muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/3804, Karar No: 2012/6775, Tarih: 16.03.2012

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/3804 E.  ,  2012/6775 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, 13.11.2010 ile 20.11.2010 tarihlerini kapsayan döenemde davalı tarafla yurt dışı seyahati için tur-kayıt sözleşmesi imzaladıklarını, ancak tur başlamadan bir gün önce düşmek sureti ile ayağını incittiğini, üç günlük istirahat raporu aldığını bu nedenle tura katılamadığını, sözleşme kapsamında tam kapsamlı sigorta bedeli de ödediğini, tur iptalinin de sigorta poliçesi kapsamında olması nedeni ile ödediği paranın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1000 TL sinin sözleşme tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı, davacı yan ile imzaladıkları tur- kayıt sözleşmesinin "iptal- vazgeçme" başlıklı 3. maddesinde tüketicinin rezarvasyonu, kendisinin on günlük mutat iştigaline engel rahatsızlığını tam teşekküllü devlet hastanesinden alınacak çift imzalı resmi bir rapor ile belgelemesi halinde ancak iptal hakkına sahip olduğunu ancak davacının özel bir poliklinikten aldığı tek imzalı raporun davacıya iptal hakkı vermediğini savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, her ne kadar sözleşmenin iptal ve vazgeçme başlıklı 3. maddesinde belirtilen şartların davacının aldığı raporda yer almadığı anlaşılsa da, on günden az sıhhı raporu olan kişinin çalışması mümkün değil iken seyahat etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve bu durumun hukukun genel ilkelerine aykırı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davacı ile davalı ... arasında 23. 10.2010 tarihli Tur- Kayıt Sözleşmesi imzalanmıştır. Davacı, seyahatten bir gün önce düşmesi nedeni ile tura katılamadığını belirterek hizmet için ödediği bedelin tahsilini istemiştir. 4077 sayılı Kanun’un 6/C maddesinde “Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten uzun bir

2012/3804-6775

süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.” Düzenlemesi mevcuttur.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin, içeriği itibariyle paket-tur sözleşmesi olduğu anlaşılmaktadır. Davacının turun başlamasından bir gün önce düşerek ayağını incitmesi nedeniyle davacının tura katılamadığı konusunda uyuşmazlık yoktur. Davacı, hizmet bedelini turun başlamasından önce ödemesine rağmen, tura katılamadığı için davalılar tarafından verilecek hizmetlerden yararlanamamıştır.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin, içeriği itibariyle paket-tur sözleşmesi olduğu anlaşılmaktadır. Davacının turun başlamasından bir gün önce düşerek ayağını incitmesi nedeniyle davacının tura katılamadığı konusunda uyuşmazlık yoktur. Davacı, hizmet bedelini turun başlamasından önce ödemesine rağmen, tura katılamadığı için davalılar tarafından verilecek hizmetlerden yararlanamamıştır.

Sözleşmesinin iptal ve vazgeçme başlıklı 3. maddesine göre, “Tüketici rezarvasyonunu, kendisinin on günlük mutat iştigaline engel rahatsızlıklarını tam teşekküllü devlet hastanesinden alınacak çift imzalı resmi bir rapor ile belgelemesi halinde iptal hakkına sahiptir. Gezi tarihine 14 gün ve ya daha az kala yapılan iptallerde her ne sebeple olursa olsun paket içerisindeki uçak bileti hizmeti tüketiciden tahsil edilecektir."

Paket Tur Sözleşmeleri Uygulama Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 10. maddesinde yer alan “Sözleşme metninde veya müstakil herhangi bir belgede tüketicinin bu Yönetmelikte yer alan haklarını kullanmaktan feragat ettiğine dair veya seyahat acentasının bu Yönetmelikten kaynaklanan yükümlülüklerini sınırlayan veya ortadan kaldıran kayıtlar geçersizdir.” düzenlemesi karşısında, davacının sözleşmenin iptal ve vazgeçeme başlıklı 3. maddesi nedeniyle bir talepte bulunamayacağından da bahsedilemez.

