muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/787, Karar No: 2022/761, Tarih: 26.05.2022

21. İstikrar kazanmış Yargıtay içtihatlarına göre mahkemece direnme kararı verilse dahi bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak, bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme veya toplanan yeni delillere dayanmak, önceki kararda yer almayan ve Özel Daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak suretiyle verilen karar direnme kararı olmayıp yeni hüküm olarak kabul edilmektedir.

22. Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesince davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece eksik bilgi ve belgelerin celbi ile davacının vekil öğretmen olarak mı yoksa ücretle öğretmen olarak mı istihdam edildiğinin netleştirilmesi ve ücretinin girdiği ders saatine göre belirlendiğinin tespiti hâlinde uyuşmazlığın 506 sayılı Kanun'a isabet eden kısmı bakımından 1 gün=7,5 saat esasından hareketle; 5510 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönem bakımından ise aynı Kanun'un 80/j maddesine göre değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulmasından sonra bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucu Bölge Adliye Mahkemesince davacının ücretli sınıf öğretmeni olarak çalıştığı yönünde tespit yapılarak davacının her gün günde 6, haftada 30 saat derse girdiği, Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından davacı ile aynı konumda bulunan öğretmenlerin de haftada 30 saat derse girdiklerinin belirtildiği, buna göre davacının kendisi ile aynı konumda bulunan kadrolu öğretmenler ile aynı şekilde derse girerek okulda mesaisini tamamladığı anlaşıldığından çalıştığı süre içerisinde ayda 30 gün üzerinden tam gün esası ile çalıştığının kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği, kararın fer'î müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi nedeniyle Özel Dairece ilk bozma ilamı doğrultusunda celbedilen bilgi ve belgeler kapsamında davacının ücretle öğretmen olarak çalıştığının netleştirildiği vurgulandıktan sonra uyulan bozma ilamı gereklerinin tam olarak yerine getirilmesi ve ücretli öğretmen statüsündeki davacı hakkında 5510 sayılı Kanun’un 80/j maddesinin uygulanmayacağı gözetilerek 1 gün=7,5 saat esasına göre aylık çalışma gün sayısının belirlenmesi gerektiği belirtilerek bozulması üzerine verilen direnme kararında; önceki gerekçe tekrar edilmekle birlikte 5510 sayılı Kanun’un 80/g, h ve j bentlerindeki hükümlere yer verildikten sonra davacı ile ... arasında yazılı kısmî süreli hizmet akdi düzenlenmediği, yazılı akit olmadığından eylemli olarak saat ücreti karşılığının ödenmiş olmasının saat ücreti ile çalışıldığını kanıtlamayacağı, günde 6 saat çalışan davacının ek ders ücreti ile çalışmadığının ortada olduğu vurgulanmak suretiyle direnme kararı verilmiştir.

23. Görüldüğü üzere Bölge Adliye Mahkemesi bozmadan esinlenerek gerekçesini kısmen değiştirip daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek Özel Daire denetiminden geçmemiş yeni ve değişik gerekçe ile yeni bir karar vermiştir.

23. Görüldüğü üzere Bölge Adliye Mahkemesi bozmadan esinlenerek gerekçesini kısmen değiştirip daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek Özel Daire denetiminden geçmemiş yeni ve değişik gerekçe ile yeni bir karar vermiştir.

24. Bu durumda ortada Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenmesi gereken direnme kararı değil yeni hüküm bulunmaktadır.

25. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında verilen kararın yeni hüküm olarak kabul edilemeyeceği, bu nedenle ön sorun bulunmadığı ve temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca yapılması gerektiği ileri sürülmüş ise de bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

26. Hâl böyle olunca yeni hükme yönelik temyiz itirazları Özel Dairece incelenmelidir.

27. Bu nedenle dosya Özel Daireye gönderilmelidir.

V. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davalı ... ile fer'î müdahil ... Kurumu vekillerinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, 26.05.2022 tarihinde oy çokluğu ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19658, Karar No: 2015/23240, Tarih: 15.12.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/19658 E.  ,  2015/23240 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2013/165357

MAHKEMESİ : Gaziantep 13. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 04/12/2012

NUMARASI : 2009/951 (E) ve 2012/1004 (K)

