muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/17237, Karar No: 2024/649, Tarih: 23.01.2024

Temyizin kapsamına göre;

Dava konusu olay, sanığın, uzaktan akrabası ve köylüsü olan mağduru arayarak anne ve babasının yanında olduğunu, kendisi ile görüşmek istediklerini söyleyerek mağduru evine davet ettiği, mağdurun sanığın evine gitmek üzere dışarı çıktığı sırada, mağduru zorla aracına bindirerek ... Tekstil isimli işyerine götürdüğü, mağduru araçtan indirerek lavabo kısmına götürüp cinsel amaçla hürriyetini kısıtladığı iddiasına ilişkindir.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; "...suç tarihinde, sanığın, katılanı gece vakti telefon ile arayarak anne babasının bilgisi varmış gibi çağırdığı, katılanın, anne ve babasının sanığın yanında bulunması nedeniyle ikna olarak çağrıya uyduğu, katılan, sanığın evinin civarına geldiğinde sanığın dışarı çıkarak katılana beraberce dolaşmayı teklif ettiği, katılanın bunu kabul etmemesi üzerine sanığın cebren, katılanın ağzını kapatarak ve kendisini sürükleyerek katılanı araca bindirdiği, daha sonra katılanı ... Tekstil isimli iş yerine götürdüğü, sanığın eylemlerinin bu haliyle sabit olduğu mahkememizce kabul edilmiştir. Çorlu Ağır Ceza Mahkemesi'nin, 22.06.2012 tarihli, 2010/442 Esas ve 2012/254 Karar sayılı Kararında gösterildiği üzere sanığın olayların akabinde katılana cinsel istismarda bulunduğu, maddi bir vakıa olarak sabittir. Anılan ilamda sanığın yukarıda gösterilen sübut dairesinde hareket ederek katılanı hürriyetinden yoksun bıraktığı da maddi bir vakıa olarak sabit görülmüştür..." şeklindeki gerekçeyle sanığın 18 yaşından küçük mağdura, cinsel saikle, cebir ve hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işlediği kabul edilerek atılı suçtan mahkûmiyetine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü;

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik bulunmadığı kabul edilmiş ve istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü;

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik bulunmadığı kabul edilmiş ve istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Dava dosyası içeriği, katılanın aşamalardaki beyanları, Adli Tıp Kurumu raporu, olayın kolluğa intikal şekli, kolluk görevlileri tarafından hazırlanan tutanaklar, tanık beyanları, sanık savunmaları, Çorlu Ağır Ceza Mahkemesinin 2010/442 Esas sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde sanığın davaya konu eylemi gerçekleştirdiğine ilişkin İlk Derece Mahkemesinin kabulünde isabetsizlik görülmediği, yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafiinin, suçun kanuni unsurlarının oluşmadığına, 5237 sayılı Kanun'un 109 uncu maddesinin ikinci fıkrasının uygulanamayacağına, mağdurenin çelişkili beyanlarda bulunduğuna, mağdurenin 18 yaşından büyük gösterdiğine, sanığın, mağdurenin yaşının küçük olduğunu bilmediğine, sanığa verilen cezada 5237 sayılı Kanun'un 109 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi ve 109 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca artırım yapılamayacağına, usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerektiğine yönelik yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

2 .Mahkemesince gerekçesi gösterilmek suretiyle temel hapis cezasında teşdit uygulandığı anlaşılmakla, hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamış ve sanık müdafiinin bu hususa ilişkin temyiz sebebi reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin 07.07.2020 tarihli kararında sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Saray (Tekirdağ) Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.01.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3866, Karar No: 2021/14109, Tarih: 04.05.2021

**8. Ceza Dairesi         2021/3866 E.  ,  2021/14109 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEMYİZ EDENLER : Cumhuriyet Savcısı ve sanık

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık hakkında mühür bozma suçundan açılan dava hakkında zamanaşımı süresi içerisinde mahallinde karar verilmesi mümkün görülmüştür.

