muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/6037, Karar No: 2011/88, Tarih: 25.01.2011

**1. Ceza Dairesi         2010/6037 E.  ,  2011/88 K.**

**"İçtihat Metni"**

...'ı tasarlayarak öldürmekten sanık ...'nın yapılan yargılanması sonunda: 5237 sayılı TCK.nun 32 ve 57/1, CMK.nun 223/3-a maddesi gereğince ceza verilmesine yer olmadığına, yüksek güvenlikli bir sağlık kurumunda tedavi ve muhafaza altına alınmasına ilişkin (KARS) Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 28.01.2010 gün ve 77/11 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi müdahil vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1- Sanık hakkında 5237 sayılı TCK.nun 32/1 maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiği halde, hükmün kesinleşmesine kadar akıl hastası olan sanığın tedbiren yüksek güvenlikli sağlık kurumunda tedavi ve koruma altına alınmasına karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken tutukluluk halinin devamına karar verilmesi telafisi mümkün görülmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

2- Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinin 26.05.2009/2.112 ve Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu'nun 23.12.2009/4711 tarih ve sayılı birbirini destekleyen raporları tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirilip, elde edilen delillere dayanılmak suretiyle sanık ...'nın hezeyanlı bozukluk denilen akıl hastalığına müptela olduğu, suçu işlediği sırada fiilinin hukuki anlam ve sonuçlarını idrak etme ve bu fiil ile ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğini ortadan kaldıracak boyuttaki bu akıl hastalığının etkisi altında bulunduğu gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış ve sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına, yüksek güvenlikli bir sağlık kuruluşunda koruma ve tedavi altına alınmasına karar verilmiş olmakla, müdahil vekilinin eksik incelemeye, sanığın akıl hastası olmadığına vesaireye yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, sanık hakkındaki hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), akıl hastalığı nedeniyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilen sanık hakkında verilen tutuklama kararının kaldırılarak sanığın TAHLİYESİNE, başka suçtan tutuklu veya hükümlü değil ise tahliyesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılmasına 25.01.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8897, Karar No: 2018/1043, Tarih: 14.02.2018

**14. Ceza Dairesi         2017/8897 E.  ,  2018/1043 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Çocuğun basit cinsel istismarı (iki kez)

HÜKÜM : Sanığın atılı suçtan (iki kez) mahkûmiyetine dair Gebze 2. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 18.05.2017 gün ve 2017/19 Esas, 2017/130 Karar sayılı hükümlere yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında yapılan yargılama sonucunda kurulan hükümlere yönelik istinaf incelemesini gerçekleştiren İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesince vaki istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen 11.09.2017 günlü gerekçeli kararda üye .... ıslak imzası ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre elektronik imzasının bulunmadığı anlaşılmakla, söz konusu imza eksikliği tamamlandıktan sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/42138, Karar No: 2024/4316, Tarih: 02.04.2024

**4. Ceza Dairesi         2021/42138 E.  ,  2024/4316 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2020/1871 E., 2021/1111 K.

SUÇLAR : Hakaret, görevi yaptırmamak için direnme

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi, temyiz isteminin reddi,

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçundan hükmolunan cezanın tür ve miktarı ile istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince verilen esastan ret kararı dikkate alındığında, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hükmün temyizinin mümkün olmadığı belirlenmiştir.

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında, hakaret suçundan kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir sebeplerin bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

A- İlk Derece Mahkemesince

1.Tekirdağ 3.Asliye Ceza Mahkemesinin 18.10.2012 tarihli 2011/404 Esas 2012/464 Karar sayılı ilamı ile; görevi yaptırmamak için direnme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 265 inci maddesinin birinci fıkrası, 43 üncü ve 62 nci maddeleri uyarınca, 6 ay 7 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hakaret suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 125 inci maddesinin birinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi, dördüncü maddesi, 43 üncü, 62 nci ve 52 nci maddeleri uyarınca 8.840 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve 5271 sayılı Kanun'un 231 inci maddesi uyarınca hükümlerin açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir.

2.Sanığın denetim süresi içerisinde suç işlediğinden bahisle yapılan ihbar üzerine Tekirdağ 3.Asliye Ceza Mahkemesinin 25.02.2020 tarihli 2019/230 Esas 2020/134 Karar sayılı ilamı ile hükümlerin aynen açıklanmasına karar verilmiştir.

2-Bölge Adliye Mahkemesince

1.Görevi yaptırmamak için direnme ve hakaret suçlarından İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik sanığın istinaf başvurusunun, 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine, hakaret suçu yönünden temyiz yolu açık olmak üzere, görevi yaptırmamak için direnme suçu yönünden ise kesin olarak karar verilmiştir.

