muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/35265, Karar No: 2013/9498, Tarih: 03.04.2013

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/35265 E.  ,  2013/9498 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

A- Sanıklar ... ve ... hakkında yapılan incelemede;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimin takdirine göre, sanıklar ... ve ... müdafiilerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve yasaya uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,

B- Sanık ... hakkında yapılan incelemede;

1- 26.03.2003 tarihli iddianame ile Bulgaristan uyruklu ... ve .... oğlu 1982 doğumlu ... hakkında kamu davası açıldığı halde 28.04.2006 tarihli duruşmada kollukça yapılan araştırmada sanığın isminin ... olup halen cezaevinde Tekirdağ Kapalı Cezaevinde tutuklu bulunduğunun tespit edildiği, cezaevinden gelen yazıda da sanığın isminin ... olduğunun bildirildiği ve 30.11.2006 tarihli duruşmada ise sanığın iddianamedeki kimlik bilgilerinin kendisine ait olduğunu, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına geçtiğini ve adını da değiştirdiğini beyanla gerçek isminin ... olduğunu beyan ettiği, mahkemece yapılan araştırmada sanığın nüfus kaydına ulaşılamadığı ve Bulgaristan makamları ile yapılan istinabe sonucu sanığın ... olduğunun tespit edildiği anlaşılmakla, sanık hakkında düzenlenen iddianameki kimlik bilgileri düzeltilmeden ve sanığa gerçek kimlik bilgileri ile düzeltilen iddianame okunup buna göre savunması alınmadan hüküm kurulması,

2- Gerekçeli karar başlığında ... yazıldığı halde gerekçe ve hüküm kısmında ... yazılması suretiyle hükmün karıştırılması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafiinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 03.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9864, Karar No: 2024/5536, Tarih: 04.06.2024

**9. Ceza Dairesi         2021/9864 E.  ,  2024/5536 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2012/40 E., 2015/141 K.

Sanık hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305. maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260/1. maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ - OLAY VE OLGULAR

1. Sanık hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarını işlediği iddiası ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 103/1-b delaletiyle 103/2, 103/6, 35/1-2 ve 109/2, 109/3-f, 109/5, 32/2, 53/1-2, 57/1-7 ve 63/1-2

maddeleri uyarınca, açılan kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda, Kırşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 06.10.2015 tarihli ve 2012/40 Esas, 2015/141 Karar sayılı kararı sanığın çocuğun cinsel istismarı suçundan 5237 sayılı Kanun'un 103/1-b, 103/1, 62/1, 53/1. maddeleri uyarınca 6 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan aynı Kanun'un 109/2, 109/3-f, 109/5, 53/1. maddeleri uyarınca 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar vermiştir.

2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca onama ve bozma görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Sanık Müdafiinin Temyiz İsteği

Sanığın amacının katılan mağdureyi hürriyetinden yoksun kılmak olmadığına, suç kabul edilse dahi ortada tek suç olduğuna ve bunun da cinsel taciz suçu olduğuna, Adana Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi raporunda sanığın psikolojik rahatsızlığı olduğunun belirtildiğine, sanığa verilen cezanın çok yüksek olduğuna, eylemin teşebbüs aşamasında kaldığına, mahkumiyet kararının bozulması gerektiğine ilişkindir.

B. Katılan Mağdure Vekilinin Temyiz İsteği

Kararı temyiz ettiklerine ilişkindir.

III. GEREKÇE

A. Çocuğun Cinsel İstismarı Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, hükümde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, hükümde hukuka aykırılık görülmemiştir.

B. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Sanığın çocuğun cinsel istismarı suçunu işlendiği sırada ve eylemle sınırlı süreyle katılan mağdurenin iradesiyle hareket edebilme imkanının ortadan kaldırılmasının kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturmayacağı, kişinin vücudunun suçun konusu olması nedeniyle katılan mağdurenin hareket edebilme özgürlüğü ortadan kaldırılmadan bu suçun işlenemeyeceği nazara alındığında, katılan mağdurenin olay günü yolda yürüdüğü esnada sanığın arkasından gelip sarılıp ağzını kapattığı, katılan mağdurenin de çantası ile sanığa vurduğu ve aralarında arbede çıktığı esnada tarafların yere düşerek dere kenarına doğru yuvarlanması ve orada cinsel istismar eylemine maruz kalması ve bu fiil dışında katılan mağdurenin hürriyetini kısıtlayan başkaca bir hareketin bulunmaması karşısında, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun kanuni unsurları itibarıyla oluşmadığı gözetilerek sanığın müsnet suçtan beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

