muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/7750, Karar No: 2022/8468, Tarih: 29.11.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/7750 E.  ,  2022/8468 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TÜKETİCİ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Tüketici Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 18.02.2021 tarih ve 2019/97 E. - 2021/43 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin ... İl Jandarma Komutanlığı'nda görev yapmakta iken 25/03/1994 tarihinde 38.868.792 (eski TL), 15/07/1994 tarihinde 12.238.800 (eski TL) olağanüstü hal tazminatı olarak ... Emlak Bankası şubesine yatırıldığını, Emlak Bankasının tasfiye halinde olması nedeni ile tazminatın Ziraat Bankasına aktarıldığını, çalıştığı dönemde bilgisi olmadığından olağanüstü hal tazminatını alamadığını, bu nedenle toplam 51.107.592 (eski TL) olağanüstü hal tazminatının güncellenerek şimdilik 4.500,00 TL'lik kısmının faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, akabinde 17.12.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle müddeabihi 19.819,99 TL’ye yükseltmiştir.

Davalı vekili, kısmı dava açılamayacağını, talebin zamanaşımına uğradığını, davalının Emlak Bankası A.Ş'nin küllü halefi olmadığını, husumetin kendilerine yöneltilemeyeceğini, yapılamayan ödemelerin mevzuat gereği 31/12/1994 tarihinden sonra bütçeye gelir kaydedilmek üzere Hazine hesaplarına intikal ettirilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İhbar olunan vekili, müvekkili bankanın 2001 yılından sonra bankacılık işlemlerini yapmadığını, dava konusunun davalının sorumluluğunda olduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, OHAL tazminatı uygulamasının 3920 sayılı Kanun'unun geçici 1. maddesi ile 14/01/1994 tarihinde sona erdiğini, hesaplarda kalan bakiyenin 01/04/1995 tarihi itibariyle bütçeye gelir yazılacağı ve hazine hesaplarına devredileceğinin hükme bağlandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalı bankaya husumet yönetilmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı, davalı bankanın hesaba yatan para için hesap sahibine bildirimde bulunma yükümlülüğü bulunmadığı, yatırılan OHAL tazminatlarının nemalandırılmak üzere bankaya yatırıldığı gözetildiğinde davacının hesapta bulunan paranın güncellenmiş değerini talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulüne, 19.819,99 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1-) Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1-) Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-) Dava, davacı adına yatırılan olağanüstü hal tazminatının tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, yazılı gerekçeyle, davacı adına yatırılan olağanüstü hal tazminatının denkleştirici adalet ilkesine göre belirlenen güncellenmiş değerine hükmedilmişse de Dairemizin 08/02/2016 gün, 2015/13181 Esas-2016/1063 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, davalı bankanın, vadesiz mevduat hesabına yatırılan para için hesap sahibine bildirimde bulunma yükümlülüğü bulunmadığından hesap sahibinin geç müracaatı nedeniyle oluşan zararın sorumluluğu bankaya yüklenemez. Hesap sahibi ancak bankaya müracaat tarihinde hesapta ne kadar para varsa bunu talep edebilir. Denkleştirici adalet ilkesine göre belirlenen güncellenmiş değere hükmedilemez.

Bu itibarla mahkemece, davalı kayıtları incelenerek, müracaat tarihinde hesapta ne miktarda para bulunduğunun tespit edilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazların reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davalıya iadesine, 29.11.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/19908, Karar No: 2010/2632, Tarih: 22.02.2010

**5. Hukuk Dairesi         2009/19908 E.  ,  2010/2632 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak ... karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak ... karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre, üzerinde bulunan yapıya resmi birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde ve irtifak ... karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 22.02.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7254, Karar No: 2016/6725, Tarih: 26.05.2016

**23. Ceza Dairesi         2015/7254 E.  ,  2016/6725 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : TCK'nın 204/1, 43, 62, 53 maddeleri uyarınca 2 yıl 1 ay hapis cezası,

TCK'nın 158/1-d, 62, 52/2, 53 maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis ve 100 TL adli para cezası,

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın ölen babası ile iştirak halinde bakanlıktan alınmış gibi sahte evraklar düzenlemek suretiyle katılan şirketten bedava atık makina yağı almak üzere teklif mektubu sunduğu ve bu belgelerle yağı alan sanığın satarak haksız menfaat temin ettiği iddia ve kabul edilen olayda;

1)Nitelikli Dolandırıcılık suçuna dair katılan şirketin yağı bedava vermiş olması ve atık madeni yağların kontrolü ile ilgili 26952 sayılı yönetmelik hükümleri ve diğer mevzuatlara göre; gerek yağı veren şirketlerin ,gerekse yağı alan lisanslı firmaların katılan kurumdan herhangi bir maddi kazanç sağlamaması nedeniyle katılanların zararının bulunmaması karşısında ;sanığın üzerine atılı nitelikli dolandırıcılık suçunun unsurları itibari ile oluşmadığı anlaşıldığından sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerekirken isabetsiz gerekçelerle mahkumiyet kararı verilmesi,

