muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/988, Karar No: 2017/55, Tarih: 07.02.2017

**Ceza Genel Kurulu         2016/988 E.  ,  2017/55 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 20. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ağır Ceza

Günü : 02.10.2015

Sayısı : 331-240

Uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapma suçundan sanık ...'un TCK'nun 188/3-4, 62/1, 52/2-4, 53/1, 54/4 ve 63. maddeleri gereğince 12 yıl 6 ay hapis ve 7.500 Lira adli para cezası ile cezalandırılmasına, taksitlendirmeye, hak yoksunluğuna, mahsuba ve müsadereye ilişkin İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 02.10.2015 gün ve 331-240 sayılı hükmün, sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 20. Ceza Dairesince 08.03.2016 gün ve 16129-1357 sayı ile;

"Oluşa ve dosya kapsamına göre; olay günü.... Mahallesi İskele ....Sokağı üzerinde yürütülen devriye görevi sırasında, sanığın yanında bulunan kişilere bir şey verip bunun karşılığında bir şeyler aldığının görülmesi üzerine şahıslara müdahale edildiği, diğer şahısların kaçtığı, sanığın ise olay yerinde yakalanarak polis merkezine getirildiği, polis merkezinde sanığın çantasında ve bisikletinde yapılan aramada suç konusu 73 parça halinde net 19,6 gram eroinin ele geçirildiği olayda; 'olay yeri ve tarihini kapsayacak nitelikte önleme araması kararı' veya CMK’nın 116, 117 ve 119. maddelerine uygun şekilde alınmış 'adli arama kararı' ve 'yazılı adli arama emri' bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 14.04.2016 gün ve 353470 sayı ile;

"İncelenen yargılamaya konu dosya kapsamına göre; '...Güven Timleri Şube Müdürlüğü görevlilerince, olay günü.... Mahallesi İskele ....Sokağı üzerinde yürütülen devriye görevi sırasında, sanığın yanında bulunan kişilere bir şey verip bunun karşılığında bir şeyler aldığının görülmesi üzerine şahıslara müdahale edildiği, diğer şahısların kaçtığı, sanığın ise olay yerinde yakalanarak polis merkezine getirildiği, polis merkezinde sanığın çantasında ve bisikletinde yapılan aramada suç konusu 73 parça halinde net 19,6 gram eroin..', içerdiği tespit edilen uyuşturucu maddelerin ele geçmesi nedeniyle, sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan dava açılıp; mahkumiyet kararı verilmiştir.

5237 sayılı TCK'nun 1. maddesinde, kanunun amacı ortaya konulmuştur. Hükümde, kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletinin, adalet ve güvenliğin sağlandığı bir toplumda yaşama hakkının gereği olarak, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi, ceza kanunun temel amaçları arasında sayılmaktadır.

'Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi' başlığını taşıyan 5237 sayılı TCK'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına göre,

Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.

'Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi' başlığını taşıyan 5237 sayılı TCK'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına göre,

Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.

Hukuk kurallarının temel amaç ve işlevleri, bireylerin yaşamlarını güven ortamı içerisinde sürdürmelerini teminle, toplumsal düzeni sağlamaktır. Düzensiz toplumsal yaşam, kargaşayla birlikte, toplumun da sonu demektir.

Ceza Muhakemesi hukuku, hakimlerin ceza kanununu gereği gibi uygulayabilmeleri için sanıklar hakkında lüzumlu bilgileri toplarken, sosyal düzenin korunması ile kişilerin hak ve özgürlüklerine saygı arasında bir denge kurmak suretiyle hukuken geçerli kanıtlarla hiçbir duraksamaya yer vermeden maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacını güder.

Suçluların meydana çıkarılarak süratle ve mutlaka cezalandırılmalarını sağlarken, toplum menfaatini; masumların gereksiz yere kovuşturulmaması ve haksız cezaya çarptırılmamalarını teminen de ferdin menfaatini gözetir.

Ceza Muhakemesi tedbirlerinden biri olan arama ile, A.İ.H. Sözleşmesi’nin 8., Anayasa’nın 20 ve 21. maddeleri ile koruma altına alınan kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edildiğinden, yasa koyucu, Sözleşme’ye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına ve Anayasanın 20 ve 21. maddelerine uygun olarak kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale etme hakkı olan arama koruma tedbiri; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun (CMK) 116 ve devamı maddeleri ile Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 5 ve devamı maddelerinde yer almaktadır.