A. Çocuğun Cinsel İstismarı Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçenin (A) bölümünde açıklanan nedenlerle Kırşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 06.10.2015 tarihli ve 2012/40 Esas, 2015/141 Karar kararında sanık müdafii ve katılan mağdure vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

B. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçenin (B) bölümünde yer alan nedenlerle Kırşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 06.10.2015 tarihli ve 2012/40 Esas, 2015/141 Karar sayılı kararına yönelik sanık müdafii ve katılan mağdure vekilinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,04.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15500, Karar No: 2016/16797, Tarih: 08.12.2016

**8. Hukuk Dairesi         2016/15500 E.  ,  2016/16797 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

KARAR

İncelenmesi gerekli bulunduğundan;

1-Borçlu ... nin ilk kuruluşlarından itibaren tüm ortakları ile hisse devirlerini ve faaliyet adreslerini gösterir ticaret sicil kayıt örneklerinin;

2-Borçlu .....'nin bünyesinde haciz tarihi olan 11.9.2014 tarihinden itibaren geriye doğru çalışanların tamamının listesini gösterir ... kayıtlarının;

3-Borçlu şirketin haciz yapılan, " ...." adresindeki işine son verdikten sonra faaliyette bulunup bulunmadığının tespitini sağlayacak tüm vergi kayıtlarının, ayrıca 3.kişi şirketin hangi tarihler arasında hangi adreslerde ne işle iştigal ettiğinin ilgili vergi dairelerinden sorularak buna ilişkin yazı cevabının dosyaya eklenmesi,

