muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1454, Karar No: 2019/483, Tarih: 18.06.2019

Açıklanan nedenle sanıklar ...ve ... hakkında kurulu Yerel Mahkemenin mahkûmiyet hükmünün onanmasına karar verilmesi gerektiği" görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 20. Ceza Dairesince 09.11.2016 tarih, 2538-5464 sayı ve oy çokluğuyla itiraz nedenleri yerinde görülmemiş,

Daire Üyeleri M. Faik Ateş ve R. Gündoğdu; "Yapılan istihbari çalışmanın hakkında beraat kararı verilen ... hakkında olduğu, ...'in açık kimlik ve adres bilgilerinin verilmediği gibi sanıklar ... ve...'a yönelik bir ihbarın da bulunmadığı, ...'in görevlilerce yakalandıktan sonra uyuşturucu maddeyi ...'dan ve yanında bulunan ismini bilmediği şahıstan aldığını söylemesi üzerine bu şahısların yakalanmasını sağlamak amacı ile ...'a mesaj atarak kendisine uyuşturucu getirmesini istediği, sanıklar ... ve...'ın buluşma yerine geldiği, kolluk görevlilerinin dur ihtarında bulunması üzerine sanıkların kaçmaya başladıkları, yapılan kovalamaca sonucu sanıkların yakalandıkları, sanık ...'ın üzerinde suça konu uyuşturucu maddelerin ele geçirildiği, olayda suç üstü halinin söz konusu olduğu, sanıklar ... ve...'ın yakalandığı ana kadar açık kimlik ve adres bilgilerinin bilinmediği, sanıkların üzerinde yapılan arama işleminin 5271 sayılı CMK'nın 90. maddesine, 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyat Kanun'un 4. , 13. ve Ek 6. maddelerine, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 27. maddesine uygun olarak yapıldığı, arama işleminin hukuka uygun olduğu, bu nedenle hükmün kanuna uygun ve gerekçesinin yeterli olduğu anlaşılmış ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulüne karar verilmesi gerektiğini düşündüğümüzden itirazın reddine ilişkin çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz." düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanık ... hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan beraat hükmü temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olup itirazın kapsamına göre inceleme sanıklar ... ve ... hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan mahkûmiyet hükümleri ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklara atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığı, bu bağlamda eksik araştırma ile hüküm kurulup kurulmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Olay, yakalama ve muhafaza altına alma tutanağına göre; Zeytinburnu İlçe Emniyet Müdürlüğü Asayiş Büro Amirliğince 09.02.2015 tarihinde uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna yönelik yapılan istihbarat çalışmalarında, kıvırcık uzun saçlı, zayıf yapılı ve yaklaşık yirmi yaşlarında olan, Sümer Mahallesi, 29/2. Sokak civarına takılan ... isimli bir bayanın uyuşturucu madde satışına aracılık ettiği ve üzerinde küçük miktarlarda uyuşturucu madde bulundurduğu bilgisine ulaşıldığı, aynı gün görevlilerce söz konusu sokak ve çevresinde yapılan araştırmalar neticesinde, elde edilen bilgideki eşkâl ile uyumlu bir bayanın özellikle akşam saatlerinde erkek bir şahısla 29/2. Sokak üzerinde görüldüğü bilgisinin elde edildiği, bunun üzerine saat 21.30 sıralarında bahsi geçen sokakta gerekli tertibat alınıp beklenilmeye başlandığı, saat 22.45 sıralarında eşkâle uyan bir bayanın sokak üzerinde görülmesi üzerine görevlilerce yanına gidildiği, kimliğine ilişkin herhangi bir belge ibraz edemeyen şahsın beyanına göre ... olduğunun tespit edildiği, ardından inceleme dışı sanık ...’nin elindeki çantada yapılan aramada; üzerinde “SUBOXONE” ibaresi yazan (5) adet, üzerinde “METADON” ibaresi yazan (2) adet olmak üzere toplam (7) adet kırmızı reçeteye tâbi tablet ile alüminyum folyoya sarılı vaziyette, daralı ağırlığı 0,23 gram gelen eroin olduğu değerlendirilen maddenin ele geçirildiği, görevlilerce sorulduğunda inceleme dışı sanığın; “Madde bağımlısıyım, üzerimde ele geçen eroin ile kırmızı reçeteye tabi ilaçları kullanmak için bulunduruyorum, uyuşturucu maddeyi telefon ile irtibat kurduğum ...’dan satın alırım, aradığımda ... ve yanında bulunan ismini bilmediğim şahıs motosiklet ile uyuşturucu maddeyi getirirler, uyuşturucu maddeyi bazen ... bazen ise ismini bilmediğim şahıs verir, ben de onlara parayı veririm.” şeklinde beyanda bulunduğu, inceleme dışı sanığa ... isimli şahsı arayıp adı geçenden uyuşturucu madde getirmesinin istenilmesi üzerine, inceleme dışı sanığın 0 538 541 91 46 numaralı cep telefonunda “PİÇİM” olarak kayıtlı bulunan 0 534... numaralı GSM hattına “Davalı ve amca var mı” şeklinde mesaj gönderdiği, görevlilerce söz konusu mesajın ne anlama geldiği sorulduğunda inceleme dışı sanığın “Kendi aramızda bir şifredir, davalı eroin amca ise metamfetamin anlamına gelir.” dediği, kısa bir süre sonra inceleme dışı sanığın cep telefonuna 0 534... numaralı GSM hattından “Motor kullanıyorum, bekle geleceğim” şeklinde mesaj geldiği, belli bir süre geçmesine rağmen herhangi bir kişinin gelmemesi üzerine görevlilerce inceleme dışı sanıktan tekrar mesaj göndermesinin istendiği, inceleme dışı sanığın “Merv Caddesine geldim, oradayım, bekliyorum” mesajını gönderdiği, ardından “Bekle geliyorum” şeklinde cevap geldiği, görevlilerce Merv Caddesi ve çevresinde tertibat alınıp beklenilmeye başlandığı, saat 23

