muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/135, Karar No: 2023/231, Tarih: 25.04.2023

.05.2012 tarihinde iki aydır âdet olmadığı için annesiyle birlikte hastaneye gittiklerinde hamile olduğunu öğrendiğini, şikâyetçi olduğunu, ek ifadesinde ise; olay sırasında evde bulunan dördüncü şahsın tanık olduğunu, ağlaması nedeniyle kendisine dokunmadığını, ilişkiye girmek istemediğini söylemesi üzerine kendisine bir şey yapmayıp arkadaşlarına; "Bu kızı gönderin!" dediğini, tanıktan şikâyetçi olmadığını, Mahkemede ise; olay tarihinde suça sürüklenen çocuk ile buluşup dolmuşla ...'de bulunan evine gittiklerini, cinsel ilişkiye girme teklifini kabul etmeyince suça sürüklenen çocuğun kendisine; "Benim abim öldü, seni de öldürürüm, kimse de duymaz!" diyerek tehdit edip tokatlamak suretiyle vajinal yoldan bir kez ilişkiye girdiğini, daha sonra eve sanık, inceleme dışı sanık ve tanığın geldiklerini, sanık ve inceleme dışı sanığın kendisiyle zorla birer kez vajinal yoldan cinsel ilişkiye girdiklerini ancak tanığın kendisiyle ilişkiye girmediğini, bu şahıslara direndiğini, bağırmak istediğini, ağzını kapattıklarını, dönerken uygulama yapan polislere de tehdit ettikleri için bir şey söylemediğini, korktuğu için olayı kimseye anlatmadığını, sanığın sürekli olarak kendisine mesaj gönderdiğini, sanığa karşılık vermediğini, ağabeyinin ağzından sanığa rahatsız etmemesine ilişkin mesaj attığını, kolluk ifadesinin doğru olduğunu ancak olay yerine suça sürüklenen çocukla birlikte dolmuşla gittiklerini, şikâyetçi olduğunu,

Katılan, kollukta; kızı olan katılan mağdurun ortaokul mezunu olduğunu, âdet olmaması sebebiyle katılan mağduru doktora götürdüğünde 2,5 aylık hamile olduğunu öğrendiğini, doktorun durumu polislere bildirmesi üzerine emniyete geldiklerini, kızının olayı tam olarak anlatmadığını ancak kızına 3-4 kişinin otomobille gezdireceğini söyleyip ...'e götürerek tecavüz ettiklerini öğrendiğini, tanımadığı bu şahıslardan şikâyetçi olduğunu, Mahkemede ise; görgüye dayalı bilgisi olmadığını, engelli olan katılan mağduru engelliler okuluna gönderdiğini, şikâyetçi olup davaya katılmak istediğini,

Tanık, aşamalarda; olay tarihinde sanığın, kendisini arayarak "Sana bir sürprizim var!" dediğini, sanığın kendisini okul çıkışında inceleme dışı sanığın kullandığı araç ile aldığını, sürprizin ne olduğunu sorduğunda söylemediklerini ancak bir kız meselesi olduğunu anladığını, gittikleri evde önceden tanımadığı suça sürüklenen çocuk ve önceden arkadaşları aracılığıyla tanıdığı katılan mağdurun olduğunu, suça sürüklenen çocuğun üzerinde sadece bir şort olduğunu, katılan mağdurun ise sütyen ve külotla bir kanepede oturduğunu, üzerine de beyaz bir çarşaf aldığını, sanıkların eve geliş sebebinin katılan mağdurla ilişkiye girmek olduğunu öğrenince sanıklara bu işin yanlış olduğunu, yapmamalarını söylediğini, bu sırada sanığın katılan mağdura odaya geçmesini söylediğini, kabul etmeyen katılan mağdura ısrar etmesi üzerine katılan mağdurun sanıkla odaya geçtiğini, yaklaşık 5-10 dakika kadar içeride kalan sanığa katılan mağdurun "Yapma!" diye seslendiğini duyduğunu, sonrasında inceleme dışı sanığın katılan mağdurun yanına gidip 3 dakika kadar kaldığını, inceleme dışı sanık çıktıktan sonra odaya kendisinin girdiğini, sorması üzerine katılan mağdurun; "Biraz zorla yaptılar!" dediğini, katılan mağdura; "Zorla yaptılarsa polise şikâyet edebilirsin!" diyerek odadan çıktığını, diğer şahıslara da "Böyle şeyler yapmayın, yeter artık, artık gidelim." dediğini, sonrasında hep birlikte ...'a dönerken polis uygulamasına denk geldiklerini, katılan mağdurun polislere bir şey söylemediğini, suça sürüklenen çocuğun kendisi evdeyken katılan mağdurla ilişkiye girmediğini, katılan mağdurda darp izi görmediğini, katılan mağdurun hem ağlamaklı olduğunu hem de güldüğünü, katılan mağdurun evden kaçmaya çalışmadığını ve bağırmadığını ancak sanıklara "Yapmayın!" dediğini, konuşulanlardan suça sürüklenen çocuk ve sanığın katılan mağdurla ilişkiye girdiğini anladığını ancak inceleme dışı sanığın katılan mağdurla ilişkiye girip girmediğini bilmediğini,

