muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/7212, Karar No: 2018/6392, Tarih: 30.05.2018

Dava tarihi olan 10.11.2008 tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 4077 sayılı TKHK.’nun 4. maddesinin 2. fıkrası hükmüne göre; tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde açık ayıpları satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’ da gizli ayıpların ne kadar sürede satıcıya ihbar edileceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Öyle olunca, 4077 sayılı TKHK’nun 30. maddesi gereğince, bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde, genel hükümlere göre uyuşmazlığın çözümü gerekli olduğundan, 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun bu konudaki 198. maddesi (6098 sayılı yasanın 223. maddesi) uygulanacaktır. Anılan maddeye göre, alıcı, teslim aldığı malı işlerin olağan akışına göre, imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp gördüğü zaman bunu satıcıya uygun süre içinde ihbar etmekle yükümlüdür. Bunu ihmal ettiği takdirde, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirme ile meydana çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde, bu ayıp sonradan meydana çıkarsa, bu durumu da hemen satıcıya bildirmediği takdirde yine satılanı bu ayıp ile birlikte kabul etmiş sayılır. O halde, gizli ayıpların, dava zamanaşımı süresi içinde ve ayıp ortaya çıktıktan sonra hemen (dürüstlük kuralına uygun olan en kısa sürede), ihbar edilmesi; ayıbın açık mı, yoksa gizli mi olduğunun tayininde ise, ortalama (vasat) bir tüketicinin bilgisinin dikkate alınması, gerekmektedir. 818 sayılı TBK.’nun 198. maddesinde öngörülen süre içinde ihbar edilmeyen ayıplar için dava açılamaz. Hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda ve mahkemece “gizli ayıp”lı olarak belirtilen imalatlar ile ilgili olarak; bu ayıpların “açık” yada “gizli” olup olmadığı ve “gizli ayıp” olarak nitelendirilen izolasyona bağlı su sızıntı izleri, ıslak zeminlerde hatalı eğim verilmesi ve diğer ayıplar yönünden kullanım ve mevsimlerdeki yağmur, kar, güneş ve ısı durumları dikkate alınarak ne zaman oluştuğu yada oluşacağı ve bunu normal vasıflardaki tüketicinin ne zaman farkedebileceği ile bağımsız bölümün teslim tarihi de göz önünde bulundurularak, yasal süresi içinde ayıp ihbarında bulunulup bulunulmadığı hususlarına yeterince yer verilmediği anlaşılmaktadır. 818 sayılı TBK.’nun 198. maddesi hükmü ile gizli ayıplar yönünden kendisine yüklenen “hemen ihbar” mükellefiyetini yerine getirip getirmediğini ispat yükü davacıdadır. Site yönetiminin veya diğer tüketicilerin, tüketici adına ayıp ihbarında bulunma hak ve yetkisi bulunmamaktadır

. 818 sayılı TBK.’nun 198. maddesi hükmü ile gizli ayıplar yönünden kendisine yüklenen “hemen ihbar” mükellefiyetini yerine getirip getirmediğini ispat yükü davacıdadır. Site yönetiminin veya diğer tüketicilerin, tüketici adına ayıp ihbarında bulunma hak ve yetkisi bulunmamaktadır. Hal böyle olunca mahkemece, hükme esas alınan raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden “gizli ayıp” olarak nitelendirilen imalatların, “açık” yada “gizli” ayıplı olup olmadığı ayrıca bu ayıpların ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı hususunda ayıpların niteliği ve ortaya çıktıkları (kullanım ve mevsimlerdeki yağmur, kar, güneş ve ısı durumları dikkate alınarak bu ayıpların ne zaman oluştuğu ya da oluşacağı ve bunu normal vasıflardaki bir tüketicinin ne zaman farkedebileceği) zaman dilimi ile davacının kesin kabul heyetinin duyurusu üzerine taşınmaz ve ortak alandaki bir kısım ayıp ve eksiklikleri bildiren 17.9.2008 tarihli başvurusu da değerlendirilerek (bilirkişi raporunda gizli ayıp olarak kabul edilen ayıplardan bir kısmının duyuru üzerine verilen başvuru dilekçesinde yer almadığı da gözetilerek) tarafların delilleri dikkate alınarak taraf ve yargı denetimine esas gerekçeli ek rapor tanzimi sağlanarak hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda gerekli inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma sebeplerine göre davalıların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenle kararın davalılar yararına BOZULMASINA, 2. bentte açıklanan nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan 302,00 TL harcın istek halinde davalı ... Toplu Konut A.Ş,'ye, 295,10 TL harcın Toki'ye iadesine, HUMK’nun 440/I maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 30/05/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8994, Karar No: 2014/5810, Tarih: 29.04.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/8994 E.  ,  2014/5810 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanıklar ... ve ...ile sanık ... müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 29.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/8159, Karar No: 2014/13158, Tarih: 17.04.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/8159 E.  ,  2014/13158 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : EDİRNE İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/12/2013

