muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/365, Karar No: 2008/2761, Tarih: 22.05.2008

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2008/365 E.  ,  2008/2761 K.**

**"İçtihat Metni"**

-Y A R G I T A Y İ L A M I –

MAHKEMESİ :Hatay Asliye 3. Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalılardan ... aleyhine icra takibi yaptıklarını, borcu karşılayacak malı bulunamadığını bu nedenle borçlunun taşınmazını diğer davalı ve ağabeyi olan...’a satışına ilişkin tasarrufun iptali ile cebri icra yetkisi tanınmasını istemiştir.

Davalılar usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen duruşmalara gelmemiş ve cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, borçlu ile 3. kişinin kardeş olmalarından dolayı aralarındaki tasarrufun mutlak iptale tabi olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş hüküm davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, 3.kişi...’ın borçlu ...’ın ağabeyi olmasına İİY'nın 278/1 maddesinde bu derece akrabalar arasında yapılan tasarrufların bağışlama hükmünde sayıldığının ve iptale tabi olduğunun öngörülmesine, diğer taraftan...’ın borçlu olan kardeşi ...’ın alacaklılarından mal kaçırmak ya da alacaklılarını ızrar kastı ile hareket ettiğini bilebilecek kişilerden olması nedeniyle de tasarrufun iptali gerekeceğine (İİY. 280/II) ve

kararda yazılı diğer gerekçelere göre davalı ...’ın yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, ve aşağıda dökümü yazılı 607.00.-YTL kalan onama harcın temyiz eden davalı ...'dan alınmasına 22.5.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/23915, Karar No: 2021/8335, Tarih: 08.11.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/23915 E.  ,  2021/8335 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

- K A R A R -

6100 sayılı HMK'nun 314. maddesi "Sulh, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2)(Ek:22/7/2020-7251/30 md.) Sulh, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince sulh doğrultusunda ek karar verilir. (3)(Ek:22/7/2020-7251/30 md.) Sulh, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı sulh hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir" düzenlemesini içermektedir.

Davalı vekili, dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra tarafların sulh olduğunu bildiren 30.09.2021 tarihli dilekçeyi dosyaya sunmuştur. Tarafların sulh olduğu bildirildiğinden, ek karar verilmesi için dosyanın mahkemesine (İtiraz Hakem Heyeti'ne iletilmek üzere, İtiraz Hakem Heyeti kararının saklanması kararını veren İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne) GERİ ÇEVRİLMESİNE 08/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/32781, Karar No: 2012/5304, Tarih: 15.02.2012

**3. Ceza Dairesi         2011/32781 E.  ,  2012/5304 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,ancak;

1- Dosya içerisinde kısa kararın verildiği 15.01.2009 tarihli celseye ait 2 sayfadan müteşekkil duruşma tutanağının hakim ve katip imzası taşıyan iki farklı 2. sayfasının bulunması, bu sayfalardan birinde gereği düşünüldü kısmından sonra 1.fıkrada'' sanık ... hakkında müşteki ...'e karşı hakaret suçundan TCK'nın 125/1. maddesi uyarınca açılan kamu davasının şikayetten vazgeçme nedeniyle TCK'nın 73. maddesi uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE, '' ibaresinin bulunması, ancak aynı ibarenin diğer 2. sayfada bulunmaması karşısında kısa kararın kendi içerisinde çelişmesi bu suretle kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki meydana gelmesi,

2- Sanığın her üç müştekiye karşı işlediği suçlar bakımından hüküm fıkrasında ayrı ayrı hüküm kurulması ve uygulanan kanun maddelerinin açıkça gösterilmesi gerekirken, her üç müştekiye yönelik eylemler açısından tek bir fıkrada hüküm kurulması, uygulanan kanun maddelerinin sanığın hangi suçuna ilişkin olarak uygulandığı noktasında tereddüt ortaya çıkması, bu suretle 5271 sayılı CMK'nın 232/6. maddesine aykırı davranılması, bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 15/02/2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/7936, Karar No: 2019/3627, Tarih: 24.04.2019

