muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/30145, Karar No: 2020/12911, Tarih: 24.12.2020

**15. Ceza Dairesi         2017/30145 E.  ,  2020/12911 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : TCK'nın 158/1-f-son, 52/2, 53. maddeleri ile 204/1, 43, 53. maddeleri gereğince ayrı ayrı mahkumiyet

Nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından sanıkların mahkumiyetine ilişkin hükümler sanık ... müdafii, O yer Cumhuriyet savcısı ve sanık ... tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık ...'in ... Yapı Market isimli iş yerinin sahibi ve yetkilisi olduğu, iş yerini idaresi kendisinde olmak üzere sanık ...'a devrettiği, kendisinden işlerin yürütülmesi ve çek defterini alma yetkisi içeren vekaletname aldığı, vekaletname ile sanık ... adına Garanti Bankası ... Şubesinden çek defteri aldığı, keşide etme yetkisi olmadığı halde çek defteri içerisinden beş adet çeki 35.000,00-TL bedelli olarak düzenleyerek almış olduğu ticari ürünlere karşılık verdiği, çeklerin süresi içerisinde bankaya ibrazında karşılığının bulunmaması nedeniyle ödemede bulunulmadığı, yapılan icra takiplerine sanık ... tarafından İcra Hukuk Mahkemesine imza itirazlarında bulunulduğu, çekler üzerindeki keşideci imzasının sahte olduğunun anlaşıldığı, zararın giderilmediği, sanıkların fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek zincirleme şekilde resmi belgede sahtecilikte bulunduğu ve hileli hareketlerle haksız menfaat temin ettikleri iddia edilen somut olayda;

1-Sanık ...'ın en başından itibaren sanık ...'in kendisi adına çek düzenlemesine muvafakati olduğunu belirtmesi karşısında, unsurları oluşmayan resmi belgede sahtecilik suçundan sanıkların beraati yerine mahkumiyetlerine hükmedilmesi,

2- İddia ve sanıkların aşamalarda değişmeyen savunma beyanları karşısında, suç kastının belirlenmesi ve gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya çıkarılması açısından, muhatap Garanti Bankası ... şubesinden suç tarihi öncesi ve sonrasında aynı durumda ki çeklerin ödenip ödenmediği, süre gelen fiili bir uygulamanın bulunup bulunmadığı, söz konusu durumun ödeme güçlüğüne düşülmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılıp tüm deliller toplandıktan sonra sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, O yer Cumhuriyet savcısı, sanık ... müdafii ve sanık ...'ın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 24/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4012, Karar No: 2016/10227, Tarih: 07.04.2016

**22. Hukuk Dairesi         2015/4012 E.  ,  2016/10227 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, yıllık izin, ücret, yol, yemek, giyim yardımı, fazla mesai, hafta tatil ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, 27.03.2013 tarihinde haksız şekilde iş sözleşmesinin feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile izin, ücret, fazla mesai, genel tatil, hafta tatili ve yemek yardımı, yol ve giyim alacağını istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Uyuşmazlık gerekçe ile hüküm arasında çelişki bulunup bulunmadığı konusuna ilişkindir.

Mahkemece davada verilen davanın kabulüne ilişkin kısa karar, bir davayı sona erdiren temyizi mümkün olan (nihai) son kararlardandır. Bu kararla mahkeme davadan elini çeker ve davayı sona erdirmiş olur.

Bu aşamada yapılması zorunlu iş, gerekçeli kararı kısa karar doğrultusunda ve kanuni gerekçeleriyle birlikte mahkemenin yazmasından ibarettir. Artık bu karardan dönme (rücu) imkanı olmadığı gibi, kararın asli unsurlarından olan gerekçenin de hüküm fıkrasına uygun biçimde kararda yer alması gerekir. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 1991/7 esas; ve 1992/4 karar sayılı ve 10.04.1992 günlü kararı)

Esasen ilamın tefhim edilen karara uygun yazılması ve gerekçe taşıması kamu düzeni ile doğrudan ilgili temel kurallardan olup, bu kurala kanun koyucu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 294. ve 298. maddeleriyle varlık kazandırmıştır.

