süre içinde kabul etmezse, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçi bu durumda 17 ila 21. madde hükümlerine göre dava açabilir.” Getirilen bu düzenleme ile işçinin iş şartlarında esaslı değişikliği kabul etmemesi halinde işveren ya bu değişikliği yapmamak ya da iş sözleşmesini feshetmek zorunda kalmaktadır. Böylece işçi sadece kıdem tazminatı değil, sözleşmenin işveren feshine bağlanan bütün haklarını isteyebilmekte, iş güvencesi hükümlerinden yararlanma koşulları varsa feshin geçersizliğini ve işyerine iadeyi talep edebilme olanağını elde etmektedir. Başka bir anlatımla, işverenin iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik yapmak istediği durumlarda işçinin feshe zorlanması yerine, sözleşmeyi fesih riski işverene yüklenmektedir.

İşçinin sözleşme ile kararlaştırılan işyerinin değiştirilmesi, iş şartlarından esaslı değişikliklere bir örnektir. Keza işçinin yaptığı işin niteliğindeki değişiklik de işçi açısından iş şartlarından esaslı değişikliktir.

İşyerinde iş şartlarında değişikliği gerektirmeyen çalıştırılma imkânı, değiştirilmiş iş şartları altında çalıştırılabileceği başka bir çalışma yerine nakilden önce uygulanması gereken tedbirdir. İşçinin iş şartlarının değiştirilmesi gerekmeden çalıştırılabileceği birden fazla çalışma yeri varsa, işveren bunlar arasından birini seçme hakkına sahiptir. İşverenin talimat verme hakkı kapsamında alternatif tedbirler arasında iş şartlarında ve sözleşme değişikliğine neden olmayacak şekilde bir tedbir olanağı var ise ve bu kapsamda bir çalışma yerinde çalıştırabilecekse değişiklik feshine başvurulmaması gerekir.

Dosya içeriğine göre, davalı bankanın Ankara ilindeki Çankaya Şubesinde cari hesaplar yetkilisi olarak çalışan davacının iş sözleşmesi, şubeler muhasebesinin merkezileştirilmesi, kadrosunun merkez işyerine alınması, şubesinde ve Ankara ilinde diğer şubelerde kadrosunun bulunmaması, merkez işyerindeki kadroya da atanmayı kabul etmemesi nedeni ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca feshedilmiştir.

Mahkemece yukarda açıklandığı üzere, organizasyon değişikliği gibi teknik bir konuda teknik bilirkişi incelemesi yapılmadan, dosya üzerinden inceleme yapan hukukçu bilirkişinin hazırladığı rapor esas alınarak sonuca gidilmiştir.

Mahkemece yukarda açıklandığı üzere, organizasyon değişikliği gibi teknik bir konuda teknik bilirkişi incelemesi yapılmadan, dosya üzerinden inceleme yapan hukukçu bilirkişinin hazırladığı rapor esas alınarak sonuca gidilmiştir.

Mahkemece, aralarında banka organizasyonundan anlayan bilirkişi heyeti ile gerekirse işyerinde keşif yapılarak, davacının çalıştığı kadro ve pozisyonda organizasyon değişikliğine gidilip gidilmediği, şubede kadrosunun kaldırılıp kaldırılmadığı, organizasyon değişikliğine gidilmiş ve kadrosu kaldırılmış veya değiştirilmiş ise davacının çalıştığı şubede veya Ankara'daki diğer şubelerde görev tanımına uygun bir kadroda, iş şartlarında esaslı değişiklik olmadan değerlendirme olanağının bulunup bulunmadığı, bulunmuyor ise İstanbul'daki merkez işyerine atanmasının 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesine uygun yapılıp yapılmadığı araştırılmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 24/02/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6819, Karar No: 2020/6299, Tarih: 09.11.2020

**10. Hukuk Dairesi         2020/6819 E.  ,  2020/6299 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, yaşlılık aylığını kesen Kurum işleminin iptali ve hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı 12716992 sigorta sicil numarasına kayıtlı bir kısım hizmetlerin kendisine ait olduğunun tespiti ile tahsis dilekçesinin verildiği 29.06.2011 tarihini takip eden aydan itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasını ve aksi yöndeki kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

Mahkemece 21. Hukuk Dairesinin 2014/12089 Esas - 2015/2099 Karar sayılı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonrasında 12716992 sigorta sicil numarasında kayıtlı olan 1979 yılı 3. dönem 9398.61 işyeri sicili, 1979 yılı 4. dönem 5409.53 işyeri sicili, 1980 yılı 4. dönem 10593.61 işyeri sicili, 2010 yılı 3. aydan 2011 yılı 10. ay sonuna kadar olan çalışmaların davacıya ait olduğuna ve davacıya 01.03.2012 tarihi itibariyle 4/a statüsünde yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 62. maddesinde “Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu isteğinden sonraki aybaşından başlanarak yaşlılık aylığı bağlanır…” hükmü bulunmakta olup 5510 sayılı Yasa'da benzer bir düzenlemeye 28. maddede yer verilmiştir. Buna göre; "...Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için 4. maddenin 1.fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b) bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları ... şarttır".

