muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/123, Karar No: 2021/493, Tarih: 21.10.2021

Daha önce aralarında husumet bulunmayan taraflar arasında; hesap yüzünden çıkan tartışma sonucunda, sanık ... ile işletme sahibi ... ve ...’nın hesaba itiraz eden ... ile mücadele ettikleri bir sırada, iş yerine girmeye çalışan maktulü engellemek isteyen ...’nın ani bir kararla kapıya doğru koşarak elindeki sopayla tek darbe ile yere düşürdüğü maktulün yerden kaldırılarak kapının önündeki araca bindirildikten sonra arkadaşı olan ... tarafından önce bir yakınının evine götürüldükten sonra fenalaşması üzerine kaldırıldığı hastanede vefat etmesinden ibaret eyleme, sanık ...’ün iştirak iradesiyle katıldığına ya da eylemi gerçekleştiren faile destek vererek eylemi kolaylaştırdığına dair şüpheden arındırılmış kesin kanıtların elde olunamadığı gibi olay yerinde bulunan ve olay anından itibaren yaklaşık iki gün sonra dinlenen tanıklar tarafından, adı geçen sanığın maktule sopayla vururken görülmediği açıkça beyan edilmiştir. Tanıkların bazılarının ifadelerinden çıkarılabilecek en aleyhe sonuç, sanığın yerde yatan maktulün başında elindeki sopa ile beklemesidir. Maktulün başında bir adet ölümcül yara mevcut olup, diğer önemsiz yaranın yere düşerken oluşması kuvvetle muhtemeldir. Gerek mahkûmiyet kararı veren ilk derece mahkemesi, gerekse Yargıtay Yüksek 1. Ceza Dairesi tarafından en önemli delil olan otopsi raporunun ayrıntılarına yer verilmeden rapor içeriğine uygun düşmeyecek şekilde birden fazla yaranın bulunduğu kabul edilerek haklarında dava açılan üç failin de olay üzerinde fiili hakimiyet kurduğu kabul edilmiş, oysa otopsi raporunda ölümcül tek yaradan bahsedilmesine karşın, kafada tespit edilen diğer yaranın maktulün yere düşmesi sırasında da oluşabilecek kadar önemsiz bir lezyon olduğu dikkate alınmamıştır. Ayrıca mahkûmiyet kararı veren ilk derece mahkemesi tarafından şart teorisinden yola çıkılarak sanık ...’ün sorumluluğuna gidilirken, bir taraftan sanığın hareketi olmasaydı neticenin gerçekleşmeyeceği kabul edilirken, diğer taraftan sanığın hangi hareketi olmasaydı neticenin gerçekleşmeyeceği ya da başka bir deyişle sanığın hangi hareketi ile netice arasında nedensellik bağının ne şekilde kurulduğu denetime olanak sağlayacak şekilde açıklanmamıştır. Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulunun sayın çoğunluğu tarafından, aynı konumdaki ...’nın eyleme iştirak etmediği kabul edilirken, sanık ...’ün sopayla yerde yatan maktulün başında beklemesi öldürme eylemine yardım olarak kabul edilerek kanaatimizce çelişkiye düşülmüştür. Zira aynı yerde bekçi olarak çalışan sanığın, işletme sahibi ile birlikte hesaba itiraz eden ... ile mücadele ederken diğer fail tarafından tek darbe ile yere düşürülen maktulün yanına gitmesi son derece doğal bir davranıştır. Olay yerine gittiğinde, maktul yere düşürülmüş, sanığın da yerde yatan maktule vurduğuna dair herhangi bir iddianın dahi ileri sürülmediği gibi itiraz kapsamı dışındaki ...’nın da maktulün yere düşmesinden sonra herhangi bir hareketi tespit edilememiştir

