muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/3792, Karar No: 2024/6292, Tarih: 04.06.2024

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, işverenlerin iş yerlerinde işin görülmesi ile ilgili her aşamada iş yeri sağlığı ve iş güvenliği için her türlü tedbiri almak zorunda oldukları gibi; ayrıca tehlike sorumluluğu kapsamında kusursuz sorumlu olduklarını, kaldı ki iş kazasının oluşmasında davalı yan aynı zamanda kusurlu da olduğunu, davalıların 16 yıl boyunca yasal tehlike sorumluluğundan kurtulma yönünde tek bir ispatları olmadığı gibi, kendi üzerlerine düşen ispat külfetini de yerine getirmediklerini, olayın iş kazası olduğuna dair tespit dosyasının kesinleşmiş olduğunu, dosyada bozma kararına uygun bir biçimde yeniden 3 kişilik bir heyetten alınan 15.09.2015 tarihli kusur bilirkişisi heyet raporunun, davalı işverenlerin yasal müşterek kusursuz sorumluluğu ilkelerini açıkça tesbit ettiğini, dosyada bir de hesap raporu bulunduğunu, bunlara karşın mahkemenin önceki 10.03.2015 günlü tek kişilik (bozma kararına da aykırı bir mesleki formasyon ve içerikte) bilirkişinin raporuna atıfta bulunmasının yerinde olmadığını, zira o rapora kendileri tarafından itiraz edildiğini ve sonrasında yeni bir rapor alındığını, anılan 10.03.2015 günlü tek kişilik bilirkişi raporu hükme esas olacak nitelikte olmadığı için yeni bir heyetten rapor alındığını, iş yeri organizasyonunu kurmakla ve özellikle Afganistan gibi tehlikeli bir bölgede özel iş güvenliği tedbirlerini tam olarak almakla yükümlü, ABD üssünde çalışan, bu üsten araçla izinsiz ayrılmanın mümkün olmadığı bir iş yerinde, tüm kayıtlar ellerinde olan ya da olması gereken davalı işverenlerin, tüm yargılama boyunca ne olayla ilgili olarak, ne trafik kazası ile ilgili olarak ne bir kroki, ne bir kusur raporu, ne bir fotoğraf, hiçbir veri ve delil sunmadıkları gibi, kusursuz sorumluluk ilkesini aşacak bir delil de sunmadıklarını, davalılardan ... ünvanlı firmanın tarafı olduğu resmi sözleşmede yeralan işçiye bilgi verme ve aydınlatma yükümlülüklerini yerine getirmediğinin de sabit olduğunu, ispat yükünün davalılarda olup yerinde getirilmediğini, davalılara %50 kusurlu, %50 kusursuz şeklinde sorumluluğun eksik yükletilmesinin yerinde olmadığını, davalı işverenlerin, 4857 sayılı Kanun'un olay tarihinde yürürlükte olan 77 nci maddesine, ayrıca olay davalı işverenlerin denetim ve kontrolündeki araçta olduğu için Karayolları Trafik Kanunu 85 inci maddesine, yine İş Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nda tanımı yapılan sorumluluk ilkelerine göre, zararın tümünden sorumlu olmaları gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 439 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-... ...-Ejder ..., Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Dosya kapsamından, hüküm altına alınan tazminat tutarlarından sorumlu tutulan davalı ... Müh. İnş. Tan. İl. Tar. Çev. Paz. Dış Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kaydının bozma kararından sonra ve fakat temyiz incelemesine konu mahkeme kararından önce, 03.02.2015 tarihinde, TTK’nın geçici 7 nci maddesi uyarınca ticaret sicilinden resen terkin edildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda davalı ... Müh. İnş. Tan. İl. Tar. Çev. Paz. Dış Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kaydının terkin edilmesi nedeniyle tüzel kişiliğinin ve dolayısıyla davada taraf olma ehliyetinin sona erdiği gözetilmeksizin yazılı şekilde sonuca gidilmiş olması hatalıdır.

Mahkemece yapılacak iş davacı tarafa adı geçen davalı şirketi ihya etmesi ve ihya edilecek şirkete tasfiye memuru atanması için dava açmak üzere önel vernek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davacıların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemeye gönderilmesine,

04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5573, Karar No: 2017/18974, Tarih: 27.09.2017

**15. Ceza Dairesi         2017/5573 E.  ,  2017/18974 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

Sanığın nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından beraatına ilişkin hükümler, o yer Cumhuriyet Savcısı ve katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın, katılanın maliki olduğu bir arsaya, müteahhit tarafından kat karşılığında inşaat yapılması hususunda katılana yardımcı olduğu, bu hizmeti karşılığında da katılandan 25.000 TL talep ettiği, katılanın bu parayı vermeyi kabul etmemesi üzerine sanığın, borçlusu katılan ..., alacaklısı kendisi olan, 15.03.2011 vade tarihli ve 25.000 TL bedelli senedi düzenleyip, katılanın imzasını da sahte olarak attırdıktan sonra arkasını yetkilisi olduğu ... Mob. San. ve Day. Tük. Mal. Paz. Ltd. Şti. adına ciro ederek vekili aracılığıyla İstanbul 2. İcra Müdürlüğü'nün 2011/8072 esas sayılı dosyası ile takibe koyduğu, bu şekilde atılı nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediği iddia edilen olayda;