1072 sayılı Rulet, Tilt ve Benzeri Oyun Aletleri ve Makinaları hakkında Kanunun 1. maddesinde rulet, tilt, langırt ve benzeri baht ve talihe bağlı veya maharet isteyen otomatik, yarı otomatik, el veya ayakla kullanılan oyun makinaları ve benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veya yurda sokmak yahut imal edilmesinin yasaklandığı ve madde kapsamında bu aletlerle kumar oynatılması halinde ayrıca kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçundan da ceza verileceğine ilişkin bir hüküm bulunmaması karşısında, 1072 sayılı Kanun kapsamındaki tombala makinası ile tombala oynatılması eylemi nedeniyle sanık hakkında suç duyurusunda bulunularak sonucunda kamu davası açılması halinde bu dava ile birleştirilerek TCK.nın 44/1. maddesinde yer alan “işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır” hükmü karşısında sanığın aynı zamanda özel norm niteliğinde olan 1072 sayılı Kanun'un 1 ve 2. maddesi uyarınca cezalandırılması gerekirken yazılı şekilde TCK.nın 228/1. maddesi ile cezalandırılmasına karar verilmesi,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet Savcısı ve sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 04.05.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/16930, Karar No: 2012/22098, Tarih: 12.11.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/16930 E.  ,  2012/22098 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekilleri yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Resmi kuruluşların yargı harcından bağışık tutulabilmesi için genel bütçeye dahil idareler arasında yer alması veya özel kanunlarında yargı harcından muaf olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir. Diğer harçlardan bağışık tutulma, yargı harcını kapsamaz.

... Su İşleri Genel Müdürlüğü, 02.11.2011 tarihinde yürürlüğe giren 662 sayılı K.H.K.'nın 58. maddesi uyarınca genel bütçeli idareler arasından çıkartılarak özel bütçeli idareler arasına alınmıştır. Bu nedenle 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi hükmünden kaynaklanan yargı harçlarından muaf değildir.

Mahkeme hükmü, davacı idare tarafından süresinde verilen dilekçe ile temyiz edilmişse de, peşin yatırılması gereken harç ödenmemiştir. HUMK.nun 434/son maddesi uygulanmak suretiyle bu eksiklik giderildikten sonra,

Gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2356, Karar No: 2015/1440, Tarih: 27.05.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2013/2356 E.  ,  2015/1440 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 08/05/2012

NUMARASI : 2012/42-2012/120

Taraflar arasındaki “haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 09.07.2009 gün ve 2007/11 E., 2009/195 K sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 31.10.2011 gün ve 2010/3229 E., 2011/14640 K sayılı ilamı ile;