. Zira aynı yerde bekçi olarak çalışan sanığın, işletme sahibi ile birlikte hesaba itiraz eden ... ile mücadele ederken diğer fail tarafından tek darbe ile yere düşürülen maktulün yanına gitmesi son derece doğal bir davranıştır. Olay yerine gittiğinde, maktul yere düşürülmüş, sanığın da yerde yatan maktule vurduğuna dair herhangi bir iddianın dahi ileri sürülmediği gibi itiraz kapsamı dışındaki ...’nın da maktulün yere düşmesinden sonra herhangi bir hareketi tespit edilememiştir. Dolayısıyla sanığın, olay yerine gitmesinden sonra doğal olarak ...’ya engel olmadığı da söylenemez. Zira ölümle sonuçlanan eylemin hareket kısmı zaten sona ermiş olup, bu aşamadan sonra öldürme eylemine iştirak etmek mümkün olmayacaktır. Gerek müşterek faillikte, gerekse şeriklikte iştirak iradesinin olaydan önce ya da en azından olay anında bulunmasının zorunlu olduğu hususunda, gerek uygulamada gerekse öğretide herhangi bir duraksama bulunmamaktadır. Elindeki sopayla, yerde yatmakta olan maktulün bulunduğu yere giden sanık ...’ün eylemini, öldürme eylemine yardım etmek şeklinde niteleyen sayın çoğunluğun görüşünün, Yargıtayın iştirak hükümleri ile ilgili olarak hiç bir duraksamaya yer vermeksizin kabul ettiği kriterlere dayanarak oluşturduğu ve uzun yıllar içerisinde yerleşik uygulamaya dönüştürdüğü içtihatlarına aykırı olacağı gibi suç politikasında izlenen maddî adalet amacına ulaşmak için uyulması gereken başlıca ana ilkeler arasında yer alan kusursuz suç ve ceza olmaz ilkesi ve bunun doğal sonucu olarak hukuk devleti ilkesine de aykırı olacağı açıktır. Zira, cezanın, failin eyleminden dolayı kınanabilmesi durumunda uygulanabilmesini ifade eden kusur ilkesi, çağdaş ceza hukukunda ceza sorumluluğunun en önemli özelliğidir. Bu ilke, bir yandan kusursuz bir kimseye ceza verilemeyeceğini öngördüğü gibi, diğer yandan faile kusurundan daha ağır bir cezanın uygulanmasını da yasaklar. İlkel ceza hukuklarında görülen kişinin kusuruna bakılmaksızın neticeden sorumluluğun (Erfolgshaftung) çağdaş ceza hukukunda yeri yoktur. 5237 sayılı TCK'nın 21. maddesi suçun oluşmasını kastın varlığına bağlı tutarak, bilerek ve istenerek suçun işlenmesini temel kusurluluk şekli olarak kabul etmiş, 22. madde ise taksirle işlenen eylemlerin ancak kanunun açıkça belirttiği durumlarda cezalandırılacağını öngörmüştür. Bunun gibi, sonuç nedeniyle ağırlaşmış suçlarda en azından taksir düzeyinde bir kusurun aranması (m. 23), kusur ilkesi bakımından yeni yasanın getirdiği çağdaş ceza hukukuna uygun önemli bir düzenleme olmuştur. Kusur ilkesinin doğal sonucu 'ceza sorumluluğunun bireyselliği ilkesi’ dir. İnsanları, başkalarının eylemlerinden dolayı cezalandıran totaliter rejimlerin insanlığa getirdiği acı deneyimlerden sonradır ki, bir kimsenin yalnız kendi hareketinden sorumlu olabileceği esasının anayasalarda yer alması gerekli görülerek, 1982 Anayasamızın 38. maddesi sözü geçen ilkeye yer vermiştir. Yeni TCK'nın 20. maddesi ise 'Ceza sorumluluğu şahsîdir

. Kusur ilkesinin doğal sonucu 'ceza sorumluluğunun bireyselliği ilkesi’ dir. İnsanları, başkalarının eylemlerinden dolayı cezalandıran totaliter rejimlerin insanlığa getirdiği acı deneyimlerden sonradır ki, bir kimsenin yalnız kendi hareketinden sorumlu olabileceği esasının anayasalarda yer alması gerekli görülerek, 1982 Anayasamızın 38. maddesi sözü geçen ilkeye yer vermiştir. Yeni TCK'nın 20. maddesi ise 'Ceza sorumluluğu şahsîdir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz' hükmüyle ceza sorumluluğunun bireyselliğine ilişkin anayasal ilkeyi Ceza Kanunu kapsamına almıştır.