2) Resmi belgede sahtecilik suçuna dair ise dosya kapsamında iddiaya konu belgelerin asılllarının bulunmaması ve fotokopi belgeler olması karşısında; belge asıllarının araştırılarak bulunması halinde, denetime olanak verecek şekilde dosya içine konulması, belgelerin fotokopi olduğunun anlaşılması durumunda ise suça konu belgeler hukuki sonuç doğurmayacağından sahtecilik suçunun iğfal kabiliyeti unsurunun oluşmayacağı dikkate alınarak eksik soruşturma ile yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

3) Kabule göre de; 5237 sayılı TCK'nın 53/1. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarının, Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 E, 2015/85 sayılı iptal kararı doğrultusunda uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmekle beraber, maddenin (b) fıkrasında yer alan "ve diğer siyasi hakları kullanmaktan" şeklindeki ibarenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi ve ayrıca TCK’nın 53. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 53/1-c bendindeki “velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan" yoksunluğun sanığın sadece kendi altsoyu yönünden koşullu salıverme tarihine kadar süreceği, altsoyu haricindekiler yönünden ise hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar devam edeceğinin gözetilmemiş olması nedeniyle bu hususlar,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın ve o yer cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 26/05/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7511, Karar No: 2017/3077, Tarih: 05.04.2017

**19. Ceza Dairesi         2016/7511 E.  ,  2017/3077 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Ceza Mahkemesi

SUÇ : 2004 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde değişiklik yapılarak madde içeriğinden "etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile" ibaresinin çıkarılması nedeniyle özel bir etkin pişmanlık hükmü olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin aynı Kanun'un 331 maddesinde düzenlenen suç yönünden uzlaşma kurumunun uygulanmasına engel teşkil etmemesi, suçun işlenmesinden sonra fail ile mağdur arasındaki çekişmeyi bir uzlaştırmacının girişimiyle kısa zamanda tarafların özgür iradeleriyle ve adli merciler daha fazla meşgul edilmeden sonuçlandırmayı amaçlayan uzlaşmanın soruşturma ve kovuşturmalarda mutlaka öncelikle uygulanması zorunlu bir maddi ceza ve ceza muhakemesi hukuku kurumu olması ve İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesinin yerine geçip anılan maddenin uygulanmasını ortadan kaldırmaması karşısında, sanık hakkında 6763 sayılı Kanun'un 34. maddesiyle değişik CMK'nın 253, 254. maddelerinin uygulanması zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş ve sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden HÜKMÜN, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 05.04.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/3591, Karar No: 2007/3627, Tarih: 15.10.2007

