muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/298, Karar No: 2007/718, Tarih: 30.01.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/298 E.  ,  2007/718 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalı aleyhine 10.7.2002 gününde verilen dilekçe ile tapu kaydında isim düzeltilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 16.10.2002 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, 2068 parsel sayılı taşınmazın ... oğlu ...’a ait olduğunu, ancak tapu kaydında baba adının “...” olarak yazıldığını ileri sürerek malik ...’ın “...” olan baba adının “...” olarak düzeltilmesini talep etmiştir.

Davanın kabulüne dair verilen karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, tapu kaydına yanlış yazılan kimlik bilgilerinin düzeltilmesi isteğine ilişkindir.

Taşınmazların, kadastro tespiti ya da tapuya tescili sırasında mülkiyet veya diğer hak sahiplerinin isim, soy isim, baba adı gibi kimlik bilgilerinin kayda eksik ya da hatalı işlenmesi, kayıt düzeltme davalarının kaynağını oluşturur. Bu nedenle de bu tür davalarla kimlik bilgileri düzeltilirken, taşınmaz malikinin değişmemesi, diğer bir anlatımla mülkiyet aktarımına neden olunmaması gerekir.

İsim düzeltme davaları, taşınmazın aynına ilişkin bulunduğundan HUMK.nun 13.maddesi uyarınca, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.

Böyle bir davayı tapu maliki ile mirasçıları açabilir. Bunun yanısıra 1.1.2002 tarihinde yürürlüğe giren yeni Türk Medeni Kanununun 702.maddesinin son fıkrası ile ortaklardan herbirinin topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabileceği ve bu korumadan bütün ortakların yararlanabileceği öngörüldüğünden, elbirliği mülkiyetinde, ortaklardan herhangi biri de, tek başına tapuda miras bırakanla ilgili düzeltme isteyebilir. Ayrıca bu tür davanın, bir başka dava nedeniyle verilen yetkiye dayanılarak açılması da mümkündür. Böyle bir yetki verildiğinde, yetkiye dayanılarak dava açan kişinin, aktif dava ehliyeti vardır.

Tapu Sicil Müdürlüğüne yöneltilerek açılması gereken kayıt düzeltme davalarında, mahkemece sağlıklı bir inceleme yapılmalı, kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğu kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanmalıdır. Bu saptama yapılırkende aşağıda açıklanan yöntem izlenmelidir.

1-Düzeltilecek tapu kaydı tüm dayanakları ile birlikte getirtilmelidir.

2-Nüfus Müdürlüğünden, kayıtta geçen kişi ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişinin kaydının bulunup bulunmadığı sorulmalı, kaydı düzeltilecek kişinin nüfus kaydı, tapu ve dayanakları ile bağlantı oluşturacak şekilde incelenmeli, gerekirse kök kayıtlar da istenmelidir.

3-Cumhuriyet Savcılığı aracılığıyla, taşınmazın bulunduğu mahalde kayıt maliki ile aynı ismi taşıyan başka kişi bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

4-İstem konusunda tanık dinlenmelidir.

2-Nüfus Müdürlüğünden, kayıtta geçen kişi ile aynı kimlik bilgilerine sahip bir başka kişinin kaydının bulunup bulunmadığı sorulmalı, kaydı düzeltilecek kişinin nüfus kaydı, tapu ve dayanakları ile bağlantı oluşturacak şekilde incelenmeli, gerekirse kök kayıtlar da istenmelidir.

3-Cumhuriyet Savcılığı aracılığıyla, taşınmazın bulunduğu mahalde kayıt maliki ile aynı ismi taşıyan başka kişi bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

4-İstem konusunda tanık dinlenmelidir.

5-Tüm bu araştırmalar sonucu hala kesin bir kanaat oluşmamış ise, tanıklar ve varsa tespit bilirkişileri de taşınmaz başında dinlenerek keşif yapılmalıdır.

Açıklanan bu hususlar çerçevesinde inceleme ve araştırma sonucu, tapu ve nüfus bilgileri arasında bağlantı ve tutarlılık sağlandığında davanın kabulü yoluna gidilmelidir.

Ayrıca, davanın niteliği gereğince, yargılama harcı ve vekalet ücreti maktu olarak belirlenmelidir.

Tapu Sicil Müdürlüğü de yasal hasım olduğundan yargılama giderlerinden sorumlu tutulmamalıdır.

