muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/639, Karar No: 2017/339, Tarih: 20.06.2017

23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 667 sayılı KHK'nın 6. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ile, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlardan tutuklu olanların, olağanüstü hâlin devamı süresince müdafileri ile görüşmelerine belirli koşullar dahilinde bir takım sınırlamalar getirilmiş, aynı fıkranın (i) bendinde ise; hâkim veya mahkemenin uygun gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle şüpheli veya sanığın sorgusunu yapabileceği veya duruşmalara katılmasına karar verebileceği hüküm altına alınmıştır. 29.10.2016 tarihinde yürürlüğe giren 676 sayılı KHK'nın 6. maddesiyle 5275 sayılı Kanunun 59. maddesine eklenen 5 ve 11. fıkralar uyarınca, devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı işlenen suçlar ile 5237 sayılı TCK'nun 220. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan tutuklu ve mahkûm olanların avukatları ile görüşmelerini belli durumlarda kısıtlayan düzenlemeler yapılmıştır. Bununla birlikte, ceza muhakemesi usul hükümlerinin zaman bakımından uygulanmasında, aksi kanunlarda açıkça düzenlenmedikçe derhal uygulanma ilkesi geçerli olup, bir muhakeme işlemi, o işlemin yapılacağı tarihte yürürlükte olan kanun hükümlerine göre yerine getirilir. Buna göre; derhal uygulanma ilkesi çerçevesinde geçmişe yürümeyecek olan usul hükümleri niteliğindeki 667 sayılı KHK'nın 6. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin ve 676 sayılı KHK'nın 6. maddesinin uyuşmazlık konusu olaya uygulanma olanağı bulunmamaktadır.

Sanığın duruşmaya uzaktan katılmasını kamu güvenliği, kaçma şüphesi veya tanıkların güvenliği gibi haklı sebeplerle sağlamlaştıran SEGBİS yönteminin, somut olaydaki dava şartları ve yargılama sahafahatı itibarıyla meşru zeminde karşılığı bulunup bulunmadığının gözetilmesi gerekmektedir. (Ersan Şen, Nilüfer Yenice, "Sanığın Mahkemeye Çıkma Hakkı ve .... Davası" isimli, 04.03.2016 tarihli makale, s.5) Buna göre, SEGBİS yönteminin savunma hakkını kısıtlayıp kısıtlamadığı, yargılama şartları ve meşru amaç kriterleri çerçevesinde her bir somut olay bakımından bağımsız bir değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Yargılandığı suçtan dolayı mahkemenin yargı çevresi dışındaki bir cezaevinde tutuklu olup 27.11.2013, 22.01.2014 ve 26.02.2014 tarihli oturumlarda bizzat hazır bulundurulan ve 08.05.2014 tarihli oturumda SEGBİS vasıtasıyla savunması alınan sanığın, sorgu sırasında ve değişik tarihli dilekçelerinde duruşmalara bizzat katılmak istediğini belirtmesine karşın, Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki görüşünü bildirdiği oturumlar ile hükmün açıklandığı son oturumda duruşma salonunda hazır bulundurulmayıp yokluğunda yargılama yapılarak mâhkumiyetine karar verilmesinin savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, Özel Dairenin sanık hakkında silahlı terör örgütüne üye olma ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarından kurulan mahkûmiyet hükümlerine ilişkin bozma kararı isabetli olup, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Başkanı;

"I- Savunma Hakkı, Mevzuatta Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS Sistemi)'nin Düzenleniş Şekli ve Konu ile İlgili Diğer Hükümler:

Savunma hakkı, Anayasamızın 36. maddesinde güvence altına alınarak, herkesin meşru vasıta ve yollardan yararlanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile 'adil yargılanma hakkı'na sahip olduğu belirtilmiştir. Nitekim ülkemizin de kabul ettiği A.İ.H.S'nin 'adil yargılanma hakkı' başlıklı 6. maddesi;

'1. Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir. Ancak, demokratik bir toplum içinde ahlak, kamu düzeni veya ulusal güvenlik yararına, küçüklerin çıkarları veya bir davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veyahut, aleniyetin adil yargılamaya zarar verebileceği kimi özel durumlarda ve mahkemece bunun kaçınılmaz olarak değerlendirildiği ölçüde, duruşma salonu tüm dava süresince veya kısmen basına ve dinleyicilere kapatılabilir.

