muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/1613, Karar No: 2023/4805, Tarih: 05.06.2023

**11. Ceza Dairesi         2023/1613 E.  ,  2023/4805 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

KARAR : Yetkili savcılığın belirlenmesi kararı

Bakırköy 24. Ağır Ceza Mahkemesinin 20.04.2021 tarihli ve 2022/128 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 161 ... maddesinin yedinci fıkrası uyarınca kesin nitelikte olduğu belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 15.03.2023 tarihli ve 2022/11067 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 13.04.2023 tarihli ve KYB-2023/34601 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 13.04.2023 tarihli ve KYB-2023/34601 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 161/7. maddesinde yer alan "Yetkisizlik kararı ile gelen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kendisinin de yetkisiz olduğu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı verir ve yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasını, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderir. Mahkemece bu konuda verilen karar kesindir." şeklindeki düzenleme karşısında, somut olayda ilk yetkisizlik kararının Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca verildiği ve dosyanın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesini müteakip, İstanbul Aanadolu Cumhuriyet Başsavcılığının da kendisini yetkisiz görerek dosyayı 07/07/2020 tarihli yetkisizlik kararı ile İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği anlaşılmakla, bu ikinci yetkisizlik kararından hemen sonra dosyanın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilerek yetkili savcılığın belirlenmesi gerektiği cihetle, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 07/07/2020 tarihli yetkisizlik kararından sonra verilen yetkisizlik kararlarının hukuken geçersiz ve yok hükmünde olduğu gözetilerek, yetki uyuşmazlığı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, dosyanın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının bağlı olduğu ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi olan İstanbul Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği halde, yazılı şekilde uyuşmazlığın esastan incelenerek karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri ” başlıklı 161 ... maddesinin yedinci fıkrası;

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri ” başlıklı 161 ... maddesinin yedinci fıkrası;

“(7) (Ek: 31/3/2011-6217/21 md.) Yetkisizlik kararı ile gelen bir soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kendisinin de yetkisiz olduğu kanaatine varırsa yetkisizlik kararı verir ve yetkili savcılığın belirlenmesi için soruşturma dosyasını, yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderir. Mahkemece bu konuda verilen karar kesindir.

...“

Şeklinde düzenlenmiştir.

2. Kanun‘da yer alan düzenlemeden de görüleceği üzere; soruşturma evrakının Cumhuriyet başsavcılıkları arasında yetkisizlik kararları verilmek suretiyle sürüncemede kalmasının ve gereksiz şekilde yargılama sürecinin uzamasının önlenmesi amacıyla ikinci yetkisizlik kararını veren Cumhuriyet savcılığı tarafından, yetkili savcılığın belirlenmesi için dosyanın yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

3. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; ilk yetkisizlik kararının Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca verildiği ve dosyanın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının da kendisini yetkisiz görmesi üzerine dosyayı 07.07.2020 tarihli yetkisizlik kararı ile İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği, ikinci yetkisizlik kararından sonra dosyanın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilerek yetkili savcılığın belirlenmesinin gerektiği, bu nedenle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen yetkisizlik kararından sonra İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yeniden verilen 18.01.2022 tarihli yetkisizlik kararının hukuki değerden yoksun olduğu nazara alındığında, merci tarafından uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmeyerek, dosyanın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına en yakın ağır ceza mahkemesine gönderilmesi gerektiği anlaşılmakla; kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Bakırköy 24. Ağır Ceza Mahkemesinin 20.04.2021 tarihli ve 2022/128 Değişik İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

05.06.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/12114, Karar No: 2022/1128, Tarih: 08.03.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/12114 E.  ,  2022/1128 K.**

**"İçtihat Metni"**

İlk Derece Mahkemesi : Şanlıurfa 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 27.09.2018 tarih ve 2018/221 - 2018/583 sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme

Hüküm : Sanık hakkında TCK'nın 314/2, 220/7, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62/1 ve 53. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme suçuna ilişkin sanık hakkında kesin olarak verilen hüküm, 24.10.2019 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine, anılan Kanuna eklenen 5. maddenin 1/f bendinde belirlenen süre içerisinde temyiz edilmekle incelendi;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Oluş, iddia, kabul ve tüm dosya kapsamında göre sanığın yardım suçuna esas alınan (hesabın açıldığı ve paranın çekildiği tarih) hesap hareketleri incelendiğinde sanığın aksi kanıtlanamayan savunması dışında örgütsel talimat ile örgüte yardım amacıyla yatırıldığına dair her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden, ispat edilemeyen müsnet suçtan CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca sanıkların beraatine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Şanlıurfa 6. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.03.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/16571, Karar No: 2024/14808, Tarih: 05.12.2024

**11. Ceza Dairesi         2021/16571 E.  ,  2024/14808 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/360 E., 2014/559 K.

