muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/506, Karar No: 2006/468, Tarih: 23.02.2006

O halde saptanan dava niteliği dikkate alındığında sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle tarafların tutunduğu tapu kaydı ilk oluştuğu günden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte Tapu sicil Müdürlüğünden, varsa dayanağı haritalarla birlikte getirtilmeli, dayanılan tapu kayıtlarının dava dışı başka taşınmaz yada taşınmazlara revizyon görüp görmediği, Tapu Sicil Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden sorulup saptanmalı, revizyon görmüş ise dava konusu taşınmaz yada taşınmazlarla birlikte revizyon gördüğü dava dışı taşınmazları ve bu taşınmazlara dıştan komşu taşınmazları da bir arada gösterecek şekilde geniş kapsamlı birleşik harita Kadastro Müdürlüğünden getirtilmeli, bundan sonra dıştan komşu taşınmazların tespit tutanakları ve dayanakları kayıtlar davalı iseler dava dosyaları getirtilmeli, dayanılan kaydın dava dışı başka taşınmazlara revizyon gördüğü ve davalı olduğu saptandığı takdirde usulün 45 ve onu izleyen maddeleri hükmü uyarınca dava dosyalarının birleştirilip birleştirilmeyeceği yönü üzerinde durulmalı, vurgulanan bu olgunun dava ekonomisi ve kaydın kapsamının sağlıklı biçimde belirlenebilmesi için zorunlu olduğu özellikle dikkate alınmalı, daha sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız, yerel ve uzman bilirkişi, tutanak bilirkişilerinin tümü, tarafların aynı yöntemle göstereceği tanıklar hazır olduğu halde taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalı, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 20

. maddesi hükmü uyarınca tarafların dayandığı tapu kayıtları yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi eliyle yerine ayrı ayrı uygulanmalı, uygulamada kayıtların haritaya dayanmaları halinde kapsamlarının haritasına göre belirleneceği dikkate alınmalı, uygulamada tutunulan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü dava dışı taşınmazlar özellikle göz önünde tutulmalı, tarafların dayandığı tapu kayıtlarının dayanağı harita yok ise kayıtlarda tarif edilen sınır yerlerinden yararlanılmalı, yerel bilirkişice bilinmeyen sınır yerleri bulunduğu takdirde bu konuda taraflarca tanık dinletme olanağı sağlanmalı, uzman bilirkişiye kayıtlarda tarif edilen sınır yerleri düzenleyeceği haritada ayrı ayrı işaret ettirilmeli, uygulamaya ilişkin yerel bilirkişi ve tanık sözleri, dıştan komşu taşınmazların tespit tutanağı içeriği ve dayanakları kayıtlarla denetlenmen, bu yolla dava konusu taşınmazın taraftardan hangisinin dayandığı tapu kaydının kapsamında kaldığı duraksamasız saptanmalı, tarafların tutunduğu tapu kayıtlarının iç içe girmesi halinde önceki günlü doğru temele dayanan hukuksal değerini yitirmeyen tapu kaydına değer verileceği düşünülmeli, ayrıca davalı tarafın dayandığı tapu kaydının oluşma nedeni üzerinde durulmalı dava konusu taşınmazın tümü yada bir bölümü dayanılan tapu kayıtlarının kapsamı dışında kaldığı saptandığı takdirde taşınmazın öncesinin kanunları uyarınca kaçak ve yitik kişilerden kalıp kalmadığı belirlenmeli, taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kalmadığı saptandığı takdirde kayıt kapsamı dışında kalan taşınmaz yada taşınmaz bölümleri yönünden yeterli biçimde zilyetlik araştırması yapılmalı, bu konuda zilyetliğin başlangıç günü, süresi ve sürdürülüş biçimi hakkında yerel bilirkişi ve tanıklardan olaylara dayalı bilgi alınmalı, tespit tutanağı bilirkişilerinin beyanları ile yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında aykırılık bulunduğu takdirde tespit tutanağı bilirkişileri de taşınmazlar başında ayrı ayrı dinlenerek, çelişki giderilmeli, uzman bilirkişiden keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kalması halinde sürdürülen zilyetliğin süresi ne olursa olsun hukukça değer taşımadığı bu nitelikteki taşınmazların zilyetlikle kazanılamayacağı dikkate alınmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Mahkemece böylesine bir araştırma ve soruşturma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı hazinenin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), 23.02.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8244, Karar No: 2012/12859, Tarih: 17.09.2012

**4. Hukuk Dairesi         2012/8244 E.  ,  2012/12859 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 02/06/2010 gününde verilen dilekçele ile meraya el atmadan kaynaklanan tazminat ve müdahalenin meni istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne dair verilen 29/12/2011 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, davalı ...'nün, davacı Dikme Köyü tüzel kişiliğine ait meraya el atmasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3533 sayılı Yasa'nın 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adli yargının görevi içinde bulunanlar o Yasa'da yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir.

