muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/639, Karar No: 2017/339, Tarih: 20.06.2017

(2) Bu hüküm, konutlarının yetkili mahkemenin yargı çevresi dışında bulunmasından dolayı getirilmesi zor olan tanık ve bilirkişinin dinlenmesinde de uygulanır.

(3) Davayı görmekte olan mahkeme, zorunluluk olmadıkça, büyükşehir belediye sınırları içerisinde bulunan şikâyetçi, katılan, sanık, müdafi veya vekil, tanık ve bilirkişilerin istinabe yoluyla dinlenmesine karar veremez.

(4) İstinabe olunan mahkeme, büyükşehir belediye sınırları içerisinde ise, ilgililer kendi yargı çevresinde bulunmasa da büyükşehir belediye sınırları içerisinde yerine getirilmesi gereken istinabe evrakını geri çevirmeksizin gereğini yapar.

(5) Yukarıdaki fıkralar içeriğine göre tanık veya bilirkişinin aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle dinlenebilmeleri olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak ifade alınır. Buna olanak verecek teknik donanımın kurulmasına ve kullanılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte gösterilir' biçiminde tanzim edilmiştir.

Madde gerekçesinde;

'Maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; 'adil yargılanma' ve 'sözlülük' ilkeleri gereği ve bu konuda AİHM kararları doğrultusunda; esas hakkında hükmü verecek olan mahkemenin tanığı, sanığı bizzat kendisinin duruşmada dinlemesi zorunludur.

Maddede bu kuralın kabul edilebilen ender istisnalarından birisi düzenlenmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında; tanık veya bilirkişinin istinabe yoluyla dinlenmelerinden doğabilecek sakıncaları ortadan kaldırmak veya en aza indirmek için, esas hakkında hükmü verecek mahkemece de görüntülü biçimde izlenip soruların da sorulabileceği video yayın yönteminin olanak bulundukça uygulanması gerekli görülmüştür.

Bu sistemin, nasıl kurulup işletileceğine ve buna olanak verecek teknik donanımın kurulmasına ve kullanılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenecektir.' açıklamalarına yer verilmiştir.

Sanıkların sorguya çekilmesi bakımından CMK'nun 193. maddesi yüz yüzelik ilkesini kabul etmiş olup, ana kural niteliğindedir. CMK'nun 196/1. maddesinde ise daha önce sorgusu yapılan sanığın istemesi hâlinde (vareste tutulma talebi) duruşmalara katılmayabileceği hususu düzenlenmiş, aynı Kanunun 196/2. maddesinde de alt sınırı beş yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda sanığın istinabe suretiyle sorguya çekilebileceği düzenlenerek yüz yüzelik ilkesine kapsamlı bir istisna getirilmiştir. Ana kurala istisna getiren CMK'nun 196/1-2. maddelerinden sonra aynı maddenin 4. fıkrasında '...Yukarıdaki fıkralar içeriğine göre sanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle sorgusunun yapılabilmesi olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak sorgu yapılır...' şeklinde düzenlenmiştir.

CMK'nun 180/5. maddesinde de aynı Kanunun 196/4. maddesinde olduğu gibi 'Yukarıdaki fıkralar içeriğine' ibaresi tercih edilmiş, bu ibare ile 180/1. maddesindeki 'Hastalık veya malûllük veya bu gibi nedenlerle duruşmada hazır bulunmasına olanak bulunmayan' ve 180/2. maddesindeki 'yargı çevresi dışında bulunan' kimseler kastedilmiş olup, 180/5. maddesindeki 'bu yöntem uygulanarak ifade alınır.' ibaresi ile de emredici hüküm getirerek bu sistemle ifade alınmasını zorunlu kılmıştır. CMK'nun 196/4. maddesi de aynı şekilde düzenlenmiş olup, kanun koyucu açıkça SEGBİS ile ifade alma imkânı varsa artık istinabe ile sorguya çekme işleminin yapılamayacağını düzenlemiştir. Buna göre; CMK'nun 196/4. maddesi istisna olan istinabenin uygulanamayacağı hâli düzenlemiştir. Yoksa istinabe gibi alt sınırı 5 yıl ve üzeri olan suçlarda SEGBİS ile sorgu yapılamayacağına ilişkin bir düzenleme içermemektedir. Zira yukarıda belirtildiği üzere gerek CMK'nun 180/5, gerekse de 196/4. madde gerekçeleri A.İ.H.S'nin 6. maddesine atıfta bulunmakta, 'adil yargılanma' ve 'sözlülük' ilkelerini ön plana çıkarmaktadır. Bu bakımdan istinabe yönteminden doğabilecek bir takım sakıncalarını ortadan kaldırmak amacıyla getirilen SEBGİS ile esas hakkında hükmü verecek mahkemece sanık ve diğer taraflar görüntülü biçimde mahkeme ile canlı bağlanmakta, sanık, mahkeme heyeti, diğer yargılama sujeleri birbirlerini rahatlıkla görüp karşılıklı soru sorabilmektedirler. Mahkeme de sanık ve diğer tarafları canlı gözlemleyebilmektedir. Bu bakımdan yüz yüzelik ilkesine uygun olan SEGBİS bu ilkeyi ihlal etmeyip, söz konusu ilkeyi desteklemektedir.

