muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/10364, Karar No: 2014/6352, Tarih: 16.04.2014

**4. Hukuk Dairesi         2013/10364 E.  ,  2014/6352 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 23/02/2012

NUMARASI : 2011/19-2012/43

Davacı A.. A... vekili Avukat G. Ö.tarafından, davalılar B.. K.. vdl. aleyhine 14/01/2011 gününde verilen dilekçe ile basın yoluyla kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 23/02/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, basın yoluyla kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davalılardan B.. K.. yönünden davanın husumetten reddine, diğer davalılar yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya kapsamından dava konusu yazının "B.... K...." ismi altında yazıldığı, yine yazının yayınladığı gazete künyesinde davalılardan B.. K..'nın gazete sahibi şirketin imtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü olarak gösterildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu haberin yayınlandığı tarihte yürürlükte olan 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 13. maddesinde “Basılmış eserler yoluyla işlenen fiillerden doğan maddi ve manevi zararlardan dolayı süreli yayınlarda, eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi, süresiz yayınlarda ise eser sahibi ile yayımcı, yayımcının belli olmaması halinde ise basımcı müştereken ve müteselsilen sorumludur.” şeklindeki düzenleme nedeniyle imtiyaz sahibi ve dava konusu yazının yazarı olan anılan davalının da tazminattan sorumlu tutulması gerekirken bu husus gözetilmeksizin husumetten reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 16/04/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/2399, Karar No: 2008/2349, Tarih: 11.04.2008

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2007/2399 E.  ,  2008/2349 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ile davalı ... İnş. Tur. Tic. A.Ş. arasındaki davadan dolayı ... 6.Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 12.07.2005 gün ve 2003/599-2005/286 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Mahkeme kararının davalıya tebliğ edilememesi üzerine 05.07.2006 tarihinde 7201 sayılı Kanunun 35.maddesi uyarınca yeniden tebliğe çıkartıldığı anlaşılmakta ise de bu tebligat parçasının dosyada bulunmadığı, keza davacı vekilinin temyiz dilekçesinin davalıya tebliğine ilişkin tebligat parçasının da dosyada bulunmadığı anlaşıldığından tebligat parçalarının dosyaya konulmasına veya kayıtlara dayanılarak tebliğ tarihinin belirtilmesi, tebligat yapılmamış ise usulen tebligat yapılıp temyiz süresi belirlenerek ve gerekli işlemlerin ikmâlinden sonra dosyanın yeniden Daire’mize gönderilmesi bakımından mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 11.04.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/19924, Karar No: 2011/28235, Tarih: 02.11.2011

**9. Ceza Dairesi         2009/19924 E.  ,  2011/28235 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Mala zarar verme

Hüküm : TCK'nın 151/1, 29, 62 ve 53/1. maddeleri gereğince mahkûmiyet (860 TL adli para cezası)

Miktar itibariyle kesin olan adli para cezası yanında TCK'nın 53/1. maddesi uyarınca sanıklar hakkında hak yoksunluğu tedbirine de karar verilmiş olması karşısında, hükmün temyiz edilebilir olduğu belirlenerek yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü:

Hükmün nüshaları ve özetlerinin mühürlenmemesi mahallinde giderilebilir eksiklik olarak değerlendirilmiştir.

Mağdurun zararının karşılanmaması nedeniyle CMK'nın 231. maddesinin uygulanmasının şartları oluşmadığından, tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanıklar müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

a- Temel adli para cezası hesaplanırken, bu madde hükmüne göre cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine yönelik arttırma ve indirimler gün üzerinden yapıldıktan sonra, belirlenen sonuç gün ile kişinin bir gün karşılığı ödeyebileceği miktarın çarpılması suretiyle bulunacağı gözetilmeden, yazılı şekilde hesaplanması suretiyle TCK'nın 61/8. maddesine aykırı davranılması,

b- Adli para cezalarında uygulama olanağı bulunmadığı gözetilmeden sanıklar hakkında TCK'nın 53/1. maddesi gereğince hak yoksunluğuna hükmedilmesi,

c- Gün - para cezasının karşılığı olan adli para cezasının hesaplanmasında uygulamaya ilişkin kanun ve maddesinin gösterilmemesi,

