muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/3349, Karar No: 2015/5247, Tarih: 31.03.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/3349 E.  ,  2015/5247 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BEYKOZ AİLE MAHKEMESİ

TARİHİ : 25/11/2013

NUMARASI : 2012/105-2013/1039

Taraflar arasındaki ziynet alacağı davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraflarca temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davada, ziynet eşyalarının aynen, olmadığı takdirde, bedellerinin tahsiline karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraflarca temyiz edilmiştir.

Yargılama sırasında, davacı adli yardım talebinde bulunmuş, mahkeme tarafından, "... davacının ekonomik durum araştırması sonucunun beklenilmesine ve araştırma sonucu geldikten sonra, adli yardım talebi hakkında bir karar verilmesine ..." şeklinde bir ara karar oluşturulmuş; ancak, sonraki aşamalarda, mahkemece adli yardım talebi hakkında bir karar verilmediği gibi, sanki talep kabul edilmiş gibi, yargılama sürdürülmüştür.

6100 sayılı HMK.'nun harç ve avans ödenmesi başlıklı 120. maddesinde;

“(1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

(2) Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.” hükmü getirilmiştir.

Öte yandan, HMK.'nun 114/g maddesi gider avansını dava şartı olarak düzenlemiştir.

Ayrıca, HMK'nun 448.maddesine göre: “Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır.” düzenlemesi yer almakta olup, anılan düzenlemeye göre; 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal yürürlüğe girecektir...." şeklinde bir düzenleme getirilmiştir.

Davacı tarafından, dava açılırken, bu madde hükmüne göre, gerekli harç ve gider avansının yatırılması gerektiği halde, bu harçlar alınmadan davaya devam edilmiştir.

Öyle ise mahkemece, öncelikle davacının adli yardım talebi hakkında bir karar verilmesi, oluşan şartlara göre, bu talebin kabul edilmemesi durumunda davacı tarafa HMK. madde 120 gereği, harç ve avansı yatırması için 2 haftalık kesin süre verilerek, sonucuna göre karar verilmesi, adli yardım talebinin kabul edilmesi durumunda ise, esas hakkında inceleme yapılması gerekirken, bu usuli eksiklikler giderilmeden, davanın esası hakkında karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 31.03.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/467, Karar No: 2025/3557, Tarih: 08.04.2025

**12. Ceza Dairesi         2024/467 E.  ,  2025/3557 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2023/563 E. 2023/719 K.

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince, davacı vekilinin haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle 200.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı/tutuklama tarihinden işleyecek yasal faizi ile ödenmesine ilişkin talebinin reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca makul nicelikte maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz sebepleri; usul ve yasaya aykırı karar verildiğine, zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılma kararının tazminat verilmesine engel teşkil etmediğinden davanın kabulü gerektiğine ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz sebepleri; usul ve yasaya aykırı karar verildiğine, zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılma kararının tazminat verilmesine engel teşkil etmediğinden davanın kabulü gerektiğine ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan İstanbul Anadolu 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2009/75 Esas – 2014/171 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının rüşvet vermek, rüşvet almak suçlarını işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarından 15/09/2009 - 18/09/2009 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, Pendik 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 30/09/2009 gün ve 2009/195 Sorgu sayılı tutuklama müzekkeresi ile rüşvet vermek, rüşvet almak suçlarını işlemek amacıyla örgüt kurma ve örgüte üye olma suçlarından tutuklandığı, 31/12/2009 tarihinde tahliye edildiği, yapılan yargılama neticesinde örgüte üye olma suçundan beraatine, görevi kötüye kullanma suçundan 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 10/11/2022 tarih 2022/4292 Esas 2022/13411 Karar sayılı ilamıyla asli dava zamanaşımı süresinin gerçekleştiğinden bahisle ilk derece Mahkemesinin sanığın beraatine ve hapis cezası ile cezalandırılmasına ilişkin hükümlerinin bozulduğu ve açılan davaların zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı düşmesine 10/11/2022 tarihinde karar verildiği, bu tarihte kararın kesinleştiği, CMK'nın Tazminat İsteyemeyecek Kişiler başlıklı 144. maddesinin 1. fıkrasının c bendinde "Genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülenler."in tazminat talep hakkının bulunmadığının düzenlendiği, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin daha lehe olduğu halde davacının beraatine ilişkin kararı da kaldırarak zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verdiği, davacının açıkça yargılamanın uzun sürdüğünden bahisle tazminat talebinin de bulunmadığı, taleple bağlılık ilkesi gereğince yapılan yargılama sonunda Mahkememizce davacının üzerine atılı tüm suçlardan beraatine karar verilmeyerek görevi kötüye kullanma suçundan cezalandırılması ve Yargıtay 5. Ceza Dairesinin hem beraat kararını hem de mahkumiyet kararını düşmeye çevirmesi sebepleriyle davacının CMK'nın 144/1-c maddesi gereğince tazminat isteminde bulunamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince reddedilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

