muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/189, Karar No: 2020/513, Tarih: 07.07.2020

19. 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinin gerekçesinde "...sosyal güvenlik sistemlerinde itibari hizmet süresi ve fiili hizmet zammı gibi uygulamalara, vücudu yıpratıcı, dolayısıyla çalışma gücünü ve hayat süresini azaltıcı işyerlerinde çeşitli tehlikelere açık olarak çalışanlar için yer verilmektedir. Buhar, is, duman, kurum, toz, koku, asit, zehirli gaz, gürültü, sarsıntı ve radyoaktif ışın gibi ağır ve yıpratıcı çalışma şartlarına rağmen, bu şartlara açık birçok kuruluşun kurulması, çalıştırılması ve faaliyetini sürdürmesi ekonomik, kültürel, sosyal ve sağlık yönlerinden topluma katkıları sebebiyle zorunlu bulunmaktadır. Söz konusu ağır ve yıpratıcı işlerde fiziki, ruhi ve fizyolojik bakımlardan insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen şartlar altında çalışanların tümünün, 2098 sayılı Kanunun ek 1. maddesinde unvan sayılmak suretiyle sınırlı olarak verilen itibari hizmet süresi hakkından yararlandırılmaları, gerek Anayasamızın eşitlik ilkeleri ve gerekse sosyal güvenliğin temel prensiplerine uygun düşeceği için zorunlu görülmektedir..." şeklinde yer alan açıklamalarda incelendiğinde itibari hizmet kapsamının sadece mevkute çıkaran işyerleri için geçerli olmasının hukuken doğru olmadığı anlaşılmaktadır.

20. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde, işyerinin mahiyeti matbaa olmasa dahi baskı makinesinin bulunduğu ve davacının “kesme makinesi operatörü” olarak çalıştığı dikkate alındığında davacının 506 sayılı Kanun’un Ek 5/2. bendi uyarınca itibari hizmet süresinden yararlanması gerekmektedir.

21. Hâl böyle olunca, yerel mahkemenin yukarıda açıklanan hususlara değinen direnme kararı yerindedir.

22. Ne var ki, bozma nedenine göre Özel Dairece işin esası incelenmediğinden davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin ve davalı işveren vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Direnme uygun olup, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekilinin ve davalı işveren vekilinin sair hususlara ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 21. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, 07.07.2020 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/23068, Karar No: 2015/27943, Tarih: 08.10.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/23068 E.  ,  2015/27943 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini belirterek, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddeleri uyarınca feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine ve sonuçlarına karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekil, davalı şirket yönetim kurulunun 16.06.2014 tarihli kararı ile şirket bünyesindeki bir kısım işletmelerin kira bedeli alınarak kullanım hakkının devredilerek özelleştirilmesi uygulamasına başlandığını, bu kapsamda şirket bünyesindeki davacı ve diğer arkadaşlarının çalışmış oldukları bazı işletmelerin özelleştirildiğini, bu özelleştirilen işletmelerde çalışan kişilerin görev ve unvanlarına uygun çalıştırılabilecekleri müvekkil şirket bünyesinde başka bir işletme ve birim bulunmadığından diğer işletme ve birimlerde bu kişilerin unvan ve görevlerine uygun eleman ihtiyacı olmadığından davacı ve diğer arkadaşlarının şirket bünyesindeki diğer işletmelerde çalıştırılmaya devam ettirilmedikleri, özelleştirilen işletmelerde çalışanlardan sadece üçünün çalışabileceği kadro açığının bulunduğunu, diğer çalışanların çalıştırılabilecekleri herhangi bir yer bulunamadığından iş akitlerinin haklı ve geçerli bir sebeple feshedildiğini, feshin haklı ve geçerli olduğunu, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek, iş aktinin davalı şirketin .... Belediyesi'nden kiralamış olduğu ve cafe olarak işletmiş olduğu işletmelerin bir kısmının kira sözleşmelerinin bitiş tarihine kadar kira bedeli alınarak kullanım hakkının devri ve demirbaşlarının satışının yapılması kararı alınarak bu kararın uygulanması sonucu meydana gelen istihdam fazlalığı gerekçesiyle davacının iş aktinin feshedilmiş olduğu, davalı şirketin almış olduğu karar ile İş Kanunu'nun 29. Maddesinde düzenlenen "ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu" toplu işten çıkartma yapmış olduğu, davacının ve diğer seri dosyalarımızda davacı olan diğer çalışanların çalıştığı veya çalışabileceği öngörülen kadrolara fesihten 6 ay öncesinde toplam 63 kişi istihdam edildiği, fesih döneminde 61 kişi istihdam edildiği, fesihten sonra dava sırasında yapılan keşif ve inceleme sırasında 13.11.2014 tarihi itibariyle 37 kişinin istihdam edildiği, davalı şirketin fesih tarihinde ve inceleme tarihi itibari ile davacının çalıştığı ve çalışabileceği kadrolara ve tüm şirket bünyesine yeni eleman almadığı, fesih sonrasında davalı şirketin toplam işgücü ihtiyacının bir önceki yıla göre %19 oranında azalma gösterdiği, davacının işgücüne uygun kadrolarda istihdam ihtiyacının var olmadığı, davacının park bahçe ve yeşil alanlar daire başkanlığı müteahhit işlerinde kendisine önerilen çalışma teklifini kabul etmediği, davacının iş sözleşmesinin feshinin işletme ve işyeri gereklerinden kaynaklandığı ve geçerli nedene dayandığı, fesih sürecinde davalı işverenin tutarlı davrandığı, feshin son çare olma ilkesine uymuş olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/2 maddesinde açıkça, feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü davalı işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlayacaktır. Bu kapsamda, işveren fesihle ilgili karar aldığını, bu kararın istihdam fazlası meydana getirdiğini, tutarlı şekilde uyguladığını ve feshin kaçınılmaz olduğunu ispatlamalıdır.