İnceleme dışı sanık, soruşturma evresinde; arkadaşı olan sanığın babasına ait fırında işçi olarak çalıştığını, çevreden başka şahıslarla ilişkisi olduğunu bildiği katılan mağdurun, çalıştığı fırının yanında gezdiğini, katılan mağdurun sanık ile arkadaş olduğunu sanıktan öğrendiğini, katılan mağdurla önceden hiçbir görüşmesi olmadığını, yaklaşık 2-3 ay önce sanık ve tanıkla birlikte, kendisinin kullandığı araçla gezdikleri sırada sanığa bir telefon geldiğini, sanığın "...'e doğru sür!" dediğini, sanığa nedenini sorduğunda, arkadaşı olan suça sürüklenen çocuğun kendisini aradığını, katılan mağdurla birlikte olduğunu ve onun evine gelmelerini istediğini söylediğini, saat 20.00 sıralarında ... ilçesi ... yolu üzerinde bulunan bir binanın 2 veya 3. katına çıktıklarını, kapıyı suça sürüklenen çocuğun açtığını, katılan mağdurun ise salonda üzerinde kıyafet olmaksızın beyaz çarşafla sarılı hâlde ve ağlar vaziyette bulunduğunu, ardından sanıkla odaya geçtiklerini, ne olduğunu sorduğu suça sürüklenen çocuğun; öğleden itibaren katılan mağdurla beraber olup rızasıyla ilişkiye girdiklerini söylediğini, sanığın 10-15 dakika odada kaldıktan sonra salona geldiğini, katılan mağdurun odada kaldığını, sanığın, kendisine; "İçeri sen de geç, bedava bulmuşsun, sen de işini gör!" demesi üzerine kızın bulunduğu odaya girdiğini, çıplak vaziyette yatan katılan mağdurun şişman olması ve göbeğinde sperm olması sebebiyle ilişkiye girmediğini, katılan mağdurun; "Amcam beni telefonla arıyor, beni evime götürün!" diyerek ağladığını, bunun üzerine ilişkiye girmeden odadan çıktığını, salondaki arkadaşlarına; "Bu kızı evine götürelim, başımıza iş açarız!" dediğini, katılan mağduru evine götürmek üzere yola çıktıklarını, ... ilçesi çıkışında polis kontrolüne girdiklerini, saat 21.00 sıralarında katılan mağduru evine bıraktıklarını, tanığın katılan mağdurun bulunduğu odaya hiç girmediğini, katılan mağdurla önce suça sürüklenen çocuk daha sonra da sanığın ilişkiye girdiklerini, kendisi ve tanığın ise katılan mağdura yönelik cinsel bir davranışta bulunmadıklarını, kapıların kilitli olmadığını, katılan mağdurun rahatsızlığının olup olmadığını bilmediğini, suçu kabul etmediğini, Mahkemede ise; sanıkla birlikte tanığı alarak ..

