muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/548, Karar No: 2017/1321, Tarih: 20.02.2017

**20. Hukuk Dairesi         2017/548 E.  ,  2017/1321 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... Asliye Hukuk ve ... Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, ecrimisil istemine ilişkindir.

... Asliye Hukuk Mahkemesince, uyuşmazlığın 3533 sayılı Kanun kapsamında kaldığı, hakemce çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiştir.

Davaya hakem sıfatıyla bakan ... Asliye Hukuk hakimi ise davacının 3533 sayılı Kanun kapsamında kalan kuruluşlardan olmadığı, uyuşmazlığın mahkemece çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik yönünden hüküm kurmuştur.

3533 sayılı Kanunun 1. maddesinde "umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanların bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği, Kanunun 4. maddesinde de taşınmazın aynına yönelik uyuşmazlıkların yasa kapsamı dışında olduğu öngörülmüştür.

Somut uyuşmazlıkta davacı Vakıflar İdaresinin Kanunun 1. maddesinde sayılan kuruluşlardan bulunmaması, uyuşmazlığın da taşınmazın aynına ilişkin olması nedeniyle uyuşmazlığın, ... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 20/02/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/8923, Karar No: 2021/1518, Tarih: 25.02.2021

**14. Ceza Dairesi         2020/8923 E.  ,  2021/1518 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun cinsel istismarı (mağdurlar ... Akif ile Çağrı'ya yönelik)

HÜKÜM : Beraat (mağdur sayısınca)

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Sanığın hükümlerden sonra 20.07.2019 tarihinde öldüğünün Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, mahkemece bu hususta mahallinde araştırma yapıldıktan sonra 5237 sayılı TCK'nın 64/1 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri gereğince karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, katılan mağdurlar vekilleri ile O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 25.02.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6980, Karar No: 2024/2387, Tarih: 04.04.2024

**1. Ceza Dairesi         2022/6980 E.  ,  2024/2387 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇLAR : Nitelikli kasten öldürme, nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs ve bu suçlara azmettirme

HÜKÜMLER : Beraat, istinaf başvurularının esastan reddi kararları

TEMYİZ EDENLER : Katılan ... vekili, katılan Kurum vekili

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz başvurularının esastan reddi ile hükümlerin onanması

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararların; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir oldukları, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Katılan ... vekilinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun’un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

A. Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 12.06.2019 Tarihli ve 2017/227 Esas, 2019/357 Karar Sayılı Kararı İle;

1. Sanık ...'nun maktullere karşı nitelikli kasten öldürmeye azmettirme, mağdur ...'ye karşı nitelikli kasten öldürmeye teşebbüse azmettirme suçlarından, 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ayrı ayrı beraatine,

2. Sanık ... hakkında;

a. Maktuller Meliha ve Suna'ya karşı nitelikli kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentleri ile 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına,

b. Mağdur ...'ye karşı nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentleri, 35 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 15 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına,

Karar verilmiştir.

B. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 28.02.2020 Tarihli ve 2019/3013 Esas, 2020/432 Karar Sayılı Kararı İle;

1. Sanık ... hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik katılan ... vekili ile katılan Kurum vekilinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine,

Karar verilmiştir.

B. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 28.02.2020 Tarihli ve 2019/3013 Esas, 2020/432 Karar Sayılı Kararı İle;

1. Sanık ... hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik katılan ... vekili ile katılan Kurum vekilinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine,

2. Sanık ... hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik katılan ... vekilinin, katılan Kurum vekilinin ve sanık müdafiinin istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde aynı Kanun’un 280 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararlarının kaldırılması ile sanığın maktullere karşı nitelikli kasten öldürme ve mağdur ...'ye karşı nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ayrı ayrı beraatine,

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1. Katılan ... vekilinin temyiz istemi özetle; Sanıkların maktul ...'ya karşı atılı suçlardan mahkumiyetleri için yeterli delil bulunduğuna, beraat kararlarının usûl ve yasaya aykırı olduğuna,

