muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/11276, Karar No: 2025/3487, Tarih: 03.03.2025

b. 5411 sayılı Kanun'un 160/2. maddesi uyarınca temel adlî para cezasına esas alınacak gün sayısının üst sınırının "yirmibin gün adli para cezası" olduğu belirtilmiş olmasına rağmen, sanık hakkında ilk derece mahkemesince tayin olunan adlî para cezasının "10.000 gün" adlî para cezası şeklinde takdir edilmesine ilişkin gerekçelere Yargıtay denetimine olanak verecek şekilde hükmün gerekçe kısmında yer verilmemesi,

c. Sanık hakkında takdir edilen 10.000 gün adlî para cezasının 5237 sayılı Kanun'un 62. maddesi gereğince indirilmesi esnasında hesap hatası yapılarak 8.333 gün karşılığı 166,660 TL adlî para cezasına hükmolunması gerekirken 8.334 gün karşılığı 166.680 TL adlî para cezasına hükmolunması,

d.5411 sayılı Kanun'un 160/2-2. cümlesi uyarınca adlî para cezasının, ödenmeyen nitelikli banka zimmeti miktarının üç katından az olamayacağından bahisle sanığın 17.556.150,78 TL adlî para cezası ile cezalandırılması gerekirken 18.098.400,00 TL adlî para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

III. KARAR

A. Sanık ... Hakkında Resmî Belgede Sahtecilik Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

5271 sayılı Kanun'un 286/2-g maddesinde yer verilen “On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî para cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun, aynı Kanun’un 286/3. maddesi kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, katılan vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298/1. maddesi uyarınca Tebliğname’ye uygun olarak oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında 5411 sayılı Kanun'a Muhalefet Suçundan Kurulan Hükümler Yönünden

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin kararında katılan vekilince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden, 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi uyarınca Tebliğname’ye uygun olarak oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA

C. Sanık ... Hakkında 5411 sayılı Kanun'a Muhalefet Suçundan Kurulan Hüküm Yönünden

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan vekili ile sanık müdafiin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2-b. maddesi uyarınca takdiren Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.03.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/3941, Karar No: 2025/1147, Tarih: 19.03.2025