Kural olarak her dava açıldığı tarihteki koşullara göre sonuçlandırılır ve henüz uyuşmazlık doğmadığından bir hakka hüküm tarihinden sonraki bir tarihten itibaren hak kazanılacağı yönünde hüküm kurulamaz.

Yukarıda belirtilen yasal düzenleme karşısında dava tarihinden sonraki bir tarihte davacının tahsis talebi olmaksızın yaşlılık aylığına hükmedilmesi isabetsizdir.

Kural olarak her dava açıldığı tarihteki koşullara göre sonuçlandırılır ve henüz uyuşmazlık doğmadığından bir hakka hüküm tarihinden sonraki bir tarihten itibaren hak kazanılacağı yönünde hüküm kurulamaz.

Yukarıda belirtilen yasal düzenleme karşısında dava tarihinden sonraki bir tarihte davacının tahsis talebi olmaksızın yaşlılık aylığına hükmedilmesi isabetsizdir.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 05.10.2018 tarihli yazısında, tahsis talep tarihinde mevcut prim gün sayısının 4296 gün olduğu bildirilmiştir. Bu yazıda, kurum açısından davacının ihtilaf bulunmayan hizmetleri her bir yıl açısından prim ödeme gün sayısı ayrıca ve açıkça belirtilecek şekilde gösterilmediğinden, davacının toplam prim ödeme gün sayısı belirlenirken dikkate alınan hizmetleri anlaşılamamaktadır. Yine, davacıya ait sicil dosyası içinde bulunan mükteza cetvelinde davacının 1979 yılında 183 gün, 1980 yılında 60 gün hizmetinin yaşlılık aylığı hesabında dikkate alındığı ve toplam prim ödeme gün sayısının 5005 olarak belirtildiği görülmektedir.

Ayrıca, davacının hizmet cetvelinde 1979 yılı 3. dönemde 9398.61 sicil numaralı işyerinden bildirilen sadece 30 gün hizmeti bulunduğu ve işyeri dönem bordrolarında da 9. ayda hizmeti görünmediği halde, mahkemece 9. ayda 30 gün prim ödeme gününün aidiyetine karar verildiği, 1015380 sicil numaralı işyerinde 2010 yılı 3. ayda hizmet cetvelinde 21 gün göründüğü halde, hüküm bölümünde 26 gün olarak gösterildiği, 2011 yılı 6. ayda hizmet cetvelindeki 29 günün hükümde 30 gün olarak belirtildiği ve 2011 yılı 10. ayda hizmet cetvelinde 20 gün göründüğü halde 30 gün olarak gösterilip, yaşlılık aylığına esas prim ödeme gün sayısı hesaplanırken maddi hataya dayalı bu tespitlere göre karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, ilgili mükteza cetveli de eklenmek suretiyle, davacının 1979 yılında 183 gün, 1980 yılında 60 gün hizmetinin kurum tarafından kabul edilip edilmediği sorulmalı, davacının kurumca ihtilaflı bulunmayan hizmetlerini her bir yıl açısından çalışma gün sayısı ayrıca ve açıkça belirtilecek şekilde gösteren, tahsise esas prim gün sayısını bildirmesi istenmeli, hizmet cetvelinde görünmediği halde mahkemenin hüküm bölümünde maddi hata ile prim ödeme gün sayısı olarak fazladan tespit ettiği süreler düzeltilerek, davacının toplam prim ödeme gün sayısı belirlenmeli, bundan sonra davacının yaşlılık aylığı şartları irdelenerek ve dava tarihinden sonraki bir tarihte yaşlılık aylığına hak kazanacağına dair hüküm kurulamayacağı göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 09.11.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8122, Karar No: 2015/9501, Tarih: 04.05.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/8122 E.  ,  2015/9501 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Sanığın katılan kurum tarafından kesilerek dere kenarına istiflenmiş odunu çalması şeklindeki eyleminin 5237 sayılı TCK'nın 142/1-e maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu gözetilmeden aynı Kanun'un 142/1-a maddesi ile uygulama yapılması,

2-İddianamede suçta kullanılan .. plakalı aracın müsadere edilmesi talep edildiği halde bu hususta harhangi bir karar verilmemesi,

3-Erbaa Asliye Ceza Mahkemesinin 27.06.2006 tarih ve 2006/192-295 E.K. sayılı ilamıyla tekerrüre esas sabıkası bulunan sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 58.maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,