SUÇ : Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Tekirdağ'da bulunan K..Yağ ve Gıda Ltd. Şti adına müşteki tarafından 1140 koli pelin marka ayçiçek yağının, İstanbul'da bulunan Ambarlı Limanına sevk edilmesi hususunda Tu-Taş nakliyat şirketinden ayarlanan ancak soruşturma aşamasında yapılan araştırma ile L..S..kimli bilgilerini kullandığı anlaşılan ancak kimlik bilgileri tespit edilemeyen bir kişiye 01.05.2007 tarihinde sevk irsaliyesi düzenlenerek teslim edilmesi ve sonrasında söz konusu yağın temyize gelmeyen sanık A.. H.. ile temyize gelen sanık A.. D..'e temyize gelmeyen sanık C.. D.. tarafından satıldığının tespit edilerek sanık Abdulhakim'in işyerinde ele geçmesi şeklinde gerçekleşen eylemde, müştekinin 15.06.2008 tarihli ifadesinde kendilerinden yağı teslim alan ve L.. S.. kimliğini kullananların sanık Ahmet ve temyize gelmeyen sanık Celal olduğunu söylemesi nedeniyle öncelikle sanık A.. D..'ün canlı veya teşhise elverişle fotoğraflarının temin edilerek müştekinin 01.05.2007 tarihinde yağı teslim ettiği L..S..olarak kendini tanıtan kişinin sanık Ahmet olup olmadığı yönünde beyanının tespit edilmesi, yine müştekinin soruşturma aşamasında Lütfi kimlik bilgisi ile suça konu yağları teslim alan ve kimliği tespit edilemeyen kişi ile ilgili olarak dolandırıcılık suçundan tefrik kararı verilen ve kovuşturma aşamasında faili meçhul dosya olarak kaldığı anlaşılan dosya akıbetinin de yeniden sorularak dava açılıp açılmadığının tespiti ile dava açılmış ve birleştirilmesi mümkün ise birleştirilmesi aksi halde onaylı suretinin dosya arasına alınması gerektiği gözetilmeden eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, bozma sonrası kurulacak hükümde 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesinin gözetilmesine, 15.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/10809, Karar No: 2022/8365, Tarih: 23.11.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/10809 E.  ,  2022/8365 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN;

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : İzmir 15. Ağır Ceza Mahkemesinin 19.04.2018 tarih ve 2017/565 - 2018/231 sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın62, 53, 58/9 maddesi delaletiyle 58/6, 63 maddeleriuyarınca mahkumiyetine ilişkin istinaf başvurusununesastan reddi

Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin yasal şartları oluşmadığından CMK'nın 299. maddesi gereğince REDDİNE,

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

5235 sayılı Kanunun 33. maddesi gereğince adli yargı ilk derece mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlamakla görevli olan bölge adliye mahkemelerinin, adli yargı ilk derece mahkemelerine ve sulh ceza hakimliklerine nazaran yüksek görevli mahkeme olduğunda tereddüt bulunmamasına, 5320 sayılı Kanunun 11. maddesinin CMK'nın 23/2 maddesinin uygulanma alanı ile ilgili olmasına, bir karar veya hükme katılan hakimin, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamayacağına ilişkin aynı yasanın 23/1 maddesi sarahatine ve Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 04.02.2014 tarih 1-538, 29 sayılı kararlarına nazaran; soruşturma aşamasında İzmir 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 12.08.2016 tarih ve 2016/2592 D. İş sayılı kararı ile sanık tarafından kullanılan cep telefonları ve sim kartı üzerinde CMK'nın 134 maddesi kapsamında inceleme kararı veren 37253 sicil numaralı hakim Alev Özcan'ın mahkemenin kanuna uygun şekilde teşekkül ettirilmemesi sonucunu doğuracak biçimde (CMK. m. 289/1-a) İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesinde yapılan istinaf incelemesine üye hakim sıfatıyla katılması suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 23/1 maddesine muhalefet edilmesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün öncelikle bu sebepten dolayı CMK'nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304/2-b maddesi uyarınca bozma sebebi ve usul ekonomisi gözetilerek dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.11.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4223, Karar No: 2014/13912, Tarih: 08.12.2014

**14. Ceza Dairesi         2013/4223 E.  ,  2014/13912 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, tehdit

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma, duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş sübutu kabul olunan fiillerin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 08.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/10006, Karar No: 2019/12221, Tarih: 04.07.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/10006 E.  ,  2019/12221 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1-Sanık hakkında müştekiler ..., ve ...'e yönelik hırsızlık suçundan verilen istinaf isteminin esastan reddine dair kararlara yönelik sanık müdafiinin temyiz isteminin incelenmesinde;

Hükmolunan cezaların miktar ve türü gözetildiğinde, 5271 sayılı CMK'nın 286/2-a maddesi uyarınca, ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararlarının temyizi mümkün olmadığından, sanık müdafiinin temyiz isteminin 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE,

2-Sanık hakkında müştekiler , ...'a yönelik istinaf isteminin esastan reddine dair kararlara; müştekiler ... ve ...'a yönelik hırsızlık suçundan verilen mahkumiyet kararlarına yönelik sanık müdafiinin temyiz isteminin incelenmesinde;