Tüm bu açıklamalardan sonra somut olaya döndüğümüzde;

Dava konusu taşınmazda, malik ... oğlu ... olarak kayıtlıdır, nüfus kaydında ise ... ’ın baba adı ... olarak geçmektedir. Şimdi davacı, malikin kendisi olduğunu, baba adının yanlış yazıldığını ileri sürmektedir. Dava konusu taşınmazın kadastro tespit tutanağının edinme sütununda, öncesinde ... evlatları ... ve ... zilyetliğinde olduğu, ...’nin bir başka taşınmazdan payını aldığı, ...’un da ölümü üzerine mirasçılarının yaptıkları harici paylaşım sonucu taşınmazın ... oğlu ...’a bırakıldığı gerekçesiyle ... adına tespit ve tapuya tescil edilmiştir.

Yukarıda değindiğimiz ilkelerden de anlaşılacağı üzere tapu kaydında isim düzeltme yolu ile kayıt malikinin değişmemesi önem arz etmektedir. Bu nedenle mahkemece bu hususa özellikle dikkat edilmelidir. Eldeki davada da davacı ... oğlu ... dışında ... oğlu ...’ın da bulunduğu kadastro tespit tutanağı içeriğinden anlaşılmaktadır. O halde mahkemece yapılacak iş, kadastro tespit tutanağında ismi geçen ... evlatları ... ve ...’nin vukuatlı nüfus aile kayıt tablolarının getirtilmesi, ...’un ... isimli bir çocuğunun bulunup bulunmadığının saptanması, tutanakta ismi geçen ... oğlu ... ile davacı ... oğlu ...’ın aynı kişi olup olmadığının tespitinden sonra sonuca gitmek olmalıdır.

Tüm bu yönler üzerinde durulmadan eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle, BOZULMASINA, 30.1.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17812, Karar No: 2015/6193, Tarih: 06.04.2015

**13. Ceza Dairesi         2014/17812 E.  ,  2015/6193 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Olay günü katılanın komşusu, Gazze için yardım toplama bahanesiyle gelen sanıkları evine kabul ettiği, derdin var dua okuyalım diye altın istedikleri olmadığını anlayınca katılanı çağırtıkları, senin sıkıntın var evinde dua okuyalım diye sanık ... katılanla birlikte evine gittiği, dua okunacak diye 6 adet Cumhuriyet altınını bohçaya sarıp yastık altına koyduğu, katılana namaz kıl yarım saat sonra bohçayı açarsın dediği, diğer sanığın da katılanın kızı ile komşunun evinde bulunduğu ve eve dönmesine engel olduğu, sanıklar gittikten sonra altınların yerinde olmadığını farkettiği şeklindeki eylemin Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 02.04.2013 tarih 2012/6-1556 esas 2013/109 sayılı kararı uyarınca TCK'nın 158/1-a maddesinde yer alan dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağına ilişkin kanıtları takdir ve tartışmanın üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olacağı gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, duruşmaya devamla yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar ... müdafii ile sanık ...'un temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi aracılığı ile 1412 sayılı CMUK’un 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hakkın korunmasına, 06.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/392, Karar No: 2023/1353, Tarih: 21.12.2023

**Hukuk Genel Kurulu         2023/392 E.  ,  2023/1353 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI : 2021/9 E., 2022/9 K.

KARAR : Davanın reddine

1. Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı Yargıtay 6. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiştir.

2. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi

4. Davacı vekili dava ve 09.06.2022 havale tarihli açıklama dilekçelerinde; yüklenici firma tarafından müvekkili ve diğer hissedarlara karşı Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2019/307 Esas sayılı sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı tazminat davası açıldığını, ikinci davanın ise müvekkili tarafından yükleniciye karşı aynı Mahkemede 2019/595 Esas numarası ile açılan riskli yapı nedeniyle yıkım bedelinin tespiti davası olduğunu, yüklenici şirket vekilinin ölümle tehdidi nedeniyle yargılamanın yapılamaz hâle geldiğini, ihbar olunan hâkimin kendisinden önce duruşmaya çıkan hâkimin aldığı ara kararların gereklerini yerine getirmediğini, ön sorun mahiyetindeki görev itirazını bir yıla yakın süre geçmesine rağmen karara bağlamadığını, yüklenicinin açtığı davada keşif kararı vermiş iken müvekkilinin açtığı davada keşif kararı alınmadığını, ayrıca inşaat ruhsatının alınması sırasında müvekkilinin imzasının taklit edilmesi nedeniyle Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2021/82 Esas sayılı davanın açıldığının Mahkemeye bildirildiğini ancak bu durumun göz ardı edildiğini, yıkım bedelinin tespiti davasının tazminat davası ile birleştirilmediğini, davalılar arasında yapılan kat karşılığı arsa payı sözleşmesinin feshine ilişkin belgelerin dosyaya sunulduğunu, ilgili diğer belgelerin ise celbedilmediğini, ihbar olunan hâkimin kendisi hakkında açılan Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/131 Esas sırasında kayıtlı davada yasaklı olmasına rağmen karar verip dosyayı kapattığını, hakkın yerine getirilmesinden kaçındığını ileri sürerek maddi tazminata ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1,00 (Bir) TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı

5. Davalı ... Hazinesi vekili cevap dilekçesinde; yargılama devam ettiğinden zarar oluşup oluşmadığının belli olmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 46 ncı maddesinde belirtilen sorumluluk nedenlerinden hiçbirisinin somut olayda bulunmadığını ve delil de sunulmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Özel Daire Kararı

Davalı Cevabı

5. Davalı ... Hazinesi vekili cevap dilekçesinde; yargılama devam ettiğinden zarar oluşup oluşmadığının belli olmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 46 ncı maddesinde belirtilen sorumluluk nedenlerinden hiçbirisinin somut olayda bulunmadığını ve delil de sunulmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Özel Daire Kararı

6. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 14.12.2022 tarihli ve 2021/9 Esas, 2022/9 Karar sayılı kararı ile; "...İlk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay'a gönderilmek üzeere Afyonkarahisar adliyesi UYAP tevzi birimine teslim edilen dava dilekçesi tevzien Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 201/146 E.na kaydedilmekle, mahkemece 24.02.2021 tarih 146-133 sayısıyla, sehven mahkeme esasına kaydedildiği, dava dilekçesinin Yargıtay'a gönderilmek üzere açıldığı belirtilerek, karar verilmesine yer olmadığına, esasın bu şekilde kapıtlmasına karar verilmiş, davacı tarafın anılan kararı istinaf etmesi sonrası dava açıldıktan sonra dava dilekçesi önce Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'ne ardından 16.12.2021 tarihinde Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'ne gelmiş, 10 ay sonra mahkemesine ulaşmıştır.

Davacı taraf esas davalardaki dilekçe ve suretlerini eldeki davanın, hakim sorumluluğuna bağlı tazminat davası olduğu ayrımını gözetmeden tasnif ve ayrım yapmadan aynı dilekçe ve suretlerini her bir talebinde yinelemiş, bir klasör dolusu defaatle yinelenen yazılı kayıt örnekleri fiziki inceleme zorluğuna sebap olacak şekilde müşkülatı barındırır biçimde dosyaya sunulmuştur.

Dilekçelerin gönderilmesi safhasından sonra 29.05.2022 tarihinde ön inceleme duruşma daveti yapılmış, esas davalardaki dilekçelerin ayrım ve tasnifi yapılmadan dosaya sunulması sebebiyle davacı taraftan HMK 31,48 ve 194 uyarınca açıklama istenmiş, 09.06.2022 havale tarihli dilekçe ile açıklama beyanı alınmış 27.09.2022 tarihli oturumda ön inceleme duruşması tamamlanmış, taraflar sulh olamamışlar, davacı taraf yazılı kayıtları dosyaya kazandırdığını imzalı beyanıyla bildirerek, isteklerinin kabulünü talep etmiştir.

Davacı taraf, hakim hakkında hakkın yerine getirilmesinden kaçınıldığından bahisle tazminat istemekte ise de, yüklenicinin açtığı alacak davasında keşif kararının karşılanması, arsa sahiplerinin açtığı kentsel dönüşüme bağlı rıskli yapı tespiti davasında keşif isteğinin kaşılanmamış olması tedbir-kayyım isteklerinin cevapsız kalmış olması, esas davasında itiraz ve kanun yolu incelemesine tabi olacağından, sırf bu sebeple ayrı ayrı dosyada yürütülen yargılamada kıyaslar biçimde inceleme ve değerlendirme yapılarak hakim sorumluluğuna gidilmesi düşünülemez. Zira her bir esasın kendine ilişkin bir itiraz ve kanun yolu incelemesi vardır. UYAP sistemi teknolojik gelişmelere bağlı olarak adli hizmetle kaliteli ve seri hizmet alınması için hizmete alınmış ise de, sistemde kayıt altına alma sonuç çıkarma birimlerinde ayrı ayrı hizmet sağlandığından kayıt altına almadaki eksiklikten sonuç çıkarma birimindeki yargılama sujesinin sorumlu tutulmaması gerekir. Zira sistem bir bütün olup yargılama sujesinin kendisinin müdahil olmadığı bir durumdan ötürü sorumluluğuna gidilmesi düşünülemez. Bilakis daa dilekçesinin esas merciine ulaştıracak kararı alarak dava dilekçesinin Yargıtay'a gönderilmesini sağlamış, üzerine düşeni yerine getirmiştir. Bu sebeple de sorumluluğu olmaz.

