muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/20602, Karar No: 2014/4704, Tarih: 06.03.2014

**10. Hukuk Dairesi         2013/20602 E.  ,  2014/4704 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Gediz Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Tarihi : 23.07.2013

No : 2012/94-2013/480

Dava, yersiz ödendiği iddia olunan aylıkların tahsili, birleşen dava ise ölüm aylığının kesilmesi yönündeki kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, asıl davanın reddine, kurum işleminin iptali davasının ise kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, asıl davanın davacısı, birleşen davanın davalısı S.. S.. Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hakkında verilen boşanma kararı 08.01.2003 tarihinde kesinleşen asıl davanın davalısına, babası üzerinden hak sahibi kız çocuğu sıfatıyla bağlanan ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle davacı Kurumca 2011 yılının 5. ayında gerçekleştirilen işlemle 19.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, 19.10.2008–18.04.2011 döneminde yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin ikinci fıkrasında, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır.

İnceleme konusu davada; hak sahibi konumundaki asıl davanın davalısı ile boşandığı eşinin kayıtlı yerleşim yerlerinin aynı oluşu, 14.12.2010 tarihli Sosyal Güvenlik Kontrol Memurluğu Raporu’nda yer alan bulgu ve saptamalar, anılan Memurluk tarafından yapılan soruşturma sırasında 02.11.2010 tarihinde dinlenen boşanılan eş M. K.t'un imzalı beyanı, G.mahallesi muhtarı A.. A..'in 30.11.2010 günü Kuruma sunduğu yazılı beyan ile yargılama aşamasında tanık olarak kendisine başvurulan bu kişinin anlatımları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, asıl davanın davalısı ile boşandığı eşinin fiili olarak birlikte yaşadıkları belirgindir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın ise reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, asıl davanın davacısı, birleşen davanın davalısı S.. S.. Başkanlığı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 06.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/11967, Karar No: 2024/13338, Tarih: 10.10.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/11967 E.  ,  2024/13338 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesinin 18.03.2021 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 04.07.2022 tarihli kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin söz konusu kararının ortadan kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddi; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekili ve katılma yolu ile davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 19.07.2024 tarihli ek kararı ile davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiş; ek karar davacı tarafından temyiz edilmemiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı katılma yolu ile davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

Karar davalı vekilince katılma yolu ile temyiz edilmiş olmakla, davacının temyiz istemi Bölge Adliye Mahkemesince 19.07.2024 tarihli ek karar ile reddedildiğinden ve ek karar davacı tarafından temyiz edilmediğinden; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun'un 348 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince davalının temyiz isteminin de reddi gerekmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin katılma yoluyla temyiz dilekçesinin REDDİNE,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3634, Karar No: 2016/4471, Tarih: 16.03.2016

**18. Hukuk Dairesi         2016/3634 E.  ,  2016/4471 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... İlçesi ... Beldesi 1817 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme ile alınan bilirkişi raporu karar vermeye yeterli değildir.

Şöyle ki;

1-Kamulaştırma Yasası'nın 10. maddesi ile kamulaştırma bedelinin tespiti esaslarını düzenleyen 11. maddenin (g) bendi uyarınca, kamulaştırılacak taşınmazın arsa olarak kabulü halinde kamulaştırma (değerlendirme) gününden önceki özel amacı olmayan emsallerin satış değerleri esas alınarak bedelinin tespit edilmesi gerekir.

Bu esaslara göre; gerçekçi ve doğru sonuçlara ulaşılabilmesi için; emsal alınan taşınmazın satış tarihinin değerlendirme tarihinden önce ve değerlendirme tarihine yakın olması, dava konusu taşınmaza örnek teşkil edebilecek nitelikte ve dava konusu taşınmaz ile aynı veya yakın semtlerde bulunması, topografik yapısı, manzarası, konumu, üzerinde yapılabilecek inşaat ve katlar için izin ve ruhsat sınırları, yüzölçümleri, imar uygulamasına konu edilmiş olup olmadıkları, sokak, cadde veya şehir alanlarına cepheleri ve mesafeleri gibi yönlerden benzer ya da yakın özellikleri taşıması gereklidir. Aynı özellik ve nitelikleri taşıyan başka yerlerde bulunan ve kamulaştırma gününden önce satılmış olan taşınmazlar da emsal alınabilir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin özellikle geri çevirme kararı üzerine dava konusu taşınmazın dava tarihi itibariyle imar parseli olduğu, emsal olarak alınan ... 574 parsel sayılı taşınmazın ise kadastro parseli olduğu anlaşılmaktadır. ... gibi büyük şehirlerde yukarıda açıklanan bu özellikler itibarıyla dava konusu taşınmaza daha yakın konumda, ... 574 parselden farklı ve dava konusu taşınmaz gibi imar parseli olan ve değerlendirme tarihine yakın satış tarihli taşınmaz satışlarının bulunması mümkün olduğu halde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz ile yukarıda açıklanan özellikler itibarıyla benzer özellikler taşımayan ... 574 parsel satışının somut emsal olarak alınmış olması,

2-Mahkemece tespit edilen ve davalı adına banka hesabına yatırtılan kamulaştırma bedelinin hükümle birlikte davalıya ödenmesine karar verildiğine göre dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten, karar tarihine kadar tespit edilen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerekirken, faizin hangi tarihe kadar uygulanacağının kararda gösterilmemesi,

Doğru görülmemiştir.

