muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/707, Karar No: 2019/220, Tarih: 19.03.2019

Cumhuriyet savcısından alınan talimatlar doğrultusunda saat 19.00 sıralarında Silvan yolunda gerekli tertibatlar alınıp, yol güzergâhına ekipler çıkartılarak sanık ...'in içerisinde bulunduğu ..... plakalı aracın araştırılmasına başlanıldığı, ring hâlinde çalışmalarına devam eden görevlilerin, söz konusu araç ile aynı gün öğle saatlerinde yapılan fiziki takipte tespit edilen .....plakalı aracı Lice yolu Alibardak Köyü yol ayrımında yan yana ve park hâlinde gördükleri, izleme imkânı bulunmadığından görevlilerin Lice yolu üzerinde ring yaparak araçların hareketlerini gözlemlemeye çalıştıkları, bir süre sonra ..... plakalı aracın Diyarbakır istikametine, .....plakalı aracın ise Lice istikametine doğru harekete geçtiklerinin görülmesi üzerine, her iki aracın fiziki takip altına alındığı, .....plakalı aracın yaklaşık 4-5 kilometre gittikten sonra yolun solunda park hâlinde bulunan siyah renkli bir aracın yanına yaklaşarak durduğu, yolun tenha ve araçların izlemeye müsait yerde olmaması nedeniyle yol üzerinde ring yapılarak araçların hareketlerinin gözlemlenmeye çalışıldığı, yaklaşık 4-5 dakika sonra .....plakalı aracın önde, siyah renkli ..... plakalı Volkswagen Caddy marka aracın arkada olacak şekilde Diyarbakır istikametine doğru seyir hâlinde olduklarının görüldüğü, her iki aracın aynı anda hızlarını artırıp, senkronize hareket ederek hızlı bir şekilde seyrettikleri, söz konusu araçların Lice yolundan Silvan yoluna çıktıkları, ancak araçların hızlı ve tehlikeli şekilde kullanılması nedeni ile takiplerinin mümkün olmadığı, görevlilerce ..... plakalı aracın öncü olabileceği değerlendirilerek fiziki takibe son verildiği, diğer görevlilerce ..... plakalı aracın Bölge Trafik Şube Müdürlüğü önünden geçtikten sonra “U” dönüşü yaparak tekrar geldiği istikamet olan Silvan'a doğru seyir ettiğinin görüldüğü, bunun üzerine bahse konu aracın diğer araçları karşılamak üzere geri döndüğü değerlendirilerek uygulama noktası oluşturulmak istendiği esnada her üç aracın beraber ve çok süratli bir şekilde saat 20.15 sıralarında Bölge Trafik Şube Müdürlüğü önünden, en önde ..... plakalı, arkasından .....plakalı ve en arkadan ..... plakalı araçlar olduğu hâlde arka arkaya geçtikleri, saat 20.20 sıralarında her üç aracın Silvan yolu üzerinde bulunan üniversite yol ayrımından tıp fakültesi istikametine döndüklerinin görülmesi üzerine araçlara sesli ve ışıklı ikazlar yapılarak durmaları yönünde uyarılarda bulunulduğu, uyarılara riayet etmeyen her üç aracın Dağkapı istikametine doğru kaçmaya başladıkları, Fiskaya Mevkisine gelindiğinde ..... plakalı ve ..... plakalı araçların Hz. Süleyman Cami yoluna girmeye çalıştıkları, bu esnada ..... plakalı aracın sıkıştırılmak suretiyle durdurulduğu, yapılan kontrolde araç sürücüsünün sanık ... olduğunun tespit edildiği, ..... plakalı aracın uyarılara rağmen kaçmaya devam ettiği, diğer görevliler tarafından takip edilmeye çalışılsa da söz konusu aracın yaklaşık 400-500 metre ileride terk edilmiş ve kapıları açık şekilde görüldüğü, ...

