muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3351, Karar No: 2019/1118, Tarih: 17.01.2019

Öte yandan, kanunun aradığı anlamda oluşturulacak kısa ve gerekçeli kararın hüküm fıkralarının, açık, anlaşılır, çelişkisiz ve uygulanabilir olması gerekmekle birlikte, kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi sebeplere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, kısaca maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi sebeple haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.

Bu husus 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298/2. maddesinde de “Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.” şeklinde özellikle düzenlenmiştir.

Gerekçe - hüküm çelişkisi, 10.04.1992 gün ve 1991/7 esas, 1992/4 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına aykırı olup, salt bu aykırılık bozma sebebidir

Somut uyuşmazlıkta, Mahkemece gerekçede iş akdinin işveren tarafından rapor bitiminde gelmemesi nedeniyle haklı olarak sonlandırıldığı belirtilip gerekçenin devamında davacının bu nedenle kıdem tazminatına hak kazandığının ancak ihbar tazminatına hak kazanamadığının belirtilmesi, hüküm yerinde ise kıdem ve ihbar tazminatının reddedilmesi çelişkilidir.

Mahkemece, gerekçe ve hüküm fıkrası arasındaki aykırılığın giderilmesi suretiyle gerekçeli, gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı biçimde karar verilmesi hatalı olmuştur.

3-Kabule göre ise,

Davacı 19.4.2014 tarihinde sağlık nedeniyle aldığı raporun bitiminde işi başı yapmak için işyerine gitmesine rağmen işverence işe başlatılmadığını iddia etmiş, davalı ise davacının iş başı yapmadığını, bu nedenle devamsızlık nedeniyle iş akdine haklı nedenle son verildiğini savunmuştur.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının iş başı yaptığı halde başlatılmadığını ve devamsızlık tutanaklarının gerçeğe aykırı olduğunu ispatlayamadığı, 19-20-21.4.2014 tarihlerinde işe gelmeyen davacının iş akdinin davalı tarafından haklı nedenle 22.4.2014 tarihinde sonlandırıldığı görüş olarak bildirilmiştir.

Dosya incelendiğinde; davalı işyerinde ekmek dağıtım işinde 5 yıl 9 ay 11 gün süre ile çalışan davacının dinlenilen tanıklarının, davacının sağlık nedeniyle rapor aldığı için işverence işten çıkartıldığını; davalı tanıklarının davacının neden işten çıkartıldığını bilmediklerini beyan ettikleri görülmektedir. Davalı yanca, devamsızlık tutanaklarında isimleri geçen tanıklar ise dosyaya tanık olarak bildirilip dinletilmemiştir.

Dosya incelendiğinde; davalı işyerinde ekmek dağıtım işinde 5 yıl 9 ay 11 gün süre ile çalışan davacının dinlenilen tanıklarının, davacının sağlık nedeniyle rapor aldığı için işverence işten çıkartıldığını; davalı tanıklarının davacının neden işten çıkartıldığını bilmediklerini beyan ettikleri görülmektedir. Davalı yanca, devamsızlık tutanaklarında isimleri geçen tanıklar ise dosyaya tanık olarak bildirilip dinletilmemiştir.

İş akdinin kıdem ve ihbar tazminatı gerektirmeyecek şekilde son bulduğunu ispatla yükümlü olan davalı işveren olup işverenin devamsızlık tutanaklarının doğruluğunu ortaya koyacak bir delil sunamadığı, işyerinde 6 yıla yakın süre ile çalışan davacının tazminatlarını yakacak şekilde işi bırakıp gitmesinin ise hayatın olağan akışına aykırı olduğu dikkate alındığında, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporundaki görüşün bu yönüyle dosya kapsamına uygun düşmediği anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenler ile mahkemece kıdem ve ihbar tazminatının hüküm altına alınması dosya içeriğine uygun düşecektir.

Bu husus gözetilmeden karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davacıya iadesine, 17.01.2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14685, Karar No: 2013/1128, Tarih: 21.01.2013

**2. Hukuk Dairesi         2012/14685 E.  ,  2013/1128 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fethiye 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