Arama, suçların önlenmesine yönelik olarak, önleme araması (PVSK m.9, 4) (Arama Yönetmeliğinin 18vd. m.9), olarak; suç işlendikten sonra da yakalama delili elde etme ve müsadere tabi eşyayı bulma amacına yönelik olarak adli arama (CMKm.116-122 ) olarak düzenlenmiştir.

Arama kararı verme yetkisi kural olarak hakime aittir. (...m20, 21; CMK. m.119, f.1). Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak konutta, işyerinde, ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir.

Kaldı ki, kolluğun bir arama emri veya kararı gerekmeden arama yapabileceği hallerde bulunmaktadır. Bunlar, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin 'Karar Alınmadan Yapılacak Arama' başlıklı 8., 9 ve 25, 27. maddesinde sayılmıştır.

Kaldı ki, kolluğun bir arama emri veya kararı gerekmeden arama yapabileceği hallerde bulunmaktadır. Bunlar, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin 'Karar Alınmadan Yapılacak Arama' başlıklı 8., 9 ve 25, 27. maddesinde sayılmıştır.

'...Suçüstü halinde yapılan aramalarda, ...suç işlenen yerlerde delillerin aranması, bulunması, el konulması için..., ...5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 24 üncü maddesindeki kanunun hükmü ve amirin emrini yerine getirme, 25. maddesindeki meşru savunma ve zorunluluk hali ve 26. maddesindeki hakkın kullanılması ile diğer kanunların öngördüğü hukuka uygunluk sebepleri ve suçüstü halinde yapılan aramalarda toplum için veya kişiler bakımından hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak amacıyla veya kapalı yerlerden gelen yardım çağrıları üzerine, konut, işyeri ve yerleşim yeri ile eklentilerine girmek için.'

Belirlenen hallerde, hakim veya savcı kararı alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Arama ve elkoyma işleminin Anayasanın 20. maddesi ve CMK'nın 116 ve devamı maddeleri uyarınca istisnasız hakim kararı, gecikmesinde sakınca bululanan hallerde Cumhuriyet savcısı ve Cumhuriyet savcısına ulaşılmaması durumunda ise kolluk amirinin yazılı emri ile yapılabileceği kuşkusuzdur.

5271 sayılı CMK'nun m.2/1-j. bendi; suçüstü halini, o sırada işlenmekte olan suçla sınırlı tutmamıştır; ayrıca suçüstü sayılan halleri de tanımlamıştır. Bu maddeye göre; suçüstü hali; işlenmekte olan suç yanında, henüz işlenmis olan suç ile suçun işlenmesinden hemen sonra takip edilen veya suçun az önce işlendiğine dair eşya ya da delille yakalanan kimsenin işlediği suçu da içermektedir. CMK. md. 90/1-2. ile md. 2/1 - (j) bendi birlikte değerlendirildiğinde, bu gibi hallerde herhangi bir kişi veya makamın yazılı emrine gerek bulunmamaktadır.

Nitekim bozma kararına konu somut olay irdelendiğinde; konunun (PVSK m.9, 4) (Arama Yönetmeliğinin 18 vd. m.8, 9, 25.ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 24.m), kolluğun bir arama emri veya kararı gerekmeksizin arama yapabileceği Anayasa ve yasaların emredici hükümleri ile 'denetim' adı altında kolluğun kendiliğinden yapacağı işlemlere dayalı olarak; Güven Timleri Şube Müdürlüğü görevlilerince, olay günü.... Mahallesi İskele ....Sokağı üzerinde yürütülen devriye görevi sırasında, sanığın yanında bulunan kişilere bir şey verip bunun karşılığında bir şeyler aldığının görülmesi üzerine şahıslara müdahale edildiği, diğer şahısların kaçtığı, sanığın ise olay yerinde yakalanarak polis merkezine getirildiği, polis merkezinde sanığın çantasında ve bisikletinde yapılan aramada suç konusu 73 parça halinde net 19,6 gram eroin ele geçirildiği anlaşılmaktadır. 'Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı' suç oluşturan maddenin sanığa ait çantada ve bisikletinde ele geçirilmesinde suç üstü hali kesilmediğinden durumun; suçüstü haline bağlı yakalama yetkisini düzenleyen hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekirdi. Burada konunun arama kurumu yerine bu gibi halleri düzenleyen CMK'nın 90/2. madde gereğince herhangi bir kişi veya makamın yazılı emrine gerek bulunmamaktadır. Somut olayın koşulları dikkate alınarak incelendiğinde de uygulanan ceza muhakemesi tedbiri sanığın özel yaşam alanını ihlal etmediğinden, ortada yasak ve hukuka aykırı bir delil de bulunmamaktadır.