..... plakalı ve ..... plakalı araçların Hz. Süleyman Cami yoluna girmeye çalıştıkları, bu esnada ..... plakalı aracın sıkıştırılmak suretiyle durdurulduğu, yapılan kontrolde araç sürücüsünün sanık ... olduğunun tespit edildiği, ..... plakalı aracın uyarılara rağmen kaçmaya devam ettiği, diğer görevliler tarafından takip edilmeye çalışılsa da söz konusu aracın yaklaşık 400-500 metre ileride terk edilmiş ve kapıları açık şekilde görüldüğü, .....plakalı aracın diğer araçlardan ayrı olarak Fiskaya Mevkisinden Dağkapı istikametine doğru kaçtığı, yapılan çalışmalarda bu aracın da yaklaşık 700-800 metre ileride yolun sağında bir aracın arkasına saklanmış ve kapıları açık bir şekilde terk edilmiş hâlde bulunduğu, tüm aramalara rağmen .....ve ..... plakalı araçlarda bulunan kişilerin yakalanmalarının mümkün olmadığı, Diyarbakır 2. Sulh Ceza Mahkemesinin önleme araması kararına istinaden sanık ...'in kullandığı ..... plakalı araçta saat 20.25 sıralarında yapılan aramada, bagaj kısmında toplam beş adet siyah renkli poşette toplam 12 parça hâlinde renk, koku ve görünüm itibarıyla esrar olduğu değerlendirilen yeşil renkli bitki parçacıklarının ele geçirildiği, konu ile ilgili olarak Cumhuriyet savcısına bilgi verildiğinde, ele geçirilen suç unsurlarına el konulması, olaya karışan diğer şahısların yakalanması çalışmalarına başlanılması talimatının alındığı, .....ve ..... plakalı araçlarda yapılan aramalardan herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı, devam eden süreçte haklarında teknik takip çalışması yapılan sanıklar....,.... ve ....'in cep telefonlarını açtıkları ve Şehitlik semtinde buluşmaya çalıştıkları şeklinde bilgi alındığı, aynı gün saat 23.40 sıralarında Sezai Karakoç Bulvarı üzerinde yapılan çalışmalarda sanıklar....,.... ve ....'in .....plakalı araç içerisinde oldukları görülerek görevlilerce yakalandıkları, ..... plakalı araçta ele geçirilen suç konusu uyuşturucu maddelerin yapılan tartımlarında daralı 46400 gram kubar esrar ile 2100 gram toz esrar olduğunun tespit edildiği, alınan talimatlar doğrultusunda soruşturma işlemlerine devam edildiği,

Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarınca düzenlenen 24.03.2009 tarihli rapora göre; ele geçen net 45170 gram ağırlığındaki kenevirden 27102 gram esrar elde edilebileceği, net 2100 gram ağırlığındaki maddenin esrar olduğu,

Diyarbakır Sulh Ceza Mahkemesinin 10.03.2009 tarihli ve 670 sayılı önleme araması kararının olay tarihi ile yerini kapsadığı,

Suç konusu uyuşturucu maddelerin sarılı olduğu kahverengi koli bantlarının yapışkan iç yüzeyinden tespit edilen (1) adet izin sanık ... sağ el işaret parmak izi ile aynı olduğu,

Anlaşılmıştır.

İnceleme dışı sanık ...; sanıklar.... ve .....’i tanıdığını, sanık ...'den kullanmak için araba istediğini, sanık ...'den arabayı alıp bir süre kullandığını, adı geçenin uyuşturucu madde ile yakalandığından haberinin olmadığını ifade etmiştir.

