muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/318, Karar No: 2006/6032, Tarih: 17.04.2006

2-Davalı duruşmadaki ve cevap dilekçesindeki beyanlarında davacıdan taşınmaz satışı nedeniyle aldığı miktarın 1080 dolar ve 400 Dm karşılığı 1350 dolar olmasına rağmen 1750 dolar olarak geri ödediğini savunmakta olup, davacı davalının bu savunması karşısında davalıya 1750 dolar dışında başkaca bir para verdiğini yasal delillerle kanıtlayamamıştır. Bu itibarla davalı yukarıdaki birinci bentteki açıklamalar doğrultusunda ödeme savunmasını ispat edemediği takdirde davalının davacıdan 1750 dolar aldığını kabul etmek gerekir. Öte yandan mahkemece dava kabul edilerek davacının fazlaya dair haklar saklı tutulmasına rağmen, davacının fazlaya dair hakkının ne olduğu açıklanmadığı gibi hükmün hangi miktar esas alınarak oluşturulduğu da açıklanmamıştır. Bir başka deyişle davacının davalıdan hangi miktar alacak için talepte bulunma hakkının bulunduğu hususunda herhangi bir açıklamada bulunulmamıştır. Mahkemece değinilen bu yönler gözardı edilerek ve davalının hangi miktardan sorumlu olduğu belirlenmeksizin fazlaya dair haklar saklı tutalarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda 1 ve 2 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle; temyiz olunan hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 17.4.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6088, Karar No: 2013/2910, Tarih: 05.02.2013

**7. Ceza Dairesi         2010/6088 E.  ,  2013/2910 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5607 sayılı kanuna muhalefet

HÜKÜM : Hükümlülüğüne ve müsadereye

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

5237 sayılı TCK.nun 61/8 maddesi uyarınca sanık hakkında öncelikle gün adli para cezasının belirlenmesi ile artırım ve indirimler gün para cezası üzerinden yapıldıktan sonra sonuç gün para cezasının bir gün için tayin olunan miktar ile çarpımı sonucu belirlenmesi gerekirken sonuç adli para cezası olarak belirlenen 6750 TL üzerinden indirim yapılması sonucu, adlipara cezasının 5610 TL yerine, 5625 TL olarak fazla tayini ile yine sanık hakkında verilen hapisten çevrilen adli para cezası ile doğrudan verilen adli para cezasının toplanamayacağının gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün BOZULMASINA, 5320 sayılı Yasanın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 322.maddesi uyarınca bu hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hükümden "Sanığa verilen adli para cezaları toplanarak toplam 11.235 TL adli para cezası ile cezalandırılasına" ibaresinin çıkarılmasına ve "sanığa verilen 225 gün karşılığı adli para cezasından TCK. 62/1 maddesi uyarınca 1/6 oranında indirim yapılarak 187 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, adli para cezasının günlüğü TCK.nun 52/2.maddesi gereği 30 TL karşılığı 5610 TL adlipara cezası ile cezalandırılmasına" yazılmasına, diğer hususların aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 05.02.2013 günü oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava konusu eşya hakkında sanık tarafından fatura sunulduğu nazara alınarak belirtilen eşyanın, faturaları düzenleyen şirketlerce nereden, ne zaman alındığının araştırılması suretiyle dava konusu eşyanın ithaline kadar menşeine inilerek ve ayniyat tespiti yapılarak, sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması nedeniyle kararın bozulması gerektiğini düşündüğümden, çoğunluğun Düzelterek Onama kararına sonucu itibari ile katılmıyorum.

KARŞI OY

Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 18157 sayı ve 22.07.2008 tarihli yazısı ile eşyanın müsaderesinin mümkün olmaması halinde gümrüklenmiş değer ya da kaim değeri eşit tutarda zararın sanıktan tahsili ile kamu zararının karşılanacağı benzer dosyalarda bildirilmiş olması nedeniyle mevcut davada da suç eşyasına el konulmuş ve zoralımına karar verilmiş olmasına göre zoralım nedeniyle idarenin zararı olmamasına rağmen "zararın giderilmediği" gerekçesiyle, ayrıca CMK 231/9.fıkraya göre tazminatın denetim süresince de giderilmesi mümkün olduğundan CMK 231.maddenin uygulanmaması usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulması yerine çoğunluğun verdiği düzelitilerek onama kararına katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2007/3975, Karar No: 2007/3738, Tarih: 17.10.2007