**6. Hukuk Dairesi         2023/3941 E.  ,  2025/1147 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2018/1044 E., 2023/405 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında...adlı yazılımın geliştirilmesi, özelleştirilmesi ve tamamlanarak şirketler grubunun adresinde teslimi konusunda sözleşme imzalandığını, müvekkili şirketin üzerine düşen bütün ödemelerini ifa ettiğini ve sözleşme gereğince tüm görevleri yerine getidiğini, davalı şirketin sözleşme kapsamında üstlendiği edimlerini defalarca ihtara rağmen yerine getirmediğini, müvekkili şirket tarafından sözleşmenin feshedildiğini, Pendik 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/64 D.İş Esas, 2011/61 D.İş dosyasından tespit yaptırıldığını ve davalı şirkete tebliğ edildiğini belirterek; davalının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle davalıya ödenen 60.300,00 TL'nin 11/0/2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili; İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/325 Esas sayılı dosyasından ... Projeleri AŞ hakkında açılan davaya davalı şirketin sözleşmeyi imzalayan tarafın ...Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. olduğunu ileri sürerek kötü niyetli husumet itirazında bulunması nedeniyle bu davanın açıldığını, davalı şirketin sözleşmede taahhüt edilen edimlerini tamamlanmadığından sözleşmenin feshedildiğini belirterek; davalıya ödenen 60.300,00 USD'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 11/07/2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin ...Sis. San. ve Tic. A.Ş. ile akdedildiğini, bu nedenle müvekkili hakkındaki davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, projenin de 2009 senesinde tekrarlandığını ve 2. kez kullanıma sunulduğunu, 6098 sayılı Borçlar Yasası'nın ayıp sebebiyle sorumluluğu düzenleyen 474. maddesi ve 478. maddesi uyarınca davanın zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, sözleşme konusu ürünün tamamen yurt dışı kaynaklı olduğunu, kurulum işlemlerinin teknik çalışma olduğunu ve bu çalışmanın ...tarafından yapıldığını, 2 ayrı proje ile yükümlülüklerin 2 kez yerine getirdiğini belirterek haksız ve yersiz açılan davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmeye konu ürünün kurumsal kaynak planlama sistemi olduğunu ve tamamen yerelleştirilme ve özelleştirilmeleriye infor şirketinin malı olduğunu, üzerinde yapılacak değişikliklerin bu şirket yönetiminin onayı ile yapılabileceğini, müvekkili şirketin kendisinin yöneteceği bir değişikliğin yapılamayacağını, ürünün üzerinde herhangi bir insiyatif olmadığını, bu anlamda yazılım programından beklenecek sonuçların sınırlı olduğunu, sözleşmenin C -Ekinde ileriye yönelik farklı sistemlerin entegrasyonunda gerekli olması durumunda göz önünde bulundurulacak maddeler listesi olduğunu, davacının satın aldığı ürünün lisanslı bir ürün olduğunu, lisans ücreti ödenerek davacı adına dava dışı İnfor şirketinden alındığını, geliştirme ve uyarlama çalışmalarının lisans satın alındıktan sonra ürünü alan şirketin sözleşmesi gereği başladığını, lisans ücreti için 48.621,00+5400,00 USD ödendiğini, davacının ödediği bedelin lisans için ödendiğini, hizmetin tam verildiğini, davacı şirketin müvekkili şirketin büyük harcamalar yapmasına sebep olduğunu, başka müşterilere vereceği hizmeti engelleyerek mağduriyetine sebep olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece verilen 09.11.2015 tarihli ilk kararda, asıl ve birleşen davada davacı açısından projenin hayata geçmemesi halinde sadece ERP lisansına sahip olmanın bir fayda sağlamayacağı, birleşen davada davalı açısından ise yazılım lisansı satın alınmadan proje geliştirme çalışmalarına başlamanın mümkün olmadığı, birleşen davalı firma yetkililerinin geliştirme çalışmalarının sonuçsuz kaldığı, davacının ERPLN yazılımını kullananmadığı, davacı yanın bedelin ödenmesine ilişkin edimini yerine getirdiği, birleşen davalı ... Sistemleri San ve Tic. A.Ş 'nin taahhüt etmiş bulunduğu edimlerini yerine getiremediği, dava konusu sözleşmelerin ve ek sözleşmelerin asıl davanın davalısı olan ...Projeleri A.Ş. ile yapılmadığı, bu davalıya husumet yöneltilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle asıl davada davalı ...hakkındaki davanın husumet yönünden reddine, birleşen davanın kabulü ile, 60.300,00 USD karşılığı 107.816,00 TL 'nin dava tarihinden itibaren davacının talebine uygun olarak yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar veriimiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesinin 09/11/2015 tarihli ve 2012/325 E., 2015/655 K. sayılı kararının süresi içinde birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin (Kapatılan 15. Hukuk Dairesi) 01.03.2017 tarihli ve 216/1569 E.,2017/866 K. Sayılı ilamı ile dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarının denetime ve hüküm vermeye elverişli bulunmadığı, davacı tarafça yaptırılan İstanbul Anadolu 6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin (kapatılan Pendik 2. Sulh Hukuk Mahkemesi) 2011/64 D. İş Esas dosyasında alınan bilirkişi raporu ile yargılama sırasında alınan rapor ve ek raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmediği, HMK'nın 281/1-2-3 maddesi uyarınca yeniden tayin edilecek konusunda uzman bilirkişi kurulundan denetime elverişli rapor alınıp anılan çelişkiler ve yüklenicinin itirazları giderildikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taahhüt edilen ERP yazılımının çalışır durumda olduğu, program tarafından istenen bilgilerin sisteme yüklenmesi halinde sistemde kodlanmış olan standart süreçlerin çalıştırılabileceği ancak birleşen davalı tarafından uyarlama hizmetinin verilmediği, davacı tarafından lisansı alınmış yazılımlar kullanılarak ve bu yazılımlar üzerinde uyarlamalar yapılarak kullanımının mümkün olduğu, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ERP yazılımının çalışır durumda olması nedeniyle lisans bedelinin talep edilemeyeceği, birleşen davalıya 7.206,00 USD destek ve bakım hizmeti bedeli olarak ödeme yapıldığı, buna göre davacının destek ve bakım hizmeti olarak ödemiş olduğu 7.206,00 USD'yi talep edebileceği, gerekçesiyle birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 7.206,00 USD'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte birleşen davada davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, asıl dava yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamında alınana 08.08.2019 tarihli ilk kök ve 10.01.2020 tarihli ek raporda, önerilen lisansın müvekkilinin iş alanına uygun olmadığını, davalının müvekkiline uygun olmayan bir programın özelleştirmelerle kendisine uygun olacağı vaadini gerçekleştiremediğinin tespit edildiğini, davalı tarafın itirazı ile oluşturulan yeni heyetçe sunulan 10.01.2022 tarihli kök ve 10.09.2022 tarihli Ek Raporlarda ise, zorlama bir yaklaşımla müvekkilinin lisans bedelinden sorumlu tutulmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunun belirtildiğini, lisansı alınmış programın gerekli güncelleştirilme ve özelleştirmeler yapılmadan davacı tarafça kullanılmasının mümkün olmadığını ve bu haliyle müvekkili açısından ekonomik bir değerinin bulunmadığını, davanın kısmen reddine ilişkin kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi heyetinin 04.03.2015 tarihinde yerinde yaptığı inceleme sonucunda 2013 yılında lisansöre ödeme yapılarak lisansın aktif hale getirildiğinin tespit edildiğini ancak lisansın halen aktif olduğunu gösteren bir delil bulunmadığını, müvekkilinin yazılım programını halihazırda aktif olarak kullanmadığını, bozma sonrası alınan raporlarda da sözleşme ile vaadedilen özelleştirmelerin yapılmadığı tespit edilmiş olduğu halde, lisans bedelinden müvekkilimin sorumlu tutulması gerektiği yönündeki ikinci bilirkişi heyetinin sunduğu kök ve ek raporların yerinde olmadığını, davalının müvekkilinin faaliyet alanına uygun olmayan bir programı özelleştirme vaadinde bulunduğunu ve bunu ne kendisi ne de lisansörün devreye soktuğu çözüm ortağı İntecor firmasının başaramadığını, tüm bu nedenlerle, lisans ücretinden sorumlu olması gerekenin davalı taraf olduğunu, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden verilen haksız ve hukuka aykırı kısmen red kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir.

