muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/10499, Karar No: 2018/6069, Tarih: 24.09.2018

**5. Ceza Dairesi         2014/10499 E.  ,  2018/6069 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : İcbar suretiyle irtikap

HÜKÜM : İcbar suretiyle irtikaba teşebbüs suçundan mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanık hakkında icbar suretiyle irtikap suçundan kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasanın 17 ve 18. maddelerine göre Hazine ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının bu suçun zarar göreni oldukları, bu sıfatlarının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip oldukları davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmeleri için duruşmadan haberdar edilmeleri gerektiği, diğer yandan aynı Kanunun 260/1. maddesine göre de kamu davasından haberdar edilmemiş bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü ile ... Üniversitesi Rektörlüğünün dava ve duruşmalardan haberdar edildiğine ve temyiz hakkını kullanabilmeleri için hükmün tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığının anlaşılması karşısında; davanın haber verildiğini ve hükmün tebliğ edildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosyasına eklenilmesi, aksi halde anılan tebligat noksanlıklarının giderilerek tebellüğ belgelerinin ve verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden, hükmün temyiz edilmesi halinde ise bu konuda ek tebliğname düzenlenmesinden sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 24/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1840, Karar No: 2020/6961, Tarih: 26.11.2020

**10. Hukuk Dairesi         2020/1840 E.  ,  2020/6961 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ....Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

Dava, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı kurum davanın reddini savunmuştur.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı vekili verilen kararın hatalı olduğunu belirtip, kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Yurtdışında çalışan Türk vatandaşlarının yurtdışında geçen hizmetlerinin borçlandırılarak, ülkemiz sosyal güvenlik mevzuatında malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde Türkiye’de geçmiş hizmet gibi değerlendirilmesini sağlamak amacıyla kabul edilen 3201 sayılı Kanun hükümleri uyarınca borçlandırılan sürelere dayalı olarak hangi şartlarda aylık bağlanacağı anılan Kanunun 6’ıncı maddesinde belirlenmiştir. Tahsis yapılabilmesi için aranan koşullardan birisi de, yurda kesin dönülmüş olmasıdır.

Çünkü, bilindiği üzere 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinde yer alan, borçlanma isteminde bulunabilmek için yurda kesin dönüş yapılması gereğini öngören düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin 12.12.2002 günlü, 2000/36 E. 2002/198 K. sayılı kararı ile iptal edilmiş, 29.07.2003 tarihli 4958 sayılı Yasanın 56’ıncı maddesiyle de, 3201 sayılı Yasa'nın 3’üncü maddesinde bu yönde gerekli düzenleme yapılmıştır. Sıralanan hukuksal çerçeve karşısında, yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının borçlanabilmeleri için yurda kesin dönüş yapma koşulu ortadan kalkmış olmakla birlikte, 3201 sayılı Yasa gereğince borçlanan Türk vatandaşlarına yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için,

a) Yurda kesin dönülmüş olması,

b) Tahakkuk ettirilen döviz borcunun tamamının ödenmiş olması,

a) Yurda kesin dönülmüş olması,

b) Tahakkuk ettirilen döviz borcunun tamamının ödenmiş olması,

c)Döviz borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması koşullarının hepsinin birlikte gerçekleşmesi gerektiğine ilişkin aynı Kanunun 6’ıncı maddesi hükümleri Anayasa Mahkemesince iptal edilmemiş olup ayaktadır. Anılan düzenleme, aylık bağlanması için “kesin dönüş” şartını aramakla birlikte, “kesin dönüş” konusunda açıklayıcı bir bilgi içermez.

Hukuk Genel Kurulu’nun 1997/10-588-857, 1998/10-645 1999-237 sayılı Kararlarında da belirtildiği üzere, yurda kesin dönüş yapmaktan söz edebilmek için yurt dışında çalışan Türk Vatandaşlarının çalışma hayatına yönelik tüm ilişkilerini, gerek çalıştığı işyerleri ve gerekse ilgili olduğu tüm sosyal güvenlik kuruluşları yönünden sona erdirerek yerleşmek ve sosyal güvenliklerini de burada sağlamak üzere anavatana dönüş yapmaları gerekir. Başka bir anlatımla, yurt dışındaki işçi sıfatıyla, çalışma hayatıyla ilgili tüm bağlarını ve ilişkilerini bitirmeden ilgili ülkenin sosyal güvenlik kuruluşundan işsizlik, hastalık gibi yardım alarak geçici sürelerle yurda giriş yapmak “kesin dönüş” yapıldığı anlamını taşımaz. Yine yurt dışındaki işini kaybetmek de her zaman kesin dönüşe delalet etmez. Giderek kişi işsiz kalabilir ama işsizlik sigortasından yardım almayı yeterli görerek yurda kesin dönüş yapmayabilir.