2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılır.

3. Bir suç ile itham edilen herkes aşağıdaki asgari haklara sahiptir:

a) Kendisine karşı yöneltilen suçlamanın niteliği ve sebebinden en kısa sürede, anladığı bir dilde ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek;

b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmak;

c) Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek;

a) Kendisine karşı yöneltilen suçlamanın niteliği ve sebebinden en kısa sürede, anladığı bir dilde ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek;

b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmak;

c) Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek;

d) İddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek, savunma tanıklarının da iddia tanıklarıyla aynı koşullar altında davet edilmelerinin ve dinlenmelerinin sağlanmasını istemek;

e) Mahkemede kullanılan dili anlamadığı veya konuşamadığı takdirde bir tercümanın yardımından ücretsiz olarak yararlanmak' biçiminde düzenlenmiştir.

Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan 'adil yargılanma' kavramı, aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan 'suç ile itham edilmiş kişi'nin asgari haklarıyla doğrudan bağlantılıdır. Hakkında bir suç isnadı olan kişiye tanınmış anılan fıkradaki haklar, 1. numaralı fıkrada yer alan 'adil yargılanma' ilkesinin somut görünümleridir.

Sanık hazır olmaksızın duruşma yapılamayacağı kuralını düzenleyen 5271 sayılı CMK’nun 'Sanığın duruşmada hazır bulunmaması' başlıklı 193. maddesinin birinci fıkrası, 'Kanunun ayrık tuttuğu hâller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz. Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir' şeklinde olup, bu kuralın istisnaları ise aynı Kanunun 193/2, 194/2, 195, 196, 200/1 ve 204. maddelerinde gösterilmiştir.

'Sanığın duruşmadan bağışık tutulması' başlıklı CMK’nun 196. maddesi ise;

'(1) Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir.

(2) Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Sorgu için belirlenen gün, Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Sorgusundan önce sanığa, ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur.

(3) Sorgu tutanağı duruşmada okunur.

(4) Yukarıdaki fıkralar içeriğine göre sanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle sorgusunun yapılabilmesi olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak sorgu yapılır.

(5) Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir.

(5) Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir.

(6) Yurt dışında bulunan sanığın, belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu hâlinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir' biçiminde düzenlenmiştir.

Öte yandan devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı işlenen suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren ve toplu işlenen suçlar bakımından olağanüstü hâlin devamı süresince geçerli olan ve 23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren, 667 sayılı KHK'nın 6. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi ile;

'...Hâkim veya mahkemenin uygun gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle şüpheli veya sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir' hükmü ihdas edilmiştir. Bu hükmün, olağanüstü hâlin devamı süresince geçerli olması, 23.07.2016 tarihinde yürürlüğe girmesi, usul hükümlerinin derhal uygulanma ilkesi ve uyuşmazlığa konu yerel mahkeme kararının tarihi gözetildiğinde; 667 sayılı KHK'nın 6. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinin, uyuşmazlık konusuna doğrudan tatbik imkânı bulunmamaktadır. Ancak yargılama hukuku normlarının zaman bakımından uygulanmasında dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, yeni kanunun yürürlüğe girdiği tarihte muhakemenin sona ermiş olup olmadığıdır. Yargılama henüz kesin olarak bitmemişse, yeni kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren yapılacak yargılama işlemlerinde kural olarak yeni kanunun uygulanması gerekir. Bu sebeple kanun yolu incelemesinden geçen ve bozma sonrası yargılama işlemi yapılacak dava dosyalarında, olağanüstü hâlin devamı süresince 667 sayılı KHK'nın 6. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi gereğince tutuklu sanığın sorgusu SEGBİS ile yerel mahkemece her halükarda yapılabilecektir. Uyuşmazlık konusunun çözümü bakımından ise, CMK’nun 196. maddesi ve ilgili diğer hükümler değerlendirilmelidir.

CMK'nun 196. maddesinin dördüncü fıkrasının gerekçesinde, esas hakkında hüküm verecek mahkemece sanığın sorgusunun görüntülü olarak izlenip gerekli soruların sorulabilmesine imkân sağlayan SEGBİS'in istinabe yönteminin sakıncalarını giderdiği ve A.İ.H.S'nin 6. maddesinde düzenlenen 'adil yargılanma' ilkesi ile AİHM'in bu konudaki kararı doğrultusunda hâkimlerin hüküm vermeden önce sanığı bizzat görmelerinin sağlanmaya çalışıldığı belirtilmiştir.

