muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/872, Karar No: 2019/10751, Tarih: 18.11.2019

**17. Hukuk Dairesi         2017/872 E.  ,  2019/10751 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ...'un bir kısım yasal mirasçıları(çocukları) vekili ve davalı ...'un yasal mirasçısı(eşi) ... tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, 30.10.2007 tarihinde, müvekkillerinin murisi ...'ın, sevk ve idaresindeki motorsikletle, asıl dava davalılarının sürücüsü ve işleteni, birleşen dava davalısının ise zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu araçla çarpışması sonucu vefat ettiğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, asıl davada 500,00 TL destek ve 500,00 TL tedavi ve defin gideri olmak üzere 1.000,00 TL maddi tazminat ile anne için 5.000,00 TL ve baba için 4.000,00 TL manevi tazminatın, olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; birleşen davada 50,00 TL destek ve 50,00 TL tedavi ve defin gideri olmak üzere 100,00 TL maddi tazminat ile 50,00 TL manevi tazminatın, olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 20.10.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi taleplerinin davacı baba için 9.017,26 TL'ye, davacı kardeş için 5.877,86 TL'ye artırmıştır.

Davalılar, davaya süresinde cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davanın kabulü ile 8.517,89 TL maddi ve 9.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalılar ... ile ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline; birleşen dava konusuz kalmış olmakla karar vermeye yer olmadığına, karar verilmiş; hüküm, davalı ...'un bir kısım yasal mirasçıları vekili ve davalı

arafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, trafik kazası nedeni ile destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Somut olayda, davalı ... yargılama devam ederken 29.06.2012 tarihinde vefat etmiştir. Mahkemece karardan önce vefat eden davalı ... hakkında da hüküm kurulmuştur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 50. maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanların, davada taraf ehliyetine de sahip olduğu düzenlenmiştir. Kanunun 114/1-d. maddesinde ise taraf ehliyeti dava şartları arasında sayılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesi gereğince mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Dava devam ederken davalı ... vefat ettiğinden artık mirasbırakanın taraf ve dava ehliyeti bulunmamakta olup mirası bir bütün olarak kazanan mirasçılarının davaya dahil edilmesi ve taraf teşkili sağlanarak uyuşmazlık hakkında sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 599. maddesi gereğince mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Dava devam ederken davalı ... vefat ettiğinden artık mirasbırakanın taraf ve dava ehliyeti bulunmamakta olup mirası bir bütün olarak kazanan mirasçılarının davaya dahil edilmesi ve taraf teşkili sağlanarak uyuşmazlık hakkında sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı mahkemece, davalı ...'un mirasçılık belgesine göre, mirasçılarının davaya dahil edilmesi ve taraf teşkili sağlandıktan sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde ölü kişi hakkında karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2-Bozma kapsam ve şekline göre davalı ...'un bir kısım yasal mirasçıları vekilinin ve davalı ...'un yasal mirasçısı ...'un sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...'un bir kısım yasal mirasçıları vekilinin ve davalı ...'un yasal mirasçısı ...'un temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, ve (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...'un bir kısım yasal mirasçıları vekilinin ve davalı ...'un yasal mirasçısı ...'un sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ...'un bir kısım yasal mirasçıları(çocukları) ve davalı ...'un yasal mirasçısı(eşi) ...'a geri verilmesine 18/11/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6709, Karar No: 2017/13239, Tarih: 23.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/6709 E.  ,  2017/13239 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3978, Karar No: 2015/6349, Tarih: 01.10.2015

**18. Ceza Dairesi         2015/3978 E.  ,  2015/6349 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2013/191258

MAHKEMESİ : Simav(Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 28/03/2013

NUMARASI : 2013/112 (E) ve 2013/102 (K)

SUÇ : Hakaret

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

Eyleme ve yükletilen suça yönelik, katılan S.. S.. vekilinin temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden, tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 01/10/2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4515, Karar No: 2017/2281, Tarih: 08.03.2017

**13. Ceza Dairesi         2016/4515 E.  ,  2017/2281 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Yüzüne karşı verilen hükmü 1412 Sayılı CMUK'nun 310/1. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süreden sonra 05.11.2014 tarihinde temyiz eden suça sürüklenen çocuk müdafiinin temyiz isteminin aynı kanunun 317.maddesi gereğince tebliğnameye uygun olarak REDDİNE, 08/03/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/360, Karar No: 2017/78, Tarih: 21.02.2017

**Ceza Genel Kurulu         2016/360 E.  ,  2017/78 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 10. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ağır Ceza

Günü : 20.05.2015

Sayısı : 191-164

Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan sanık ...'nın, TCK'nun 188/3-4, 62, 52/2, 53, 54/4 ve 63. maddeleri gereğince 12 yıl 6 ay hapis ve 100 Lira adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna, müsadereye ve mahsuba ilişkin Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 20.05.2015 gün ve 191-164 sayılı hükmün, sanık ve müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesince 17.11.2015 gün ve 4740-32956 sayı ile;