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2007/3975 E.  ,  2007/3738 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

Mal beyanında bulunmamak suçundan sanık ... hakkında yapılan yargılama sonucunda sanığın beraatine dair, İstanbul 8.İcra Mahkemesinin 12.06.2006 tarihli ve 2005/2857-2006/2406 sayılı kararına yönelik itirazın kabulü ile İcra Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine ilişkin, İstanbul 4.Ağır Ceza Mahkemesinin 13.09.2006 tarihli ve 2006/1829 müteferrik sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

Dosya kapsamına göre; İcra Mahkemesince verilmiş bulunan karara karşı yapılan itirazın kabul edilerek kaldırılmasına karar verilmiş olunmasına göre, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 271/2.maddesi hükmü doğrultusunda itirazın konusu hakkında bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin, yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemekle kararın 5271 sayılı CMK'nun 309.maddesi uyarınca bozulması lüzumu, Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'nün 13.08.2007 gün ve 42237 sayılı Kanun Yararına Bozma istemine atfen Yargıtay C.Başsavcılığının 28.08.2007 gün ve K.Y.B.2007/174250 sayılı tebliğnamesiyle istenilmiş olmakla,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosya kapsamına göre;İstanbul 8.İcra Mahkemesince borçlu sanığın nüfus kayıt örneği getirtilmeden,5464 sayılı Kanun’un geçici 4.maddesinde belirtilen sürede sanığın alacaklı bankaya müracaat ederek borcun taraflar arasında yeniden yapılandırılmış olması gerekçesiyle sanığın beraati kararına yönelik itiraza bakan İstanbul 4.Ağır Ceza Mahkemesince dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,İstanbul 8.İcra Mahkemesinin kararının kaldırılmasına,5271 sayılı CMK’nun 271/2.fıkrası gereği soruşturma araştırma ya da duruşma yapılmasının zorunlu olduğu takdirde asıl mahkemesince yerine getirilmesi gerektiğinden bahisle dosyanın İstanbul 8.İcra Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.11.2006 tarih ve 2006/220-231 sayılı kararında da açıklandığı üzere "1.6.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK.nun “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (L) bendinde disiplin hapsinin tanımı; “kısmi bir düzeni korumak amacıyla yaptırım altına alınmış olan fiil dolayısıyla verilen, seçenek yaptırımlara çevrilemeyen, ön ödeme uygulanamayan, tekerrüre esas olmayan, şartlı salıverilme hükümleri uygulanamayan, ertelenemeyen ve adli sicil kayıtlarına geçirilemeyen hapsi ifade eder.” olarak yapılmıştır...“disiplin hapsi ve hapsen tazyik yaptırımı 5237 sayılı TCK.nunda düzenlenen yaptırımlardan farklı niteliktedir. Bu nedenle de, duruşma açılarak yapılan bir yargılama sonunda verilmelerine karşılık, 2004 sayılı İİK.nun 353/1. maddesinde yasa yolu olarak itiraz yasa yolu öngörülmüştür. Anılan hükümler gözetildiğinde, gerek disiplin hapsi gerekse hapsen tazyik yaptırımı tayin edilen kararlar, CMK.nun 223. maddesinde belirtilen “hüküm” niteliğinde değildirler ve bunlar hakkında hükümler için öngörülen yargılama kuralları uygulanamaz.” şeklinde yapılan değerlendirmeden de anlaşılacağı üzere, İcra ve İflas Kanununda müeyyidesi disiplin hapsi ve tazyik hapsi olarak saptanan eylemlerin kabahat olduğu belirtilmiştir.