2.Birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde, birleşen davanın tümden reddi gerektiğini, bilirkişilerce beyan edildiği üzere davacı tarafından tercih edilen ERP yazılımının yeterli özelliklere sahip uluslararası geçerliliği olan bir yazılım olduğunu, lisansın ömür boyu geçerli olduğunu ve her zaman aktif edilebilir, güncellenebilir, uyarlanabilir, adapte edilebilir olduğunu, davacının lisansı satın alırken imzaladığı lisans sözleşmesinde tüm bu hususları kabul ederek ve bilerek satın almayı gerçekleştirdiğini, davacı şirketinin ERP yazılımını ve veri tabanını kullanma durumunda olduğunu, 04.06.2010 tarihinde davacı şirketin davalı şirkete çektiği ihbarnamede davacı firmanın yapmadığı sistemleri kendi personelinin yaptığını beyan ettiğini, dahası ikinci bir çözüm ortağı ile 4-5 ay program üzerinde çalışma gerçekleştirildiğini, ERP yazılımının mülkiyetine sahip olduğunu ve istediği zaman bu yazılımı aktif edip kullanma hakkı bulunduğunu, mahkemenin destek ve bakım hizmet bedeli olarak ödenmiş olan bedelin iadesi talebi yönünden verdiği kabul kararı usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bu yönden bozulması gerektiğini, Yargıtay incelemesi sonucu kararın onanması yönünde karar verilecek olursa asıl ve birleşen davada müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücreti miktarları bakımından yabancı para alacağının, karar tarihi itibariyle Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden TL’ye çevrilerek hesaplanacak vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken mahkemece dava tarihindeki kur üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını kararın vekalet ücretleri yönüyle düzeltilerek onanması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre uyuşmazlık asıl ve birleşen dava eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