İlk Derece Mahkemesince reddedilen davada, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

5271 sayılı CMK'nın 144/1-c maddesinde genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülen kişilerin tazminat isteyemeyeceğinin belirtildiği, tazminat istemeyecek hallerin belirlenmesine ilişkin nedenlerin niteliği dikkate alındığında, bu hallerin, suçun işlenmesi sonrası değişen taraf iradelerine ya da devletin tasarruflarına dayalı olarak, sanığa ceza verilmemesini öngören kurumlar olduğu, belirtilen maddede, zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verilmesi halinde, tazminat istenemeyeceğine dair açık bir düzenleme bulunmadığı gibi dava zamanaşımı süresinin dolması halinde düşme kararı verilmesi durumunda, bu hususun, dosyanın tarafı olan sanığın eylemlerinden kaynaklanmaması halinde, haksız yere gözaltında veya tutuklu kalan taraf lehine uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi zarar için makul bir tazminata hükmedilmesi gerektiği;

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacının rüşvet vermek, rüşvet almak suçlarını işlemek amacıyla örgüt kurma ve örgüte üye olma suçlarından 15/09/2009 - 18/09/2009 tarihleri arasında 3 gün gözaltında, 30/09/2009 - 31/12/2009 tarihleri arasında 92 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama neticesinde örgüte üye olma suçundan beraatine, rüşvet suçundan dönüşen görevi kötüye kullanma suçundan 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 10/11/2022 tarih 2022/4292 Esas 2022/13411 Karar sayılı ilamıyla asli dava zamanaşımı süresinin gerçekleştiğinden bahisle açılan davaların zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı düşmesine karar verilerek hükümlerin, 10/11/2022 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacı hakkında aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, tutukluluk süresinin infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı anlaşılmıştır.

Dava zamanaşımı süresinin dolması halinde düşme kararı verilmesi hususunun dosyanın tarafı olan sanığın eylemlerinden kaynaklanmaması nedeniyle haksız yere gözaltında veya tutuklu kalan taraf lehine uğranıldığı iddia edilen maddi ve manevi zarar için makul bir tazminata hükmedilmesi gerektiği; buna göre; davacının gözaltında ve tutuklu kaldığı süre içerisinde açığa alındığı, dava dilekçesinde davacının maaş farklarının Kurumunca tarafına ödendiğini belirttiği, maddi tazminat talebinin Kurumunca kendisine geri ödenen maaş farklarında enflasyon farkının bulunması sebebiyle meydana gelen munzam zarar ve ceza yargılaması nedeniyle avukat tutması nedeniyle maddi zarardan ibaret olduğu, ayrıca yaşadığı üzüntü sebebiyle manevi tazminata ilişkin talebi olduğu gözetilerek, davacının maddi ve manevi zarara ilişkin taleplerin ayrı ayrı değerlendirerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmeyerek yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-a maddesi uyarınca Yozgat 2. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3028, Karar No: 2015/10010, Tarih: 02.11.2015

**14. Ceza Dairesi         2015/3028 E.  ,  2015/10010 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 14 - 2015/79816

MAHKEMESİ : Afyonkarahisar 6. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 13.01.2015 (Asıl Karar), 22.01.2015 (Ek Karar)

NUMARASI : 2014/737 Esas, 2015/27 Karar

SUÇ : Cinsel taciz

İlk derece mahkemesince temyiz isteminin reddine dair verilen 22.01.2015 tarihli Ek karar temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçesi gösterilmek suretiyle temyiz isteminin reddine dair verilen Ek karar usul ve kanuna uygun olduğundan, sanık müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle Ek kararın ONANMASINA, 02.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/21225, Karar No: 2012/26890, Tarih: 17.12.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/21225 E.  ,  2012/26890 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 17.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/11835, Karar No: 2018/22279, Tarih: 16.10.2018