CMK'nun 196. maddesinin dördüncü fıkrasının gerekçesinde, esas hakkında hüküm verecek mahkemece sanığın sorgusunun görüntülü olarak izlenip gerekli soruların sorulabilmesine imkân sağlayan SEGBİS'in istinabe yönteminin sakıncalarını giderdiği ve A.İ.H.S'nin 6. maddesinde düzenlenen 'adil yargılanma' ilkesi ile AİHM'in bu konudaki kararı doğrultusunda hâkimlerin hüküm vermeden önce sanığı bizzat görmelerinin sağlanmaya çalışıldığı belirtilmiştir.

Mevzuatımızda SEGBİS; UYAP Bilişim Sisteminde ses ve görüntünün aynı anda elektronik ortamda iletildiği, kaydedildiği ve saklandığı bir ses ve görüntü bilişim sistemi olarak tanımlanmıştır. 20.09.2011 tarih ve 28060 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin 14. maddenin 1. fıkrası gereğince de, ceza infaz kurumunda bulunan kişiler SEGBİS ile dinlenebilir ve bu sistem üzerinden duruşmalara katılabilir.

Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığının 14.12.2011 tarih ve 150 no'lu genelgesinde; SEGBİS sayesinde ifade alma ve sorgu işlemlerinde yargı çevresi dışında bulunan veya mahkemede hazır bulunamayan kişilerin (şüpheli, sanık, tanık, şikâyetçi, katılan vs.) video konferans yoluyla dinlenilmesi ve ifadelerinin kayda alınması imkânı sağlandığı, bu sistemin kullanılması sonucunda, ifadesi ya da savunması alınacak kişilerin bizzat mahkemesince dinlenilmesi ya da sorgulanması, bunun sonucu olarak dosyaya, kişiye ve olaya göre daha sağlıklı ifade alınması, mahkemece duruşmaların daha etkin yönetimi ve mahkemenin, duruşma sırasında gerçekleşen olaylara ve tarafların beyanlarına daha iyi vukûfiyeti, yol tutuklaması uygulamasından kaynaklanan mağduriyetlerin ortadan kaldırılması gibi faydalar sağlanabileceği, CMK'nun 196. maddenin dördüncü fıkrası gereğince farklı yargı çevresinde bulunan sanığın sorguya çekilmesinde imkân varsa görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılmasının zorunlu olduğu, kanunun yazım tekniği gereği sorgunun SEGBİS aracılığıyla yapılmasının takdire bırakılmayıp, emredici hükme bağlandığı, aynı Kanunun 196. maddesinin ikinci fıkrasında, istinabe yasağı getirilen hâllerde SEGBİS kullanılmak suretiyle ifade alınmasında asıl mahkemesince bizzat ilgilisine soru yöneltilebilmesi, sanık, tanık, bilirkişi vs. kişiler açısından da yargılamayı yapan mahkeme heyetinin doğrudan görülebilmesi, savunmanın bizzat yapılarak beyanda bulunabilmesi suretiyle yüz yüzelik ilkesinin sağlandığı, bu nedenle bu işlemin Kanunun öngördüğü anlamda istinabe olarak değerlendirilemeyeceği, bundan dolayı alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar açısından da kullanılabileceği ve CMK'nun 196. maddesinin ikinci fıkrasındaki istinabe yasağı getirilen hâllerde de SEGBİS kullanılmak suretiyle ifade alınabileceği görüşlerine yer verilmiştir.

SEGBİS, yol tutuklaması uygulamasını kaldırmış olup, 06.03.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6526 sayılı Kanun ile değişik CMK'nun 'Yakalanan kişinin mahkemeye götürülmesi' başlıklı 94. maddesi;

'(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.

(2) Yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından bu kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi alınır' şeklinde düzenlenmiştir.