2.Sanığın temyizi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 12.07.2021 tarihli ek kararı ile görevi yaptırmamak için direnme suçu yönünden 5271 sayılı Kanun'un 296 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

2.Sanığın temyizi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 12.07.2021 tarihli ek kararı ile görevi yaptırmamak için direnme suçu yönünden 5271 sayılı Kanun'un 296 ncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteminin özetle; ilk derece mahkemesini kararının usul ve yasaya aykırı olarak verildiği, görevli kolluğun iddialarıyla hüküm kurularak savunma hakkının kısıtlandığı, şikayetçilere hiçbir sebep olmaksızın hakaret etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, suçun şekli ve maddi unsurlarının açıklanmadan gerekçesiz ve çelişkili hüküm kurulduğu, temyiz isteminin hukuka aykırı olarak reddedildiği bu ve resen tespit edilecek sebeplerle hükümlerin bozulmasına yönelik olduğu belirlenmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

1.İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Sanığın, şikayetçi polis memurlarına hakaret etmesi üzerine şikayetçilerin sanığın yanına giderek kimlik bilgilerini istediği bu esnada sanığın sinkaflı sözlerle hakaret etmeye devam ettiği ve zorluk çıkarttığı, kelepçe takılarak etkisiz hale getirilip polis noktasına alındığında da şikayetçilere hitaben tehdit ve hakaret sözleri söylediğinden bahisle sanığın görevi yaptırmamak için direnme ve hakaret suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması talebi ile açılan kamu davasında Yerel Mahkemece; şikayetçilerin beyanı, olay tutanağı ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirilerek sanığın mahkumiyetine karar verilmiştir.

2.Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk derece mahkemesinin kararında toplanan delillerin karar yerinde incelendiği, sanığın suçlarının sübutu ve vasfının, kabul, oluş ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde tayin edildiği, cezaları artırıcı ve azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecelerinin takdirinin yerinde olduğu, sanığın savunmasının inandırıcı gerekçelerle reddedildiği ve incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde bir isabetsizlik görülmediğinden sanığın lehe hükümlerin uygulanması gerektiğine yönelen istinaf başvurusunun yerinde görülmeyerek ayrı ayrı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen; "İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları"nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile 5271 sayılı Kanun'un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar ve aynı Kanun'un 296 ncı maddesinin birinci fıkrasının ilgili bölümünde yer alan; "... temyiz edilemeyecek bir hüküm temyiz edilmiş [ise] …, hükmü temyiz olunan bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bir karar ile temyiz istemini reddeder." şeklindeki hüküm birlikte değerlendirildiğinde sanığın temyiz istemi yerinde görülmemiştir.

B. Hakaret Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Sanığa yükletilen hakaret eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanun'a uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Cezanın kanuni bağlamda uygulandığı belirlenerek yapılan incelemede, sanığın temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

A. Sanık Hakkında Görevi Yaptırmamak İçin Direnme Suçundan Verilen Hükmün Temyizinde

Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenle, Bölge Adliye Mahkemesinin, ek kararında hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun'un 296 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA,

B. Sanık Hakkında Hakaret Suçundan Verilen Hükmün Temyizinde

Gerekçe bölümünün (B) bendinde açıklanan nedenle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun'un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun'un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Tekirdağ 3. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

02.04.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/5431, Karar No: 2008/6117, Tarih: 12.05.2008

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2008/5431 E.  ,  2008/6117 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar tarafından, davalı ... aleyhine 09.05.2002 tarihinde, davacılar vekili tarafından davalılar ... ve ... aleyhine 07.11.2005 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine dosyalar birleştirilerek yapılan duruşma sonunda; davalı ... aleyhindeki davanın reddine, diğerleri aleyhindeki davanın kabulüne dair verilen 18.12.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacılara ait 11, 12, 17 parseller lehine, davalının 8 parseli aleyhine geçit hakkı kurulmasına ilişkin hüküm, Dairemizce; davacı parselleri ile davalı parseli arasında sınır irtibatı bulunmadığı, arada başka parsellerin olduğu, dolayısıyla taraf teşkiline re'sen dikkat edilmediği gerekçesiyle bozulmuş, bozma ilamına uyulduktan sonra yeniden yapılan yargılama sonucunda 16 parsel maliki ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalılara ait 8 ve 10 parsellerin teknik bilirkişi ... 'in 05.06.2006 günlü kroki ve raporunda "E" işaretli kısmından davacılara ait 11, 12, 17 ve 62 parseller lehine geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

Hüküm, davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dairemizin 21.02.2005 günlü bozma ilamı üzerine 10 parsel maliki ... ile 16 parsel sayılı taşınmaz maliki ... ... aleyhine açılan dava eldeki dava ile birleştirilmiştir.

Davalı ...'ın temyiz itirazlarına gelince;

Davalı ... 'a ait 16 parsel sayılı tapu kaydının 3147 m2'lik kısmı eldeki davanın devamı sırasında Konya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile

iptal edilmiş ve 211 ada 62 parsel numarasıyla davacılarımızdan ... adına tescil edilmiştir. Davacının 62 parselle ilgili bir geçit hakkı talebi bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, 62 parsel bakımından dava varmış gibi onun yararına da geçit kurulması doğru değildir. Ayrıca, kurulan "E" işaretli geçit hakkı davacıların yalnızca 12 sayılı parseli ile irtibatlı olup, geçit hakkına kesintisiz bağlanması gereken 11, 16, 17 parseller yönünden de birbirleri leh ve aleyhine geçit hakkı kurulması gerekliliği gözardı edilmiştir.

