muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/5290, Karar No: 2013/13711, Tarih: 11.10.2013

1-Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davalı ... Sigorta A.Ş. Vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Hükmedilen tazminatın asıl davada davalılar ile birlikte tahsilde tekerrür olmamak üzere birleşen davada davalı ... Sigortadan da tahsiline karar verilmiş ancak yargılama giderleri, harç ve vekalet ücreti yönünden davalı ... Sigorta'dan tahsiline karar verilmekle birlikte tahsilde tekerrür olmayacak şekilde tahsile hükmedilmemiştir. Asıl ve birleşen davada davalılar tazminatın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olup, yargılama gideri, harç ve vekalet ücreti yönünden de müştereken sorumludurlar. O halde davalı ... Sigorta aleyhine hükmedilen yargılama gideri, harç ve vekalet ücreti yönünden de tahsilde tekerrür olmayacak şekilde tahsile karar verilmemesi doğru görülmemiştir.

3-Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de gözönünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, M.K.nun 4.maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nesafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, davacılar için takdir olunan manevi tazminatın düşük olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Sigorta A.Ş vekilinin, (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılar ve davalı ... Sigorta A.Ş'ye geri verilmesine 11.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/13024, Karar No: 2023/2219, Tarih: 08.03.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/13024 E.  ,  2023/2219 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasında yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 24.06.2019 tarihli ve 2019/2317 Esas, 2019/4337 Karar sayılı ilâmı ile davalı vekilinin temyiz dilekçesinin süreden reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili tarafından bireysel başvuru talebinde bulunulmuş ve Anayasa Mahkemesinin 2019/14072 başvuru numaralı ve 26.07.2022 tarihli kararı ile Daire kararının, adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan mahkemeye erişim hakkının ihlali mahiyetinde olduğuna karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı doğrultusunda, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 24.06.2019 tarihli ve 2019/2317 Esas, 2019/4337 Karar sayılı ilâmının ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının malik olduğu bağımsız bölümlere ilişkin ortak gider alacağının tahsili amacıyla icra takibi yaptıklarını, davalının haksız itirazla icra takibini durdurduğunu beyanla itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava ehliyeti olmadığını, dava açma süresinin geçtiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 29.12.2014 tarihli ve 2014/970 Esas, 2014/1303 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Tekirdağ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucunda, yeterli inceleme yapılmadığı ve kat malikleri kurulu evrakları ile işletme projesinin incelenerek karar verilmesi gerektiğinde kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Tekirdağ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.12.2018 tarihli ve 2018/586 Esas, 2018/1377 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Tekirdağ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yönetimin usulüne uygun seçilmediğini, davanın husumetten reddinin gerektiğini, eksik inceleme neticesinde kararın verildiğini ileri sürmüştür.

C. Yargıtay Kararı

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Tekirdağ 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yönetimin usulüne uygun seçilmediğini, davanın husumetten reddinin gerektiğini, eksik inceleme neticesinde kararın verildiğini ileri sürmüştür.

C. Yargıtay Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 24.06.2019 tarihli ve 2019/2317 Esas, 2019/4337 Karar sayılı ilâmı ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemelerinin görevli olmadığı ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) uygulanması gerektiğinden, ilgili kararın istinaf yoluna değil temyiz yoluna tabi olduğu ve temyiz süresinin gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren sekiz gün olduğu, gerekçeli kararın davalı vekiline 04.01.2019 tarihinde tebliğ edildiği; ancak sekiz günlük temyiz süresi geçtikten sonra 16.01.2019 tarihinde karara karşı davalı vekili tarafından temyiz yoluna başvurulduğu, buna göre temyizin süresinde yapılmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz dilekçesinin süre yönünden reddine karar verilmiştir.

D. Bireysel Başvuru

Kesinleşen karara karşı davalı taraf Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

E. Anayasa Mahkemesi Kararı

1. Anayasa Mahkemesinin 2019/14072 Başvuru numaralı ve 26.07.2022 tarihli kararında; başvurucunun, istinaf kararlarında kendisine tanınan ve kararın tebliğinden itibaren başladığı belirtilen iki haftalık süreye güvenerek hareket ettiği, kanun yoluna başvuru süresinin Mahkeme tarafından hatalı gösterilmesinin sonuçlarına katlanmak zorunda bırakılan başvurucunun üzerinde ağır bir yüke sebep olduğu, başvurucunun katlanmak zorunda kaldığı külfetin hedeflenen meşru amaçla orantısız olduğu, dolayısıyla müdahalenin ölçülü olmadığı sonucuna ulaşıldığı belirtilmiştir.

2. Anayasa Mahkemesince, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36 ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilerek ihlalin Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesi kararından kaynaklandığı belirlenmiş ve bu yöndeki iddianın kabul edilebilir olduğuna, kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

F. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ortak gider alacağına yönelik başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20 nci maddesi.