.00 sıralarında katılan mağduru evine bıraktıklarını, tanığın katılan mağdurun bulunduğu odaya hiç girmediğini, katılan mağdurla önce suça sürüklenen çocuk daha sonra da sanığın ilişkiye girdiklerini, kendisi ve tanığın ise katılan mağdura yönelik cinsel bir davranışta bulunmadıklarını, kapıların kilitli olmadığını, katılan mağdurun rahatsızlığının olup olmadığını bilmediğini, suçu kabul etmediğini, Mahkemede ise; sanıkla birlikte tanığı alarak ...'deki bir eve giderken sanığı, katılan mağdurun ya da suça sürüklenen çocuğun arayarak bulundukları eve çağırdığını, eve girdiklerinde salonda uzanan katılan mağdurun üzerinde çarşaf bulunduğunu, suça sürüklenen çocuğun bir odaya geçip 5-10 dakika odada kaldığını, sanık ve katılan mağdurun ise ayrı bir odaya geçtiklerini, ne yaptıklarını bilmediğini, arkadaşları olan sanık, suça sürüklenen çocuk ve tanığın katılan mağdurla ilişkiye girmesi konusunda kendisini teşvik etmelerine rağmen katılan mağdura yönelik herhangi bir cinsel davranış gerçekleştirmediğini, katılan mağdurla sanığın gülüştüklerini, sonrasında katılan mağdurun bulunduğu odaya gittiğinde katılan mağduru çıplak yatarken gördüğünü, katılan mağdurun üşüdüğünü söylediğini, evden telefon geldiğini söyleyip ağlamaklı konuştuğunu ancak ağlamadığını, bu sırada tanığın odaya girdiğini, katılan mağdurun eve gitmek istediğini söylediğini, suça sürüklenen çocuğun kendisine katılan mağdurla ilişkiye girdiğini anlatmadığını ancak öğle saatlerinde halk otobüsü ile katılan mağdurla eve geldiklerini söylediğini, katılan mağdurun üzgün ve endişeli bir hâli olduğunu, bazen de güldüğünü, katılan mağdurda zekâ geriliği olduğunu anlamadığını, suçlamayı kabul etmediğini,

Beyan etmişlerdir.

Suça sürüklenen çocuk, Savcılıkta ve Sorguda; yaklaşık 7 ay önce sanığın da aralarında bulunduğu arkadaşları ile sahilde dolaştıkları sırada katılan mağdurla tanıştıklarını, eve gittiğinde katılan mağdurun Facebook üzerinden arkadaşlık teklifinde bulunduğunu gördüğünü, bu teklifi kabul edip katılan mağdurla yaklaşık bir ay kadar yazıştıklarını, katılan mağdurun Facebook'ta 1992 doğumlu göründüğünü, bir ayın sonunda cumartesi günü sahilde buluşup gezdiklerini, bir gün sonra yine sahilde katılan mağdurla dolaşırken katılan mağdurun, ağabeyinin görebileceğini ve daha sakin bir yere gitmek istediğini söyleyerek sohbet esnasında önceki erkek arkadaşının içeceğine ilaç atarak kendisine tecavüz ettiğini anlattığını, pazar günü buluştuktan sonra saat 13.00 sıralarında halk otobüsü ile ...'te bulunan yayla evlerine gittiklerini, alt komşusunun kendilerine yemek getirdiğini, katılan mağdurla sohbet ettiklerini, aralarında duygusal yakınlaşma olduğunu, katılan mağduru öpüp okşadığını, katılan mağdurun mesaj atması üzerine kendisinden habersiz şekilde sanık ve inceleme dışı sanığın, bulundukları eve geldiklerini, bu duruma kızarak bilgisayar odasına geçtiğini, bir süre sonra bu şahısların gitmek istemesi üzerine birlikte evden ayrıldıklarını, sanığın katılan mağdurla anal yoldan ilişkiye girdiğini anlattığını, inceleme dışı sanığın da katılan mağdurun bulunduğu odaya gittiğini ancak midesi bulandığından ilişkiye girmediğini söylediğini, katılan mağdura yönelik cinsel bir davranışta bulunmadığını, mahalle arkadaşlarının tamamının katılan mağduru tanıdığını ve katılan mağdurla çıkmasını yadırgayıp "Ayıp sana!" dediklerini, katılan mağdurun 1992 doğumlu olduğunu sandığını, normal davranan katılan mağdurun herhangi bir anormalliğini görmediğini, zekâ geriliği olduğunu yeni öğrendiğini, suçlamayı kabul etmediğini, Mahkemede ise; arkadaşı olan sanık aracılığı ile tanıştıktan sonra katılan mağdurla yaklaşık 1 ay kadar Facebook üzerinden görüştüklerini, sahilde buluşup birkaç kez gezdiklerini, olay tarihinde ise katılan mağdurla ...'deki evlerine gittiklerini, diğer şahısları eve çağırmadığını, katılan mağdurla cinsel ilişkiye girmediğini, sadece öpüp okşadığını, bu şahıslar eve gelince odasına çekilip 1-2 saat odada kaldığını, yaz olduğu için sadece şortla ve tişörtle durduğunu, katılan mağdurun da çıplak olmadığını, saat 21.30 sularında evden ayrıldıklarını, dönüş yolunda katılan mağdurun çevirme yapan polislere bir şey söylemediğini, katılan mağdurun kendi isteğiyle evine geldiğini, katılan mağduru evine bıraktıktan sonra sanığın katılan mağdurla anal yoldan ilişkiye girdiğini, inceleme dışı sanığın ise ilişkiye girmediğini söylediklerini, görüşmelerinde katılan mağdurun herhangi bir anormalliğini görmediğini, katılan mağduru darp etmediğini,