II- Görüntülü ve Sesli İletişim Tekniği'nin Uluslararası Hukukta Düzenleniş Şekli

Tanık ve bilirkişilerin dinlenmesi uluslararası hukukta;

A- Uluslararası Sözleşmeler;

1- Avrupa Birliği Üye Devletlerince Akdedilen 29.05.2000 Tarihli Ceza İşlerinde Karşılıklı Adli Yardım Avrupa Sözleşmesi;

'Video konferans yoluyla duruşma' başlıklı 10. maddesi;

'1. Eğer bir kimse, bir Üye Devletin ülkesindeyse ve diğer Üye Devletin yargı organları tarafından tanık veya bilirkişi olarak dinlenilmesi gerekiyorsa, eğer o kişinin diğer Üye Devletin ülkesinde dinlenilmesi mümkün değil ise veya istenilmiyorsa duruşmanın video konferans yöntemiyle, paragraf 2-8 uyarınca, yapılmasını diğer Üye Devlet talep edebilir'

'Tanık ve Bilirkişilerin telekonferans yoluyla dinlenilmesi' başlıklı 11. maddesi;

'1. Eğer bir kimse, bir Üye Devletin ülkesindeyse ve diğer Üye Devletin yargı organları tarafından tanık veya bilirkişi olarak dinlenilmesi gerekiyorsa, diğer Üye Devletin ulusal hukukunda da bu yönde bir düzenleme varsa, Üye Devletin duruşmanın telekonferans yöntemiyle yapılması hususunda yardımcı olmasını, paragraf 2-5 uyarınca, talep edebilir' hükümlerini taşımaktadır.

2- 05.05.2016 Tarihinde Yürürlüğe Giren Ceza İşlerinde Karşılıklı Yardım Avrupa Sözleşmesine İkinci Ek Protokol;

'Video konferans yoluyla duruşma' başlıklı 9. maddesi;

2- 05.05.2016 Tarihinde Yürürlüğe Giren Ceza İşlerinde Karşılıklı Yardım Avrupa Sözleşmesine İkinci Ek Protokol;

'Video konferans yoluyla duruşma' başlıklı 9. maddesi;

'1. Eğer bir kimse, bir Taraf’ın ülkesindeyse ve diğer Taraf’ın yargı organları tarafından tanık veya bilirkişi olarak dinlenilmesi gerekiyorsa, eğer o kişinin diğer Tarafın ülkesinde dinlenilmesi mümkün değil ise veya istenilmiyorsa duruşmanın video konferans yöntemiyle, paragraf 2-7 uyarınca, yapılmasını diğer Taraf talep edebilir'

'Telekonferans yoluyla duruşma' başlıklı 10. maddesi;

'1. Eğer bir kimse, bir Taraf’ın ülkesindeyse ve diğer Taraf’ın yargı organları tarafından tanık veya bilirkişi olarak dinlenilmesi gerekiyorsa, diğer Tarafın ulusal hukukunda da bu yönde bir düzenleme varsa, Taraf’ın duruşmanın telekonferans yöntemiyle yapılması hususunda yardımcı olmasını, paragraf 2-6 uyarınca, talep edebilir' hükümlerini ihtiva etmektedir. Söz konusu protokol, Türkiye Cumhuriyeti tarafından 22.03.2016 tarihinde bir takım çekincelerle imzalanmış olup, TBMM'de 6710 sayılı Kanun ile kabul edilerek 05.05.2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

B- İç Hukuk;

05.05.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6706 Sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanununun;

'Görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle adlî yardımlaşma' başlıklı 9. maddesi;

'(1) Adlî yardımlaşma talebinin yerine getirilmesinde görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması istenebilir. Bu işlemler, yerine getiren devletin yetkili makam veya mercilerinin yönetimi altında ve bu devletin hukuku uyarınca yürütülür.

