muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/14471, Karar No: 2023/2933, Tarih: 23.03.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/14471 E.  ,  2023/2933 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 118 ada 5 parsel sayılı taşınmazın bir kısmının dere yatağı içinde kaldığını, taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atmanın devam ettiğini belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; Yeşilırmak Nehrinin doğal nedenlerden dolayı yatak değiştirerek dava konusu taşınmazın içinden geçtiğini, müvekkili idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, ... Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından kıyı kenar çizgisi belirlenmesine yönelik çalışmalara başlanıldığını, bu çalışma sonucunda aktif ırmak yatağı içinde kalan taşınmazlar için ... Mal Müdürlüğü tarafından tapu iptal davalarının açılacağını, dere, çay ve nehir yatağında kalan taşınmazlarla ilgili kamulaştırma sorumluluğunun Belediye ve Büyükşehir Belediyelerine ait olduğunu belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı taraftan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının her türlü dava açma hakkının sona erdiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun usulüne uygun olarak düzenlenmediğini, dava konusu taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının belirlenmesinde dikkate alınan unsurların mükerrer olarak objektif değer artış oranının belirlenmesinde de uygulandığını, fen krokisinde (C) ve (D) harfleri ile gösterilen kısımların terkini yerine müvekkili idare adına tesciline karar verilmesi gerektiğini, yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını, müvekkili idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine keşif harcına hükmedildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın bir kısmının ırmak yatağı altında kaldığını, dere yataklarının ıslahından sorumlu olması sebebi ile davalı idarenin yasal hasım olarak tespitinde, dava konusu taşınmazın arazi niteliğinde değerlendirmeye esas alınmasında, sulu tarım arazisi olması nedeniyle kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak uygulanıp, taşınmazın mahalle merkezine mesafesi dikkate alınarak belirlenen metrekare değerine %50 oranında objektif değer artışı uygulanmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosya kapsamında yer alan 12.10.2021 havale tarihli fen bilirkişi raporu ile dava konusu taşınmazın bir kısmının davalı idare tarafından yaptırılan sedde şevi, bir kısmının sedde yolu ve bir kısmının da ırmak yatağı altında kaldığı tespit edildiği dikkate alındığında, husumetin davalı idareye yöneltilmesi doğrudur.

3. Arazi niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 118 ada 5 parsel sayılı taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3228, Karar No: 2017/1979, Tarih: 20.12.2017

**Hukuk Genel Kurulu         2015/3228 E.  ,  2017/1979 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki "işçi alacağı" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Samsun 2. İş Mahkemesince davanın reddine dair verilen 04.07.2014 gün ve 2014/41 E., 2014/436 K. sayılı kararın temyiz incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 15.12.2014 gün ve 2014/18333 E., 2014/22663 K. sayılı kararıyla bozulmuş, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda gereği görüşüldü:

Mahkemece verilen hüküm, temyiz edilmesi üzerine yukarıda başlıkta belirtilen karar ile bozulmuştur. Bozma üzerine mahkemece ilk kararda direnilmiş, direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1) 12.11.2012 tarihinde kabul edilen 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi” başlıklı 1’inci maddesinin ikinci fıkrası ile Mersin Büyükşehir Belediyesinin sınırlarının il mülki sınırları olduğu, aynı maddenin beşinci fıkrası ile büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliklerinin kaldırıldığı ve yine aynı Kanun’un 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası ile “Söz konusu il özel idarelerinin mahkemelerde süren davaları ile il özel idaresi olarak faaliyet gösterdikleri dönem ve yapılan işlemlere ilişkin olarak açılacak davalarda muhatap, devir işleminin yapıldığı ilgili kurum ve kuruluştur.”

Hükmüne yer verilmiştir.

6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’nci maddesinin birinci fıkrasına göre, “Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir.” düzenlemesi ile devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerinin nasıl yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak il özel idarelerinin tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına ilişkin 6360 sayılı Kanun’un 1’nci maddesinin beşinci bendinin aynı Kanun’un “Yürürlük” başlıklı 36’ncı maddesinin birinci fıkrasına göre ilk mahalli idareler genel seçiminde yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.