Bu durumda davacının, sözleşmede yer alan hizmetler ile sunulan hizmetler arasındaki farkı talep hakkı bulunmaktadır. Bir başka ifade ile tura katılamaması nedeniyle davacının, davalıların yapmadığı masrafların tazmin edilmesini talep hakkının bulunduğunun kabulü ile davalının ise yapmış olduğu zorunlu masraflara katlanma yükümlülüğünün olmadığının kabulü gerekir.

Mahkemece, davacının tazminini isteyebileceği meblağın tespiti yönünden konusunda uzman bilirkişi incelemesi yaptırılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 103.50 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 16.3.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/496, Karar No: 2022/837, Tarih: 27.12.2022

**Ceza Genel Kurulu         2022/496 E.  ,  2022/837 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi: 9. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Sayısı : 544-786

Katılanlar : 1- ..., 2- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Çocuğun basit cinsel istismarı suçundan sanık ...’ın TCK'nın 103/1-a maddesi delaletiyle 103/1-1. cümle, 43/1, 53 ve 63. maddeleri uyarınca 11 yıl 3 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve mahsuba ilişkin Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesince verilen 28.11.2019 tarihli ve 159-388 sayılı hükmün, katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesince 04.06.2020 tarih ve 544-786 sayı ile hüküm kısmının 2. maddesinde yer alan “103/1-a madde ve fıkrası delaletiyle” ibaresi yerine “103/1-b delaletiyle” yazılarak istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

Bu hükmün de sanık ve müdafisi ile katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 17.03.2022 tarih ve 16794-2463 sayı ile;

“Sanık ile müdafisinin temyiz istemlerinin incelenmesinde;

İlk derece mahkemesince yüzlerine verilen kararla ilgili kanuni süresinde istinaf kanun yoluna başvurmayan sanık ile müdafisinin söz konusu hükmü sanık aleyhine değiştirmeyen Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyize hakları bulunmadığından, vaki temyiz istemlerinin 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi gereğince reddine,

Katılan Bakanlık vekilinin vekâlet ücretine yönelik temyiz isteminin incelenmesine gelince;

5271 sayılı CMK'nın 288 ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler nazara alınıp aynı Kanun’un 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık hâlleri ile katılan Bakanlık vekilinin temyiz dilekçesinde belirttiği nedenler de gözetilerek yapılan değerlendirmede, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından gerçekleştirilen inceleme neticesinde vaki istinaf başvurusunun esastan reddine dair kurulan hükme yönelik temyiz sebepleri yerinde görülmediğinden, katılan Bakanlık vekilinin temyiz isteminin 5271 sayılı CMK'nın 302/1. madde ve fıkrası gereğince esastan reddiyle hükmün onanmasına,” karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 05.05.2022 tarih ve 82030 sayı ile;

"...1- İtirazın konusu ilk derece mahkemesinin hükmünü istinaf etmeyen sanık müdafisinin bölge adliye mahkemesinin (BAM) esastan red kararını temyize hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2- Anayasa’nın ‘Hak arama hürriyeti’ kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrasının;

‘Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.’,

Anayasa'nın ‘Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması’ başlıklı 13. maddesinin;

2- Anayasa’nın ‘Hak arama hürriyeti’ kenar başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrasının;

‘Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.’,

Anayasa'nın ‘Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması’ başlıklı 13. maddesinin;

‘Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.’,

CMK’nın ‘Kanun yollarına başvurma hakkı’ başlıklı 260. maddesinin;

‘(1) Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve bu Kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır.

(2) Ağır ceza mahkemelerinde bulunan Cumhuriyet savcıları, ağır ceza mahkemesinin yargı çevresindeki asliye ceza mahkemelerinin; bölge adliye mahkemesinde bulunan Cumhuriyet savcıları, bölge adliye mahkemelerinin kararlarına karşı kanun yollarına başvurabilirler.