İcra ve İflas Kanununda İcra Mahkemesinin itiraza tabi verdiği kararlara itirazın 5358 sayılı Yasa ile değişik İİK.nun 353/1. maddesi uyarınca yedi gün içerisinde yargı çevresinde bulunduğu Ağır Ceza Mahkemesine yapılması gerekmekte olup, bu anlamda Ceza Muhakemesi Kanunundaki sistemden ayrıldığı, Ceza Muhakemesi Kanunundaki itiraz kanun yolu bir suç muhakemesi sonucunda verilen yargı kararları için olduğu, nitekim anılan kanunun “İtiraz usulü ve inceleme mercileri” başlıklı 268. maddesinde kararına itiraz edilecek ve itirazı inceleyecek mahkemeler Sulh Ceza, Asliye Ceza, Ağır Ceza ve Bölge Adliye Mahkemesi olarak belirlendiği, buna karşılık İcra ve İflas Kanununda, İcra Mahkemesinin itiraza tabi verdiği disiplin hapsi ve tazyik hapsine ilişkin kararlar, dar ve teknik anlamda “suç” karşılığı verilen kararlar olmadığı,İcra ve İflas Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca icra mahkemesince verilen itiraza tabi kararlara itirazın yedi gün içerisinde doğrudan Ağır Ceza Mahkemesine yapılması ve itiraz hakkında Ağır Ceza Mahkemesince bir karar verilmesi gerekmekte ise de, bu durum yargılaması tamamlanmış, herhangi bir delil ya da sair araştırma ihtiyacı bulunmayan haller içindir. Oysa ki somut olayda icra mahkemesince sanığa ait nüfus kaydı getirtilmeden verilen beraat kararı söz konusudur. Ağır Ceza Mahkemesince itirazın kabulünün gerektiğinin düşünülmesi halinde aynı zamanda borçlu sanığın mal beyanında bulunmama suçundan dolayı İİK.nun 337/1. maddesi gereğince on gün disiplin hapsi cezası ile cezalandırılmasına da karar vermesi zorunluluğu nedeniyle borçlu sanığa ait nüfus kayıt örneğinin getirtmesi ve sonucunda anılan cezayı vermesi gerekmektedir.Bu durum ancak suç muhakemesi sonucunda verilen yargı kararları için olduğu ve 5271 sayılı CMK.nun 270. maddenin 1. fıkra 1. cümlesinde dayanak bulduğu, oysa ki yukarıda da açıklandığı üzere, icra mahkemesince itiraza tabi olarak verilen disiplin hapsi ve tazyik hapsi kararları “suç” karşılığı verilen kararlar olarak kabul görmemektedir.

Konunun bir kez de Kabahatler Kanunu yönünden irdelenmesinde ise, anılan Kanunun “itiraz yolu” başlıklı 29. maddesinde, “(1) Mahkemenin verdiği son karara karşı, yargı çevresinde yer aldığı ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir. Bu itiraz, kararın tebliği tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yapılır. (2) İtirazla ilgili karar, dosya üzerinden inceleme yapılarak verilir. (3) Mahkeme, her bir itirazla ilgili olarak “itirazın kabulüne” veya “itirazın reddine” karar verir…..” hükmü getirilmiştir. Görüldüğü üzere Kabahatler Kanununda da itirazı inceleyecek ağır ceza mahkemesinin “itirazın kabulüne” veya "itirazın reddine," karar verir şeklinde düzenleme getirilmiştir. Ancak itirazın kabulüne karar vermesi halinde itirazın konusu hakkında da bir karar vermesi gerektiği hususunda bir düzenleme yok ise de, itirazı kabul eden ağır ceza mahkemesinin bu yönde hüküm oluşturması gerektiği de kuşkusuzdur. Diğer taraftan aynı maddenin 2. fıkrasındaki “itirazla ilgili karar, dosya üzerinden inceleme yapılarak verilir.” amir hükmü gözetildiğinde, itiraz merciinin delil toplama ve sanığın savunmasını alması gibi yargılamayı gerektiren hususları yerine getirmesi de beklenmemelidir.

Öte yandan, bir ihtisas mahkemesi olan icra mahkemesince yerine getirilmesi gereken delil toplama ya da sair araştırmanın yapılmasını itiraz mercii olan Ağır Ceza Mahkemesinden beklemek, zaten yoğun iş yükü altında bulunan mahkemeyi kendi asıl işlevinden uzaklaştırılmasına, yargı hizmetlerinin aksamasına, ve giderek adalet duygusunun zedelenmesine yol açabilecektir.