Gerek objektif sorumluluk esasına dayanan düzenlemelere yer veren 765 sayılı Kanun döneminde, gerekse kusurluluk esasına dayanan 5237 sayılı Kanun dönemindeki Yargıtay içtihatlarında; iştirak iradesi içerisinde hareket etmeyen failler sadece kendi hukuka aykırı hareketlerinden sorumlu tutulmuş, kendi iradesinin dışında işlenen suçlardan dolayı asla sorumlu tutulmamışlardır. Örneğin sahte evrakı düzenleyerek, başka bir kişiye veren sanık evrakın niteliğine göre sadece resmi evrakta sahtecilik ya da özel evrakta sahtecilik suçundan sorumlu tutulurken, iştirak iradesi içerisinde hareket etmeyen diğer sanığın sahte evrakı kullanarak sağlamış olduğu haksız kazançtan sorumlu tutulmadığı gibi evrak içeriğinde yaptığı değişiklikten dolayı ağırlaşan suçtan dahi sorumlu tutulmamıştır. Aksine düşünce de; silah satıcılığı yapan sanığın sattığı silahlarla iştirak iradesi olmadığı gibi hiç tanımadığı şahıslar tarafından işlenen bütün suçlardan, uyuşturucu madde ticareti yapan sanığın, kendisi tarafından yapılan satıştan sonra hiç tanımadığı failler tarafından gerçekleştirilen sonraki bütün satışlardan; sorumlu tutulması gerekir ki böylesine bir kabulün; çağdaş hiç bir ceza kanununun kabul etmediği şart teorisinin kabul edilmesi sonucunu doğuracağı ve buna bağlı olarak hukuk devleti ilkesinin zedeleneceği kaçınılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkacaktır. Objektif sorumluluk esasına dayanan düzenlemelere yer veren 765 sayılı Kanun döneminde anılan Kanun'un 452 ve 463, gibi maddelerin çağdaş cezalandırma sistemine uymadığından bahisle benzeri düzenlemelere yer vermeyerek kusur ilkesini kabul eden 5237 sayılı Kanun döneminde, objektif sorumluluk esasından çok daha ağır yaptırımların içtihat yoluyla yasaya dahil edilmesinin bütün çağdaş hukuk sistemlerinde olduğu gibi bizim hukuk sistemimizin de olmazsa olmazı olan kanunilik ilkesine aykırı olacağı tartışmayı gerektirmeyecek kadar açıktır.

Yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere, ister müşterek fail ister şerik olarak suça iştirak eden birden fazla failin birlikte suç işleme iradesi ile hareket etmesi gerektiği hususunda gerek doktrinde gerekse uygulamada herhangi bir duraksamanın bulunmaması, itiraz kapsamı dışındaki faillerle birlikte çıkarılan hesaba itiraz eden ... ile mücadele eden sanığın, direnme kapsamı dışındaki ... tarafından gerçekleştirilen öldürme eylemine iştirak iradesi içerisinde hareket ederek fiili hakimiyet kurduğuna ya da eylemin icrasını kolaylaştırdığına dair herhangi bir iddianın dahi ileri sürülmemiş olması, görgü tanıklarının en aleyhe olan beyanlarının kabul edilmesi hâlinde dahi elindeki sopa ile itiraz kapsamı dışındaki ...’nın eyleminin sona ermesinden sonra maktulün yattığı yere gitmekten başka bir eylemi tespit edilemeyen sanığın elindeki sopa ile olay yerinde bir süre beklemesinin TCK’nın 37 ya da 39. maddesi kapsamına girebilecek hareketlerden olmadığının açıkça anlaşılması karşısında; sanık hakkında kasten adam öldürmek suçundan dolayı maddi gerçeğe uygun yasal gerekçelerle beraat kararı veren ... Bölge Adliyesi 1. Ceza Dairesi tarafından verilen beraat kararına yönelen temyizin esastan reddine karar verilmesi gerekirken, olayın bitmesinden sonra elindeki sopa ile maktulün yattığı yere giden sanığın öldürme eyleminin icrasını ne şekilde kolaylaştırdığı açıklanmadan öldürme olayına yardım ettiğinden bahisle direnme kararının bozulmasına dair sayın çoğunluğun görüşüne iştirak edilmemiştir." gerekçesiyle,

