muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/8082, Karar No: 2011/13511, Tarih: 12.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/8082 E.  ,  2011/13511 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında tapu iptal tescile ilişkin kısım ile ilgili tavzih davasından dolayı yapılan inceleme sonunda tavzih talebinin kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi tavzih talebinde bulunan davalı ... vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Talep, Bakırköy 5. Asliye Hukuk mahkemesinin 2007/285 Esas-2008/205 Karar sayılı ilamında ... hakkında tapu iptali ve tesciline ilişkin kısımda dava edilen ve bedeli verilen 1658 m2'lik kısımda davacıların 17/20 hisselerinin iptali şeklinde maddi hatanın tavzihen düzeltilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, talebin kabulüne karar verilmiş, karar davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

Tavzih talebinde bulunan yolsuz tescil edilen dava konusu taşınmazın 1658 m2'lik kısmındaki 3/20 hissesi karşılığını her zaman isteyebilir. Ayrıca;

Kararın tavzihi talebi hükmün infazına kadar istenebilir. Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre hükmün infaz edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle talebin reddi yerine kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U....nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydilmesine, 12.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2571, Karar No: 2015/13642, Tarih: 14.05.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/2571 E.  ,  2015/13642 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından borçlu aleyhine genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatıldığı, örnek 7 ödeme emrinin borçluya tebliği üzerine borçlunun yasal sürede borca itirazı sonucu takibin durdurulduğu, alacaklının itirazın kaldırılması istemiyle icra mahkemesine başvurduğu, mahkemece itirazın kaldırılmasına ve alacaklı yararına tazminata hükmedildiği anlaşılmaktadır.

İİK.nun 68/1. maddesi gereğince; talebine itiraz edilen alacaklının takibi, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmi dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenit ise, alacaklı itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 37. maddesinde; "Kat malikleri kurulunca kabul edilmiş işletme projesi yoksa, yönetici gecikmeksizin bir işletme projesi yapar. Bu projede özellikle: a) Anagayrimenkulün bir yıllık yönetiminde tahmini olarak gelir ve gider tutarları; b) Tüm giderlerden her kat malikine, bu Kanunun 20. maddesindeki esaslara göre düşecek tahmini miktar; c) Tahmini giderlerle diğer muhtemel giderleri karşılamak üzere her kat malikinin 20. maddedeki esaslara göre vermesi gereken avans tutarı; gösterilir. Bu proje, kat maliklerine veya bağımsız bölümden fiilen yararlananlara, imzaları karşılığında veya taahhütlü mektupla bildirilir. Bildirimden başlayarak yedi gün içinde projeye itiraz edilirse durum kat malikleri kurulunda incelenir ve proje hakkında, karar verilir, gerekirse yeni bir proje hazırlanır. Kesinleşen işletme projeleri veya kat malikleri kurulunun işletme giderleri ile ilgili kararları, İcra ve İflas Kanunu'nun 68. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen belgelerden sayılır" hükmü yer almaktadır. Anılan madde hükmüne göre, kat malikleri kurulu kararları ve kesinleşmiş işletme projeleri, İİK'nun 68/1. maddesinde yazılı belgelerden olup, geçersizliği genel mahkemelerde açılacak bir dava ile kanıtlanmadığı sürece ilamsız takibe konu edilebilir.

Somut olayda; alacaklı ... tarafından borçlu aleyhine Daire A1-1183'in 29.01.2014 tarihli hesap ekstresine göre yönetim gideri alacağının tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağı hesap ekstresinde de alacağın aidat alacağı, sıcak su alacağı ve sayaç okuma bedelinden oluştuğu anlaşılmakta ise de; alacağın, 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nin 37. maddesinde belirtilen kesinleşmiş işletme projesi veya kat malikleri kurulunun işletme giderleri ile ilgili kararına dayanmadığı, alacaklı

kooperatifin 2012 yılı olağan genel kurul toplantı tutanağı ve alacaklı kooperatifin 2013 yılı tahmini bütçesine dayandığı anlaşılmaktadır.

Takip konusu olan alacaklı ...nin alacağının varlığı, İİK'nun 68/1. maddesinde belirtilen belgelerle ispat edilemediği gibi alacaklı kooperatifin 2012 yılı olağan genel kurul tutanağı ve 2013 yılı tahmini bütçesi, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 37. maddesinde belirtilen kesinleşmiş işletme projesi veya kat malikleri kurulunun işletme giderleri ile ilgili kararlarından değildir.

O halde mahkemece, belirtilen bu gerekçelerle itirazın kaldırılması isteminin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulü yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/05/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/8484, Karar No: 2008/10946, Tarih: 13.11.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2008/8484 E.  ,  2008/10946 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İcra Hukuk Mahkemesi

Tarih : 12/06/2008

Nosu : 2007/1009-2008/519

Taraflar arasındaki birleşen sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Asıl ve birleşen dava, dava dışı borçluya ait taşınmazın satışından sonra açılan ihalenin feshi davası sürecinde, satış bedelinin nemasının dağıtılması için düzenlenen sıra cetvelinin iptali istemine ilişkindir.

