muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/548, Karar No: 2017/6363, Tarih: 07.07.2017

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, dava konusu taşınmazın ... sayılmayan yerlerden olduğu, tapu kayıt miktarından fazla olan kısım için zilyetlikle kazanma şartlarının oluştuğu gerekçesi ile davanın reddine, dava konusu taşınmazın tesbit gibi tesciline karar verilmiş, hükmün davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 23/10/2014 tarih ve 2014/8229 E. – 8722 K. sayılı kararı ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Hükmüne uyulan bozma ilamında özetle; “...Mahkemece, dava konusu taşınmazı kapsadığı anlaşılan tapu kayıtları sabit hudutlu olmasa da, yapılan tespitler dikkate alındığında miktar fazlasının olağanüstü zamanaşımı zilyetliği yoluyla iktisabının mümkün olduğu, taşınmazın hududundaki dere boyunda bulunan ağaçlık alanın dava konusu taşınmaz ile birlikte 150 yıldan fazla bir zamandan beri davalılar ile ceddinin malik sıfatıyla, nizasız ve fasılasız zilyetliğinde bulunduğu ve dere boyunda bulunan ağaçlık alanın ... kabilinden yerlerden olmadığı ve tapu miktar fazlası kısım için davalı kişiler yararına olağanüstü zamanaşımı ile kazanma koşulları oluştuğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Ne var ki, mahkemece yapılan değerlendirme dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Şöyle ki; Yargıtay bozma kararı sonrası fen bilirkişi tarafından düzenlenen krokide tapu kaydının sabit sınırlı olduğu kabul edilerek, tapu kaydının sınırları çizilmiş ve taşınmazla birlikte geniş bir çevreyi kapsadığı, 111 ada 25 sayılı parselin içinde kalan ve ağaçlık vasfında olan alan yeşil renkli (A) harfi ile gösterilen alanın 757,00 m² olduğu belirtilmiştir.3402 sayılı Kanunun 20/B maddesi uyarınca harita, plan ve krokiye dayanmayan kayıtlarda bu sınırlar içinde kalan yerlerin kayıt sahibi tarafından kullanılmaması hâlinde, kullanılmayan bölümlerin kayıt kapsamında olduğu düşünülemez. Bu durumda, dava konusu taşınmaz içerisinde kalan 13.11.2012 tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen alanın en eski memleket haritası ve hava fotoğraflarında ... ağaç sembolü ile gösterilen alanda kaldığı, bu alanın eylemli halinin dere kenarındaki ağaçlık alanlardan oluştuğu, davalı kişilerin burada kullanımlarının olmadığı, geleneksel olarak dere boylarında korunan ağaç türlerinin oluşturduğu sıra ağaçlar olduğu

dikkate alındığında tapu kaydının niteliğine uygun olarak kullanılmayan taşınmazın içerisindeki (A) harfli kısmın, 3402 sayılı Kanunun 20/B maddesi gereğince hak sahibi adına tescil edilemeyeceği gözönünde bulundurularak bu kısmın ... vasfıyla tesciline karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme sonucu taşınmazın tamamının davalılar adına tesciline karar verilmesi usûl ve kanuna aykırıdır...” gereğine değinilmiştir.

dikkate alındığında tapu kaydının niteliğine uygun olarak kullanılmayan taşınmazın içerisindeki (A) harfli kısmın, 3402 sayılı Kanunun 20/B maddesi gereğince hak sahibi adına tescil edilemeyeceği gözönünde bulundurularak bu kısmın ... vasfıyla tesciline karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme sonucu taşınmazın tamamının davalılar adına tesciline karar verilmesi usûl ve kanuna aykırıdır...” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucu; davacı ... Yönetiminin davasının kısmen kabulüne, ... ili, ... ilçesi, ... köyü, 111 ada 25 parsel sayılı taşınmaza ilişkin kadastro tespitinin iptaline, fen bilirkişiler ... ve...'nin dosya arasındaki 13/11/2012 tarihli raporuna ekli krokide gösterildiği üzere;

-Krokide yeşil kalem ile taralı "A" ibaresi ile gösterilen 1757,00 m²'lik kısmın, dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... köyü 111 ada 25 numaralı parselden ifrazı ile; 111 ada ve izleyen son parsel numarası verilerek ... vasfıyla ... adına tapuya kayıt ve tesciline,

-Krokide yeşil kalem ile taralı "A" ibaresi ile gösterilen 1757,00 m²'lik kısım dışında kalan alanın ise 111 ada ve 25 parsel numarası verilerek "... bahçesi" vasfıyla ve 2 hisse kabul edilerek,1 hissesi ... oğlu,... T.C kimlik numaralı ... adına, 1 hissesi ... oğlu, ... T.C kimlik numaralı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... Yönetimi ile davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tesbitine itiraza ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde ... kadastrosu, 5304 sayılı Kanunla değişik 3402 sayılı Kanunun 4. maddesi hükmüne göre yapılmıştır.