Bu konuda çıkarılan, 06.11.2008 tarih 27046 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde de “Kesin dönüş; aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesini, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almamaları durumunu” ifade edeceği öngörülmüştür. Dairemizin yerleşmiş içtihatlarında; işsizlik sigortasından yardım almak kişinin yurt dışında oturduğuna ve yurda kesin dönüş yapmadığına kuvvetli bir delil ve karine oluşturur. Ancak bu karinenin aksi, somut olayın özellikleri içinde belirlenecek aynı güçteki delillerle de ispat olunabilir. Buna göre davacının sigortalılık başlangıç tarihi ve 03.03.2016 tarihli tahsis talebine istinaden 01.04.2016 tarihi itibariyle bağlanan yaşlılık aylığı gözetilerek davanın konusuz kalıp kalmadığı araştırılarak ve bu husustaki tüm deliller değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi kararının, HMK'nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak, temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine ve kararın bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.11.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/314, Karar No: 2019/1997, Tarih: 12.03.2019

**15. Ceza Dairesi         2018/314 E.  ,  2019/1997 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Hizmet nedeni ile güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : TCK 155/2, 43, 62, 52, 53 maddeleri gereği mahkumiyet

Hizmet nedeni ile güveni kötüye kullanma suçundan sanık hakkında verilen Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4.Ceza Dairesi mahkumiyet hükmü sanık müdafi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü;

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinin ''Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.'', aynı Kanunun 294. maddesinin ''Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.'' ve aynı Kanunun 301. maddesinin ''Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.'' şeklinde düzenlendiği de gözetilerek sanığın lehine olan delillerin toplanmadığına yönelik talebine dair yapılan incelemede;

Suç tarihinde ... Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Sekreteri ve kasa sorumlusu olması nedeniyle kamu görevlisi sayılmayan sanığın, vakıf tarafından ihtiyaç sahiplerine yapılan yardımlara ilişkin belge düzenlemeye yetkili olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları, kriminal inceleme raporu, denetim raporu, vakıf kayıtları ve tanık anlatımlarına göre sanığın ilgilisi yerine takliden imzalanmış ödeme belgeleri düzenlemek suretiyle sözkonusu yardımları ödenmediği halde ödenmiş gibi göstererek yardım paralarını uhdesinde tuttuğu, vakıf tarafından kendilerine kalkınma ve yardım kredisi verilmesi karara bağlanan katılan ... ve mağdur ...'e sözkonusu kredi tutarları tamamen verilmediği halde adlarına verilmiş gibi taklit imza atmak veya attırmak suretiyle ödeme makbuzları düzenlediği, vakfın denetimini gerçekleştiren müfettişlere ibraz edilen karar defterinden farklı kayıtlar ve kararlara eklemeler içeren ikinci bir defter tuttuğu, sözkonusu defterde asıl karar defterinde yer verilmeyen 41.390 TL. tutarında toplam 290 adet ödeme kararının bulunduğu, karar defterinde imzaları bulunan mütevelli heyeti üyelerinin bir kısmının imzalarının takliden atılmış bulunduğunun kriminal raporla saptandığı, 2005-2006-2007-2008 yıllarına ilişkin vakıf banka ekstrelerinin incelenmesinde vakıf kasasına giren tutarlarla kasadan gerçekleştirilen ödemelere ait makbuzların karşılaştırılması sonucunda 49.775 TL. tutarındaki harcamanın belgelendirilemediği, 2005 yılında 20,033 TL, 2006 yılında 15.283 TL, 2007 yılında 11.948 TL, 2008 yılında ise 32.947 TL. olarak vakıf adına banka kanalıyla yapılan ödemelere ilişkin ödeme talimatı dışında sözkonusu ödemelerin mal-hizmet alımı veya yardım niteliğini ortaya koyan hiçbir belge bulunmadığı, yapılan bu ödemelerin vakıf muhasebesine yansıtılmadığı, vakıf tarafından arıcılığı geliştirme projesi kapsamında getirtilen 20 adet arı kovanını 03/08/2005 tarihli teslim-tesellüm tutanağına katılanlar ... ve ... yerine sahte imza atmak ya da attırmak ve kovanları onlar yerine başka kişilere teslim etmek suretiyle zincirleme hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği anlaşılmakla, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4.Ceza Dairesi’nin kabul ve uygulamasında isabetsizlik bulunmamış, sanığın zincirleme şekilde gerçekleşen eylemleri ve zarar miktarı dikkate alındığında, alt sınırdan hak ve nesafet kurallarına aykırı olarak ayrıldığı gerekçe gösterilerek bozma talep eden tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle 5271 sayılı CMK'nın 302/1. maddesi uyarınca, usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi hükmüne yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİNE, 12.03.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11855, Karar No: 2018/4852, Tarih: 27.06.2018

