muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/2648, Karar No: 2024/5292, Tarih: 03.07.2024

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; velâyeti değiştirmeye yeterli esaslı bir değişiklik ve süreklilik olmadığını, davalının velâyeti gereği gibi yerine getirme konusunda her türlü özelliğe sahip olduğunu, davalının kıra süreli ve haklı gerekçelerle ve ayrıca bu zaman diliminde dahi çocukların üstün yararını gözeterek sürekli bir şekilde çocuklarla birlikte olduğunu, davalının, ortak çocukların iyi bir eğitim alması ve sosyalleşmesi için çalışmayı düşündüğünü, zira iştirak nafakasının yetmediğini, mevcut iştirak nafakasının sadece okul ücreti olarak kullanıldığını, davalının çalışma düşüncesi neticesinde Bursa'da araştırma yaparken İstanbul'dan teklif geldiğini, davalının İstanbul'da çalıştığı dönemler çocuklarla olan ilişkisine ve sorumluluklarını yerine getirdiğini, davacının ortak çocuklarla protokol çerçevesinde her zaman gördüğünü, bu konuda herhangi bir engel ile karşılaşmadığını, tedbir kararı gereğince 2 günlük kişiselilişki sonunda ... eve 38 derece ateşle ve ağlayarak döndüğünü, davacının çocuklarının okulu, kurs ve benzeri etkinlikleri ile ilgilenmediğini, çocukların okullarının ismini dahi bilmediğini tüm bu sebeplerle davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıdaki başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; velâyet değişikliğinin yeterli delille ispatlanamadığı gibi davacının dava dilekçesindeki kişisel ilişki kurma sürelerinin yeniden düzenlenerek kalıcı olarak her ayın 1 inci ve 3 üncü cumartesi günleri sabah saat 10.00-22.00 arasında, 2 nci ve 4 üncü cumartesi günleri sabah saat 10.00 ile pazar günü akşam 18.00 arasında, babalar gününde tam gün, dini bayramların mahkemece uygun görülecek bir günde yatılı olarak, okul yarıyıl tatillerinin ilk döneminde ve yaz tatili döneminde 30 gün baba ile yatılı olarak kişisel ilişki kurması yönünde kişisel ilişki saatlerinin de genişletilmesi veya arttırılması talebinin çocukların üstün menfaati ve mahkeme uzmanından ve Bursa Şehir Hastanesinden alınan raporlar, icra çocuk teslim tutanakları ve tüm belgeler incelenip, ortak çocuklar ... ve ...'ın alınan sosyal inceleme raporunda anneleri ile kalmak istedikleri yönündeki beyanları ve ortak çocukların mevcut düzeninin değiştirilmesi konusunda huzursuzluk yaşayacağı ve bunun ortak çocukların yüksek yararına olmayacağı sebeplerine dayanarak velâyetin davalı anne tarafından kullanılmaya devam etmesinin ortak çocukların yüksek yararı için uygun olabileceği yönünde mahkeme uzmanının görüşü ve Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesi dikkate alınarak velâyetin değiştirilmesine gerekçe olabilecek ve velâyet değişikliğinin çocukların üstün yararına olacağı yönündeki iddialarını mevcut deliller ile ispatlanamadığından hem velâyet değişikliği hem de kişisel ilişkinin arttırılmasına dair davacının istemine dayalı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin davanın reddi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıdaki başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların Gemlik 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi'nin 2021/16 Esas, 2021/23 Karar sayılı kararıyla boşandıkları, ortak çocukları 2016 doğumlu ... ve 2016 doğumlu ...'nın velâyet hakkının anneye verildiği, kararın 22.01.2021 tarihinde kesinleştiği, eldeki davanın 31.01.2022 tarihinde açıldığı, davalının çocuklara ekonomik ve sosyal açıdan bakım olanaklarının bulunduğu, ortak çocukların yakın anne bakım, ilgi, sevgi ve şefkatine ihtiyaç duyduğu bir gelişim döneminde bulunduğu, uzman raporları da dikkate alınarak mahkemece velâyetin değiştirilmesi talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kişisel ilişki düzenlemesinde esas olanın çocukların üstün yararı olduğu, çocuklarla ana baba arasında düzenli kişisel ilişki kurulması ve bu ilişkinin sürdürülmesi çocuklar için bir hak olduğu gibi, ana ve baba için de bir hak olduğu, buna göre baba ile çocuklar arasında terditli olarak kurulan kişisel ilişkinin şekli ve süresinin de babalık duygularının tatmini ve çocukların kişisel gelişimi açısından uygun ve makul sürede olmadığı gibi yetersiz kaldığı, davacının velâyetin değiştirilmesine yönelik istinaf talebinin esastan reddine, davacının kişisel ilişkiye yönelik istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının infazda tereddüt yaratmamak üzere tümüyle kaldırılmasına, davacının velâyetin değiştirilmesine yönelik talebinin reddine, davacının çocuklarla baba arasında kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi taleplerinin kabulüne, Gemlik 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi'nin 2021/16 Esas, 2021/23 Karar sayılı boşanma kararı ile ortak çocuklarla ile baba arasında kurulan kişisel ilişki günleri değiştirilerek; ortak çocuklar 2016 doğumlu ... ve 2016 doğumlu ... ile baba arasında; "... her ayın 2. ve 4. haftası cumartesi günleri saat 10.00'dan pazar günleri saat 17.00'a kadar, dini bayramların 2. günü saat 10.00'dan saat 17.00'a kadar, babalar gününde saat 10.00'dan aynı gün saat 17.00'a kadar, sömestr tatillerinin 1. haftası pazartesi günü saat 10.00'dan cumartesi günü saat 17.00'a kadar, her yıl Ağustos ayının 1. günü saat 10.00'dan 30. günü saat 17.00'a kadar çocukların babaya teslimi ile baba ile çocuklar arasında kişisel ilişki kurulmasına...", bu kararın karar kesinleşinceye kadar tedbiren devamına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kişisel ilişki süresi yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dosyadaki tanık beyanlarına ve dosya içindeki delillere itibar edilmediği ve bu durumun sebebi gerekçeli karardan da anlaşılamadığı ileri sürülerek kişisel ilişki yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, baba ile ortak çocuklar arasında kurulan kişisel ilişkinin arttırılmasının ya da yeniden düzenlenmesinin dosya kapsamına ve ortak çocukların üstün yararına uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 182 nci, 323 üncü, 324 üncü maddeleri. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin 3 üncü, 9 uncu ve 12 nci maddeleri, Çocuk Haklarının Kullanılmasına Dair Avrupa Sözleşmesinin 3 üncü, 4 üncü ve 6 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/18254, Karar No: 2023/14728, Tarih: 28.11.2023