3. 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

F. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ortak gider alacağına yönelik başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20 nci maddesi.

3. 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1. Dava konusu olan sitenin tek parsel üzerine kurulu olup kat mülkiyetinin tesis edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

2. 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesine göre, “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.” Dava dilekçesinde, davalının icra takibine yaptığı itirazın iptalinin istenildiği, mahkemece icra takibine itirazın iptali yönünden karar verilmeyerek alacağın tahsiline hükmettiği anlaşılmakla, mahkemece talepten başka bir şeye karar verilmek suretiyle 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı ve 297 nci maddelerine de aykırı hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 24.06.2019 tarihli ve 2019/2317 Esas, 2019/4337 Karar sayılı ilâmının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Sair temyiz itirazları şimdilik incelenmeksizin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

08.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/19531, Karar No: 2013/4731, Tarih: 14.03.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/19531 E.  ,  2013/4731 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için; failin bir malın zilyedi olması,malın iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile rızayla tevdi ve teslim edilmesi,failin kendisine verilen malı,veriliş gayesinin dışında,zilyedi olduğu malda malikmiş gibi satması,rehnetmesi tüketmesi,değiştirmesi veya bozması ve benzeri şekillerde tasarrufta bulunması ya da devir olgusunu inkar etmesi şeklinde, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Somut olayda;sanık ...’ün genel müdür olarak çalıştığı ... firmasında bulunan yarı mamûl durumdaki bazı parçaları eksik numune olarak üretilen yemek odası takımını firmanın ortaklarının bilgisi olmaksızın bir takım eklemeler yaparak firmada tadilatını yaptırıp, yine firmada yaptırdığı bir çalışma masasını bu takıma ekleyerek bir büro takımı haline getirip daha önceden tanıdığı avukatlık yapan ...’a bedel almaksızın verdiği iddia ve kabul edilmiş ise de,sanığın suça konu mobilyaları Ekim 2005 tarihinde adı geçen şahsa vermesine rağmen,işten ayrılıp katılan şirkete alacakları için 27.05.2012 tarihinde ihbarname çektikten sonra hakkında suç duyurusunda bulunulması, ayrıca tanıklar ... ...'nun ifadeleri doğrultusunda; sanığın dava konusu çalışma masası ve takımını katılan ...'ın bilgisi dahilinde iki üç gün süreyle ... yerinde tadilat yaptırdıktan sonra O'nun izniyle işyeri dışına çıkarttığı şeklindeki savunmasının aksine mahkumiyetine yeterli her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil elde edilmediği halde beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı yasanın 8.maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK'un 321.maddesi gereğince BOZULMASINA, 14.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/4768, Karar No: 2021/3102, Tarih: 04.03.2021

**1. Ceza Dairesi         2021/4768 E.  ,  2021/3102 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten yaralama

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığın eylemi sonucu müştekinin yaralanması ile ilgili olarak, ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 07.05.2014 tarih ve 6749 sayılı raporunda müştekinin basit tıbbi müdahale ile giderilemez şekilde yaralandığının belirtildiği, tespit edilen bulgular ile verilen mütalaa konusunda tereddüt hasıl olması nedeniyle dairemiz tarafından verilen bozma ilamı sonrası, mahkemece 20/03/2020 tarihli ... Adli Tıp Şube müdürlüğünden rapor alındığı, ilgili raporda müştekinin yaralanmasına ilişkin bulguların basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şekilde olduğunun belirtildiği, alınan raporun hüküm tesisi konusunda yeterli olduğu anlaşılmakla, tebliğnamenin bu husustaki görüşüne iştirak edilmemiştir.

Yerinde görülmeyen diğer temyiz sebeplerinin reddine, ancak;

