muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/855, Karar No: 2015/356, Tarih: 03.11.2015

Bu itibarla, haklı nedene dayanmayan itirazın reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi ...; "Mahkemede, başlangıçta sanıkların fiillerinin 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Yasası kapsamında kaldığı gerekçesiyle haklarında iddianameyle dava açılmış ve yargılama devam ederken bir kısım sanıkların fiillerinin görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirilmesi neden iyle/gerekçesiyle, haklarında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Yasa’nın 3, 5 ve 6 ncı maddeleri gereğince izin istenmesine karar verilmiştir.

Esas mahkemesi, itiraz mercii, Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Ceza Genel Kurulu’nun yüksek çoğunluğu, genel kurul gündemine alınan dava dosyası sanıklarının fiillerinin görevi kötüye kullanma suçu olduğu konusunda farklı düşünceye sahip değiller. Eğer sanıkların fiilleri 3628 sayılı Yasa’nın 17 nci maddesi kapsamında kalmış olsaydı, zaten izin alınması yoluna gerek kalmaksızın, yargılamaya devam edilmesi gerekirdi. Gelinen aşamada sanıkların fiillerinin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu kanısına varıldığı için, mahkeme yargılamayı durdurmuş ve yargılamanın devam ettirebilmesi için gerekli idari iznin alınmasına karar vermiştir. İdari izin alınmadan yargılamaya devam edilemeyeceği için, yargılamanın sürdürülebilmesi için bu izin koşulu eksikliğinin giderilmesi zorunludur. Hukuk devletinde yapılan yanlışların veya giderilmeyen eksikliklerin, yanlış veya eksikliğin anlaşıldığı aşamada giderilmesi gerekir. Aksi takdirde yanlış üzerine yanlış yapılmış olunur ve hukuk devleti ilkesi yerleştirilemez.

Dosya içeriğinden, soruşturma ve kovuşturma evresinde sanıklar haklarında ilgili idareden izin istemi olmadığı anlaşılmıştır.

Yüksek çoğunluk, kovuşturma evresinde ortaya çıkan bu durum nedeniyle artık izin istemine gerek görülmediğine karar vermiştir. Oysa, hukuk devleti ilkesinin anayasada değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez olarak kabul edilen bir anayasal sistemde (Anayasa, m. 2 ve 4) memur ve kamu görevlisine hak olarak tanınmış izin isteminden vazgeçilmemesi gerektiğine ilişkin görüşüm aşağıdadır:

A-Anayasa ve Yasadaki Düzenlemeler a-Anayasadaki Düzenleme

Anayasadaki düzenlemeye göre, 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır'.

Görüldüğü gibi Anayasada, her memur veya kamu görevlisi hakkında izin sisteminin kabul edilmediği, istisnalarına yasayla yer verilebileceği kabul edilmiştir.

Ancak somut olayımızda varılan sonuç, sanıkların fiilleri görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğundan, yasa gereği soruşturma/kovuşturmanın sürdürülmesi için izin alınması zorunludur.

Bu nedenle çok sayıda özel yasa ile suç türüne ve kamu görevlisinin statüsüne göre farklı soruşturma ve kovuşturma yöntemleri benimsenmiştir.

Görüldüğü gibi Anayasada, her memur veya kamu görevlisi hakkında izin sisteminin kabul edilmediği, istisnalarına yasayla yer verilebileceği kabul edilmiştir.

Ancak somut olayımızda varılan sonuç, sanıkların fiilleri görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğundan, yasa gereği soruşturma/kovuşturmanın sürdürülmesi için izin alınması zorunludur.

Bu nedenle çok sayıda özel yasa ile suç türüne ve kamu görevlisinin statüsüne göre farklı soruşturma ve kovuşturma yöntemleri benimsenmiştir.

Hukukumuzda kamu görevlilerinden bir kısmı hakkında yüce divanda yargılama, özel dava açma sistemi, izin sistemi, özel soruşturma sistemi, heyet halinde alınan karar üzerine yargılama vs. benimsenmiştir.