d- TCK'nın 62. maddesi gereğince sanıkların cezasından takdiri indirim yapılması sırasında hesap hatası sonucu fazla ceza tayini,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle BOZULMASINA, bu hususların yeniden duruşma yapılmaksızın CMUK'nın 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm tümden kaldırılarak "Sanıkların TCK'nın 151/1 ve 52/1. maddeleri uyarınca 120 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, eylemi haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet altında işlediklerinden aynı Kanunun 29. maddesi gereğince taktiren 2/3 oranında indirim yapılarak 40 gün adli para cezası ile cezalandırılmalarına, TCK'nın 62. maddesi gereğince takdiren 1/6 oranında indirim yapılmak suretiyle 33 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, TCK'nın 52/1-2. maddeleri uyarınca belirlenen 33 tam gün sayısının bir gün karşılığı olarak takdir edilen 20 TL ile çarpılması suretiyle sanıkların 660'ar TL adli para cezası ile cezalandırılmasına" şeklinde yazılmak suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 02.11.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/731, Karar No: 2017/62, Tarih: 14.02.2017

**Ceza Genel Kurulu         2016/731 E.  ,  2017/62 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 20. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ağır Ceza

Günü : 07.04.2015

Sayısı : 19-103

Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan sanık ...'ın TCK'nun 188/3, 52/2-4, 53, 58, 54 ve 63. maddeleri uyarınca 12 yıl hapis ve 8.000 Lira adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna, taksitlendirmeye, hapis cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine, mahsuba ve müsadereye ilişkin ....1. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 07.04.2015 gün ve 19-103 sayılı hükmün, sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 20. Ceza Dairesince 29.02.2016 gün ve 14905-1186 sayı ile;

"Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2013/610-2014/512-2013/841-2014/513 ve 2014/166-514 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere; adli arama kararı alınmasını gerektiren olayda arama kararı alınmadan arama yapılması hukuka aykırıdır. Böyle bir arama sonucu bulunan ve suçun maddi konusunu oluşturan deliller ya da suçun maddi konusu 'hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş' olacağından, ikrar bulunsa bile Anayasa'nın 38. maddesinin 6. fıkrası ile CMK'nın 206. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, 217. maddesinin 2. fıkrası, 230. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hükme esas alınamaz.

Suç tarihlerinde, CMK’nın 116, 117 ve 119. maddelerine uygun şekilde 'adli arama kararı' ve 'yazılı adli arama emri' alınmadan kolluk kuvvetleri tarafından yapılan istihbari çalışmalar sırasında sanığın uyuşturucu satışı yaptığı ve yakalama anından hemen önce üzerinde uyuşturucu madde bulunduğu bilgisine ulaşılması üzerine olay yerine gidilerek sanığın görevlileri görerek kaçması sonucu yakalanarak yapılan üst aramasında, suça konu uyuşturucu maddelerin ele geçtiği dosyadaki bilgilerden anlaşılmakla; hukuka aykırı arama sonucu ele geçirilen uyuşturucu maddelerin, 'suçun maddi konusu' ve 'suçun delili' olarak hükme esas alınamayacağı, somut olayda suçun maddi konusunun bulunmaması nedeniyle suçun unsurları oluşmayacağı gözetilerek arama yapılmadan önce usulüne göre alınmış bir karar ya da yazılı arama emri temin edilip edilmediği araştırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiğinin gözetilmemesi" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 18.03.2016 gün ve 176680 sayı ile;

"...Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Yüksek Yargıtay 20. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlık, kolluk görevlileri tarafından yapılan arama işlemine dayanak olan bir arama kararının ya da Cumhuriyet savcısının yazılı arama emrinin olup olmadığının araştırılmasına gerek olup olmadığı, somut olayda ele geçen uyuşturucuların hukuka aykırı yöntemle elde edilip edilmediği ve buna bağlı olarak hükme esas alınıp alınmayacağı ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

"...Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Yüksek Yargıtay 20. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlık, kolluk görevlileri tarafından yapılan arama işlemine dayanak olan bir arama kararının ya da Cumhuriyet savcısının yazılı arama emrinin olup olmadığının araştırılmasına gerek olup olmadığı, somut olayda ele geçen uyuşturucuların hukuka aykırı yöntemle elde edilip edilmediği ve buna bağlı olarak hükme esas alınıp alınmayacağı ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

5237 sayılı TCK'nun 1. maddesinde, kanunun amacı ortaya konulmuştur. Hükümde, kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletinin, adalet ve güvenliğin sağlandığı bir toplumda yaşama hakkının gereği olarak, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi, ceza kanunun temel amaçları arasında sayılmaktadır.

'Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi' başlığını taşıyan 5237 sayılı TCK'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına göre, suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.

Hukuk kurallarının temel amaç ve işlevleri, bireylerin yaşamlarını güven ortamı içerisinde sürdürmelerini teminle, toplumsal düzeni sağlamaktır.