"Sanığın üzerinde ele geçirilen uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin arama kararına dayanıp dayanmadığının araştırılması, varsa arama kararının aslı veya onaylı örneğinin getirtilmesi, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulması " isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 09.12.2015 gün ve 255902 sayı ile;

"...Yüksek Yargıtay 10. Ceza Dairesi ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasındaki uyuşmazlık; somut olayda sanığın montunun cebinde bir çorap içinde her biri küçük beyaz kağıtlara sarılı vaziyette 26 adet satışa hazır eroin maddesi ele geçirilmesi hadisesinin, bir arama kararına dayanıp dayanmadığı, diğer bir deyişle uyuşturucu maddelerin hukuka aykırı bir yöntemle elde edilip edilmediği, arama kararı olmaksızın ele geçirilen uyuşturucu maddelerin hükme esas alınıp alınmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Yargılama konusu olay 27.03.2015 tarihli 'olay ve yakalama tutanağı' ve dosya içeriğine göre; devriye görevini ifa eden polis memurlarının beş kişilik bir grubun halay çekerek yüksek sesle eğlendikleri ve çevreye rahatsızlık verdiklerinin görülmesi üzerine şahısların yanına giderek çevreye rahatsızlık vermemeleri konusunda uyarılmaları, bu arada yapılan kaba üst aramasında, sanığın montunun sağ cebindeki çorap içerisinde satışa hazır 26 adet küçük paketler halinde eroinin ele geçirilmesine dayanmaktadır.

Yüksek Yargıtay 10. Ceza Dairesi her ne kadar eksik inceleme nedeni ile kararın bozulmasına karar vermiş ise de; bu karara karşı itiraz yoluna gidilmesi zorunlu görülmüştür. Zira, itiraz yoluna gidilmemesi ve Mahkemenin bozma ilamına uyması halinde, Mahkeme ele geçirilen uyuşturucu maddelerin bulunması ile ilgili bir arama kararı bulunup bulunmadığını araştıracak, olayın gelişiminden anlaşılacağı üzere çok büyük bir ihtimalle arama kararı olmayan bu olayda, delilin hukuka aykırı yöntemle elde edildiğinden bahisle beraat kararı vererek yargılamayı sonlandıracaktır. Bu durumda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yolu kapanacağı ve hukuki bir hataya yol açılacağı düşüncesi ile bu aşamada itiraz yoluna gidilmiştir.

Ceza Yargılamasının temel amacı, kişisel hak ve özgürlüklere saygı ile toplumsal düzeninin sağlanması arasında bir denge kurarak maddi gerçeği ortaya çıkarmaktır. Maddi gerçeğin ortaya çıkarılması delil ya da delillerin toplanması ile mümkün olur. Yine Ceza Yargılamasında 'delil serbestliği' ilkesi benimsenmesine rağmen delillerin hukuka uygun yöntemlerle toplanmasının da zorunlu olduğu kabul edilmiştir. Anayasanın 38/6, CMK'nun 206/2-a, 217/2, 230/1-b ve 289/1-i bentleri gereğince hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağı tartışmasızdır.

Yüksek Yargıtay 10. Ceza Dairesinin bozma ilamı nedeniyle ilk anda akla gelen aşağıdaki soruların cevaplanması zorunluluk arz etmektedir. Yargılama konusu olayın gelişimi içinde elde edilen uyuşturucu maddeler için arama kararı gerekli midir? Arama kararı olmasa dahi somut olayda ele geçirilen uyuşturucu maddelerin hukuka aykırı yöntemlerle ele geçirildiğini söylemek mümkün müdür? Sanığın ya da müdafinin arama kararına hiç bir aşamada itiraz ileri sürmemesi ve tüm aşamalarda sanığın uyuşturucu maddenin kendisine ait olduğunu beyan etmesi mahkumiyet için yeterli midir?

Aşağıda arz etmeye çalıştığımız nedenlerle, öncelikle somut olayda bir arama kararına ihtiyaç olmadığı, olayın gelişimi içinde arama kararı olmadan dahi elde edilen uyuşturucu maddenin hukuka uygun elde edildiği, buna bağlı olarak hükme esas alınmasında bir isabetsizlik olmadığı düşünülmektedir.

Zira, 27.03.2015 tarihli olay ve yakalama tutanağının incelenmesinde; devriye görevi yapan polis memurlarının taşkın hareketlerde bulunan ve yüksek sesle eğlenip halay çekerek çevreye rahatsızlık veren kişilerin yanına gitmesinde bir suçüstü hali söz konusudur. Çevreye rahatsızlık verme suçunun bir kabahat olduğu ileri sürülebilir ise de, taşkın hareketlerde bulunan kişilerin uyuşturucu madde kullanmış olabileceklerini düşünen polislerin bu suç nedeniyle olaya müdahalesi bir suçüstü halidir. Bilindiği üzere, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin 8. maddesinde karar almadan arama yapılabilecek haller sayılmış, bu maddenin 'f' bendinde de '... suçüstü hâlinde yapılan aramalarda, toplum için veya kişiler bakımından hayatî tehlikeyi ortadan kaldırmak amacıyla veya kapalı yerlerden gelen yardım çağrıları üzerine, konut, işyeri ve yerleşim yeri ile eklentilerine girmek için arama emri ya da kararı aranmayacağı' açıkça düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme nedeniyle olayda bir arama kararı olmasa dahi elde edilen delilin hukuka aykırı yöntemlerle ele geçirildiğini ve ele geçirilen uyuşturucu maddenin hükme esas alınmasında isabetsizlik olduğunu ileri sürmek mümkün olmayacaktır. Bu nedenle bozma ilamı yerinde değildir.