Beş Ceza Genel Kurulu üyesi ise; "Sanık ...’in, sanık ...'ın işlediği kasten öldürme suçuna iştirakinin sabit olmadığı" görüşüyle,

Karşı oy kullanmışlardır.

4- Sanık ...'in kasten öldürme suçuna iştirakinin TCK’nın 37. maddesi kapsamında “müşterek faillik” mi, yoksa aynı Kanun'un 39. maddesi kapsamında “yardım eden” niteliğinde mi olduğu:

Beş Ceza Genel Kurulu üyesi ise; "Sanık ...’in, sanık ...'ın işlediği kasten öldürme suçuna iştirakinin sabit olmadığı" görüşüyle,

Karşı oy kullanmışlardır.

4- Sanık ...'in kasten öldürme suçuna iştirakinin TCK’nın 37. maddesi kapsamında “müşterek faillik” mi, yoksa aynı Kanun'un 39. maddesi kapsamında “yardım eden” niteliğinde mi olduğu:

Sanık ...’ın tüm evrelerde sanık ...’in kendisinden sonra elindeki sopayla maktule hamle yaptığını veya vurduğunu savunduğu ve tanık ...’in 17.06.2015 tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığınca kendisine sorulması üzerine verdiği “Yanılmıyorsam ...’ün de elindeki sopayı ...’ye salladığını gördüm. Ancak ...’ye salladığı sopa isabet etmedi. Zaten ... aldığı darbenin etkisi ile yerde yatmaktaydı.” şeklindeki beyanın sanık ...’ın savunmasıyla örtüştüğü anlaşılmış ise de olay tarihinde iş yerinde müşteri olarak bulunan tanıklar ... ve ...’in 24.03.2015 tarihli kolluk ifadelerinde her üç sanığın da ellerindeki sopalarla yerde yatan maktulün başında beklediklerini belirtmeleri, yine iş yerinde müşteri olarak bulunan tanık ...’nın 24.03.2015 tarihli kolluk ve 25.05.2016 tarihinde yapılan keşif sırasında alınan ifadelerinde maktule vurduğunu görmemekle birlikte sanık ...’in sanık ... tarafından maktule sopayla vurulduğu sırada elinde sopayla beklediğini açıklaması, inceleme dışı olayın katılanı ...’un 25.05.2016 tarihli keşif sırasında verdiği ifadesinde diğer sanıklarla birlikte kendisine vurduğu sırada sanık ...’in kendisini bırakıp maktule vurma gibi bir ihtimalinin bulunmadığını anlatması ve iş yerinde kasiyer olarak çalışan tanık ...’in tüm evrelerde sanık ...’in maktule vurduğunu görmediğini belirtmesi hususları birlikte değerlendirildiğinde sanık ...'in kasten öldürme suçuna iştirakinin TCK’nın 39. maddesi kapsamında “yardım eden” niteliğinde olduğu kabul edilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Üyeleri ... ve ...; "İtiraza konu olayda sayın çoğunluk ile aramızdaki görüş farkının temelini sanık ...’ün maktul ...’nin öldürülmesiyle sonuçlanan eyleme diğer sanık ...’nın yanında TCK’nın 37/1. maddesi bağlamında “fail” olarak katıldığı yönündeki düşüncemiz oluşturmaktadır.