Dosya kapsamına ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince işlem yapılarak hüküm kurulmuş olduğuna göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, usûl ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının ... Yönetimine yükletilmesine, 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 16. maddesi ile 3402 sayılı Kanuna eklenen 36/A maddesi gereğince davalılardan onama harcı alınmasına yer olmadığına ve alınan temyiz harcının istek halinde iadesine 07/07/2017 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2750, Karar No: 2020/6414, Tarih: 10.06.2020

**3. Ceza Dairesi         2020/2750 E.  ,  2020/6414 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

HÜKÜM : Hükmün açıklanması suretiyle mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1) Sanık hakkında dava konusu suç ile ilgili olarak daha önce CMK'nin 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle duruşma açılıp hükmün açıklanmasına karar verilerek yeniden hüküm kurulmuş ise de; temyize konu olan ve kesinleşmesi halinde infaza verilecek hükmün yeni hüküm olduğu, bu nedenle kararın dayandığı tüm kanıtların, bu kanıtlara göre ulaşılan sonuçların, iddia, savunma, tanık anlatımları ve dosyadaki diğer belgelere ilişkin değerlendirmeler ile sanığın eylemlerinin ve yüklenen suçun unsurlarının nelerden ibaret olduğunun, hangi gerekçeyle hangi delillere üstünlük tanındığının açık olarak gerekçeye yansıtılması ve bu şekilde cezanın şahsileştirilmesi gerekirken, açıklanan ilkelere uyulmadan, Anayasa'nın 141/3 ve 5271 sayılı CMK'nin 34 ve 223, 230. maddelerine aykırı davranılması,

2) Müşteki hakkında Erzurum Adli Tıp Şube Müdürlüğü tarafından düzenlenen 18.04.2012 tarihli raporda, "yüzde sabit ize neden olup olmadığı hususunda rapor düzenlenebilmesi için şahsın en yakın adli tıp şube müdürlüğüne gönderilerek muayene olması gerektiği" belirtildiği halde, rapor aldırılmadan yargılamaya devamla hüküm tesis edildiği anlaşılmakla, mağdurun en yakın adli tıp şube müdürlüğüne sevki ile, yaralanmasının yüzde sabit ize neden olup olmadığı hususunda raporu aldırılıp, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz sebepleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, ceza miktarı açısından CMUK'un 326/son maddesi gereğince sanığın kazanılmış hakkının dikkate alınmasına, 10.06.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13528, Karar No: 2015/24202, Tarih: 09.11.2015

**8. Ceza Dairesi         2015/13528 E.  ,  2015/24202 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 8 - 2015/314252

MAHKEMESİ : Ankara Batı 3. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 11/05/2011

NUMARASI : 2011/155 (E) ve 2011/536 (K)

SUÇ : Eziyet ve Fuhuşa teşvik

Sanık hakkında katılan S..İ.G.'e yönelik fuhuşa teşvik suçundan açılmış bir kamu davası bulunmadığı cihetle, mahkemece bu suçtan verilmiş hükmün hukuki değerden yoksun olduğunun kabulüyle sanık hakkında S. İ. G.'e karşı eziyet suçundan kurulan hükme yönelik temyiz incelemesinde;

Mahkemece kanıtlar değerlendirilip gerektirici nedenleri açıklanmak sure- tiyle verilen beraat kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan katılan vekilinin, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün (ONANMASINA), 09.11.2015 gü- nünde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8329, Karar No: 2010/9561, Tarih: 05.07.2010

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2010/8329 E.  ,  2010/9561 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen tahliye davası sırasında yargılamayı sürdüren mahkeme Hakimi Tuğba Ceren, duruşmadan çekilerek kendini reddetmiş, reddi inceleyen mercii talebi kabul etmekle birlikte hüküm taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Dosya, mahkeme yazı işleri müdürlüğünce mercii tayini istemiyle Dairemize gönderilmekle dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller H.Y.U.Y.nın 25. maddesinde sayılmıştır. Ancak, maddede sayılan bu hallerden bazılarında, yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurmaya gerek yoktur. Somut olayda olduğu gibi, görevli ve yetkili mahkemede bir davaya bakıldığı sırada, mahkeme hakiminin reddedilip bu talebin mercii tarafından kabul edilmiş olması halinde, hemen yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulamaz. O yerde, aynı hak ve yetkiye sahip başka bir hakim varsa, Yargıtay'dan yargı yerinin belirlenmesini istemeye gerek yoktur.

Dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre, İlçede reddedilen hakimden başka, gerektiğinde bütün mahkemelere bakmakla yetkili hakim bulunduğu anlaşılmaktadır.

H.Y.U.Y.'nın 25/II. maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için İlçede davaya bakacak başka hakim ya da hakimlerin bulunmaması gerekmektedir. Aynı yetkiye sahip başka hakimlerin bulunması halinde, yargı yeri belirlenmesine gerek bulunmamaktadır. Bu gibi hallerde davaya bakacak hakimin belirlenmesi nöbetçi mahkeme ya da Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından belirlenir.

Açıklanan nedenlerle; yargı yerinin belirlenmesine gerek bulunmadığına dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 05.07.2010 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/6006, Karar No: 2024/6109, Tarih: 04.11.2024

**12. Ceza Dairesi         2022/6006 E.  ,  2024/6109 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2021/994 E., 2021/2627 K.

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

HÜKÜM : Düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; davacı vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 361/1. ve 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince davacı vekilinin haksız gözaltı ve tutukluluk nedeniyle 200.000TL maddi ve 300.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden işleyecek yasal faizi ile ödenmesine ilişkin talebinin kısmen kabulü ile 11.893.85 TL maddi ve 18.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, maddi tazminat miktarı 34.924.47 TL'ye yükseltilip, değişen vekalet ücreti yönünden düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca davacı vekili temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz sebepleri; hükmedilen tazminat miktarının ve vekalet ücretinin eksik olduğuna, maddi tazminatın müvekkilinin brüt maaşı üzerinden hesaplanması ve müvekkilinin beraat ettiği dosyaya ilişkin avukatlık ücretinin de maddi tazminata dahil edilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. DAVANIN KONUSU

İlk Derece Mahkemesince, tazminat talebinin dayanağı olan Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/90 Esas – 2015/277 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının birden fazla kişi ile yağma suçundan 16.12.2013 - 08.08.2014 tarihleri arasında 235 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 08.04.2019 tarihinde kesinleştiği, gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı, davacı hakkında aynı konuda açılan davanın bulunmadığı, tutuklamanın infaz gördüğü ve mahsuba konu yapılmadığı, bu suretle kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kısmen kabul edilen davada, Bölge Adliye Mahkemesince, davacının tutuklanmadan önce ... Otelinde genel müdür olarak çalıştığı, gözaltına alındığı 16.12.2013 tarihinden iş akdinin feshedildiği 17.01.2014 tarihine kadar maaş ödemesinin yapıldığı, dolayısıyla maddi kazanç kaybına ilişkin hesaplamanın 17.01.2014 - 08.08.2014 tarihleri arasındaki 6 ay 21 günlük dönem üzerinden yapılması gerektiği, buna göre davacının en son net aylık kazancının 5.212.62 TL olduğu dikkate alınarak maddi tazminatın 34.924.47 TL'ye yükseltilip, değişen vekalet ücreti yönünden düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacı vekilinin sair temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının gözaltına alındığı 16.12.2013 tarihinde ... Otel'de iş sözleşmesi ile müdür olarak çalıştığı, gözaltına alınıp tutuklanmadan önce en son net aylık maaşının 5.212.62 TL olduğu, 17.01.2014 tarihinde iş akdinin feshedildiği, gözaltına alındığı 16.12.2013 tarihinden, iş akdinin feshedildiği 17.01.2014 tarihine kadarki maaşının ödendiği, bu itibarla 17.01.2014 tarihinden tahliye olduğu 08.08.2014 tarihi arasındaki 203 gün için maddi tazminatın 35.271.25 TL yerine, 34.924.47 TL olarak davacı lehine eksik maddi tazminata hükmedilmesi,

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı CMK'nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.11.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/558, Karar No: 2018/3740, Tarih: 15.02.2018