(2) Türk adlî mercileri tarafından adlî yardımlaşma talebinin görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılmak suretiyle yerine getirilmesinin istenmesi hâlinde, milletlerarası andlaşmalarda hüküm bulunması kaydıyla işlem, Türk adlî mercilerinin yönetimi altında ve Türk hukuku uyarınca yürütülür.

(3) Yabancı devlet tarafından adlî yardımlaşma talebinin görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılmak suretiyle yerine getirilmesinin istenmesi hâlinde, milletlerarası andlaşmalarda hüküm bulunması kaydıyla işlem, talep eden devletin adlî mercilerinin yönetimi altında ve bu devletin hukuku uyarınca yürütülür. Bu işlem sırasında Türk adlî mercileri hazır bulunur ve Türk hukukunun temel ilkelerinin ihlal edilmemesi gözetilir' şeklinde düzenlenmiştir.

(3) Yabancı devlet tarafından adlî yardımlaşma talebinin görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılmak suretiyle yerine getirilmesinin istenmesi hâlinde, milletlerarası andlaşmalarda hüküm bulunması kaydıyla işlem, talep eden devletin adlî mercilerinin yönetimi altında ve bu devletin hukuku uyarınca yürütülür. Bu işlem sırasında Türk adlî mercileri hazır bulunur ve Türk hukukunun temel ilkelerinin ihlal edilmemesi gözetilir' şeklinde düzenlenmiştir.

Tanık ve bilirkişinin dinlenmesine ilişkin adlî yardımlaşma talebinin yerine getirilmesinde görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanımına yukarıda yer verildiği üzere uluslararası hukuk da cevaz vermiştir. Böylelikle video konferans/görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanımı A.İ.H.S ile uyumlu olup Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği gibi uluslararası organizasyonlar tarafından da kabul edilmiştir. Bu manada çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak duruşma salonunda fiziken bulunmaktan bir farkı bulunmayan görüntülü ve sesli iletişim tekniği ile tanık ve bilirkişilerin ifadelerine başvurulacak, sanık da tanık ve bilirkişiyi sorguya çekme veya çektirme imkânına sahip olacaktır.

III- Uyuşmazlık Konusu ile Bağlantılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları ile Öğretide İleri Sürülen Görüşler

Uyuşmazlık konusunun çözümüne ışık tutacak olan AİHM, Anayasa Mahkemesi kararları ile öğretide ileri sürülen görüşlerin de irdelenmesi gerekmektedir.

A- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin .... v. İtalya Davasında 05.10.2006 Tarihinde Oybirliğiyle Almış Olduğu Karar;

1- Yargılama süreci

İtalyan vatandaşı olan başvuran sanık ...., 16.03.1992 tarihinde cinayet ve mafya tarzı bir örgüte üye olmak suçlarından yakalanmış ve tutuklanmış, ayrıca mükerrer kanuna aykırı silah taşıma eylemlerinden suçlanmıştır. İlk yargılandığı bu davada, Palmi Ağır Ceza Mahkemesi 16.10.1995 tarihinde sanığı organize suç örgütü üyesi olmak suçundan on beş yıl hapis cezasına mahkûm etmiş, diğer suçlamalardan ise beraat ettirmiştir. Sanığın bu karara itiraz etmesi üzerine Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesi 10.02.1999 tarihinde sanığın hapis cezasının süresini 12 yıla düşürmüş, sanığın bu kararı temyiz etmesi üzerine Yargıtay 08.02.2000 tarihinde sanığın temyiz talebini reddetmiştir.

Ancak sanık hakkındaki ilk ceza yargılamasında Palmi Ağır Ceza Mahkemesinin 16.10.1995 tarihinde verdiği karar, itiraz üzerine Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesine gittiği evrede Reggio di Calabria sorgu hâkimi, 19.06.1996 tarihinde sanığın tutuklanmasına yönelik yeni bir karar vermiş, böylelikle sanık hakkında ikinci defa ceza yargılaması başlamıştır.