Açıklamalar çerçevesinde icra mahkemesinden verilen itiraza tabi kararlara İİK.nun 353/1. maddesi uyarınca itiraz mercii olarak bakan Ağır Ceza Mahkemesince itirazın kabulüne karar verilmesi durumunda itirazın konusu hakkında da bir hüküm kurmak zorundadır. Ancak dosyada toplanması gereken delil, araştırma ya da borçlu sanığın savunmasının alınması veya meşruhatlı duruşma davetiyesi gönderilmesi gibi hususların yerine getirilmesi zorunluluğunun bulunduğu hallerde ise, itirazın kabulü ile birlikte bu noksanlıkların tamamlanmasını özel ihtisas mahkemesi olan icra mahkemesinden talep etmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı gözetildiğinde, İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.09.2006 tarih ve 2006/1829 müteferrik sayılı kararına karşı kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, sair işlemlerin mahallinde ifasına, dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.10.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/35482, Karar No: 2013/28139, Tarih: 04.11.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/35482 E.  ,  2013/28139 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dava dosyasında davalı vekilinin temyizin reddin elişkin ek kararı temyiz dilekçesi var ise de, dosyada, davalı adına ek karar temyiz başvuru harcının yatırıldığına ilişkin makbuzun bulunmadığı görülmüştür. Mahkemece bu husus araştırılarak davalı adına yatırılan temyiz harçlarına ilişkin makbuzun eklenmesi, harç yatırılmamış ise davalının ek karar temyiz dilekçesinin süresinde olduğu görülmekle, davalıya ek karar temyiz harçlarını yatırması için muhtıra işlemleri yerine getirilmek üzere dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE 04.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8590, Karar No: 2018/3538, Tarih: 07.05.2018

**20. Hukuk Dairesi         2016/8590 E.  ,  2018/3538 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Yörede 1992 yılında yapılan kadastro sırasında Merkez ... köyü 125 ada 33 parsel sayılı 2114,30 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, tarla niteliğinde vergi kaydına dayalı olarak dava dışı ... adına tespit ve tescil edilmiş, 2003 yılında paylaşma ile davalı ...’e intikal etmiştir.

Orman Yönetimi 21/02/2013 havale tarihli dilekçesiyle, taşınmazın kesinleşen orman kadastro sınırları içinde kaldığı ve orman sayılan yerlerden olduğunu ileri sürerek, bu kısmın tapusunun iptaliyle orman niteliğinde Hazine adına tescili, davalının taşınmaza elatmasının önlenmesi istemiyle dava açmıştır.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne ve dava konusu taşınmazın 02/05/2013 tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 712,41 m2 yüzölçümündeki bölümünün tapu kaydının iptali ile bu bölümün orman vasfıyla Hazine adına tesciline, davalının bu bölüme müdahalesinin menine ve parselin geri kalan kısmının davalı üzerine bırakılmasına karar verilmiş, hüküm davacı ... Yönetimi vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairenin 20/03/2014 tarih ve 2014/1808-3303 E.K. sayılı kararıyla hükmün onanmasına karar verilmiş, davacı ... Yönetimi tarafından kararın düzeltilmesi yoluna müracaat edilmekle, Dairenin 22/09/2014 tarih ve 2014/4011-7912 E.K. sayılı kararıyla onama kararı kaldırılarak hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Hükmüne uyulan bozma kararında özetle; yörede 6831 sayılı Kanuna göre orman kadastrosu yapılıp yapılmadığının ve yapılmış ise kesinleşip kesinleşmediğinin araştırılması, kesinleşmiş olması halinde kararda ayrıntılı yazılı yöntemle çekişmeli taşınmazın orman kadastrosuna göre konumunun belirlenmesi, yörede 6831 sayılı Kanuna göre orman kadastrosu yapılmamış olması veya 3402 sayılı Kanuna göre yapılmış olması halinde eski tarihli memleket haritaları, amenajman planları ve hava fotoğrafları getirtilip, taşınmaz başında uzman bilirkişi yardımıyla keşif yapılarak taşınmazın, getirtilen belgelerden öncesinin ve eylemli durumunun yöntemine uygun şekilde araştırılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyulduktan sonra yapılan yargılama sonucu davanın kısmen kabulüne, dava konusu 125 ada 33 parsel sayılı taşınmazın bilirkişi heyetinin 03/06/2015 tarihli raporunda (A) harfi ile gösterilen 955.57 m2'lik kısmının tapusunun iptali orman vasfı ile Hazine adına tapuya tesciline, (B) harfi ile gösterilen 1158.73 m2'lik kısmını yönünden davanın reddi ile bu kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, müdahalenin men'i talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.