2-Mahkemece tespit edilen ve davalı adına banka hesabına yatırtılan kamulaştırma bedelinin hükümle birlikte davalıya ödenmesine karar verildiğine göre dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten, karar tarihine kadar tespit edilen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerekirken, faizin hangi tarihe kadar uygulanacağının kararda gösterilmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edenlerden davalı tarafa iadesine, işbu kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 16.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/9626, Karar No: 2014/22585, Tarih: 29.09.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/9626 E.  ,  2014/22585 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 29.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1167, Karar No: 2020/5755, Tarih: 09.11.2020

**12. Ceza Dairesi         2020/1167 E.  ,  2020/5755 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : Her bir sanık hakkında CMK’nın 223/2-c madddesi uyarınca ayrı ayrı beraat

Taksirle yaralama suçundan sanıkların beraatine ilişkin hüküm, katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

...'in 2011 yılı Temmuz ayında babası katılan ... ile birlikte ellerinde aşırı terleme olması nedeniyle Yedikule Göğüs Hastalıkları Hastanesine başvurdukları, Yedikule Hastanesinde Göğüs Cerrahi uzmanı Doktor ... ile görüştükleri görüşme sonrası ... tarafından göğüs boşluğundaki terleme sinirlerinin kapalı ameliyatla alınmasına karar verildiği, 07/07/2011 tarihinde ... ve anestezi uzmanı Doktor ... tarafından ...'in ameliyata alındığı ameliyat sırasında akcigerlerinin söndürülmesi gerektiğinden nefes borusuna entübasyon tüpü yerleştirildiği entübasyon tüpünün mükerrer kez hareket ettirilmesi sonucu mağdurun solunum (nefes) borusunun yırtıldığı hastanın şikayetlerinin artması üzerine ve de Uzman Doktor ...'nun istemi doğrultusunda haklarında ek takipsizlik kararı verilen Yedikule Hastanesinde görev yapan doktorlar tarafından ...’in 14/07/2011 ve 25/07/2011 tarihlerinde 2. ve 3. kez ameliyata alındığı 18/07/2011 tarihinde Doktor ... tarafından hastaya bronskoskopi (solunum sisteminin görüntülenmesi) yapıldığı, hastanın 1. ameliyatta oluşan mağduriyetini giderme amaçlı yapılan 2. ve 3. ameliyatlarda da şifa bulmadığı olay sebebi ile 03.07.2015 tarihli Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 2. İhtisas Kurulu ve 21.04.2016 tarihli Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu raporlarında; Ellerde, koltuk altında ve ayaklarda terleme şikayeti nedeniyle kişiye sempatektomi uygulandığı, yapılan operasyonda çift lümenli entübasyon ile sağ hemitoraks 5. ve 3. interkostal aralıktan 2 adet 5 mm torakoport ile girilerek T3 ve T4 sempatik ganglionların kotorize edildiği, aynı işlem sol hemitoraks için de uygulandığı, postoperatif 1. gün erken akciğer grafisinde sağda pnömotoraks olduğunun saptandığı, anjot ile aspire edildiği, ekspansiyon sağlanmaması üzerine sağ hemitoraksa dren konduğu, dren sonrası kaçağının ve akciğer grafisinde ekspansiyon kusurunun olduğunun tespit edildiği, 11.07.2011 tarihinde kaçağın devam etmesi üzerine operasyon kararının alındığı, VATS kamerası ile yapılan eksplorasyonda akciğer yüzeyinin yoğun fibrin debrislerle kaplı olduğu, mevcut kaçağın parankimal olmadığı ve bronş düzeyinden yoğun kaçak olduğunun tespit edildiği, sağ plevral torakotomi 5. interkostal aralıktan toraksa girilerek, trakea plevral duvarında rüptür (trakea orta posterolateral duvarda 7-8 mm lik) olduğunun saptandığı, mevcut rüptürün tek tek onarıldığı, hazırlanan interkostal fleb üzerine örtülerek tespit edildiği, 3. gün kontrol filmi çekildikten sonra kişinin taburcu edildiği, 19.07.2011 tarihinde kişinin öksürük yakınması olması üzerine tetkik edildiği, trakea rüptür alanında nüks düşünülerek rijit bronkoskopi ile Y stent yerleştirildiği, 25.07

