muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/290, Karar No: 2015/494, Tarih: 08.12.2015

işlenmesi halleri nitelikli hal olarak kabul edilmiştir.

Sanığın eyleminde suç vasfının sağlıklı olarak tayin ve tespiti için, suçun mağdurunun ve zarar görenin kim olduğu, bankanın araç olarak kullanılması deyimine yüklenecek anlamın ne olacağı, bankanın hukuki sorumluluğu ve bankadaki paraların hukuki niteliğinin ne olduğu, sorularına verilecek cevap önem kazanmaktadır,

a) Bankanın Araç Olarak kullanılması kavramının anlamı.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 07.02.2006 tarih ve 2005/11-129 Esas, 2006/13 Kararında banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması:

'Dolandırıcılık fili gerçekleştirilirken bankanın olağan faaliyetlerinden yararlanıl- ması veya bankanın bu faaliyetlerini yürüten sujelerinden hileli araçlar kullanılarak yararlanılması veya banka ve kredi kurumlarının olağan faaliyetleri nedeniyle üretmiş oldukları maddi varlıkların suçta araç olarak kullanılarak haksız çıkarın elde edilmesi gerekir.' denilmek suretiyle tanımlanmıştır.

b) Bankadaki mevduatın hukuki niteliği.

5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3. maddesi hükmü uyarınca mevduat; 'Yazılı veya sözlü olarak veya herhangi bir şekilde halka duyurulmak suretiyle ivazsız veya bir ivaz karşılığında, istenildiğinde ya da belirli bir vadede geri ödenmek üzere kabul edilen parayı ifade eder'. Vadeli veya vadesiz olmak üzere ikiye ayrılır.

Vadesiz mevduatta, mudi bir miktar parasını daha güvenli bir yer olan bankada saklamak ve her zaman bu para üzerinde tasarruf edebilme yetkisine sahip olmak istemektedir. Her ne kadar bu mevduat türünde de mudi duruma göre cüzi bir faiz alabilmekte ise de; alınan bu faiz hiçbir zaman saklama ve her zaman yatırılan para üzerinde tasarruf etme amacının önüne geçmemektedir.

Vadeli mevduatta ise mudinin parasının güvenli bir yer olan bankada saklanması yanında, para üzerinde her zaman tasarruf etme yetkisinden vazgeçmekte olup, paranın belirlenen sürede kullanılması karşılığında kararlaştırılan faiz alacağı amaçlanmıştır.

Her iki durumda da parayı alan banka aldığı para üzerinde malikmiş gibi tasarruf etme hakkına sahiptir. Bu çerçevede bankalar; mevduatlarını başkalarına kredi vermek, yatırım yapmak ve hatta çalışanlarının maaşlarını ödemek dahil bankacılık kanununda kendilerine tanınmış iş ve işlemlerinde kullanmaktadırlar.

Vadeli veya vadesiz mevduat dışında bankaların mevduat havuzuna başka yollardan dahil olan (örneğin, havale, EFT v.s. gibi.) paraların mevduat havuzuna dahil olmaları nedeniyle hak sahiplerinin başvurusuna kadar geçen süre içinde mevduat olarak kabulü gerekir.

Bu nedenlerle, bankanın mudilerinden toplanan mevduatın hukuki niteliği, Borçlar kanunu anlamında bir 'Usulsüz Tevdi' ile Borçlar Kanunun 386. maddesinde tanımlanan

'-Tüketim Ödüncü Sözleşmesi' karışımı niteliğinde gerçekleşmektedir.

c) Bankanın Hukuki Sorumluluğu.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.1994 tarih ve 1994/178 Esas, 1994/398 Karar sayılı içtihadı uyarınca;

Bu nedenlerle, bankanın mudilerinden toplanan mevduatın hukuki niteliği, Borçlar kanunu anlamında bir 'Usulsüz Tevdi' ile Borçlar Kanunun 386. maddesinde tanımlanan

'-Tüketim Ödüncü Sözleşmesi' karışımı niteliğinde gerçekleşmektedir.

c) Bankanın Hukuki Sorumluluğu.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.06.1994 tarih ve 1994/178 Esas, 1994/398 Karar sayılı içtihadı uyarınca;

Bankalar Hükumetçe imtiyaz suretiyle iş yapan eski Borçlar Kanunu 99 ve yeni Borçlar Kanunu 115. maddeleri gereğince gerek ağır kusur ve gerekse hafif kusurlarından dolayı mudilerden elde ettikleri mevduata karşı kayıtsız ve şartsız olarak sorumlu finans kuruluşlarıdır.