-2-

2016/8590 - 2018/3538

-2-

2016/8590 - 2018/3538

Dava, tapu iptali ve tescil ve elatmanın önlenmesi istemlerine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede orman kadastrosu 3402 sayılı Kanuna göre yapılmıştır.

Dosya kapsamına ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince işlem yapılarak hüküm kurulmuş olduğuna göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, usûl ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 07/05/2018 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6164, Karar No: 2014/10789, Tarih: 17.06.2014

**18. Hukuk Dairesi         2014/6164 E.  ,  2014/10789 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 19. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 19/04/2013

NUMARASI : 2012/457-2013/117

Dava dilekçesinde, davacının babasının soyadı olan "Bostan" soyadının anne soyadı olan "Dural" olarak değiştirilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı dava dilekçesinde, kendisinin Z.. B.. ile evliliğinden oğlu Eren'in doğduğunu ve nüfusa kaydedildiğini, eşinden boşandığını, müşterek çocukları Eren'in velayetinin kendisine verildiğini, oğlunun kendisi ile birlikte yaşadığını ve soyadının birlikte yaşadığı ailenin soyadından farklı olması nedeni ile sorunlar yaşadığını bildirerek E.B.ın soyadının "Dural" olarak değiştirilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden; davacı ile dava dışı Z.. B..'ın evliliklerinden soyadı değiştirilmesi istenen E. B.'ın 25.03.1998 tarihinde dünyaya geldiği, davacı ve dava dışı babanın 25.03.1997 tarihinde evlendikleri, davacı S.. D.. ile Z.. B..'ın Şişli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 13.07.1999 gün 1999/183 esas, 1999/624 karar sayılı kararı ile boşandıkları, mahkemece, velayetin davacı anneye bırakıldığı anlaşılmaktadır.

2525 sayılı Soyadı Kanununun 4. maddesinin ikinci fıkrasının “evliliğin feshi veya boşanma hallerinde çocuk anasına tevdi edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği soyadı alır” şeklindeki birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinden sonra bilhassa boşanmalar sebebiyle somut olayda olduğu gibi zaruri nedenlerle velayetin anneye bırakılması hallerinde velayet hakkına sahip annelerin çocuklarına kendi soyadlarını vermek amacıyla bu tür soyadı değişikliği davalarını açtıkları görülmektedir.

2525 sayılı Kanunun 4.maddesindeki düzenlemenin, Yasanın genel gerekçesinden de anlaşılacağı gibi ilk defa soyadı alınması ile ilgili olduğu ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 321. maddesindeki hüküm karşısında, bu kuralın günümüzde sadece bazı istinai durumlarda uygulanabilmesinin söz konusu olduğu Anayasa Mahkemesince de kabul edilmektedir. Yüksek Mahkeme sözü edilen maddeyi Türk Medeni Kanununun 335 ve 336. maddeleriyle Anayasanın 10. ve 41. maddelerine aykırılığı nedeniyle iptal etmiştir. Tüm bu maddeler, velayet hakkının kullanılmasında kadın ve erkeğin birbirlerine eşit oldukları ilkesini ön plana çıkarmaktadır. Eski 743 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun eşitliğe aykırı hükümleri, bu yasanın yürürlükten kaldırılmasıyla son bulmuştur.

