muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/13956, Karar No: 2014/4127, Tarih: 04.03.2014

**11. Hukuk Dairesi         2012/13956 E.  ,  2014/4127 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen davada verilen 10.04.2012 tarih ve 2011/411-2012/59 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 25.02.2014 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının işletme hakkının 200.000,00 TL bedelle müvekkiline devri hususunda taraflar arasında sözleşme imzalandığını, ancak sözleşmenin yürürlüğü sırasında davalının yönetim kurulu kararı ile faaliyetine son verdiğini, bunun sözleşmenin feshi anlamına geldiğini ileri sürerek, kendisine ödenen bedel ile ticari kar kaybının şimdilik 50.000,00 TL'lik kısmının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, istemin zamanaşımına uğradığını, sözleşmenin esasen şekil şartları yönünden geçersiz olduğunu, davacının sözleşmenin 8. maddesine aykırı davranarak bir başka şirkette görev aldığını, bu nedenle alınan yönetim kurulu kararının haklı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, yanlar arasında davalı şirketin bir kısım şubelerinin işletme hakkının davacıya devri konusunda sözleşme imzalandığı, anılan sözleşmenin 8. maddesinde davalı için belirtilen yerde başka eğitim kurumu açma yasağı getirildiği, davacı için böyle bir yasak öngörülmediği, davalı şirketin beş yerdeki şubesinin 200.000,00 TL bedelle işletme haklarının davacıya devrinin taahhüt edildiği, bu keyfiyetin davacıya geniş yetkili vekaletname verilmesi suretiyle uygulamaya geçirildiği, iç ilişki bakımından işletme hakkının devri, üçüncü şahıslar ve devir bakımından ticari mümessilliğin söz konusu olduğu, bu bakımdan yasal bir rekabet yasağının bulunmadığı, davacının aynı konudaki bir başka güvenlik şirketine ortak olmasının, yanlar arasındaki sözleşmeye aykırılık teşkil etmediği, aksine davalının faaliyetini engellemesinin sözleşmeye aykırı bulunduğu, kâr ve zarar oluştuğunun tespit edilemediği, davacının kar kaybını talep edemeyeceği, devir bedeli ödediğini de kanıtlayamadığı, ödediği 167.384,00 TL'nin

.../...

-2-

şirkete ödenmediği, ortaklarının şahsi hesabına yapılan ödeme olduğu, usulüne uygun yemin teklif etmediği, hem sebepsiz zenginleşme hem de kâr kaybına ilişkin isteminin yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

.../...

-2-

şirkete ödenmediği, ortaklarının şahsi hesabına yapılan ödeme olduğu, usulüne uygun yemin teklif etmediği, hem sebepsiz zenginleşme hem de kâr kaybına ilişkin isteminin yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, akdin haksız feshine bağlı olarak davacının hem menfi hem de müspet zararının tazminini istemiş olmasına, sözleşmede saklı tutulmadığı takdirde akdin feshinden sonra aynı anda hem müspet hem de menfi zararın tazmininin talebinin mümkün bulunmamasına, davacının devir bedelinin tahsili talebinde bulunduğu, menfi zararının tahsilini istediği, artık kar kaybı zararını talep edemeyeceği dikkate alınıp, kar kaybı zararının bu gerekçeyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru değil ise de, yapılan yanlışlığın sonuca etkili olmamasına, davacının devir bedeli ödediğini usulüne uygun şekilde kanıtlayamamış bulunmasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 04,05 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 04.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15735, Karar No: 2017/12409, Tarih: 03.05.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/15735 E.  ,  2017/12409 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki Hünerli mahallesi 132 ada 7 parsel sayılı taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan harcın alınmasına ve peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 03/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20001, Karar No: 2014/22359, Tarih: 30.06.2014

**13. Hukuk Dairesi         2014/20001 E.  ,  2014/22359 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı,davalı bankadan kredi kullandığını,daha sonra da yapılandırdığını, kredi kullanımı ve yapılandırma sırasında kendisinden 2.576,00 TL ücreti alındığını, alınan ücretin haksız olduğunu, iadesinin sağlanması için icra takibi yaptığını,ancak davalı tarafın itirazı üzerine icra takibinin durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece,davanın kısmen kabulü ile; ... 15. İcra Müdürlüğünün 2013/7496 Esas sayılı dosyasında yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, alacağın likit olmaması nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş,hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