5271 sayılı CMK'nın 2/e-j, 161 ve 2559 sayılı PVSK'nın Ek 6. maddeleri uyarınca, olayın hemen akabinde durum güvenlik görevlileri tarafından nöbetçi Cumhuriyet savcısına bildirilmiş ve onun talimatları doğrultusunda olaya el konularak soruşturmaya başlanmıştır.

Artık suçüstü halinin bulunduğu ve şüphelinin suç delillerini yok etmesi söz konusu olabileceğinden, suç delillerinin görevliler tarafından sanığın yakalanmasından sonra, durum derhal nöbetçi Cumhuriyet savcısına bildirilerek görevli Cumhuriyet savcısının talimatları doğrultusunda hareket edilerek suçlu ve suç konusu eşyalar muhafaza altına alınmıştır. El koyma işlemi üzerine aynı gün işlem yetkili ve görevli hakim tarafından onaylanmıştır. Bu nedenle yapılan işlem hukuka uygundur. Elde edilen kanıtların hükümde değerlendirilmesinde bir engel bulunmamaktadır.

Yukarıda arz ve izah edilen gerekçelerle, sanığın çantasında ve bisikletinde suçüstü hükümleri uyarınca elde edilmiş olan deliller 'hukuka uygun delil' olarak kabul edilerek sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmünün onanması gerektiği..." düşüncesiyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece, 27.04.2016 gün ve 1398-2591 sayı ile, itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece, 27.04.2016 gün ve 1398-2591 sayı ile, itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığı, bu bağlamda eksik araştırma sonucu hüküm kurulup kurulmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Olay ve yakalama tutanağına göre; 12.09.2014 günü saat 17.30 sıralarında Güven Timleri Şube Müdürlüğü ekiplerince devriye görevi yapıldığı esnada,.... Mahallesi İskele ....Sokağı üzerinde bisikletli olan sanığın yanına gelen kişilere avucunun içerisinden bir şeyler verip karşılığında da şahıslardan bir şeyler aldığının görülmesi üzerine olay yerine doğru gidildiği, diğer kişilerin çeşitli yönlere kaçtığı ancak sanığın yakalanarak karakola getirildiği, burada sanığa ait çantada yapılan aramada kuru sıkı olduğu değerlendirilen tabanca ve mermileri ile 35 paket uyuşturucu madde, bisikletinin gidon iç kısmında da şeffaf poşete sarılı 38 paket uyuşturucu madde ile 2 adet tablet ele geçirildiği, konu hakkında nöbetçi Cumhuriyet savcısına bilgi verildiğinde, sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan işlem yapılması talimatı alındığı,

Sanığın çantasında yapılan aramada ele geçirilen kuru sıkı olduğu değerlendirilen tabanca, bu tabancaya ait mermiler, şok cihazı ve bıçaklar ile ilgili olarak 6136 sayılı Kanuna aykırılık suçundan ayrı soruşturma yürütüldüğü,

İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce düzenlenen 16.10.2014 tarihli uzmanlık raporuna göre; ele geçirilen toplam 73 paketteki kahverengi toz maddenin uyuşturucu maddelerden “eroin” ve “6-MAM” etken maddelerini, 2 adet tabletin ise kırmızı reçeteye tabi “METHADONE” içerdiği,

Anlaşılmaktadır.

İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce düzenlenen 16.10.2014 tarihli uzmanlık raporuna göre; ele geçirilen toplam 73 paketteki kahverengi toz maddenin uyuşturucu maddelerden “eroin” ve “6-MAM” etken maddelerini, 2 adet tabletin ise kırmızı reçeteye tabi “METHADONE” içerdiği,

Anlaşılmaktadır.

Tutanak tanığı Ahmet Avcı kovuşturma evresinde; tutanak içeriğini tekrar ettiğini, olay tarihinde güven timleri olarak sivil vaziyette görev yaptıkları sırada, önceden tanımadıkları sanığı yanındaki iki kişi ile alışveriş yapar gibi gördüklerini, sanığın o anda yerde bulunan çantasından aldığı kese içerisinden bir şeyi karşıdaki kişilere verip keseyi tekrar çantanın içerisine koyduğunu ve bu kişilerden de para aldığını, ancak avucu kapalı olduğundan ne olduğunu göremediklerini, şüphelenip yaklaştıklarında diğer iki kişinin kaçtığını, sanığı yakaladıklarını, çantasını kontrol ettiklerinde içerisinde silah olduğunu görünce çantayı muhafaza altına aldıklarını, sonrasında bu çantada uyuşturucu maddeleri de bulduklarını, sanığın bir de bisikletinin olduğunu, yolda sürekli bisikletin millerinin çıkması sebebiyle şüphelendiklerini ve karakolun bahçesinde yaptıkları kontrol sonucu bisikletin gidon kısmından da uyuşturucu madde elde ettiklerini,