(3) Cumhuriyet savcısı, sanık lehine olarak da kanun yollarına başvurabilir.’,

Aynı Kanun’un ‘Avukatın başvurma hakkı’ başlıklı 261. maddesinin;

‘Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişilerin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir.’,

‘Yasal temsilcinin ve eşin başvurma hakkı’ başlıklı 262. maddesinin;

‘Şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresi içinde kendiliklerinden başvurabilirler. Şüphelinin veya sanığın başvurusuna ilişkin hükümler, bunlar tarafından yapılacak başvuru ve onu izleyen işlemler için de geçerlidir.’,

CMK'nın ‘Temyiz isteminin reddi’ başlıklı 298. maddesinin;

‘Yargıtay, süresi içinde temyiz başvurusunda bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa, temyiz istemini reddeder.’,

Hükümlerini içerdikleri anlaşılmaktadır.

CMK'nın ‘Temyiz isteminin reddi’ başlıklı 298. maddesinin;

‘Yargıtay, süresi içinde temyiz başvurusunda bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa, temyiz istemini reddeder.’,

Hükümlerini içerdikleri anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine ‘...ile adil yargılanma’ ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (Sözleşme) yorumlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir. Mahkemeye erişim hakkı ilk derece mahkemesine dava açma hakkının yanı sıra itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise anılan yollara başvurma hakkını da içerir. Bu hak, suç isnadına ilişkin uyuşmazlıklarda da uygulanabilir bir haktır. Bu bağlamda mahkemeye erişim hakkı; hakkında suç isnadı bulunan bir kimsenin bu isnatla ilgili olarak bir mahkeme tarafından bu isnadın yerinde olduğu ya da olmadığı yönünde bir karar verilmesini isteme, itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise anılan yollara başvurma hakkını da içerir (AYM, 27/1/2021, Başvuru Numarası: 2018/34309).

Ceza Yargılamasında kanun yollarına başvurma hakkının kimlere ait olduğu CMK’nın 260 ve devamı maddelerde düzenlenmiştir. Buna göre savcı, şüpheli, sanık ve kanuna göre katılan sıfatını almış olanlarla, katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş ve fakat katılan sıfatını kazanacak derecede suçtan zarar görmüş bulunanlar, şüpheli ve sanığın müdafi, katılanın avukatı, şüpheli ve sanığın yasal temsilcisi ve eşi kanun yollarına başvurabilirler. Kanunumuzun düzenlemeleri dikkate alındığında, kanun yollarına başvuru hakkı, yargılamanın konusunu oluşturan suçtan, ceza ilişkisinden ve bu ceza ilişkisine yönelik karardan hukuki menfaatleri etkilenenlere tanınmıştır. Bu hak Anayasa'nın 36. maddesinde yazılı olduğu üzere temel hakların korunması bağlamında düzenlenmiştir. Bu hakkın sınırlandırılması Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen koşulları yerine getirilmediği müddetçe Anayasa’nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. CMK'nın 298. maddesinde temyiz isteminin hangi hâllerde reddedileceği belirlenmiş olup CMK'nın 260 ve devamı maddelerine göre hâkim veya mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurma hakkı bulunanlardan, ilk derece mahkemesinin hükmünü istinaf etmeyen tarafın bu hükmü aleyhine değiştirmeyen Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz edemeyeceğine dair yorumun, CMK'nın 298. maddesinde ile açıkça düzenlenmemiş olması nedeniyle hak ihlali niteliğinde bir hukuka aykırılık olduğu, Anayasal bir hakkın yorum yoluyla daraltılmasının mümkün olmadığı düşüncesine varılmıştır.

