muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/1211, Karar No: 2011/628, Tarih: 27.09.2011

**(Kapatılan)23. Hukuk Dairesi         2011/1211 E.  ,  2011/628 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki kooperatif hissesinin iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili; müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olan dava dışı ...'ya ait ortaklık payı ve bu paya isabet eden K blok 3 nolu daireyi 29.09. 2004 tarihinde devraldığını, bu devir işleminin kooperatif yönetim kurulunun 17.12.2004 tarihli kararı ile onaylandığını, ancak belirtilen daireye diğer davalı ...'nin taşındığını haricen öğrenildiğini ileri sürerek davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tesbitini, taşınmaza ait kooperatif hissesinin iptali davacı adına tescilini talep ve dava etmiş; davacı vekili daha sonra tescil istemine ilişkin talebini atiye terk ettiğini belirtmiştir.

Davalılar vekili davanın haksız açıldığını, dava konusu üyeliğin önce dava dışı ... ait iken ondan yine dava dışı ...'ya ondan da davalı ...'ye geçtiğini öne sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece; iddia, savunma, bilirkişi kurulu raporu ve tüm dosya içeriğine göre davalı kooperatifin 341 numaralı ortağı olan dava dışı ...'a 24.01.1999 tarihinde gerçekleştirilen kur'a çekimi sonucu isabet eden K Blok 3 nolu dairenin bu kişiden 30.07.2002 tarihinde ...'ya, ondan da 30.01.2003 tarihinde ...a, 26.08.2003 tarihinde ...'ya devredildiği, ...'nın 17.02.2004 tarihinde üyeliğini davacıya devrettiği, belirtilen bütün devir işlemlerini davalı kooperatifin yönetim kurulu kararlarıyla kabul edilip davacının 725 numaralı ortak olduğu, üyelik devrinin ancak kooperatif üyesi tarafından yapılabileceği, kooperatif yönetiminin bu ortaklık ve daire ile ilgili devir kararlarının bir geçerliliğinin olmadığı gerekçesi ile davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitine, kooperatif hissesinin iptaline ilişkin talebinin ise atiye terkedilmesi nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 27.09. 2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6431, Karar No: 2021/7079, Tarih: 18.05.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/6431 E.  ,  2021/7079 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf isteminin davalı idare yönünden esastan reddine davacı yönünden kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince HMK'nun 353/1-b-3 maddesi uyarınca hükmün düzeltilmesi suretiyle yeniden esas hakkında karar verilmiş olup, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; dava konusu İstanbul ili, ... ilçesi, ... mahallesi, 2751/A parsel sayılı taşınmaza değer biçilmesine ve bedelinin davalı idareden tahsiline ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-3 maddesi uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince ONANMASINA, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, 18/05/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29525, Karar No: 2013/25254, Tarih: 19.11.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/29525 E.  ,  2013/25254 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

DAVA :Davacı, kıdem, ihbar, kötüniyet tazminatı, ikramiye, sosyal yardım, fazla mesai, izin ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı ... Boya ve Kimya San. A. Ş. avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı işçi, işveren tarafından ... sözleşmesinin haksız feshedildiğini, işyerinde ikramiye uygulaması bulunmasına rağmen 2001 yılından itibaren ikramiye ödemesi yapılmadığını, 2004 yılının Ocak ayından itibaren aylık ücretlerin ödenmediğini, haftalık çalışma süresini 45 saatin üzerinde olduğunu, hak kazandığı yıllık izinlerinin kullandırılmadığını, ayrıca ödenmeyen sosyal yardım alacaklarının bulunduğunu ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatları ile bir kısım işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili, davacının kıdem ve ihbar tazminatına istemlerine ilişkin bir itirazlarının bulunmadığını, 2001 yılı öncesinde mevcut olan ikramiye uygulamasının kaldırılmadığını, 2001 yılından sonra yılda 4 maaş tutarında ki ikramiye toplamının 12 'ye bölünmek sureti ile aylık ücret dahil edilerek ödendiğini, işyerinde fazla çalışma yapılmadığını ve işçinin hak kazandığı yıllık izinlerini kullandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içerisinde davalı ... Boya ve Kimya San. A. Ş. tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece tarafların yüzüne karşı tefhim edilen kısa karar da sosyal yardım alacağı isteminin reddine karar verildiği belirtildiği halde, gerekçeli karar bu alacağın hüküm altına alındığı görülmektedir.