Tutanak tanığı Kubilay Okuyucu da kovuşturma evresinde benzer şekilde; önceden tanımadıkları sanığı iki kişi ile birbirlerine bir şey alıp verirken gördüklerini, tam olarak ne yaptıklarını anlayamadıklarını, ancak uyuşturucu alışverişinin de benzer şekilde gizli olarak yapılması sebebiyle şüphelenip yanlarına doğru ilerlediklerini, diğer iki kişinin olay yerinden ayrıldığını, ancak yanına gidinceye kadar sanığın kendilerini fark etmediğini, sanığa polis olduklarını söyleyip çantasında ne olduğunu sorduklarını, sanığın bilmediği şeklinde cevap verdiğini, kimliği ile ilgili de beyanda bulunmayınca şüphelendiklerini, çantasını kontrol ettiklerinde silahları fark ettiklerini, bunun üzerine işlem yaptıklarını, çanta ve bisikletteki uyuşturucu maddelerin karakolda tespit edildiğini,

Tutanak tanığı Celal Balta kovuşturma evresinde; olay tarihinde diğer tanıkların sanığı şüphelenip durdurmaları ve uyuşturucu elde etmeleri sonrasında olaya dahil olduğunu, sanığın yanına gittiğinde diğer tanıkların uyuşturucuyu bulmuş olduklarını, sanığın ısrarla bisikletini bırakıp karakola öyle gitmeyi istemesi nedeniyle şüphelenip, bisikleti de karakola götürdüklerini

Beyan etmişler,

Tutanak tanığı Celal Balta kovuşturma evresinde; olay tarihinde diğer tanıkların sanığı şüphelenip durdurmaları ve uyuşturucu elde etmeleri sonrasında olaya dahil olduğunu, sanığın yanına gittiğinde diğer tanıkların uyuşturucuyu bulmuş olduklarını, sanığın ısrarla bisikletini bırakıp karakola öyle gitmeyi istemesi nedeniyle şüphelenip, bisikleti de karakola götürdüklerini

Beyan etmişler,

Sanık ... soruşturma evresinde; olaydan iki hafta önce Aksaray bölgesinde sokakta tanıştığı ismini Goga olarak bildiği kişiden uyuşturucu madde alıp kullandığını, olay günü de Aksaray Otogarında gördüğü Goga’nın kendisine görevlilerce ele geçirilen bisikleti ve çantayı vererek, bunları Yenikapı’da yapılan meydana götürmesini, orada birisinin gelip bunları alacağını söyleyip bu iş karşılığında 300 dolar vermeyi teklif ettiğini, paraya ihtiyacı olduğu için kabul ettiğini, Goga’dan 200 Lira para ile çantayı alıp bisiklete binerek bahse konu adrese gitmeye çalıştığını, yolda polisin durdurup kimlik istediğini, pasaportunu kaybettiğini söyleyince polislerin üzerini aradığını, üzerinden bir şey çıkmadığını, polisler çantayı açmasını isteyince çantayı polislere uzattığını, çantayı incelediklerinde içerisinde silah, iki bıçak ve paketler halinde uyuşturucu madde bulduklarını,

Kovuşturma evresinde ise; Goga adlı kişi ile kuryelik için 200 dolara anlaştığını, ancak o anda para almadığını, olay tutanağını kabul etmediğini, olay anında yanına kimsenin gelmediğini, yakalandığı anda yerde durduğunu kabul ettiği çantada ne olduğunu bilmediğini ve uyuşturucu madde satmadığını,

Savunmuştur.

Uyuşmazlık konusunun isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hakim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kağıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı halde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hallerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanununun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanunun 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nun 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nun 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nun 2/j-3 maddesindeki suçüstü halleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir" şeklindedir. Madde gereğince; kişiye bir suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçmasının önlenmesi veya kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde herkesin geçici olarak yakalama yetkisi bulunmaktadır. Kolluk görevlileri, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine ulaşma imkanlarının bulunmaması durumunda yakalama yetkisine sahiptirler. Kolluk, yakaladığı kişinin kaçmasını, kendisine ya da başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almalı, hemen Cumhuriyet savcısına haber vermeli ve emirleri doğrultusunda işlem yapmalıdır.