3- Somut olayda; ilk derece mahkemesinin sanık ...'ın atılı çocuğun cinsel istismarı suçundan dolayı mahkûmiyetine dair hükmünün sanık müdafinin yüzüne karşı 28.11.2019 tarihinde tefhim edildiği, sanık müdafinin 26.12.2019 tarihinde dilekçe ile hükmü istinaf ettiği, ilk derece mahkemesince tefhimden itibaren yedi gün içinde istinaf edilmemesi nedeniyle istinaf isteminin 26.12.2019 tarihli ek kararla istinaf isteminin reddine karar verildiği, sanık müdafisinin bu karara karşı başvuruda bulunmadığı, hükmün sanık aleyhine katılan Bakanlık vekilinin istinafı üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi tarafından incelenerek esastan ret kararı verilmesi üzerine sanık müdafisince BAM kararına karşı temyiz isteminde bulunulduğu, yukarıda açıklanan ilkeler gözetildiğinde bu istemin işin esasına girilerek incelenmesi gerektiği hâlde Yüksek Dairenin itiraza konu kararı ile temyiz isteminin reddine karar verilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiği düşüncesi varılmış ve bu karara karşı CMK'nın 308. maddesi gereğince sanık ... lehine itiraz olağanüstü kanun yoluna başvurmak gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulü ile, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 17.03.2022 tarih ve 2021/16794 esas, 2022/2463 karar sayılı ret ve onama kararlarının kaldırılması, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 04.06.2020 tarih ve 2020/544 esas, 2020/786 karar sayılı kararına yönelik sanık müdafisinin temyiz isteminin katılan Bakanlık vekilinin temyiz istemi ile birlikte değerlendirilip işin esasına girilmek suretiyle 16.10.2020 tarihli tebliğnamede yazılı görüş de nazara alınarak yeni bir karar verilmesi," görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 9. Dairesince 21.09.2022 tarih ve 7540-8030 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanık hakkında Yerel Mahkemece özel hayatın gizliliğini ihlal etmek suçundan kurulan beraat hükmüne yönelik istinaf başvurusu Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesince esastan reddine karar verilmek suretiyle kesinleşmiş olup itirazın kapsamına göre inceleme, çocuğun basit cinsel istismarı suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik yapılan istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi kararı ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda kurulan hükme yönelik istinaf kanun yoluna süresinde başvurmayan sanık ve müdafisinin, Bölge Adliye Mahkemesi hükmünü temyiz etmeye hakkı bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Sanık ... hakkında katılan mağdur ...’a yönelik çocuğun basit cinsel istismarı suçunu işlediği iddiasıyla açılan kamu davası üzerine Çarşamba Ağır Ceza Mahkemesince 28.11.2019 tarih ve 159-388 sayı ile; katılan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin yokluğunda, sanık ve müdafisinin yüzüne karşı sanığın mahkûmiyetine karar verildiği, bu hükme karşı gerekçeli karar kendisine 30.12.2019 tarihinde tebliğ edilen katılan Bakanlık vekili tarafından 02.01.2020, sanık müdafisi tarafından ise 25.12.2019 tarihlerinde istinaf başvurusunda bulunulduğu ancak sanık tarafından istinaf başvurusunda bulunulmadığı, Yerel Mahkemece 26.12.2019 tarihli ek karar ile sanık müdafisince süresinde yapılmayan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesine rağmen sanık müdafisince ek kararın istinaf edilmediği,

Katılan Bakanlık vekilinin istinaf başvurusu üzerine inceleme yapan Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesince verilen istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine ilişkin 04.06.2020 tarihli ve 544-786 sayılı kararın; sanığa 29.06.2020, sanık müdafisine 01.07.2020 ve katılan Bakanlık vekiline 02.07.2020 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine bu kararı; sanığın 02.07.2020, sanık müdafisinin 03.07.2020 ve katılan Bakanlık vekilinin 07.07.2020 tarihlerinde temyiz ettikleri,