19.03.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)

MUHALEFET ŞERHİ

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

19.03.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)

MUHALEFET ŞERHİ

Dava konusu uyuşmazlık asıl davada davalının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle davalıya ödenen 60.300 USD’nin tahsili birleşen davada ise davalı ile şirket arasında akdedilmiş sözleşmenin feshi ile ödenen 60.300 USD’nin tahsili istemine ilişkindir.

Birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde müvekkili lehine hükmedilen 60.300 USD yönünden vekalet ücretine karar tarihindeki kur üzerinden hükmedilmesini temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

Gerek asıl dava gerekse birleşen davada tarafların diğer temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına ilişkin çoğunluk görüşüne katılıyorum ancak yabancı para cinsinden hüküm altına alınan alacak bakımından yabancı paranın karar tarihindeki kur üzerinden vekalet ücretine ilişkin temyiz nedenleri yerinde olduğundan bu kısım yönünden yeniden yargılama da gerekmemesi nedeniyle karar tarihindeki kur esas alınarak belirlenecek vekalet ücreti yönünden ve harç kamu düzenine ilişkin olup harç yönünden de karar tarihindeki döviz kurunun esas alınması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne kararın düzeltilerek onanması mümkün olduğundan aşağıdaki gerekçelerle katılmıyorum.

Konunun önemi nedeni ile karşı oyuma ilişkin görüşlerimde, yabancı para alacaklarının tahsiline ilişkin mevzuatımızda yapılan düzenlemeler ve yabancı paranın tahsili bakımından özellik arz eden durumlar ile yargı harçları, mahkemece hükmedilecek vekalet ücreti ve temyiz sınırı bakımından yabancı para alacağına hükmedilmesi halinde, dava tarihindeki kurun mu, yoksa karar tarihindeki kurun mu esas alınacağı konusunda farklı görüşlerin bulunması nedeniyle açıklamalar tüm bu konuları kapsayacak şekilde yapılacaktır.

Bütün ülkelerde yargı sistemleri kendi ülke para birimlerini esas almak suretiyle tahsil ve icra yetkisini devletin egemenlik haklarının bir sonucu olarak görürler (Yabancı Para Borçlarının İfası, Prof. Dr. Serkan Ayan, dergipark.org.tr).

Ancak 818 sayılı Eski Borçlar Kanunu'nun 83. maddesinde olduğu gibi kısmi değişikliklerle 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesi- “I.Ülke parası ile” başlıklı olup "Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.

Ancak 818 sayılı Eski Borçlar Kanunu'nun 83. maddesinde olduğu gibi kısmi değişikliklerle 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesi- “I.Ülke parası ile” başlıklı olup "Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." düzenlemesi ile genel kuralın para borcunun ülke parası ile ödenmesi olduğuna işaret edildikten sonra, borcun ülke parası dışında başka bir para birimi ile belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebileceği kabul edilmiştir.

Buna göre yabancı para borçlusunun ifada temerrüde düşmesi hâlinde alacaklının seçebileceği üç alternatif bulunmaktadır.

-Yabancı para borcunun aynen (yabancı para olarak) ödenmesi,

- Yabancı paranın vade (muacceliyet) tarihindeki Türk Lirası karşılığının ödenmesi,

- Yabancı paranın fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının ödenmesi istenebilecektir.

Bu seçim hakkı kullanıldıktan sonra artık bu haktan dönülmesi mümkün değildir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 23.01.2002 tarih 15-15/19).