Yapılan yargılama ve incelenen dosya kapsamına göre;

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Üyeleri ... ve ...; "İtiraza konu olayda sayın çoğunluk ile aramızdaki görüş farkının temelini sanık ...’ün maktul ...’nin öldürülmesiyle sonuçlanan eyleme diğer sanık ...’nın yanında TCK’nın 37/1. maddesi bağlamında “fail” olarak katıldığı yönündeki düşüncemiz oluşturmaktadır.

Yapılan yargılama ve incelenen dosya kapsamına göre;

Suç tarihinde, mağdur ... ile maktul ...’nin sanık ...’nın işletmekte olduğu alkollü restorana geldikleri, bir süre sonra ... tarafindan hesabın istendiği, aynı yerde garsonluk yapan ve işletme sahibi sanık ...’nın kardeşi olan sanık ...’nın getirdiği hesabın fazla bulunması nedeniyle çıkan tartışmada önce mağdur ve maktulün işletmeden çıkarak araçlarına gittikleri, ...'ın dışarıya kadar götürdüğü hesabın bulunduğu tabağı ...'un kırdığı, ardından ...'un tekrar içeri girerek kasa bölümünde ödeme amaçlı olarak 70 TL verdiği ve üstünü tamamlamak için kredi kartlarını denediği ancak limitinin yetersiz olduğu ve ödemenin gerçekleştirilemediği, barda müzisyen olarak çalışan tanık ...'in daha önceden mağdur ve maktulü tanıması nedeniyle hesabı üstlendiği, ancak tartışmanın sona ermediği gibi kavgaya dönüştüğü, bu aşamada olaya aynı iş yerinde çalışan sanık ...’ün de dahil olduğu, mağdur ... ile olan kavganın ötesinde sanıklar ... ve ...’ın ellerindeki odun parçaları ve sopalarla saldırdıkları maktule vurdukları, başına aldığı darbelerin etkisiyle yere düşen maktulün götürüldüğü hastanede künt kafa travmasına bağlı kafatası kemik kırıkları ile birlikte beyin kanaması ve beyin doku harabiyeti sonucu hayatını kaybettiği olayda;

5237 sayılı TCK’nın 37. maddesi bağlamında, kanunda tanımlanan haksızlığı yalnız başına gerçekleştiren kişiye doğrudan fail (müstakil fail) denir (örneğin, bir kişiyi bıçakla yaralayan kişi yaralama suçunun doğrudan failidir). Doğrudan fail, işlediği suçun gerektirdiği ceza ile cezalandırılır. Kanunda tanımlanan haksızlığın birden fazla suç ortağı tarafından müştereken gerçekleştirildiği durumda ise müşterek faillik suç konusudur (m. 37/1) (örneğin, bir kişiyi her birisi bıçak kullanan 3 kişi bıçaklarla yaralamak suretiyle öldürdüklerinde, her üçü de kasten öldürme suçunun müşterek failidir).

Müşterek (ortaklaşa) faillikte; birlikte suç işleme kararına bağlı olarak, suçun icrai hareketlerinin birlikte gerçekleştirilmesi ve dolayısıyla, suç oluşturan eylemin icrası üzerinde ortaklaşa hakimiyet kurulması söz konusudur. Burada, birlikte suç işleme kararının yanı sıra, eylem üzerinde müşterek hakimiyet kurulduğu için, her bir suç ortağı fail statüsündedir. Müşterek faillikten bahsedebilmemiz için iki koşul bulunmaktadır. Buna göre, öncelikle, failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır, ayrıca suçun işlenişi üzerinde müşterek hakimiyet kurulması gerekir.

Somut olay bu açıdan değerlendirildiğinde, otopsi raporuna göre maktulde birden fazla yaranın bulunması, mağdur ...'un sıcağı sıcağına alınan ilk beyanına göre sanıkların üçünün de ellerindeki sopalarla kendisine ve maktule vurduklarını ifade etmesi, maktule yönelik gerçekleşen eylem bakımından alınan tanık beyanlarında ise sanıklar ... ile ...’in ellerindeki odun parçaları ve sopalarla maktule vurduklarının sabit olması karşısında, eylemin gerçekleştirilmesi aşamasında verdikleri ortak karar ve fikir-irade birliği doğrultusunda sanık ...’in ...' ın eylemine onun yanında yer alarak katılmak suretiyle maktul ...'a yönelik kasten öldürme suçunu 'fail' sıfatıyla işlediği gözetilerek TCK'nın 37 ve 81. maddeleri uyarınca cezalandırılması gerektiğinden sayın çoğunluğun sanığın öldürme eylemine TCK’nın 39. maddesi kapsamında 'yardım eden' olarak katıldığına ilişkin aksi yöndeki düşüncesine iştirak etmiyoruz." düşüncesiyle,