**3. Hukuk Dairesi         2017/7936 E.  ,  2019/3627 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalının, sözleşmeli aile hekimi olarak Kartal Maarif Aile Sağlığı Merkezinde 30/10/2012 tarihli aile hekimliği hizmet sözleşmesi ile göreve başladığını, yasada kamuya ait taşınmazlardan aile sağlığı merkezi olarak kullanılması uygun görülenlerin Bakanlık, Belediye veya İl Özel İdaresince bu amaçla kullanılmak üzere doğrudan kiraya verilebileceğinin düzenlendiğini, 15/06/2011 tarihli protokol uyarınca mülkiyeti Hazineye ait olan yerler ile Sağlık Bakanlığınca kiralanmış ve kira bedelleri merkezi yönetim bütçesinden karşılanan hastane ve birinci basamak sağlık kurumlarındaki ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerin Sağlık Bakanlığı tarafından döner sermaye işletmeleri eliyle işletilmelerinin yolunun açıldığını, aile hekimlerinin bir araya gelerek taşınmaz kiraları, personel giderleri ve malzeme giderlerini kendilerinin karşıladığını, davalıyla kira sözleşmesi yapıldığını, ancak davalının 15/06/2011 tarihinden 01/05/2013 tarihine kadar olan süre zarfında kira bedeli ödemediğini, bu nedenle 6.760,00 TL kamu zararı meydana geldiğini ileri sürerek 6.760,00 TL kamu zararının yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla bakılan davada; davanın reddine karar verilmiş, hüküm; davacı tarafça temyiz edilmiştir.

1-) 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Somut olayda, uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Dava, 07.05.2015 tarihinde 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

2-) Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenle davacı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.04.2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6289, Karar No: 2020/2656, Tarih: 24.02.2020

**15. Ceza Dairesi         2018/6289 E.  ,  2020/2656 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : TCK 157/1, 50, 52 maddeleri gereğince mahkumiyet

Dolandırıcılık suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığa atılı dolandırıcılık suçunun 6763 sayılı Kanun’un 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253 ve 254. madde fıkraları gereğince uzlaşma kapsamında olması nedeniyle, dosyanın uzlaşma bürosuna tevdii edildiği ancak uzlaşmanın sağlanamadığı belirlenerek yapılan incelemede;

Katılanın Modaevi ve Gelinlik Dükkanı sahibi olduğu, 2012 yılı Aralık ayı içerisinde gazeteye dükkanını satmak için ilan verdiği, sanığın katılanı cep telefonundan arayarak dükkanına talip olduğunu söylediği, dükkana gelerek gezdiği, ...İlçesi’nde bulunan ... Oteli'nin sahibi olduğunu ve eşi için burayı satın almak istediğini söyleyerek işyeri hakkında bilgi aldığı, fiyat sorduğu, katılan ise fiyatın 45.000 TL olduğunu ve başka bir şahsa söz verdiğini ancak bu şahıs ile anlaşamazsa geri döneceğini söylediği, bu görüşmelerden sonra sanığın iki sefer daha katılanın işyerine geldiği, sanığın katılana, dükkanıyla ilgili araştırmalar yaptığını, kendisinin bu dükkanı çok istediğini ancak parayı toparlayamadığını, birkaç gün içinde işyerini alacağını söylediği, daha sonra suç tarihinde katılanın işyerine gelerek elinde çeki olduğunu ve bunu yatırması gerektiğini belirterek ... ilçesine gidip bu çeki yatırıp yüklü bir parayla gelip dükkanı alacağını, eşi ile birlikte geleceğini, fakat küçük bir açığı kaldığını söylediği, telefonla bir şahsı aradığını, daha sonra başka bir şahsı arayarak "Git emlakçıdan parayı al gel" diyerek telefonu kapattığı, katılana dönerek "İyi niyetli olmak hiç iyi değil, kahretsin, yine tamamlayamadım" dediği, katılanın sanığa “Ne kadar açığınız kaldı” diye sorduğu, sanığın 500 TL açığı kaldığını söylediği, bunun üzerine katılan kendisinin bu parayı verebileceğini söyleyip "Nasıl olsa saat 14:30 da geleceksiniz, o zaman verirsiniz" diyerek 500 TL parayı sanığa verdiği, sanığın katılanın işyerinden ayrılarak gittiği ve bir daha gelmediği, bu şekilde üzerine atılı suçu işlediğinin iddia edildiği olayda; sanık savunması, katılan ve tanık beyanları, TİB yazı cevabı, teşhis tutanağı ile tüm dosya kapsamından, sanığın mahkumiyetine ilişkin mahkemenin kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; sanığın uzlaşmak istediğine yönelik temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 24/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19143, Karar No: 2015/2100, Tarih: 17.02.2015