**22. Hukuk Dairesi         2018/558 E.  ,  2018/3740 K.**

**"İçtihat Metni"**

BÖLGE ADLİYE

MAHKEMESİ : Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN İPTALİ

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekillerince istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalılar arasında 18.01.2017 tarihinde imzalanan 01.09.2016 – 31.08.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin sendika tarafından 03.03.2017 tarihli yazı ekinde ... Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne ulaştırıldığını, İl Müdürlüğü tarafından kayda alınan toplu iş sözleşmesinin 06.03.2017 tarihli yazı ekinde Bakanlığa gönderildiğini, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 42. maddesinin birinci fıkrasında “Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir” ve ikinci fıkrasında “Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir”, “Yetki belgesi bulunmaksızın yapılan toplu iş sözleşmesi” başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasında ise “Yetki belgesi bulunmaksızın yapılan bir toplu iş sözleşmesinde taraflardan birinin veya ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı ve bu nedenle sözleşmenin hükümsüzlüğü, Bakanlıkça durumun tespitinden itibaren kırk beş gün içinde, ilgililerce veya Bakanlıkça mahkemede dava yolu ile ileri sürülebilir” hükümlerinin yer aldığını, kayıtların incelenmesinde davalılar arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin Bakanlıktan yetki alınmadan imzalandığının anlaşıldığını ileri sürerek davalılar arasında imzalanan 18.01.2017 tarihinde imzalanan 01.09.2016 – 31.08.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulü ile toplu iş sözleşmesinin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu :

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davalılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalılar temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Gerekçe:

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın kabulü ile toplu iş sözleşmesinin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu :

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davalılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davalılar temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Gerekçe:

Toplu iş sözleşmesi kavramı Anayasanın 53. maddesinde düzenlenmiştir. “Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” başlıklı maddenin birinci fıkrasına göre “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 2/1-ğ maddesinde tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak tanımlanan sendikaların amacı ise, yine aynı maddede, üyelerinin ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak olarak ifade edilmiştir. Şüphesiz, sendikaların belirtilen amacı gerçekleştirebilecekleri en iyi araç, serbest toplu pazarlık hakkı çerçevesinde bağıtlanacak bir toplu iş sözleşmesidir.

Toplu iş sözleşmesi yetkisi, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını gösterir.(Günay, Cevdet İlhan: İş Hukuku Yeni İş Yasaları, Ankara 2013, s.942.)

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun “Yetki” başlıklı 41. maddesinin birinci fıkrasına göre “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42. maddesine göre ise “Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir. Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir. İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir. Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz…”

6356 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasına göre de “Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde mahkemeye yapabilir.”

6356 sayılı Kanun'un “Yetki Belgesi” başlıklı 44. maddesine göre de “Tespit yazısına süresi içinde itiraz edilmemişse sürenin bitimini takip eden altı iş günü içinde; yapılan itiraz reddedilmişse ya da kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen sendikanın itirazı sonucunda yetki şartlarına sahip olduğunu tespit eden kesinleşmiş mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde; ilgili sendikaya, Bakanlıkça bir yetki belgesi verilir.”

Ayrıntılı olarak belirtilen düzenlemeler doğrultusundaki usûle göre yetki belgesinin alınmasından sonra yapılacak çağrı ile toplu görüşme süreci başlayacaktır. Toplu görüşme sürecinde taraflarca anlaşma sağlanması durumunda toplu iş sözleşmesi imzalanacak, aksi halde ise arabuluculuk aşaması ve daha sonra da grev aşaması gündeme gelecektir.

Hukukumuzda toplu iş sözleşmesinin oluşturulması için öngörülen olağan süreç bu şekilde olmakla birlikte, yetki belgesi olmaksızın bir toplu iş sözleşmesi imzalanması durumunda yapılacak hususlar özel bir düzenleme konusu yapılmıştır. “Yetki belgesi bulunmaksızın yapılan toplu iş sözleşmesi” başlıklı 6356 sayılı Kanun’un 45. maddesinin birinci fıkrasına göre “Yetki belgesi bulunmaksızın yapılan bir toplu iş sözleşmesinde taraflardan birinin veya ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı ve bu nedenle sözleşmenin hükümsüzlüğü, Bakanlıkça durumun tespitinden itibaren kırk beş gün içinde, ilgililerce veya Bakanlıkça mahkemede dava yolu ile ileri sürülebilir.”

Somut uyuşmazlıkta, davalılar tarafından 18.01.2017 tarihinde imzalandığı anlaşılan 01.09.2016 – 31.08.2018 yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin davacı Bakanlığa gönderilmesi sonrasında toplu iş sözleşmesinin hükümsüzlüğü talep edilmiştir. İlk Derece Mahkemesi tarafından, herhangi bir araştırma yapılmaksızın sadece yetki belgesinin bulunmadığı gerekçesiyle dava kabul edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da aynı gerekçe ile istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Belirtmek gerekir ki, bir toplu iş sözleşmesinin yetki belgesi olmadan imzalanması, behemehâl sözleşmenin hükümsüz olduğu sonucunu doğurmamaktadır. Bu noktada önemli olan ve tespiti gereken husus, toplu iş sözleşmesinin taraflarının yetki şartlarına sahip olup olmadığıdır. Nitekim bu davanın gerekçesi kanunda açık olarak “taraflardan birinin veya ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı ve bu nedenle sözleşmenin hükümsüzlüğü” şeklinde ifade edilmiştir.