... numaralı GSM hattından “Motor kullanıyorum, bekle geleceğim” şeklinde mesaj geldiği, belli bir süre geçmesine rağmen herhangi bir kişinin gelmemesi üzerine görevlilerce inceleme dışı sanıktan tekrar mesaj göndermesinin istendiği, inceleme dışı sanığın “Merv Caddesine geldim, oradayım, bekliyorum” mesajını gönderdiği, ardından “Bekle geliyorum” şeklinde cevap geldiği, görevlilerce Merv Caddesi ve çevresinde tertibat alınıp beklenilmeye başlandığı, saat 23.00 sıralarında üzerinde iki kişinin bulunduğu 34 FK 5888 plaka sayılı motosikletin inceleme dışı sanığın yanına gelip durduğu, görevlilerce polis olunduğu söylenip şahıslara müdahale edilmek istendiğinde motosikletin hareket ederek uzaklaştığı, takip edilen motosikletin bir süre sonra önü kesilmek suretiyle durdurulduğu, şahısların yaya olarak kaçmaya çalışmaları üzerine görevlilerce yakalanıp yere yatırıldıkları ve elleri kelepçelenmek suretiyle etkisiz hâle getirildikleri, yapılan kimlik kontrolü neticesinde motosikleti kullanan şahsın sanık ..., arkada oturan diğer şahsın ise sanık ... olduğunun tespit edildiği, ardından yapılan üst aramalarında; sanık ...’ın üzerinde kilitli naylon poşette, daralı ağırlığı 11,8 gram gelen ve eroin olduğu değerlendirilen maddenin, kilitli naylon poşette daralı ağırlığı 12,53 gram, alüminyum folyoda daralı ağırlığı 0,76 gram gelen ve metamfetamin olduğu değerlendirilen maddeler ile (7) adet küçük boy kilitli naylon poşet, üzerinde herhangi bir ibare bulunmayan yeşil renkli (2) adet tablet ve (1) adet bıçağın, sanık ...’ın üzerinde ise uyuşturucu madde satışından elde edildiği değerlendirilen toplam 1350 TL’nin ele geçirildiği, konu hakkında Cumhuriyet savcısına bilgi verildiğinde sanıklar ve inceleme dışı sanık hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan işlem yapılması talimatlarının alındığı,