4-5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan hak yoksunluklarının kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden ise mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar geçerli olacağı gözetilmeden, anılan hakların yönelik olduğu kişiler bakımından bir ayrım yapılmadan sanığın aynı Kanun’un 53/1-c. maddesinde yazılı haklardan koşullu salıverme tarihine kadar yoksun bırakılmasına karar verilmesi,

5-Avukatlık Asgari Ücret Tarfesinin 13/1. maddesi uyarınca, kamu davasına katılma üzerine, mahkumiyete karar verilmiş ise vekili bulunan katılan lehine, vekil duruşmalara katılmamış olsa dahi, tarifenin ikinci kısım ikinci bölümünde belirlenen avukatlık ücretinin sanığa yükletilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, Bozmayı gerektirmiş, sanık ve katılan kurum temsilcisinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 04/05/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/20406, Karar No: 2010/6192, Tarih: 08.04.2010

**5. Hukuk Dairesi         2009/20406 E.  ,  2010/6192 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Vek.Av....

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 08.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2013/3527, Karar No: 2013/4165, Tarih: 18.06.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/3527 E.  ,  2013/4165 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit ve alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, davacının kooperatif ortağı olduğunu, davacıya kur'ada isabet eden taşınmazın tapuda devrinin yapılmadığını, ... baskısı ve ihraç tehdidi altında korkutulan müvekkilinin davalı kooperatife 54.969,57 TL gecikme faizi ödemek zorunda kaldığını ileri sürerek, davacının 54.969,57 TL borçlu bulunmadığının tespiti ile ödenen 54.969,57 TL'nın sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının, müvekkili kooperatife olan borçlarını ödemeden kooperatifteki tüm hak ve alacaklarını üçüncü şahsa devir ettiğini, ödemeyi de yeni ortağın yaptığını, üçüncü bir kişinin ödemiş olduğu paranın iadesinin davacı tarafından istenmesinin hukuken mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacının ortaklığı aktif ve pasifi ile birlikte 110.000,00 TL bedelle devrettiği, davacının hissesini devrettiği 03.01.2011 tarihi itibariyle kooperatife ....686,74 TL borçlu olmadığı gerekçesiyle, fazla ödenen bu paranın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

...- Davalı kooperatif vekilinin temyiz itirazları yönünden;

Davacı, kooperatif üyeliğini aktif ve pasifiyle birlikte...'a ........2010 tarihinde devretmiş, dava ....01.2011 tarihinde açılmıştır. Ortaklığını devreden kişi, devirden önceki haklarına dayanarak dava açamayacağı gibi davacıya ait haklar devir alana geçer. Bu durumda, davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığından davanın bu nedenle reddi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

...-Bozma nedenine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarınn bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harçların istek halinde temyiz edenlere iadesine, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, ....06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2012/9545, Karar No: 2012/16125, Tarih: 12.09.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/9545 E.  ,  2012/16125 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

1) Resmi kuruluşların yargı harcından bağışık tutulabilmesi için genel bütçeye dahil idareler arasında yer alması veya özel kanunlarında yargı harcından muaf olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir. Diğer harçlardan bağışık tutulma, yargı harcını kapsamaz.

...İşleri Genel Müdürlüğü 02.11.2011 tarihinde yürürlüğe giren 662 sayılı K.H.K.'nin 58. maddesi uyarınca genel bütçeli idareler arasından çıkartılarak özel bütçeli idareler arasına alınmıştır. Bu nedenle 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi hükmünden kaynaklanan yargı harçlarından muaf değildir.

Mahkeme hükmü, davalı... İşleri Genel Müdürlüğü tarafından süresinde verilen dilekçe ile temyiz edilmişse de, peşin yatırılması gereken harç ödenmemiştir.

HUMK.'nun 434/son maddesi uygulanmak suretiyle bu eksiklik giderildikten,

2) Dava konusu taşınmazın bulunduğu yeri de içine alan bölgede... Genel Müdürlüğü'nce 3083 sayılı Kanun uyarınca toplulaştırma işlemine başlandığı iddia edildiğinden ... Genel Müdürlüğü'nden yapılan toplulaştırma işleminin kesinleşip kesinleşmediği sorularak, kesinleşmiş ise bu husustaki tüm bilgi ve belgeler istenildikten,

Sonra, birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.09.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/1512, Karar No: 2007/14714, Tarih: 01.11.2007

**2. Hukuk Dairesi         2007/1512 E.  ,  2007/14714 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Gaziantep 2. Aile Mahkemesi

TARİHİ :20.11.2006
Yargıtay — Esas No: 2011/5819, Karar No: 2011/6849, Tarih: 01.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/5819 E.  ,  2011/6849 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'in beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının onama ve bozma istemli tebliğnamesiye dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.