Kısa karar ile gerekçeli karar çelişkisi, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 10.04.1992 tarih ve 1991/7 esas, 1992/4 sayılı kararı gereğince bozma nedenidir. Yukarıda belirtildiği üzere mahkemece tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki bulunduğu anlaşıldığından kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir . Bozma sebebine göre sair temyiz itirazları incelenmemiştir.

SONUÇ : Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 19.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5504, Karar No: 2019/7190, Tarih: 13.11.2019

**11. Hukuk Dairesi         2018/5504 E.  ,  2019/7190 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Anadolu 7.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 02/10/2017 tarih ve 2015/1152 E- 2017/887 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 11/10/2018 tarih ve 2018/208 E- 2018/1223 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; sigortalısı Yapı Kimya Ltd.Şti. ile nakliyat emtia sigorta sözleşmesi imzalanarak sigorta poliçesine bağlandığını, sigortalının Fas'ta mukim dava dışı Bonbino Confort şirketine sattığı sentetik yapıştırıcı emtiasının taşıma işleminin davalı DSV tarafından ifa edildiğini, taşımada kullanılan dorsenin alt ve tekerlek kısımlarının yanması nedeniyle sigortalı emtianın kullanılmaz hale gelerek tam ziyaya uğradığını, sigortalıya 102.499,70 TL sigorta tazminatı ödendiğini, buna bağlı olarak müvekkili sigorta şirketinin akdi ve yasal halef olduğunu, doğan hasardan davalı DSV şirketinin sorumlu olduğunu ileri sürerek, 102.499,70 TL'nin haksız fiil tarihi olan 17.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; taşımanın karayolu ayağının Ankara-Gebze, deniz yolu ayağının ise Gebze-Fas olarak planlandığını ancak Bolu-Kaynaşlı yakınlarında dorsenin çekiciden ayrılarak yandığını, eksik ve hatalı yükleme ya da ambalajlamadan gönderen/sigortalının, kaza ve hasardan ise ihbar edilen SYS Lojistik Şirketi'nin sorumlu olduğunu, müvekkilinin en yüksek özeni gösterdiğini, talebin sınırlı sorumluluğu aştığını, poliçenin geçerliliğinin incelenmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma, toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taşımanın bir kısmının deniz taşıması olarak planlandığı ancak deniz taşıması başlamadan Bolu'da araç lastiğinin patlaması sonucunda dorsenin yandığı, davacının hasar bedelini sigortalısına ödediğinden TTK 1482 maddesi gereğince aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, TTK 879 ve 877 maddeleri gereğince davalının nakliyecinin kusurundan sorumlu olduğu, taşıyıcıyı sorumluluktan kurtaran özel hallerin kanıtlanamadığı davalının TTK 875 maddesi gereğince hasardan sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 96.844,02TL hasar bedeli ve 6.080,-TL davacının ödediği navlun bedeli olmak üzere toplam 102.499,70 TL'nin3095 sayılı yasanın 2/2.maddesi gereğince ödeme tarihi olan 23.10.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesince tüm dosya kapsamına göre yapılan istinaf incelemesi sonucunda; henüz deniz taşıması başlamadan yurt içi kara taşıması sırasında emtianın yanarak zayi olduğundan somut olaya TTK hükümlerinin uygulanması gerektiği, araçtaki yangının yükleme ile ilgisi bulunmadığı, yangının araçtaki kusur nedeniyle başladığı ve dorsenin tümüyle yandığı sabit olduğundan davalı taşıyıcının sorumluluktan kurtulma sebeplerinin somut olayda bulunmadığı, davacının meydana gelen zararı sigortalısına ödemekle aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, TTK'nın 882.maddesi gereği hesaplanan üst sınırın gerçek zararın çok üzerinde bulunduğu, ödenen navlun bedeline davalı tarafça cevap dilekçesinde itiraz olmadığı gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 5.251,31 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 13/11/2019 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5912, Karar No: 2014/21284, Tarih: 16.12.2014