Örneğin, kimi kamu görevlilerinin Yüce Divanda yargılanmaları benimsendiğinden, bunlarla ilgili özel bir soruşturma ve dava açma yöntemi kabul edilmiştir.

Ancak, dosyamız sanıkları için, başlangıçta 3628 sayılı Yasa hükümleri gereğince genel hükümlere göre dava açılması benimsenmiş; ancak, başlangıçta fiillerinin nitelendirilmesi görevi kötüye kullanma suçu olarak değerlendirilmiş olsaydı, belki haklarında izin verilmeyecekti ve dava açılmamış olacaktı. Oysa görevi kötüye kullanma suçu mutlak surette soruşturması izne tabi bir suçtur. b-Yasadaki Düzenlemeler

-Anayasadaki bu düzenleme dikkate alınarak, 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nın 24. maddesinde, 'Devlet memurlarının görevleri ile ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması ve haklarında dava açılması özel hükümlere tabidir' düzenlemesi kabul edilmiştir.

-Konuyla ilgili özel hüküm içeren 4483 sayılı Yasa’daki düzenlemelere göz atmak gerekir. Bu yasadaki düzenlemelere göre, 'Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemektir' (m.l); 'Bu Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır' (m.2/1); 'Görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tabi olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır' (m.2/2).

Konuya verilen önemden dolayı, yasada, soruşturma izni vermeye yetkili merciiler ayrı ayrı gösterilerek, keyfiliğin önüne geçilmek istenmiştir (m.3)

Yasada, yetkili merciiler şüpheli hakkında ön inceleme başlatma biçimi (m.5); ön inceleme yapacak olanların yetkisinin ne olduğu belirtilmiş (m.6); izinle ilgili süreç belirlenmiştir (m.7)

Görüldüğü gibi, kamu görevlisi hakkında yapılacak işlemlerde güvence sistemi benimsenmiştir.

Konuya verilen önemden dolayı, yasada, soruşturma izni vermeye yetkili merciiler ayrı ayrı gösterilerek, keyfiliğin önüne geçilmek istenmiştir (m.3)

Yasada, yetkili merciiler şüpheli hakkında ön inceleme başlatma biçimi (m.5); ön inceleme yapacak olanların yetkisinin ne olduğu belirtilmiş (m.6); izinle ilgili süreç belirlenmiştir (m.7)

Görüldüğü gibi, kamu görevlisi hakkında yapılacak işlemlerde güvence sistemi benimsenmiştir.

Konumuzla doğrudan bağlantılı olan düzenleme 4483 sayılı Yasa’nın 8 nci maddesinde yapılmıştır. Bu maddedeki düzenlemede, memur veya kamu görevlilerinin işledikleri görevle ilgili suç/suçlar bakımından mutlaka izin alınması kabul edilmiştir.

Maddenin üç fıkrasının birlikte dikkate alınması gerekmektedir. Birinci fıkrada, 'soruşturma izni, şikayet, ihbar veya iddia konusu olaylar ile bunlara bağlı olarak ileride soruşturma sırasında ortaya çıkabilecek konuları kapsar'; ikinci fırkada, 'soruşturma sırasında izin verilen olay ve konudan tamamen ayrı veya farklı bir suç olarak nitelendirilebilecek bir fiil ortaya çıktığında, yeniden izin alınması zorunludur' ve üçüncü fıkrada, 'suçun hukuki niteliğinin değişmesi, yeniden izin alınmasını gerektirmez' düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dokuzuncu fıkrada, müşteki/yakınıcı ve şüphelinin hakları birlikte düşünülerek, her iki tarafa da, soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi halinde idari yargıda itiraz hakkı tanınmıştır. Ayrıca kamu adına Cumhuriyet savcısına da itiraz yetki verilmiştir.

