muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/581, Karar No: 2018/505, Tarih: 06.11.2018

Karar alınmadan arama yapılabilecek durumlar Adli Arama ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 8. maddesinde tek tek sayılmış, (f) bendinde suçüstü hali de gösterilmiş, ayrıca aynı Yönetmeliğin 27. maddesinde kişinin suç işleyeceği ya da işlediği hususunda kolluk görevlisinin kanaat elde etmesi halinde (g) bendinde 'uyuşturucu gibi belirli şeyin kişinin herhangi bir yerinde gizlendiği düşünülüyorsa daha geniş çaplı kontrol yapılabileceği' de belirtilmiştir.

Bunlardan bizi ilgilendiren kısım (f) bendinde suçüstü halinde kolluk görevlisi yakaladığı veya durdurduğu şüphelinin üzerinde suç delillerinin kaybolmaması amacıyla üst araması yapıp yapamayacağı ve bu şekilde bir üst araması sonucu yapılan delil işleminin hukuka uygun olup olmadığıdır.

Somut olayda durumundan şüphe duyulan sanıkların yapılan kaba üst aramasında uyuşturucu madde ele geçirilmiştir.

Emniyet görevliler tarafından alınan ham istihbari bilginin, 'adli arama kararı' veya 'yazılı adli arama emrini' talep edilecek bir somut delile dayanmadığı ve 'adli arama kararı' veya 'yazılı adli arama emrini' talep edilecek olgunluk aşamasında bulunmadığı, mevcut usul ve yasalara göre görevlilerin sadece istihbari çalışmada bulunabilecekleri, bu aşamada ham istihbari bilginin doğru çıkması sonucu ani gelişen olaylar sonucu ele geçirilen uyuşturucuların sanıklar tarafından yok edilmesi söz konusu olabileceğinden, suç delillerinde görevliler tarafından göz teması ve kaba üst araması ile elde edilmiş ve muhafaza altına alınmış olması nazara alınarak yapılan işlem hukuka uygundur.

Yukarıda arz ve izah edildiği üzere şüphe üzerine suçüstü halinde yapılan basit arama sonucunda suça konu uyuşturucu maddeler elde edildiğinden ve bu konuda da nöbetçi Cumhuriyet savcısına bilgi verilerek talimatına göre hareket edilerek elde edildiğinden, delillerin de hukuka uygun olarak kabul edilmesi ve sanıklara verilen mahkumiyet hükmünün onanması gerektiği" görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 9. Dairesince 10.03.2016 tarih ve 220-2376 sayı ile; itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklara atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklara atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Olay, yakalama, muhafaza altına alma tutanağına göre; İstanbul Narkotik Şube Müdürlüğü görevlilerince uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna yönelik yapılan çalışmalar sırasında; esmer tenli, 1.65-1.70 cm boylarında, yaklaşık 70 kilogram ağırlığında olan ve 30-35 yaşları arasında bulunan Suat ile sakallı, yaklaşık 1.80 cm boyunda 75 kilogram ağırlığında olan ve 30-32 yaşları arasında bulunan Sezgin isimli şahısların, Esenler ilçesi, Turgut Reis Mahallesi, Karaosmanoğlu Caddesi üzerinde bonzai adlı uyuşturucu maddeyi sattıkları bilgisinin elde edildiği, bunun üzerine 09.03.2015 tarihinde saat 19.00 sıralarında görevlilerce söz konusu adrese gidilip çevrede tertibat alındığı, saat 19.15 sıralarında fiziksel özellikleri elde edilen bilgideki eşkâller ile uyumlu olan sanıklar ... ile ...'ın, 523. Sokağın girişinde beklediklerinin görüldüğü, tedirgin davranışlarda bulunup söz konusu sokak çevresinde dolaşıp sokağın giriş ve çıkışını gözetlemeleri nedeniyle adı geçen sanıkların görevlilerce takip edilmeye başlandığı, saat 19.30 sıralarında sanık ...'in 523. Sokağın iç kısmına doğru ilerlediği, sanık ...'ın ise Karaosmanoğlu Caddesi ile 523. Sokağın kesiştiği yerde beklemeye başladığı, bu esnada sanık ...'ın yanına tanık ...'ın geldiği ve adı geçen sanık ile tanığın konuşmaya başladıkları, bir süre sonra tanığın cebinden çıkardığı parayı sanık ...'a verdiği, ardından sanık ... ile tanığın 523. Sokağın içerisinde beklemekte olan sanık ...'in yanına gittikleri, tanık Serkan ile tokalaştıktan sonra sol ayakkabısını çıkaran sanık ...'in, ayakkabısının içinden aldığı bir maddeyi tanık Serkan'a verdiği, bu sırada sanık ...'ın ise sokak giriş ve çıkışını gözetlediği, saat 19.40 sıralarında sanıkların yanından ayrılıp 514. Sokağa doğru ilerleyen tanık Serkan'ın görevlilerce durdurulduğu, polis kimlik kartları gösterildikten sonra yapılan üst aramasında; montunun sol cebinde bulunan kağıda sarılı hâldeki uyuşturucu olduğu değerlendirilen maddenin ele geçirildiği, sorulduğunda tanık Serkan'ın, söz konusu maddeyi 10 TL karşılığında Suat ve Sezgin adlı kişilerden 523.