Ancak sanık hakkındaki ilk ceza yargılamasında Palmi Ağır Ceza Mahkemesinin 16.10.1995 tarihinde verdiği karar, itiraz üzerine Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesine gittiği evrede Reggio di Calabria sorgu hâkimi, 19.06.1996 tarihinde sanığın tutuklanmasına yönelik yeni bir karar vermiş, böylelikle sanık hakkında ikinci defa ceza yargılaması başlamıştır.

İkinci dava dosyasında tutuklu olarak yargılanan sanık, Palmi Ağır Ceza Mahkemesinin 22.09.1999 tarihli kararıyla birden fazla kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, organize suç örgütü üyesi olmak ve kanuna aykırı silah bulundurma suçlarından beş kez ömür boyu hapis ile yetmiş yıl hapis cezalarına mahkûm edilmiştir. İstinaf yargılamasında tutuklu bulunduğu hapishaneden duruşma salonuna getirilmemiş, ancak sanığın 21.02.2001, 15.06.2001 ve 05.03.2002 tarihlerinde yapılan duruşmalara görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılarak katılımı sağlanmıştır. Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesi 05.03.2002 tarihinde sanığı kasten öldürme suçlarından birisinden beraat ettirmiş, diğer eylemlerinin ise tek bir suçu oluşturduğu gerekçesiyle cezasını ömür boyu hapis cezasına düşürmüş, Yargıtay 26.02.2004 tarihinde sanığın temyiz talebini reddetmiştir.

2- AİHM'e başvuran sanık ....'nın beyanları

Savunma hakkının ihlal edildiğinden bahisle AİHM'e başvuran sanık ...., kısıtlı hapishane rejimine tabi tutulduğunu ve video konferans yöntemi ile takip ettiği yargılamanın ikinci setinin istinaf duruşmalarına bizzat katılamadığını, bu sebeple savunma hakkının ihlal edildiğini ve diğer tutuklular ile karşılaştırıldığında ayrımcılığa tabi tutulduğunu, ayrıca duruşmalara video konferans yöntemiyle katılımının sağlanmasının ve kısıtlı hapishane rejimine tabi tutulmasının mahkemeyi 'kesinlikle etkilediği'ni, kendisinin duruşma salonuna herhangi bir tehlike arz etmeden transfer edilebileceğini, mevcut davada olduğu üzere, istinaf mahkemesi tarafından soruşturmanın yeniden açılması ve daha fazla delilin toplanması kararı verilen davalarda sanığın duruşma salonunda bulunması zorunluluğunun daha da önem arz ettiğini, nitekim yargılamanın ikinci setinin istinaf aşamasında Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesi nezdinde bir muhbirin hazır bulunduğunu, kusurlu bağlantı ve yetersiz ses iletimi gibi zorluklar sebebiyle savunma avukatıyla hızlı bir iletişim sağlanmaksızın video konferans yöntemiyle yürütülen yargılamanın sonuçlandığını ileri sürmüştür.

3- AİHM'in değerlendirmesi

a- Genel prensipler bölümü,

3- AİHM'in değerlendirmesi

a- Genel prensipler bölümü,

Bir temyiz mahkemesinin, bir davayı maddi vakıalar ve hukuki açılardan değerlendirmek ve mahkûmiyet veya beraat hükmü vermek durumunda olduğu hâllerde, sanık tarafından şahsen verilen ve iddia edilen suçu işlemediğini kanıtlayacak nitelikteki delilleri doğrudan değerlendirmeden bu yönde bir karar vermemesi gerektiğini, (bkz Dondarini v.San Marino, no. 50545/99, § 27, 6 Temmuz 2004), bir suç ile isnad edilen bir kimsenin sadece duruşmada bulunmadığı gerekçesi ile 'adil yargılanma hakkı'nın korumasından faydalanmamış sayılamayacağını, (bkz Mariani v. Fransa, no. 43640/98, § 40, 31Mart 2005), adli sistemin adil bir şekilde işlemesinde sanığın hem ilk derece hem de temyiz mahkemeleri nezdinde uygun/yeterli bir şekilde savunulmasının büyük önem taşıdığını (bkz Lala v. Hollanda, 22 Eylül 1994, § 33, Series A no. 297-A ve Pelladoah v. Hollanda, 22 Eylül 1994, § 40, Series A no. 297-B) vurgulamıştır.

b- Prensiplerin mevcut davaya uygulanması

İlk olarak Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesinin, davayı maddi vakıalar ve hukuki açılardan değerlendirerek mahkûmiyet veya beraat hükmü kuracağının, bu sebeple sanığın istinaf yargılamasına katılmasının A.İ.H.S’nin hükümleri anlamında bir zorunluluk olduğunun tespit edildiğini,