İtirazda süreler öngörülerek, soruşturmanın uzamasının önüne geçilmesi benimsenerek, itirazın yapılacağı yargı organları da belirlenmiştir. Buna göre itirazın bir kısmını, Danıştay İkinci Dairesi, diğerlerini yetkili merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesi inceler; itirazlar, öncelikle incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır; verilen kararlar kesindir (m.9).

İştirak halinde işlenen suçlar bakımından da özel düzenleme getirilmiştir. Buna göre, 'memur olmayan, memur olanla; ast memur, üst memurla aynı mahkemede yargılanır' (m.10).

B-Düzenlemelerin Değerlendirilmesi

-Görüldüğü gibi, 4483 sayılı Yasanın konumuzla ilgili düzenlemelerinde, memur veya kamu görevlisinin görevi kötüye kullanma suçlarıyla ilgili olarak mutlaka ilgili idari merciden soruşturma için izin alınması gerekmektedir.

-Anayasayla güvence olarak kabul edilen izin sistemi, yasayla da benimsenmiştir.

-Anayasa ve yasada açıkça, iddianameyle hakkında genel hükümlere göre dava açılanların fiillerinin görevi kötüye kullanma suçu olarak nitelendirilmesi halinde artık izin alınmasına gerek olmadığına ilişkin bir düzenleme olmadıkça, soruşturma ve dolayısıyla kovuşturmanın sürdürülmesi için izin alınmasına gerek olmadığının kabulü mümkün değildir. Çünkü yasa koyucu izin sisteminin istisnalarını belirlemiş olduğundan, bu hallerin dışında kalan durumlarda izin alınması asıldır.

-Anayasa ve yasada açıkça, iddianameyle hakkında genel hükümlere göre dava açılanların fiillerinin görevi kötüye kullanma suçu olarak nitelendirilmesi halinde artık izin alınmasına gerek olmadığına ilişkin bir düzenleme olmadıkça, soruşturma ve dolayısıyla kovuşturmanın sürdürülmesi için izin alınmasına gerek olmadığının kabulü mümkün değildir. Çünkü yasa koyucu izin sisteminin istisnalarını belirlemiş olduğundan, bu hallerin dışında kalan durumlarda izin alınması asıldır.

Zira Anayasada, soruşturma izin sisteminin istisnalarının neler olacağının yasamanın yetkisinde olduğu açıklanmış ve yasama organı da çeşitli özel yasalarda bunları belirlemiştir. Görevi kötüye kullanma suçunun sanığı açısından, suç türü ve memurun statüsüne göre izin sistemi mutlak olarak kabul edilmiştir. İzin alınmaksızın genel hükümlere göre dava açılması halinde artık izin sisteminin uygulanmasına gerek olmadığı/olmayacağı yönünde açık bir düzenleme olmadıkça, ki yasada böyle bir hüküm bulunmamaktadır, izin sisteminden vazgeçilmesi mümkün değildir. Aksinin kabulü, hak sahibinin aleyhine yorum olur.

4483 sayılı Yasanın 8 nci maddesinde üç fıkra halinde yer verilen düzenlemelerde, memur hakkında mutlaka izin sisteminin uygulanması gerektiği benimsenmiştir. Maddenin 2 nci fıkrasındaki, 'soruşturma sırasında izin verilen olay ve konudan tamamen ayrı veya farklı bir suç olarak nitelendirilebilecek bir fiil ortaya çıktığında, yeniden izin alınması zorunludur' düzenlemesi, soruşturmaya izin verilen fiilden farklı bir fiilin ortaya çıkması halinde, bu yeni fiil bakımından da ayrıca izin alınmasını zorunlu görmektedir.