**11. Hukuk Dairesi         2016/11855 E.  ,  2018/4852 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 22/06/2016 tarih ve 2014/305-2016/217 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkilinin ... esas unsurlu çok sayıda tescilli markası bulunduğunu, aynı zamanda...markalarının sahibi olduğunu, markaların esaslı unsurlarının ... ibareli olduğunu, davalının 06.12.2011 tarihinde 29/1-12. sınıf ürünleri içeren ... ibareli marka tescil başvurusunda bulunduğunu, başvuruya yapılan itirazın kısmen kabul edilerek davalı başvurusunun 29/4. sınıftaki zeytin ve zeytin ezmeleri ile 29/5. sınıftaki süt ve süt ürünleri (süt yağı, süt yağı tereyağı ve tereyağı hariç) bakımından reddedildiğini, başvurunun tümden reddi istemiyle yeniden itirazda bulunduğunu, YİDK kararı ile itirazı reddettiğini, kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek TPE YİDK kararının iptaline ve davalı markasının hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı TPE vekili; iltibasa neden olabilecek malların davalı başvurusundan çıkarıldığını, kalan mallar yönünden herhangi bir iltibas bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı şirket vekili; müvekkilinin ... esas unsurlu tescilli çok sayıda markasının olduğunu, zeytin yağı ve bağlantılı ürünler için müvekkili ... markasının tanınmış olduğunu, davacının ... ibareli markalarının müvekkili markalarıyla iltibasa neden olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacının markalarının ..., ... ve ... ibareli olduğu, davalının markasının ... ibareli olduğu, davacının "..." ibareli 29/1,2,3,4,5,7,8,9,10,11,12.sınıf ürünleri içeren markası ile davalı başvurusunun konusu olan işaret arasında kapsamlarında yer alan ürünler itibariyle iltibas ihtimali bulunduğu, başvuru kapsamındaki 29/5 ve 6. sınıf ürünler bakımından "..." ibaresinin

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacının markalarının ..., ... ve ... ibareli olduğu, davalının markasının ... ibareli olduğu, davacının "..." ibareli 29/1,2,3,4,5,7,8,9,10,11,12.sınıf ürünleri içeren markası ile davalı başvurusunun konusu olan işaret arasında kapsamlarında yer alan ürünler itibariyle iltibas ihtimali bulunduğu, başvuru kapsamındaki 29/5 ve 6. sınıf ürünler bakımından "..." ibaresinin

ayırt edici olmadığı, ürünlerin bu yönden aynı tür sayılamayacağı, ortalama düzeydeki alıcıların/yararlanıcıların bu marka ve işaretin farklı işletmelere ait iki ayrı marka olduğunu derhâl ve hiç düşünmeden ilk bakışta algılamalarının mümkün olmadığı, her iki işaretin göz ve kulakta bıraktığı izin bu kabulü zorunlu kıldığı, başvuru konusu işaretin davacının markalarının serisi içerisine sızmış bulunduğu, davacının "..." ibareli markalarına dayanarak da davalı başvurusuna itiraz ettiği, markaların bu ibare yönünden ortak ayırt edici unsur taşıdıkları, "..." ibareli davacının önceki markalarının 29/4. sınıftaki zeytin ve 29/5. sınıftaki krema emtialarını içerdiği, bu ürünler ile başvuru kapsamındaki süt yağı, süt yağı tereyağı ve tereyağı ürünlerinin aynı türden olduğu, fakat davalının öteden beri adına tescilli ... ibareleri markaların kapsamında süt yağı, süt yağı tereyağı ve tereyağı ürünlerinin aynısının bulunduğu, başvurunun bu yönden önceki davalı markalarının serisi niteliğinde bulunduğu, davalının ... ibareli önceki tarihli markalarının kapsamında 29. sınıfta bulunan malların yer aldığı, ancak bunun başvuru bakımından davalıya kazanılmış hak sağlayamayacağı, çünkü başvuru konusu işaretin sadece ... ibaresini içermediği, bunun yanında ... ibaresini de asıl ve ayırt edici unsur olarak içerdiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile TPE YİDK kararının 29/1,2,3,7,8,9,10,11,12.sınıf emtialar bakımından davacı itirazlarının reddi yönünden iptaline, aynı sınıf emtialar bakımından markanın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, sair yönden hükümsüzlük isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, taraf vekillerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, istek halinde aşağıda yazılı 22,50 TL harcın temyiz eden davalılara iadesine, aşağıda yazılı bakiye 6,70 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 27/06/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4554, Karar No: 2011/5878, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/4554 E.  ,  2011/5878 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.