muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/23041, Karar No: 2020/7728, Tarih: 15.09.2020

**9. Hukuk Dairesi         2016/23041 E.  ,  2020/7728 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı iş yerinde 25/08/2010 tarihinde işe başladığını, 31.07.2014 tarihinde işten çıkarıldığı halde gerçekte 25.08.2014 tarihine kadar taşeron işçisi olarak çalıştığını, davalıların muvazaalı sözleşmeler ile aynı işi yapan Belediye işçisine göre üçte bir oranında ücret ile çalıştığını haklarının kısıtlandığını, müvekkilinin haklarının tespiti için aynı işi yapan belediye kadrosundaki işçilerin haklarının esas alınması gerektiğini, ihale sözleşmelerinde işçiye ödenecek ücret ve hakların yazılı olduğunu ancak şirketlerce daha düşük ödendiğini ya da hiç ödenmediğini, aynı işi yapan kadrolu işçilerle taşeron işçilerine yapılan ödemeler arasında büyük farkların olduğunu, müvekkili davacının 06.30-15.30 saatleri arasında haftanın 6 günü süpürgeci olarak asıl işverence sağlanan makine, iş kıyafeti ve ekipman ile çalıştığını, fazla mesai yaptığını, dini bayramlar dışında (arefe günü ve 1. ve 2. gün çalıştırıldığını) resmi ve genel tatillerde kesintisiz çalıştırıldığını, yıllık ücretli izin hakkının da kullandırılmadığını ücretinin de ödenmediğini, eşit işlem borcuna aykırı davranıldığı iddiası ile muvazaalı sözleşmeler nedeniyle gerçek yevmiyesinin tespit edilerek ücret farkları ve eşit işlem borcuna aykırılık tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı belediye vekili; davanın husumet, zamanaşımı ve esas yönünden reddini savunmuştur.

Davalı şirket vekili ; davacının tüm hak ve alacaklarının zamanaşımına uğramış olduğunu, davacının çalıştığı işin ihalesinin başka firma tarafından alındığını, davacının ihaleyi alan şirkette ara vermeden çalışmaya devam ettiğini, bu sebeple iş akdinin feshinin söz konusu olmadığını, alacak talebinin son işverene yöneltilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin sadece davacıyı çalıştığı sürelerdeki ücretten sorumlu olabileceğini, ayrıca çalıştırıldığı dönem içinde fazla mesai yapılmadığını, yıllık izinlerinin kullandırıldığını, tüm hak ve alacaklarının ödendiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak,davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm davalı şirket ve davalı belediye vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak,davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm davalı şirket ve davalı belediye vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir.

İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda ise işçinin ihtirazi kayıt ileri sürmesi beklenemeyeceğinden, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının her türlü delil ile ispatı mümkündür.

İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda ise işçinin ihtirazi kayıt ileri sürmesi beklenemeyeceğinden, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının her türlü delil ile ispatı mümkündür.

Somut uyuşmazlıkta davacı tanık anlatımlarına göre davacının 06.30-15.30 saatleri arasında 1 saat ara dinlenme kullanarak haftalık 3 saat fazla çalışma yaptığı değerlendirilmişse de davacı tanıklarından ... ve eşi Hatice Özdemir’in aynı işi yapan başka işçilerin dava dosyalarında tanık olarak beyanlarında 1 saat öğle arası ayrıca 10.00-10.30 saatleri arasında da yarım saatlik aralarının olduğunu beyan ettikleri ve emsal dosyalarda ara dinlenme süresi 1,5 saat alınarak yapılan hesaplamada haftalık 45 saati aşan çalışmanın bulunmaması nedeniyle talebin reddedildiği ayrıca ...’in işveren aleyhinde aynı taleplerle dava açtığından husumetli olduğu, eşi Hatice Özdemir’in ise ev hanımı olup çalışma koşullarını eşinin aynı yerde çalışması nedeniyle bildiği çalışma koşullarına doğrudan vakıf olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle fazla çalışma iddiası ispat edilemediğinden buna yönelik talebin reddi gerekirken kabulü hatalıdır.