Herkes hakkını kullanırken dürüst davaranmak zorundadır. Kimse kanuni hakkını kulandı diye kananamaz ise de, mesleki liyakati olan ruhsata bağlı olarak mesleğini yürüten birinin talep konusu ile sınırlı ve yeterli olacak şekilde talep dilekçesinin hazırlaması incelemeye yetkili merciiye verme ile yetinmesi işin mahiyetine uygun düşer iken, bundan sarfınazar edilerek esas davaya ilişkin aynı talep ve dilekçeleri fiziki takip ve müşkülata düşürür biçimde ayrım ve tasnifi yapılmadan yargılama sujesi önüne getirilmesinde yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülmesine ilerlemesine hizmet ettiği söylenemez. Aynı şekilde ilk derece mahkemesi sıfatıylal Yargıtayda açılan bir dava için gönderilmek üzere ilk basamak adli yargı merciine verilen dava dilekçesinin UYAP sisteminin işleyişi sebepli esas mahkemesinde kayıt numarası alması, esastan çıkarılması ve gönderme kararına karşı istinaf edilmiş olmasında dava dilekçesinin 10 ay sonra açılan merciiye Yargıtaya ulaşmasında geçen süreçte, hakkın dürüstlük kuralına uygun isabetle kullanılmış olduğunu söylemeye imkan yoktur. Bir hakkın sırf ızrar gibi kullanımını kanun korumaz.

Hal böyle olunca HMK 46 maddesinde sayılan hallerin varlığı ve ispatı yerine getirilmediğinden, hakların kullanılmasının varlığı ve ispatı yerine getirilmediğinden hakların kullanılmasının dürüstlük kuralına uygun ve sakınılarak kullanılması asıl olduğundan kanuni şartları taşımadığından tazminat istekli davanın reddi gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın sabit olmadığından REDDİNE,

2-HMK'nın 49/1. maddesi gereğince 3.000,00 TL disiplin para cezasının davacıdan tahsiline,

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın sabit olmadığından REDDİNE,

2-HMK'nın 49/1. maddesi gereğince 3.000,00 TL disiplin para cezasının davacıdan tahsiline,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi 13/2. maddesi uyarınca davalı yararına takdir edilen 17.800,00 TL maktu avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Alınması gereken 80,70 TL ret harcından 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 21,40 TL harcın davacıdan alınıp Hazineye irat kaydına,

5-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6100 Sayılı Kanunun 338. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın davacıya iadesine,..." karar verilmiştir.

Kararın Temyizi

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

8. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında Özel Dairece davanın reddine karar verildiği, kararın davacı vekiline 30.01.2023 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin 09.02.2023 havale tarihli dilekçesi ile kararı temyiz ettiği ancak temyiz harçlarını yatırmadığı, Özel Dairece miktar belirtilmeksizin temyiz başvurma ve maktu temyiz karar harçları ile 200,00 TL gider avansını tebliğden itibaren 7 günlük kesin süre içerisinde yatırması aksi hâlde temyiz isteminden vazgeçmiş sayılacağına karar verileceği ihtaratını içeren 10.02.2023 tarihli muhtıra düzenlenerek davacı vekiline tebliğe çıkarıldığı, 22.02.2023 tarihinde muhtıranın tebliği üzerine davacı vekilinin 27.02.2023 havale tarihli dilekçesi ile adli yardım talebinde bulunduğu, Özel Dairenin 27.02.2023 tarihli ek kararı ile adli yardım talebinin reddine karar verildiği, ek kararın 06.03.2023 tarihinde tebliği üzerine davacı vekilinin 06.03.2023 havale tarihli dilekçesi ile adli yardım talebinin reddi kararına itiraz ettiği ve hâlen temyiz harçlarının yatırılmamış olduğu, dosyanın ise bu hâli ile adli yardım talebinin reddi kararına ilişkin itirazın incelenmesi için Hukuk Genel Kuruluna gönderildiği, dosya Hukuk Genel Kurulunda iken davacı vekili tarafından verilen 10.03.2023 ve 30.10.2023 kayıt tarihli “Kanun Yararına Temyiz” dilekçelerinin de üst yazı ekinde hem Hukuk Genel Kuruluna hem de Adalet Bakanlığına gönderildiği anlaşılmakla;