Gerçekten de 6100 sayılı Kanun'un 294. ve 298. maddeleri kamu düzeni amacıyla konulmuş emredici hükümlerdendir. Bu maddeler hükmünce kararların alenen tefhim edilmesi gerekir. Yine Anayasamızın “Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması” başlıklı 141. maddesinin 3. fıkrasında; “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Mahkeme kararlarında nelerin yazılacağı 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.

Mahkeme kararlarında nelerin yazılacağı 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.

Aynı kural 6100 sayılı Kanun'un 294. maddesinde de tekrarlanmış; Kanun'un 297. maddesinde ise “kararın tefhimi hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçilerek okunması suretiyle olur.” Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298/2. maddesinde de “gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Bu biçim yargıda açıklık ve netlik prensibinin gereğidir. Aksi hal, yeni tereddüt ve ihtilaflar yaratır. Hatta giderek denebilir ki, dava içinden davalar doğar ve hükmün hedefine ulaşması engellenir. Kamu düzeni ve barışı oluşturulamaz.

Davanın reddine veya kabulüne dair karar tefhim edilikten sonra bundan dönülerek yeni ve bundan farklı bir hüküm kurulamayacağı gibi, gerekçeli kararın kısa karara uygun yazılması ve kısa kararla çelişik olmaması da gerekir. Aksinin kabulü mahkemelere güveni sarsacağı gibi Anayasa ve kanunlarda yer alan açık kurallara aykırılık oluşturur.

Dosya içeriğine göre mahkeme gerekçeli kararında; davacının hafta tatili ücret alacağı talebinin yerinde olduğu belirtilmesine karşın, aynı gerekçede davacının ücret alacağı, fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı, hafta tatili ücreti alacağı, yol yardımı, yemek ve giyim yardımı ücret alacağı taleplerinin yerinde olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca hükmün 1. fıkrasının b. bendinde 456,68 TL hafta tatil alacağının kabulüne denildikten sonra aynı fıkranın f. bendinde hafta tatil alacağının reddine karar verildiği, kabul edilen hafta tatil alacağına ilişkin miktarın bilirkişi raporunda hesaplanan izin alacağı olduğu anlaşılmaktadır. 6100 sayılı Kanun'un 294, 297. ve 298. maddelerinin açık hükmü gözetilmeksizin yazılı biçimde karar verilmesi doğru olmamıştır. Gerekçe ile hüküm arasında açık biçimde çelişki bulunduğu gibi, gerekçeli kararın ve hükmün kendi içinde de çelişkili olduğu gözönüne alınarak gerekçe ile hüküm çelişkisi sebebiyle kararın bozulması gerekmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, bozma sebebine göre diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 07.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/7795, Karar No: 2024/11641, Tarih: 14.10.2024

**11. Ceza Dairesi         2022/7795 E.  ,  2024/11641 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında kurulan hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

1. Sanığın 5237 sayılı TCK madde 43/1 kapsamında, aynı suç işleme kararıyla kanunun aynı hükmünü değişik zamanlarda birden fazla kez ihlal ederek haksız menfaat temin etmiş olması karşısında, sanık hakkında zincirleme suç hükümleri uygulanmayarak eksik ceza tayini,

2. Sanığın adli sicil kaydındaki Tekirdağ (Kapatılan) 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 26.02.2013 Tarih 2012/880 Esas, 2013/160 Karar sayılı ilamı 6 ay 7 gün hapis cezasının 03.04.2013 tarihinde kesinleştiği ve tekerrüre esas olduğu halde sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulanmaması,

3. Sanık ile katılanın vasisi arasında uzlaştırmanın sağlandığı, edimin ikinci taksidi olan 700,00 TL' yi belirlenen günde sanığın ödemediğinin anlaşılması karşısında, 5237 sayılı Kanun'un 168 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kısmi ödeme nedeniyle sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına rıza gösterip göstermediği katılandan sorulmak suretiyle etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca hükmün Tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, aynı yasanın 326/son maddesi gereğince sanığın kazanılmış hakkının korunmasına, 14.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1695, Karar No: 2015/7794, Tarih: 05.06.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/1695 E.  ,  2015/7794 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL (KAPATILAN) 51. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 16/04/2013