İşverenin, dayandığı fesih sebebinin geçerli (veya haklı) olduğunu uygun kanıtlarla inandırıcı bir biçimde ortaya koyması, kanıt yükünü yerine getirmiş sayılması bakımından yeterlidir.

İşverenin, dayandığı fesih sebebinin geçerli (veya haklı) olduğunu uygun kanıtlarla inandırıcı bir biçimde ortaya koyması, kanıt yükünü yerine getirmiş sayılması bakımından yeterlidir.

Feshin işletme, işyeri ve işin gerekleri nedenleri ile yapıldığı ileri sürüldüğünde, öncelikle bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, bağlı işveren kararında işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı(tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı(keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı(ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (06.10.2008 gün ve 2008/30274 Esas, 2008/25209 Karar, 11.09.2008 gün ve 2008/25324 Esas, 2008/23401 Karar sayılı ilamlarımız). İşveren işletme, işyeri ve işin gerekleri nedeni ile aldığı fesih kararında, işyerinde istihdam fazlalığı meydana geldiğini ve feshin kaçınılmazlığını kanıtlamak zorundadır. İş sözleşmesinin feshiyle takip edilen amaca uygun daha hafif somut belirli tedbirlerin mevcut olup olmadığının değerlendirilmesi, işverenin tekelinde değildir. Bir bakıma feshin kaçınılmaz olup olmadığı yönünde, işletmesel kararın gerekliliği de denetlenmelidir. Feshin kaçınılmazlığı ekonomik açıdan değil, teknik denetim kapsamında, bu kararın hukuka uygun olup olmadığı ve işçinin çalışma olanağını ortadan kaldırıp kaldırmadığı yönünde, kısaca feshin son çare olması ilkesi çerçevesinde yapılmalıdır. Ancak işçinin çalışma olanağının olup olmadığı somut olarak ortaya konmalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesinin 1. fıkrasında göre “işyeri veya işyerinin bir bölümü hukuki bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer”. Aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca, “yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır” ve 4. fıkrasına göre de “Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır”. Bu madde emredici bir hükümdür ve madde gerekçesi dikkate alındığında, işyeri veya işyerinin bir bölümünün devri kavramının yorumunda 1977/187 sayılı yönerge, 19.06.1998 tarih ve 98/50 sayılı yönerge değişikliği ve Avrupa Adalet Divanının 11.03.1993 tarihli “.....” davasına ilişkin kararında belirtilen kıstasların dikkate alınması gerekir. Yönerge ve karar esas alındığında devir, bir ekonomik bütünlüğü olan işletme veya işyeri ya da işyerinin bir kısmının kendi kimliğini koruyarak devrini ifade eder. Bütünlük ise, ekonomik bir faaliyetin icrası ve her birisi için ayrı ayrı belirlenmiş amaçlar doğrultusunda organize edilmiş insan ve eşyalardan oluşan bir bütünlük olarak algılanmalıdır. Ekonomik bütünlük, mal veya hizmet yönetimine teknik amacın izlendiği fonksiyon görebilen bir organizasyon bütünlüğüdür.