2. Katılan Kurum vekilinin temyiz istemi özetle; Sanıklar hakkında verilen beraat kararlarının usûl ve yasaya aykırı olduğuna, eksik incelemeye, atılı suçlardan mahkumiyetlerine karar verilmesi ve katılan Kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğine,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Maktul ... ile sanık ...'ın resmî nikâhlı evli olup, bu evliliklerinden Meliha ve Yaren isimli iki müşterek çocuklarının bulunduğu, maktul ...'nın sanık ...'nin annesi, mağdur ...'nin ise sanık ...'nin babası olduğu, uzun süredir sanık ... ile diğer sanık ...'nun duygusal arkadaşlık yaşadıkları, bu durumun maktul ... ve yakın çevresi tarafından bilindiği, sanık ...'nin olay günü gündüz saatlerinde sanık ... ile görüşmek için Çanakkale il merkezine gittiği, saat 21.16'da Çanakkale'ye giriş yaptığı, saat 23.25'e kadar sanık ... ile yüz yüze görüştüğü, daha sonra yola çıkarak gece saat 00.30 sıralarında ikamet ettiği 'ne geldiği, eve geldiğinde eşi olan maktul ... ile tartıştıkları, sanığın tartışma sırasında çocukları olan Meliha ve Yaren'i uyandırarak ikametlerinin karşısında bulunan dedelerinin evine giderek, babaanne ve dedelerini çağırmalarını istediği, bunun üzerine mağdur ... ile maktul ...'nın da eve geldikleri, tartışma sırasında sanık ...'nin yanında bulunan yanıcı maddeyi ateşe vermek suretiyle yangın çıkardığı, bu yangına bağlı olarak evde bulunan tüpün patlaması sonucu maktuller ile mağdur ... ve sanığın ağır şekilde yaralandıkları, maktul ...'nın 09.03.2014 günü, maktul ...'nın ise 20.02.2014 günü tedavi gördükleri hastanede yanığa bağlı olarak gelişen komplikasyonlar sonucu hayatlarını kaybettikleri anlaşılmıştır.

2. Sanıkların savunmaları, katılanların ve mağdurların beyanları, tanıkların anlatımları, maktul ...'nın kesin ölüm sebebinin tespitini içeren Bursa Cumhuriyet Başsavcılığının, 09.03.2014 tarihli ölü muayene zabıt varakası, maktul ...'nın kesin ölüm sebebinin tespitini içeren Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının, 20.02.2014 tarihli ölü muayene ve otopsi tutanağı, mağdur ...'nin yaralanmasınn niteliği hakkında düzenlenen Çanakkale Devlet Hastanesinin, 21.07.2016 tarihli adli raporu, sanığın yaralanmasının niteliği hakkında düzenlenen Çanakkale Devlet Hastanesinin, 22.07.2016 tarihli adli raporu, olay yeri inceleme raporu, olay yeri fotoğrafları, bilirkişi raporları, HTS kayıtları, uzmanlık raporları, keşif, yazı cevapları, nüfus ve adli sicil kayıtları, tutanaklar ve diğer tüm deliller dava dosyasında mevcuttur.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

1. Sanık ... Hakkında Nitelikli Kasten Öldürmeye Azmettirme ve Nitelikli Kasten Öldürmeye Teşebbüse Azmettirme Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

2. Sanık ... Hakkında Nitelikli Kasten Öldürme ve Nitelikli Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

1. Sanık ... Hakkında Nitelikli Kasten Öldürmeye Azmettirme ve Nitelikli Kasten Öldürmeye Teşebbüse Azmettirme Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

2. Sanık ... Hakkında Nitelikli Kasten Öldürme ve Nitelikli Kasten Öldürmeye Teşebbüs Suçlarından Kurulan Hükümler Yönünden