Ceza Muhakemesi hukuku, hakimlerin ceza kanununu gereği gibi uygulayabilmeleri için sanıklar hakkında lüzumlu bilgileri toplarken, sosyal düzenin korunması ile kişilerin hak ve özgürlüklerine saygı arasında bir denge kurmak suretiyle hukuken geçerli kanıtlarla hiçbir duraksamaya yer vermeden maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacını güder.

Suçluların meydana çıkarılarak süratle ve mutlaka cezalandırılmalarını sağlarken, toplum menfaatini; masumların gereksiz yere kovuşturulmaması ve haksız cezaya çarptırılmamalarını teminen de ferdin menfaatini gözetir.

Ceza Muhakemesi tedbirlerinden biri olan arama ile, A.İ.H. Sözleşmesi’nin 8., Anayasa’nın 20 ve 21. maddeleri ile koruma altına alınan kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edildiğinden, Yasa koyucu, Sözleşme’ye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına ve Anayasa’nın 20 ve 21. maddelerine uygun olarak kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale etme hakkı olan arama koruma tedbiri, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 116 ve devamı maddeleri ile Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 5 ve devamı maddelerinde yer almaktadır.

Arama, suçların önlenmesine yönelik olarak, önleme araması (PVSK m.9, 4) (Arama Yönetmeliğinin 18 vd. m.9), olarak; suç işlendikten sonra da yakalama delili elde etme ve müsadere tabi eşyayı bulma amacına yönelik olarak adli arama (CMK m.116-122 ) olarak düzenlenmiştir.

Arama, suçların önlenmesine yönelik olarak, önleme araması (PVSK m.9, 4) (Arama Yönetmeliğinin 18 vd. m.9), olarak; suç işlendikten sonra da yakalama delili elde etme ve müsadere tabi eşyayı bulma amacına yönelik olarak adli arama (CMK m.116-122 ) olarak düzenlenmiştir.

Arama kararı verme yetkisi kural olarak hakime aittir. (A.Y. m 20, 21; CMK. .119, f.1). Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak konutta, iş yerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir.

Kaldı ki, kolluğun bir arama emri veya kararı gerekmeden arama yapabileceği hallerde bulunmaktadır.

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin 'karar alınmadan yapılacak arama' başlıklı 8, 9, 25 ve 27. maddelerinde sayılmıştır.

"...Suçüstü halinde yapılan aramalarda, ...suç işlenen yerlerde delillerin aranması, bulunması, el konulması için... ...5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 24. maddesindeki kanunun hükmü ve amirin emrini yerine getirme, 25. maddesindeki meşru savunma ve zorunluluk hali ve 26. maddesindeki hakkın kullanılması ile diğer kanunların öngördüğü hukuka uygunluk sebepleri ve suçüstü halinde yapılan aramalarda toplum için veya kişiler bakımından hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak amacıyla veya kapalı yerlerden gelen yardım çağrıları üzerine, konut, işyeri ve yerleşim yeri ile eklentilerine girmek için, hakim veya savcı kararı alınmasına gerek bulunmamaktadır.

5271 sayılı CMK'nun m.2/1-j. bendi; suçüstü halini, o sırada islenmekte olan suçla sınırlı tutmamıştır; ayrıca suçüstü sayılan halleri de tanımlamıştır. Bu maddeye göre suçüstü hali; işlenmekte olan suç yanında, henüz işlenmiş olan suç ile suçun işlenmesinden hemen sonra takip edilen veya suçun az önce işlendiğine dair eşya ya da delille yakalanan kimsenin işlediği suçu da içermektedir. CMK md. 90/1-2. ile md. 2/1 - (j) bendi birlikte değerlendirildiğinde, bu gibi hallerde herhangi bir kişi veya makamın yazılı emrine gerek bulunmamaktadır.

Nitekim bozma kararına konu somut olayda, sanığın uyuşturucu ticareti yaptığı bilgisi üzerine güvenlik kuvvetleri olay mahalline gittiğinde sanık güvenlik kuvvetlerini görünce kaçmaya başlamış yapılan kovalamaca sonucu sanığın yakalandığı ve üzerinde 2 poşet içinde davaya konu uyuşturucu maddelerin ele geçirildiği anlaşılmıştır. Bu haliyle sanık ...'ın suçüstü yakalandığı ve üst aramasınında suçüstü hükümlerine göre yapıldığının kabulünde zorunluluk bulunmaktadır. Aramanın suçüstü hükümlerine göre yapılması nedeniyle de adli arama kararı veya Cumhuriyet savcısının yazılı arama emri verip vermediğinin araştırılmasına da gerek yoktur.