Sanık ...; ağabeyi olan sanık ...'e ait .....plakalı son rakam grubunu bilmediği kamyonda şoförlük yaptığını, sanık ...'i ilçe garajında oto yıkama işi yaptığı ve kendisine ait olan Toyota marka aracını kiraya verdiği için tanıdığını, sanık ...'i yaklaşık 15 yıldır tanıdığını, ..... plakalı aracın sanık ...'e, ..... plakalı aracın sanık ...'e ait olduğunu, .....plakalı aracın kime ait olduğunu bilmediğini, ..... plakalı aracı sanık ...'den bir kez kiraladığını, 14-15.03.2009 tarihinde sanık ... ile Saraykapı civarında görüştüğünü, adı geçenin kendisine ....ilçesine gideceğini söylediğini, o tarihten sonra kendisi ile görüşmediğini, 16.03.2009 tarihinde saat 23.30 sıralarında sanık ...'i arayıp buluşmak istediğini söylediğini, saat 23.45 sıralarında sanık ... ile buluştuklarını, bir süre sonra sanık ...'in plakasını bilmediği bir araç ile geldiğini, araca bindikleri esnada polislerin gelip kendilerini yakaladıklarını, emniyet müdürlüğünde sanık ...'in esrar ile yakalandığını öğrendiğini, gözaltında bulundukları sırada sanık ...'in kendisine köyünde ektiği esrarı Diyarbakır'a getirirken yakalandığını söylediğini, kendisi ile sanıklar .... ve....'in ele geçirilen esrar ile bir ilgilerinin olmadığını, borç para almak için olay gecesi sanık ... ile buluştuğunu, 15.03.2009 tarihinde saat 17.00 sıralarında ..... plakalı araçta sanık ... ile birlikte esrar kullandıklarını, Kervansaray civarından gelirken uygulamaya takıldıklarını, olay günü ..... plakalı araç ile fiziki takipte belirtilen yerlere gitmediğini, saat 23.00 sıralarında Kemal isimli arkadaşının söylemesi üzerine sanık ...'in yakalandığını öğrendiğini, bir kısım telefon görüşmelerinin sanık ... ile yapacağı hayvan alışverişine ilişkin olduğunu, bir kısım telefon görüşmelerini hatırlamadığını, bir kısım telefon görüşmelerinin ise asker arkadaşından olan alacağına ilişkin olduğunu, atılı suçu kabul etmediğini,

Sanık ...; sanıklar....,.... ve .....'i tanıdığını, yaklaşık iki ay kadar önce sanık ... ile birlikte keçi alıp satmayı düşündüklerini, bu amaçla kendilerine ait araçları satmayı planladıklarını, ancak düşüncelerini uygulamaya geçiremediklerini, ..... plakalı aracın kendisine ait olduğunu, diğer araçların kime ait olduğunu bilmediğini, zaman zaman eşine ait 535 615 4693 numaralı cep telefonunu kullandığını, Mustafa Avcı isimli kişiye 2500 TL borcu olduğunu, sanık ...'den 1000 TL borç alıp Mustafa Avcı'ya ödediğini, bu nedenle ..... plakalı aracı kullanması için yaklaşık 20 gün kadar önce sanık ...'e verdiğini, olay günü saat 23.30 sıralarında sanık ...'in evine geldiğini ve borç para istediğini, 400 TL'yi vermek için içerisinde sanıklar.... ve....'in bulunduğu araca bindiği sırada polislerin kendisini yakaladığını, ..... plakalı araç ile sanık ...'in nerelere gittiğini bilmediğini, .....plakalı aracı yıkamaya geldiğinde zaman zaman gördüğünü, ..... plakalı araca hiç binmediğini, telefon görüşmelerinin uyuşturucu maddenin nakledilmesine ilişkin olmadığını, bir kısmının araç alım satımına, bir kısmının borç para alıp verme ile ilgili olduğunu, ele geçirilen uyuşturucu madde ile ilgisinin bulunmadığını,