Somut uyuşmazlıkta,  dava dilekçesinde para alacağı olarak yabancı para cinsinden alacak talebinde bulunulmuştur. Bu talep yabancı paranın aynen ödenmesi talebi niteliğindedir. Alacaklının aynen ödemeyi tercih etmesi hâlinde borçlunun borcunun yabancı para üzerinden ödenmesi gerekir. Ancak İcra İflas Kanununun 58/3 ncü maddesi gereğince konusu yabancı para alacağı olan icra takiplerinde İcra İflas Kanunu'nun 58/3. maddesi gereğince yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği gösterilmek zorundadır. Alacaklının yabancı para birimiyle ifayı talep etmesi hâlinde, borçluya aynen veya fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı ödeme biçimindeki sınırlı seçimlik yetkiyi de verir. Dolayısıyla yabancı para üzerinden icra takibi yapılması doğrudan doğruya yabancı paranın borçludan alınıp alacaklıya yabancı para olarak teslim edilmesi mümkün olmadığından, yabancı para alacağının aynen ödenmesini istemiş olan alacaklının

fiili ödeme günü üzerinden TL karşılığının tahsilini talep etmesi gerekmektedir (Prof.Dr. Serkan Ayan -Yabancı Para Borçlarının İfası dergipark.org.tr sayfa 554).

fiili ödeme günü üzerinden TL karşılığının tahsilini talep etmesi gerekmektedir (Prof.Dr. Serkan Ayan -Yabancı Para Borçlarının İfası dergipark.org.tr sayfa 554).

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 07.04.1993 tarihli, 13-41/145 sayılı ilâmında "Davacı, Mark’ın aynen ödenmesini istemekle, fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini istemiş demektir." şeklinde bu konuya açıklık getirerek İcra İflas Kanunu hükümleri gözetildiğinde, yabancı paranın aynen ödenmesi talebinin, fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini istemek anlamına geldiği kabul edilmiştir.

Alacaklının vade tarihi ya da dava tarihindeki kur üzerinden Türk lirasına dönüştürmek suretiyle bir talebi olmadığından burada hüküm altına alınan, hüküm tarihindeki yabancı para miktarıdır.

Yabancı para alacağının arz ettiği bu özellikler, hususan taşınmazın aynına ilişkin davalarda yargılama sırasında Harçlar Kanunun 16. maddesi gereğince gayrimenkulün değerinin tespiti sureti ile bu değer üzerinden harç alınmasına ilişkin hükümlerden ayrı olarak değerlendirilmek durumundadır. Zira yabancı para alacağı, 6098 TBK’nın 99. maddesinin tanıdığı yasal olanak çerçevesinde fiili ödeme tarihindeki kurun, bir başka deyişle değerin esas alınacağı bir para alacağıdır. Değeri yargılama sırasında tespit edilecek olan diğer uyuşmazlık türleri ile aynı mahiyette değildir.

Bu açıklamalardan sonra Harçlar Kanunu açısından yargı harçlarının genel özellikleri, ödenme zamanı, karar ve ilâm harcı ile icra tahsil harcının özellikleri de göz önünde bulundurulmak sureti ile bir değerlendirme yapılacaktır.

Bu kapsamda, kamu hizmetlerinden yararlanan özel ve tüzel kişilerin özel menfaatlerine ilişkin olarak kamu hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında yararlandıkları hizmetlerin maliyetine katlanmaları zorunluluğu olarak tanımlanmaktadır (B, Pınar Yargı Harçları, Ankara 2009, sayfa 1). Yapılan iş ve hizmet, amme hizmetinden daha çok kişilerin kişisel menfaatine ilişkin olduğundan yararlanılan hizmetin karşılığı olarak harcın Hazinece tahsili gerekmektedir. Nitekim 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun gerekçesinde "harç" tanım olarak "fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığı yaptıkları ödeme olarak" belirtilmiş, aynı tanım Anayasa Mahkemesi kararlarında da benimsenmiştir (Anayasa Mahkemesi 31.03.1987 gün, 1986/20 Esas, 1987/9 Karar, 14.02.1991 gün ve 1990/18 Esas, 1991/14 Karar, 28.09.1995 gün, 1995/24 Esas, -52 Karar).