2) Vekil ile takip edilen davalarda vekaletnamenin ibrazını düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nın 76’ncı, vekaletnamesiz dava açılması ve işlem yapılması halini düzenleyen HMK’nın 77’ni ve dava şartlarını düzenleyen HMK’nın 114/f maddeleri uyarınca usulüne uygun düzenlenmiş vekaletnamenin dosya içerisinde bulunması zorunludur.

Somut olaya gelince;

Yukarıda (1) numaralı bentte yer alan açıklamalar doğrultusunda yapılan incelemede;

2) Vekil ile takip edilen davalarda vekaletnamenin ibrazını düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nın 76’ncı, vekaletnamesiz dava açılması ve işlem yapılması halini düzenleyen HMK’nın 77’ni ve dava şartlarını düzenleyen HMK’nın 114/f maddeleri uyarınca usulüne uygun düzenlenmiş vekaletnamenin dosya içerisinde bulunması zorunludur.

Somut olaya gelince;

Yukarıda (1) numaralı bentte yer alan açıklamalar doğrultusunda yapılan incelemede;

Direnme kararının başlık kısmında davalı olarak “...” gösterildiği ve direnme kararının “... vekili”ne tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Ancak 6360 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ilk mahalli idareler genel seçimi 30.03.2014 tarihinde yapılmış ve bu tarih itibariyle Samsun İl Özel İdaresinin tüzel kişiliği aynı Kanun’un 1’nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca sona ermiştir.

Bu nedenle, 6360 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince, mahkemece dava konusu hak ve/veya borca ilişkin devir işleminin yapıldığı ilgili kurum ve kuruluş belirlenerek direnme kararı ile davacı vekilinin temyiz dilekçesinin kendisine tebliği sağlanarak dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Başkanlığına gönderilmek üzere mahkemesine geri çevrilmesi gerekmiştir.

Yukarıda (2) numaralı bentte yer alan açıklamalar doğrultusunda yapılan incelemede;

Davalı olarak yargılamayı takip ettiği görülen Samsun Büyükşehir Belediyesi vekiline ait vekaletname ya da usulünce düzenlenmiş yetki belgesi dosya arasında bulunamamış, bu eksikliğin giderilmesi için dosyanın mahkemesine geri çevrilmesi gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle eksiklikler giderildikten sonra Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Başkanlığına gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine geri çevrilmesi gerekmiştir.

S O N U Ç : Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 20.12.2017 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6589, Karar No: 2010/13648, Tarih: 13.12.2010

**6. Hukuk Dairesi         2010/6589 E.  ,  2010/13648 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar davacılar tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, asıl davada kira bedelinin geç ödenmesi nedeniyle faiz istemine, karşı davada ise fazla yatırılan kira bedelinin istirdadına ilişkindir. Mahkemece asıl ve karşı davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı-karşı davalılar vekili tarafından karşı davaya ilişkin olarak temyiz edilmiştir.

Davacı karşı davalı vekili, dava dilekçesinde kiralananın yıllık kira bedelinin Bartın Sulh Hukuk Mahkemesinin 2003/531 2003/936 sayılı kararı ile 1.11.2001 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 25.200.-TL olarak tesbit edildiğini, davalı karşı davacının 1.11.2001-1.11.2002 kira dönemi için yıllık peşin yatırılması gereken kira bedelinin birinci taksidini 5.11.2001 tarihinde 11,466.97.-TL, ikinci taksidini ise 352 gün geçtikten sonra 28.10.2002 tarihinde 18,580.TL olarak yatırdığını ileri sürerek geç ödemeden kaynaklanan faiz talebinde bulunmuştur. Davalı-karşı davacı ise dava dilekçesinde, asıl davanın reddi ile yukarıda bahsi geçen kira tesbit davası ile yıllık yatırılması gereken bedelin 25.200.TL olarak tesbit edildiğini, ancak, geçen süreçte 2001 yılı için 30.046.97.TL, 2002 yılı 30.170.TL, 2003 yılı için de 31.644. TL yatırarak mahkemece tesbit edilen 25.200.TL yıllık kira bedeline göre toplam 16.260.97.TL fazla ödediğini iddia ile fazla ödediği kira parasının istirdadını istemiştir.