NUMARASI : 2013/387-2013/434

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, dini ve milli bayram ücreti ile genel tatil ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalılardan T.C. Sağlık Bakanlığı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini ileri sürerek kıdem, ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddini istemiştir.

C) Mahkemenin ilk kararı dairemizin 2011/19171 esas 2013/18838 karar sayılı ilamı ile özetle ve sonuç olarak “1-Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı işçinin fazla çalışma ücreti 07.00 – 16.00 saatleri arası normal mesaisi 7,5 saat olduğundan molalar da dikkate alındığında her gün 1 saatten yıllık 310 saat fazla çalışma yaptığının kabulü ile hesaplanmıştır.

Mahkemece yapılacak iş davacının fazla çalışma ücreti alacağının, yukarıdaki ilkeler ışığında haftalık 45 saati aşan çalışmalarının tespiti ile hesaplattırılarak hüküm altına alınmasıdır. Fazla çalışma hesap yöntemi bakımından hatalı bilirkişi raporuna itibarla yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup hükmün açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

2-İşyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücreti ile sınırlı olmak üzere sorumludur. 1475 sayılı Yasanın 14üncü maddesinin ikinci fıkrasında, devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı Yasanın 6ncı maddesinde sözü edilen devreden işveren için öngörülen iki yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı iş yeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir.

Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

İşyerinin devredildiği tarihe kadar doğmuş bulunan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretlerinden 4857 sayılı Kanunun 6ncı maddesi uyarınca devreden işveren ile devralan işveren müştereken müteselsilen sorumlu olup devreden açısından bu süre devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlıdır. Devir tarihinden sonraki çalışmalar sebebiyle doğan sözü edilen işçilik alacakları sebebiyle devreden işverenin sorumluluğunun olmadığı açıktır. Bu bakımdan devirden sonraya ait ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarından devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297 nci maddesine göre, hüküm kısmında iki tarafa yükletilen hak ve borçların tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi zorunludur.

Davalıların işçilik alacaklarından sorumlulukları bakımından infazda tereddüt yaratacak şekilde ve özellikle davalı Bakanlığın müteselsil sorumlu olduğunun kabulüne rağmen işçilik alacaklarından sorumlu olunan miktarların her bir davalı bakımından herhangi bir toplama işlemine gerek kalmaksızın hüküm fıkrasında yazılı olması gerekmektedir.

Mahkemece tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davacının alacaklarının ve davalıların ve özellikle davalı Bakanlığın sorumlu olduğu toplam miktarın hüküm altına alınmaması da isabetsizdir.

3- Ayrıca aynı davada davacı lehine iki ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi de hatalı olup bozma sebebidir.”gerekçesiyle bozulmuştur.

D) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, bozma ilamına uyularak toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

E) Temyiz:

Kararı davalı Sağlık Bakanlığı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Mahkemece bozma ilamı gereğince yapılan işlemler ve hükme esas alınan rapor bozma ilamını karşılamaktan uzaktır. Davacının dava dilekçesinde iddia ettiği aylık çalışma süresini aşan sürede hesaplama yapılan bilirkişi raporuna itibar edilemez.