İK’nın 67.maddesinin 2.fıkrası hükmünce, icra-inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması gerekir. Burada borçlunun kötüniyetli itiraz etmiş bulunması yasal koşullardan değildir. İnkar tazminatı, aleyhinde yapılan icra kovuşturmasına itiraz edip duran ve işin itirazla çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan ayrı, alacağın likit ve belli olması gerekir. Daha geniş bir açıklama ile borçlu tarafından alacağın gerçek miktarı belli, sabit ve belirlenmek için bütün unsurlar bilinmesi mümkün nitelikle olması yeterlidir. Borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise, alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü zorunludur. Öte yandan, alacağın muhakkak bir belgeye bağlı olması da şart değildir. Açıklanan yasal kuralların ışığında takip konusu alacak değerlendirildiğinde, borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek konumda bulunması nedeniyle alacağın likit ve muayyen nitelikte olduğunun kabulü ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekir. Mahkemece, davacının bu istemi hakkında kabul kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde icra inkar tazminatı talebinin reddedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, usulün 438/7.maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ ;Yukarıda açıklanan nedenle mahkeme kararının hüküm bölümünün birinci bendinde yer alan “alacağın likit olmaması nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin reddine” cümlesinin hüküm fıkrasından çıkartılarak yerine aynen "Davacı lehine hüküm altına alınan asıl alacak üzerinden % 20 icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine” cümlesinin yazılmasına, hükmün düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 30.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2004/12790, Karar No: 2005/10329, Tarih: 26.10.2005

11. Hukuk Dairesi 2004/12790 E., 2005/10329 K.

**11. Hukuk Dairesi 2004/12790 E., 2005/10329 K.**

**- GÖREVSİZLİK KARARI

- MAHKEMENİN GÖREVLİ OLMASINI RESEN GÖZETME**- 6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 1061 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen davada İzmir Asliye 3. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 01.07.2004 tarih ve 2003/684-2004/493 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili ile davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin İtalya'dan ithal ettiği yarı işlenmiş koyun ve kuzu derisinin davalılardan A…

…..'ın acenteliğini yaptığı Gemi'ye konteyner içinde yüklendiğini, diğer davalı TCDD'nın yükü müvekkiline boş olarak teslim ettiğini, diğer davalının müvekkiline karşı emtiayı taşıma rizikolarına karşı zararı üstlendiği halde ödeme yapmadığını ileri sürerek, 56.900 USD ve 361.268.000 liranın temerrüt faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalıların ayrı ayrı vekilleri, davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın davalılardan TCDD ve sigorta bakımından kısmen kabulüne dair verilen kararın, Dairemiz'ce bozulması üzerine, bozmaya uyulmuş, davanın aynı davalılar bakımından kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ile davalılardan TCDD vekili temyiz etmiştir.

Dava sırasında hükümden önce,28.04.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5136 Sayılı Kanun ile 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4 ncü maddesine "İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun olumlu görüşü ile Adalet Bakanlığı'nca, bu Kanunun Dördüncü Kitabında yer alan deniz ticaretine ilişkin ihtilaflara bakmak ve asliye derecesinde olmak üzere Denizcilik İhtisas Mahkemeleri kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenir."fıkrası eklenmiştir.Bu düzenleme uyarınca,hükümden sonra, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 20.07.2004 gün ve 370 sayılı kararı ile sadece İstanbul'da Denizcilik İhtisas Mahkemesi kurulup,faaliyete geçirilmiş ve yargı alanı İstanbul ili mülki sınırları olarak belirlenmiş olup, aynı Kurul'un 24.03.2005 tarih ve 188 Sayılı Kararı ile de, Denizcilik İhtisas Mahkemesi kurulmayan yerlerde, birden fazla ticaret mahkemesi varsa 1 numaralı ticaret mahkemesinin görevlendirilmiş olması nedeniyle,davaya konu uyuşmazlığa bakmaya İzmir 1 numaralı Asliye Ticaret Mahkemesi görevli bulunmaktadır.

