muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/12110, Karar No: 2021/2729, Tarih: 17.03.2021

2-Sanık hakkında “2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme" suçundan açılan kamu davasında; sanık ...‘nin savunmasında, inşaat işlerinde karo fayans işinde çalıştığını, ... isimli şahsın şirketi kendi üzerine yapmayı teklif ettiğini, bu şekilde şirkette çalışmaya devam edebileceğini söylediğini, kabul etmesi üzerine ...‘nın şirketi kendisine devrettiğini, şirketin işlerinin ... tarafından takip edildiğini şirketle ilgisinin olmadığını beyan ederek suçlamayı kabul etmemesi, müfettişe verdiği ifadesinde de, 2010-2011 yıllarında cezaevinde olduğunu, 2012 şubat ayında ise tahliye olduğunu bu nedenlerle sahte fatura düzenlemediğini beyan etmesi, UYAP üzerinden yapılan kontrolde sanığın 31.08.2010 ve 03.02.2012 tarihleri arasında kesintisiz cezaevinde olduğunun anlaşılması karşında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti bakımından; 2011 takvim yılında düzenlenen faturaların sanık tarafından bizzat düzenlenmemiş olduğu kabul edilse bile cezaevinde bulunduğu tarih itibarıyla şirketin faaliyeti nedeniyle kazanç elde edip etmediğinin ve sahte fatura düzenleme fiiline iştirakinin bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla;

a)Sanığın 2011 takvim yılında düzenlediği iddia olunan faturaların kanaat oluşturacak sayıdaki asıllarının, bu faturaları kullanan mükelleflerden veya bu mükelleflerin ve sanıkların bağlı bulunduğu vergi dairesinden sorulmak suretiyle getirtilip dosya içine konulması, faturalar sanığa gösterilerek yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması, kendisine ait olmadığını söylemesi halinde; ... isimli şahsın araştırılarak, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakkı hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi ve faturalar kendisine gösterilerek faturalardaki yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması,

b) Adı geçen tanığın faturalardaki yazı ve imzaların kendisine ait olmadığını söylemesi takdirde; yazı ve imza örnekleri temin edilerek, faturalardaki yazı ve imzaların sanığa veya tanığa ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması,

c) Faturalardaki yazı ve imzaların sanığa veya tanığa ait olmadığının anlaşılması ve/veya faturalar ile yukarıda ismi geçen kişiye ulaşılamaması halinde ise;

aa-) Faturaları kullandığı belirlenen mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

bb-) Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarının, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların alınması konusunda sanığın bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması, sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulması,

3-Kabule göre de;

3-Kabule göre de;

a) Aynı takvim yılı içinde birden fazla sahte fatura düzenleme eyleminin zincirleme suç oluşturduğu ve sanık hakkında TCK'nin 43. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi yasaya aykırı,

b) 5237 sayılı TCK‟nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 2011 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan dolayı ceza miktarı bakımından sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 17/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/886, Karar No: 2019/3501, Tarih: 15.02.2019

**22. Hukuk Dairesi         2019/886 E.  ,  2019/3501 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İŞKOLU TESPİTİNE İTİRAZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı sendika vekili, davalı ...'nın müracaatı üzerine davalı Bakanlıkça yapılan ve 03/07/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2015/73 sayılı işkolu tespit kararında Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde yürütülen işlerin 17 numaralı Sağlık ve ...yal Hizmetler işkoluna girdiğine yönelik tespit yapıldığını ancak bu tespitin hatalı olduğunu zira, davalı şirketlerin oluşturduğu adi ortaklığın hastanede yürüttüğü ağırlıklı işin temizlik işi olduğunu, temizlik işlerinin de 20 numaralı genel işler işkoluna girdiğini, davalı şirketlerin oluşturduğu adi ortaklığın hizmet alım sözleşmesi ile yürüttüğü işin niteliğinin ve girdiği işkolunun tespitinde yerleşik içtihatlar dikkate alındığında asıl işverenin yaptığı işten bağımsız olarak değerlendirme yapılması gerektiğini, sağlık işinin münhasıran doktor, ebe, hemşire, laborant, sağlık memuru gibi kişilerce yürütüldüğünü, temizlik işinin asıl işe yardımcı iş olarak düşünülmesinin mümkün olmadığını, kaldı ki tespit kararının eksiklikler içerdiğini, mahallinde keşif yapılarak bilirkişi raporu alınması gerektiğini, adi ortaklığın aldığı işin kaç işçi ile yürütülebileceği, ihalenin yeterli işçi üzerinden yapılıp yapılmadığı, işçilere ihale edilen iş dışında başka iş yaptırılıp yaptırılmadığı gibi hususların iş müfettişi raporunda incelenip değerlendirilmediğini, bu nedenlerle Bakanlığın 2015/73 sayılı iş kolu tespit kararının iptali ile Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde yapılan işlerin niteliği itibari ile 20 numaralı Genel İşler İşkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davacı vekili temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraza ilişkindir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davacı vekili temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraza ilişkindir.