(...Davacı vekili, müvekkilinin “MEYVELER” konulu stok fotoğraf CD’sinin telif haklarına sahip olduğunu, Kültür Bakanlığı’na 19.11.1997 tarihinde yayıncı olarak kod numarası alarak kaydedildiğini, davalının müvekkiline ait CD’de yer alan fotoğraflardan "Çilek" fotoğrafını lisanssız olarak "Karya Pudra Şekeri-Çilekli" ibareli ürün ambalajı üzerinde kullanarak haksız kazanç elde ettiğini ileri sürerek davalının bu eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, men’i ve ref'ine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, "MEYVELER" konulu Stok Foto CD'sinin 1998 yılında piyasaya sürüldüğü ve fotoğrafın davacıya ait olduğu hususunun kanıtlanamadığını, müvekkiline ait ambalajdaki görünümün 21.12.1999 tarihinde "gıda ambalaj deseni" ile tasarım olarak tescil edildiğini, CD içindeki fotoğraftan sorumlu tutulamayacaklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının Kültür ve Turizm Bakanlığından kod numarası aldığı, ancak “Meyveler” adlı fotoğraf CD’sinin kayıt ve tescilini yaptırmadığı, bu nedenle Bakanlığa örnek CD ibraz edilmediği, orijinal CD üzerinde davacının adının bulunması karşısında, CD de yer alan fotoğrafların davacıya ait bulunduğunun kabulü gerektiği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yazısına göre "K..." markalı Ç.... Pudra Şekeri üzerindeki etiketin davalıya ait üretim izin bilgilerini içerdiği, dolayısıyla davacıya ait resimlerin, davalının üretip piyasaya sunduğu ürünlerin ambalajlarında izinsiz olarak kullanıldığı hususunun kanıtlandığı, davalı adına kötüniyetli ve davacıdan izinsiz olarak tescil edilen tasarımın bu sonucu değiştirmeyeceği, davacıya ait ticari amaçla taşıyıcı araçlara kaydedilmiş resimleri, izinsiz olarak çoğaltıp, ürün etiketlerinde kullanmak suretiyle yaymaktan ibaret eylemin FSEK 84. maddesi yollamasıyla, TTK'nın 56 vd. maddeleri çerçevesinde haksız rekabet teşkil ettiği, açıkça kötüniyetli tescile dayalı olarak davalı kullanımına cevaz verilemeyeceği, davacının tasarımın hükümsüzlüğü istemli dava açmaya zorlanamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının davacıya ait CD ortamında kayıtlı "MEYVELER" adlı fotoğraflardan "ÇİLEK" fotoğrafını "K......İ" ibareli ürün ambalajlarında kullanmasının FSEK'in 84 ve TTK'nın 56. vd. maddeleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, bu kullanımın men ve ref'ine, tazminata ilişkin davacının fazlaya dair haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, tazminat hakları saklı tutulmak kaydıyla haksız rekabetin tespiti, men'i ve ref'i istemine ilişkindir. Endüstriyel tasarım tescil belgesine göre, davalının davaya konu çilek fotoğrafını 29.12.1999 tarihinde TPE nezdinde gıda ambalaj deseni olarak tescil ettirdiği, bu tasarıma dayalı olarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın 11.06.2001 tarihli izni ile üretim yaptığı ve bu deseni ambalaj üzerinde tescile uygun şekilde kullandığı sabittir. Davacı vekili, davalı tarafından kullanılan fotoğrafın 19.11.1997 tarihli 'Meyveler' isimli CD'de yer alan müvekkiline ait fotoğraf olduğunu ileri sürerek bu davayı açtığına ve tasarımın hükümsüzlüğü isteminde bulunmadığına göre, davalının kullanımının endüstriyel tasarım tesciline dayalı ve bu tescile uygun bir kullanım olduğu dikkate alındığında, davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davaya konu CD de yer alan fotoğrafların davacıya ait olduğu, davacıya ait resimlerin, davalının üretip piyasaya sunduğu ürünlerin ambalajlarında izinsiz olarak kullanıldığı hususunun kanıtlandığı, davalı adına kötüniyetli ve davacıdan izinsiz olarak tescil edilen tasarımın bu sonucu değiştirmeyeceği, davacıya ait ticari amaçla taşıyıcı araçlara kaydedilmiş resimleri izinsiz olarak çoğaltıp, ürün etiketlerinde kullanmak suretiyle yaymaktan ibaret eylemin FSEK 84. maddesi yollamasıyla TTK'nın 56 vd. maddeleri çerçevesinde haksız rekabet teşkil ettiği, açıkça kötüniyetli tescile dayalı olarak davalı kullanımına izin verilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının davacıya ait CD ortamında kayıtlı "MEYVELER" adlı fotoğraflardan "ÇİLEK" fotoğrafını "K.....Rİ" ibareli ürün ambalajlarında kullanmasının FSEK'in 84 ve TTK'nın 56. vd. maddeleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, bu kullanımın men ve ref'ine ve tazminata ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmiştir.

Davalı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davaya konu fotoğrafın davalı tarafından endüstriyel tasarım tesciline dayalı olarak kullanılması nedeniyle davanın reddinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Davalı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davaya konu fotoğrafın davalı tarafından endüstriyel tasarım tesciline dayalı olarak kullanılması nedeniyle davanın reddinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuyla, davayı konu “çilek” fotoğrafının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun (FSEK) 5/4 maddesi kapsamında plastik-estetik değer taşıyan “fotoğrafik bir eser” olmadığı belirlenmiş olduğundan uyuşmazlığın çözümü için FSEK 84. maddesinin açıklanması gereklidir.

Anılan yasanın 84. maddesi aynen; “Bir işareti, resim veya sesi, bunları nakle yarıyan bir alet üzerine tesbit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin 3 üncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını veya yayımlanmasını menedebilir.

Tecavüz eden tacir olmasa bile birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete mütaallik hükümler uygulanır.

Eser mahiyetinde olmıyan her nevi fotoğraflar, benzer usullerle tesbit edilen resimler ve sinema mahsulleri hakkında da bu madde hükmü uygulanır.” düzenlemesini içermektedir.

Davaya konu fotoğrafın davalı adına tescilli “Gıda Ambalaj Deseni” başlıklı 7605 nolu çoklu endüstriyel tasarım tescilinde kullanılmış olması nedeniyle bu aşamada endüstriyel tasarım hukukuna ilişkin açıklama yapılması gereklidir.

554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (554 s. KHK) ile koruma altına alınmak istenen tasarım, kavram olarak; bir ürün veya ürün parçasının görünümüdür (Ünal Tekinalp, Fikri Mülkiyet Hukuku, ,İstanbul 2012, Beşinci Bası, s.661).

554 s. KHK’nin 3. maddesindeki tasarım tanımı ise; “bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü” şeklindedir.