Sanığın 06.08.2020 havale tarihli temyiz dilekçesi içeriğinde, atipikpsikoz bozukluğunun olduğunu ve hastalığı nedeniyle engelli raporu bulunduğunu belirtmesi karşısında, sanığın suç tarihinde ve halen 5237 sayılı TCK'nin 32. maddesi kapsamında akıl hastalığı bulunup bulunmadığının, Adli Tıp Kurumu ilgili İhtisas Dairesinden veya tam teşekküllü Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinden ya da Tıp Fakültelerinin Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlıklarından alınacak sağlık kurulu raporuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm tesisi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz sebepleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle 6723 sayılı Kanun'un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 04.03.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/9717, Karar No: 2024/12778, Tarih: 11.12.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/9717 E.  ,  2024/12778 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/852 E., 2024/895 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Giresun İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/389 E., 2023/60 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalılar ... ve ... ile fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının ...'a ait Kavaklar Mah. No:22/2/2 Merkez/Giresun adresinde 07.06.2008-06.01.2020 tarihleri arasında hasta bakıcı ve temizlik işçisi olarak çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ...'ın yargılama sırasında vefat etmesi nedeniyle mirasçıları davaya dahil edilmiş, dahili davalılardan ... ve ... cevap dilekçelerinde mirası reddettiklerini beyanla kendileri aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ...'ın yanında 07.06.2008-06.01.2020 tarihleri arasında, 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında, hizmet akdine tabi olarak kesintisiz ve sürekli, ayda 30 gün üzerinden asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalılar ... ve ... ile fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Dahili Davalılar ... ve ... vekilleri temyiz dilekçelerinde; dahili davalıların ...'ın çocukları olduğunu, davalı ... ve ... tarafından reddi miras yapıldığını, ancak mahkemece bu husus dikkate alınmaksızın tüm mirasçılar yönünden davaya devam edildiğini, hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden de verilen kararın hatalı olduğunu, mirasın reddi müessesinden beklenen amacın yok sayıldığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Dahili Davalılar ... ve ... vekilleri temyiz dilekçelerinde; dahili davalıların ...'ın çocukları olduğunu, davalı ... ve ... tarafından reddi miras yapıldığını, ancak mahkemece bu husus dikkate alınmaksızın tüm mirasçılar yönünden davaya devam edildiğini, hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden de verilen kararın hatalı olduğunu, mirasın reddi müessesinden beklenen amacın yok sayıldığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK vekili; her ne kadar mahkemece davacının davalıya ait olduğu iddia edilen konutta 07.06.2008 - 06.01.2020 tarihleri arasında temizlik işçisi ve hasta bakıcısı olarak daimi ve kesintisiz olarak çalıştığı tespit edildiği kabul edilmiş ise de, iş bu tespitin kurum kayıtları ile uyuşmadığından kabul edilmesinin de mümkün olmadığını, mahkeme kararının aksine davalı kurum kayıtlarına göre davacının çalışması olduğu iddia edilen "Kavaklar Mahallesi ... No:22 K:2 D:2 Merkez / ..." adresinde herhangi bir iş yeri bulunmadığını, ortada bir iş yeri dahi yokken, taraflar arasında hizmet ilişkisinin varlığı somut veriler ile ispatlanmamışken ve yine salt tanık beyanları dışında hüküm kurmaya yeterli dosyada bir delil mevcut değilken mahkemenin 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a kapsamında fiili çalışma olgusunun ispatlandığı kanaati ile davanın kabulüne karar vermiş olmasının hukuka uygun olmadığını, işbu davanın hizmet tespiti davası olduğunu, tespiti talep edilenin taraflar arasında hizmet ilişkisinin var olup olmadığı husus olduğunu, hukuki literatürde hizmet sözleşmesinin; "işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir " olarak tanımlandığını, tanımda geçen iki ana unsurun açık olduğunu, bunlardan birinin ücret birinin de işgörme olduğunu, yine resmi belgelere dayalı kurum kayıtlarında böyle bir çalışmanın olmadığının da ortada olduğunu, işbu nedenlerle de bu hususlar gözardı edilerek davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Sonuç

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

B. Değerlendirme ve Sonuç

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Hukuk Genel Kurulu'nun 05.02.2014 tarih ve 2013/10-2280 E., 2014/65 K. sayılı ilamında, ev hizmetlerinde çalışma ile ilgili davaların hukuki niteliği ve ispat şekline ilişkin ilkeler şu şekilde belirtilmiştir.

İş mevzuatı yönünden, ev hizmetlerinin, gerek mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesinin 1. fıkrasında, gerekse 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan hükümler ile bu Kanunların uygulama alanı dışında bırakıldığı görülmektedir. Sosyal güvenlik mevzuatı açısından ise gerek mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gerekse 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında sigortalı olabilmek üç temel koşula bağlanmıştır. Bu koşullar; hizmet akdi ile çalışma, işin işverene ait işyerinde yapılması ve mülga 506 sayılı Kanun’un 3. ve aynı yöndeki 5510 sayılı Kanun’un ise 6. maddesi kapsamında olmamak olarak sıralanabilir. 506 sayılı Kanun’un 3. maddesi sigortalı sayılmayanları; diğer bir ifade ile anılan Kanun kapsamına alınmayanları sıralamaktadır.

Buna göre mülga 506 sayılı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 3. maddesi uyarınca:

“Aşağıda yazılı kimseler bu Kanunun uygulanmasında sigortalı sayılmazlar.

D) (Değişik: 11.8.1977 - 2100/1 md.) Ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç)…”

Yine 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 6. maddesi uyarınca;

“…Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında;

…c) (Değişik: 17/4/2008-5754/4 md.) Ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç)…4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz.”.