Maktul ... ile sanık ...'nin resmî nikâhlı evli olup, bu evliliklerinden iki müşterek çocukları bulunduğu, uzun süredir sanık ...'nin diğer sanık ... ile duygusal arkadaşlık yaşadıkları, bu durumun maktul ... ve yakın çevresi tarafından uzun süreden beri bilindiği, sanığın olay günü diğer sanık ... ile görüştükten sonra gece yarısı köydeki evine geldiği, maktul eşi Suna ve müşterek çocuklarının uyuduğu, sanığın kendisinin de televizyon seyrederken uyuyakaldığı, bir müddet sonra evde patlama sesine uyanan sanığın eşi olan maktuleyi alarak önce salondan, sonra da evin dış kapısından dışarı çıkarttığı, açılan kapıdan yoğun bir şekilde alevin dışarıya doğru çıkması nedeniyle tekrar içeri giremediği, çocukların odasının bulunduğu yere giderek çocukları da alıp kurtardığı, kendisi de alevlerden etkilendiğinden ve doktor raporuna göre 2-3. derece yanık oluşacak ve hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığından kendisini evin yakınındaki lağım çukuruna attığı, sanığı yardıma gelenlerin hastaneye götürdüğü olayda; yangının çıkış nedeninin kesin olarak ispatlanamaması, sanığın elinde şişe içinde benzin getirip, onu kundaklayarak kasıtlı olarak yangın çıkarttığına dair dosya kapsamında delil bulunmaması, maktul ...'nın hayatta iken tanık Muazzez'e sanık ...'nin kendilerini kundakladığına ilişkin bir beyanda bulunmaması, tanık Meliha'nın babası sanık ...'nin kendilerini evden dedelerinin evine gönderdiği hususu doğru kabul edilse bile bu durumun da sanığın atılı suçu işlediğine kesin delil teşkil etmeyeceği dikkate alındığında, sanığın atılı suçları işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, mahkûmiyetine yeter, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden, sanığın maktuller ve mağdur ...'ye yönelik nitelikli kasten öldürme ve nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından ayrı ayrı beraatine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

IV. GEREKÇE

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, dava dosyası tekemmül ettirilerek karar verildiği, eksik incelemenin bulunmadığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, sanıkların üzerlerine atılı suçları işlediklerine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından şüphe sanıklar lehine değerlendirilerek atılı suçlardan ayrı ayrı beraat kararları verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği ve sanıklar hakkında beraat kararı verildiğinden katılan Kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilemeyeceği anlaşıldığından, katılan ... vekilinin ve katılan Kurum vekilinin temyiz sebeplerinin incelenmesinde hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 28.02.2020 tarihli ve 2019/3013 Esas, 2020/432 Karar sayılı kararında katılan ... vekilince ve katılan Kurum vekilince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

04.04.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/10919, Karar No: 2010/272, Tarih: 22.01.2010

**17. Hukuk Dairesi         2009/10919 E.  ,  2010/272 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptaline ilişkin davada Elazığ 3. Asliye Hukuk ve Elazığ 2. Aile Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesince, davacının davalı ve eşinin almayı düşündükleri ev için borç para verdiği ve borç ilişkisinin aile hukukunu ilgilendirdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Elazığ 2. Aile Mahkemesi ise, uyuşmazlığın 4721 sayılı Kanunun İkinci Kitabı kapsamında Aile Hukukundan doğan dava ve işlerden olmadığı gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.

Davacının, davalı ve davalının eşine verdiği borcun ödenmemesi üzerine yapmış olduğu icra takibine vaki itirazın iptali istendiği somut olayda, alınan borç para ile davalı adına ev satın alındığı anlaşılmakta olup, davacı ile davalı ve davalının eşi arasında aile hukukunu ilgilendiren bir bağ bulunmamaktadır. Anlaşmazlığın 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun İkinci Kitabı kapsamında, Aile Hukukundan doğan dava ve işlerden olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, HUMK.’nun 25. ve 26. maddeleri gereğince Elazığ 3. Aile Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 22.01.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7082, Karar No: 2011/7806, Tarih: 22.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/7082 E.  ,  2011/7806 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İCRA CEZA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki

düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da

cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.