Korumanın kapsamı, ürünün görünüm özellikleriyle sınırlıdır (Karahan/Suluk/Saraç/Nal; Fikri Mülkiyet Hukukunun Esasları, Ankara 2012, s. 285).

Bir endüstriyel tasarımın 554 s. KHK hükümlerine göre korunabilmesi için tasarımın tescil edilmesi gereklidir. Bu tescil ilkesi, tescilsiz tasarımların korunmayacağı anlamına gelmez. Tescilsiz tasarımlar genel hükümlere göre korunacaktır (Tekinalp, a.g.e. s.674).

Tescilli bir tasarımın, hukuken korumadan yararlanabilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir ki; bunların en başında kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı olmama hali gelir (m.9). 554 s. KHK’de, yeni ve ayırt edici nitelikteki tasarımlar korunmaktadır.

Tescilli bir tasarımın, hukuken korumadan yararlanabilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir ki; bunların en başında kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı olmama hali gelir (m.9). 554 s. KHK’de, yeni ve ayırt edici nitelikteki tasarımlar korunmaktadır.

Bu aşamada belirtilmedir ki, TPE, başvuruya konu tasarımın yeni ve ayırt edici nitelik taşıyıp taşımadığını incelememektedir (Esas İnceleme). TPE, sadece, başvuruda gerekli evrakın verilip verilmediği, başvuru ücretinin yatırılıp yatırılmadığı gibi şekli hususları inceler (Şekli İnceleme). Şekli eksikliği bulunmayan ya da eksikleri giderilen bir başvuru, aylık periyotlarla çıkan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayımlanır. Başvuru sahibi, pazara henüz çıkarmadığı ürüne ait tasarımın rakiplerce taklit edileceği endişesini taşıyorsa yayın ertelemesi talep edebilir. Bu durum özellikle moda sektörü bakımından önem taşımaktadır. Yayını takip eden üçüncü kişiler, başvuruya itirazda bulunabilir. İtiraz, yayın tarihinden itibaren altı ay içinde yapılabilir. İtiraz sahibi, başvuruya konu tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığını ispatlamalıdır. İtiraz dilekçesi ile birlikte TPE'ye bilgi ve belge sunulmalıdır. TPE'nin Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK), itiraz sahibinin dosyaya sunduğu bilgi ve belgelerle sınırlı bir inceleme yapar. İtiraz üzerine YİDK, başvuruyu esas incelemeye alır. Yani başvuruya konu tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını taşıyıp taşımadığını inceler. altı aylık askı süresince itiraz yapılmamışsa, başvurusu esas incelemeye tabi tutulmaksızın başvuru sahibine tasarım belgesi verilir.

İtirazı reddedilen üçüncü kişiler veya itiraz üzerine başvurusu geri çevrilen başvuru sahibi, 60 günlük süre içinde Ankara' daki ihtisas mahkemelerinde TPE kararının iptalini talep edebilir. Başvuru sahibinin açacağı iptal davasında husumet, itiraz sahibi ile TPE' ye birlikte yöneltilir (Karahan/Suluk/ Saraç/ Nal; y.a.g.e.; s.283).

Ülkemizde tasarım tescilleri bakımından yayıma dayalı itiraz sistemi benimsenmiştir. Çünkü esas incelemeyi yapmak oldukça zaman alıcı ve masraflı bir iştir. Kaldı ki, esas inceleme sistemini benimseyen ülkelerde bu incelemeye tabi tutulan tasarımların birçoğu daha sonra mahkemeler tarafından özgün olmadığı gerekçesiyle iptal edilmektedir. Bu da göstermektedir ki, pratikte esas inceleme sağlıklı bir şekilde zaten yapılamamaktadır. Bu inceleme esasen uyuşmazlık halinde mahkemeler önünde yapılabilmektedir.

Türk Hukukunda “hükümsüzlük” ancak mahkeme önünde ileri sürülebilir. TPE, bir tasarımın hükümsüz olup olmadığı konusunda karar veremez. Ancak itiraz prosedürü çerçevesinde TPE YİDK, tasarımın koruma şartlanın karşılanmadığı gerekçesiyle başvuruyu reddedebilir (Karahan/Suluk/ Saraç/Nal; y.a.g.e., s.290)

Türk Hukukunda “hükümsüzlük” ancak mahkeme önünde ileri sürülebilir. TPE, bir tasarımın hükümsüz olup olmadığı konusunda karar veremez. Ancak itiraz prosedürü çerçevesinde TPE YİDK, tasarımın koruma şartlanın karşılanmadığı gerekçesiyle başvuruyu reddedebilir (Karahan/Suluk/ Saraç/Nal; y.a.g.e., s.290)