**11. Hukuk Dairesi         2014/19143 E.  ,  2015/2100 K.**

**"İçtihat Metni"**

FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 29/12/2010 tarih ve 2006/146-2010/302 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Jack London’a ait “Demiryolu Serserileri” adlı eserin tercüme eser sahibi olduğunu, davalıların bu eseri izinsiz olarak bazı ekleme ve kısaltmalar ile tahrif ederek çoğaltıp yaydıklarını, 2001 yılında izinsiz olarak basılan kitabın künyesinde “25 yılda 30.000 baskı” ibaresi ile “5.000 adet 2001” ibarelerinin yer aldığını, davalılarının eyleminin müvekkilinin haklarına tecavüz oluşturduğunu, eserde müvekkilinin adına yer verilmemesi ve değişiklik yapılması nedeniyle manevi haklarının da ihlal edildiğini, 5846 sayılı Yasa’nın 68. maddesi gereğince sözleşme yapılması durumunda istenebilecek telif bedelinin tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek FSEK 68. maddesi gereğince şimdilik 1.575 TL maddi ve 5.000 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, tecavüzün ref'ini, kararın ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin yayıncı olduğunu, davacının dava konusu kitabın tercüme eser sahibi olduğunu kanıtlaması gerektiğini, tercüme eser sahibi olarak davalı ...’a ödeme yaptıktan sonra eseri yayınladığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin yayıncı olduğunu, davacının dava konusu kitabın tercüme eser sahibi olduğunu kanıtlaması gerektiğini, tercüme eser sahibi olarak davalı ...’a ödeme yaptıktan sonra eseri yayınladığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından ibraz edilen çeviri çalışmalarına ilişkin belgeler ile diğer deliller ışığında dava konusu Demiryolu Serserileri adlı kitabın Türkçe çevirisinin davacı tarafından yapıldığı, ... nolu Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2001/74 esas sayılı dosyasındaki tanık beyanları ile de dava konusu kitabın çevirisinin davacı tarafından yapıldığının teyid edildiği, dava konusu Demiryolu Serserileri adlı kitabın çeviri eser sahibinin davacı olduğu, davalı tarafından bu çevirinin izinsiz olarak kullanıldığı, davacının FSEK 68/1 maddesine göre isteyebileceği rayiç bedelin 525 TL olabileceği, bunun 3 katının ise 1.575 TL olduğu gerekçesiyle davalılardan ... hakkındaki dava atiye bırakıldığından bu davalı hakkında esasa ilişkin karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davanın kısmen kabulüne, FSEK 68/1 maddesi gereğince ve taleple bağlı kalınarak takdiren 1.575 TL telif tazminatının ve takdiren 2.500 TL manevi tazminatın faizi ile birlikte anılan davalıdan tahsiline, tecavüzün ref' ine, karar kesinleştiğinde ilanına karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz etmiştir.

1- Uyuşmazlık, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri nitelikte olup davadan feragat hüküm kesinleşinceye değin yapılabilir ve karşı tarafın kabulüne bağlı olmadığı gibi yapıldığı anda kesin hükmün sonuçlarını doğurur. Davacı vekilinin davalı ... (...) hakkındaki davadan feragate ilişkin beyanının, vekaletnamesinde HMK’nın 74. maddesine uygun şekilde bu konuda özel bir yetkisi bulunduğu da gözetildiğinde, HMK’nın 307 vd. maddeleri uyarınca sonuç doğurucu nitelikte olduğu anlaşılmış, Yargıtay İBK’nın 11.4.1940 gün ve 70 sayılı ve HGK’nın 21.11.1981 gün ve 1981/2-551 sayılı kararları uyarınca, davalı ... (...) hakkındaki davadan feragate ilişkin bir hüküm verilmesini teminen yerel mahkeme kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı ...vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3- Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince, dava dilekçesi ile FSEK’nun 68. maddesi uyarınca 3 kat hesabıyla 1.575,00 TL maddi tazminat talep edildiği ve mahkemece de bu meblağa hükmedilip, reddolunan maddi tazminat istemi de bulunmadığı halde hüküm fıkrasının 1 nolu bendinde fazlaya dair maddi tazminat taleplerinin reddine ve yine hüküm fıkrasının 8 nolu bendinde de reddolunan maddi tazminat yönünden davalı ...lehine 1.650,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle yerel mahkeme kararının BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...vekilinin temyiz itirazlarının reddine, (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 17/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2567, Karar No: 2011/6295, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/2567 E.  ,  2011/6295 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'in beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.