Sanık, müdafii huzurunda, kollukta; yaklaşık 1 yıl önce katılan mağdurla bir arkadaş ortamında tanıştıklarını, katılan mağdurla tanıştıktan sonra sürekli olarak görüşmeye başladıklarını, aralarında duygusal ilişki olmadığını, genelde çarşı merkezinde buluştuklarını, bir akşam arkadaşı olan suça sürüklenen çocuğun kendisini cep telefonundan arayıp ... ilçesindeki evlerinde katılan mağdurla birlikte olduklarını söylemesi ve akabinde katılan mağdurun kendisini arayarak yanlarına gelmesini istemesi üzerine inceleme dışı sanığı telefonla arayarak, arkadaşı olan tanıkla kendisini ... ilçesine götürmesini istediğini, kısa bir süre sonra inceleme dışı sanığın araçla kendilerini evinin önünden aldığını, üçünün birlikte ... ilçesindeki suça sürüklenen çocuğun evine gittiklerini, evde katılan mağdur ve suça sürüklenen çocuğun bulunduklarını, salondayken katılan mağdurun, kendisine; "Sana bir şey söyleyeceğim, odaya geçelim!" dediğini, bunun üzerine odaya geçtiklerini, katılan mağdurun; suça sürüklenen çocuğun kendisini darp ettiğini, rızasıyla cinsel ilişkiye girdiğini, daha önceki buluşmalara gelmediği için kendisine tokat attığını söylediğini, yüzünde darp izleri olduğunu, ardından katılan mağdurla rızasıyla anal yoldan ilişkiye girdiklerini, vajinal yoldan ise ilişki gerçekleşmediğini, ilişki sonrası katılan mağdurun odada kaldığını, kendisinden sonra odaya giren tanığın odada birkaç dakika kaldıktan sonra dışarı çıktığını, bildiği kadarıyla tanığın katılan mağdurla ilişkiye girmediğini, yine hemen akabinde odaya girip birkaç dakika kalan inceleme dışı sanığın da katılan mağdurla ilişkiye girip girmediklerini bilmediğini, araçla katılan mağduru ikametine bıraktıklarını, olaydan sonra katılan mağdurla buluşmadıklarını ancak çarşı merkezinde görüştüklerini, 21.05