SUÇLAR : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma

HÜKÜMLER : Beraat

TEMYİZ EDENLER : Katılan ve Cumhuriyet savcısı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Katılanın ve Cumhuriyet savcısının temyizleri üzerine yapılan ön inceleme neticesinde,

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP) temin olunan güncel nüfus kayıt örneğine göre hüküm tarihinden sonra 31.08.2017 tarihinde katılanın öldüğünün anlaşılması karşısında; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 243. maddesi uyarınca katılanın ölmesi nedeniyle katılma hükümsüz kalmış olup mirasçılarının katılanın yasal haklarını takip etmek üzere davaya katılma hakları olduğu dikkate alınarak, katılanın mirasçıları saptanıp onlara tebligat yapılarak temyiz etmeleri durumunda dilekçeleri de eklenerek ek Tebliğname düzenlenmesinden sonra iadesinin temini için dava dosyasının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1034, Karar No: 2024/7936, Tarih: 30.10.2024

**2. Hukuk Dairesi         2024/1034 E.  ,  2024/7936 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/183 E., 2023/2191 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 2. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2021/577 E., 2022/738 K.

Taraflar arasındaki boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına karar verilmiştir.

Kararın davalı kadın vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kadın vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı erkek vekili dava dilekçesinde özetle; tarafların 1994 tarihinde evlendiğini, ortak 8 çocuklarının olduğunu, tarafların evliliğinden bu yana sorunların yaşandığını, ortak hayatın taraflar için çekilmez bir hal aldığını, bu nedenle erkeğin 2016 yılında evlilik birliğinin temelden sarsılması nedeniyle Şanlıurfa 1.Aile Mahkemesinin 2016/904 Esas sayılı dosyası üzerinden boşanma davası açtığını ancak açılan bu davanın reddedildiğini ve kararın 10.09.2018 tarihinde kesinleştiğini, tarafların 2012 yılında ayrı yaşamaya başladıklarını, 2016 yılında açılan boşanma davasından bu yana ayrı evlerde yaşamaya devam ettiklerini, taraflar için evlilik birliğini devam ettirmenin mümkün olmadığını, tarafların fiili ayrılık nedeniyle boşanmalarına karar verilmeisini, yargılama giderlerinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kadın vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki iddiaları kabul etmediklerini, davacının iddialarının soyut olduğunu, kadın ile erkeğin hiçbir sorununun bulunmadığını, kadının eşini çok sevdiğini ve çok saydığını, hiçbir şekilde evlilik birliğinin temelden sarsılması gibi bir durumun olmadığını, erkeğin bir anlık sinirle böyle bir dava açtığını, dava dilekçesinde tarafların ruhen uyuşamadığından söz ettiğini, tarafların 27 yıldır evli olduklarını, herhangi bir şekilde ruhen uyuşmama gibi bir durumla karşı karşıya gelmediklerini, kadının evlilik birliğinin kendisine yüklediği tüm edimleri yerine getirdiğini, kadının ailesinin evine gitmesinin söz konusu olmadığını, tarafların mutlu bir evliliklerinin olduğunu belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Şanlıurfa 1. Aile Mahkemesinin 2016/904 Esas 2018/612 Karar sayılı dosyası ile görülen boşanma davasının reddine ilişkin kararın 10.09.2018 tarihinde kesinleştiği, eldeki davanın 24.09.2021 tarihinde açıldığı, dinlenen davacı erkek tanıklarının tarafların boşanmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren yeniden bir araya gelmedikleri yönünde beyanda bulundukları, davalı kadın tanıklarının tarafların ortak çocukları olduğu, davalı tanıklarının ise davacının davalıyla aynı evde yaşamaya devam ettiğini beyan ettikleri, velâyet konusunda dinlenen ortak çocuğun ise, tarafların 10 yıldır ayrı yaşadıklarını beyan ettiği dolayısıyla davalı tanıklarının beyanlarının doğruluğu konusunda şüphe oluştuğu, taraflar arasında önceki boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren üç yıllık süre içinde ortak hayatın yeniden kurulamadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile tarafların 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca boşanmalarına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kadın vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı kadın vekili istinaf dilekçesinde özetle; kadının tanıklarının beyanlarının dikkate alınmadan karar verildiği, velâyet hususunda dinlenilen ortak çocuğun tanık gibi değerlendirilerek karar verildiği, davacının davasını ispatlayamadığı, kadının boşanmak istemediğini belirterek davanın kabulü yönünden istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, kısa karar ve gerekçenin 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca boşanma olarak açıklandığı, hüküm fıkrasındaki 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası olarak yazılmasının ise mahallinde sonradan düzeltilebilecek maddî hata olduğu değerlendirilmekle, kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesi ile istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kadın vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kadın vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın gerekçesi bulunmadığını, kadının boşanmak istemediğini, kadının bir kusurunun bulunmadığını belirterek, davanın kabulü yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflarca 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin son fıkrasında düzenlenen hukuki sebebe dayalı olarak açılan boşanma davasında davanın kabulü kararının doğru olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davalı kadın vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın gerekçesi bulunmadığını, kadının boşanmak istemediğini, kadının bir kusurunun bulunmadığını belirterek, davanın kabulü yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflarca 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin son fıkrasında düzenlenen hukuki sebebe dayalı olarak açılan boşanma davasında davanın kabulü kararının doğru olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi, 6 ıncı maddesi, 166 ncı maddesinin dördüncü fıkrası.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı kadın vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7101, Karar No: 2011/7803, Tarih: 22.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/7101 E.  ,  2011/7803 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanık ...'nun beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.