muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/10814, Karar No: 2016/10044, Tarih: 04.05.2016

Bu durum karşısında iş mahkemesinde görülmekte olan, işçi alacaklarına yönelik dava sırasında, işverenin iflası halinde dahi, 2004 sayılı Kanun'un 194. maddesi uyarınca, davaya iş mahkemesinde devam edileceği, işverenin işçi alacaklarına ilişkin dava açılmadan önce iflası halinde ise yukarıda belirtilen şekilde hareket ile alacağın iflas masasına kaydedilmemesi halinde, asliye ticaret mahkemesinde kayıt kabul davası olarak açılması gerekir.

Somut olayda dava tarihi 03.08.2015 olup, dosyada bulunan .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/936 Esas ve 2015/213 Karar sayılı ilamına göre müflis davalı ...A.Ş'nin 04.06.2015 tarihi itibarıyla iflasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Buna göre dava tarihi itibarıyla davalı ... müflis haldedir. Bu husus müflis şirket yetkilisi tarafından mahkemeye 17.11.2015 tarihli dilekçe ile bildirilmesine rağmen dava dilekçesi ve gerekçeli karar dahil olmak üzere dosya kapsamında yapılması gereken tüm tebligatlar davalı müflis şirkete yapılmıştır. Oysa iflas eden şirketin, bütün hak ve borçları yasa gereği olarak iflas masasına intikal ettiğinden ve müflisin bu hak ve borçları üzerinde tasarruf ehliyeti kalkacağından husumetin iflas masasına yönetilmesi gerekecektir. Diğer yandan iflas açıldıktan sonra masaya giren tüm mal, hak ve alacaklara ilişkin dava açılması ve açılmış davanın takibi iflas idaresine aittir (İİK m. 194). Davayı müflis şirket yönünden iflas idaresinin temyiz ettiği de dikkate alındığında davalı ...' ye yapılan tebligat usülsüz olup, davada taraf teşkili sağlanmadan karar verilmiştir. Yapılacak iş; dava dilekçesi müflis davalı ... A.Ş yönünden iflas idaresine tebliğ edilip taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilip hüküm kurulmalıdır. Diğer yandan yukarıda detaylı olarak açıklandığı üzere davalı şirketin dava tarihinden önce iflas etmiş olması mahkemenin görevini de etkileyecektir. Buna göre ... dava tarihinden önce iflas ettiğinden dava konusu alacağın iflas masasına kaydedilip kaydedilmediği araştırılıp, kaydedilmemesi durumunda bu şirkete yönelik dava tefrik edilerek müflis şirket yönünden iflas kararı veren Ticaret Mahkemesinin bulunduğu yerdeki herhangi bir Ticaret Mahkemesinde kayıt kabul davası açılmak üzere görevsizlik kararı verilmeli; diğer davalı yönünden ise işin esasına girilerek bir karar verilmelidir. Mahkemece tüm bu hususlar gözetilmeksizin taraf teşkili sağlanmadan ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalıların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, 04.05.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/155, Karar No: 2024/6166, Tarih: 19.09.2024

**2. Hukuk Dairesi         2024/155 E.  ,  2024/6166 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

SAYISI : 2015/419 E., 2015/437 K.