NUMARASI : 2010/183-2013/96

Taraflar arasında görülen davada İstanbul (Kapatılan) 51. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 16/04/2013 gün ve 2010/183 - 2013/96 sayılı kararı onayan Daire'nin 11/11/2014 gün ve 2013/16677 - 2014/17373 sayılı kararı aleyhinde N. Gemisi donatanı C. S. SA vekili tarafından karar düzeltmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirkete ait gemiye 20.293,02 USD değerinde boya ve tiner malzemesi temin ettiğini, ancak alacağın davalı tarafından ödenmediğini, bu alacağın gemi alacaklısı hakkı verdiğini ve gemi üzerinde kanuni rehin hakkının bulunduğunu ileri sürerek, 20.293,02 USD’nin temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davalıya ait gemi üzerinde kanuni rehin hakkı tesisini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili ile davacı arasında her hangi bir sözleşme bulunmadığını, davaya konu alacağın gemi alacaklısı hakkı sağlamadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacı tarafından davalının donatanı olduğu gemiye kaptanın talimatı ile boya ve tiner malzemelerinin satılarak teslim edildiği, anılan malzemelerin bedelinden davalı donatanın sorumlu olduğu, davaya konu alacağın geminin yolculuğunun tamamlanması için zorunlu olan bir malzeme olmaması nedeniyle kanuni rehin hakkının doğmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 20.293,02 USD’nin temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, kanuni rehin hakkı tesisi talebinin reddine dair verilenkarar davalı vekili ve katılma yolu ile davacı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 11.11.2014 tarihli kararı ile onanmıştır.

N. Gemisi donatanı C. S. SA vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, N. Gemisi donatanı C. S. SA vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, N. Gemisi donatanı C. S. SA vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 57,60 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 251,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyenden alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 05/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13926, Karar No: 2014/21602, Tarih: 28.10.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/13926 E.  ,  2014/21602 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

K A R A R

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde dahi, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanmaları mümkün olduğundan, bu gibi hallerde bile gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabulü ya da reddi söz konusu olsa bile tarafların kararın gerekçesini temyiz etmekte hukuki yararları bulunabileceğinden, bu gibi durumlarda bile gerekçeli kararın yöntemince taraflara tebliği zorunludur.

Öte yandan 6100 Sayılı Kanun'un geçici 3. Maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun 26/09/2004 tarih ve 5236 sayılı kanunla yapılan değişiklikten önceki 433. Madde hükmü gereğince tarafların kararın temyiz edildiğinden haberdar edilmeleri ve katılma yoluyla temyiz talebinde bulunma haklarını kullanmaları için temyiz dilekçelerinin de diğer tarafa tebliğ edilmesi gerekir.

Dosya içeriğine göre, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edildiği buna karşılık temyiz eden davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinin davacı vekiline tebliğ edilmediği anlaşıldığından; temyiz eden davalı tarafça sunulan temyiz dilekçelerinin, HUMK'nun 433. Maddesi gereğince davacı vekiline yöntemince tebliğ edilerek, tebligat parçası eklendikten sonra gönderilmek üzere,

Dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, davalı ... Elk. İnş. Taah. Paz. Ltd. Şti. vekilinin duruşma isteminin tebligat noksanı giderildikten sonra değerlendirilmesine 28/10/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5830, Karar No: 2021/12888, Tarih: 26.10.2021

**10. Hukuk Dairesi         2021/5830 E.  ,  2021/12888 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No : 2013/84-2016/110

Davalılar :... Yapı Turizm Tarım ve Hayvancılık Tic. ve San. Ltd. Şti. adına Av. ...