**22. Hukuk Dairesi         2018/11835 E.  ,  2018/22279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı şirkette tamirci ustası olarak çalıştığını, ... sözleşmesini ücretlerinin ödenmemesi sebebiyle haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek bir kısım işçilik alacakları talebinde bulunmuştur.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iddialarının yerinde olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının ... sözleşmesinin haklı sebep yokken davalı tarafından feshedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında, davacının fazla mesai ücreti alacağının ödenip ödenmediği noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Somut olayda; davacının davalı işverene gönderdiği ihtarname konusu dönem ile ilgili alacak ödendiğinden bozma ilamı doğrultusunda bu dönem dışlanmak suretiyle talep konusu alacaklar 11.01.2017 tarihli ek rapor ile tekrar hesaplamış, mahkemece davacının kararı temyiz etmediği davalı yararına müktesep hak oluşturduğu gerekçesiyle fazla mesai ücreti yönünden bozma kararı öncesi ödeme mahsuplu miktar üzerinden karar verilmiştir.

İhtarname konusu ödeme 01/07/2010-31/05/2011 arası dönemi kapsadığından bu dönem dışlanmak suretiyle süreden mahsup yapılmışken, bir kezde fazla mesai ücretinden mahsup edilmesi doğru olmamıştır. Bozmada fazla mesai ücretinden yapılan mahsubun dikkatten kaçması maddi hataya dayalı olup davalı lehine kazanılmış hak oluşturmayacağından, ihtarname konusu edilen ve karşılığı ödendiği için dışlanan çalışma dönemi dışında kalan çalışma süreleri için hesaplanan miktar üzerinden fazla mesai ücreti talebi hakkında bir karar verilmesi gerekir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 16/10/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1874, Karar No: 2020/181, Tarih: 22.01.2020

**15. Hukuk Dairesi         2019/1874 E.  ,  2020/181 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı bozmaya uyularak verilen hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş, davalı vekili tarafından duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... geldi. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan sözleşmenin feshi, mahrum kalınan kira bedelinin ve uğranılan zararın tahsili istemlerine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın taraf vekillerince temyizi üzerine Yargıtay 23. Hukuk Dairesi’nin 19.03.2018 tarih, 2016/1156 Esas ve 2018/2232 Karar sayılı kararı ile bozulmuş, mahkemece bozma ilâmına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne, taraflar arasında düzenlenen kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshine, 18.000,00 TL mahrum kalınan kira gelir bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline dair verilen karar, taraf vekillerince yasal süresi içinde temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Taraflar arasında ... 5. Noterliği’nin 18.10.2011 tarih ve 14434 yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Kat Karşılığı Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi düzenlenmiş olup, davacı arsa sahibi, davalı ise yüklenicidir. Davacı arsa sahibi vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı şirket arasında düzenlenen sözleşme ile davalı şirketin müvekkiline ait ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, 13 parsel sayılı taşınmaz üzerine yapılacak binadan 6 adet dairenin müvekkiline verilmesi ve inşaat ruhsatı alım itibaren itibaren 20 ay sonra dairelerin teslim edilmesi hususlarının kararlaştırıldığını, müvekkilinin kiracısını 30.000,00 TL ödeyerek tahliye ettiğini, arsayı