Sokakta satın aldığını söylediği, bunun üzerine saat 19.50 sıralarında söz konusu sokağa gidilip beklemekte olan sanıklar Suat ile Sezgin'in görevlilerce yakalandıkları, adı geçenlerin üzerlerinde yapılan üst aramasında; sanık ...'ın pantolonunun arka cebinde bulunan kilitli poşette ve sağ ön cebinde bulunan beyaz kâğıda sarılı iki pakette, sanık ...'in ise pantolonunun sol cebinde bulunan beyaz kâğıda sarılı dört pakette suç konusu uyuşturucu maddelerin ele geçirildiği, ayrıca her iki sanığın üzerinde bulunan ve uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan elde edildiği değerlendirilen paraların da görevlilerce muhafaza altına alındığı, konu hakkında Cumhuriyet savcısına bilgi verildiğinde sanıklar hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma, tanık Serkan hakkında ise kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan işlem yapılması talimatı alındığı,

İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarınca düzenlenen rapora göre; sanık ...'ın üzerinden ele geçirilen dört paket hâlindeki net 0,7 gram, sanık ...'nın üzerinden ele geçirilen toplam 0,13 gram ağırlığındaki maddelerin uyuşturucu maddelerden ADB-FUBINACA etken maddesini içerdiği,

09.03.2015 tarihli fotoğraf teşhis tutanaklarına göre; tanık ...'ın kendisine gösterilen farklı kişiler ait fotoğraflar arasından sanıklara ait fotoğrafları gösterip uyuşturucu madde almak için sanık ...'a 10 TL verdiğini, sanık ... ile birlikte yanına gittikleri sanık ...'in ise ayakkabısının içinden çıkardığı maddeyi kendisine verdiğini beyan ettiği,

Tanık ... hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan ayrı soruşturma yürütüldüğü,

Anlaşılmıştır.

Tanık ... kollukta; uyuşturucu madde kullandığını, olay günü cadde üzerinde beklemekte olan sanık ...'ın yanına gidip uyuşturucu madde satın almak istediğini söylediğini, sanık ...'ın “Sen parayı ver” demesi üzerine adı geçene 10 TL verdiğini, daha sonra sanık ... ile birlikte diğer sanık ...'in yanına gittiklerini, ardından sanık ...'in ayakkabısının içinden çıkardığı uyuşturucu maddeyi kendisine verdiğini, sanıkların yanından ayrıldıktan kısa bir süre sonra polisler tarafından durdurulduğunu, yapılan kontrolde satın almış olduğu uyuşturucu maddenin ele geçirildiğini, mahkemede ise farklı olarak; olay tarihinde polislerin üzerinde ele geçirdikleri uyuşturucu maddeyi Tarlabaşı'nda tanımadığı bir kişiden satın aldığını, sanıklardan uyuşturucu madde satın almadığını, okuma ve yazma bilmediği için emniyette polisler tarafından oluşturulan ifade tutanağını okumadan imzaladığını, bu nedenle kolluktaki ifadesini kabul etmediğini, ayrıca teşhis tutanaklarının da doğru olmadığını,

Tanık Eyüp İşleyen; sanık ...'i mahalleden tanıdığını, olay tarihinde iş yerinde bulunduğu esnada bağrışmalar duyması üzerine dışarı çıktığını, sanık ...'in polisler tarafından götürüldüğünü gördüğünü, görevlilerin sanık ...'in üzerini aradıklarını ancak bir şey çıktığını görmediğini,

Tanık Eyüp İşleyen; sanık ...'i mahalleden tanıdığını, olay tarihinde iş yerinde bulunduğu esnada bağrışmalar duyması üzerine dışarı çıktığını, sanık ...'in polisler tarafından götürüldüğünü gördüğünü, görevlilerin sanık ...'in üzerini aradıklarını ancak bir şey çıktığını görmediğini,

Tanıklar Mahmut Cengiz ve Doğukan Sarı; olay tutanağının doğru olduğunu, tanık Serkan'ın üzerinde yaptıkları üst yoklamasında uyuşturucu madde ele geçirdiklerini, sormaları üzerine adı geçenin uyuşturucu maddeyi sanıklardan aldığını söylediğini, ardından olayın gerçekleştiği 523. Sokağa gidip burada beklemekte olan sanıkları yakaladıklarını, yaptıkları üst yoklamalarında her iki sanığın üzerinde olay tutanağında belirtildiği şekilde uyuşturucu madde ele geçirdiklerini,

İfade etmişlerdir.