.05.2012 tarihinde katılan mağdurun "İçime boşalmadınız değil mi?" şeklinde mesaj gönderdiğini, katılan mağdura "Boşalmadık hayır!" şeklinde cevap verdiğini, mesajların telefonunda kayıtlı olduğunu, katılan mağdurun engelli raporunun olduğunu bilmediğini, kendisine bu durumdan bahsetmediğini, ilk tanıştıklarında 1992 doğumlu olduğunu söylediğini, katılan mağdurun konuşmalarında ve davranışlarında herhangi bir olumsuzluk veya anormallik fark etmediğini, katılan mağdurun kimden ve nasıl hamile kaldığı konusunda bilgisi olmadığını, çevreden katılan mağdurun çok sayıda şahısla ilişkiye girdiğini duyduğunu, Savcılıkta; önceki ifadesini aynen tekrar ettiğini, yaklaşık bir yıl dört aydır katılan mağdurla arkadaş olduklarını, sık sık mesajlaştıklarını, üç dört ayda bir de görüştüklerini, katılan mağdurda zekâ geriliği olduğunu zannetmediğini, katılan mağdurun bir gün önce kendisine; "İçime boşalmadınız değil mi?" şeklinde mesaj gönderdiğini, mesajın kayıtlı olup cep telefonunun incelenmesini istediğini, katılan mağdurla rızasıyla ilişkiye girdiğini, suça sürüklenen çocuğun ifadesini kabul etmediğini, evdeyken suça sürüklenen çocuğun katılan mağdurla ilişkiye girdiğini söylediğini, Mahkemede ise; anal yoldan ilişkiye girdiklerini söylemişse de katılan mağdurla rızası dâhilinde vajinal yoldan 1 kez ilişkiye girdiklerini, 1992 doğumlu bildiği katılan mağdurun, tavır ve davranışları itibarıyla zekâ geriliği emaresi göstermediğini, sağlıklı göründüğünü, katılan mağdurla yaklaşık 1 yılı aşkın süredir arkadaşlığı olduğunu, telefonla mesajlaştıklarını, 3-4 ayda bir de yüz yüze görüştüklerini, olay tarihinde suça sürüklenen çocuğun katılan mağdurla birlikte ...'deki evlerine gideceklerini söyleyip kendilerini de çağırması üzerine inceleme dışı sanık ve tanıkla bu eve gittiklerini, kapıyı suça sürüklenen çocuğun üzerinde şortla açtığını, katılan mağdurun ise üzerinde herhangi bir şey olmadan çarşafla uzandığını, kendisini çağırması üzerine odaya gittiklerinde, katılan mağdurun odada suça sürüklenen çocuğun kendisiyle ilişkiye girdiğini ve tokat attığını söylediğini, katılan mağdurun isteği üzerine vajinal yoldan ilişkiye girdiklerini, sonrasında katılan mağdurun bulunduğu odaya sırasıyla inceleme dışı sanık ve tanığın girip 1-2 dakika kaldıklarını, arkadaşlarının katılan mağdurla ilişkiye girip girmediklerini bilmediğini, sonrasında evden ayrıldıklarını, katılan mağdurun, kendisine; "İçime boşalmadınız değil mi?" diye mesaj attığını, katılan mağdurda darp izi olmadığını, katılan mağdurun 10 TL kontör karşılığında başka erkeklerle cinsel ilişkiye girdiğini, telefonunda "Aşkım" şeklinde kayıtlı olan şahsın kız arkadaşı ... olduğunu, katılan mağduru ise "..." olarak kaydettiğini olay günü, öncesi ve sonrasında katılan mağdurla mesajlaştığını, 1,5 yıldır arkadaşlık yaptıkları katılan mağdurun, sevgilisi olmadığını, inceleme dışı sanık adına kayıtlı ..