Mahkemece belirtilen hususlar gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 15.09.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/9255, Karar No: 2021/1580, Tarih: 25.02.2021

**14. Ceza Dairesi         2020/9255 E.  ,  2021/1580 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun cinsel istismarı, kişilerin huzur ve sükununu bozma

HÜKÜM : Eylemler bütün halinde zincirleme şekilde cinsel taciz kabul edilerek bu suçtan mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Sanığın hükümden sonra 27.04.2018 tarihinde öldüğünün Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında, mahkemece bu hususta mahallinde araştırma yapıldıktan sonra 5237 sayılı TCK'nın 64/1 ve 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddeleri gereğince karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafisi ile katılan mağdure vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 25.02.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3625, Karar No: 2020/14025, Tarih: 08.12.2020

**5. Ceza Dairesi         2020/3625 E.  ,  2020/14025 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Zimmet, kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, suç delillerini gizlemeye teşebbüs, görevi kötüye kullanma, tehdit

HÜKÜM :1-Sanık ... hakkında zimmet suçundan mahkumiyet,

2-Sanıklar ..., ...ve ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçundan beraat,

3-Sanıklar ... ve ... hakkında suç delillerini gizlemeye teşebbüs suçundan beraat,

4-Sanık ... hakkında görevi kötüye kullanma suçundan beraat,

5-Sanık ... hakkında tehdit suçundan beraat.

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi;

Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, suç delillerini gizlemeye teşebbüs ve görevi kötüye kullanma suçlarının mahiyetine göre doğrudan zarar görmesi söz konusu olmayan Hazinenin ve suç delillerini gizlemeye teşebbüs, görevi kötüye kullanma ve tehdit suçlarından doğrudan zarar görmeyen ... İl Özel İdaresinin bu suçlardan kurulan hükümleri temyiz etme hakları bulunmadığından, vekillerinin bu hükümlere ilişkin temyiz istemlerinin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 317. maddesi uyarınca ayrı ayrı REDDİNE, başvurularının kapsamına göre incelemenin katılan ... vekilinin sanıklar ..., ... ve ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçundan kurulan beraat hükümlerine, katılan ... vekili ile sanık ... müdafin ise sanık ... hakkında zimmet suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazları ile sınırlı yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

1-Sanıklar ..., ... ve ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçundan kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen beraat hükümleri usul ve kanuna uygun olduğundan yerinde görülmeyen katılan ... vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

2-Sanık ... hakkında zimmet suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde ise;

1-Sanıklar ..., ... ve ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçundan kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen beraat hükümleri usul ve kanuna uygun olduğundan yerinde görülmeyen katılan ... vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA,

2-Sanık ... hakkında zimmet suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde ise;

... jandarma karakol komutanı olan sanık ...'un bir suç nedeni ile el konulan yağlardan bir kısmı üzerinde koruma ve gözetim görevi bulunmasına rağmen söz konusu yağları 610 TL karşılığında tanık ...'ya satmak suretiyle zimmet suçunu işlediği kabul edilerek mahkumiyetine karar verilmiş ise de; 44 teneke madeni yağın tamamının ... İl Özel İdaresine teslim edildiğine dair 11/04/2011 tarihli tutanak, yağları teslim alan İl Özel İdaresinde görevli tanıklar ... ve ...'ın tutanak içeriğini doğrulayan beyanları, sanık ...'un savunması, mahkemece yapılan keşifte yağların Özel İdare deposunda tespit edilmesi, tanık ...'ya satılan yağların suça konu yağlar olduğunun tespit edilememesi hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanığın, savunmasının aksine atılı suçu işlediğine dair mahkumiyetine yeterli, her türlü kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince yüklenen suçtan CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraati yerine, yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Kabule göre de;

TCK'nın 53/1-a maddesindeki hak ve yetkileri kötüye kullanmak suretiyle zimmet suçunu işlediği kabul edilen sanık hakkında aynı Yasanın 53/5. maddesinin uygulanması sırasında, 53/1-a maddesindeki hak ve yetkileri kullanmasından yasaklanmasına karar verilmesi yerine, memuriyet hak ve yetkilerini kullanmasından yasaklanmasına karar verilmesi suretiyle sınırlı uygulama yapılması,

Kanuna aykırı, sanık ... müdafin ve katılan ... vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA 08/12/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/12379, Karar No: 2011/2749, Tarih: 08.03.2011