Türk toplu iş hukukundaki normatif düzenlemelerde işkolu kavramı önemli bir yer tutmaktadır. 6356 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre, işkolu tespiti Çalışma ve ...yal Güvenlik Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve ...yal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür.

6356 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı maddede, bir işkoluna giren işlerin neler olacağının, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.

İşkolu kavramı sendikaların faaliyet alanlarını belirleyen temel bir öğedir. Birbirine benzer işler bir hukuki kalıp altında toplu iş hukukuna sunulmaktadır.

İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının saptanmasında “işyerine bağlı yerler” ile “eklentiler” ve “araçların” bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda “amaçta birlik”, aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile “yönetimde birlik”, aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir.

İşkolu tespit davalarında, her işverenin işyerinin bağımsız işyeri olarak kabul edilip, o işyerinde yapılan işlerin niteliği itibarıyle işkolu tespiti gerekir. Alt işverenin işkolu tespiti asıl işverenin yaptığı işe göre belirlenmez. Alt işverenin işkolu tespitinin, asıl işverenden ayrı olarak yapılması gerektiği gibi, alt işverene ait işyerinde yapılan işlerin, asıl işverene ait işyerinde yapılan işlere yardımcı iş olarak değerlendirilmesi de doğru olmaz. 6356 sayılı Kanun'un 4/2. maddesinde öngörülen, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de, asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılacağı kuralı, bir işyeri sınırları ve organizasyonu içerisinde yürütülen işler için önem taşır. Yoksa birbirinden ayrı işyerlerinde farklı işkoluna giren işler yapılıyorsa asıl iş yardımcı iş kavramı geçerli olmaz. Alt işveren işçileri ise, alt işverene ait bağımsız işyeri çalışanları olduklarından, bağlı bulundukları işkolunun, asıl işverenden ayrı olarak belirlenmesi gerekir. Nitekim 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4. maddesinin gerekçesinde “Bir işyerinde yürütülen yardımcı işin alt işveren tarafından üstlenilmesi halinde, bu iş artık asıl işveren yönünden yardımcı iş olarak kabul edilemez. Bu işler alt işveren bakımından asıl iş kabul edilir ve işkolu buna göre belirlenir” şeklinde anılan durum açık olarak belirtilmiştir.

Bu genel açıklamalar ışığında temyiz itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta, Çalışma ve ...yal Güvenlik Bakanlığınca 03/07/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan işkolu tespit kararı ile, ... Veri. Olş... Hiz. Tmz. Yemek Bilg. .... San. İç ve Dış Tic. Ltd. ... ... Ür. San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığı tarafından Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastahanesinde temizlik işlerinin yanısıra yapılan işlerde sağlık hizmetlerinin de bulunduğu, bu nedenle yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliğinin 17 sıra numaralı “Sağlık ve ...yal hizmetler” işkolunda yer aldığı belirlenmiştir.

İnceleme konusu davada, davalı ... Veri. Olş. Bilş. Ziy. Yön. İnş. .... Hiz. Tmz. Yemek Bilg. .... San. İç ve Dış Tic. Ltd. ... Teks. Tur. İnş. .... Temz. Oto. Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığı tarafından hizmet alım sözleşmesi ile Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastahanesinde faaliyet yürütüldüğü ve alt işveren işçilerinin çoğunluğunun temizlik görevini icra ettiği anlaşılmaktadır. Nitekim bilirkişi raporunda da toplam işçi sayısının 57 olduğu ve 41 işçinin temizlik personeli olarak çalıştığı belirtilmiştir. İş müfettişinin, ağırlıklı işin belirlenmesi bakımından mahallinde yapmış olduğu tespitlerde aynı yöndedir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgulara göre ve alt işveren işyerinde yapılan işlere dair işkolu tespitinin, asıl işveren işyerinden bağımsız olarak tespit edilmesi gerekliliği karşısında, alt işveren ... Veri. Olş. Bilş. Ziy. Yön. İnş. .... Hiz. Tmz. Yemek Bilg. .... San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Yükselen Teks. Tur. İnş. .... Temz. Oto. Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığı işçileri tarafından Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastahanesinde yürütülen işler, niteliği itibariyle İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numarasında yer alan “Genel işler” işkolunda yer almaktadır.