Hangi hallerde mahkemelerce hükümsüzlük kararı verileceği 554 s. KHK’nin 43. maddesinde sayılı olarak (numerus clausus) belirlenmiştir. Bunlar, tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmaması, teknik fonksiyonun tasarım şekillendirmesi, tasarımın kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması, tasarımın gerçek sahibinin başkası olması, sonradan kamuya açıklanmış olmakla birlikte, aynı veya benzer başka bir tasarımın başvuru (veya varsa rüçhan) tarihinin daha önce olması halleridir.

Açıklanan bu madde (554 s. KHK m.43) uyarınca verilen hükümsüzlük kararları geriye etkilidir. Bu hususun düzenlendiği 554 s. KHK nin ‘Hükümsüzlüğün Etkisi’ başlıklı 45/1. maddesi aynen; “Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın sonuçları geçmişe etkili doğar. Bu nedenle, tasarım başvurusu veya tesciline hukuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan koruma, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılır.” şeklindedir.

Bu yasa hükmü uyarınca; bir tasarımın hükümsüzlüğüne karar verildiği takdirde KHK ile sağlanan koruma “doğmamış sayılır”. Doğmamış sayılma hem başvuru hem de tescil ile ilgilidir. Yokluğun sonucu; başvuru ve tescile dayalı olarak oluşan hakların hiç doğmadıklarının, hukuki ilişkilerin hiç kurulmadıklarının belirtilmesidir.

Kötüniyetli tescilleri önlemek için 554 s. KHK kendi içerisinde koruma mekanizması öngörmüştür. 554 s. KHK’nin 43. maddesindeki düzenleme uyarınca “doğmamış” sayılan endüstriyel tasarım tesciline dayalı olarak tescil sahibinin üçüncü kişilere verdiği zararların tazmini yoluna gidilebilecektir.

Somut olayda yerel mahkeme ile Özel Daire arasında, davayı konu “çilek” fotoğrafının FSEK 5/4 kapsamında “fotoğrafik bir eser” olmadığı, bu nedenle ancak aynı yasanın 84/3 hükmü uyarınca haksız rekabet hükümleri çerçevesinde himaye görebileceği konusunda uyuşmazlık bulunmadığı gibi davacının daha önceden hak sahibi olduğu fotoğrafın davalı adına daha sonra 29.12.1999 tarihinde tescil edilen 7605 nolu “Gıda Ambalaj Deseni” başlıklı çoklu endüstriyel tasarım tescilinde kullanılmış olduğu da dosya kapsamıyla sabit görülmüştür.

Bu itibarla, davacının eser mahiyetinde olmayan fotoğraftan kaynaklanan haklarını FSEK 84. maddesi kapsamında davalıya karşı ileri sürmesi önündeki somut olaya özgü engelin, yukarıda açıklanan ve ülkemizde kabul edilmiş olan endüstriyel tasarım tescil sitemi olduğu görülmektedir. Zira, davalı taraf, Türkiye’deki endüstriyel tasarım tescillerinde uygulanan incelemesiz sistemden yararlanarak tescilini sağladığı tasarımını kullanırken 554 s. KHK’nin sağladığı haklardan tasarımı hükümsüz kılınmadıkça yararlanacaktır. Hemen belirtilmelidir ki hak sahiplerinin, tasarım tescillerine karşı yukarıda açıklanan 554 s. KHK’nin 43. maddesi kapsamında hükümsüzlük davası açma imkânları tanınmış durumdadır.

O halde, davaya konu fotoğrafı kendi adına tescilli endüstriyel tasarımda kullandığı ileri sürülen davalıya karşı bu tasarımın hükümsüzlüğü istemiyle dava açılarak sicilden terkini sağlanmadığı sürece, davalının endüstriyel tasarım tesciline dayalı kullanımına karşı FSEK 84. maddesi uyarınca haksız rekabet hükümlerine dayanılarak hak iddia edilemeyecektir.

Bu durumda, endüstriyel tasarım tesciline dayalı davalı kullanımına karşı davanın reddinin gerektiğine işaret eden ve Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

SONUÇ: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, 27.05.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15059, Karar No: 2013/1429, Tarih: 23.01.2013

**2. Hukuk Dairesi         2012/15059 E.  ,  2013/1429 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çanakkale 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

TARİHİ :23.03.2012