KARAR : Davanın kabulüne

Taraflar arasındaki ana baba rızasının aranmaması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı anne vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; çocuk ...'ın, Denizli ilinde ikamet eden 1999 doğumlu ...'ın uğramış olduğu cinsel istismar sonucunda 10.05.2014 tarihinde doğduğunu, çocuğun babası olduğu iddia edilen Müslim Tuna hakkında Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı'nca adli süreç başlatıldığını, anne ile çocuğun 18 yaş altı kızların bakım ve koruma altında bulunduğu kuruluşa nakledildiğini, 22.04.2015 tarihinde anne ...'ın kurum personelince hastaneye götürülürken bebeği kuruluşta bırakıp kaçtığını ve kuruluşa bir daha geri dönmediğini, bebeğin valilik onayı ile Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğüne yerleştirildiğini belirterek adı geçen çocuğun evlat edindirme hizmetinden yararlandırılabilmesi için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun (4721 sayılı Kanun) 311 ve 312 inci maddeleri gereğince anne-baba rızasının aranmaması kararının verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı veliye tebligat yapılmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dosya üzerinden 4721 sayılı Kanunun 311 ve 312 inci maddeleri gereğince davanın kabulüne, 10.05.2014 doğumlu ...'ın evlat edindirilmesinde, ana baba rızasının aranmamasına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı anne vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı anne vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın küçüğün evlat edinen aile yanına yerleştirilmesinden önce mi sonra mı açıldığının araştırılmadığını, davanın baba Müslüm'e ihbar edilmediğini, dava dilekçesi ve sosyal inceleme raporunun da müvekkile tebliğ edilmediğini, yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini, evlatlık ilişkisinin iptali için dava açtıklarını, istinaf ve temyiz ettiklerini, Mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; davanın kabulü yönünden kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ana babanın rızasının aranmaması davasının kabulü şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ana babanın rızasının aranmaması davasının kabulü şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 311 inci ve 312 nci maddeleri; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.12.2020 tarihli ve 2017/1926 Esas, 2020/1057 Karar sayılı ilamı.

3. Değerlendirme

6100 sayılı Kanun'un 320 inci maddesinin birinci fıkrası: "Mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.” hükmü öngörmüş olup duruşma açılmadan karar verilebilmesi için, hukuken bunun mümkün olması gerekir. Ana baba rızasının aranmaması davalarında duruşma açılmadan karar verilmesini mümkün kılan ya da bu konuda hakime takdir yetkisi tanıyan yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Diğer yandan, bu dava çocuğun menfaatlerinin korunmasına yönelik olduğundan, ergin olmayan çocukların kanuni temsilcilerine davanın yöneltilmesi, gösterdikleri takdirde delillerinin toplanması ve sonucu uyarınca karar verilmesi gerekir (6100 sayılı Kanun m.26) Açıklanan bu sebeplerle, isteğin duruşma açılmak suretiyle çocuğun kanuni temsilcilerine husumet yöneltilerek incelenmesi gerekirken, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu ve taraf teşkili sağlanmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde yatıran tarafa iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

19.09.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/393, Karar No: 2023/1354, Tarih: 21.12.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2023/393 E.  ,  2023/1354 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI : 2021/5 E., 2022/8 K.

KARAR : Davanın reddine

1. Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı Yargıtay 6. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiştir.

2. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi

4. Davacı vekili dava ve 09.06.2022 havale tarihli açıklama dilekçelerinde; yüklenici firma tarafından müvekkili ve diğer hissedarlara karşı Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2019/307 Esas sayılı sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı tazminat davası açıldığını, ikinci davanın ise müvekkili tarafından yükleniciye karşı aynı Mahkemede 2019/595 Esas numarası ile açılan riskli yapı nedeniyle yıkım bedelinin tespiti davası olduğunu, yüklenici şirket vekilinin ölümle tehdidi nedeniyle duruşmaya ara veren ihbar olunan hâkimin tutanak tutmadığını, aldığı ara kararların gereklerini yerine getirmediğini, ön sorun mahiyetindeki görev itirazını bir yıla yakın süre geçmesine rağmen karara bağlamadığını, yüklenicinin açtığı davada keşif kararı alınmasına rağmen aynı gün duruşması bulunan müvekkilinin açtığı davada keşif kararı verilmediğini, maddi hatalarla ilgili taleplerinin dikkate alınmadığını, dava dosyasındaki inşaat ruhsatının aslının davacı şirket vekiline ihbar olunan hâkimin izni ile verildiğini, vekâletsiz iş görmeden kaynaklanan zararın tazmini için Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2019/582 Esas numarası ile açılan davanın 2019/307 Esas sayılı dava ile birleştirildiğini ancak delillerin toplanmadığını, kat karşılığı arsa payı sözleşmesinin feshine ilişkin belgelerin dosyaya sunulduğunu, ilgili diğer belgelerin ise celbedilmediğini, yıkım tehlikesi arz eden inşaata ilişkin tedbir ve kayyım taleplerinin karşılanmadığını, yüklenici tarafından idari yargıda açılan dava dosyasının getirtilmediğini, bu suretle hakkın yerine getirilmesinden kaçınıldığını ileri sürerek maddi tazminata ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1,00 (Bir) TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı

5. Davalı ... Hazinesi vekili; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Özel Daire Kararı

Davalı Cevabı

5. Davalı ... Hazinesi vekili; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Özel Daire Kararı

6. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 14.12.2022 tarihli ve 2021/5 Esas, 2022/8 Karar sayılı kararı ile; "...İlk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay'a gönderilmek üzere Afyonkarahisar adliyesi UYAP tevzi birimine teslim edilen dava dilekçesi tevzien Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/52 Esasına kaydedilmekle, mahkemece 28.01.2021 tarih 52-63 sayısıyla, dava dilekçesinin Yargıtay'a gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına karar verilmiş, davacı tarafın anılan kararı istinaf etmesi sonrası dava açıldıktan sonra dava dilekçesi 15.09.2021 tarihinde takriben 9 ay sonra Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'ne ulaşmıştır.

Dilekçelerin gönderilmesi safhasından sonra 18.01.2021 tarihli ön inceleme oturumu, davacı tarafın mazereti sebebiyle 15.03.2022 tarihine, yine ikinci kez mazeret bildirimi üzerine 29.05.2022 tarihine bırakılmış, davacı taraf hakim sorumluluğu sebepli eldeki davada, ayrım ve tasnif yapmadan, esas davadaki dilekçe ve eklerini her bir talep ve dilekçesinde yinelemesi sebebiyle, 29.05.2022 tarihli oturumda, HMK 31, 48 ve 194 maddesi uyarınca davacı taraftan açıklama istenmiş, 09.06.2022 havale tarihli açıklama beyan dilekçesi alındıktan sonra HMK 137/2, 140/4 uyarınca iki oturumda ön inceleme duruşması yapılamamış, 27/09/2022 tarihli oturumda ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulh olamamışlar, davacı taraf yazılı kayıtları dosyaya kazandırdığı imzalı beyanıyla belirterek talep gibi karar verilmesini istemiştir.

Davacı taraf esas davadaki talep ve dilekçe ve suretlerini her bir talep dilekçesine ekleyerek, eldeki davanın hakim sorumluluğuna bağlı dava olduğu ayrımını yapmadan, dilekçeler arasında ayrım ve tasnif yapmadan aynı dilekçe ve suretlerini defaatle yinelemiş, 4 klasör dolusu aynı dilekçe ve suretleri fiziki inceleme zorluğuna sebep olacak şekilde, müşkülatı barındırır biçimde dosyasına sunulmuştur.

Davacı taraf hakkın yerine getirilmesinden kaçınıldığından bahisle, maddi tazminat istekli davayı açmış ise de, iş bölümü ve görev itirazlarının karşılanmaması, tazminat davasında keşif kararı verilmesi, kentsel dönüşüm temelli davada keşif isteğinini karşılanmamış olması, tedbir ve kayyım isteklerinin cevap bulmamış olması, ilgili esas dosyalarında itiraz ve kanun yolu incelemesi ile tartışılması yapılacağından, bu sebeplere bağlı tazminat isteği kabule değer görülememiştir. Yapı ruhsatı aslının karşı tarafa verilmiş olması belge ibrazında müşkülata sebep olur ise de ruhsata bağlı olarak verilen bir belge sıra dahilinde incelenerek kayıt altına alınarak belediyelerce ruhsat belgesi verildiği bilindiğinden, ruhsat veren birimden suretinin alınması mümkün görüldüğünden, konuya ilişkin tazminat isteği de karışlanamamıştır. Duruşmada ölümle tehdit konusu ceza yargılamasının konusu olup bunun takip, ispat ve sonuçlandırılması da ceza yargılaması ile olacaktır.