Maddenin 3 ncü fıkrasında ise, 'suçun hukuki niteliğinin değişmesi, yeniden izin alınmasını gerektirmez' düzenlemesi kabul edilmiştir. Bu düzenlemede, soruşturma için 'yeniden izin alınmasını gerektirmez' kavramları ile, memurun fiili ile ilgili olarak mutlaka izin alınması zorunluluğu kabul edilmiştir. Yani bu düzenlemede, şüphelinin fiili ile ilgili olarak önceden izin alınmış olmasına karşın, nitelendirilmesinde farklılık ortaya çıkması halinde, yeniden izin alınmasına gerek olmadığına işaret edilmektedir.

Yani soruşturma izni verilen fiilin nitelendirilmesinde farklılık yeniden izin gerektirmemekte; ancak bu fiille ilgili hiç izin alınmamış/verilmemiş ise, 4483 sayılı Yasa’nın 8 nci maddesinin 3 ncü fıkrası uygulanamaz. Çünkü, söz konusu üçüncü fıkradaki düzenleme, şüphelinin fiili ile ilgili önceden verilmiş bir iznin varlığının kabulü halinde yeniden izin alınmasına gerek görmemektedir. Bu düzenleme, soruşturma izni verilmeyen/verilmemiş görevle ilgili suç teşkil eden fiil nedeniyle izin alınmaksızın soruşturma ve dolayısıyla kovuşturma yapılamayacağını açıkça göstermektedir.

Yeniden izin alınması kavramı, önceden fiille ilgili bir izin verilmiş olmasına işaret etmektedir. Yeniden izin alınması kavramı, hiç izne gerek olmayacağı anlamına gelmez. Bir başka deyişle 'yeniden' kavramının karşıtı 'eskiden' kavramıdır (Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük, Ankara 2005, s.2165). Fıkrada aynı fiille ilgili olarak, soruşturmanın/yargılamanın geldiği aşamada, fiilin nitelendirilmesindeki farklılık nedeniyle yeni bir izne gerek olmadığı kabul edilmiştir.

Yeniden kavramı/zarfı, 'gene, yine, bir daha, tekrar' anlamlarına gelmektedir (Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük, Ankara 2005, s.2165). Yeniden kavramı dilbilgisinde zarftır. Bilindiği gibi zarf, 'bir fiilin, bir sıfatın veya zarfın anlamını zaman, yer, ölçü, nitelik, soru kavramları bakımından etkileyen kelime, belirteç'tir (Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük, Ankara 2005, s.2224). 4483 sayılı Yasanın 8 nci maddesinin 3 ncü fıkrasında yer alan 'izin' kavramı isim olmakla beraber, 'izin almak' bir fiile işaret etmiş olduğundan, 'yeniden' kavramı alınması gereken iznin tekrarını gösterme istediğinden, iznin önceden alınmış olmasıyla yetinilip yetinilmeyeceğine açıklık getirmektedir. Yeniden izin alınmasına gerek görülmemesi, Önceden alınmış izinle yetinilmesi gerektiğine işaret ettiğinden, önceden hiç izin alınmamış hallerde, yeniden izin alınmaması düşünülemeyeceğini göstermektedir.

Yeniden izin alınmasına gerek olmadığı kavramı, genel hükümlere göre ve izin alınmaksızın açılmış soruşturma veya kovuşturmaya işaret etmemektedir. Yeniden izin kavramı, fiille ilgili olarak daha önce izin alınmış olma koşulunu kabul etmektedir. Eğer yasa koyucu izin alınmaksızın açılan davada, suç vasfındaki değişiklik üzerine izin alınmasına gerek görmeseydi, 4483 sayılı Yasa’nın 8 nci maddesinin 3 ncü fıkrasındaki düzenlemeyi, mevcut (yeniden izin alınmasına gerek yoktur) şekilde değil, 'açılmış dava üzerine, artık izin alınmasına gerek yoktur' veya 'suçun hukuki niteliğinin değişmesi, izin alınmasını gerektirmez' şeklinde kabul ederdi. Yasama organı 3 ncü fıkraya, 'yeniden' kavramını ekleyerek, Önceden alınan izinle yetinileceğine işaret etmiştir. Hatta buradaki 'yeniden' kavramını, maddenin 1 ve 2 nci fıkralarındaki düzenlemelerle birlikte okumak da gerekir. Yasa hükmünün tümü, kamu görevlilerini olur olmaz suçlamalardan uzak tutulmasını amaçlamıştır. Bu konuda özel yasa çıkarılmasının başka türlü izahı olamaz.