İstanbul Polis Kriminal Laboratuvarınca düzenlenen 02.03.2015 tarihli rapora göre; inceleme dışı sanık ...’nin çantasında ele geçirilen alüminyum folyoya sarılı hâldeki net 0,05 gram ağırlığındaki maddenin eroin ve 6-MAM içerdiği, toplam (7) adet tabletin ise naloksan, buprenorphine ve methadone etken maddelerini ihtiva edip kırmızı reçeteye tabi ilaçlardan olduğu, sanık ...’ın üzerinde ele geçirilen kilitli naylon poşetteki net 10,7 gram ağırlığındaki maddenin eroin ve 6-MAM, kilitli naylon poşette ele geçen net 12,1 gram ağırlığındaki madde ile alüminyum folyoya sarılı net 0,5 gram ağırlığındaki maddenin metamfetamin içerdikleri, (7) adet kilitli naylon poşette eroin ve metamfetamin bulaşıklarının bulunduğu, üzerinde herhangi bir ibare bulunmayan yeşil renkli (2) adet tabletin ise uyuşturucu ya da uyarıcı madde ihtiva etmediği,

Anlaşılmıştır.

Tutanak düzenleyici tanık Yusuf Toklu; altında imzası bulunan olay tutanağının doğru olduğunu, tutanakta yer alan mesajların bizzat inceleme dışı sanık ... tarafından yazılıp gönderildiğini, adı geçen sanığın “Uyuşturucu madde aldığım kişiye mesaj atarsam, istediğim maddeyi getirir” demesi üzerine mesaj göndermesini istediklerini,

Tutanak düzenleyici tanık Şenol Çam; altında imzası bulunan olay tutanağı içeriğinin doğru olduğunu, inceleme dışı sanık ...’nin, mesaj çekmesi hâlinde uyuşturucu madde satan kişileri yakalatabileceğini söylemesi üzerine, adı geçen sanıktan mesaj göndermesini istediklerini, olay tutanağındaki mesajların bizzat inceleme dışı sanık tarafından yazılıp gönderildiğini, inceleme dışı sanığın gönderdiği ilk mesajda sanıkların gelmediklerini, bunun üzerine inceleme dışı sanığa tekrar mesaj göndermesini söylediklerini,

Tutanak düzenleyici tanık Rahmi Akpolat; düzenledikleri olay tutanağının doğru olduğunu, yapılan istihbarat çalışması neticesinde inceleme dışı sanık ...’yi yakaladıklarını, adı geçenin üzerinden uyuşturucu madde ele geçirilmesi üzerine araştırmayı genişlettiklerini, sanıklar ...ile ...’ın uyuşturucu madde sattıklarını görmediğini, inceleme dışı sanığın kendisine uyuşturucu madde getiren kişileri yakalatabileceğini, mesaj çekmesi hâlinde geleceklerini söylemesi üzerine, mesaj göndermesini istediklerini, olay tutanağında yer alan mesajların inceleme dışı sanık tarafından gönderildiğini,

Kollukta susma hakkını kullanan inceleme dışı sanık ... sorguda; üzerinde ve çantasında herhangi bir uyuşturucu maddenin ele geçmediğini, geçmişte sanık ...’dan uyuşturucu madde alıp içtiğini, ancak artık kullanmadığını, olay günü sanık ...’a mesaj atıp adı geçenden uyuşturucu madde istediğini, bu şekilde sanık ...’ın yakalanmasını sağlayıp polislere yardımcı olduğunu, suçlamayı kabul etmediğini, mahkemede ise; sanıklar ...ve ... ile zaman zaman birlikte uyuşturucu madde kullandıklarını, içtikleri uyuşturucu maddeyi bazen kendisinin bazen ise sanıkların aldığını, kullanmak amacıyla aldıkları uyuşturucu maddelerden birbirlerine verdiklerini, ne kendisinin ne de sanıkların uyuşturucu madde satmadığını, olay tutanağında belirtilen mesajları kendisinin göndermediğini, olay günü yakalandığında polislerden birinin elindeki cep telefonunu alıp sanık ...’a söz konusu mesajları attığını, davalı ve amca tabirlerinin sanık ... ile aralarında kullandıkları bir şifre olduğunu ve uyuşturucu madde anlamına geldiğini görevlilere kendisinin söylediğini, sorgudaki beyanını polislerin baskısı sonucu vermesi nedeniyle kabul etmediğini,

İfade etmişlerdir.