davalıya teslim ettiği halde davalı şirketin inşaata başlamadığını ileri sürerek, sözleşmenin iptâline, müvekkilinin mahrum kaldığı kira bedeli olan 18.000,00 TL ile kiracısına tahliye için ödediği 30.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, davalı vekili cevap dilekçesinde; kiracının arsadan tahliye edilememesi ve sözleşme tarihinden sonra belediye tarafından ilâve kat verilmesinin beklenmesi nedeniyle inşaata başlanamadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 473. maddesinin 1. fıkrası hükmüne göre; yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, iş sahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir. Taraflar arasında düzenlenen ... 5. Noterliği’nin 18.10.2011 tarih ve 14434 yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Kat Karşılığı Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi’nin 5. maddesinde inşaat süresinin yapı ruhsatı alınmasından itibaren 20 ay olduğu kararlaştırılmıştır. Dosya kapsamındaki deliller ve tarafların beyanlarından inşaat yapılacak arsa üzerindeki kiracının 31.05.2012 tarihinde tahliye edildiği anlaşılmaktadır. Yapı ruhsatının alınması için sözleşmede öngörülen bir süre bulunmamaktadır. Bu halde dava tarihi itibariyle TBK’nun 473/1. fıkrasında belirtilen erken fesih koşullarının oluşup oluşmadığının tespiti için, inşaat yapılacak yerin boşaltıldığı tarihten itibaren yüklenici tarafından ne kadarlık süre içerisinde binanın yıkım ve yapı ruhsatının alınabileceği, makul süreye göre yapı ruhsatının alınabileceği tarihe 20 aylık inşaat süresi eklendiğinde tespit edilecek bu tarihten itibaren 18.12.2013 dava tarihine kadar geçen süreye göre yüklenici temerrüdünün gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarının araştırılması gerekir (Yargıtay 15. HD. 26.04.2011 T. 2010/2618 E. 2011/2549 K. ve 15.10.2018 T. 2018/1277 E. 2018/3790 K.).

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 139. maddesinin 1. fıkrası hükmüne göre; iki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise herbiri alacağını borcuyla takas edebilir. Davalı yüklenici cevap dilekçesi ve savunmalarında sözleşme konusu işin ifası zımnında yapı ruhsatı aldığını ve bununla ilgili masraflar da yaptığını ileri sürerek mahsup itirazında bulunmuştur. Davalı yüklenici davacı arsa sahibi yararına sözleşme konusu iş ile ilgili iş yapmış ya da yapı ruhsatı almış ve bunlar için kendisi masraf yapmış ise bunların bedelini davacı arsa sahibinin alacağından mahsubunu istemekte haklıdır. Mahsup itirazında bulunabilmek için cevap süresi içerisinde ileri sürülmesi zorunlu olmadığı gibi karşı dava açılarak talep edilmesi de zorunlu değildir. Mahsup talebi itiraz niteliğinde olduğundan yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi, mevcut delillere göre anlaşılması halinde mahkemece de kendiliğinden gözetilir (Yargıtay 15. HD. 15.07.2010 T. 2010/3016 E. 2010/4126 K.).

Bu durumda mahkemece, davalı yükleniciye takas-mahsup talebi ile ilgili yaptığı harcamalara ilişkin belgelerini ibraz etmesi için süre verilip, bunların sıhhati de gerekirse araştırıldıktan sonra konusunda uzman teknik bilirkişi marifeti ile gerekirse mahallinde inceleme yapılarak, sözleşme konusu inşaat yapılacak yerdeki kiracının 31.05.2012 tarihinde arsa üzerindeki binayı tahliye etmiş olması göz önünde tutularak bu tarihten itibaren ne kadarlık süre içerisinde davalı yüklenicinin binayı yıkıp molozları kaldıracağı ve yapı ruhsatı

alabileceği, dava tarihine kadar gerçekleştirdiği imalâtı ve yaptığı işin aşamasının dosya kapsamına göre ne olduğu, makul süreye göre yapı ruhsatının alınabileceği tarihe 20 aylık inşaat süresi eklendiğinde dava tarihi itibariyle yüklenici temerrüdünün ya da 6098 sayılı TBK’nın 473. maddesi 1. fıkrasında belirtilen şekilde süreden önce dönme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ve mevcut delillerle sunulacak belgelere göre davalı yüklenicinin yaptığı ve davacı yararına olan yapı ruhsatı masraflarının miktarı konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp kanıtlanırsa arsa sahibinin istemekte haklı olduğu alacak miktarından mahsup edilmek suretiyle fesih, alacak ve mahsup itirazı ile ilgili olarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanlış değerlendirme ile yazılı hüküm tesisi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacının tüm, davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, 2.540,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay'daki duruşmada vekille temsil olunan davalıya verilmesine, ödenenden 5766 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile yapılan değişiklik gereğince Harçlar Kanunu 42/2-d maddesi uyarınca alınması gereken 218,50 TL Yargıtay başvurma harcının mahsup edilerek, varsa fazla alınan temyiz harcının temyiz eden davalıya iadesine, fazla alınan temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 22.01.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.