Davacı Hazine vekili davalı Yapı ve Kredi Bankası AŞ.nin alacaklısı olduğu İzmir 4. İcra Müdürlüğü'nün 2001/4121 sayılı takip dosyasının garameye sokulmasının hatalı olduğunu; birleşen dosya davacısı T. İş Bankası AŞ. vekili de taşınmazın alacağa mahsuben müvekkili tarafından alındığını, ihalenin feshi davası açıldığından satış bedelinin yatırıldığını, ancak nemanın dağıtımında, gecikmeden doğan zararlarının dikkate alınmadığını ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı Yapı ve Kredi Bankası AŞ. vekili asıl dava bakımından her iki hacizlerinin aynı gün kesinleştiğini, birleşen dava bakımından da davacının mahsup fazlası tutarın dağıtımına ilişkin sıra cetveline itirazı olmadığını ileri sürerek davaların reddi gerektiğini savunmuştur.

İcra Mahkemesince davalı Yapı ve Kredi Bankası AŞ.nin her iki takip dosyasından konulan hacizlerin aynı gün kesinleşmesi nedeniyle ilk haciz sayılmalarında yasaya aykırı bir yön bulunmadığı; davacı bankanın ise alacağına mahsuben aldığı taşınmazın satış bedelinden sadece aşan kısmı yatırdığı, bu parada iddia edebileceği bir hakkı olmadığı gerekçesiyle her iki davanın da reddinde karar verilmiş; hüküm davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı Hazine ve T. İş Bankası AŞ. vekillerinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan İcra Mahkemesi kararının İcra ve İflas Kanunu’nun 366 ncı maddesi uyarınca ONANMASINA, 13.11.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/751, Karar No: 2015/13297, Tarih: 14.09.2015

**12. Ceza Dairesi         2015/751 E.  ,  2015/13297 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 12 - 2014/198222

Mahkemesi : Mersin 1.Ağır Ceza Mahkemesi

Asıl Karar Tarihi : 04/03/2014

Numarası : 2014/58 - 2014/77

Temyiz talebinin reddine ilişkin ek karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

04.03.2014 tarihinde davacı vekilinin yokluğunda verilen hüküm, 25.03.2014 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine karşın, davacı vekilinin bir haftalık kanuni temyiz süresinden sonra 02.04.2014 tarihinde verdiği dilekçe ile temyiz talebinde bulunduğu ve mahkemece 02/04/2014 gün ve 2014/58-77 sayılı ek kararla davacı vekilinin temyiz talebinin süre yönünden reddine karar verilerek ek kararın 28.04.2014 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine, davacı vekili tarafından bu kararın 29.04.2014 tarihinde temyiz edildiği anlaşılmakla; yapılan incelemede Mersin 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 02/04/2014 gün ve 2014/58-77 sayılı ek kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle, temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararın isteme uygun olarak ONANMASINA, 14.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3366, Karar No: 2016/5404, Tarih: 03.05.2016

**17. Hukuk Dairesi         2016/3366 E.  ,  2016/5404 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı davalı ... ....A.Ş vekilince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 03.05.2016 Salı günü davalı ... ....A.Ş vekili Av. ile davacılar -... vekili Av. ... geldiler. Diğer davalılar tarafından gelen olmadı. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davalı ... ....A.Ş vekili ile davacılar ...-... vekili dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü.

-K A R A R-

Davacılar vekili; LPG yüklü kamyonun patlaması sonucu alevlerin çevredeki araçlara sirayeti ile davacıların desteği...in içerisinde yolcu olarak bulunduğu aracın yandığını ve desteğin hayatını kaybettiğini belirterek, fazlaya dair haklarını saklı tutarak, asıl dava ile; davacı eş ... için 25.000 TL manevi, 5.000 TL destek, oğlu ... için 1.500 TL destek, 20.000 TL manevi, kızı ... için 1.500 TL destek, 15.000 TL manevi, davacı çocuklar ... için ayrı ayrı 1.000 TL destek, 5.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (sigorta limit dahilinde) tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 02.11.2009 tarihinde maddi tazminat taleplerini davacı ... için 69.341,99 TL, ... için 4.997,80 TL, ... için 7.132,59 TL, ... için 25.064,75 TL'ye yükseltmiş ve kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini istemiştir.

Davacılar vekili, birleştirilen davada; davacı ... için 40.315,37 TL, davacı ... için 126,50 TL, davacu ... için 875,69 TL ve davacı ... için 12.739,23 TL'nin kaza tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekilleri ayrı ayrı davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, iddia, savunma, toplanan kanıtlara ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; asıl ve birleştirilen dava yönünden; davalı ... Tic. AŞ. hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın kısmen kabulü ile; davacı ... için 109.657,36 TL (davalı ... şirketi diğer davalılar ile birlikte garame hesabına göre 23.469,33 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere), ... için 5.124,30 TL (davalı ... şirketi diğer davalılar ile birlikte 1.096,73 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere), ... için 8.008,28 TL (davalı ... şirketi diğer davalılar ile birlikte 1.713,97 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere), ... için 37.803,98 TL (davalı ... şirketi diğer davalılar ile birlikte 8.090,92 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere) destek tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline (sigorta şirketi limit dahilinde ve dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizden sorumlu olarak), davacı ... için 18.000 TL, ... ve

