muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/4210, Karar No: 2025/4278, Tarih: 14.04.2025

Sanık hakkında Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 09.11.2020 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin karar şüpheliye tebliğ edilmiş ise de, erteleme kararında, karara karşı itiraz kanun yoluna başvuru süresinin, 5271 sayılı CMK'nın 173/1.maddesinin karar tarihinde yürürlükte olan haline göre "15 gün" yerine "7 gün" olarak belirtilmek suretiyle şüphelinin yanıltıldığı, Anayasanın Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması başlıklı 40. maddesindeki düzenleme ile 5237 sayılı TCK'nın 191/2. ve 5271 sayılı CMK'nın 171., 172. ve 173. maddeleri uyarınca, başvurulacak kanun yolunun, merciinin, başvuru şekli, süresi ve bu sürenin başlangıcının açıkça ve ilgiliyi yanıltmayacak biçimde gösterilmesi gerekmekte olup; "kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararı ve bu karar ile birlikte verilen "denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına" ilişkin kararda kanun yolu başvuru süresinin şüpheliyi yanıltacak biçimde "7 gün" olarak gösterildiği, bu nedenle kararın usulüne uygun şekilde kesinleştiğinden söz edilemeyeceği, usulsüz olarak

verilen kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanamayacağı gibi, beş yıllık erteleme süresinin de işlemeye başlamayacağı, bu durumda ihlâl kabul edilen eylemin erteleme süresi içerisinde işlendiğinden ve yükümlülük ihlâlinden sözedilemeyeceği anlaşılmakla, 5237 sayılı TCK'nın 191/4. maddesinde belirtilen dava açma koşulları oluşmadan kamu davası açılması halinde; Mahkemesince, kovuşturma şartı gerçekleşmediğinden 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesinin ikinci cümlesi uyarınca "durma" kararı verilerek, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararın, karara karşı, tebliğ tarihinden itibaren 5271 sayılı CMK'nın 173. maddesinin 7499 sayılı Kanun'la değişik haline göre "iki hafta" içinde ilgili sulh ceza hakimliğine itiraz hakkı bulunduğu ihtarı ile birlikte usûlüne uygun bir şekilde tebliğ edilmesinin sağlanması ve usûlüne uygun şekilde kesinleştirilmesini takiben geçerli tebligat işlemleri yapılarak erteleme ve denetimli serbestlik kararının infazının sonucunun beklenilmesi gerekecektir.

Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığınca, 09.11.2020 tarihli erteleme kararında itiraz süresinin "7 gün" olarak gösterilmesi nedeniyle kararın usulsüz olduğunun görülmesi üzerine, erteleme kararı kaldırılmış ve "15 günlük" itiraz süresi gösterilmek suretiyle 09.10.2023 tarihli kamu davası açılmasının ertelenmesi kararı verilmiştir.

Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığınca, 09.11.2020 tarihli erteleme kararında itiraz süresinin "7 gün" olarak gösterilmesi nedeniyle kararın usulsüz olduğunun görülmesi üzerine, erteleme kararı kaldırılmış ve "15 günlük" itiraz süresi gösterilmek suretiyle 09.10.2023 tarihli kamu davası açılmasının ertelenmesi kararı verilmiştir.

Ağrı Sulh Ceza Hakimliğinin 24.11.2023 tarihli kararı ile, ''...itiraz süresinin hatalı yazılmasında şüpheliye atfedilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı, kendisinden kaynaklanmayan bir hatadan dolayı şüphelinin ikinci kez denetimli serbestlik tedbirine maruz bırakılmasının usul ve yasaya uygun olmadığı...'' gerekçesiyle itirazın kabulüne karar verilerek Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığının 09.10.2023 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair kararının kaldırılmasına karar verilmiş ise de,

Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, önceki kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair kararda usulüne uygun bir yasa yolu bildirimi yapılmadığı için, karar şüpheli tarafından öğrenilmiş olsa bile kararın kesinleştiğinden sözedilemeyeceği ve tedbirin infazına başlanamayacağı gibi erteleme süresinin de işlemeye başlamayacağı, şüphelinin infaz işlemleri sırasında sevkedildiği hastanenin 10.01.2022 tarihli raporunda, uyuşturucu madde kullanımına devam etmesi nedeniyle tedavi programına uyumsuz olduğunun bildirilmesi üzerine infaz dosyasının kapatıldığı da dikkate alındığında, Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığının 09.10.2023 tarihli ve 2020/5597 soruşturma, 2023/124 sayılı kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından; mercii tarafından "itirazın reddi" yerine "itirazın kabulüne" karar verilmesi, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

A. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

B. Ağrı Sulh Ceza Hakimliğinin 24.11.2023 tarihli ve 2023/4491 Değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı CMK'nın 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

14.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16525, Karar No: 2014/7614, Tarih: 17.04.2014

**11. Hukuk Dairesi         2013/16525 E.  ,  2014/7614 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 14/11/2012 tarih ve 2007/63-2012/521 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, ... İli, ... Yakasında elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticaretiyle görevlendirilen... Elektrik A.Ş. ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında 24.11.1989 tarihinde "... ... Yakası Görev Şirketi Sözleşmesi", mülga TEK Genel Müdürlüğü ile 30.03.1990 tarihinde "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" ve 01.07.1990 tarihinde ise İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin eki olan "Enerji Satış Anlaşması"nın imzalandığını ve 01.09.1990 tarihinde davalı şirkete fiili devir yapıldığını, daha sonra... Elektrik A.Ş. ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında 02.12.1997 tarihinde "... İli ... Yakasında Elektrik Dağıtımı ve Ticareti Hizmetlerinin Yapılması İçin Görev Verilmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi", davalı şirketle ... Elektrik Dağıtım A.Ş. arasında 04.05.1995 tarihinde "İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" ve yine aynı şirketle ... Elektrik Üretim İletim A.Ş. arasında 04.10.1995 tarihinde "Enerji Satış Anlaşması"nın imzalandığını, Bakanlar Kurulu Kararı ile TEK ile görevli şirketler arasında elektrik enerjisi almak ve satmak üzere akdedilen anlaşmaların muhatabının ... olduğuna karar verildiğini, yine Bakanlar Kurulu'nun 02.03.2001 tarihli kararı ile ... Genel Müdürlüğünün "... Elektrik İletim A.Ş", "Elektrik Üretim A.Ş" ve "..." unvanlı üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmasına karar verildiğini, davacı ... tarafından, anılan imtiyaz sözleşmesine dayalı olarak yapılan Enerji Satış Anlaşması'nın da yürütülmesinin sağlandığını, Elektrik Mühendisleri Odası'nın açtığı dava neticesinde Danıştay 10. Daire Başkanlığı'nın 27.03.2002 tarih ve 2002/855 Karar sayılı kararı ile imtiyaz sözleşmesinin iptal edildiğini, mülga ... Genel Müdürlüğü tarafından İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin 27. maddesi gereğince 1998-2001 yıllarına ilişkin geçici mahsuplaşma işleminin Başbakanlık Teftiş Kurulu tarafından incelendiğini, raporda yapılan tespitler nedeniyle kamu zararı oluştuğu sonucuna varıldığını ayrıca aynı şirketin 01/01/2002-02/04/2002 dönemine ait borcunun tecil faizi hariç 24.659.997.175.608,00 TL olarak belirlendiğini ileri sürerek, 31/05/2002 tarihi itibariyle 1998-2001 dönemi mahsuplaşmasından doğan ana para ve tecil faizi dahil davacı şirket alacağının 526.672.927,37 YTL, 01/02/2007 tarihine kadar işlemiş faizi ile birlikte alacağın 1.592.546.482,78 YTL, ayrıca 01/01/2002-02/04/2002 dönemine ait tecil faizi hariç alacağın 24.659.997,17 YTL, 30/04/2002-01/02/2007 arası işlemiş tecil faizi ile birlikte alacağın 87.951.775,70 TL olmak üzere toplam 1.680.498.258,48 YTL tutarındaki davacı alacağının 01/02/2007 tarihinden itibaren 6183 sayılı Yasanın 48 ve 51. maddelerinde yer alan oranlarda işleyecek tecil faizi, gecikme zammı KDV'si ile Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı ..