. interkostal aralıktan toraksa girilerek, trakea plevral duvarında rüptür (trakea orta posterolateral duvarda 7-8 mm lik) olduğunun saptandığı, mevcut rüptürün tek tek onarıldığı, hazırlanan interkostal fleb üzerine örtülerek tespit edildiği, 3. gün kontrol filmi çekildikten sonra kişinin taburcu edildiği, 19.07.2011 tarihinde kişinin öksürük yakınması olması üzerine tetkik edildiği, trakea rüptür alanında nüks düşünülerek rijit bronkoskopi ile Y stent yerleştirildiği, 25.07.2011 tarihinde yapılan operasyonda daha önceden yerleştirilmiş olan Y trakeal stentin sağ kolunun ana bronştan toraks dışına çıkmış olduğunun ve trekeadaki sağ lateral duvardaki lasere alandaki defektin biraz daha anterior posterior ve inferiora doğru büyüdüğünün saptandığı, Y stentin sağ distal kolu bronş içine poze edilemediği, kas flebi planlanan hastaya sağ posterolateral torakotomi ile eski insizyondan tekrar torakotomi yapılarak toraksa girildiği, yapılan eksplorasyonda sağ akciğerin ileri derecede yapışık olduğu ve visseral plevra üzerinde peel formasyonu oluştuğunun görüldüğü, plastik cerrahi ekibi tarafından sağ tropez kastan cildi ile birlikte pediküllü flep hazırlandığı, daha sonra pnömolize devam edildiği, yapılan eksplorasyonda brakiosefalik venden başlayıp sağ üst lob broşuna kadar uzanan 7-8 cm uzunluğunda ön arka çapı 3- 3,5 cm olan sağ trakeal lateral duvarın izlenemediğinin tespit edildiği, stent sağ intermedier bronşa tespit edildiği, flebin üzerine dikildiği, flebin kenarları trekea defektin kenarlarına dikilerek sağ trakeal duvar oluşturduğu, yapılan kaçak kontrolünün fazla olması üzerinde flep tekrar tespit edildiği, kaçakların biraz daha azaldığı, fakat devam ettiğinin saptandığı, ileri bir işlem yapılmadığı, sağ üst lobda % 30-40, sağ orta ve alt lobda % 50-60 ekspansiyon sağlanabildiği, 3’ lü antibiyotik tedavinin başlandığı, flebin beslenmesi amaçlı reomakrodex eklendiği, postoperatif dönemde her iki dreninden kaçakları mevcut olduğunun tespit edildiği, kişiye yoğun nutrisyon sağlanmaya çalışıldığı, postoperatif 7. günde daha önceden %40-50 ekspansiyon sağlanan sağ akciğerde ekspansiyon kusurunun arttığı ve kaçakların devam ettiğinin tespit edildiği, yapılan bronoskopide sağ üst lob bronşunun drene olduğu ve havanlandığının tespit edildiği, kişiye yopun solunum fizyoterapisi, öksürük egzersizleri, mobilizasyon yapılarak akciğerin ekspanse edilmesinin sağlanmaya çalışıldığı, kaçaklarda artma saptandığı, kişinin kaçağının devam etmesi, akciğer grafisinde sağ akciğerde total atelektazi ve ekspansiyon kusuru görülmesi üzerine visseral peel formasyonuna bağlı restriksiyon geliştiğinin düşünüldüğü, kaçağın sebaat etmesi ve buna bağlı yamanın inferior kısmında sağ ana bronş sırtında bronşial fistül olduğu kanaatine varılarak kişinin İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs cerrahisine sevk edildiği, yapılan bronoskopide trake ve her iki ana bronşa yerleştirilen Y stentte yoğun mukus saptandığı, mukusun temizlendiği, 23.07

.07.2012 tarihinden sonra trekea nakli ve ileri trekeal cerrahi için kişinin İsveç- Stockholm Karolinska Üniversitesi Hastanesine gönderildiği, sağ ampiyem tedavisi için torakotomi, stentin çıkması üzerine acil sağ pnömonektomi ve ECMO, sentetik (laboratuar üretimi) iskelet ile trakeal transplantasyon, yeni bir sentetik iskelet ile trakeal re-transplant ve latissumus dorsi flebi ile destek özefagus rezeksiyonu, trekea distal anastamozunun primer kapatılması ve torakoplasti işlemlerinin yapıldığı anlaşıldığı, söz konusu işlemin ameliyat sahası dikkate alındığında kişide tespit edilen trakeal hasarın cerrahi girişime bağlı değil, kullanılan entubasyon tüpüne bağlı meydana geldiğinin düşünüldüğü, söz konusu hasarın her türlü özene rağmen oluşabilen, herhangi bir tıbbi ihmal ve kusura izafe edilemeyen komplikasyon olarak değerlendirildiği komplikasyon yönetiminin tıp kurallarına uygun gerçekleştirildiği cihetle, ilgili sağlık personellerine atfı kabil bir kusur tespit edilmediği;’’ mütalaa edilmiş olmakla mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığından tebliğnamede eksik inceleme nedeniyle bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılama sonunda, yüklenen suç açısından sanıkların taksirlerinin bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılanlar vekilinin eksik incelemeye ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, beraate ilişkin hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 09.11.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7547, Karar No: 2011/8931, Tarih: 14.12.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/7547 E.  ,  2011/8931 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... 2. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'nun beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. ... bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.