Sanık ...; uyuşturucu madde kullandığını, tanık Serkan'ı mahalleden tanıdığını, olay tarihinde sanık ... ile birlikte Karaosmanoğlu Caddesinde bulundukları esnada yanlarına polislerin geldiğini, yaptıkları üst aramasında üzerinde uyuşturucu madde çıkmadığını, ancak sanık ...'ın üzerinde bulunan poşette suç konusu uyuşturucu maddelerin ele geçirildiğini, kimseye uyuşturucu madde vermediğini, suçlamayı kabul etmediğini,

Sanık ... kollukta ve sorguda; uyuşturucu madde kullandığını, olay günü Karaosmanoğlu Caddesinde tek başına beklediği sırada yanına polislerin geldiğini, yaptıkları üst aramasında tanımadığı bir kişiden kullanmak amacıyla satın aldığı şeffaf poşet içindeki uyuşturucu maddeyi ele geçirdiklerini, üzerinden ele geçirildiği belirtilen iki paket hâlindeki uyuşturucu maddenin ise kendisine ait olmadığını, uyuşturucu madde satmadığını, kimseyi sanık ...'in yanına götürmediğini, mahkemede ise farklı olarak; üzerinde fişek hâlinde 2 adet uyuşturucu maddenin ele geçirildiğini,

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlık konularının isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hâkim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kâğıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı hâlde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hâllerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanun'un 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nın 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nın 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nın 2/j-3 maddesindeki suçüstü hâlleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir" şeklindedir. Madde gereğince; kişiye bir suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçmasının önlenmesi veya kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde herkesin geçici olarak yakalama yetkisi bulunmaktadır. Kolluk görevlileri, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine ulaşma imkânlarının bulunmaması durumunda yakalama yetkisine sahiptirler. Kolluk, yakaladığı kişinin kaçmasını, kendisine ya da başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almalı, hemen Cumhuriyet savcısına haber vermeli ve emirleri doğrultusunda işlem yapmalıdır.

2559 sayılı PVSK'nın 13. maddesinde de polise, suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri yakalama yetkisi verilmiştir.

PVSK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan 13. maddesi;

"Polis,

A) Suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri,

B) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama veya tutuklama kararı bulunanları,

C) Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenler ile başkalarına saldırmaya yeltenenleri ve kavga edenleri,

D) Usulüne aykırı şekilde ülkeye giren ya da haklarında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınanları,

E) Polisin kanunlara uygun olarak aldığı tedbirlere karşı gelenleri, direnenleri ve görev yapmasını engelleyenleri,

F) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren tüzükte belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla, toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

G) Haklarında gözetim altında ıslahına veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen küçükleri,

Yakalar ve gerekli kanuni işlemleri yapar..." şeklinde düzenlenmiştir.

Arama ve elkoymanın esasları; Anayasamızın 20. maddesinde "Özel hayatın gizliliği", 21. maddesinde ise "Konut dokunulmazlığı" başlıkları altında düzenlenmiştir.

Anayasamızın 20. maddesi;

"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar...”

21. maddesi ise;

21. maddesi ise;

“Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar” hükümlerini amirdir.

Anayasamızın 13. maddesindeki düzenleme ile temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması anayasal güvence altına alınmış ve belli şartlara tabi kılınmıştır. Bu düzenlemeye göre; temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar ise Anayasamızın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

B- Koruma Tedbiri Olarak Arama ve Çeşitleri:

1. Arama Kavramı

Arama; "arama işi, taharri, birini veya bir şeyi bulmaya çalışmak, araştırmak, yoklamak” anlamlarına gelmektedir.(Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009, s.113)

Arama, gizli olanı ortaya çıkarmak için yürütülen bir faaliyet olduğundan gözle görülen veya açıkta bırakılan şeyler aramanın konusu olamaz. Örneğin; bir polis memurunun, yayalar ya da diğer araçlar bakımından tehlike oluşturacak şekilde kullanılması nedeniyle durdurduğu bir aracın arka koltuğunda, uyuşturucu madde veya tabanca görmesi üzerine bunlara el koyması arama olarak kabul edilmemektedir. (Veli Özer Özbek, Ceza Muhakemesinde Koruma Tedbiri Olarak Arama, Seçkin, 1999, 1. Bası, s.18)

Arama; kişilerin konutları, iş yerleri, araçları, diğer yerleri, üstleri, eşyaları, özel kâğıtları, kullandıkları bilgisayar ve bilgisayar programları ile kütükleri üzerinde yapılmaktadır. Kişinin üstünde yapılan aramanın beden muayenesi boyutuna varmaması gerekir. Zira, beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması aramadan farklı hükümlere tâbi kılınmış olup cinsel organlar veya anüs bölgesine bakılması iç beden muayenesi sayılmaktadır. Bu bölgeler haricindeki ağız, koltuk altı gibi beden boşlukları ile ayak, kol, saç arası gibi vücut bölgelerine tıbbi araç veya yöntemler kullanılmaksızın bakılması arama hükümlerine tabidir.