Bu nedenlerle bankanın mevduatında yer alan mudilerin paralarının yangın, deprem, soygun ve sahte belgelerle üçüncü şahıslar tarafından çekilmesi gibi suç teşkil eden haksız fiil sonucu bankadan çıkması halinde sorumlulukları kaçınılmazdır.

d) Dolandırıcılık suçunun mağduru ve suçtan zarar göreni:

TCK'nun 157/1. maddesindeki suç tanımından suçun mağdurunun hileli davranışlarla aldatılan ve bu aldanması sonucu fail lehine haksız bir yarar sağlanması sonucunu doğuracak bir işlem ve tasarrufta bulunmak zorunda kalan ve bu nedenle de zarara uğrayan kişinin suçun mağduru olduğunu söylemek mümkündür.

Bu tanımlamaya göre, dolandırıcılık suçunda hataya düşürülen suçun mağduru ile eylemden zarar gören kişi aynı olabileceği gibi, farklı kişiler de olabilir.

Öğretide hakim olan görüşe göre, 'mağdur, ceza hukuku kavramı olarak, suçun konusunun ait olduğu kişiyi veya kişileri ifade eder. (Artuk/Gökçen/Yenidünya, genel hükümler. (4).s.307; Özgenç, Türk Ceza Hukuku, (5).s,197; Soyaslan,Genel Hükümler. (3),s. 224 den nakleden Koca/Üzülmez.Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler 5. baskı s.106) şeklindeki, tanımlanmıştır.

Banka görevlilerinin hataya düşürülerek sahte isim veya belgelerle hesaplarından para çekilen mudilerin hukuki statüleri de tartışılan konular arasındadır. Hesap sahibinin zararını bankanın kayıtsız ve şartsız karşılama mecburiyeti karşısında, mudilerin haklılıklarını kanıtlayıncaya kadar geçecek süre içerisinde hesaplarındaki parayı çekememiş olmaları nedeniyle suçtan zarar gördükleri tartışmasızdır. Ancak mudiler tarafından hesap açtırılarak bankaya teslim edilmesiyle paranın sahibi artık banka olmuştur. Mudi adına açılan hesap da bankaya ait bir hesaptır. Ayrıca o hesapta gerçek para değil sanal para bulunmaktadır. Fail tarafından dolandırılan paralar ise gerçek paralar olup bankanın kasasından çıkmaktadır. Banka kendi kasasındaki paranın gerçek sahibidir ve sadece mudiye karşı kayden borçlu bulunmaktadır.

Havale ve EFT ile gönderilen paralar da aynen başkasının hesabındaki paralar gibidir. Muhataba karşı şubede ödenen paralar gönderenin teslim ettiği paralar değildir. Göndericinin teslim ettiği gerçek paralar o şubede kalmakta, banka borçlu hale geldiğinden gönderenin belirttiği kişiye kendi kasasından ödemeyi yapmaktadır. İster internet bankacılığı ile isterse banka şubesi aracılığı ile olsun, kişinin kendi hesabından isme veya hesaba yaptığı havale, yahut EFT'de de durum değişmemektedir. Hesap sahibinin yaptığı bu işlemin anlamı, bankaya hitaben 'Bana olan borcunuzdan şu kadar lirayı şu kişiye ödeyiniz.' demekten ibarettir. Çünkü, alıcının bulunduğu şubeye henüz maddi olarak para gönderilmemiş veya ulaşmamış olup sadece alacak ve borç miktarını gösteren bilgiler gönderilmiştir. Bu nedenle muhatap adına çıkartılan sahte kimlikle bu paraların çekilmesi halinde suçun mağduru, gönderen veya alıcı değil, gönderilen paraya kavuşamadığı için kendi kasasındaki birikmiş mevduatından ödeme yapan bankadır. Bankacılık Kanunu hükümleri uyarınca mudilerin yatırdıkları paralar ile havale ve EFT yoluyla banka mevduatına dahil olan paraların mülkiyeti mudiler ve hak sahiplerinin paralarını çekmesine kadar bankanın mülkiyetine geçmiş paralardır. Oysa banka hesabına girmiş bu paraların mülkiyetinin mudilere ait olduğu benimsenirse; bu paralara vazulyet eden banka çalışanlarının eylemlerinin zimmet suçu değil nitelikli güveni kötüye kullanmak suçu olarak nitelendirilmesi gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun ... tarih ve 2000/6-200 Esas ve 43 Karar sayılı içtihadında suçun mağdurunun banka olacağını benimseyerek bu görüşü doğrulamıştır.