Sanık ...; kendisine ait .....968 plakalı araç ile nakliye işi yaptığını, sanık ...'in kardeşi olduğunu, sanıklar ..... ile ....'i tanıdığını, ....., .....ve ..... plakalı araçların kime ait olduğunu bilmediğini, 16.03.2009 tarihinde saat 17.30 sıralarında evine gittiğini, saat 20.30-21.00 sıralarında sanık ...'in kendisini arayıp sanık ...'in polisler tarafından yakalandığını ve ilçe garajında olduğunu söylediğini, bunun üzerine tek başına söz konusu yere aracı ile gidip sanık ...'i aracına alarak birlikte Saraykapı’ya geldiklerini, burada “Sen bekle, ben biraz para alıp geleyim” diyerek sanık ...'in yanından ayrılıp yaya olarak evine gittiğini, yaklaşık 15 dakika sonra döndüğünde ise sanık ...'in araçla ilçe garajından ayrıldığını gördüğünü, bunun üzerine oradan ayrılıp saat 21.30-22.00 sıralarında yeninden Saraykapı’ya geldiğini, bu sırada sanık ...'in kendisini arayıp Şehitlik’te bulunan Et Balık Kurumu önünde olduğunu ve kendisini buradan almasını istediğini, dayısı ile beraber söz konusu yere gittiklerinde sanıklar.... ve ....'in yanlarına geldiklerini, adı geçenler arabaya bindikleri sırada polislerin gelip kendilerini yakaladıklarını, ele geçirilen esrarlar ile ilgisinin bulunmadığını, fiziki takipte bahsedilen araçlarda yer almadığını, telefon görüşmelerinin uyuşturucu maddenin nakledilmesine ilişkin olmadığını, bir kısım görüşmelerinin hayvan alışverişine, bir kısmının ise araç kiralamaya ilişkin olduğunu,

Sanık ...; sanık ... ile birlikte .....plakalı kamyonu çalıştırdıklarını, sanıklar .... ve .....'i tanıdığını, sanık ...'i ise tanımadığını, ..... plakalı aracın kime ait olduğunu bilmediğini, ancak iki üç gün kadar önce Lice'den Diyarbakır'a gelirken sanık ...'in kullandığı plakasını bilmediği Toyota marka araca bindiğini, ..... plakalı aracın kime ait olduğunu bilmediğini, 16.03.2009 tarihinde saat 13.00 şıralarında sanık ...'in tek başına yanına gelip kendisinden aracını istediğini, adı geçene .....plakalı aracını verdiğini, sanık ...'in aracını sanık ...'e bırakacağını, akşama kadar beklemesine rağmen aracının gelmediğini, saat 22.00 sıralarında sanık ...'in Saraykapı’da bulunan ciğerci dükkanına gittiğini, burada çalışan ....'a sanık ...'in nerede olduğunu sorduğunda bir saat kadar önce yakalandığını söylediğini, daha sonradan sanık ...'e verdiği arabanın Emniyet Müdürlüğünde olduğunu öğrendiğini, aracın ruhsat sahibinden vekalet aldıktan sonra emniyet müdürlüğüne geldiğini, ele geçirilen esrar ile bir ilgisinin bulunmadığını, daha önceden sanık ... ile birlikte ..... plakalı araç ile Lice ilçesindeki bir sürücü kursuna gittiklerini, dönüşte Silvan yolu Bölge Trafik önünde polislerin kendilerini durdurup kimlik kontrolü yaptıklarını, atılı suçlamayı kabul etmediğini,