CMK'nun 94. maddesinin 2. fıkrası ile, hakkında yakalama emri çıkarılan şüpheli veya sanığın ifadesi veya sorgusu sesli ve görüntülü iletişim sistemi ile alınabilecek olup, CMK'nun 196. maddesinin ikinci fıkrasında olduğu gibi yakalama emrinin konusu oluşturan suçun alt sınırı bakımından kısıtlayıcı bir hüküm getirilmemiş, herhangi bir ayrım yapılmamıştır. Başka bir anlatımla, istinabe yasağını düzenleyen CMK'nun 196. maddesinin ikinci fıkrasında olduğu gibi 'alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren' suçlarda yakalama emrine istinaden yakalanan şüpheli veya sanık bakımından bir istisna getirmemiştir. Soruşturması veya kovuşturması devam eden ve alt sının beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçtan dolayı hakkında yakalama emri çıkarılan şüpheli ve sanık, yakalandığında en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, CMK'nun 94/2. maddesi gereğince aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından ifadesi alınmalı veya sorgusu yapılmalıdır.

Uyuşmazlık konusu ile ilgisi yönünden CMK'nun 154/1 ve 149/3. maddeleri ile 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 114/5. maddesine de temas etmekte fayda bulunmaktadır.

CMK'nun 'Müdafi ile görüşme' başlıklı 154. maddesinin suç ve yerel mahkeme hüküm tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâli;

'(1) Şüpheli veya sanık, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Bu kişilerin müdafii ile yazışmaları denetime tâbi tutulamaz...'

'Şüphelinin veya sanığın müdafi seçimi' başlıklı 149. maddesinin üçüncü fıkrası;

'...(3) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz'

5275 sayılı Kanunun 'Tutukluların hakları' başlıklı 114. maddesinin beşinci fıkrası;

'...(5) Tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz...' şeklindedir.

'...(3) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında avukatın, şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz'

5275 sayılı Kanunun 'Tutukluların hakları' başlıklı 114. maddesinin beşinci fıkrası;

'...(5) Tutuklunun müdafii ile olan haberleşmesine ve kurum düzeni çerçevesinde temas ve görüşmelerine hiçbir suretle engel olunamaz ve kısıtlamalar konulamaz...' şeklindedir.

Yargı çevresi dışındaki bir cezaevinde tutuklu olan ve SEGBİS ile savunma yapma imkânı tanınan sanık, CMK'nun 154/1 ve 5275 sayılı CGTİHK'nun 114/5. maddeleri gereğince müdafii ile haberleşebilir ve kurum düzeni çerçevesinde konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda CMK'nun 149/3. maddesindeki haklarına halel gelmeksizin müdafii ile temas ve görüşmelerde bulunabilir. Diğer taraftan cezaevindeki sanığın yanında bulunan müdafiin, SEGBİS ile gerçekleştirilecek oturum öncesi duruşma salonuna bir avukat göndermesini veya aksine müdafiin duruşma salonunda hazır olup cezaevindeki sanığın yanına başka bir avukatı yetkilendirmesini sınırlandırıcı bir düzenleme de bulunmamaktadır. Belirtilen hususta yerel mahkemenin CMK'nun 156/1-b bendi gereğince baro tarafından bir müdafii görevlendirilmesini istemesini kısıtlayan bir düzenleme de bulunmamaktadır. Bu bakımdan yargı çevresi dışındaki bir cezaevinde tutuklu veya hükümlü olan ve CMK'nun 196/4. maddesi gereğince SEGBİS ile savunma yapma imkânı tanınan sanığın müdafii ile görüşebilme ve onun hukuki yardımından yararlanabilme hakkı bulunmaktadır.

23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 667 sayılı KHK'nın 6. maddesi ile;

' (1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlar bakımından, olağanüstü hâlin devamı süresince;...

23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 667 sayılı KHK'nın 6. maddesi ile;

' (1) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlar bakımından, olağanüstü hâlin devamı süresince;...