Bankada bulunan para veya kıymetli eşyaların mülkiyetinin bankaya ait olmadığı, onu yatıranlara ait olduğu konusundaki tek istisnai durum kasa kiralama durumudur. Burada kişilerin bankadan bir kasa kiralayıp bu kasanın içine para veya kıymetli mücevherlerini ve eşyalarını saklamaları halinde bu kabil para ve kıymetli şeylerin aynı ile muhafaza etme görevi nedeniyle bunların malikinin banka değil , kasa kiralayan kişiler olduğundan kasadaki para v.s. nin alınmasında suçun mağduru da bu kişilerdir.

Bütün bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde;

Bütün bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde;

Somut olayda; ... adına terör tazminatı olarak yatırılan ve bankanın mevduat havuzunda görünen 6200 lira parayı adı geçenin kimliğini kullanarak çeken sanığın hileli davranışı bankanın çalışanlarına yöneltmiş olması nedeniyle , suçun mağdurunun kayıtsız ve şartsız sorumluluğu bulunan ve gerçek hak sahibinin başvurusu halinde ona da ayrıca para ödemek zorunda olan banka olduğu, kendisine karşı doğrudan hile kullanılmayan ve hileli davranıştan hiç haberi olmayan ...ün ise parasını almaya gittiğinde hak ettiği paranın başkası (sanık) tarafından çekilmiş olması nedeniyle alacağına geç kavuşacak durumda olması nedeniyle, hileli davranışa maruz kalan ve bu nedenle de yanlış kişiye ödeme yapmış olmaları nedeniyle bankanın kendisine rücu etmesiyle karşılaşacak durumda olan banka çalışanıyla birlikte suçtan zarar gören konumunda olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu nedenle, suçun mağduru olan bankanın bizzat kendisinin dolandırılmasına aracı olmasından söz etmek mümkün değildir.

Kaldı ki, olayımızda hileli davranışla iradesi sakatlanan kişi hesap sahibi olan kişi (...) değildir. Hesap sahibi olan bu kişi parasının güvenilir bir kurum olan bankada bulunması ve her zaman başvurduğunda bankadan parasını alabileceğinden emin olan birisidir. Hileli davranışlar banka çalışanına yöneltilmiştir. Banka çalışanları ise gerçek hak sahibi başvurduğunda ne gibi bir işlem yapacaksa hileyi kullanan sanığa da aynı şekilde davranmış fakat kendisine yöneltilen hile karşısında aldatılarak yanlış kişiye ödeme yapmıştır. Burada bankanın aracı olarak kullanılmasından ziyade olsa olsa, bankanın bir ödeme aracı olduğundan söz etmek gerekir ki yerleşmiş uygulama ve Yargıtayın 11, 15 ve 23. Ceza Dairelerinin içtihatları gereğince bankanın ödeme aracı olduğu durumlarda suçun nitelikli halinin değil basit halinin gerçekleşeceği kabul edilmektedir.

Ancak, somut olayda sanıkların, hesap sahibi olan ...ün nüfus cüzdanını bir şekilde ele geçirip banka görevlisine sanık ...'ı ... olarak tanıtarak parayı çekmeleri sırasında nüfus idaresinin maddi varlığını kullanmış olmaları nedeniyle eylemleri dolandırıcılık suçunun TCK'nun 158/1-d maddesindeki nitelikli halini oluşturduğu,

Yargıtay 15. Ceza Dairesinin bozma kararı isabetli olup,Yargıtay C. Başsavcılığının yerinde olmayan itirazının reddi gerekirken, kabulüne dair çoğunluk görüşüne karşıyım" görüşüyle,

Yargıtay 15. Ceza Dairesinin bozma kararı isabetli olup,Yargıtay C. Başsavcılığının yerinde olmayan itirazının reddi gerekirken, kabulüne dair çoğunluk görüşüne karşıyım" görüşüyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi ....; "Sanığın şikayetçinin akrabası olduğu, şikayetçiye ait ... bankasına yatırılan parayı, hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen sanıklardan ...'ı şikayetçi ... olarak tanıtarak şikayetçinin bir şekilde ele geçirdiği nüfus cüzdanını ibraz etmek suretiyle banka görevlisine ... olduğunu inandırarak parayı çekmez suretiyle menfaat temin ettiği olayda, TCK'nın 158/1-d maddesinin mi yoksa 158/1-d, f maddesinin mi uygulanması suretiyle ceza tayini gerektiğini belirlemek için öncelikle suçun mağdurunun belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen ve benzeri eylemlerde zarar gören hesap sahibi değildir. Zira bu kişilerin parasının banka güvencesinde olması nedeniyle zarar gören banka olmaktadır. Her ne kadar hesap sahibinin hesabındaki para çekilmekte ise de, benzer olaylarda mudinin bir kusurunun bulunmaması nedeniyle sonuç itibariyle zarara katlanmak zorunda kalan bankadır. Hileli davranış ortaya çıkıncaya kadar hesap sahibi parasına kavuşamadığında bir zarar doğmakta ise de bu sonuç itibariyle bankanın güvencesi nedeniyle giderilmekte, nihai zarar bankanın üzerinde kalmaktadır. Sonuç itibariyle bu ve benzeri olaylarda suçun mağduru banka olup hesap sahibinin ise geçici olarak zarar görmesi nedeni ile şikayet ve katılma hakkı bulunsa da suçun niteliğini belirlemede esas alınması gereken unsurlardan birisi de suçun mağdurudur. Şöyleki; banka hem suçun mağduru, hem de aynı suçun işlenmesinde aracı olarak kullanılması söz konusu olamaz. Bu nedenle eylemin TCK'nun 158/1-d maddesi kapsamında kaldığı kanaatiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum" düşüncesiyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan yedi Genel Kurul Üyesi de; benzer düşüncelerle itirazın reddi gerektiği yönünde karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 15. Ceza Dairesinin ... gün ve ... sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA,

3- ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... gün ve ... sayılı hükmünün, sanığın eyleminin 5237 sayılı TCK'nun 158/1-d-f bentleri kapsamında kaldığının gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

4- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.12.2015 tarihinde yapılan müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/10842, Karar No: 2021/5291, Tarih: 28.04.2021

**10. Ceza Dairesi         2020/10842 E.  ,  2021/5291 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : ADANA 12. Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Mahkumiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

1- Sanık hakkında, suça konu 26/11/2014 tarihli eylemi nedeniyle, ilk olarak 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değişik TCK'nın 191. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca 19/02/2015 tarihinde kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararı verildiği, kararın infaz için Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne gönderildiği ve yükümlülüklerinin ihlali nedeniyle kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kaldırılarak, açılan kamu davası üzerine yargılamaya devam edilerek hüküm kurulduğu görülmüş ise de;

Sanık hakkında, 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değişik TCK'nın 191. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte verilen tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının içeriğinde, sanığın bu karara itiraz hakkı bulunduğuna ilişkin, itiraz süresi ve mercinin de gösterilmesi suretiyle usulüne uygun bir yasa yolu bildirimi yapılmadığı için 19/02/2015 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmediği ve kovuşturma şartlarının oluşmadığı dikkate alınarak, sanığa kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına karşı 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz hakkı bulunduğu ihtarı ile birlikte kararın tebliğ edilmesi gerektiğinden, kovuşturma şartının gerçekleşmesini beklemek üzere kamu davasının durmasına ve gerekli tebligat işlemlerinin tamamlanarak kararın kesinleşmesi halinde infazına devam edilmesi için dosyanın Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmesi yerine, yargılamaya devamla sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulması,

Kabule göre de;

2- Suç tarihinden önce 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasının olaya tatbik kabiliyeti bulunup bulunmadığının tespiti açısından; sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı, bu suç tarihinden önce açılmış başka bir dava veya soruşturma olup olmadığının, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra verilmiş olan bir kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı uyarınca tabi tutulduğu tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediğinin ve önceki dava sonucunun araştırılması, gerektiğinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden suç tarihinde sanığın infazda olan başka bir tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının bulunup bulunmadığı sorulup belirlendikten sonra;

a) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanunla değişik TCK'nın 191/2. maddesi uyarınca verilmiş bir "kamu davasının açılmasının ertelenmesi'' kararının denetim süresi içinde işlemiş ise; 6545 sayılı Kanunun 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıca madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz" hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca "davanın düşmesine" ve tedavi ve/veya denetimli serbestlik kararı veren ilgili mahkemeye ya da kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı veren ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına ihbarda bulunulmasına karar verilmesi,

b) Sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanunla değişik TCK'nın 191/2. maddesi uyarınca verilmiş bir "kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararının denetim süresi içinde işlemiş değilse veya daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında veya 6545 sayılı Kanunla değişik TCK'nın 191/2. maddesi uyarınca verilmiş bir "kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararının denetim süresi içinde işlemiş ve önceki suçtan mahkûmiyet dışında bir hüküm verilmiş ise; bu suç nedeniyle 6545 sayılı Yasa ile değişik TCK'nın 191/2. maddesi uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmış olan sanık hakkında 6545 sayılı Yasa ile değişik TCK'nın 191. maddesinin 4. fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde gösterilen dava açma şartlarının gerçekleştiğinin sabit görülmesi halinde yargılamaya devam olunarak, suç tarihi itibarıyla 6545 sayılı Yasa ile değişik TCK'nın 191. maddesi hükümleri çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