... olduğunu, katılan mağduru ise "..." olarak kaydettiğini olay günü, öncesi ve sonrasında katılan mağdurla mesajlaştığını, 1,5 yıldır arkadaşlık yaptıkları katılan mağdurun, sevgilisi olmadığını, inceleme dışı sanık adına kayıtlı ... numaralı telefonu kullandığını, katılan mağdurun zekâsının normal düzeyde olduğunu düşündüğünü, katılan mağdurun internet ve telefon kullanabildiğini, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen raporu kabul etmediğini,

Savunmuşlardır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

TCK'nın "Hata" başlıklı 30. maddesi, üç fıkra hâlinde;

"Fiilin icrası sırasında suçun kanunî tanımındaki maddî unsurları bilmeyen bir kimse, kasten hareket etmiş olmaz. Bu hata dolayısıyla taksirli sorumluluk hali saklıdır.

Bir suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır.

Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır." şeklinde düzenlenmiş iken, 08.07.2005 tarihli ve 25869 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5377 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile eklenen; "İşlediği fiilin haksızlık oluşturduğu hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, cezalandırılmaz." biçimindeki dördüncü fıkra ile son hâlini almıştır.

Madde gerekçesinde ise;

"Madde metninde çeşitli hata hâlleri düzenlenmiştir.

Birinci fıkrada suçun maddî unsurlarında hataya ilişkin hükme yer verilmiştir. Kast, suçun kanuni tanımındaki maddî unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Bu unsurlara ilişkin bilgisizlik, eksik veya yanlış bilgi sahibi olunması durumu ise, maddî unsurlarda hata olarak adlandırılır. Böyle bir hata kastın varlığına engel olur. Örneğin, kişi vestiyerden kendisininki zannederek başkasının paltosunu alır. Keza, kişi gece karanlığında vahşi bir hayvan zannıyla hareketli bir cisme ateş eder. Ancak, gerçekte bu hareket eden cisim bir insandır ve dolayısıyla; bu insan ölür veya yaralanır. Örnek olarak verilen bu olaylarda failin bilgisi gerçeğe uysaydı; işlediği fiil haksızlık teşkil etmeyecekti. Bu nedenle hata hâlinde kasten işlenmiş bir suçtan söz etmek mümkün değildir.

Fıkrada ayrıca, maddî unsurlarda hata hâlinde, taksirle sorumluluğa ilişkin hükme yer verilmiştir. Buna göre, meydana gelen neticeye ilişkin olarak gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olsaydı böyle bir netice ile karşılaşılmazdı şeklinde bir yargıya ulaşılabiliyorsa; taksirle işlenmiş bir suç söz konusu olur. Ancak bu durumda neticenin taksirle gerçekleştirilmesinin kanunda suç olarak tanımlanmış olması gerekir. Bu nedenle, kendisinin sanarak başkasının çantasını alan kişinin yanılgısında taksirin varlığı kabul edilse bile; kanunda hırsızlık fiilinin ancak yararlanma kasdıyla işlenebileceği belirtildiği için; böyle bir olay dolayısıyla ceza sorumluluğu doğmayacaktır. Buna karşılık, av hayvanı zannederek gerçekte bir insana ateş edip onun ölümüne neden olan kişinin bu hatasında taksiri varsa, adam öldürme kanunda taksirle işlenen bir suç olarak da tanımlandığı için, böyle bir olayda fail, taksirle adam öldürme suçundan dolayı sorumlu tutulacaktır.

Kastın varlığına engel olan hata, suçun sadece temel şekline ilişkin unsurlar hakkında değil, aynı zamanda failin daha ağır veya hafif ceza ile cezalandırılmasını gerektiren nitelikli unsurları bakımından da ortaya çıkabilir. İkinci fıkra ile kişinin, suçun nitelikli unsurlarına ilişkin hatasından yaralanması öngörülmüştür.

Hükûmet Tasarısının 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesinde düzenlemeye paralel olarak şahısta hata ve hedefte sapma hâli düzenlenmiştir.

'Şahısta hata' aslında bir ve ikinci fıkra hükümleri bağlamında düşünülmesi gereken bir durum olduğu için, bu hususa ilişkin ayrı bir hükme yer verilmesi gereksiz görülmüştür.