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'' ve aynı Kanunun 294. maddesinin ise; ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek, sanık müdafiinin temyiz isteminin dosya kapsamındaki deliller itibariyle suçun sübut bulmadığına, sanık hakkında 5237 sayılı TCK'nın 145. maddesinin uygulanma koşullarının oluştuğuna, TCK'nın 143/1 maddesinin uygulanmaması gerektiğine, sanık hakkında teşebbüs hükümlerinin uygulanması gerektiğine yönelik olduğu belirlenerek anılan sebeplere yönelik yapılan incelemede;

Tüm dosya içeriğine göre; sanığın mağdur ...'in iş yerinden gece saat 03.00 sıralarında laptop, mağdur ...'ın iş yerinden gece 04.00-05.00 saatleri arasında 300 - 400 TL civarındaki para, mağdur ...'in iş yerinden gece saat 01:45 sıralarında 50 TL ve 50 Euro para, müşteki ...'ın iş yerinden gece saat 00.00'da laptop, katılan ...'nun iş yerinden gece 03.00 sıralarında bir miktar para ve SEG markalı televizyon, katılan ...'ın iş yerinden gece saat 04.00 – 05.00 sıralarında 127 ekran TV ve 2 adet viski, katılan ...'nün iş yerinden gece saat 22.00 sıralarında toplam 140-160 TL civarında para, katılan ...'in iş yerinden gece saat 03.00 sıralarında 400-500 TL civarında para, mağdur ...'ın iş yerinden gece saat 04.40 sıralarında 100 TL para, katılan ...'in iş yerinden gece saat 01.00 sıralarında 150-180 TL civarında para, mağdur ...'ın iş yerinden gece saat 02.00 sıralarında laptop ve 15-20 TL para, katılan ...'ın iş yerinden gece saat 00.00-01.00 sıralarında 550 TL para, mağdur ...'ün iş yerinden farklı tarihlerde önce gece saat 01.30 sıralarında 200 TL para, daha sonra gece 03.00 sıralarında LCD TV ve 20 TL para, katılan ...'ın iş yerinden 300,00 TL para çalması şeklinde gerçekleşen olayda, sanığın atılı suçları işlediği ve eylemlerin gece vakti gerçekleştiği konusunda ikrarda bulunduğu, TCK'nın 145. maddesinin uygulanma koşullarının oluşmadığı, eylemlerin teşebbüs aşamasında kalmadığı, müştekiler ...'a yönelik istinaf isteminin esastan reddine dair kararlarında, müştekiler ... ve ...'a yönelik hırsızlık suçundan verilen mahkumiyet kararlarında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, usul ve yasaya uygun olan bölge adliye mahkemesi kararlarına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ ile HÜKÜMLERİN ONANMASINA, 04/07/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2185, Karar No: 2018/1819, Tarih: 13.03.2018

**14. Ceza Dairesi         2015/2185 E.  ,  2018/1819 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen kayıtlar ve dosya içeriğinden mahkemece kısa kararın açıklandığı oturumda sanığın aynı yargı çevresindeki cezaevinde tutuklu olduğunun belirlenmesi karşısında, duruşmalardan bağışık tutulmak isteyip istemediği sorulup bu hususta beyanı alındıktan sonra duruşmada hazır edilip edilmeyeceği konusunda karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yokluğunda yargılama yapılarak karar verilmesi suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, esası incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 13.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/9397, Karar No: 2006/12506, Tarih: 02.10.2006

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2006/9397 E.  ,  2006/12506 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Aile)

Taraflar arasındaki velayetin kaldırılması ve merci tayini hukukuna ilişkin davada ... Asliye Hukuk (Aile) ile Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı dilekçesinde kız kardeşinin öldüğünü, eniştesinin ise çocukları terk ... gittiğini belirtip, yeğenleri olan ... ve ... için babası üzerindeki velayetin kaldırılması ile çocuklara vasi tayini edilmesini talep etmektedir.

4787 Sayılı Yasanın 4/1. maddesi gereğince Türk Medeni Yasasında üçüncü kısım hariç olmak üzere 2. kitapta yazılı hususların aile mahkemesi görevi içinde olduğu yasa hükmüdür.

Velayetin kaldırılmasına ilişkin dava Türk Medeni Yasasının 2. kitabında yer aldığından aile mahkemesinde görülmesi tartışmasızdır. Vasi tayini talebinin ise velayetin kaldırılmasına karar verilmesi halinde söz konusu olabileceğinden eldeki uyuşmazlığın, öncelikle aile mahkemesinde çözüme kavuşturulması gerekir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle; H.Y.U.Y.’nın 25. ve 26. maddeleri gereğince ... Asliye (Aile) Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 02/10/2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7598, Karar No: 2011/5428, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/7598 E.  ,  2011/5428 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar Petro Farasopulo, Stefanos Farasopulo, Pandeli Farasopulo beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının onama ve bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.