Ancak yasa koyucu, kamu görevlilerinin suç teşkil eden fiillerinden dolayı sorumlu tutulmalarına keyfi biçimde engel olunmasının önüne geçmek ve mağdurun haklarını korumak amacıyla, soruşturma izni verilmemesi halinde müşteki ve Cumhuriyet savcısına idari yargıda itirazda bulunabilme olanağı vermiştir.

Somut olayımızda ilgili idareden, şüphelilerle/sanıklarla ilgili olarak hiçbir izin alınmadığının anlaşılması karşısında, durumun yeniden izin alınmasına gerek olmadığı şeklinde değerlendirilmemesi gerekir.

Somut olayımızda ilgili idareden, şüphelilerle/sanıklarla ilgili olarak hiçbir izin alınmadığının anlaşılması karşısında, durumun yeniden izin alınmasına gerek olmadığı şeklinde değerlendirilmemesi gerekir.

Bu düzenleme karşısında, önceden izin alınmaksızın doğrudan genel hükümlere göre dava açılması halinde, 'suçun hukuki niteliğinin değişmesi' durumunda izin alınmasına gerek görülmediği anlamı çıkmaz.

Eğer, şüpheli hakkında, başlangıçta fiilinin nitelendirilmesine göre genel hükümlere tabi olduğu gerekçesiyle dava açılır ve yargılama sırasında görevi kötüye kullanma suçu şeklinde nitelendirme yapılır, sonra izin alınmasına gerek yoktur denilirse, hiçbir memur ve kamu görevlisi için anayasa ve ilgili özel yasalara göre soruşturma izini/karar alınmasına gerek görülmeyen bir uygulama ortaya çıkar.

Örneğin, milletvekili hakkında anayasanın 14 ncü maddesindeki koşullar olmaksızın dava açılabilir; yüce divanda yargılanması gereken kamu görevlileri hakkında özel soruşturma ve karar alma prosedürüne gerek görülmez; yargıçlar ve üniversite öğretim üyeleri hakkında özel güvence prosedürüne uyulmaksızın dava açılabilir.

Bu yorum biçiminden hareket edildiğinde, Anayasa ve özel yasaları gereği haklarında izin veya karar alınması gereken kamu görevlileri için hiçbir hukuki güvenceden söz edilemez.

İddianameyle dava açılması ve iddianamenin zımnen veya açıkça kabul edilmesi yüzünden, izin veya karar almayı gerektiren hallerde, gerçekte fiiliyle ilgili soruşturma yapılabilmesi izne/karar almaya tabi memurlar/kamu görevlileri yönünden, tüm güvenceler iptal edilmiş olacaktır. Anayasa ve anayasaya uygun yasa hükümlerinin böyle bir yoruma tabi tutulması, anayasa ve yasa koyucunun öngörmediği bir sistemin benimsenmesi anlamına gelir. Böyle bir yorum biçiminin kabul edilmesi, güvence oluşturan yasa hükmünün/hükümlerinin bertaraf edilmesi/uygulanmaması/yasa hükmünün zımni iptal sonucunu verir.

Diğer yandan, 5237 sayılı TCY’nın 67/1 nci maddesinde, 'soruşturma ve kovuşturma yapılmasının, izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hallerde; izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur'; 5271 sayılı CYY’nın 223/8 nci maddesindeki düzenlemeye göre, 'Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir. Aneak, soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Bu karara itiraz edilebilir'; CYY’nın 223/9 ncu maddesinde ise, 'derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez' düzenlemelerinin anlamı kalmaz. Çünkü, yüksek çoğunluğun yorum biçiminin kabul edilmesi, 5237 sayılı yasanın 67/1 nci ve 5271 sayılı CYY’nın 223/8-9 ncu madde hükümlerinin uygulanmaması sonucunu doğurur. Bu durumda, TCY’nın 67/1 ve CYY’nın 223 ncü maddesinin 8 ve 9 ncu fıkralarının nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmaları gündeme getirir.