Davacı ve karşı davalıların tespit edilen kira bedelini süresinde ödenmediğinden dolayı Dairemizin bozma ilamı doğrultusunda faiz alacaklarının olduğu tartışmasızdır. Davacılar-karşı davalılar dava dilekçesinde bakiye kira alacağının geç ödenmesinden kaynaklanan işlemiş faizin tahsilini isterken dava tarihi itibariyle davalının 2001 yılı kirası olarak fazladan ödemiş olduğu kiradan mahsup ederek bakiye faiz alacağının tahsilini istemiştir. Karşılık dava olarak açılan dava da ise 2001 ve devamı yıllarda fazla ödenen kira bedelinin istirdadı istenmiştir. Yapılan bilirkişi incelemesinde 2001 yılında davalı tarafından davacı tarafa 4.846.97 TL fazla ödeme yapıldığı hesaplanmıştır. Davacılar dava dilekçesinde davalının 2001 yılında fazla ödediği bu miktarı alacaklı olduğu kısımdan mahsup ederek geri kalan kısım olan 3.099.37 TL'nin tahsilini istemişlerdir. Bu nedenle fazladan ödenen kira bedelinin istirdadı için açılan ve kabul edilen davada davacıların-karşı davalıların dava dilekçelerinde davalı tarafından 2001 yılında yapılan fazla ödemeden alacak miktarının bir kısmı mahsub edildiğine göre mahsup edilen bu miktarın davalı-karşı davacının alacağından mahsup edilmesi gerekir.Bu nedenle mahkemece yapılacak iş davacıların dava dilekçelerinde 2001 yılında fazla ödenen kısım üzerinden mahsup edilen bedelin belirlenmesi ve belirlenen bu bedelin davalı karşı davacı alacağından mahsubu gerekirken bu husus üzerinde durulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA ve istek halinde peşin alınan temyiz giderinin temyiz edene iadesine 13.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6787, Karar No: 2022/8097, Tarih: 21.11.2022

**11. Hukuk Dairesi         2022/6787 E.  ,  2022/8097 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 25.09.2018 tarih ve 2016/377 E. - 2018/940 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin usulden reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nce verilen 23.06.2022 tarih ve 2020/1227 E. - 2022/1058 K. sayılı karara yönelik davalı vekili tarafından hükmün tamamlanması talebinde bulunması üzerine verilen talebin reddine ilişkin 20.09.2022 tarihli ek kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine verilen temyiz başvurusunun reddine dair 07.10.2022 tarihli ek kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Asıl ve birleşen 9 dava; davalı bankaya ibrazında karşılıksız çıkan çeklere ilişkin ödenmeyen sorumluluk tutarlarının tahsiline yönelik başlatılan icra takiplerine vaki itirazların iptali istemine ilişkindir. Mahkemece asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verildiği, bu kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine istinaf mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar verildiği, davalı vekili tarafından, verilen kararın birleşen dosyalar yönünden de değerlendirilerek toplam dava değeri üzerinden temyize tabi bir karar verilmesi gerekirken kesin karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek HMK.305/A maddesi uyarınca hükmün tamamlanması talebinde bulunduğu, İstinaf mahkemesince verilen 20/09/2022 tarihli ek karar ile hükmün tamamlanması talebinin reddine kesin olarak karar verildiği, bu kararın davalı vekili tarafından temyiz edildiği, Bölge Adliye Mahkemesince verilen 07/10/2022 tarihli temyiz başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin ek karar ile verilen kararın kesin olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, ek kararın dayandığı gerektirici sebeplere göre asıl ve birleşen davaların birbirinden bağımsız müstakil davalar olmasına göre ek karara yönelik temyiz isteminin reddi ile ek kararın onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle davalı vekilinin ek karara yönelik temyiz isteminin reddi ile HMK 370/1 maddesi gereğince ek kararın ONANMASINA, HMK 372 maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, istek halinde aşağıda yazılı 80,70 TL harcın temyiz eden davalıya iadesine, 21/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/6430, Karar No: 2022/5065, Tarih: 01.11.2022