Ayrıca, bedelin tesbitinde mahkemece 2003 yılında yapılan keşifte tesbit edilen birim fiyatı esas alınmış: Aradan geçen 4 yıla rağmen güncelleme yapılmamıştır.

Bu yazımlara uyulmaksızın kurulan hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle davalıların temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatıranlara iadesine, 12.05.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/8744, Karar No: 2006/9352, Tarih: 03.10.2006

**21. Hukuk Dairesi         2006/8744 E.  ,  2006/9352 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ            : Zonguldak 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 16/05/2006

Davacı, meslek hastalığı sonucu malüliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine   karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin  kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından  temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava, nitelikçe meslek hastalığı nedeniyle meslekte kazanma güç kaybı oranının % 20  den % 35,2'e çıkması nedeniyle % 15,2 fark malüliyet için manevi tazminat istemine ilişkindir. Davalı tarafından meslek hastalığı nedeniyle % 35,2 oranında meslekte kazanma gücünün kaybedildiğini belirleyen SSK Zonguldak Göğüs ve Meslek Hastalıkları Hastanesinin 13.04.2006 tarihli raporlarına itiraz edildiğine göre, davacının malüliyet nedeniyle 17.12.2003 tarihinde % 20 olarak belirlenen sürekli iş göremezlik oranının 3 yıl içerisinde % 15,2 artışla % 35,2 oranına ulaşmasının tıbben mümkün bulunup bulunmadığı da dikkate alınarak 506 sayılı Yasanın 109. maddesi çerçevesinde Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulundan rapor alınması, ilgililerce buna itiraz olunması halinde, Adli Tıp Kurumundan  rapor alınarak hiçbir kuşku ve duraksamaya yol açmayacak biçimde meslekte güç kayıp oranının saptanmasından sonra davacının tazminatının belirlenmesi gerektiği açıktır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara aykırı biçimde ve özellikle davalı vekilinin sürekli iş göremezlik oranına ilişkin itirazları usulünce araştırılmadan olaya uygun bulunmayan H.G.K.'nun 23.01.2002 gün ve 36 Esas 5 Karar sayılı ilamda gerekçe gösterilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına , temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 03.10.2006  gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/906, Karar No: 2011/6398, Tarih: 24.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/906 E.  ,  2011/6398 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'nın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.

Öte yandan, İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin ikinci fıkrası, mal beyanının ticaret sicili gazetesinde ilan tarihinden itibaren bir sene içinde, ticareti terk eden tacir hakkında iflas yolu ile takip yapılabileceğini içermektedir. Buradaki tacirden maksat, gerçek kişi olan tacirlerdir. Yani, tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) hakkında 44 üncü maddenin 2. fıkrasının uygulama kabiliyeti yoktur. Ticaret şirketleri, ticareti terk edince tasfiyeye gireceklerinden ve tasfiye sonunda şirketin ticaret sicilindeki kaydının silinmesinden sonra tüzel kişiliği son bulacağından, artık, ticaret şirketlerini sicilden silindikten sonra iflas yolu ile takip etmeye imkan yoktur…..Esasen, ticaret şirketleri bakımından buna lüzum da yoktur. Zira, tasfiyede şirketin bütün malları tasfiye edilmiştir. (Prof. Dr. ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt XXVII, 1970, Sayı 1-2) Bu açıklama ile İİK’nun 44. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemenin, ticareti terk suçunun gerçek kişi tacirler için geçerli olduğunun, ticaret şirketleri yönünden geçerliliği bulunmadığının net olarak ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İİK'nun 44. maddesinin gerekçesinde, ticareti terk eden kötü niyetli borçluların işyerlerini terkederek ve ellerindeki mallarını başkalarına devrederek alacaklılarını zarara uğratmaları nedeniyle İİK'nun 337/a maddesindeki yaptırım düzenlendiği belirtilmekte ise de, ticaret şirketleri yönünden ticareti terk değil ortaklık ilişkisinin sona erdirilebileceğinden, buradaki borçlu ifadesiyle gerçek kişi tacirin kastedildiğinin kabulü zorunludur. Kaldı ki, Kanun’un 345. maddesi uyarınca sorumlu tutulması gereken ticaret şirketlerinin müdür/yetkilileri tarafından alacaklıları zarara uğratmaya yönelik eylemlerinin cezasız bırakılmadığı, nitekim Kanun’un 331, 333/a, 345/a maddelerinde gerekli yaptırımlar düzenlendiği gibi, unsurları bulunduğu takdirde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda müeyyideye bağlanan hileli iflas veya dolandırıcılık suçlarından da cezalandırılabilmeleri mümkün olduğundan, diğer bir deyişle ticaret şirketlerinin müdür/yetkililerinin alacaklıyı zarara uğratan bu tür davranışlarının yaptırımsız kaldığından söz edilemeyecektir.