.659.997,17 YTL, 30/04/2002-01/02/2007 arası işlemiş tecil faizi ile birlikte alacağın 87.951.775,70 TL olmak üzere toplam 1.680.498.258,48 YTL tutarındaki davacı alacağının 01/02/2007 tarihinden itibaren 6183 sayılı Yasanın 48 ve 51. maddelerinde yer alan oranlarda işleyecek tecil faizi, gecikme zammı KDV'si ile Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekili, davacının dayandığı denetim raporunun varsayımlara bağlı olarak düzenlendiğini, 1998-1999 dönemi için yapılan mahsuplaşmanın tarafların yönetim kurumlarında görüşülüp kabul edildiğini ve 13/10/2000 tarihinde bakanlık oluruyla onaylandığını, bu dönem için davalının davacıya borcu kalmadığını, mahsuplaşması yapılmayan dönem için davacı ile daha evvel yapılan protokoller dışındaki hiçbir hesaplama yöntemini kabul etmediklerini, davalının kayıp ve kaçakla ilgili olarak sözleşmelerde hiçbir taahhüdünün bulunmadığını, davacı şirketin davalı şirketin görev şirketi olduğu günden beri %15 oranında hissedarı olduğunu, %5 hissenin çalışanlara ilişkin sendika olan (TES-İŞ)'e %5 hissenin SAV Vakfına ait, %15 hissenin ise halka açık olduğunu dava konusu olan dönemlerde davacı şirketin davalı şirketin yönetim kurulunda iki üye, denetim kurulunda da 1 üyenin görev yaptığını, ilgili dönemlere ilişkin şirket faaliyetlerinin davacının devamlı olarak denetiminden geçtiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; kayıp kaçak yönünden taraflar arasındaki akdi mevzuat ve Danıştay 10. Dairesi'nin 27/03/2001 tarih ve 2001/2745 esas ve karar sayılı kararının iptal gerekçesi dikkate alındığında, davalı şirketin kayıp kaçakla ilgili herhangi bir taahhüdünün olmadığı, birbirini doğrular nitelikte bilirkişi raporları ve ek rapora göre, 1998-2001 ve 01/01/2002-02/04/2002 dönemine ait mahsuplaşma işlemleri sonucunda 01/02/2007 tarihi itibariyle (faiz dahil) davacı şirketin 168.653.664,63 YTL (168.653.664,63 TL) alacaklı olduğu, davalı ... Ticaret San. A....nin faiz dahil 47.738.538,23 YTL (47.738.538,23 TL) alacaklı olduğu, davalı şirket alacağının davacı alacağından indirilmesi sonucu davacı ...'ın 120.915.126,40 YTL (120.915.126,40 TL) alacaklı olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddine, 120.915.126,40 TL'nin dava tarihinden itibaren 30/03/1990 tarihli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin 27. maddesi dikkate alınarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulu Hakkındaki Kanun'un 51. maddesi hükmü uyarınca hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte davalı .... A....den alınıp davacı ... (...)'a verilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 0,90 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 17/04/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9054, Karar No: 2019/5382, Tarih: 30.04.2019

**17. Hukuk Dairesi         2016/9054 E.  ,  2019/5382 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; davalıların maliki ve sürücüsü olduğu aracın, yaya olan davacının eşi ...'e çarpması neticesinde ...’in vefat ettiğini, açılan ceza davasında davalı sürücüye ceza verildiğini, davacının eşini kaybetmesi, kendisinin iç huzurunu ve manevi bütünlüğünü derinden etkilediğini, çektiği elem ve acının tazmini için 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davalı ...; davacının maddi durumunun çok iyi olduğunu, kendisinin mal varlığı olsa dahi halen bankalara, SGK’ya ve vergi dairesine borçlarının olduğunu, davalı sürücünün asli kusuru nedeniyle kendisinin sorumlu olmadığını, gerek araç maliki olması, gerekse de istihdam eden sıfatı ile sorumluluğu nedeniyle mahkemece az da olsa takdir edilecek manevi tazminatı ödeyecek gücü olmadığını ancak kendi geçimini sağlayabildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... kendisinin ölen şahsı tanımadığını, normalde yolun solunda dururken koşarak aniden arabanın arkasına atladığını, kendisinin geri manevra yaptığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... vekili ve davalı ...’nın yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 683,10 TL kalan onama harcının temyiz eden davalılar ... ve ...'dan alınmasına 30/04/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8687, Karar No: 2016/3081, Tarih: 29.02.2016