İzin alınmaksızın verilecek hükmün olağan itiraz yasa yoluna (örneğin, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde itiraz yasa yolu) veya temyiz incelemesine tabi olması, sonuçta güvence gibi gözükmekle beraber, yargılamanın uzunluğu, kişi özgürlük ve güvenliğinin kısıtlanması gibi hususlar dikkate alındığında, şüphelilerin/sanıkların güvence içerisinde oldukları söylenemez.

Çünkü, gerçekte şüphelinin fiilinin doğru nitelendirilmesi halinde, hakkında izin veya karar alınması sisteminin uygulanmasında kamu görevlisi hakkında, fiille ilgili olarak aleyhe nitelemeyle genel hükümlere göre dava açılması ve sonra suç vasfının değiştiğinden bahisle izne veya karara gerek görülmemesi, güvenceyi sonlandırır.

C.savcısının başlangıçta fiili yanlış nitelendirmesinin faturasının kamu görevlisine çıkarılmaması gerekir. C.savcısının fiili başlangıçtaki yanlış nitelendirmesi veya soruşturma sonucunda ancak iddianamedeki gibi nitelendirmesi, mahkemenin iddianameyi bu nitelendirmeye göre kabul etmesinden sonra, yargılama sırasında fiilin görev suçu olarak nitelendirmesi üzerine bu defa izne gerek yok denmesi, sanık/şüpheli hakkında çifte güvencesizlik oluşturur.

4483 sayılı Yasa öncesi dönemin içtihatları somut olayımız ve yasadaki açık düzenlemeden farklıdır. Bu itibarla eski içtihatlardan farklı değerlendirmede bulunmak gerekir. Çünkü, eski yasa dönemindeki içtihatlar o yasa dönemindeki sistemle ilgilidir. O nedenle yeni yasadaki bu açık düzenlemeler karşısında eski içtihatla bağlı olunacak şekildeki yorum, yasama organının iradesiyle uyumlu sayılamaz.

C-Sonuç

4483 sayılı Yasa öncesi dönemin içtihatları somut olayımız ve yasadaki açık düzenlemeden farklıdır. Bu itibarla eski içtihatlardan farklı değerlendirmede bulunmak gerekir. Çünkü, eski yasa dönemindeki içtihatlar o yasa dönemindeki sistemle ilgilidir. O nedenle yeni yasadaki bu açık düzenlemeler karşısında eski içtihatla bağlı olunacak şekildeki yorum, yasama organının iradesiyle uyumlu sayılamaz.

C-Sonuç

Anayasa ve yasayla açıkça tanınmış ve kamu görevlileri için güvence teşkil eden bir hükmün yorum yoluyla daraltılması, hakkın yararlanılamaz hale getirilmesi Anayasanın hukuk devleti (m.2), insan haklarına saygılı (m.2), insan haklarına dayalı (m.14/1) devlet anlayışı ile çelişmektedir. Açık hüküm olan hallerde özgürlüğün aleyhine yorum mümkün olmadığı/olmaması gerektiği gibi; açık olmayan düzenlemelerde dahi, özgürlük lehine yorum yönteminin benimsenmesi gerekir. Sistemimiz bir bütün halinde usul kurallarına dayalıdır. Usul kurallarının her biri, temel ilkedir. Bu temel ilkelerden ancak, uluslar arası ilkeleri gözeterek, anayasa ve yasa koyucu değişiklik gerçekleştirerek vazgeçebilir. Mevcut düzenlemeler var olduğu sürece, kamu görevlisi ve dolayısıyla kamu hizmeti için gerekli ve zorunlu görülen bu güvencelerden gerekir. Soruşturma evresinde izin sistemi uygulanmadığına göre, kovuşturmada güvencesizliği ortaya çıkmış kamu görevlisi hakkında artık izin alınmasına gerek kalmadığının kabulü, başlangıçta yapılan yanlış uygulamanın halen sürdürülmesi sonucunu doğurur.