UYAP sistemi teknolojik gelişmelere bağlı olarak adli hizmette kaliteli ve seri hizmet alınması için hizmete alınmış ise de, sistemde kayıt altına alma, sonuç çıkarma birimlerinde ayrı ayrı hizmet sağlandığından kayıt altına alınmadaki eksiklikten sonuç çıkarma birimindeki yargılama sujesinin sorumlu tutulmaması gerekir. Zira sistem bir bütün olup, yargılama sujesinin kendinin müdahil olmadığı bir durumdan ötürü sorumluluğuna gidilmesi düşünülemez. Bilakis kaydı esas merciine ulaştıracak kararı alarak dava dilekçesinin Yargıtaya gönderilmesini sağlamış, üzerine düşeni tamamlamış, bu sebeple sorumluluğu olamaz.

Herkes haklarını kullanırken dürüst davranmak zorundadır. Kimse kanuni hakkını kullandı diye kınanamaz ise de, mesleki liyakati olan ruhsata bağlı olarak mesleğini yürüten birinin talep konusu ile sınırlı ve yeterli olacak şekilde talep dilekçesini hazırlaması incelemeye yetkili merciye verme ile yetinmesi işin mahiyetine uygun düşer iken, bundan sarfınazar edilerek aynı talep ve dilekçelerin fiziki takip ve müşkülata düşürür biçimde, ayrım ve tasnifi yapılmadan, yargılama sujesi önüne getirilmesinde yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülmesine ilerlemesine hizmet ettiği düşünülemez. Aynı şekilde ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtayda açılan bir dava için gönderilmek üzere ilk basamak adli yargı merciine verilen dava dilekçesinin UYAP sistemindeki işleyiş sebepli ilgili mahkemede esas numarası alması, esastan çıkarılması ve gönderme kararına karşı istinaf edilmiş olmasında, dava dilekçesinin 9 ay sonra açılan merciye ulaşmasında, geçen süreçte, hakkın dürüstlük kuralına uygun isabetle kullanılmış olduğunu söylemeye imkan yoktur. Bir hakkın sırf ızrar gibi kullanılmasını kanun korumaz.

Hal böyle olunca, HMK 46. maddesinde sayılan hallerin varlığı ve ispatı yerine getirilmediğinden, hakların kullanılmasının dürüstlük kuralına uygun ve sakınılarak kullanılması asıl olduğundan kanuni şartları taşımadığından, tazminat istekli davanın reddi gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın sabit olmadığından REDDİNE,

2-HMK'nın 49/1. maddesi gereğince 3.000,00 TL disiplin para cezasının davacıdan tahsiline,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi 13/2. maddesi uyarınca davalı yararına takdir edilen 17.800,00 TL maktu avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Alınması gereken 80,70 TL ret harcından 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 21,40 TL harcın davacıdan alınıp Hazineye irat kaydına,

5-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6100 Sayılı Kanunun 338. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın davacıya iadesine,..." karar verilmiştir.

Kararın Temyizi

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

4-Alınması gereken 80,70 TL ret harcından 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 21,40 TL harcın davacıdan alınıp Hazineye irat kaydına,

5-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6100 Sayılı Kanunun 338. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın davacıya iadesine,..." karar verilmiştir.