Tarafların sıfatı gereği aralarındaki uyuşmazlığın tahkim usulüne göre çözümlenmesi gerektiği gözetilerek sözü edilen Yasa uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya aykırı olup kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle BOZULMASINA; bozma nedenine göre öteki yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına 17/09/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4555, Karar No: 2012/10717, Tarih: 24.05.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/4555 E.  ,  2012/10717 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor yasa hükümlerine uygundur. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tesbiti ile davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine 24.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6525, Karar No: 2013/5047, Tarih: 25.02.2013

**4. Ceza Dairesi         2011/6525 E.  ,  2013/5047 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Görevi kötüye kullanma, gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

1-Sanık ...'ın gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma eylemine ve yükletilen suça yönelik katılan Maliye Hazinesi vekilinin temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA,

2-Sanıklar ..., ..., ..., ..., ... ... ve ...'un eylemlerine ilişkin hükümlere yönelik temyize gelince;

Başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Kadastro çalışmaları sırasında sanık ...'nin 118 Ada 51, 64 ve 202 parsel, 116 Ada 19 parseldeki 4 taşınmazı, Sanık ...'in 118 Ada 46 ve 93 parseller ile 121 Ada 3 parselde bulunan toplam 3 adet mera vasfında olan taşınmazı kendi adlarına tarla olarak tescil ettirdikleri,

... adına tescil edilen 118 Ada 52 ve 64 parsellerde muhtar olarak sanık ..., bilirkişi olarak da sanıklar ..., ...'in, 118 Ada 202 parselde bilirkişi olarak sanıklar ..., ..., ... ve ...'nin 116 Ada 19 parselde bilirkişi olarak ..., ..., ...'ün imzalarının bulunduğu,

... adına tescil edilen 118 Ada 46 ve 93 parseller ile 121 Ada 3 parselde muhtar olarak sanık ...'nin bilirkişiler olarak da sanıklar ..., ... ve ...'nin imzalarının bulunduğu,

Sanık ...'nin muhtar olup görevi kötüye kullanma suçu açısından zararın tescil ile meydana geldiği, diğer sanıkların da yeminli bilirkişi olarak görevli olup sanıkların belirtilen yerleri kendi adlarına tescil ettirmelerini sağladıklarının sabit olması karşısında, eylemlerin 3402 sayılı Kadastro Kanununun 43. maddesindeki suçu oluşturup oluşturmayacağı tartışılmadan, "sanık ... bakımından zararın oluşmadığı, diğer sanıklar bakımından da kasıtlı olarak taşınmazların sahipleri haricinde başkaları adına tespitini sağladıkları yönünde delil elde edilememesi" biçimindeki yasal olmayan yetersiz gerekçeyle beraat kararı verilmesi,

Kanuna aykırı ve katılan Maliye Hazinesi vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 25/02/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5564, Karar No: 2015/4314, Tarih: 05.06.2015

**23. Hukuk Dairesi         2014/5564 E.  ,  2015/4314 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen sıra cetveline şikayetin bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl dosyada şikayetin reddine, birleşen dosyada şikayetin kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl dosyada şikayetçi-birleşen dosyada şikayet olunan Vergi Dairesi vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Asıl dosyada şikayetçi vekili, müvekkil kurum tarafından şikayet dışı borçluya ait satışa konu taşınmaz üzerine konan ihtiyati haczin kesinleşmesine rağmen, düzenlenen sıra cetvelinde, şikayet oluna...A.Ş. arasında garame yapılmasına karar verildiğini ileri sürerek, garameten taksim yapılmasının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl dosyada şikayet olunan... A.Ş. yargılamaya katılmamıştır.

Asıl dosyada, şikayet olunan...A.Ş. vekili, şikayetin reddini istemiştir.

Birleşen dosyada şikayetçi ... A.Ş. vekili, şikayet dışı borçlunun ortağı olduğu şirketin borçlarından dolayı ancak şirket malvarlığı şirket borçlarını karşılamadığı taktirde borçlunun taşınmazının haczinin mümkün olduğunu, oysaki şirketin borçlarına yetecek malvarlığının bulunduğunu ileri sürerek, satış bedelinin tamamının müvekkilinin takip dosyasına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dosyada şikayet olunan ...vekili, şikayetin reddini istemiştir.

Asıl ve birleşen dosyada şikayet olunan SGK vekili, sıra cetvelinin usulüne uygun olduğunu savunarak, her iki şikayetin de reddini istemiştir.