2- Genel Tatil ücreti yönünden bozma ilamının gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle rapor bu açıdan da hükme esas alınabilir nitelikte bulunmamaktadır. Konusunda uzman bilirkişiden bozma ilamı doğrultusunda rapor alınarak hüküm kurulmalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 17.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/14001, Karar No: 2016/12335, Tarih: 19.09.2016

**8. Hukuk Dairesi         2016/14001 E.  ,  2016/12335 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Yardım Nafakası

DOSYANIN DAİREYE GELİŞ TARİHİ: 21.07.2016

K A R A R

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, boşanmadan ayrı açılan yardım nafakası isteğine ilişkindir. Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 26.07.2016 tarih 2016/263 sayılı Kararı ile hazırlanıp, 05.08.2016 tarih ve 29792 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hukuk Daireleri'ne ilişkin iş bölümü uyarınca, hükme yöneltilen temyiz itirazlarının incelenmesi Yargıtay (3.) Hukuk Dairesi'nin görevi cümlesinden bulunmakla, dosyanın anılan Daire Başkanlığı'na GÖNDERİLMESİNE, 19.09.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16188, Karar No: 2013/9092, Tarih: 08.04.2013

**12. Ceza Dairesi         2012/16188 E.  ,  2013/9092 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle Yaralama

Hüküm : TCK 89/1, 89/2-b, 52/2-4 maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, Mahalli Cumhuriyet Savcısı tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sürücü belgesiz sanığın idaresindeki tescilsiz motosikleti ile meskun mahalde gündüz vakti iki yönlü yolda kendi beyanı ile tanık beyanlarına göre hızlı seyrederken yolun solundaki düğünevi kalabalığı olan yerden sağına karşıya geçmekte olan ve 11,5 metrelik yolun 7,5 metresini katetmiş bulunan 1999 doğumlu mağdur ...'a 5 metre fren izi bırakarak kaldırıma 4 metre mesafe kala çarpması sonucu nitelikli yaraladığı olayda, olay yeri, çarpma noktası, fren mesafesi dikkate alındığında sanığın mağdurun aniden önüne çıktığına ilişkin savunmasına itibar edilemeyeceği, trafik kazası tespit tutanağının yeterli ve olayın oluş şekli ile kusur kabulüne uygun olduğu anlaşıldığından, tebliğnamedeki 1 nolu; 5237 sayılı TCK'nın 89. maddesinin 2. fıkrasında yer alan birden fazla nitelikli halin birleşmesi halinde 2. fıkra uyarınca cezanın yarı oranında artırılması gerektiği, mağdurun vücudunda kemik kırığı oluşacak ve yaşamını tehlikeye sokacak nitelikte yaralandığı olay nedeniyle, sanığın 89/2-b-e maddesi yerine 89/2-b madesi gereğince cezalandırılması sonuca etkili görülmediğinden, tebliğnamedeki 2/a ve temel ceza tayin edilirken TCK'nın 89/1 maddesinde seçenek olarak öngörülen cezalardan adli para cezasının tercih edilmiş olması nedeniyle tayin olunan gün karşılığı adli para cezasının adli para cezasına çevrilmesinde isabetsizlik görülmemiş, tebliğnamedeki bozma öneren (2/b) nolu görüşlere iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, Mahalli Cumhuriyet Savcısının eksik inceleme yapıldığına, TCK'nın 62.maddesinin uygulanmamasına ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- Sanık hakkında tayin olunan adli para cezasının taksitlendirilmesinde taksit aralığının gösterilmemesi suretiyle TCK'nın 52/4. maddesine aykırı hareket edilmesi,