3- Hükümden önce tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunla TCK'nın 191. maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle, TCK'nın 191. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde yer alan, "kişinin, erteleme süresi zarfında; kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi hâlinde, hakkında kamu davası açılır." hükmü gözetildiğinde dosya kapsamına göre; sanığa Adana Denetimli Serbestlik Şube Müdürlüğünün 08/05/2015 tarihli çağrı davetnamesi ile 10 gün içerisinde adı geçen müdürlüğe gelmesi konusunda ihtarda bulunulduğu; ancak sanığın yasal sürede herhangi bir başvuru yapmaması üzerine, sanığa tekrar yeni bir süre verilerek başvuru yapması konusunda ihtaratta bulunulmadığının anlaşılması karşısında; sanığın ilk ihtarata uymamasının, kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmamakta ısrar etmesi olarak kabul edilemeyeceği gözetilmeden hükmün açıklanmasına karar verilmesi,

4- Temel cezanın, TCK’nın 61. maddesindeki ölçütler ve 3. maddesinde öngörülen orantılılık ilkesine aykırı olarak alt sınırdan fazla uzaklaşılarak belirlenmesi,

5-Hükümden sonra 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi ve 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından sanığın hukuki durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 29/04/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/22195, Karar No: 2014/21659, Tarih: 30.06.2014

**13. Hukuk Dairesi         2014/22195 E.  ,  2014/21659 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/03/2014

NUMARASI : 2014/119-2014/108

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı,bekçilik hizmetlerinden sorumlu davalı kurum tarafından bekçili bariyerli hemzemin geçit hizmeti yerine getirilmemesi üzerine,Borçlar Kanununun vekaletsiz iş görme hükümlerine istinaden karayolu araçlarının hemzemin geçitlerden geçiş konforunun arttırılması ve güvenlik amacıyla bu hizmetin dava kurum tarafından yerine getirildiğini, Kasım 2004 - Şubat 2010 dönemi bekçilik hizmet bedelinin KDV dahil 242.369,10 TL olduğunu ve yapılan yazışmalara rağmen davalı kurum tarafından hizmet bedelinin kuruma ödenmediğini ileri sürerek bu hizmet bedelinin davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı,davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın 3533 sayılı kanun hükümlerine göre zorunlu tahkime tabi olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1-3533 sayılı Mecburi Tahkim Kanununun 1.maddesi gereğince, umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyeler, sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan, adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar, 3533 sayılı mecburi Tahkim Kanununda yazılı tahkim usulüne göre halledilir. Bir uyuşmazlığı 3533 sayılı yasa hükümlerine göre bakılabilmesi için, davanın her iki tarafının da Yasanın birinci maddesinde sayılan kamu kurumundan olması gerekir. Taraflardan birisi yasada belirtilen kamu kuruluşu değilse, davaya mecburi hakem sıfatıyla bakılamaz. Davalının 3533 sayılı yasada belirtilen kamu kurumu olduğu konusunda duraksama yoktur.

Davacı TCDD ise, 28.10.1984 tarihli 18559 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ana statüsü gereğince, ve 233 sayılı kanun hükmünde kararnamenin 2. maddesinin 3. bendi ile kararnamenin ekindeki listeye göre, T.. M.., Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı bir kamu iktisadi teşebbüsüdür. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4.maddesine göre;Kamu İktisadi Teşebbüsleri, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tâbi, ancak genel muhasebe kanunu ile devlet ihale kanunu hükümlerine ve Sayıştay'ın denetimine tabi değildir. Ana statüsünün 3. maddesinin 2. ve 3. bentlerinde, kuruluşun kanun hükmünde kararnamenin ana statü hükümleri saklı kalmak üzere, özel hukuk hükümlerine tâbi olduğu, genel muhasebe kanunu, devlet ihale kanunu hükümlerine ve sayıştayın denetimine tâbi olmadığı belirtilmiştir. 5018 sayılı kanuna ekli genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerini gösteren (1) sayılı cetvelde de TCDD Genel Müdürlüğü gösterilmemiştir. O halde, davacı TCDD'nin, 3533 sayılı Yasada gösterilen daire ve kuruluşlardan olmadığı sonucuna varılmaktadır. Öyle olunca, T.. M.. mecburi hakem yargılamasına da tâbi değildir.

Mahkemece, değinilen bu yön gözetilerek işin esasına girilmek suretiyle hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle; temyiz olunan kararın BOZULMASINA, peşin alınan 25,20 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/III-2 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 30.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.