d) Tutuklu olanların avukatları ile görüşmelerinde, toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi, terör örgütü veya diğer suç örgütlerinin yönlendirilmesi, bunlara emir ve tâlimat verilmesi veya yorumlarıyla gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletilmesi ihtimalinin varlığı hâlinde, Cumhuriyet savcısının kararıyla, görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, tutuklu ile avukatın yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli hazır bulundurulabilir, tutuklunun avukatına veya avukatın tutukluya verdiği belge veya belge örnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve saatleri sınırlandırılabilir. Tutuklunun yaptığı görüşmenin, belirtilen amaçla yapıldığının anlaşılması hâlinde, görüşmeye derhal son verilerek, bu husus gerekçesiyle birlikte tutanağa bağlanır. Görüşme başlamadan önce, taraflar bu hususta uyarılır. Tutuklu hakkında, tutanak tutulması hâlinde, Cumhuriyet savcısının istemiyle tutuklunun avukatlarıyla görüşmesi sulh ceza hâkimliğince yasaklanabilir. Yasaklama kararı, tutuklu ile yeni bir avukat görevlendirilmesi için derhal ilgili baro başkanlığına bildirilir. Baro tarafından bildirilen avukatın değiştirilmesi Cumhuriyet savcısı tarafından istenebilir. Görevlendirilen avukata, 23/3/2005 tarihli ve 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 13 üncü maddesine göre ücret ödenir...' hükmü getirilmiştir.

29.10.2016 tarihinde yürürlüğe giren 676 sayılı KHK'nın 6. maddesi ile de 5275 sayılı Kanunun 59. maddesine;

29.10.2016 tarihinde yürürlüğe giren 676 sayılı KHK'nın 6. maddesi ile de 5275 sayılı Kanunun 59. maddesine;

'...(5) Türk Ceza Kanununun 220 nci maddesinde ve İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerinde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanların avukatları ile görüşmelerinde, toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürüldüğüne, terör örgütü veya diğer suç örgütlerinin yönlendirildiğine, bu örgütlere emir ve tâlimat verildiğine veya yorumları ile gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletildiğine ilişkin bilgi, bulgu veya belge elde edilmesi hâlinde, Cumhuriyet Başsavcılığının istemi ve infaz hâkiminin kararıyla, üç ay süreyle; görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, hükümlü ile avukatın yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli görüşmede hazır bulundurulabilir, hükümlünün avukatına veya avukatın hükümlüye verdiği belge veya belge örnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve saatleri sınırlandırılabilir...

(11) Tutuklular hakkında bu madde hükümlerine göre karar vermeye soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimi, kovuşturma aşamasında mahkeme yetkilidir.' fıkraları eklenmiştir.

23.07.2016 tarihinde yürürlüğe giren 667 sayılı KHK'nın 6. maddesinin 1. fıkrasının olağanüstü hâlin devamı süresince geçerli olduğu yine ilgili maddede belirtilmiştir. 676 sayılı KHK'nın 6. maddesi ile 5275 sayılı Kanunun 59. maddesine eklenen 5 ve 11. fıkralar da 29.10.2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Usul yasalarının zaman bakımından uygulanmasında istisnai hâller dışında kural 'derhal uygulanma' ilkesidir. Bu sebeplerle yerel mahkeme hükmünün tarihi nazara alındığında; tutuklu olanlar ile müdafiin görüşmesinde belli şartlar dahilinde kısıtlamalar öngören 667 ve 676 sayılı KHK'lar ile getirilen düzenlemelerin uyuşmazlık konusu olaya uygulanması söz konusu değildir.

Diğer taraftan CMK'nun 196. maddesinin 4. fıkrasına benzer bir düzenlemeye CMK'nun 180. maddesinin 5. fıkrasında yer verilmiştir. Buna göre CMK'nun 'Tanık ve bilirkişinin naiple veya istinabe yoluyla dinlenmeleri' başlıklı 180. maddesi;

'(1) Hastalık veya malûllük veya giderilmesi olanağı bulunmayan başka bir nedenle bir tanık veya bilirkişinin uzun ve önceden bilinmeyen bir zaman için duruşmada hazır bulunmasının olanaklı bulunmayacağı anlaşılırsa, mahkeme onun bir naiple veya istinabe yoluyla dinlenmesine karar verebilir.

(2) Bu hüküm, konutlarının yetkili mahkemenin yargı çevresi dışında bulunmasından dolayı getirilmesi zor olan tanık ve bilirkişinin dinlenmesinde de uygulanır.

(3) Davayı görmekte olan mahkeme, zorunluluk olmadıkça, büyükşehir belediye sınırları içerisinde bulunan şikâyetçi, katılan, sanık, müdafi veya vekil, tanık ve bilirkişilerin istinabe yoluyla dinlenmesine karar veremez.