Keza, hedefte sapma hâli ile ilgili olarak bu madde kapsamında düzenleme yapılmasına gerek görülmemiştir. Çünkü hedefte sapma hâlinde bir hata söz konusu değildir. Bu durumda suçların içtimaı hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gereken bir sorun söz konusudur. Nitekim, uygulamada da hedefte sapma, suçların içtimaı ve özellikle fikri içtima bağlamında ele alınmaktadır.

Hükûmet Tasarısının 23 üncü maddesinin 3 üncü fıkra veya bendinde düzenlenen ‘hukuka uygunluk nedenlerinde hata’ ile ilgili hüküm, bölüm başlığına paralel olarak değiştirilmiştir. Madde metnindeki ‘hukuka uygunluk nedenleri’ yerine, ‘ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenler’ ibaresi konulmuştur. Somut olayda söz konusu nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanabilecektir. Ancak, bunun için hatanın kaçınılmaz olması gerekir. Hatanın kaçınılabilir olması durumunda ise, kişi işlediği fiilden dolayı sorumlu tutulacak ve fakat bu hata, temel cezanın belirlenmesinde göz önünde bulundurulacaktır." açıklamalarında bulunulmuştur.

Hata (yanılma); genel olarak kişinin tasavvuru ve zihninden geçirdikleri ile gerçeğin birbirine uymaması anlamına gelen bir kavramdır. Hata kural olarak iradenin oluşum sürecine etki eder ve gerçeğin yanlış biçimde tasavvuru veya bilinmesi nedeniyle irade bozulmuş olarak doğar. Failin tasavvurunun konusu, dış dünyaya ait bir şeye ilişkin olabileceği gibi normatif dünyaya (kurallar alanına) dair de olabilir. Dış dünyayla ilgili şeyin olduğundan farklı bir biçimde algılanması hâlinde unsur yanılgısından (tipiklik hatası), normatif dünyaya ait gerçekliğin farklı biçimde değerlendirilmesi hâlinde ise yasak hatasından bahsedilir. Kısaca unsur hatası, bir algılama hatası olduğu hâlde yasak hatası, bir değerlendirme hatasıdır.

Hata, kastı ortadan kaldıran veya kusurluluğu etkileyen hata olmak üzere ikiye ayrılır. Suçun maddi unsurlarında (TCK'nın 30/1. maddesi), nitelikli hâllerinde (TCK'nın 30/2. maddesi) ve hukuka uygunluk nedenlerinin maddi şartlarında (TCK'nın 30/1-3. maddesi) hata kastı kaldırır. Kusurluluğu ortadan kaldıran veya azaltan sebeplerin maddi şartlarında hata (TCK'nın 30/3. maddesi) ile haksızlık yanılgısı (yasak hatası) (TCK'nın 30/4. Maddesi) ise kusurluluğu etkileyen hata şekilleridir. Kastı kaldıran hata türüne hukuka uygunluk nedenlerinin sınırındaki yanılgıyı da eklemek gerekmektedir (TCK'nın 27/1. maddesi).

TCK’nın 30. maddesinde çeşitli hata hâlleri düzenlenmiş olup maddenin birinci fıkrasında suçun maddi unsurlarında hataya ilişkin hükme yer verilmiştir.

Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olup bu unsurlara ilişkin bilgisizlik, eksik ya da hatalı bilgi, maddi unsurlara ilişkin bir hatadır. Bu hatanın kastın varlığına engel olacak düzeyde bulunması hâlinde sanığa ceza verilmeyecektir. Suçun maddi unsurlarına ilişkin hata, eylemin suç teşkil etmesi için bulunması zorunlu hususlara ilişkin bir yanılmadır. Maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde, hata dolayısıyla taksirli sorumluluk hâlinin saklı olduğu belirtildiğinden, taksirle de işlenebilen bir suçun maddi unsurlarında tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu hataya düşülmesi kusurluluğu ortadan kaldırmayacaktır. Örneğin, gerekli dikkat ve özeni göstermeden gece gördüğü karartıya av hayvanı olduğunu düşünerek ateş eden ve bir kişinin ölümüne neden olan fail, taksirle öldürmeden sorumlu olacaktır.