a) Temyiz başvurusu bakımından yapılan adli yardım talebini inceleme görevinin Özel Daireye mi yoksa Hukuk Genel Kuruluna mı ait olduğu; buradan varılacak sonuca göre adli yardım talebinin reddine ilişkin Özel Dairece verilen ek karar kaldırılarak davacı vekilinin adli yardım talebinin incelenmesinin gerekip gerekmediği;

a) Temyiz başvurusu bakımından yapılan adli yardım talebini inceleme görevinin Özel Daireye mi yoksa Hukuk Genel Kuruluna mı ait olduğu; buradan varılacak sonuca göre adli yardım talebinin reddine ilişkin Özel Dairece verilen ek karar kaldırılarak davacı vekilinin adli yardım talebinin incelenmesinin gerekip gerekmediği;

b) Hukuk Genel Kurulunca adli yardım talebi incelenerek talebin reddine karar verildiği takdirde yatırılmamış olan temyiz başvurma ve maktu temyiz karar harçlarının ve gider avansının yatırılması bakımından 6100 sayılı Kanun'un 366 ncı maddesi atfıyla uygulanması gereken aynı Kanun’un 344 üncü madde uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için dosyanın Özel Daireye geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği hususları ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

III. GEREKÇE

A) Birinci ön sorun yönünden:

9. Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar 6100 sayılı Kanun'un 334 ilâ 340 ıncı maddeleri arasında düzenlenmiş olup anılan Kanun’un 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre “Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.”

10. Mahkeme kararını adli yardım talepli olarak temyiz eden taraf, adli yardımı Yargıtaydan talep etmelidir. Yargıtay tarafından öncelikle adli yardım talebi incelenir.

11. Bu kapsamda davacı vekilinin temyiz başvurusu bakımından yaptığı adli yardım talebi hakkında karar vermeye yetkili merci, ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapan Özel Daire olmayıp Hukuk Genel Kurulu olduğundan Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 27.02.2023 tarihli ve 2021/9 Esas, 2022/9 Karar sayılı ek kararının ortadan kaldırılmasına karar verilerek davacı vekilinin temyiz aşamasındaki adli yardım talebinin incelenmesine geçilmiştir.

B) İkinci ön sorun yönünden:

12. Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukuki yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez, .../Özekes, .../Akkan, Mine/Taş Korkmaz, Hülya: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, İstanbul 2017, s. 2410-2411).

13. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334 üncü maddesinin birinci fıkrası, “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

13. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334 üncü maddesinin birinci fıkrası, “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

14. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukuki yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

15. Talepte bulunan kişinin adli yardımdan yararlanabilme bakımından mali yetersizlik içinde olup olmadığı, kişinin mali durumu, bu çerçevede geliri, mal varlığı, borçları ve sosyal durumu yani kendisinin ve ailesinin yaşam düzeyi ve ihtiyaçları da göz önüne alınarak her olay kendi koşullarına göre tespit edilecektir (Pekcanıtez vd s. 2417-2419).

16. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmaması için taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu özenle incelenmelidir.

17. Adli yardım talebinde bulunan kişi iddiasının ve adli yardım talebinin dayanağı olan delilleri göstermeli ve mahkemeye sunmalıdır. Bu husus 6100 sayılı Kanun'un 336 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.” şeklinde düzenlenmiştir.

18. Adli yardım talep eden kişi, elinde bulundurduğu veya o sırada bilinen delilleri sunmamışsa mahkemece başka bir inceleme yapılmaksızın dosya üzerinden adli yardım talebi derhâl reddedilmelidir.

19. Öte yandan talepte bulunanın mali gücüyle ilgili ispat konusunda hâkim tam bir kanaate sahip olmalıdır, bu yönüyle mali yetersizlik koşulunun ispatı için tam ispat ölçüsünün geçerli olduğunun kabulü gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 12.04.2023 tarihli ve 2023/4-126 Esas, 2023/317 Karar sayılı kararı).