Sanık ... soruşturma evresinde; sanık ...'in kamyonunda şoför olarak çalıştığını, sanıklar.... ve ....'i tanıdığını, ..... plakalı aracın İzmir'de kuaför olarak çalışan Barış isimli kişiye ait olduğunu, söz konusu aracı adı geçenden bir aylığına ....ilçesinde bulunan esrarı getirmek amacıyla kiraladığını, diğer araçların kime ait olduğunu bilmediğini, ....ilçesi dağlık kesimlerine ektiği kenevirlerinden elde ettiği esrarı satmaya karar verdiğini, kiraladığı araca esrarları yükleyip tek başına Diyarbakır'a doğru yola çıktığını, fakülte civarında görevliler tarafından yakalandığını, sanıklar....,.... ve ....'in ele geçirilen esrarlar ile ilgilerinin bulunmadığını, görevlilerden kaçmadığını, .....ve ..... plakalı araçları olay günü yolda görmediğini, bir kısım telefon görüşmelerinin keçi alışverişine, bir kısım görüşmelerinin ise sanıklar.... ve.... arasındaki borç ilişkisine yönelik olduğunu, uyuşturucu maddenin nakledilmesine ilişkin olmadığını, kovuşturma evresinde ise; yakalanmadan yaklaşık 40 gün kadar önce ..... isimli kişiyle görüştüğünü, ele geçirilen esrarların bu kişiye ait olduğunu, adı geçenin kendisini Apo isimli kişi ile bir araya getirdiğini, Barış isimli arkadaşının araç kiralayıp kendisine verdiğini, Apo isimli kişinin kendisine esrarları anayola çıkartacağını ve Diyarbakır’a kadar öncülük yapacağını söylediğini, ..... plakalı araç geldiğinde kendisinin evde olduğunu, sanık ...'in saat 17.00 sıralarında kendisine telefon edip hükümet konağının yakınlarında olduğunu söylediğini, adı geçenle buluştuğunu, kendisi ....ilçesinden çıkmadan yaklaşık yarım saat önce sanık ...'in çıktığını, ..... ve ....plakalı araçların yan yana durmalarına ilişkin fiziki takibe söyleyecek bir şeyinin olmadığını, .....plakalı aracı sanık ...’ten alıp Apo isimli kişiye vermesi için sanık ...'e bıraktığını, şimdiki ifadesinin doğru olduğunu, ele geçirilen esrarı Apo isimli şahıstan alıp .....'e götüreceğini,

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlık konularının isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hâkim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kâğıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı hâlde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hâllerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanun'un 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nın 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nın 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nın 2/j-3 maddesindeki suçüstü hâlleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir" şeklindedir. Madde gereğince; kişiye bir suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçmasının önlenmesi veya kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde herkesin geçici olarak yakalama yetkisi bulunmaktadır. Kolluk görevlileri, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine ulaşma imkânlarının bulunmaması durumunda yakalama yetkisine sahiptirler. Kolluk, yakaladığı kişinin kaçmasını, kendisine ya da başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almalı, hemen Cumhuriyet savcısına haber vermeli ve emirleri doğrultusunda işlem yapmalıdır.

2559 sayılı PVSK'nın 13. maddesinde de polise, suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri yakalama yetkisi verilmiştir.

PVSK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan 13. maddesi;

"Polis,

A) Suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri,

B) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama veya tutuklama kararı bulunanları,

C) Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenler ile başkalarına saldırmaya yeltenenleri ve kavga edenleri,

D) Usulüne aykırı şekilde ülkeye giren ya da haklarında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınanları,

E) Polisin kanunlara uygun olarak aldığı tedbirlere karşı gelenleri, direnenleri ve görev yapmasını engelleyenleri,

F) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren tüzükte belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla, toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

G) Haklarında gözetim altında ıslahına veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen küçükleri,

Yakalar ve gerekli kanunî işlemleri yapar.

Yakalanması belirli bir usule bağlanmış kişilerle ilgili kanun hükümleri saklıdır.

Yakalanan kişilerin kaçması veya saldırıda bulunmasının önlenmesi bakımından kişinin sağlığına zarar vermeyecek şekilde her türlü tedbir alınabilir..." şeklinde düzenlenmiştir.

Arama ve elkoymanın esasları; Anayasamızın 20. maddesinde "Özel hayatın gizliliği", 21. maddesinde ise "Konut dokunulmazlığı" başlıkları altında düzenlenmiştir.

Anayasamızın 20. maddesi;

"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar...”

21. maddesi ise;