Bu itibarla, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulü ile işkolu tespit kararının iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalıdır.

Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda belirtilen nedenlerle;

1-Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın KABULÜ ile 03/07/2015 tarih ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ...'nın 2015/73 sayılı işkolu tespit kararının, ... Veri. Olş. Bilş. Ziy. Yön. İnş. .... Hiz. Tmz. Yemek Bilg. .... San. İç ve Dış Tic. Ltd. ... Teks. Tur. İnş. .... Temz. Oto. Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığı tarafından hizmet alım sözleşmesi ile Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastahanesinde yürütülen işlerin İşkolları Yönetmeliğinin 17 sıra numaralı “Sağlık ve ...yal hizmetler” işkoluna girdiğine ilişkin kısmının İPTALİNE,

3- ... Veri. Olş. Bilş. Ziy. Yön. İnş. .... Hiz. Tmz. Yemek Bilg. .... San. İç ve Dış Tic. Ltd. ... Teks. Tur. İnş. .... Temz. Oto. Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığı tarafından hizmet alım sözleşmesi ile Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastahanesinde yürütülen işlerin niteliği itibariyle İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numarasında yer alan “Genel işler” işkolunda yer aldığının TESPİTİNE,

4-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli olan 44,40 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 27,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 16,70 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, davacı tarafından peşin yatırılan 27,70 harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye göre 2.725,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan 1.303,15 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

7-Yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 15/02/2019 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/35603, Karar No: 2014/29760, Tarih: 10.12.2014

**2. Ceza Dairesi         2013/35603 E.  ,  2014/29760 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2012/283096

MAHKEMESİ : Samsun 4. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 24/05/2012

NUMARASI : 2010/83 (E) ve 2012/758 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanık T.. Y..'un İzmir 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/11/2007 tarih ve 2007/32-790 sayılı, 27/11/2007 tarihinde kesinleşen ilamı ile kasten yaralama suçundan erteli 3 ay hapis cezasına ilişkin mahkumiyetinin 5237 Sayılı TCK'nın 58/1-2-b madde ve fıkraları gereğince tekerrüre esas olması nedeniyle hükmolunan cezanın aynı maddenin 6.fıkrası gereğince mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1- Sanıkların suç tarihinde birlikte müştekinin kasiyer olarak çalıştığı A.Otelin lokanta kısmına saat 19:45 sıralarında geldikleri, tatlı reyonundan 6 TL'lik tatlı aldıkları, 6 TL'yi ödemek için sanık Ahmet'in 100 TL'yi müştekinin bulunduğu bankoya bıraktığı, müştekinin 100 TL'yi eline alıp para üstünü vermek için hazırlık yaptığı sırada, diğer sanık Tufan'ın "bende bozuk 6 TL var" diyerek bozuk para aramaya başladığı, bunun üzerine müştekinin 100 TL'yi tekrar bankonun üzerine bıraktığı, sanık Tufan'ın üzerinde para arar gibi hareketler yaparak müştekinin dikkatini dağıttığı, bu arada sanık Ahmet'in hissettirmeden banko üzerindeki parayı aldığı, sanık Tufan'ın müştekiyi bir süre daha oyalayarak "bende bozuk para çıkmayacak" diyerek 1 TL'yi uzatıp "100 TL'den parayı al" dediği, şikayetçinin de 100 TL'yi aldığını düşünerek para üstü olara k 95 TL'yi sanık Ahmet'e verdiği ve sanıkların parayla birlikte tatlıyı da alarak oradan uzaklaştıklarının kabul edilmesi karşısında; sonuçta sanıkların bir kısım hileli hareketlerle mağduru yanıltıp aldıkları tatlının parasını ödemeden ve 95 TL parayı alarak uzaklaşmaları biçimindeki eylemleri bir bütün olarak dolandırıcılık suçunu oluşturduğu gözetilmeden yazılı şekilde hırsızlık suçundan hüküm kurulması,

Kabule göre de;

2-Eylemin hırsızlık olarak kabul edilmesi halinde; hırsızlık eyleminin elde veya üstte taşınan eşyaya karşı gerçekleştirilmemesi nedeniyle, 5237 sayılı TCK'nın 142/1-b. maddesi yerine, aynı Kanun'un 142/2-b. maddesiyle uygulama yapılması,

Bozmayı gerektirmiş sanık A.. K.. müdafii ve sanık T.. Y..'un temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 10/12/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5799, Karar No: 2011/6854, Tarih: 01.11.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/5799 E.  ,  2011/6854 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'ın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiye dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.