2- 5320 sayılı Kanunun 5560 sayılı Kanunla değişik 13. maddesinin "Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince soruşturma ve kovuşturma makamlarının istemi üzerine baro tarafından görevlendirilen müdafi ve vekile, avukatlık ücret tarifesinden ayrık olarak, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü de alınarak Adalet ve Maliye Bakanlıkları tarafından birlikte tespit edilecek ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla yer alan ödenekten ödenir. Bu ücret, yargılama giderlerinden sayılır" yönündeki açık hükmü karşısında mağdur vekilinin CMK'nın 239. maddesi uyarınca baro tarafından atanmış olması nedeniyle, bu miktarın sanıktan yargılama gideri olarak tahsili gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konuda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden hükmün taksitlendirme konulu 5 nolu paragrafındaki “...sanığın bu adli para cezasını” ibaresinden sonra gelmek üzere “birer ay ara ile” ibaresinin eklenmesi, hükmün yargılama giderleri konulu 7 nolu paragrafındaki “...adli tıp gideri...” ibaresinden sonra gelmek üzere “zorunlu müdafi ücreti 231-TL” ibaresinin eklenerek “toplam 73,00-TL” ibaresinin “toplam 304-TL” olarak değiştirilmesi suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün isteme aykırı olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 08.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/26046, Karar No: 2013/3224, Tarih: 12.02.2013

**2. Hukuk Dairesi         2012/26046 E.  ,  2013/3224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İskenderun 2. Aile Mahkemesi

TARİHİ :27.08.2012

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 12.02.2013 günü temyiz eden davalı S.D. vekilleri Av. D. Ş. ile Av. B.M. ve karşı taraf katılan İ.C.vekili Av. S.Ş.K. geldiler. Gelenlerin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Vechelerine Dair Sözleşme 01.08.2000 tarihinde Türkiye yönünden yürürlüğe girmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'de bu sözleşmeye taraf bulunmaktadır. Sözleşmemin l/a maddesine göre, işbu sözleşmenin amacı taraf devletlere gayri kanuni yollardan götürülen veya alıkonan çocukların derhal geri dönmelerini sağlamaktır. Sözleşmenin uygulanmasında, bir çocuğun yerinin değiştirilmesinin veya alıkonulmasının haksız olarak nitelendirilebilmesi için ihlal edilmiş bulunan velayet hakkının, yer değiştirme veya alıkoyma vak'asının gerçekleştiği sırada fiilen kullanılması veya bu vak'a gerçekleşmemiş olsaydı kullanılacak olması gerekmektedir (madde 3/b). Toplanan delillerden anne ve babanın 1.9.2001 tarihinde evlendikleri, tarafların Türk vatandaşı oldukları, müşterek çocuğun 23.9.2004 tarihinde dünyaya geldiği, iade başvrusunda bulunan baba tarafından 15.11.2007 tarihinde İzmir 7. Aile Mahkemesinin 2007/846 esas ve 2009/867 karar sayılı dosyasıyla boşanma davası açıldığı, babanın kendisini vekil ile temsil ettirdiği ve vekilinin hem dava dilekçesinde hemde 10.12.2009 tarihli celsede müşterek çocuk L. velayetinin anneye verilmesini talep ettiği, 10.12.2009 tarihinde tarafların boşanmalarına müşterek çocuğun velayetinin davalı anneye bırakılmasına, müşterek çocuk ile baba arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verildiği, bu kararın 22.1.2010 tarihinde kesinleştiği, 3.7.2011 tarihinde davalı annenin küçük Lara ile birlikte Türkiye'ye geldiği, küçüğün 22.7.2011 tarihinde kişisel ilişki için babaya teslim etmediği, baba tarafından 10.9.2011 tarihinde ise bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine dair Kanunun 13. maddesi gözönüne alındığında iade başvurusundan önce çocuğun velayeti babanın da oluruyla tek başına anneye verildiğine göre; çocuğun kaçırılması ve haksız olarak alıkonulmasından söz edilemez. Öyleyse iade isteğinin reddi gerekirken; yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, duruşma için takdir olunan 990.00 TL. vekalet ücretinin İ.alınıp S.verilmesine. istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 12.02.2013 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2011/942, Karar No: 2011/6303, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/942 E.  ,  2011/6303 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İZMİR 3. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'un beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama-bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.