**6. Hukuk Dairesi         2021/6430 E.  ,  2022/5065 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

İLK DRC. MHK. : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı olan bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen kararın temyizen tetkiki birleşen davada davalı S.S. ... Esnaf ve Sanatkarları Kredi ve Kefalet Koop. ile davalı ... mirasçıları vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve HMK 355. maddedeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp karar verilmiş ve verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiş olmasına göre yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden birleşen davada davalı S.S. ... Esnaf ve Sanatkarları Kredi ve Kefalet Koop. ile davalı ... mirasçılarından alınmasına, 6100 sayılı HMK 373. madde hükümleri gözetilerek dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 01.11.2022 gününde oy çokluğuyla karar verildi.

- MUHALEFET ŞERHİ -

Hukuk sistemimizde taşınmaz mülkiyeti edinmek ancak tapu sicili ile mümkündür. Tapu sicili herkese açıktır. İlgili herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfa ve belgelerin kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini tapu memurundan isteyebilir. Tapu kütüğüne yapılmış her tescil, bir ayni hakkı karşılar. Geçerli bir tescil, sicil dışı meydana gelen bir değişiklik sonucu sonradan yolsuz tescil haline gelebilir. Bu durumda bile iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından, tescilin olumlu hükmü uygulanır. Yani, iyi niyetli üçüncü kişilerin böyle bir tescile güvenerek kazandıkları ayni haklar korunur (...m.1023).

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, bünyesinde gayrimenkul satış vaadi ve eser sözleşmesini barındıran bir sözleşmedir. Bu sözleşmede arsa sahibi, sözleşmeye uygun koşullarda arsasını yükleniciye teslim etmek; yüklenici kendisine karşı edimini yerine getirdiğinde ise yükleniciye bırakılan bağımsız bölümlerin tapusunu ona devretmek ile yükümlüdür. Sözleşmenin diğer tarafı olan yüklenicinin edim borcu ise sözleşmede kararlaştırılan koşullarda binayı yapıp arsa sahibine teslim etmektir. Aynı zamanda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ani edimli bir sözleşmedir. Ani edimli sözleşmenin kural olarak geriye etkili feshi ve tasfiyesi mümkündür. Geriye etkili fesihte sözleşmenin tarafları verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilirler. Uygulamada arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldıktan sonra yüklenici henüz edimlerini yerine getirmeden; arsa sahibi, arsa veya kat irtifak tapularını veya bir kısmını yüklenici adına tescil ettirmekte ve yüklenici finans ihtiyacını karşılamak için devredilen bağımsız bölüm veya arsa hisselerini üçüncü kişilere satmaktadır. Arsa payı veya bağımsız bölümlerin satılmasından sonra yüklenici edimlerini yerine getirmediği için sözleşmenin geriye etkili feshedildiği bir realitedir.

Yukarıda izah edildiği gibi, yükleniciden arsa hissesi veya bağımsız bölüm satın alan iyi niyetli üçüncü kişinin TMK nın 1023. maddesine istinaden "tapuya güven ilkesi" gereğince iktisabının korunması gerekir. Bu ilkeden ancak üçüncü kişinin taşınmazı satın alırken kötü niyetli olduğunun ispatlanması halinde vazgeçilebilir. Yüklenici adına yapılan tescil işlemini her halde "yolsuz tescil" kabul etmek, toplumda onarılmaz zararlara sebep olmakta ve adalet duygusuna zarar vermektedir.

Her arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden tapu intikali yapılan yükleniciden tamamen iyi niyetli olarak arsa payı veya bağımsız bölüm satın alanın bu iktisabını geçersiz saymak TMK nın 1023. maddesi karşısında açıkça Kanuna aykırı davranmak olacaktır. Arsa sahibi iyi niyetli ve risk almak istemiyorsa; tapu devrinin, sözleşme nedeniyle yapıldığını tapunun beyanlar hanesine şerh vermek suretiyle üçüncü kişilerin iyi niyet iddialarını bertaraf edebilir. Tapu siciline basit bir şerh vermekten kaçınan arsa sahibinin tamamen iyi niyetli üçüncü kişiler karşısında ve onların zararına sebep olacak şekilde korunması menfaatler dengesine aykırıdır.