Ulusal hukuk ve uluslararası hukuk tarafından görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin uygulanması engellenmedikçe, hakkında soruşturma yapılan kişinin de katılımının mümkün kılınması ile tanık veya uzmanlardan delil toplanmasına uluslararası sözleşmelerin izin verdiğini, benzer şekilde Avrupa Konseyi'nin 23.11.1995 tarih ve Uluslararası Organize Suçlara Karşı Tanıkların Korunması konulu kararında 'dikkate alınması gereken koruma yollarından bir tanesi, gerekli görüldüğü takdirde, delillerin hakkında soruşturma yapılan kişinin bulunduğu yerden başka bir yerde ses-görüntü sistemleri aracılığıyla sunulmasıdır' ifadesinin kullanıldığını,

Sanığın kendi durumuna benzer durumda bulunan diğer kişilerden farklı bir muameleye tutulduğunu ortaya koyamadığını, transferinde ciddi güvenlik önlemleri alınması gereken bu durumdaki bir mâhkumun firar etme veya saldırıya uğrama riski bulunduğunun AİHM tarafından inkar edilemeyeceğini, ayrıca tutuklunun mensubu olduğundan şüphe edilen suç örgütü ile tekrar temasa geçme olasılığının da söz konusu olduğunu,

İtalyan mevzuatında düzenlenmiş bulunan video konferans uygulamasının, diğer hususların yanında, tutukluların transferi nedeniyle oluşan gecikmelerin azaltılması ve ceza yargılamasının hızlandırılması amacını güttüğünü, (bkz, Rippe, v. Almanya (dec.), no. 5398/03, 2 Şubat 2006)

İtalyan mevzuatında düzenlenmiş bulunan video konferans uygulamasının, diğer hususların yanında, tutukluların transferi nedeniyle oluşan gecikmelerin azaltılması ve ceza yargılamasının hızlandırılması amacını güttüğünü, (bkz, Rippe, v. Almanya (dec.), no. 5398/03, 2 Şubat 2006)

Sanığın mafya aktiviteleri ile bağlantılı ciddi suçlar ile itham edildiğini, bu tarz suçlar ile mücadele edilirken, bazı davalarda, kamu güvenliği ve düzeninin korunması ve benzeri başka suçların işlenmesinin önlenmesi amacıyla bu minvalde tedbirlerin alınmasının gerekli olabileceğinin (bkz Pantano v. İtalya no. 60851/00, § 69, 6 Kasım 2003) üzerinde AİHM tarafından önemle durmuştur.

c- .... v. İtalya davasının sonuç bölümü

AİHM, sanığın duruşmalara video konferans yöntemiyle katılımının sağlanmasında kargaşanın ve suçun önlenmesi, mağdur ve tanıkların yaşam, özgürlük ve güvenlik haklarının korunması ve adli işlemlerde 'makul süre' gerekliliklerine uyulması gibi hususlar sebebiyle A.İ.H.S uyarınca meşru bir amaç güdüldüğü kanaatinde olduğunu, geriye yargılama sürecinde savunmanın haklarına saygı gösterilip gösterilmediği hususunun tespit edilmesinin kaldığını,

Sanığın kendisine duruşma salonundakileri görebilme ve söylenenleri duyabilme imkânı veren bir ses-görüntü sistemi ile duruşma salonuna bağlandığını, sanığın da diğer taraflar, hâkim ve tanıklar tarafından duyulabilmekte ve görülebilmekte olduğunu, bu nedenle tutuklu bulunduğu yerden duruşma salonuna beyanlar verebildiğini,

Mevcut davada sanığın ya da avukatının ses veya görüntü sorunlarına ilişkin hususları istinaf/temyiz yargılamasının hiçbir aşamasında gündeme getirmediklerini,

Sanık avukatının, müvekkilinin bulunduğu yerde hazır olma ve onunla bir mahremiyet içerisinde görüşme hakkının bulunduğunu, mevcut davada sanığın avukatıyla üçüncü kişiler tarafından dinlenilmeden görüşme hakkının ihlal edildiğine işaret eden hiçbir husus bulunmadığını,

AİHM bu durumda; ikinci ceza yargılaması (Reggio di Calabria İstinaf Mahkemesi sorgu hâkimi sanığın tutuklanmasına yönelik yeni bir karar vermesi üzerine başlayan ikinci dava dosyası) duruşmalarına sanığın video konferans yöntemiyle katılımının sağlanmasında savunmanın yargılamanın diğer taraflarına nazaran ciddi bir şekilde daha dezavantajlı bir konuma düşürülmediğini ve sanığın A.İ.H.S'nin 6. maddesinde düzenlenen 'adil yargılanma' hakkının özünde bulunan hak ve yetkilerini kullanma fırsatının bulunduğuna kanaat getirmiş ve 'adil yargılanma' ilkesini düzenleyen A.İ.H.S'nin 6. maddesinin ihlal edilmediği kararını oybirliğiyle vermiştir.