**6. Hukuk Dairesi         2010/12379 E.  ,  2011/2749 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye davasına dair karar davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Uyuşmazlık, süre bitimi nedeniyle akdin feshi ve tahliye istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, dava dilekçesinde, 15.02.2006 başlangıç tarihli 3 yıl süreli kira sözleşmesi ile mülkiyeti ... Belediyesine ait taşınmazın kiraya verildiğini, 15.02.2006 tarihli sözleşmenin süresinin bittiğini 09.12.2009 tarihinde ihtar keşide edildiğini belirterek BK’nun 262.nci maddesi gereğince tahliye isteminde bulunmuştur. Davalılar vekili, davanın reddini savunmuş, mahkemece davalıların alt kiracı olduğu davacı ile aralarında kira sözleşmesi olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Davaya dayanak yapılan ve hükme esas alınan davacı ... ile dava dışı ... arasında düzenlenmiş 15.02.2006 başlangıç tarihli, 3 yıl süreli kira sözleşmesi konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. 30.10.2008 tarihli belediye encümeni kararı ve 10.11.2008 tarihli belediye başkanı imzalı muvafakatname ile ...’in dava konusu taşınmazı davalılara devretmesine izin verilmiştir. ... 1. Noterliğinde düzenlenen 10.11.2009 tarihli devir sözleşmesi ile ... taşınmazı davalılara devretmiştir. Kiracılık hakkının devri ile kiracının kiracısı olma durumu arasında fark bulunmaktadır. Kiracılık haklarının devri durumunda birinci kiracının kiracılık durumu sona erdiğinden aradan tamamen çekilerek kiraya verenle devir alan arasında yeni bir sözleşme ilişkisi doğar. Kiracının kiracısı olma durumunda ise kiraya verenle ikinci kiracı arasında bir hukuk ilişkisi yoktur. Bu durumda davacı ile davalı arasında kira ilişkisinin kurulduğunun kabulü gerekir. Davalıların kira bedellerini davacı kiralayana ödüyor oluşu 10.11.2009 tarihli devir sözleşmesi göz önüne alındığında kira sözleşmesinin davalılara devredildiği, dava dışı ...’le davalılar arasında alt kira ilişkisinin kurulmadığı ve davalıların kiracı olduğunun kabulü gerekir. Bu durumda Mahkemece işin esası incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir..

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle temyiz itirazlarının kabulü ile H.U.M.K.nun 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 08.03.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8273, Karar No: 2013/8769, Tarih: 23.09.2013

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2013/8273 E.  ,  2013/8769 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

KANUN YOLU : TEMYİZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında Türkeli Köyü çalışma alanında bulunan ... ada ... ve ... parsel sayılı 302.84 m2, 479.60 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle fındık bahçesi vasfıyla davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ... tapu kaydı ve harici taksime dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve davacının, tutunduğu tapu kaydındaki hissesini Eylül 1993 tarih sıra 9 nolu tapu kaydı ile devrettiği anlaşıldığına göre yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, temyiz karar harcı peşin yatırıldığından harç alınmasına yer olmadığına, 23.09.2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/23354, Karar No: 2022/1850, Tarih: 10.02.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/23354 E.  ,  2022/1850 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kamu malına zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Bozma öncesi yapılan yargılamada, sanığın neticeten 4000 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı ve anılan hüküm aleyhine bir temyiz istemi bulunmadığı, sanık hakkında tayin olunan 6000 TL adli para cezasının CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hak gereği sonuç olarak 4000 TL adli para cezası üzerinden infazının yapılmasına karar verilmesi gerekirken, 4000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi ve kazanılmış hak nedeniyle uygulama maddesinin 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesi yerine CMK'nın 265. maddesi olarak gösterilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedenleri yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK’nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasından “Sanığın 5271 sayılı CMK'nın 265. maddesi uyarınca hakkında aleyhe temyiz bulunmaması nedeniyle kazanılmış hakları korunarak neticeten 4.000,00 TL ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA,” cümlesinin çıkarılarak yerine "CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hak nedeniyle, sanık hakkında hükmolunan 6000 TL adli para cezasının 4000 TL adli para cezası üzerinden infazına” ibaresinin yazılması suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10.02.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8872, Karar No: 2011/5385, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8872 E.  ,  2011/5385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :. İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'un beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.