TARİHİ :30.03.2012
Yargıtay — Esas No: 2011/3079, Karar No: 2012/9695, Tarih: 04.06.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/3079 E.  ,  2012/9695 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 22.12.2010 tarih ve 2010/159-2010/557 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ...... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkillerinin murisine ait "Gerçekçiliğin Tarihi" isimli işlenme eserin ilk kez 1976 yılında yayınlandığını, davalının kitabın basılması için müvekkillerine bir sözleşme örneği gönderdiğini, müvekkillerinin bedeli düşük bulması nedeniyle teklifi kabul etmediklerini ancak davalının eseri yayınladığını, müvekkillerinin çoğaltma ve yayma haklarını ihlal ettiğini, aynı zamanda manevi haklarının da ihlal edildiğini ileri sürerek, FSEK.'nun 68.maddesi uyarınca 16.200,00 TL maddi ve 20.000,00TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, muris ......'ın mirasçılarıyla yazılı ve sözlü görüşmeler yapılarak kitabın baskıya verildiğini, bu görüşmeler ile zımni olarak basımın kabul edildiğini ve ücret konusunda anlaşılacağı anlamında karar alındığını, çevirmenlik işinin bir taahhüt niteliğinde olduğunu ve bu taahhüdün tam olarak yerine getirilmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm kanıtlara göre, dava konusu kitabın Boris Suçkov adlı yazarın “A History of Realism” adlı eserinin Türkçeye çevirisi olup, ilk defa davacıların murisi ... adıyla yayınlanması nedeniyle eser sahibinin davacıların murisi olduğu, taraflar arasında yapılan ön görüşmede mutabakat sağlanmadığı, zımni dahi olsa izin verilmediği, davalının eyleminin çoğaltma ve yayma hakkı ihlali oluşturduğu, Türkiye şartlarında bu tür eserin ortalama basım miktarının 1000 adet ve satış fiyatının kitabın basım tarihi olan Ekim 2009 tarihinde 24,00 TL olacağı, en yüksek telif oranı %15’in asıl eser sahibi ile tercümeyi yapan arasında paylaştırılacağı, buna göre %10 telif ücretinin ödeneceği, davacıların manevi hak ihlali nedeniyle herhangi bir manevi tazminat isteyemeyecekleri gerekçesiyle 6.666.00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline, fazla istemlerin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 296,95 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 04.06.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Dava, eser sahibi tarafından FSEK'nun 68 nci maddesine dayalı olarak açılan tazminat davası olup mahkemece, davacı eser sahibinin izni olmadan dava konusu eserin davalı tarafından yayınlanması nedeniyle belirlenen telif bedelinin üç katına hükmedilmiştir.

FSEK'nun tecavüzün ref'i davalarında genel hüküm olarak öngördüğü 66 ncı maddenin son fıkrasında açıkça mahkemenin eser sahibinin manevi ve mali haklarını, tecavüzün şumulunu, kusurun olup olmadığını varsa ağırlığını.... taktir ederek halin icabına göre tecavüzün ref'i için lüzumlu göreceği tedbirlerin tatbikine karar vereceği belirtilmiştir. FSEK'da düzenlenen ref davası, sadece tecavüzün giderilmesini değil, aynı zamanda mali ve manevi hakları da kapsar. Bu nedenle de Yasa'nın 66 ve 68 nci maddelerine göre tecavüze uğrayan, emsal veya rayiç bedelin “en çok üç kat” fazlasını isteyebilirse de ödenecek bedel bu sınır içinde mahkemece tecavüzün şumulu ve kusurun derecesi gözetilerek tesbit olunur (Ünal Tekinalp, Fikri Mülkiyet Hukuku, 2012 Basım, sh. 311-319).

Somut olayda, mahkemece dava konusu eylemin özellikleri gözönüne alınarak bu yönde bir değerlendirme yapılması gerekirken üç kat fazlanın talep edilmesi nedeniyle hiçbir değerlendirme yapılmaksızın üç kat fazlaya hükmedilmesi doğru olmamıştır. Kaldı ki davanın tazminat davası olduğu gözetildiğinde özel Yasa'sında hüküm olmaması halinde dahi BK'nun 42-43 ncü maddeleri gereğince hakim tazminat miktarını belirleyeceğinden ortak kusur dikkate alınabilir.

Mahkemece, bu konuda değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle kararın bu yönden bozulması görüşünde olduğumdan Sayın çoğunluğun kararına katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2021/361, Karar No: 2023/10080, Tarih: 14.12.2023

**8. Ceza Dairesi         2021/361 E.  ,  2023/10080 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/164 E., 2015/942 K.

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan usul hükümlerine göre temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu ve reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

I. HUKUKİ SÜREÇ

1. Saray Cumhuriyet Başsavcılığının 11.03.2013 tarihli iddianamesi ile, sanığın kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan cezalandırılması talep olunmuştur.

2. Saray (Tekirdağ) Asliye Ceza Mahkemesinin 16.12.2015 tarihli kararı ile, sanığın atılı suçtan mahkumiyetine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, suçu işlemediğine, cezasında nitelikli hal artırımlarının yapılamayacağına ilişkindir.

III. OLAYLAR VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, yaşı küçük olan katılan ...'nın rızaen sanık ... ve temyiz dışı sanık ... ile birlikte, sanık ...'in evine gidip geceyi orada geçirdikten sonra, ertesi gün eve dönmek istemesine rağmen katılanı evine bırakmayarak hürriyetinden yoksun kıldıkları ve kolluk ekiplerince sanık ...'in evinde bulundukları iddiasına ilişkindir.