Mahkemece, asıl ve birleşen şikayetin reddine dair verilen kararın asıl ve birleşen dosyalarda şikayetçiler vekilleri tarafından temyizi üzerine Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 15.09.2010 tarih ve 5545 E., 9815 K. sayılı ilamıyla, asıl dosyada şikayetçi Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün diğer temyiz itirazlarının reddi ile asıl dosyada şikayet olunan ,,,,A.Ş'nin yargılamaya katılmaması sebebiyle, lehine vekalet ücretine hükmolunmasının doğru olmadığı, birleşen dosyada ise şikayetçi vekilince ileri sürülen vergi alacağının tahsili için borçlu... aleyhine girişilen takipte düzenlenen ödeme emrinin Vergi Mahkemesi’nce iptal edildiği iddiasının araştırılması ve varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; asıl dosyada şikayet olunan ... Katılım Bankası A.Ş. yargılamaya katılmadığından lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığı, ...Vergi Mahkemesi'nce, dava dışı borçlu aleyhine girişilen takipte düzenlenen ödeme emrinin iptaline karar verildiği gerekçesiyle, asıl şikayetin reddine, şikayet olunan ...Türk Katılım Bankası A.Ş. yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, birleşen dosyada, şikayet olunan ... Vergi Dairesi'ne yönelik talebin kabulü ile, garameden çıkarılmasını teminen sıra cetvelinin iptaline ilişkin verilen kararın asıl dosyada şikayetçi-birleşen dosyada şikayet olunan Vergi Dairesi vekili ile asıl ve birleşen dosyada şikayet olunan SGK vekillerince temyizi üzerine Dairemizin 09.05.2013 tarih ve 1559 E., 3073 K. sayılı ilamıyla asıl dosyada şikayetçi-birleşen dosyada şikayet olunan Vergi Dairesi vekilinin temyiz itirazlarının yerinde görülmediğinden reddine, asıl ve birleşen dosyada şikayet olunan SGK yönünden asıl ve birleşen dosyada şikayetin reddine karar verildiğine göre, vekille temsil edilen SGK yararına karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesinin ve asıl dosyada şikayet olunan... SGK İl Müdürlüğü'nün karar başlığında gösterilmemiş olmasının doğru olmadığı belirtilerek bozulmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda dosya kapsamına göre; bozma ilamından sonra asıl dosyada şikayet olunan-birleşen dosyada şikayetçi... A.Ş. vekilinin ...ı A.Ş.'den icra dosya alacaklarını temlik aldığını gösterir temlikname, ekli cetvel ve vekaletname sunduğu, bu nedenle kararın künyesine de bu hususun geçirildiği belirtilerek bozma ilamındaki gerekçelerle, bozma öncesi verilen 15.11.2012 tarihli kararda asıl dosyada şikayetin reddine, şikayet olunan...ı A.Ş. yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, yargılama giderlerinin şikayetçi üzerinde bırakılmasına, peşin harcın mahsubu ile başkaca harç alınmasına yer olmadığına, birleşen 2009/174 Esas sayılı dosyada şikayet olunan ...Vergi Dairesi'ne yöneltilen şikayetin kabulü ile ...Vergi Dairesi'nin garameden çıkarılmasını teminen... 4. İcra Müdürlüğü'nün 2007/6650 Esas sayılı dosyasından yapılan 04.02.2009 tarihli sıra cetvelinin iptaline, 118,00 TL tebligat masrafından ibaret yargılama gideri ile toplam 31,00 TL harcın birleşen dosyada şikayet olunandan alınarak şikayetçiye verilmesine, Vergi Dairesi harçtan muaf olduğundan bakiye 5,55 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, birleşen dosyada şikayetçi kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 400,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin kısımların kesinleştiği gerekçesiyle, bu hususlarda yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, ancak asıl ve birleşen dosyada şikayet olunanlar SGK kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 440,00 TL vekalet ücretinin asıl dosyada şikayetçi ile birleşen dosyada şikayetçiden ayrı ayrı alınarak SGK'ya ödenmesine karar verilmiştir.

Kararı, asıl dosyada şikayetçi-birleşen dosyada şikayet olunan Vergi Dairesi vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, İcra Mahkemesince uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme yapılıp karar verilmiş olmasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, asıl dosyada şikayetçi-birleşen dosyada şikayet

olunan Vergi Dairesi vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl dosyada şikayetçi-birleşen dosyada şikayet olunan Vergi Dairesi vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, kararın tebliğinden 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2143, Karar No: 2011/9915, Tarih: 26.12.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/2143 E.  ,  2011/9915 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... 15. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın İİK'nun 337/a maddesi gereğince 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılmasına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanık müdafii tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının onama istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. ... bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur. Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi ... Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.