Birleşmiş Milletler Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi hükümleri ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarında da çok geçerli nedenlerin varlığı dışında yalnızca cinsiyete dayalı bir farklı muamelenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağını ihlal ettiği kabul edilmektedir. Eşitlik ilkesi, Anayasa Mahkemesinin kararında da değinildiği gibi aynı konumda bulunan kadın ve erkeğin yasalar önünde eşit haklara sahip olmasını gerektirmekte, diğer bir ifadeyle kadın veya erkeğin kendi lehine bir üstünlük yarışına girmesine hukuk düzeni izin vermemektedir. Anayasa Mahkemesince iptal edilen yasa maddesi Kanunun kabul edildiği 21.06.1934 tarihinin koşullarına göre misyonunu tamamlamış bulunmaktadır. Esasen aradan geçen zaman içinde yukarıda kısmen değinilen hukuki gelişmeler karşısında iptalinden başka bir çare de kalmamıştır. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 321. maddesindeki “Çocuk, ana ve baba evli ise ailenin soyadını taşır." hükmünün anayasaya aykırı olmadığına karar vermiştir. Buradaki “aile” deyiminden babanın anlaşılacağı Anayasa Mahkemesince de kabul edilmiştir (Anayasa Mahkemesinin 02.07.2009 gün ve 2005/114-2009/105 sayılı kararı). Buna karşılık Türk Medeni Kanununun sözü edilen bu maddesindeki “evli değilse ananın” ibaresi Anayasanın 10 ve 41. maddelerine aykırı bulunarak baba lehine iptal edilmiştir. Bu maddenin iptalinden önce anne ve babanın sonradan evlenmesi (Türk Medeni Kanununun 292. maddesi) ya da aynı Kanunun 27. maddesine bağlı haklı nedenlerden dolayı soyadının değiştirilmesi halleri dışında çocuğun babanın soyadını alma imkanı bulunmamaktaydı.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında bir çocuğa soyadı verilmesi için o çocuğun doğum tarihinde annesi ile babasının evli olup olmadığına bakmak gerekir. Doğum gününde anne ve baba evli ise çocuk babanın, diğer bir anlatımla ailenin soyadını alacaktır. Çocuğun soyadı bu surette belirlendikten sonra, onun soyadını velayet hakkına vs. nedenlere dayanarak değiştirmek Türk Medeni Kanununun 321. maddesindeki düzenleme karşısında mümkün değildir. Ancak çocuk, ergin olduktan sonra Türk Medeni Kanununun 27. maddesindeki koşulların varlığı halinde soyadını her zaman değiştirmek hakkına sahiptir. Velayet hakkı anne ve baba için normal şartlarda çocuğun ergin olmasına yani onsekiz yaşını tamamlamasına kadar devam eden geçici bir haktır. Boşanma nedeniyle velayet hakkının sırf anneye verilmiş olması çocuğun soyadının değiştirilmesi için haklı bir neden sayılmadığı gibi hukuki mevzuat da buna cevaz vermemektedir. Bir an için mevzuatın böyle bir duruma izin verdiği kabul edilse dahi sonradan gelişen sebeplerden dolayı çocuğun yararı açısından velayetin babaya yeniden verilmesi hallerinde bu kez baba, velayet hakkına dayanarak tekrar çocuğun soyadını değiştirmek isteyecektir. Madem ki velayet kimde ise çocuk onun soyadını taşıyacaktır, o halde baba bu haktan mahrum edilemez. Böyle bir uygulamanın nüfus kayıtlarının güvenilirliğini ve istikrarını zedeleyeceği ve asıl bu gibi uygulamaların çocuğun ruh hali üzerinde çok derin ve etkili travma yaratacağı açıktır. Yargı mercilerinin bu durumu ve çocuğun yüksek yararını gözeterek anne ile babanın ya da ailelerin hukuken oluşmuş statüleri değiştirmeye çalışmalarına izin vermemesi gerekir.

Somut olaya gelince; soyadı değiştirilmesi istenen E.B. 25.03.1998 tarihinde doğmuş olup, anne ve babası 25.03.1997 tarihinde evlenmişlerdir. Çocuk evlilik içinde doğmuştur ve Türk Medeni Kanununun 321.maddesine göre ailenin, diğer bir deyimle babanın soyadını almıştır. Böylece çocuk reşit oluncaya veya baba Türk Medeni Kanununun 27.maddesindeki koşulları kanıtlayarak soyadını değiştirene kadar aile soyadını taşımalıdır. Çocuğun anne ve babasının 13.07.1999 tarihinde boşanmış olması sadece boşanma ve velayet hakkı nedeniyle anneye böyle bir dava açma hakkı bahşetmez. Davacının dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaların hukuki bir dayanağı bulunmadığı gibi soyadı değişikliğinin çocuğun evlilik içinde doğmakla kazandığı meşru statüye ve onun yüksek menfaatlerine zarar vereceği gerçeği karşısında mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 17.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.