Beş Ceza Genel Kurulu üyesi ise; "Sanık ...’in, sanık ...'ın işlediği kasten öldürme suçuna iştirakinin TCK'nın 37. maddesi uyarınca müşterek faillik kapsamında olduğu" görüşüyle,

Karşı oy kullanmışlardır.

5- Sanık ... hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma şartlarının bulunup bulunmadığı:

Her ne kadar sanık ...'ın yakalandıktan sonra Taşova Sulh Ceza Hâkimliğince SEGBİS aracılığıyla alınan 10.10.2015 tarihli ifadesinde çoğul ifadeler kullanarak ... ile birlikte maktulün de kendilerine küfür ettiğini ileri sürmüş ise de Cumhuriyet Başsavcılığınca SEGBİS aracılığıyla alınan 12.10.2015 tarihli ifadesinde ve sonraki evrelerde maktul tarafından sanık ...'e küfür edildiğine ilişkin herhangi bir anlatıma yer vermediği, gerek sanık ...'in gerekse diğer sanık ...'ın hiçbir evrede maktulün küfür ettiğine ya da saldırıda bulunduğuna ilişkin savunmada bulunmadıkları ve bu yönde herhangi bir tanık anlatımı da bulunmadığı gözetildiğinde; sanık ... hakkında kasten öldürme suçu bakımından haksız tahrik hükmünün uygulanma şartlarının bulunmadığı sonucuna ulaşılmalıdır.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Dört Ceza Genel Kurulu üyesi; "Sanık ... hakkında kasten öldürme suçu bakımından haksız tahrik hükmünün uygulanma şartlarının bulunduğu" görüşüyle karşı oy kullanmışlardır.

Bu itibarla sanıklar ... ve ... hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının bulunmadığına ve sanık ...'a yüklenen kasten öldürme suçunun sabit olmadığına ilişkin ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin direnme gerekçesinin isabetli olduğuna, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin bozma kararlarının kaldırılmasına, sanıklar ... ve ... hakkındaki usul ve kanuna uygun direnme kararına konu hükümlerin onanmasına; sanık ...’e yüklenen kasten öldürme suçunun sabit olmadığına ilişkin direnme gerekçesinin ise isabetli olmadığına, direnme kararına konu bu hükmün sanık ...'in, sanık ...'ın işlediği kasten öldürme suçuna yardım eden sıfatıyla iştirak ettiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 03.07.2019 tarihli ve 1496-2118 sayılı hükmündeki sanıklar ... ve ... hakkında haksız tahrik hükmünün uygulanma koşullarının bulunmadığına ve sanık ...'a yüklenen kasten öldürme suçunun sabit olmadığına ilişkin direnme gerekçelerinin İSABETLİ OLDUĞUNA,

2- Sanık ...’e yüklenen kasten öldürme suçunun sabit olmadığına ilişkin direnme gerekçesinin İSABETLİ OLMADIĞINA,

3- Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 19.03.2019 tarihli ve 5879-1701 sayılı bozma kararlarının KALDIRILMASINA,

4- Sanıklar ... ve ... hakkındaki usul ve kanuna uygun ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 03.07.2019 tarihli ve 1496-2118 sayılı direnme kararına konu hükümlerinin ONANMASINA,

5- Sanık ... hakkındaki ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 03.07.2019 tarihli ve 1496-2118 sayılı direnme kararına konu hükmün ise, sanığın kasten öldürme suçuna iştirakinin TCK’nın 39. maddesi kapsamında “yardım eden” niteliğinde olduğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