Somut olayda,dava,esas itibariyle davacı taşıtan ile davalılardan taşıyan Vento Gemisi arasında deniz yolu ile taşıma sözleşmesine dayalı olarak,bu davalının sorumluluğuna ilişkin olup,6762 sayılı TTK.nun "Deniz Ticareti" başlıklı 4 ncü kitabında düzenlenen 1061 vd.madde hükümlerinin uygulanması gerektiğinden,davanın görülüp sonuçlandırılmasının Denizcilik İhtisas Mahkemesi'nin görevine girdiğinin kabulü gerekmektedir. Her ne kadar davalılardan sigorta şirketi aleyhine açılan dava TTK.nun beşinci kitabında yer alan sigorta hukuku hükümlerine,diğer davalı TCDD hakkındaki dava ise,taşınan emtianın durumuna ve taşıma sonrası ile malın alıcıya teslimi arasındaki aşamaya dayanmakta ise de, her üç davalının arasında sorumluluk bakımından sıkı bağlantı bulunmakta olup,taşıyan dışındaki davalıların sorumlu tutulup tutulmayacağı hususunun TTK.nun dördüncü kitabında yer alan Deniz Ticaretine ilişkin hükümlere göre yapılacak inceleme sonucuna bağlı olması nedeniyle, bu incelemenin ise ihtisas mahkemesince yapılması ve görev durumunun her üç davalı yönünden gözetilmesi gerekmektedir.Dairemiz'in 22.10.2005 tarih ve 2004-7160 esas,2005-8520 sayılı ilamı da bu yöndedir.

Mahkemelerin görevi,kamu düzenine ilişkin olup,yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekeceğinden,mahkemece görevsizlik kararı verilmek üzere,hükmün bozulması gerekmiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre,davacı vekili ile davalılardan TCDD vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenle, kararın BOZULMASINA, 2 nolu bentte açıklanan nedenle, davacı vekili ile davalılardan TCDD vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödedikleri temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edenlere iadesine, 26.10.2005 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12834, Karar No: 2017/157, Tarih: 10.01.2017

**12. Ceza Dairesi         2016/12834 E.  ,  2017/157 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : TCK'nın 106/1-1 cümle, 62/1, 50/1-a, 52/2-4. maddeleri gereğince mahkumiyet

Dairemizce verilen 22.10.2015 gün ve 2015/1147 E. 2015/16207 K. sayılı karara karara Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz edilmekle, 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesine 02/07/2012 gün ve 6352 sayılı Kanunun 99. maddesine eklenen 3. fıkra uyarınca itiraz konusu değerlendirildi;

Gereği düşünüldü:

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Dairemizin 24.09.2013 gün ve 2013/148 E. 2013/174 K. sayılı Onama kararının KALDIRILMASINA,

Taksirle yaralama suçundan yargılanan sanık hakkında hükmün esasını teşkil eden kısa kararda TCK'nın 89/4, 62/1, 50/1-a, 52/2-4. maddeleri gereğince cezalandırılmasına karar verildiği halde, gerekçeli kararın son paragrafı ile gerekçeli kararın hüküm kısmında dava dosyası ile ilgili bulunmadığı halde, bıçakla tehdit suçundan TCK'nın 106/1-1, 62/1, 50/1-a, 52/2-4. maddeleri gereğince cezalandırılmasına karar verilerek hükmün karıştırıldığı, kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki çelişkinin, ek karar ile düzeltilemeyeceği anlaşılmakla, mahkemece verilen 24.09.2013 tarihli ek karar hukuki değerden yoksun olup, ek karar kaldırılarak yapılan incelenmede;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin, sanığın suçsuz olduğuna ilişkin temyiz itirazlarının reddine; ancak

Hükmün esasını teşkil eden kısa kararda, sanığın ismi ve isnat edilen suç ve verilen ceza, dava dosyası içeriği ile uyumlu olduğu halde, gerekçeli kararın “deliller ve gerekçe” başlıklı bölümünün son paragrafında ve hüküm kısmında, sanık ve tanık isimleri, dava konusu suç ve dava konusu suç ile ilgisi bulunmayan bıçakla tehdit suçundan hüküm kurulması suretiyle, kısa karar ile gerekçeli kararı arasında çelişki oluşturulması,

Kanuna aykırı olup, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme uygun olarak BOZULMASINA, 10.01.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3778, Karar No: 2011/5846, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/3778 E.  ,  2011/5846 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ..., ...'nin beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.