Bu nedenle, fiilin görevle ilgili olduğunun anlaşılması karşısında, CYY’nın 223/8 nci maddesi gereğince gerekli izin alındıktan sonra, artık soruşturma evresine yeniden dönülmesine gerek kalmaksızın, bu izin üzerine yargılamanın/kovuşturmanın kaldığı yerden devamı sağlanmış olacaktır. Somut olayımızda eğer, sanıkların görevi kötüye kullanma suçlamasıyla ilgili olarak derhal beraat kararı verilecek olsaydı, bu halde izin alınmasına gerek kalmazdı. Çünkü, 'Derhâl beraat kararı verilebilecekhâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez'(5271,m.223/9) düzenlemesi nedeniyle, izin almaya gerek kalmayacağı/sanıklık sıfatı derhal son bulacağı için, başa dönüp izin alma amaçlı 'durma' kararı vermeye gerek kalmayacaktı. Yasadaki bu düzenleme, derhal beraat halinde durma kararı verilmesi sanık için ek yük getireceği, sanıklık sıfatı devam edince kişilik hakları zedeleneceği için, durma kararı verilmesini uygun görmemektedir. Ancak, derhal beraat dışında verilebilecek bir karar, örneğin mahkumiyet söz konusu olacaksa, görev suçu nedeniyle izin alınması zorunludur. Eğer derhal beraatlik durum söz konusu olsaydı, zaten CYY’nın 223/9 ncu maddesi gereğince mahkeme durma kararı vermez ve beraat kararı verirdi. Kaldı ki, mahkeme, itiraz mercii, yasa yararına bozma talebi, Yargıtay Özel dairesi ve başsavcılık itirazı ile Ceza Genel Kurulu yüksek çoğunluğu derhal beraatlik bir durum tespitinde de bulunmamıştır. Bu durumda, sanıklara ceza verilmesinin mümkün olduğu gözetilerek, memuriyetiyle ilgili olup, hakkında izin verecek makamın görev suçuyla ilgili takdir yetkisini gerekçelerini göstererek kullanmasının sanıklar lehine olduğu düşünülerek izin sistemi getirildiğinden, sanıklar aleyhine olabilecek yeniden izin alınmasına gerek olmadığına ilişkin yaklaşım işin esprisiyle de çelişmektedir. Çünkü, idarenin izin verip vermeme konusundaki gerekçesi, yargılamadaki kolektif işleyişin bir parçası olacağından, izin vermeye yetkili makamın iradesinin yargılamaya katılması gerekir.

Soruşturmaya başlanabilmesi için izin gerektiği, soruşturma evresinden kovuşturma evresine geçildiğine göre, artık izne gerek yoktur dediğimizde, CYY’nın 223/8 nci maddesindeki düzenleme anlamsız hale gelmiş olur.

Diğer yandan, somut olayımızda izin sisteminin işletilmesi, iddianameyle dava açılmasında ilgilileri daha dikkatli olmaya sevk edecektir.

Ayrıca, durma kararının kabul edilmemesi nedeniyle, zamanaşımı devam edeceğinden/durmayacağından, sanıklar hakkındaki davanın zamanaşımıyla düşürülmesi sonucu ortaya çıkacağından, mağdur haklarının ihlali gündeme gelecektir. Çünkü, iddianameyle açılan davadaki farklı nitelendirme, delillerin yeterince toplanamadığına dayalı olduğu için, zamanaşımının dolması kuvvetle olasılıktır.