16. Hukuk Dairesi 2007/3591 E., 2007/3627 K.

**16. Hukuk Dairesi 2007/3591 E., 2007/3627 K.**

**- KAYIT VE BELGELERİN KAPSAMINI BELİRLEME

- SINIR TESPİTİ**- 3402 S. KADASTRO KANUNU [ Madde 20 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında 126 ada 8 parsel sayılı 10942.42 metrekare yüz-ölçümündeki taşınmaz, tapu kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı Ahmet adına tespit edilmiştir. Davacı Bektaş, yasal süresi içinde adına tespit ve tescil edilen 126 ada 9 parselin uygulanan tapu kaydına göre eksik tespit edildiği, buna göre 943 metrekare eksikliğin dava konusu 8 sayılı parselin kuzey sınırının hatalı ölçülmesinden kaynaklandığı iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine ve çekişmeli 126 ada 8 sayılı parselin tespit gibi davalı Ahmet adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Bektaş vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, taraflar arasındaki ortak sınırın su hendeği olduğu, fiili sınıra göre davalı parselinin davacı parseline tecavüzünün olmadığı, kadastroca da mevcut sınıra itibar edildiği ve sınırın sabit olduğu kabul edilmek sureti ile hüküm kurulmuş ise.de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Davacı, adına tespit edilen 9 sayılı parseldeki (tapu kaydına göre) 942.41 metrekare eksikliğin, dava konusu 8 sayılı parselin kuzey sınırının hatalı tespit edilmesinden kaynaklandığını iddia etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, ortak sınıra ilişkindir. Davacının dayanağını oluşturan ve kadastro tespitinde 126 ada 9 sayılı parsele uygulanan 16.06.1983 tarih 16 sıra numaralı tapu kaydının tesis kaydı olan 29.03.1972 tarih 41 sıra numaralı tapu kaydının Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.05.1971 tarih ve 1970/109 esas, 1971/127 karar sayılı tescil ilamı ile ve 9080 metrekare olarak oluştuğu ve tedavülü olan 30.11.1977 tarih 45 sıra numaralı tapu ile hükmen iki kısma ifraz görerek 7080 metrekare olarak tescil edildiği, 16.06.1983 tarih 16 sıra numaralı tapu kaydında mahkeme ilamı ile kuzey hududunun tashih edildiği ve tapuya dayanak tescil dosyası, hudut tashihi dava dosyası ve dayanak krokilerinin bulunduğu, yine davalı parsele uygulanan 19.08.1972 tarih 45 sıra numaralı davalı tapusu 29.03.1972 tarih 42 sıra numaralı tapu kaydından geldiği ve davalı tapusunun da davacı tapusu gibi Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 03.05.1971 tarih 1970/109 esas, 1971/127 karar sayılı tescil ilamı ile 16840 metrekare olarak oluştuğu ve tedavül kayıtlarında 19.08.1972 tarih 45 sıra numaralı tapu ile 8840 metrekare olarak ifraz ve taksim nedeniyle tescil edildiği, dava konusu 8 sayılı parselin tapu miktarı 8840 metrekare iken kadastro tespitinde niza konusu 126 ada 8 parsel 10942.42 metrekare olarak ve tapu kaydına göre 2102.42 metrekare fazla tespit edildiği, davacı dayanağı tapu kaydı miktarı 7080 metrekare iken davacı adına 126 ada 9 sayılı parselin 6134.59 metrekare olarak ve 942.41 metrekare eksik tespit edildiği, davacının dayanağını oluşturan 16.06.1983 tarih ve 16 sıra numaralı tapu kaydının güney hududu "Mustafa" olarak davalı tapu kaydı ilk malikini, davalı dayanağı 19.08.1972 tarih ve 45 sıra numaralı tapu kaydının kuzey hududu "Bektaş" olarak davacıyı okuduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece tarafların dayandığı tapu kayıtları ve iktisap sütununda geçen mahkeme ilamlarına ilişkin dava dosyaları ve dayanak harita ve krokiler celp edildiği halde, teknik bilirkişi tarafından tescil ilam ve krokileri uygulanarak kayıt kapsamları krokiye göre belirlenmemiş, tapu kayıtlarının dayanağı haritaların infaz kabiliyetinin bulunmaması halinde taraflar arasındaki su hendeğinin kadim ve sabit sınır teşkil edip etmediği araştırılmamıştır

. Mahkemece tarafların dayandığı tapu kayıtları ve iktisap sütununda geçen mahkeme ilamlarına ilişkin dava dosyaları ve dayanak harita ve krokiler celp edildiği halde, teknik bilirkişi tarafından tescil ilam ve krokileri uygulanarak kayıt kapsamları krokiye göre belirlenmemiş, tapu kayıtlarının dayanağı haritaların infaz kabiliyetinin bulunmaması halinde taraflar arasındaki su hendeğinin kadim ve sabit sınır teşkil edip etmediği araştırılmamıştır. Doğru sonuca varılabilmesi için, taşınmaz başında yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yerel bilirkişi ve teknik bilirkişi huzuruyla keşif icra edilmeli, keşif sırasında davacı dayanağı tapu kaydı ile tespite esas olan davalı tapusu ihdasından itibaren tüm tedavülleri ile birlikte okunup uygulanmalı, tarafların dayandığı tapu kayıtları ihdasında tescil ilamı ile oluştuğu ve tescil krokisi bulunduğundan, kadastro paftasının ölçeği ile tarafların dayandığı tapu kaydının dayanağı tescil krokilerinin ölçeği eşitlenmen, her iki harita çakıştırılmak suretiyle yerine uygulanmalı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20. maddesi hükmü uyarınca kapsamı haritasına göre belirlenmeli, uygulamada her iki haritada tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal ya da yapay sınır yerlerinden yararlanılmalı, teknik bilirkişiye bu hususta ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli, böylece kayıt kapsamları krokiye göre belirlenmeli, tapu kayıtları haritalarının uygulama kabiliyetinin bulunmaması halinde ortak sınırın bilirkişi ve tanık sözlerine göre belirlenmeli, her iki taşınmaz arasında söz edilen su hendeğinin kadim ve sabit olup olmadığı araştırılmalı, davacı yerindeki eksikliğin nereden kaynaklandığı kesin olarak belirlenmeye çalışılmalı ve böylece ortak sınır ihtilafı çözümlenmelidir. Belirtilen şekilde araştırma ve inceleme yapılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), 15.10.2007 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/2242, Karar No: 2011/5999, Tarih: 17.10.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/2242 E.  ,  2011/5999 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İCRA MAHKEMESİ