Kararın Temyizi

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

8. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında Özel Dairece davanın reddine karar verildiği, kararın davacı vekiline 30.01.2023 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin 09.02.2023 havale tarihli dilekçesi ile kararı temyiz ettiği ancak temyiz harçlarını yatırmadığı, Özel Dairece miktar belirtilmeksizin temyiz başvurma ve maktu temyiz karar harçları ile 200,00 TL gider avansını tebliğden itibaren 7 günlük kesin süre içerisinde yatırması aksi hâlde temyiz isteminden vazgeçmiş sayılacağına karar verileceği ihtaratını içeren 10.02.2023 tarihli muhtıra düzenlenerek davacı vekiline tebliğe çıkarıldığı, 22.02.2023 tarihinde muhtıranın tebliği üzerine davacı vekilinin 27.02.2023 havale tarihli dilekçesi ile adli yardım talebinde bulunduğu, Özel Dairenin 27.02.2023 tarihli ek kararı ile adli yardım talebinin reddine karar verildiği, ek kararın 06.03.2023 tarihinde tebliği üzerine davacı vekilinin 06.03.2023 havale tarihli dilekçesi ile adli yardım talebinin reddi kararına itiraz ettiği ve hâlen temyiz harçlarının yatırılmamış olduğu, dosyanın ise bu hâli ile adli yardım talebinin reddi kararına ilişkin itirazın incelenmesi için Hukuk Genel Kuruluna gönderildiği, dosya Hukuk Genel Kurulunda iken davacı vekili tarafından verilen 10.03.2023 ve 30.10.2023 kayıt tarihli “Kanun Yararına Temyiz” dilekçelerinin de üst yazı ekinde hem Hukuk Genel Kuruluna hem de Adalet Bakanlığına gönderildiği anlaşılmakla;

a) Temyiz başvurusu bakımından yapılan adli yardım talebini inceleme görevinin Özel Daireye mi yoksa Hukuk Genel Kuruluna mı ait olduğu; buradan varılacak sonuca göre adli yardım talebinin reddine ilişkin Özel Dairece verilen ek karar kaldırılarak davacı vekilinin adli yardım talebinin incelenmesinin gerekip gerekmediği;

b) Hukuk Genel Kurulunca adli yardım talebi incelenerek talebin reddine karar verildiği takdirde yatırılmamış olan temyiz başvurma ve maktu temyiz karar harçlarının ve gider avansının yatırılması bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 366 ncı maddesi atfıyla uygulanması gereken aynı Kanun’un 344 üncü maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için dosyanın Özel Daireye geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği hususları ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

III. GEREKÇE

A) Birinci ön sorun yönünden:

III. GEREKÇE

A) Birinci ön sorun yönünden:

9. Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar 6100 sayılı Kanun'un 334 ilâ 340 ıncı maddelerinde düzenlenmiş olup anılan Kanun’un 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre, “Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.”

10. Mahkeme kararını adli yardım talepli olarak temyiz eden taraf, adli yardımı Yargıtaydan talep etmelidir. Yargıtay tarafından öncelikle adli yardım talebi incelenir.

11. Bu kapsamda davacı vekilinin temyiz başvurusu bakımından yaptığı adli yardım talebi hakkında karar vermeye yetkili merci, ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Özel Daire olmayıp Hukuk Genel Kurulu olduğundan Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 27.02.2023 tarihli ve 2021/5 Esas, 2022/8 Karar sayılı ek kararının ortadan kaldırılmasına karar verilerek davacı vekilinin temyiz aşamasındaki adli yardım talebinin incelenmesine geçilmiştir.

B) İkinci ön sorun yönünden:

12. Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukuki yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez, .../Özekes, .../Akkan, Mine/Taş Korkmaz, Hülya: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, İstanbul 2017, s. 2410-2411).

13. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334 üncü maddesinin birinci fıkrası, "Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

14. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukuki yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

15. Talepte bulunan kişinin adli yardımdan yararlanabilme bakımından mali yetersizlik içinde olup olmadığı, kişinin mali durumu, bu çerçevede geliri, mal varlığı, borçları ve sosyal durumu yani kendisinin ve ailesinin yaşam düzeyi ve ihtiyaçları da göz önüne alınarak her olay kendi koşullarına göre tespit edilecektir (Pekcanıtez vd s. 2417-2419).

16. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmaması için taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu özenle incelenmelidir.