Ayrıca, suçüstü halinin bulunduğu ve şüphelinin suç delillerini yok etmesi söz konusu olabileceğinden, şüphelinin yakalanmasına ve suç eşyasına el konulmasına engel yoktur. Kaldı ki sanığın yakalanması ve suç eşyasına el konulması üzerine, durum derhal nöbetçi Cumhuriyet savcısına bildirilerek görevli Cumhuriyet savcısının talimatları doğrultusunda hareket edilmiştir. El koyma işlemi de 13.12.2014 tarihinde yetkili ve görevli hakim tarafından onaylanmıştır.

Sanığın özel yaşam alanları ihlal edilmediğinden yasak ve hukuka aykırı delil olarak kabul edilmesi de mümkün değildir ve elde edilen delillerin hükümde değerlendirilmesine bir engel bulunmamaktadır.

Yukarıda arz ve izah edilen gerekçelerle sanıkta suçüstü hükümleri uyarınca elde edilmiş olan delillerin hukuka uygun delil olarak kabul edilmesi gerekmektedir" düşüncesiyle itiraz kanun yoluna müracaat etmiştir.

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece, 28.03.2016 gün ve 1225-1722 sayı ile, itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığı, bu bağlamda eksik araştırma sonucu hüküm kurulup kurulmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü Narkotik Büro Amirliği ekiplerince yapılan istihbari çalışmada; Ilıcabaşı Mahallesi 304. Sokakta ikamet eden ... isimli şahsın, aynı mahallede 315 ile 304 numaralı sokakların kesiştiği noktada uyuşturucu madde satışı yaptığı, üzerinde yüklü miktarda bonzai ve uyuşturucu hap bulunduğu bilgisinin alınması üzerine; bilginin doğruluğunu araştırmak için 12.12.2014 günü saat 14.20 sıralarında söz konusu adrese gelindiği, kolluk görevlilerini görünce kaçmaya başlayan sanığın kovalamaca sonucunda yakalandığı, yapılan üst yoklamasında iki adet şeffaf poşet içerisinde uyuşturucu olduğu değerlendirilen maddelerin görülmesi üzerine adli işlem yapılması için KOM Şube Müdürlüğüne götürüldüğü, şahsın .... T.C. kimlik numaralı, Aydın-Efeler-. Mahallesi nüfusuna kayıtlı,.... ve ....oğlu, ....17.09.1985 doğumlu ... olduğunun tespit edildiği, sanıktan elde edilen birinci poşette 30 gram, ikinci poşette ise 141 adet defter kağıdına sarılı uyuşturucu madde ile ilaç kutusu içerisinde 30 adet uyuşturucu hapın ele geçirildiği ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına bilgi verildiği,

Cumhuriyet savcısı ile yapılan görüşme, alınan emirler ve bu emirlerin yazılı emre dönüştürülmesi tutanağında; sanığın ifadesinin alınarak gözaltına alınması, uyuşturucu maddelere elkonularak inceleme için kriminal polis laboratuvarına gönderilmesi, kağıt parçaları ve poşet üzerinde parmak izi çalışması yapılması talimatlarının verildiğinin belirtildiği,

....1. Sulh Ceza Hakimliğinin 13.12.2014 tarih ve 2014/795 değişik iş sayılı kararı ile elkoyma işleminin onanmasına karar verildiği,

İzmir Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce düzenlenen 19.12.2014 tarihli uzmanlık raporuna göre; ele geçirilen 30 adet hapın uyuşturucu maddelerden MDMA etken maddesi içerdiği, poşet içerisinde ve defter kağıtlarına sarılı toplam 142 parça halindeki maddenin ise net 23,45 gram esrar olduğu,

....Devlet Hastanesince düzenlenen 12.12.2014 tarihli rapora göre; sanığın idrarında esrar bulunduğu,

Uyuşturucu maddelerin bulunduğu poşet, defter kağıtları ve ilaç kutusu üzerinde Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şube Müdürlüğü tarafından yapılan incelemeye göre; bir adet kağıt parçası üzerinde vücut izi tespit edildiği, ancak tespit edilen izin teşhise elverişsiz olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Sanık aşamalarda; uyuşturucu madde kullandığını, ele geçirilen uyuşturucu maddeleri sokakta çöp kenarında bulduğunu, uyuşturucu maddeleri kullanacağını, ticaretini yapmadığını savunmuştur.

Uyuşmazlık konusunun isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hakim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kağıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı halde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hallerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanununun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanunun 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"