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum, davalı ..., davalı ... Yapı Turizm Tarım ve Hayvancılık Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosyanın incelenmesinde ilgili müfettiş raporunda, ... ... Nakliye İnşaat ... San. ve Tic. Ltd. Şti. firması operatörü ...’ın %40 oranında, ... ... Nakliye İnşaat ... San. ve Tic. Ltd. Şti. şirketinin %60 oranında kusurlu bulunduğu, mahkemece hükme esas alınan kusur raporunda, ... Yapı Turizm Tarım ve Hayvancılık Tic. ve San. Ltd. Şti' nin %20, ... İnşaat Taahhüt Mühendislik San. Ltd. Şti.’nin %40, ...’ın %10, ... ... Nakliye İnşaat ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin %20 ve kazalının %10 olarak kusurunun bulunduğu saptanmakla; %90 kusur oranı verildiği anlaşılmıştır. Kusur raporunda, ... ... Nakliye İnşaat ... San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Yapı Turizm Tarım ve Hayvancılık Tic. ve San. Ltd. Şti. ve ... İnşaat Taahhüt Mühendislik San. Ltd. Şti. arasında asıl - alt işveren ilişkisi olup olmadığının yeterince irdelenmediği tespit edilmekle; bahsi geçen raporun hükme esas alınması isabetsiz bulunmuştur.

5510 sayılı Kanunun 12. maddesinin 1.fıkrası işvereni; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar” şeklinde tanımlamıştır. Anılan Kanunun belirtilen maddesinin son fıkrası ise alt işvereni “bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişi” olarak tanımlamıştır Bu maddeyle asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulmuştur.

Bu yönde asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için, öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de, tamamının bir bütün halinde, ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

İşin belirli bir bölümünde değil de, tamamının bir bütün halinde, ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşme ile iş kazası veya meslek hastalığına bağlı sorumluluğun alt işverene ait olduğunun kararlaştırılması ya da anahtar teslim iş olduğu ibaresinin konulmuş olması; bu sözleşmenin tarafı olmayan Kurumu bağlamaz.

İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, madde anlamında bir alt işverenlik, dolayısıyla dayanışmalı sorumluluk söz konusu olmayacaktır. Benzer şekilde, işveren kendisi sigortalı çalıştırmaksızın işi bölerek, ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı), asıl işveren olmayacağından, alt - asıl işveren ilişkisi de bulunmayacaktır. Burada önemli olan yön “devir” olgusudur. Devirden amaçlanan, yapılmakta olan işin, bölüm ve eklentilerinden tamamen bağımsız bir sonuç elde etmeye yönelik, işi alana bağımsız bir işveren kimliği kazandıracak bir işin devridir. Diğer iş yerlerinde sigortalı çalıştırması nedeniyle “işveren” sıfatına sahip olan kişi, devredilen iş dolayısıyla işverenlik sıfatına sahip olmadığı için asıl işveren olarak sorumlu tutulamayacaktır. Aynı şekilde, işi alan kişinin de işverenlik sıfatını, alınan işte ve o iş nedeniyle sigortalı çalıştırması sonucunda kazanmış olması aranacaktır. Alınan işte sigortalı çalıştırmayıp, tek başına işi yürüten kişi alt işveren olarak nitelendirilemeyecektir. Bu kimsenin diğer bir takım iş yerlerinde çalıştırdığı sigortalılar nedeniyle kazandığı işverenlik sıfatının sonuca etkisi ise bulunmamaktadır.

Alınan iş, işverenin asıl işinin bölüm ve eklentilerindeki işin bir kesimi veya yardımcı işler kapsamında bulunmalıdır. Diğer bir anlatımla, bir işverene ait iş yerindeki üretim sürecine, başka bir işverenin dahil olması durumunda “aracıdan” söz edilebilecektir. Asıl işverenden alınan iş, onun sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir nitelik taşımaktaysa, işi alan kimse alt işveren değil, bağımsız işveren sayılacaktır. Bu noktada belirleyici yön; yapılan işin, diğerinin yardımcı parçası olup olmadığıdır. İş yerindeki üretimle ilgili olmayan ve asıl işin tamamlayıcı niteliğinde bulunmayan bir işin üstlenilmesi durumunda aracıdan söz etme olanağı kalmayacak ve ortada iki bağımsız işveren bulunacaktır.