muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/18992, Karar No: 2021/9920, Tarih: 15.09.2021

**7. Ceza Dairesi         2021/18992 E.  ,  2021/9920 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 1632 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Hükümlülük

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1632 sayılı ASCK'nun maddesinde yazılı yoklama kaçağı, bakaya ve saklı suçlarının işlenebilmesi için, failin suçu işlediği tarihlerde beden ve ruh sağlığı itibarı ile askerliğe elverişli olması gerektiği, somut olayda sanığın talimat mahkemesindeki savunmasında "psikolojik rahatsızlığı nedeniyle ilaç aldığını, bu nedenle askerliğe elverişli olmadığını, zihinsel olarak problemleri olduğunu, uzun süre yaşadığı Almanya ülkesinde bazı raporları olduğunu" belirttiği gözetildiğinde, sanığın suç tarihlerinde askerliğe elverişli olup olmadığı ve 5237 sayılı TCK'nun 32/1-2. maddeleri kapsamında cezai ehliyetinin bulunup bulunmadığı konusunda varsa tedavi gördüğü kurumlardan tedavi evrakları ile raporları temin edilerek Adli Tıp Kurumu ya da tam teşekküllü Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinden ya da Tıp Fakültelerinin Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlıklarından rapor alınarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kabule göre;

1-Hükümden sonra 03/08/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7146 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile (mülga) 1111 sayılı Kanuna eklenen geçici 55. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte her ne sebeple olursa olsun henüz fiilî askerlik hizmetine başlamamış ve 1 Ocak 1994 tarihinden (bu tarih dahil) önce doğan 1076 sayılı Kanun ile bu Kanuna tabi yükümlüler; istekleri halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde askerlik şubelerine veya yurt dışı temsilciliklerine başvurmaları, 15.000 Türk lirası veya Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuruna göre ödeme tarihindeki karşılığı kadar konvertibl yabancı ülke parasını defaten ödemeleri ve 21 gün temel askerlik eğitimini yerine getirmeleri şartıyla askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar." hükmünün; aynı maddenin 6. fıkrasında ise "Bu madde hükümlerinden yararlanan yükümlüler hakkında saklı, yoklama kaçağı ve bakayadan dolayı idari ve adli soruşturma ve kovuşturma yapılmaz, başlatılmış olanlar sona erdirilir ve bu suçlara ilişkin kesinleşmiş idari para cezaları tahsil edilmez" hükmünün düzenlendiği dikkate alındığında;

Bağlı bulunduğu Askerlik Şubesi Başkanlığından, sanığın, 7146 sayılı Kanun kapsamında bedelli askerlik için müracaatta bulunup bulunmadığı, müracaata bulunmuş ise 15.000 Türk Lirası veya Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuruna göre ödeme tarihindeki karşılığı kadar konvertibl yabancı ülke parasını defaten ödeyip ödemediği, ayrıca üç ay içinde başvurması ve bedelini yatırmış olması halinde 21 gün temel askerlik eğitimini yerine getirip getirmediği hususlarının araştırılması ve elde edilecek sonuca göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

2-Sanığın 26/02/2015-10/02/2016 tarihleri arasındaki bakaya eyleminin 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 63/1-b (4 aydan sonra 1 yıl içinde yakalananlar cümlesi) kapsamında kaldığı ve anılan maddede bu eylem için öngörülen hapis cezası üst haddinin 1 yıl olduğu gözetilerek;