Katılanın tüm aşamalarda, arsasına kat karşılığı inşaat yapılması konusunda sanığın kendisine yaptığı yardım karşılığında herhangi bir para vermeyi vaat etmediğini, sanığı ve sahibi olduğu şirketi uzun yıllardır tanıdığını, sanığa ait işyerinden geçmişte bazı eşyalar aldığını, ancak davaya konu senedi kesinlikle kendisinin düzenlemediğini iddia etmesi, kovuşturma aşamasında grafoloji ve sahtecilik uzmanı bilirkişiden alınan 18/03/2013 tarihli rapora göre, inceleme konusu senedin ön yüzündeki iki adet borçlu imzasının katılanın eli mahsulü olduğunun, senedin kağıt özelliği, ebadı, içerisindeki yazıların dizayn ve basım özellikleri itibariyle kolayca temin edilebilecek matbu senetlerden farklı olup, üst kısmının da yırtılmış olduğunun tespit edilmesi, adli tıp ve belge inceleme uzmanlarından oluşan üç kişilik bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 23/09/2013 tarihli raporda da, inceleme konusu senedin matbu bir senet olmayıp soldan sağa boyutu A4 yazı kağıdı ile uyumlu, beyaz bir kağıt üzerine basılmış ve bilgisayar yazıcısı marifetiyle üretilmiş bir senet olduğuna, üst tarafının forme kesim olmayıp, düzensiz biçimde yırtıldığına, üst kenar orta bölümden aşağıya doğru uzanan, muhtemelen üst kısımda kesilerek uzaklaştırılmış bölüm ile ilişkili siyah mürekkepli kaleme ait iki adet çizginin mevcut olduğuna ilişkin tespitlere yer verilmiş olması, katılan vekilinin temyiz dilekçesinden sonra göndermiş olduğu 12/06/2015 havale tarihli dilekçesi ekinde fotokopisi bulunan ve katılanın ifadesinde belirttiği gibi önceki yıllarda sanığın iş yerinden alınmış bir televizyona ait sözleşmenin alt tarafından kesilmiş olan yerdeki katılana ait imzanın kullanılarak suça konu sahte senetin oluşturulduğunun iddia edilmesi karşısında; gerçeğin hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılması bakımından, katılan vekilinin 12/06/2015 havale tarihli dilekçesine ekli belge aslının temini ile, suça konu senetle birlikte uzman bilirkişi/bilirkişilere tevdi edilerek, dava konusu senedin "..." antetli sözleşmenin altından kesilmiş bir parça olup olmadığı belirlendikten sonra sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı olup, o yer Cumhuriyet savcısı ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu sebepten dolayı 5320 sayılı yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 27/09/2017 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16645, Karar No: 2017/9648, Tarih: 30.03.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/16645 E.  ,  2017/9648 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Taşınmaz üzerindeki yapılara biçilen değerde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ağaçlar ile zemin bedeli açısından alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

1)Dava konusu ... mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanununun kıymet takdir esaslarını belirleyen 11. maddesinin 1 fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla; dava konusu taşınmaz ile emsal zaruret olmadıkça yakın bölgelerde olması ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal alınması gerekir.

Dava konusu taşınmaz Merkez (...), emsal ise ... mahallesinde olup, emsalin ve dava konusu taşınmazın konumları, il ve ilçe merkezlerine olan mesafeleri ve çevrelerinin gelişmişlik durumları ve emsalin dava konusu taşınmaza uzaklığı dikkate alındığında emsal incelemesi uygun değildir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu Merkez (...) mahallesinde veya yakınında benzer yüzölçümlü, değerlendirme tarihine yakın ve özel amacı olmayan satışların bulunması doğaldır.

Dava konusu taşınmaz Merkez (...), emsal ise ... mahallesinde olup, emsalin ve dava konusu taşınmazın konumları, il ve ilçe merkezlerine olan mesafeleri ve çevrelerinin gelişmişlik durumları ve emsalin dava konusu taşınmaza uzaklığı dikkate alındığında emsal incelemesi uygun değildir.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu Merkez (...) mahallesinde veya yakınında benzer yüzölçümlü, değerlendirme tarihine yakın ve özel amacı olmayan satışların bulunması doğaldır.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

2)4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında, aynı Yasanın 25/son maddesi uyarınca mülkiyet idareye tescille geçeceğinden kamulaştırılan ağaçların değerinden enkaz bedelinin düşülmeyeceği gözetilmeden, indirilmek suretiyle eksik bedele hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 30/03/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4174, Karar No: 2011/5942, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/4174 E.  ,  2011/5942 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın İİK'nun 337/a maddesi uyarınca üç ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, İİK’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan eylem, yalnızca ticareti terk keyfiyetinin ticaret sicili memurluğuna bildirilmemesi değil, bununla birlikte İİK’nun 44. maddesine uygun olarak bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerinin bulunduğu bir mal beyanında bulunulmamasıdır. Bu durumda, Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan ticaret şirketlerinde ticaretin terki söz konusu olmayıp, ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesi nedeniyle İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesi ile getirilen mal beyanında bulunma yükümlülüğünün, gerçek kişi tacirlere yönelik olduğu, yukarıda sayılan ticaret şirketlerini kapsamadığı, eş anlatımla ticaret şirketlerinin müdür veya yetkililerinin İcra ve İflas Kanunu’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan ticareti terk suçunu işlemeleri yasal olarak mümkün olmadığı kabul edilmelidir. Hal böyle olunca sanığın beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün istem gibi BOZULMASINA, 17.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.