Ticareti usulüne aykırı terk etmek suçundan sanıklar ... ve ...'in beraatlerine karar verilmiş, hüküm yasal süresi içerisinde şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya Daireye gönderilmiş olmakla inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesinin 1. fıkrasında, “Ticareti terk eden bir tacir 15 gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret siciline bildirmeye ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaya mecburdur. Keyfiyet ticaret sicil memurluğunca ticaret sicili ilanlarının yayınlandığı gazetede ve alacaklıların bulunduğu yerlerde de mutat ve münasip vasıtalarla ilan olunur. İlan masraflarını ödemeyen tacir beyanda bulunmamış sayılır.” Hükmü ile ticareti terk eden tacirin yapması gereken yükümlülüğü belirlenmiş, aynı Yasa’nın 337/a maddesinin birinci fıkrasında ise 44. maddedeki yükümlülüğe aykırı davranılması da, “Ticareti terk edenlerin cezası” başlığı altında, “44 üncü maddeye göre mal beyanında bulunmayan veya beyanında mevcudunu eksik gösteren veya aktifinde yer almış malı veya yerine kaim olan değerini haciz veya iflas sırasında göstermeyen veya beyanından sonra bu malları üzerinde tasarruf eden borçlu, bundan zarar gören alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Birinci fıkradaki fiillerin işlenmesinden alacaklının zarar görmediğini ispat eden borçluya ceza verilmez.” şeklinde düzenleme ile yaptırıma bağlanmıştır. Maddeden anlaşılacağı üzere ticareti terk suçunun oluşabilmesi için, ticareti terk eden tacirin bu durumu onbeş gün içinde keyfiyeti kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmektedir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 44. maddesindeki mükellefiyet münhasıran tacirler için öngörülmüş olup, ticaret sicil memurluğuna kayıtlı gerçek kişilerin ve ticaret şirketlerinin tacir oldukları hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, ticaret şirketlerinin ticareti terk edip edemeyeceklerine, eş anlatımla ticareti terk etmesi durumunda şirket yetkilisi/müdürünün İİK’nun 44. maddesindeki keyfiyeti kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirme ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü bulunup bulunmadığına yöneliktir.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde ticaret şirketlerinin nev’ilerinin; kolektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibaret olduğu belirtilmiştir. Yukarıda sayılan ticaret şirketleri yönünden Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenleme incelendiğinde, bunlar için ‘ticareti terk’ değil, bunun yerine infisah ve tasfiyelerinin öngörüldüğü, diğer bir anlatımla Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesinde sayılan şirketlerde ticareti terk değil, ortaklık ilişkisinin sona erdirildiği kabul edilmektedir.

Anılan şirketlerin her biri için infisah ve tasfiye yolu ayrı ayrı gösterilmiştir. ‘İnfisah’, ortaklıklar hukukunda iki manada kullanılmaktadır. Geniş manada; irade ve irade dışı fesih hallerini ve dar manada da; irade dışı yani kendiliğinden sona ermeyi ifade etmektedir. TTK'nun 439. maddesinde infisah eden şirketin tasfiyeye gireceği hükme bağlanmıştır. Tasfiye sürecinde ticaret şirketinin alacak ve borçları belirlenir, alacakları tahsil edilip, borçları ödendikten sonra varsa kalan mevcudu, esas mukavelede aksine bir hüküm olmadıkça, pay sahipleri arasında ödedikleri sermaye ve paylara bağlı olan imtiyaz hakları nispetinde dağıtılır, tasfiyenin sona ermesi üzerine şirkete ait ticaret unvanının sicilden terkini tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep olunur. İş bu talep üzerine terkin keyfiyeti tescil ve ilan olunmakla ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona ermiş olur. Terkin işlemi için tasfiye bilançosu ile birlikte başvurulduğundan ve zaten tasfiye sonucu ticaret şirketinin herhangi bir mal varlığı da kalmadığından tasfiye memurunun ya da şirket yetkilisinin İİK’nun 44. maddesine göre mal beyanında da bulunması söz konusu olmayacaktır. Terkin işleminden sonra ticaret şirketinden alacağı bulunduğunu iddia eden bir alacaklı, bu alacağını ancak terkin edilen ticaret şirketini yasaya göre ihyasını sağlamak suretiyle tahsil edebilecektir.

Ticaret şirketlerinin vergi hukuku açısından mükellefiyetinin sona erdirilmesi de, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre yapılması gereken işlemlere göre getirilen tasfiye ve iflasın sona erdiğinin tescil ve ilanına bağlıdır. Başka bir anlatımla, ticaret şirketinin işi bırakması ancak tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması ile mümkündür. Bu nedenle tüzel kişiliği sona erdirilmemiş bir ticaret şirketinin ticari işletmeyi kapattığından, dağıttığından (terk ettiğinden) söz edilemeyecektir. Nitekim Danıştay 4. Dairesinin 2004/602 -2021 sayılı kararında da tüzel kişiliği sona erdirilmemiş şirketin mükellefiyetinin sona erdirilemeyeceği belirtilmiştir.