Anayasa Mahkemesi'nin 25/06/2020 tarihli, 2020/16 Esas ve 2020/33 Karar sayılı iptal kararı ile 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanunun 24. maddesi ile yeniden düzenlenen ve 5271 sayılı CMK’nun 251/1. maddesinde hüküm altına alınan basit yargılama usulüne ilişkin aynı Yasanın geçici 5/1-d bendinde yer alan “...kovuşturma evresine geçilmiş...” ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmesi, aynı şekilde 16.03.2021 tarihli, 31425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi'nin 14.01.2021 tarih ve 2020/81 E., 2021/4 K. sayılı kararı ile yargılama aşamasında olup, henüz kesinleşmiş hükümle sonuçlanmamış dosyalar yönünden, ceza miktarı üzerinde fail lehine etki doğuracağı, bu nedenle belirli bir tarih itibariyle hükme bağlanmış olan dosyalarda basit yargılama usulünün uygulanmamasının Anayasa'nın 38. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle 7188 sayılı Yasanın 31. maddesiyle eklenen Geçici 5. maddenin (d) bendinde yer alan "...hükme bağlanmış..." ibaresinin iptal edildiği de dikkate alınmak suretiyle, TCK'nun 7. ve CMK’nun 251. maddeleri uyarınca sanığın eyleminin “basit yargılama usulü” yönünden yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

3-Sanığın sübut bulan bakaya eylemleri nedeniyle ASCK'nun 63/1-b maddesi uyarınca ayrı ayrı cezalandırılması gerekirken aynı Kanunun 63/1-d maddesi gereğince cezalandırılması,

4- 28/06/2014 tarih 6545 sayılı Kanunun 81. maddesi ile değişik 5275 sayılı Kanunun 106/3 maddesi gözetilmeden, hükümde infaz yetkisini kısıtlayacak şekilde ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğine ihtaren karar verilmesi,

5-Yargılama gideri olarak hesaplanan miktarın 6352 sayılı Yasanın 100. maddesi ile CMK'nun 324. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen cümle gereğince, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutardan az olduğunun ve bu nedenle sanığa yargılama gideri olarak yükletilemeyeceğinin gözetilmemesi,

5-Yargılama gideri olarak hesaplanan miktarın 6352 sayılı Yasanın 100. maddesi ile CMK'nun 324. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen cümle gereğince, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutardan az olduğunun ve bu nedenle sanığa yargılama gideri olarak yükletilemeyeceğinin gözetilmemesi,

6-İdari yaptırım kararının sanığa 04/02/2014 tarihinde tebliğ edildiği dikkate alındığında suç tarihi 20/02/2014-25/02/2015 olmasına rağmen 15/08/2013-25/02/2015 olarak kabul edilmesi,

7-Gerekçeli karar başlığında suç tarihlerinin sanığın bakaya kaldığı tarihleri gösterecek şekilde 20/02/2014-25/02/2015 ve 26/02/2015-10/02/2016 şeklinde gösterilmesi yerine 15/08/2013 şeklinde gösterilmesi,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 15/09/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1600, Karar No: 2014/4335, Tarih: 01.04.2014

**14. Ceza Dairesi         2012/1600 E.  ,  2014/4335 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 5 - 2010/262754

MAHKEMESİ : Denizli 3. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 09.03.2010

NUMARASI : 2009/274 Esas, 2010/61 Karar

SUÇ : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla alınıp dosyaya eklenen nüfus kaydına göre, suça sürüklenen çocuğun hükümden sonra 03.02.2012 tarihinde öldüğü anlaşıldığından, mahkemesince mahallinde gerekli araştırma yapılarak gerçekten öldüğünün saptanması halinde, suça sürüklenen çocuk hakkında 5237 sayılı TCK.nın 64. maddesi uyarınca bir karar verilmesi lüzumu,

Bozmayı gerektirmiş, katılan mağdure vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 01.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/20583, Karar No: 2022/7114, Tarih: 01.06.2022

**10. Ceza Dairesi         2020/20583 E.  ,  2022/7114 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Hükümlünün müdafiisinin yüzüne karşı tefhim edilen mahkûmiyet hükmünün, müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 04/11/2015 tarih, 2014/4177 esas ve 2015/32771 sayılı kararı ile onandığı anlaşıldığından, koşulları bulunmayan CMK'nın 40. ve devamı maddelerinde düzenlenen eski hale getirme talebinin REDDİNE, 01/06/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6298, Karar No: 2013/26865, Tarih: 19.11.2013

**2. Hukuk Dairesi         2013/6298 E.  ,  2013/26865 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kartal 1. Aile Mahkemesi

TARİHİ :12.07.2012

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 19.11.2013 günü duruşmalı temyiz eden davacı G. K. vekili Av. Ş. Ü.A. T. geldi. Karşı taraf temyiz eden davalı S.D. ile vekili gelmediler. Keza davalılardan M. K. da gelmedi. Gelenin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, bozmaya uygun işlem ve araştırma yapılmış olmasına, delillerin takdirinde bir yanlışlık bulunmamasına göre davalı Selma'nın temyiz itirazları yersizdir.