4-Dava konusu hacizde hazır bulunan.....ın haciz tarihi itibari ile davalı 3.kişi şirket ile borçlu şirketin ortağı, yetkilisi ya da müdürü (başka bir konumla çalışıyorsa bu durumun tespiti ile) olup olmadığının ilgili ticaret odasından sorularak buna ilişkin yazı cevabının temin edilip eklenmesinden sonra gönderilmesi için dosyanın Mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 8.12.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5000, Karar No: 2014/14552, Tarih: 22.05.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/5000 E.  ,  2014/14552 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmazlara gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazı yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 22.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/42896, Karar No: 2017/23365, Tarih: 26.10.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/42896 E.  ,  2017/23365 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalıya ait işyerinde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi sözleşmeli statüsünde memur unvanıyla görev yapmakta iken, kurumun özelleştirilmesi kapsamında 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun Ek 29. maddesine ve atıfta bulunduğu 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un 22. maddesi kapsamında kamu kurumuna atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilen ve kamu kurumuna atanan davacının, TİP sözleşmeye göre Kamu Personeline gelen zamların uygulanması gerekirken, artış ve ödemelerin maaşına uygulanmaması sebebiyle hak kaybına uğradığı ve nakil il muhaberindeki ücretin de eksik ödenmiş olduğunu, dava konusu artışların dikkate alınması suretiyle maaş nakil ilmuhaberenin yeniden düzenlenerek; düzenleme tarihi itibari ile davacının ücretinin mahkemece yeniden tespitine, davalı nezdinde çalıştığı dönemde eksik ödenen ek ödeme ve denge tazminatlarının ve buna bağlı olarak değişen maaş tutarına uygulanan ikramiye tutarları farkının tespitini ve en yüksek mevduat faizi ile davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının davalı şirketin eylem ve işlemlerinden kaynaklı hak kaybına uğramadığının belgelerle sabit olduğunu, davacının kendi isteği ile kamu kurum ve kuruluşlarına atanmasının yapıldığını ve halen 657 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığını, maaş nakil ilmühaberinin mevzuata uygun olarak tanzim edildiğini, benzer taleplerle iş ve idare mahkemelerinde açılan davaların görev ve esas yönünden reddedildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, Uyuşmazlık Mahkemesinin uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesi ile iş mahkemesinin görevsizlik kararını kaldırma kararı üzerine yapılan yargılama sonunda, davacının 5473 Sayılı Kanun, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 3. maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin, Ek II sayılı cetvelde yer alan kurumlarda çalışan sözleşmeli personele yapılan artışlardan yararlanması, maaş nakil ilmuhaberinin buna göre düzenlenmesi ve 2006/1, 2006/3 ve 2007/1 nolu tebliğde yer alan ek ödemelerden de yararlanması gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizin 02.06.2016 tarihli bozma ilamı ile davacı ile ilgili tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararlar getirtilerek, davacının 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3. maddesinde öngörülen ek ödeme kapsamındaki unvan, kadro ve pozisyonunda çalışıp çalışmadığı ve bu bağlamda ek ödemeden yararlanacak personel statüsünde olup olmadığı belirlenerek; kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde ise 406 sayılı Kanun'un Ek. 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı tespit edilerek, bunlara bağlı olarak hak kazanmasına rağmen ödenmeyen bir alacağının bulunup bulunmadığı ve memurlara yapılmış olan ve davacının yararlanması gereken artışlara göre nakil ilmuhaberinin eksik düzenlenip düzenlenmediği konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde bozulmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ve yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davalı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Mahkemece bozma sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda bozma ilamında yer alan hususlarla ilgili olarak dava dosyasına yeni bir bilgi, belge girmediğinden dosya kapsamına göre daha önce yapılan tespit, değerlendirme ve hesaplama tutarlarını değiştirecek yeni bir husus saptanmadığı belirtilerek bozma öncesi hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit edilen veriler esas alınmıştır.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verildiğinde bozma gereklerinin yerine getirilmesi yasal bir zorunluluktur. Bozma ilamında yapılması gereken işlemler izah edilmiştir. Bu doğrultuda Mahkemece, davacı ile ilgili tüm bordrolar, ücret ve mali haklarına ilişkin işverence alınan tüm işletmesel kararlar getirtilmeli, davacının 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3. maddesinde öngörülen ek ödeme kapsamındaki unvan, kadro ve pozisyonunda çalışıp çalışmadığı ve bu bağlamda ek ödemeden yararlanacak personel statüsünde olup olmadığı belirlenmeli; kapsam dışı nakle tabi olarak çalıştığı dönemde ise 406 sayılı Kanun'un Ek. 29 ve sözleşmenin 7. maddeleri uyarınca aynı statüde kamuda çalışan ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek II. cetveline tabi çalışanlara uygulanan artışlardan yararlandırılıp yararlandırılmadığı tespit edilerek, bunlara bağlı olarak hak kazanmasına rağmen ödenmeyen bir alacağının bulunup bulunmadığı ve memurlara yapılmış olan ve davacının yararlanması gereken artışlara göre nakil ilmuhaberinin eksik düzenlenip düzenlenmediği konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler kapsamında, Mahkemece bozma gereğinin yerine getirilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler kapsamında, Mahkemece bozma gereğinin yerine getirilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 26.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/11265, Karar No: 2021/460, Tarih: 12.01.2021

**4. Ceza Dairesi         2020/11265 E.  ,  2021/460 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Katılan beyanında, paylaşımın yapıldığı Başbakanlık Haber Merkezi isimli grupta yer almadığını, arkadaşlarının kendisine haber vermesi üzerine sanığın facebook isimli sosyal paylaşım sitesinde kendisi hakkında iddianamede belirtilen hakaret içerikli sözleri yazdığını öğrendiğini belirtmesi karşısında; katılanın beyanında belirttiği şahısların açık kimlik ve adres bilgileri tespit edilip, tanık sıfatıyla dinlenmesi ile Başbakanlık Haber Merkezi sayfasının kaç kişiye açık olduğu tespit edilerek sonucuna göre hakaret suçunun ihtilat öğesinin oluşup oluşmadığı kanıtlarıyla birlikte açıklanıp tartışılmadan, eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle beraat kararı verilmesi,

Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet Savcısı ile katılan ... vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 12/01/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/17410, Karar No: 2013/22422, Tarih: 26.11.2013

**10. Hukuk Dairesi         2012/17410 E.  ,  2013/22422 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı Üniversiteye yönelik davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın ise ilamında belirtildiği şekilde kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı kurum avukatı ile davalı Limitet Şirket avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 25.02.2009 tarihli iş kazası sonucu ölen sigortalı işçinin hak sahiplerine kurumca bağlanan gelirlerin, davalı Üniversite ile kazalı işvereni Limitet Şirket ve davalı ...’ndan rücuan tahsili istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları ise; 5510 sayılı Yasanın 12, 21/1, 76/4, 21/4 ve 76/son maddeleridir.