... için ayrı ayrı 12.000 TL, diğer davacılar için ayrı ayrı 5.000 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hüküm, davalı ... .... AŞ. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle, oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporlarında belirtilen kusur oranı ile maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ... .... AŞ. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA, 1.350,00 TL vekalet ücretinin davalı ... ....A.Ş'den alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacılar ... ve ...'na verilmesine, aşağıda dökümü yazılı 10.891,63 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı ... ....A.Ş'den alınmasına 03/05/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/6382, Karar No: 2022/4084, Tarih: 26.05.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/6382 E.  ,  2022/4084 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nce verilen 12.09.2019 gün ve 2018/493 - 2019/362 sayılı kararı onayan Daire'nin 07.04.2021 gün ve 2020/2058 - 2021/3434 sayılı kararı aleyhinde davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkillerinin Yahya Kemal Beyatlı’nın varisleri olduklarını, murislerinin bütün eserleri üzerindeki hakların FSEK 19. ve 63. maddeleri çerçevesinde müvekkillerine intikal ettiğini, davalıların bu büyük ustanın eserlerini hak sahiplerinden izin almadan haksız ve hukuka aykırı bir surette basıp, çoğaltmakta ve satmakta olduğunu, 2005 yılında bastıkları “YAHYA KEMAL BEYATLI” adlı kitapta şairin hayatına ilişkin anekdotlar ve resimlerin yanı sıra şiirlerinin bir kısmına da yer verildiğini, söz konusu kitabın eğitim, öğretim amaçlı bir kitap olmadığını, iktibas sınırlarını aştığını, davalıların eylemlerinin müvekkillerinin mali haklarına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek müvekkillerinin uğradığı net zararın, FSEK 68. ve 70. maddeleri çerçevesinde ayrı ayrı tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam 4.800,00 TL maddi tazminatın, her bir baskı için haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, devam eden tecavüzün ref'i ve muhtemel tecavüzün men’ine dair ihtiyati tedbir kararı verilerek davalıların Yahya Kemal Beyatlı’ya ait eserleri çoğaltmasının, yaymasının, satmasının önlenmesine, davalılar tarafından yasaya aykırı çoğaltılmış nüshaların satışının ülke genelinde durdurulmasına ve mevcutların toplatılmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiş, 17.10.2012 tarihli dilekçesi ile müddeabih yönünden davayı ıslah etmiştir.

Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş.’nin aynı hükmi şahsiyetler olduğunu, davaya konu kitabın İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Ticaret A.Ş. ile dava dışı Asır Ajans arasında yapılan anlaşma uyarınca basılıp çoğaltıldığını, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri A.Ş. vekili, müvekkilinin sözleşme ile anlaştığı üçüncü kişilerce kitabın basıldığını, haksız kazanç sağlama gibi amaç gütmediklerini, alenileşmiş güzel sanat eserlerinden maksadın haklı göstereceği nispet dahilinde üçüncü kişi aracılığı ile iktibas yapıldığını, tazminatın fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri A.Ş. vekili, müvekkilinin sözleşme ile anlaştığı üçüncü kişilerce kitabın basıldığını, haksız kazanç sağlama gibi amaç gütmediklerini, alenileşmiş güzel sanat eserlerinden maksadın haklı göstereceği nispet dahilinde üçüncü kişi aracılığı ile iktibas yapıldığını, tazminatın fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, davanın 17.10.2012 havale tarihli ıslah talebi de dikkate alınmak suretiyle kısmen kabulü ile bilirkişi raporunda hesap edilen 6.255,00 TL tutarındaki tazminatın davalılardan alınarak İstanbul 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2008/255 esas sayılı veraset belgesinde belirlenen mirasçılar ...'e 10/48, ...'e 10/48, ...'a 16/48, ...'a 4/48 ve ...'a da 8/48 payları oranında ödenmesine, hükmolunan tazminata davaya konu basımın 2005 yılında gerçekleşmiş olması dikkati alınarak 31.12.2005 tarihinden itibaren en yüksek ticari faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin tazminat talebinin reddine, dava tarihinden sonraki dönem yönünden davaya konu eserlerin davalılar tarafından çoğaltılmasının, yayılmasının ve satılmasının önlenmesine, karar kesinleştiğinde hüküm özetinin gideri davalıdan alınmak suretiyle Türkiye genelinde yayınlanan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde 1 kez ilanına dair verilen hükmün davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizce onanmasına karar verilmiştir.

Bu kez, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin HUMK 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK 442. maddesi gereğince REDDİNE, aşağıda yazılı bakiye 44,70 TL karar düzeltme harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK 442/3. maddesi hükmü uyarınca takdiren 709,50 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 26/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2565, Karar No: 2011/6260, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/2565 E.  ,  2011/6260 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'nın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinde ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılmasını da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunundaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.