2-Davacı G., dava dilekçesinde davalı M. ile 1998 yılında evlendiklerini, Kartal, Maltepe 2. Bölge ....Mahallesi 5561 ada 186 parsel üzerinde bulunan 2 katlı, 2 daireli binanın zemin katının aile konutları olduğunu, davalı M.’nin rızası ve bilgisi haricinde taşınmazın tamamını ilk evliliğinden olan kızı diğer davalı S.’ya hibe ettiğini, hibe işlemine rızasının bulunmaması nedeniyle taşınmazın tapu kaydının iptali ile yeniden davalı koca adına tesciline ve aile konutu şerhi konulmasını talep etmiştir. Mahkemece zemin katın aile konutu olduğu tespit edilmiş ve bu kısım yönünden tapuya aile konutu şerhi konulmasına karar verilmiş, tapu iptal ve tescil davası yönünden ise; davaya konu taşınmazın bağımsız imar parseli miktarını almadığı ve zemin katın pay olarak buradan ayrılması mümkün olmadığından kısaca teknik olarak tapu iptali mümkün olmadığından bahisle bu talep reddedilmiştir.

Davaya konu taşınmazın zemin katının tarafların aile konutu olduğu, davalı kocanın, eşinin rızası ve bilgisi dışında taşınmazın tamamını diğer davalı kızı S.’ya hibe ettiği, S.’nın binanın zemin katının aile konutu olduğunu bilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve iyiniyetli kabul edilemeyeceği mahkemenin de kabulündedir. Fiilen aile konutu olarak kullanılan zemin katın bağımsız bölüm olarak tescili mümkün değil ise de; zemin kat ile taşınmazın geriye kalanının değerlerine göre oranlanması; zemin kat için paylı tapu kaydı oluşturulması ve bu payın tarafların aile konutu olarak ilişkilendirilmesi suretiyle; davacının Türk Medeni Kanununun 194. maddesindeki korumadan yararlandırılması mümkündür. Mahkemece yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuyla, zemin katın taşınmazın geri kalanına göre oranı tespit edilmiş olup, zemin kata ilişkin 139/342 pay üzerinden tapu iptali ve tescil talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken; yazılı gerekçe ile reddi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, hükmün bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, duruşma için taktir olunan 990 TL. vekalet ücretinin S.'dan alınıp G.'ye verilmesine, aşağıda yazılı temyiz ilam harcının temyiz eden S.'ye yükletilmesine, peşin harcın mahsubuna 119.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, temyiz peşin harcının istek halinde yatıran davacıya geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.19.11.2013 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2017/3082, Karar No: 2019/2348, Tarih: 21.02.2019