B- Anayasa Mahkemesinin 18.11.2015 Gün Ve 2013/2653 Sayılı Erdal Korkmaz ve Diğerleri Başvurusunda Oybirliğiyle Almış Olduğu Karar;

Yukarıda belirtilen AİHM'in .... v. İtalya kararına benzer bir karar, bireysel başvuru üzerine Anayasa Mahkemesince 18.11.2015 tarihinde Erdal Korkmaz ve diğerleri kararı ile verilmiştir.

1- Yargılama süreci

B- Anayasa Mahkemesinin 18.11.2015 Gün Ve 2013/2653 Sayılı Erdal Korkmaz ve Diğerleri Başvurusunda Oybirliğiyle Almış Olduğu Karar;

Yukarıda belirtilen AİHM'in .... v. İtalya kararına benzer bir karar, bireysel başvuru üzerine Anayasa Mahkemesince 18.11.2015 tarihinde Erdal Korkmaz ve diğerleri kararı ile verilmiştir.

1- Yargılama süreci

Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan İstanbul ilinde yürütülen soruşturma aşamasında tutuklanan başvurucuların CMK'nun 108/1. maddesi gereğince tutukluluk incelemeleri, 13.05.2013 ve 13.06.2013 tarihlerinde Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) yolu ile yapılmış ve tutukluluk hâllerinin devamına karar verilmiş,

Başvurucuların tutukluluk incelemeleri 12.07.2013 tarihinde de SEGBİS yöntemi ile yapılmış, yerel mahkeme tutukluluk incelemesi esnasında başvurucuların bir kısmının SEGBİS marifetiyle yapılan sorgu işlemine katılmamaları ile ilgili olarak kendi iradeleriyle beyanda bulunmayı reddettiklerini belirterek sorguları yapılmadan tutukluluk hâllerinin devamına karar vermiş,

12.08.2013 tarihinde tutukluluk hâllerinin SEGBİS ile incelenmesi aşamasında başvuruculardan bir kısmı ve müdafileri, SEGBİS yöntemi yerine incelemenin duruşmalı yapılmasını da talep etmiş, yerel mahkeme SEGBİS ile şüphelilerin bulundukları cezaevine bağlanıldığı ve gerekli ortam ve imkânın sağlandığı, ancak şüphelilerin kendi iradeleriyle beyanda bulunmayı reddettiklerini belirterek şüphelilerin SEGBİS ile beyanlarına başvurulduğu gerekçesiyle bu talebin reddine ve tutukluluk hâllerinin devamına karar vermiş, başvurucular ise AYM'ye bireysel başvuru ile müracaat etmişlerdir.

2- Başvurucuların iddiaları

Tutukluluk hâlinin incelenmesi sırasında SEGBİS ile ifade vermek istemeyen şüphelilerin müdafilerinin davet edilmediği ve istemlerine karşın müdafilerin duruşmaya alınmadıklarını,

Tutukluluk incelemelerinin duruşmalı yapılması taleplerinin reddedilerek söz konusu incelemelerin SEGBİS yoluyla yapıldığını belirterek Anayasaya'ya aykırılık iddialarını ileri sürmüşler,

3- Esas yönünden değerlendirme

Başvurucuların şikâyetlerinin Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini,

SEGBİS'in Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemenin yargı çevresi dışında bulunan veya mahkemede hazır bulunamayan kişilerin (şüpheli, sanık, tanık, şikâyetçi, katılan vs.) video konferans yoluyla dinlenilmesi ve ifadelerinin kayda alınması imkânlarını sağladığını, ses ve görüntü kaydı sonrası yazılı tutanağa dönüştürülen kayıtların ilgililere verilebileceğini, talep veya itiraz hâlinde ise ses ve görüntü kayıtlarının, soruşturma ve kovuşturma makamı gözetiminde ilgilisine izletilebileceğini,