6- Dosyanın mahalline iadesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, bir kısım uyuşmazlık bakımından 05.10.2021 tarihinde yapılan birinci müzakerede yeterli çoğunluk sağlanamadığından, 21.10.2021 tarihinde yapılan ikinci müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15669, Karar No: 2012/21608, Tarih: 06.11.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/15669 E.  ,  2012/21608 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Resmi kuruluşların yargı harcından bağışık tutulabilmesi için genel bütçeye dahil idareler arasında yer alması veya özel kanunlarında yargı harcından muaf olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir. Diğer harçlardan bağışık tutulma, yargı harcını kapsamaz.

..., 02.11.2011 tarihinde yürürlüğe giren 662 sayılı K.H.K.'nın 58. maddesi uyarınca genel bütçeli idareler arasından çıkartılarak özel bütçeli idareler arasına alınmıştır. Bu nedenle 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi hükmünden kaynaklanan yargı harçlarından muaf değildir.

Mahkeme hükmü, davalı idare tarafından süresinde verilen dilekçe ile temyiz edilmişse de, peşin yatırılması gereken harç ödenmemiştir. HUMK.nun 434/son maddesi uygulanmak suretiyle bu eksiklik giderildikten sonra,

Birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 06.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2826, Karar No: 2012/13205, Tarih: 03.07.2012

**10. Hukuk Dairesi         2012/2826 E.  ,  2012/13205 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No : 656-739

Dava, davalı işyerindeki çalışmaların 506 sayılı Yasanın Ek-5, 6, 7 ve 39. maddeleri kapsamında geçtiğinin tespiti ile fark primlerin geçmişe etkili olarak gecikme tazminatı ile birlikte tahsili, ayrıca tespit edilen sürelerin Yasada belirtilen yaş hadlerinden indirilerek, emeklilik işlemleri sırasında dikkate alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yazılı biçimde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın kabulüne dair ilk hüküm, Dairemizin 21.10.2008 gün 2008/13412-13135 sayılı ilamıyla; “Basım ve gazetecilik işyerindeki çalışma koşulları nedeniyle itibari hizmet süresinden yararlanabilmek için, yasada öngörülen iki koşulun birlikte gerçekleştiğinin belirlenmesi gereklidir. Bunlardan birinci koşul, sigortalının basım ve gazetecilik işyerinde çalışmış olmasıdır. Ancak bu koşulun araştırılıp saptanmasında; işyeri, dar anlamda muhakkak ve sadece gazete basımıyla uğraşan bir basımevi olarak düşünülmeyip, yasanın açık amacı göz önünde bulundurularak söze değil öze üstünlük tanıyan bir yaklaşımla basım işinin nitelikleri yönünden gerekli inceleme yapılarak sonuca varılmalıdır. İkinci koşul ise, yine aynı maddenin II. Alt Bendinin (a-f) işaretli alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerden birinin çalışma koşulları kapsamında ayrıca gerçekleşmiş bulunmasıdır.

Davacının, davalı işverene ait işyerindeki çalışmalarının itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçip geçmediğinin tespiti amacıyla bilirkişi kurulunun katılımıyla yapılan keşifte, işyerine ilişkin gözlemler keşif tutanağına yansıtılmadığı gibi; hükme dayanak alınan bilirkişi raporu da, konuya ilişkin mevzuatın irdelenmesi ve işyeri ortamında bulunduğu belirtilen sağlığa zararlı maddelere ilişkin soyut bilgilere yer veren içerikle düzenlenmiştir. Anılan rapor, yukarıda sayılan iki koşulun varlığını ortaya koyabilmek açısından, işyerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları; bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler, hangi bölümlerdeki çalışmalarda anılan yasada sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kalındığı ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerden olup olmadığı yönlerini, işyeri üretim planına dayalı şekilde ayrı ayrı inceleyip bireyselleştirme işlemini içermediği gibi; davacının çalışma koşulları ile yasanın aradığı etkenlere maruziyeti konusunda da somut irdeleme içermemektedir.