**6. Ceza Dairesi         2023/18254 E.  ,  2023/14728 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2023/125 E., 2023/175 K.

SUÇ : Nitelikli yağma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanması

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. ... Cumhuriyet Başsavcılığının, 09.05.2018 tarihli ve 2018/6 soruşturma sayılı iddianamesi ile; sanık hakkında nitelikli yağma suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 149/1-a-h, 35, 53, 54 ve 58 inci maddeleri uyarınca kamu davası açılmıştır.

2. ... Ağır Ceza Mahkemesinin, 07.02.2019 tarihli ve 2018/172 Esas, 2019/34 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli yağma suçundan 5237 sayılı Kanun'un 149/1-a-h, 35, 53, 58 inci maddeleri uyarınca 7 yıl 8 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmiştir.

3. ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin, 18.11.2019 tarihli ve 2019/1050 Esas, 2019/2270 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi kararının, sanık müdafii tarafından temyizi üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 08.05.2023 tarihli ve 2021/25709 Esas, 2023/10483 Karar sayılı kararı ile;

"Tanık A. E.'nin kollukta verdiği ifadesinde, sanığın kendilerinden uyuşturucu almak için 50,00 TL para istediğini, parayı vermeyince olayların geliştiğini belirtmesi ve istenen 50,00 TL'nin satın alma gücü bir arada düşünüldüğünde, suçun işleniş şekli ve özellikleri itibariyle ceza vermekten vazgeçilemeyecek ise de, yağma konusunu oluşturan malın değerinin az olması nedeniyle, 5237 sayılı Kanun'un 150 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince sanığa verilen cezadan belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin düşünülmemesi."

Nedeniyle bozulmasına ve dava dosyasının 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Nedeniyle bozulmasına ve dava dosyasının 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

5. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 07.07.2023 tarihli ve 2023/125 Esas, 2023/175 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli yağma suçundan, 5237 sayılı Kanun’un149/1-a-h, 150/2, 35, 53, 58 inci maddeleri uyarınca 5 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilerek dava dosyası, 5271 sayılı Kanun'un 307 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca doğrudan temyiz merciine gönderilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri

Sanığın atılı suçu işlediğine dair kesin ve inandırıcı bir delil bulunmadığına, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Uyuşturucu madde kullanma suçundan sabıkalı sanık ...'in, babası olan mağdur ... ve tanık olan annesi A.E. ile birlikte suç tarihinde 21.30 sularında ortak ikametlerinde bulundukları esnada uyuşturucu madde satın almak için mağdur ...'dan 50,00 TL para istediği, mağdurun para vermemesi üzerine mağdurla tartışmaya başladığı, sinirlerine hakim olamadığı, agresif tavırlar sergileyerek hırçınlaştığı, kontrolünü kaybettiği, adli emanetin 2018/3 sırasına kayıtlı bulunan bıçağı alarak "...Burayı yakıp yıkarım, sizin Allah'ınızı kitabınızı s.kerim, bana bu parayı bulacaksınız, bu evi size sattıracağım, satacaksınız bu evi..." şeklinde sözler söylediği, mağdurun 155 ihbar hattını arayarak polisten yardım istediği, eşi olan tanık A. ile birlikte korkup evden dışarı çıktıkları, polis ekiplerinin olay yerine intikalini müteakip sanığı ikna edip olayı sonlandırdıkları mahkemece kabul edilmiştir.

IV. GEREKÇE

Mağdurun beyanları, tanık beyanları olay yeri inceleme ve yakalama tutanağı gibi deliller karşısında, sanığın eyleminin sabit olduğu, yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfının ve yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından Yargıtay bozma ilamına uyularak kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 07.07.2023 tarihli ve 2023/125 Esas, 2023/175 Karar sayılı kararında sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ile re'sen incelenmesi gereken konular yönünden 5271 sayılı Kanun’un 288 inci ve 289 uncu maddeleri kapsamında yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ... 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,

28.11.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/9893, Karar No: 2009/11014, Tarih: 15.10.2009

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2009/9893 E.  ,  2009/11014 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 02.04.2003 gününde verilen dilekçe ile tapuya vakıf şerhinin yazılması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine dair verilen 26.12.2003 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, 596 ada 16 parsel sayılı taşınmaz tapu kaydına “... Vakfından” şerhinin yazılması istemi ile açılmıştır.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, on yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açıldığından bahisle dava reddedilmiştir.

Hükmü, davacı idare temyiz etmiştir.

5737 sayılı ... Kanunu 27.02.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Yasanın geçici 5.maddesi hükmüne göre vakıf şerhleri ile ilgili devam etmekte olan davalarda diğer kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin hükümlerin bu kanun açısından uygulanmayacağı kuralı getirildiğinden burada 3402 sayılı Kadastro Kanununun 12/3.maddesinde öngörülen on yıllık hak düşürücü sürenin, dolayısı ile 02.04.2004 tarihli ve 1/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararının uygulanma olanağı yoktur.

Yukarıda sözü edilen 5737 Sayılı ... Kanununun 18.maddesi hükmü gereğince; miri arazilerden mukataalı hayrata tahsis edilmeyenler ile aşar ve rüsumu vakfedilen taşınmazlar dışındaki icareteyn ve mukataalı vakıf şerhi bulunan gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde veya tasarrufundaki taşınmazlar taviz bedeline tabidir. Yasanın 3. maddesinde yapılan tanıma göre de, mukataalı vakıf; zemini vakfa, üzerindeki yapı ve ağaçlar tasarruf edene ait olan ve kirası yıllık olarak alınan vakıf taşınmazlarını, icareteynli vakıf ise; değerine yakın peşin ücret ve ayrıca yıllık kira alınmak suretiyle süresiz olarak kiralanan vakıf taşınmazlarını ifade eder. Hal böyle olunca somut uyuşmazlığın çözümü için, kayda işlenen vakfın mukataalı veya icareteynli vakıf olup olmadığının veya miri arazilerde mukataalı hayrata tahsis edilmeyen ile aşar ve rüsumu vakfedilen taşınmazlardan bulunup bulunmadığının yöntemince araştırılması gerekir.

Vakfiye kapsamındaki her taşınmazın coğrafi konumu ve hukuki durumu ayrı olacağından bu taşınmazların kadim köy, kasaba ya da şehir içindeki mülk topraklar içinde olup olmadığının keşfen incelenmesi, taşınmazın konumunun düzenlenecek paftada kadim köy ve kasaba ya da şehirlere göre haritasında işaret edilmesi, vakfın niteliği hakkında bu belirlemeden sonra görüş bildirilmesi gerekir.

Vakfiye kapsamındaki her taşınmazın coğrafi konumu ve hukuki durumu ayrı olacağından bu taşınmazların kadim köy, kasaba ya da şehir içindeki mülk topraklar içinde olup olmadığının keşfen incelenmesi, taşınmazın konumunun düzenlenecek paftada kadim köy ve kasaba ya da şehirlere göre haritasında işaret edilmesi, vakfın niteliği hakkında bu belirlemeden sonra görüş bildirilmesi gerekir.

Bütün bunlardan anlaşılacağı üzere vakıf türünün belirlenmesi ve belirlenen vakıf türüne göre çekişmeli taşınmazda vakfın bir hakkının kalıp kalmadığının, taviz bedeli ödenip ödenmeyeceğinin vakıf şerhinin doğrudan kaldırılması gerekip gerekmediğinin hiçbir kuşkuya yer bırakmadan saptanması bu tür davalarda önem kazanmaktadır.

Hal böyle olunca vakıflara ait tapu kaydı ilk tesisinden itibaren getirtilmeli, vakıf durumunu gösterir kayıtlar ve dayanılan diğer belgeler merciinden istenmeli, ... Genel Müdürlüğünden kayda işaret edilmiş vakfın türü hakkında bilgi alınmalı ve HUMK.nun 275. maddesi uyarınca yukarıdan beri sayılan ilkeleri kapsar biçimde bilirkişi görüşüne başvurularak sonucuna uygun bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu yönler üzerinde durulmaksızın dava eksik inceleme ve araştırma sonucu reddedildiğinden, hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 15.10.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1446, Karar No: 2011/6382, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/1446 E.  ,  2011/6382 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.