**21. Hukuk Dairesi         2015/8687 E.  ,  2016/3081 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

K A R A R

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı H.M.K.'nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün H.M.K.’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanması mümkün olduğundan, gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabul veya tümden reddedildiği hallerde, reddedilen bir talebi bulunmadığından davacının veya davacı yararına kurulan bir hüküm bulunmadığından davalının kararı temyizde ilke olarak hukuki yararı bulunmadığı kabul edilmekte ise de tarafların kararın gerekçesini temyiz etme hakları bulunduğundan gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmelidir.

Öte yandan 6100 sayılı H.M.K.'nın Geçici 3.maddesi yollamasıyla temyize ilişkin hükümleri uygulanmakta olan 1086 sayılı H.U.M.K.’nın 433.maddesinin 2.fıkrasına göre İş Mahkemesinde katılma yoluyla temyiz mümkün olup gerekçeli temyiz dilekçesinin (veya sunulmadığı takdirde kısa temyiz dilekçesinin) kararı temyiz etmeyen karşı tarafa tebliği zorunludur. Taraflar, temyiz dilekçesinin tebliğinden sonra süresinde temyiz talebinde bulunabilirler.

Ne var ki, davanın tümden kabulü veya tümden reddi halinde karar yararına olan ve bu nedenle ilke olarak kararı temyiz etmekte hukuki yararı bulunmadığı kabul edilen taraf, gerekçeli karar tebliğine rağmen kararı temyiz etmediği takdirde temyiz dilekçesinin bu tarafa tebliğine gerek yoktur.

Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmiş ve taraflar temyiz haklarını kullanmışlarsa; temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğine veya katılma yoluyla temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğine gerek yoktur.

Dosya kapsamından ise;

Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmiş ve taraflar temyiz haklarını kullanmışlarsa; temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğine veya katılma yoluyla temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğine gerek yoktur.

Dosya kapsamından ise;

1)Birleşen dosya davalısı olarak aleyhine hüküm kurulan ... A.Ş.'ne gerekçeli karar ile davacı yanın temyiz dilekçesinin usulünce tebliğ edildiğinden söz etme imkanı bulunmamaktadır. Şöyle ki 23.10.2014 tarihli karar gerekçesi ile davacı yan temyizi her ne kadar ... A.Ş. vekili olarak Av....'a yapılmışsa da adı geçen bu avukatın dosyada mevcut vekaletnamelere göre ihbar olunan ... vekili olduğu ve kararı da aleyhine hüküm kurulmayan ... adına temyiz ettiği anlaşılmaktadır. Halin böyle olmasına göre ... A.Ş.'nin dosyaya vekalet sunan vekillerine yukarıda belirtilen tebliğlerin usulünce yapıldığından bahsetme imkanı bulunmamaktadır.

2)Bunun yanında davacının maddi zararının ... Genel Kurulunun belirlediği %22 oranındaki sürekli iş göremezlik dikkate alınarak yapılmasına göre Kurumdan(...) bu maluliyet oranına göre kendisine iş kazası sigorta kolundan bağlanması gereken iş göremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değerine dair dosyada bir kayıtta bulunmadığı görülmektedir.

SONUÇ:Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda; davalı ...Ş.'nin dosyaya vekalet sunan vekillerine gerekçeli karar ile davacı temyizinin H.U.M.K.'nın 433. maddesi gereğince yöntemince tebliği, yine %22 oranındaki sürekli iş göremezlik durumuna göre davacı kazalıya iş kazası sigorta kolundan bağlanması gereken gelirinin ilk peşin sermaye değerin sorulması için dosyanın GERİ ÇEVRİLMESİNE, 29.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7545, Karar No: 2011/5763, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/7545 E.  ,  2011/5763 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'ın İİK'nun 337/a maddesi uyarınca ayrı ayrı üç ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde sanıklar müdafii tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir.

TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.