**15. Ceza Dairesi         2013/5912 E.  ,  2014/21284 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Somut olayda; katılanın 2007 yılında Hacca işçi olarak gitmek için aracılık yapan sanıklarla ile irtibat kurduğu, sanıkların 3.000 TL karşılığı katılanı işçi olarak gönderebileceklerini söyledikleri, buna inanan katılanın 06/11/2007 tarihinde sanık ...'ın hesabına 3.000 TL parayı havale ettiği, ancak sanıkların katılanı Hacca göndermedikleri gibi parasını da ödemedikleri, bu şekilde hileli davranışlar ile katılanı dolandırdıkları oluş ve dosya kapsamından anlaşılmakla mahkemenin sübutu kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre sanıklar müdafiilerinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, Ancak;

1-Hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde adli para cezası belirlenirken yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin, aynı gerekçeyle tam gün sayısının asgari hadden uzaklaşılması suretiyle belirlenerek sanıklara fazla ceza tayini,

2-Sanıklar hakkında verilen kısa süreli hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi sırasında uygulanan TCK 50/1-a maddesinin kararda gösterilmemiş olması,

3- Sanıklar hakkında hükmolunan adli para cezasının miktarı belirlenirken uygulama maddesi olarak TCK'nın 52/2 maddesinin gösterilmemesi, suretiyle CMK'nın 232/6. maddesine muhalefet edilmesi,

4- Sanıklar hakkında farklı nevilerden verilen adli para cezası ve hapis cezasından çevrilen adli para cezalarının ayrı ayrı infazına karar verilmesi gerekirken toplanarak infaz edilmesine karar verilmesi,

3- Sanıklar hakkında hükmolunan adli para cezasının miktarı belirlenirken uygulama maddesi olarak TCK'nın 52/2 maddesinin gösterilmemesi, suretiyle CMK'nın 232/6. maddesine muhalefet edilmesi,

4- Sanıklar hakkında farklı nevilerden verilen adli para cezası ve hapis cezasından çevrilen adli para cezalarının ayrı ayrı infazına karar verilmesi gerekirken toplanarak infaz edilmesine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı kanunun 8.maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK'nın 321.maddesi gereğince BOZULMASINA; Fakat, bu aykırılığın yeniden duruşma yapılmaksızın aynı kanun'un 322.maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan; hüküm fıkrasından, adli para cezasının uygulanmasına ilişkin olarak sırasıyla ''30gün'', ''25gün'' ve ''500TL'' adli para cezası terimlerinin tamamen çıkartılarak yerine, sırasıyla ''5 gün'', ''4 gün'', ''80 TL'' adli para cezası ibaresinin eklenmesi, hüküm fıkrasının sanıklar hakkında verilen kısa süreli hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi ile ilgili kısma “TCK 50/1-a maddesi gereği” ibaresinin eklenmesi, yine hüküm fıkrasının adli para cezasına ilişkin kısma gelmek üzere “TCK'nun 52/2 maddesi gereğince” ibaresinin eklenmesi ve hüküm kısmından "aynı neviden adli para cezaları toplanarak sanıkların 6.500 TL ADLİ PARA CEZASI İLE AYRI AYRI CEZALANDIRILMALARINA" ibaresinin çıkartılarak hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 16/12/2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6904, Karar No: 2015/2149, Tarih: 25.02.2015

**4. Hukuk Dairesi         2014/6904 E.  ,  2015/2149 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Horasan Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/12/2013

NUMARASI : 2013/32-2013/185

Davacı F.. E.. vekili Avukat Fahrettin tarafından, davalı A.. K.. aleyhine 22/02/2013 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 11/12/2013 günlü kararın Yargıtay’ca adli yardım talepli olarak incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

6100 sayılı HMK madde 334 de “(1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler. (2) Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler. (3) Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.” hükmü getirilmiştir. Aynı kanun madde 336 da ise “(2) Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. (3) Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır. (4) Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Dilekçeye ekli ve dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının yukarıda belirtilen kanun hükmünün öngördüğü şartları taşıdığı anlaşıldığından, adli yardım talebinin kabulüne karar verilerek işin esasının incelenmesine geçildi.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 25/02/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/310, Karar No: 2011/6316, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/310 E.  ,  2011/6316 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ... 'nun beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki

düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.