Kollukta susma hakkını kullanan sanık ... sorguda; üzerinde ele geçirilen uyuşturucu maddeleri arkadaşı sanık ... ile birlikte kullanmak amacıyla satın aldığını, uyuşturucu madde ticareti yapmadığını, inceleme dışı sanık ... ile buluşulacağından haberdar olmadığını, suçlamayı kabul etmediğini, mahkemede ise; üç yıldır eroin kullandığını, üzerinde ele geçirilen uyuşturucu maddeleri kullanmak amacıyla olay tarihinden iki gün önce Aksaray’da tanımadığı bir kişiden 400 TL karşılığında satın aldığını, inceleme dışı sanık ...’yi yaklaşık iki yıldır tanıdığını, adı geçenle zaman zaman birlikte uyuşturucu madde kullandıklarını,

Kollukta susma hakkını kullanan sanık ... sorguda; eski kız arkadaşı olan inceleme dışı sanık ...’nin kendisine neden suç isnat ettiğini bilmediğini, atılı suçlamayı kabul etmediğini, üzerinde uyuşturucu madde ele geçmediğini, sanık ...’a ele geçirilen uyuşturucu madde miktarının olay tutanağına on dört gram fazla yazıldığını, mahkemede ise; yaklaşık bir yıldır uyuşturucu madde kullandığını, kullanmak amacıyla satın aldıkları uyuşturucu maddeleri birbirlerine karşılıksız ikram ettiklerini, olay günü inceleme dışı sanığın gönderdiği mesaj üzerine yanına gittiğini, olay tutanağında yer alan “Davalı ve amca var mı” ibarelerini kendi aralarında “İçimlik uyuşturucu madde var mı” anlamında kullandıklarını, inceleme dışı sanığın yanına gitmeden önce “Motor kullanıyorum, bekle” şeklinde mesaj gönderdiğini, görevlilerin yaptıkları üst aramalarında uyuşturucu maddeleri bulamamalarına rağmen, kendisinin ve sanık ...’ın suç konusu uyuşturucu maddeleri polislere teslim ettiklerini,

Savunmuşlardır.

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlık konusunun isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hâkim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kâğıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı hâlde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hâllerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanun'un 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder."

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nın 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nın 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nın 2/j-3 maddesindeki suçüstü hâlleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir" şeklindedir. Madde gereğince; kişiye bir suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçmasının önlenmesi veya kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde herkesin geçici olarak yakalama yetkisi bulunmaktadır. Kolluk görevlileri, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine ulaşma imkânlarının bulunmaması durumunda yakalama yetkisine sahiptirler. Kolluk, yakaladığı kişinin kaçmasını, kendisine ya da başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almalı, hemen Cumhuriyet savcısına haber vermeli ve emirleri doğrultusunda işlem yapmalıdır.

2559 sayılı PVSK'nın 13. maddesinde de polise, suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri yakalama yetkisi verilmiştir.

PVSK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan 13. maddesi;

"Polis,

A) Suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri,

B) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama veya tutuklama kararı bulunanları,

C) Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenler ile başkalarına saldırmaya yeltenenleri ve kavga edenleri,

D) Usulüne aykırı şekilde ülkeye giren ya da haklarında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınanları,

E) Polisin kanunlara uygun olarak aldığı tedbirlere karşı gelenleri, direnenleri ve görev yapmasını engelleyenleri,

F) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren tüzükte belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla, toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

G) Haklarında gözetim altında ıslahına veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen küçükleri,

Yakalar ve gerekli kanuni işlemleri yapar..." şeklinde düzenlenmiştir.

F) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren tüzükte belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla, toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

G) Haklarında gözetim altında ıslahına veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen küçükleri,

Yakalar ve gerekli kanuni işlemleri yapar..." şeklinde düzenlenmiştir.

Arama ve elkoymanın esasları; Anayasamızın 20. maddesinde "Özel hayatın gizliliği", 21. maddesinde ise "Konut dokunulmazlığı" başlıkları altında düzenlenmiştir.

Anayasanın 20. maddesi;

"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar...”,

21. maddesi ise;

“Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar” hükümlerini amirdir.

Anayasamızın 13. maddesindeki düzenleme ile temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması anayasal güvence altına alınmış ve belli şartlara tabi kılınmıştır. Bu düzenlemeye göre; temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar ise Anayasamızın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

B- Koruma Tedbiri Olarak Arama ve Çeşitleri:

1. Arama Kavramı

Arama; “arama işi, taharri, birini veya bir şeyi bulmaya çalışmak, araştırmak, yoklamak” anlamlarına gelmektedir. (Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009, s.113)