Mahkemece, davalı ... Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesine yönelik davanın husumet nedeniyle reddine, diğer davalılara yönelik davanın istek gibi kabulüne karar verilmiştir.

1-5510 sayılı Kanunun İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin sorumluluğunu düzenleyen 21’inci madde hükmü, sigortalıya ya da ölümü halinde hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerin işverenden rücuan tahsili koşulları düzenlenmiş olup; işverenin sorumluluğu için, zarara uğrayanın sigortalı olması, zararı meydana getiren olayın iş kazası veya meslek hastalığı niteliğinde bulunması, zararın meydana gelmesinde işverenin kastının veya sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketinin ve bu hareket ile meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Buradan, işverenin, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatın kendisine yüklediği, objektif olarak mümkün olan tüm tedbirleri alma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve bu nedenle iş kazası veya meslek

hastalığı şeklinde sosyal sigorta riskinin gerçekleşmesi halinde, kusur esasına göre meydana gelen zararlardan Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı rücuan sorumlu olduğu sonucu çıkarılmaktadır.

Sigortalı ya da hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken harcama ve ödemeler yönünden maddede herhangi bir sınır öngörülmemişken; bağlanan gelirler yönünden, gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamına, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere hükmedilebileceği öngörülmüştür. Ancak, sigortalıya genel sağlık sigortası kapsamında yapılan sağlık hizmeti giderlerinin işverenden rücuan tahsili 5510 sayılı Kanunun 76’ncı maddesinin 4’üncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiş olduğundan, aynı Kanunun 21’inci maddesi kapsamı dışında olduğu kuşkusuzdur.

Maddedeki “gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin” rücunun konusunu oluşturacağına ilişkin açık düzenleme karşısında; bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin hesabında nazara alınan gelir miktarındaki başlama tarihinden sonraki kanun ve katsayı değişiklikleri nedeniyle meydana gelecek artışlar Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından istenemez. Kurumun işverenden rücu hakkının hukuksal temeline gelince:

Hukuk Genel Kurulu’nun 03.02.2010 tarih, 2010/58 Esas, 2010/10-20 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; başkasına ait bir borç nedeniyle alacaklıyı tatmin eden kişinin, onun haklarını kanunda belirtilen durumda ve tatmin ettiği oranda kendiliğinden elde etmesine halefiyet denir. Rücu hakkı ise başkasına ait borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeyi amaçlayan tazminat niteliğinde bir istem hakkıdır.

Gerçekte de; halefiyet ve rücu, aynı amaca, zarar görenin (alacaklının) tatmin edilmesine yönelik birbiri ile çok yakından ilgili iki hukuksal kurum olarak görülmektedir. Nitekim; her ikisinde de, başkalarına ait borcu yerine getiren kişinin, asıl borçluya karşı bir alacak elde etmesi ve bu hakka dayanarak borçludan bir istemde bulunması bu sonucu doğrulamaktadır.

Bir borcu yerine getiren kimsenin alacaklının haklarına halef olabilmesi için halefiyetin kanunda açıkça öngörülmüş bulunması gerekir. Kanunda açıkça öngörülmediği sürece bir halefiyetin doğması mümkün değildir. Halefiyet kanununda belirtilmiş belirli durumlarda doğar. Diğer bir anlatımla halefiyet halleri sınırlı sayıda olma (numerus clausus) kuralına bağlıdır. Kanunda açıkça öngörülmediği sürece bir halefiyetin doğması mümkün değildir.

5510 sayılı Kanunun “İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasında; “iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye

değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.” hükmüne yer verilmiştir.