Yargıtay 10. Ceza Dairesinin bozma ilamı dikkate alındığında; ele geçirilen suçun konusu ve aynı zamanda delili olan uyuşturucu maddelerin arama kararına dayalı ele geçirilip geçirilmediğinin araştırılması istenmiştir.

Yargıtay 10. Ceza Dairesinin bozma ilamı dikkate alındığında; ele geçirilen suçun konusu ve aynı zamanda delili olan uyuşturucu maddelerin arama kararına dayalı ele geçirilip geçirilmediğinin araştırılması istenmiştir.

Yine olayın gelişimi göz önüne alındığında; bu olayla ilgili hangi aşamada adli arama kararı alınabilmesi mümkündür. Yukarıda izah edildiği üzere suçüstü hali söz konusu iken, adli arama kararı almak için geçen zaman diliminde suçluların ve suç delillerinin ele geçirilmesindeki güçlüğü tartışmak izahtan varestedir. Aksi düşünce az bir miktarı dahi ölümlere yol açan, toplumsal yaşamın düşmanı olan uyuşturucu ile mücadeleyi zafiyete uğratacağı gibi, sosyal düzenin bozulmasına yol açacaktır.

Ayrıca arama kararı olmadan ele geçirilen uyuşturucu maddelerin hukuka aykırı yöntemlerle ele geçirildiği iddia edilse bile, aşamalarda sanığın ve müdafinin aramaya itiraz ileri sürmemiş olması, uyuşturucu maddenin kendisine ait olduğu yönündeki beyanları da suçun sübutu için yeterli görülmeli, suçun sübutundan öte bu durumda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı tartışılmalıdır.

Bu nedenlerle suçun sübutuna ilişkin yerel Mahkeme kararında bir isabetsizlik görülmemiştir. Bu itibarla Yüksek Yargıtay 10. Ceza Dairesinin bozma gerekçesi yerinde olmadığından, yerel mahkeme kararının onanması..." düşüncesiyle itiraz kanun yoluna müracaat etmiştir.

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece, 12.01.2016 gün ve 6049-36 sayı ile, itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığı, bu bağlamda eksik araştırma sonucu hüküm kurulup kurulmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

27.03.2015 günü saat 19.30 sıralarında, Altındağ ilçesi ..Mahallesinde devriye görevini yerine getirmekte olan polis memurlarının, sanığın da içinde bulunduğu bir grubun cadde üzerinde halay çekip çevreye rahatsızlık verdiklerini görmeleri üzerine yanlarına gidip gerekli ikazı yaptıktan sonra gerçekleştirdikleri üst yoklamalarında; sanığın montunun cebindeki çorap içinde 26 paket halinde uyuşturucu maddenin ele geçirildiği, konu hakkında Cumhuriyet savcısına bilgi verildiği,

Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığınca düzenlenen 20.04.2015 tarihli uzmanlık raporuna göre; ele geçirilen maddelerin uyuşturucu maddelerden eroin ve 6-MAM olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığınca düzenlenen 20.04.2015 tarihli uzmanlık raporuna göre; ele geçirilen maddelerin uyuşturucu maddelerden eroin ve 6-MAM olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Tutanak düzenleyici tanıklar .... ve ....mahkemede aynı yöndeki beyanlarında; uyuşturucu satışının yoğun olduğu bir caddeden araç ile geçerken, kendilerini gören sanık ve yanındakilerin aniden kalkıp halay çekmeye başladıklarını, bu durumdan şüphelenmeleri nedeniyle şahısların yanına giderek GBT sorgularını yaptıklarını, sanığın üst aramasında ise; çorap içindeki eroinleri ele geçirdiklerini, 26 paket çıkınca satıcı olabileceğini düşündüklerini ifade etmişlerdir.

Sanık ... soruşturma ve kovuşturma aşamasında; eroin kullandığını, olay günü tanımadığı bir şahsın taşın altına bir şeyler sakladığını gördüğünü, şahıs gittikten sonra taşın altındaki içinde paketler bulunan çorabı aldığını, eve giderken polislerin çevirdiğini, üzerini arayarak maddeleri bulduklarını, kullanıcı olduğunu savunmuştur.

Uyuşmazlık konusunun isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hakim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kağıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı halde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hallerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanununun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanunun 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nun 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nun 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nun 2/j-3 maddesindeki suçüstü halleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.