Dosya içeriğine göre davalı şirket, dava dışı .... Belediye Başkanlığı’na ait ve kiraladığı bir çok kafe işletmesinden bir kaçının kira sözleşmelerinin bitiş tarihine kadar kira bedeli alınarak kullanım hakkının devri ve demirbaşlarının satışının yapılması kararı almış ve devir ve demirbaşların satışı kararı alınan kafelerde çalışan işçilerden Belediye Başkanlığı’nın diğer alt işverenlerine geçişi kabul etmeyenlerin iş sözleşmelerini bu nedenle feshetmiştir. Dosya içeriğine göre davalının daha bir çok kafe işletmeye devam ettiği sabit olduğu gibi fesihten sonra bu işlettiği kafelerde çalışan personelin fazla çalışmalarının yoğun bir şekilde arttığı ve bu fazla çalışmaların bir çok personel ile normal mesai olarak yapılabileceği, kısaca istihdam edilecek personel gerekliliği bilirkişi raporunda tespit edilmiştir. Ayrıca bu işletmelerde işlerin yoğun olduğu zaman gündelikçi tabir edilen kişilerinde ayrıca çalıştırıldığı beyan etmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davalının kiraladığı kafelerden bir kısmının kira sözleşmelerinin bitiş tarihine kadar kira bedeli alınarak kullanım hakkının devri ve demirbaşlarının satışının yapılması kararı, işyerinin bir bölümün devridir. Zira işyerini kiralayacak kişi işletmeye devam etmektedir. Devir ise kural olarak fesih hakkı vermez. Diğer taraftan bir an için devir nedeni ile işyerinde istihdam fazlalığı meydana geldiği kabul edilse dahi, dosyaya göre işveren fesih dışındaki çözüm yollarına başvurmamış, örneğin fazla mesailerin veya gündelikçi işçilerin istihdamına son verilmesi gibi, feshin son çare olması ilkesine aykırı davranmıştır. Fesih geçerli nedene dayanmamaktadır. Davanın kabulü yerine reddi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

F) Hüküm: Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,

3. Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 5 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,

4. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,

5. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

6. Davacının yaptığı 194.00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

7. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,

Kesin olarak 08/10/2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3252, Karar No: 2023/7182, Tarih: 05.12.2023

**1. Hukuk Dairesi         2022/3252 E.  ,  2023/7182 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/348 E., 2021/797 K.

HÜKÜM : Asıl ve Birleştirilen Dava Kabul

Taraflar arasındaki tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 30.03.2021 tarihli 2019/448 Esas, 2021/2966 Karar sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda Mahkemece asıl ve birleştirilen davanın kabulüne dair verilen karar asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı Hazine vekili dava dilekçesinde; dava konusu Geyve ilçesi, Eşme Mahallesi sınırları içerisinde bulunan dava dilekçesine ekli krokide sınırları gösterilen taşınmazın 1976 yılında kadastro çalışmaları sırasında Karaçay deresi etkisi altında bulunması nedeni ile tescil harici bırakıldığını, ancak DSİ tarafından yapılan ıslah çalışmalarının 2013 yılında sona erdiğini ve dava konusu taşınmazın dere etkisinden kurtulduğunu belirterek TMK'nın 708 inci maddesi gereği Hazine adına tapuya kayıt ve tescilini talep etmiştir.

Birleştirilen davada davacı vekili dava dilekçesinde; Geyve ilçesi Eşme Mahallesinde yapılan kadastro çalışmalarında tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında imar-ihya ile irsen intikal, hibe ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tapuya tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar Hazine vekili, ... vekili, ... vekili cevap dilekçelerinde ve yargılama sırasında, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.12.2013 tarih ve 2013/131 Esas, 2013/738 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne fen bilirkişi raporunun eki krokisinde (A) harfi ile gösterilen 2.595,19 m2'lik yerin davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Bozma Kararı

III. MAHKEME KARARI

Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.12.2013 tarih ve 2013/131 Esas, 2013/738 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne fen bilirkişi raporunun eki krokisinde (A) harfi ile gösterilen 2.595,19 m2'lik yerin davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 15.09.2014 tarih ve 2014/6576 Esas, 2014/9838 Karar sayılı kararı ile; imar ve ihyanın ne zaman başladığı ve bittiği yönünden yapılan araştırma ve incelemenin yeterli olmadığı vurgulanıp dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğraflarının getirtilerek 3 kişilik ziraat mühendisi, fen bilirkişisi ve 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulu ile yeniden keşif yapılması, imar- ihyanın ne zaman tamamlandığının tam olarak saptanması, taşınmazın Karaçay deresinin etki alanından tam olarak ne zaman çıktığının tespit edilmesi, ona göre 20 yıllık zilyetlik süresinin dava tarihine kadar dolup dolmadığının belirlenmesi, TMK’nın 713/4 ve 5 inci fıkraları gereğince yapılması zorunlu olan ilanların yapılması” gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.05.2018 tarih ve 2015/436 Esas, 2018/358 Karar sayılı kararıyla; bozma ilamına uyularak ve dava dosyaları birleştirilerek asıl ve birleştirilen davanın kabulüne, 10.03.2017 tarihli fen bilirkişi raporunda (H) harfi ile gösterilen 2.595,57 m2'lik kısmın Hazine adına, 09.12.2013 tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 2.595,19 m2'lik kısmın ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

D. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

E. Bozma Kararı

Yargıtay ( Kapatılan ) 16. Hukuk Dairesinin 30.03.2021 tarih ve 2019/448 Esas, 2021/2966 Karar sayılı kararı ile; “asıl davada kabul kararı verilen (H) harfi ile gösterilen kısım ile birleştirilen davada (A) harfi ile gösterilen kısmın aynı yere denk geldiği, Mahkemece asıl dava ve birleştirilen dava yönünden farklı fen bilirkişi raporlarına atıf yapılmak suretiyle aynı yerin hem Hazine adına hem de birleştirilen davanın davacısı ... adına tesciline hükmedilerek infazı mümkün olmayacak şekilde karar verilmiş olduğunu” belirtilerek karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.12.2021 tarih ve 2021/348 Esas, 2021/797 Karar sayılı kararıyla; asıl ve birleştirilen davanın kabulüne, 10.03.2017 tarihli fen bilirkişi raporunda (A, B, C, D, E, F, G, I, J) harfi ile gösterilen kısımların ayrı ayrı ham toprak vasfıyla Hazine adına, aynı fen bilirkişi raporunda (H) harfi ile gösterilen 2.595,19 m2'lik kısmın davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

G. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Hazine vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

H. Temyiz Sebepleri

Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece fen bilirkişi raporunda (H) harfi ile gösterilen kısma yönelik verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece hem asıl davanın kabulüne kabul verilip hem de (H) harfi ile gösterilen kısım yönünden asıl davada olumlu olumsuz bir karar verilmeden birleştirilen davada bu kısmın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, taşınmazın bulunduğu yörede DSİ tarafından 2011-2013 yılları arasında ıslah çalışması yapıldığını, ... riskinin 2013 yılında kalktığını, imar ve ihyanın bu tarihten sonra başladığının kabulü gerektiğinden davacı lehine dava tarihine kadar 20 yıl zilyetlik süresinin dolmasının mümkün olmadığını, dava konusu yere komşu başka taşınmazlar için açılan davalarda ret kararı verildiğini ve birinin Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, TMK'nın 708 ve 715 inci maddeleri gereği Hazine adına tesciline karar verilmesi gerektiğini belirterek ve re'sen belirlenecek nedenlerden dolayı (H) harfi ile gösterilen kısma yönelik verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

I.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190 ıncı maddesi, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14, 16 ve 17 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6, 708 ve 713 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

Mahkemece, teknik bilirkişi raporunda (H) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü üzerinde davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190 ıncı maddesi, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14, 16 ve 17 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6, 708 ve 713 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

Mahkemece, teknik bilirkişi raporunda (H) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü üzerinde davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.03.2013 tarih ve 2012/8-869 E.- 2013/375 K. sayılı ilamında da belirtildiği gibi bir yerin imar-ihya ile kazanılabilmesi için öncelikle taşınmazın orman sayılmayan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan arazilerden olması gerekir. Kamu hizmetine tahsis, hukuken olabileceği gibi fiilen de olabilir. Kamu hizmetine tahsis edilmeyen Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşlık, orman sayılmayan çalılık, makilik ve fundalık gibi topraklar imar ve ihyaya müsait olan yerlerdir. 3402 sayılı Kanun'un 16/A maddesinde belirtilen hizmet malları, 16/B maddesinde belirtilen orta malları, yollar, meydanlar ile 16/C ve 16/D maddelerinde belirtilen taşınmazların imar ve ihya ile kazanılması mümkün değildir.

Nitekim, nehir ve çay gibi akarsuların eski (terk edilmiş, metruk) yatakları kural olarak Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir. Ancak bu yerlerin koşulları oluştuğu takdirde imar ve ihya ile kazanılması mümkündür. Buna karşılık aktif nehir, çay yatakları etki alanında bulunan yerlerin imar ve ihya ile kazanılması mümkün değildir. (HGK'nun 02.10.1996 gün ve 1996/20-429 E., 1996/643 K.; HGK'nun 18.02.1998 gün ve 1998/4-122 E., 1998/138 K. sayılı ilamları)

Sakarya ili Geyve ilçesi Eşme Mahallesi çalışma alanında bulunan dava konusu taşınmaz bölümünün 1976 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında dere yatağı vasfı ile tespit dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu taşınmazın tescil harici bırakılma nedeni dikkate alındığında, derenin yatak değiştirip değiştirmediği, taşınmazın halen bu niteliğini koruyup korumadığı, derede ... olup olmadığı, ıslah çalışması yapılıp yapılmadığı, taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, imar-ihya suretiyle elde edilip edilmediği, bu şekilde elde edilmiş ise imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar 20 yıl süre ile ekonomik amaca uygun kullanım olup olmadığı hakkında yeterli araştırma yapılmamıştır.