2. 01.10.2012 tarihli tutanakta, yapılan aramada, katılan ..., sanıklar Kemal ve ...'in, çiftlik evinde odada birlikte oturur vaziyette bulundukları yazılıdır.

3. Katılana ait 01.10.2012 tarihli doktor raporunda, herhangi bir darp-cebir izi bulunmadığı kayıtlıdır.

4. 05.10.2012 tarihli inceleme tutanağında, sanığın, ... ismi ile kayıtlı kişiye, 30.09.2012 saat 17:49 'da "... Ceyda'yı kaçırdım.", saat 18:00'da " askeriyenin oradayız, sakın aklını çelecek bir şey söyleme... ", saat 19:25'de "... Sen kimseye birşey söyleme", saat 20:15'te " ... sen sadece idare etmeye çalış." şeklinde, aynı gün saat 19:13, 19:29, 20:29 ve 20:36'da Koray ve Tuncay isimli kişileri yanına çağıran mesajlar gönderdiği görülmüştür.

5. Sanık savunmasında, suçlamayı inkar etmiştir.

IV. GEREKÇE

1. 05.10.2012 tarihli inceleme tutanağına göre, sanık ... tarafından ... ismi ile kayıtlı kullanıcıya gönderdiği mesaj içerikleri, sanık ... ile katılan ...'nın anlatımına göre, sanığın eylemini cinsel amaçla gerçekleştirmesi nedeniyle, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

2. Sanığın, üzerine atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu çocuğa karşı ve birden fazla kişi tarafından birlikte işlemesi karşısında, temel ceza belirlenirken 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 3 üncü ve 61 inci maddeleri gereğince aynı Kanunun 109 uncu madde birinci fıkra (b) ve (f) bendindeki birden fazla nitelikli halin gerçekleştiği gözetilerek, temel hapis cezasının alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle tayin edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

3. Katılan ..., 08.01.1999 doğumlu olup, suç tarihinde, 14 yaşı içindedir. Aşamalarda, köye gidecek araç bulamadıkları ve telefonunu da kaybettiği için eve gidemediğini ve evdekileri haberdar edemediğini, öncesinde karşılaşıp sohbet ettiği sanıkların da kendisini eve götürmek için araç bulmak istediklerini ancak bulamadıklarını, sanıklar Kemal ve ... ile çiftlik evine gittiklerini, sanıkların kendisini ertesi gün evine bırakacaklarını söylediğini, sabah eve gitmek istediğini söyleyince, "bu gece de buradayız" dediklerini, ancak şaka mı ciddi mi olduğunu anlamadığını, kendisine karşı cinsel bir davranışlarının olmadığını beyan etmiştir. Temyiz dışı sanık ... Kaya, katılanın, sanık ...'in kız arkadaşı olduğunu ifade etmiştir.

4.

Olaylar ve olgular bölümündeki tespitler, katılanın ifadeleri ve tüm dosya kapsamına göre, katılanın köydeki evine giden araç bulamaması ve telefonla ailesini bilgilendirememesi üzerine, sanık ... ve temyiz dışı sanık ... ile birlikte, sanık ...'in çiftlik evine giderek geceyi bu evde geçirdikleri, ertesi sabah katılanın isteği hilafına katılanı evine bırakmadıkları ve katılanın annesinin kayıp müracaatı sonrasında, katılanın, sanık ...'in çiftlik evinde sanıklar Kemal ve ... ile birlikte yakalandıkları anlaşılan olayda, mahkemece kurulan hükümde mahkemenin kabul ve uygulamasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

5. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Saray (Tekirdağ) Asliye Ceza Mahkemesinin 16.12.2015 tarihli kararında sanık tarafından ileri sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/3150, Karar No: 2011/5827, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/3150 E.  ,  2011/5827 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'ın beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık

ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, İİK’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan eylem, yalnızca ticareti terk keyfiyetinin ticaret sicili memurluğuna bildirilmemesi değil, bununla birlikte İİK’nun 44. maddesine uygun olarak bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerinin bulunduğu bir mal beyanında bulunulmamasıdır. Bu durumda, Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan ticaret şirketlerinde ticaretin terki söz konusu olmayıp, ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesi nedeniyle İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesi ile getirilen mal beyanında bulunma yükümlülüğünün, gerçek kişi tacirlere yönelik olduğu, yukarıda sayılan ticaret şirketlerini kapsamadığı, eş anlatımla ticaret şirketlerinin müdür veya yetkililerinin İcra ve İflas Kanunu’nun 337/a maddesinde yaptırıma bağlanan ticareti terk suçunu işlemeleri yasal olarak mümkün olmadığı ve bu durumda atılı suç da oluşmayacağı sonucuna varıldığından tebliğnamedeki kararın bozulması istemine iştirak edilmemiştir. Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararda yazılı gerektirici nedenlere, yapılan yargılama ve uygulamada isabetsizlik bulunmadığına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün İİK.’nun 366. maddesi uyarınca ONANMASINA, 17.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.