**5. Ceza Dairesi         2017/3082 E.  ,  2019/2348 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Zimmet

HÜKÜM : Eylemin icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğunun kabulüyle mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Köy muhtarı olan sanık hakkında iddianame yerine geçen görevsizlik kararı ile zimmet suçundan kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasanın 17 ve 18. maddelerine göre Hazine ile köy tüzel kişiliğinin bu suçun zarar göreni oldukları, bu sıfatlarının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip oldukları davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmeleri için Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün ve köy tüzel kişiliğinin dava ve duruşmalardan haberdar edilmeleri gerektiği, diğer yandan aynı Kanunun 260/1. maddesine göre de kamu davasından haberdar edilmemiş bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada duruşmadan haberdar edildiklerine ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığının anlaşılması karşısında; evvela davanın Hazine ile .... köy tüzel kişiliğine haber verildiğini ve hükmün tebliğ edildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosya içine konulmasından, aksi halde anılan tebligat noksanlıklarının giderilmesi ile tebellüğ belgelerinin ve verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden, hükmün temyiz edilmesi halinde ise bu konuda ek tebliğname düzenlenmesinden sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE, 21/02/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/32483, Karar No: 2015/1634, Tarih: 21.01.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/32483 E.  ,  2015/1634 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 04/07/2007 tarihinde davalı iş yerinde Basın Tanıtım Halkla İlişkiler Daire Başkanı olarak çalışmaya başlayan davacının iş akdinin 30/12/2013 tarihinde izinsiz işe gelmediğinden bahisle haksız olarak sona erdirildiğini, çalıştığı davalı kurumda yüksek lisans öğrencisi olan davacının 24/12/2013 günü derse gelemeyeceğini ve yaptırdığı tetkiklere ilişkin belgeleri dersin öğretim üyesi yardımcısına mail yoluyla gönderdiğini, 23/12/2013 tarihinde acil olarak özel bir hastaneye giden davacının bu hastaneden ....... Askeri Hastanesine gönderildiğini, 24/12/2013 tarihinde ... hastanesinde tahlillerinin yapıldığını buna rağmen davalı işverenin haksız olarak davacıdan neden işe gelmediğini sormadan işten çıkardığını, davacıya savunma hakkı verilmediğini bu nedenle iş akdi feshinin geçersizliğine, davacının işe iadesi kararının kesinleşmesine rağmen çalıştırılmadığı süre boyunca 4 aylık ücret ödenmesine, işe iade kararı verilip de iş verence süresi içerisinde işe başlatılmaması halinde davacı lehine 8 aylık ücret tutarında tazminat ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davayı kabul etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, feshin geçersizliğine ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Somut olayda ön inceleme duruşmasından önce davalının davayı kabul etmesi ve davacının yargılama sırasında tekrar işe başlaması nedeniyle davanın kabulüne ve feshin geçersizliğine karar verilmiştir. Ancak mahkemece yapılması gereken davacının işe başlaması nedeniyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermektir. Ayrıca davalı taraf, davacının işe başladığı gün, boşta geçen süre tazminatını da davacıya ödemiştir, bu talep hakkında da karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekirken kabulüne karar verilmesi ve davalı üniversite yasa gereği harçtan muaf olmasına rağmen mahkemece davalı aleyhine harca hükmedilmesi de hatalıdır.

Ön inceleme duruşmasından önce davalının davayı kabul etmesi ve davacının yargılama sırasında tekrar işe başlaması nedeniyle, kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin "Davanın konusuz kalması, feragat, kabul ve sulhte ücret" başlıklı 6. Maddesi "(1) Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur. Bu madde yargı mercileri tarafından hesaplanan akdi avukatlık ücreti sözleşmelerinde uygulanmaz." uyarınca tarifede belirlenen vekalet ücretinin yarısı kadar vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken mahkemece tarifede düzenlenen vekalet ücretinin tamamına hükmedilmesi de ayrı bir bozma nedenidir.

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın konusuz kalması nedeniyle talep hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

3-Davacının dava devam ederken davalı işverence işe başlatılmış olması nedeniyle işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken TAZMİNAT HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

4-Davacının dava devam ederken davalı işverence işe başlatılmış olması ve boşta geçen süre tazminatının kendisine ödenmesi nedeniyle BOŞTA GEÇEN SÜRE TAZMİNATI HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

5- Davacının yatırdığı harçların isteği halinde davacıya iadesine,

6-Davacı vekille temsil edildiğinden, kabul nedeni ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 750,00 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine

7- Davalı Üniversite harçtan muaf olduğundan davacı tarafından yapılan harç hariç 39.70 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

8-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine,

Kesin olarak 21.01.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7382, Karar No: 2015/7064, Tarih: 10.06.2015

**14. Ceza Dairesi         2013/7382 E.  ,  2015/7064 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 10.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8966, Karar No: 2011/5395, Tarih: 10.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/8966 E.  ,  2011/5395 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanık ...'nın beraatine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.