Yargıtay 9. Ceza Dairesince 17.03.2022 tarih ve 16794-2463 sayı ile; ilk derece mahkemesince yüzlerine verilen kararla ilgili kanuni süresinde istinaf kanun yoluna başvurmayan sanık ile müdafisinin, söz konusu hükmü sanık aleyhine değiştirmeyen Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyize hakları bulunmadığından, temyiz istemlerinin CMK'nın 298. maddesi uyarınca reddine karar verildiği,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 05.05.2022 tarih ve 82030 sayı ile; ilk derece mahkemesi hükmüne karşı istinaf kanun yoluna başvurmayan tarafın da Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz edebileceği, temyizin reddi ve onama kararlarının kaldırılarak temyiz istemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle olağanüstü itiraz kanun yoluna başvurulduğu,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusunda isabetli bir çözüme ulaşılabilmesi bakımından öncelikle adil yargılanma ilkesi ile istinaf ve temyiz kanun yollarına ilişkin genel bir değerlendirme yapılması yerinde olacaktır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde hüküm altına alınan "Adil yargılanma hakkı" hukukun üstünlüğü ile adalete erişimi koruyan ve kişilerin ceza muhakemesinin ilk aşaması olan soruşturmanın başından itibaren açık ve adil bir şekilde yargılanmalarını teminat altına alan mutlak bir hak olup kişilerin hukuk devleti kuralları içinde makul sürede yargılanmasını öngörür. Adil yargılanma hakkı hukuk devleti ilkesinin bir gereği olup bireyler için bir hak, devlet için ise bir görevdir. Adil yargılanma hakkının amacı, yargılamanın doğru, hakkaniyete uygun ve adil bir biçimde yerine getirilmesini sağlamaktır.

Adil yargılama, ceza muhakemesi hukukunda, sanığa ve mağdura tanınan hakların tümü ve insan hakları ihlal edilmeden yapılan yargılama olarak tanımlanmakta olup soruşturma ve kovuşturma evrelerinin tamamında geçerli olan bir hak olarak karşımıza çıkmaktadır. Daha önce soruşturma veya kovuşturmaya tabi tutulmuş olan bireyin, aynı fiilden dolayı tekrar soruşturmaya veya kovuşturmaya tabi tutulması ve hatta buna tabi tutulabileceği endişesi taşıması adil yargılanma hakkı ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Adil yargılanma hakkının bir uzantısı olan adalete erişim bir hak olarak kabul edilmektedir (Coulon, Jean-Marie/Roche, Marie-Anne Frison: 'Le Droit D’Accès à la Justice', Sous La Direction de Rémy Cabrillac/Marie-Anne Frison-Roche ve Thierry Revet, Les Libertés et Droits Fondamentaux, Dalloz, Paris 2001, s.437 vd.). Adalete erişim konusundaki bir çalışmada, yeni yasa, yeni yargıç ve yeni yargı etiğine dikkat çekilmektedir (Coulon, Jean-Marie/Roche, Marie-Anne Frison, 2001, s.438, dipnot:1’de, E.Michelet: Nouveau Code, Nouveau Juge, Nouvelle Éthique, in Mélanges R.Perrot, Dalloz, 1996, pp.277-297.). Adalete erişim bir hak olduğu için, bu hakkın kullanımı yoluyla yasanın yorumu, anlaşılabilirliği ve dolayısıyla yararlanılabilirliği sağlanmakta, içtihatlar bu şekilde oluşmaktadır. Adalete erişim hakkı, yargıya başvurma (dava açma), güvence oluşturan yasa yollarına başvurma ve yargı kararının uygulanmasının sağlanmasını isteme haklarını güvenceye almaktadır (Coulon, Jean-Marie/Roche, Marie-Anne Frison, 2001, s.446-449.). Temyiz yasa yolu, erişim hakkının adli yargıda zirveye ulaşmasını sağlamaktadır.

Yargılama makamlarının verdikleri kararlarda bir aykırılık veya yanılma olması durumunda bu hataları giderme yetkisi "kanun yolu" adı verilen denetim ile sadece yargılama makamları tarafından yapılabilir. Kanun yolu, aykırılıkları gidermek ve isabetli karar verilmesini sağlamak bakımından, sanık ve katılan için olduğu kadar toplum için de büyük bir teminat olduğundan, bir insan hakkıdır (Feridun Yenisey - ... Nuhoğlu, Ceza Muhakemesi Hukuku, 5. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2017, s. 859, 860).

Bu anlayışa paralel olarak, Anayasa’nın 36. maddesinde, herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu vurgulanmış, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde de yargılamada sanığa tanınması gereken asgari haklar belirtilerek adil yargılanma hakkının kapsamı belirlenmiştir.

Aynı şekilde, 25.03.2016 tarihi itibarıyla iç hukukumuzun bir parçası hâline gelen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) Ek 7 numaralı Protokolü’nün "Cezai Konularda Temyiz Hakkı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında;