muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/218, Karar No: 2011/50, Tarih: 12.04.2011

b) İtirazı inceleyen Ağır Ceza Mahkemesinin, takipsizlik kararı gerekçesinde yer alan ‘Şüpheli Ö. F. E.ye isnat edilen eylemin suç tarihi itibariyle 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 81/1. maddesindeki –Askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçunu oluşturduğu anlaşılmış ise de’ ifadesinin çıkarılmasına karar vermekle yetinmesi yerine ‘soruşturma konusu olayda suç ve suçlusu bulunmaması nedeniyle muteriz hakkında kovuşturmaya yer olmadığına’ karar vermesi kanuna aykırı olduğundan, kazanılmış hak da gözetilerek; itiraz merciinin kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı kaldırmaksızın gerekçeyi düzeltme yetkisinin bulunmadığına dair kanun yararına bozma talebinin, bu görüşle kabulü ile sadece bu nedenle kararın bozulması gerekmektedir” görüşüyle karşı oy kullanmışlardır.

Yargıtay C. Başsavcılığı ise 18.10.2010 gün ve 35964 sayı ile;

“Özel Daire çoğunluğu ile Başsavcılığımız arasındaki uyuşmazlığın konusu, şüphelinin kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı Ceza Yargılaması Yasasının 172/1. maddesi gereğince, Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hallerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. (1412 sayılı Yasa'da bu husus, ‘Cumhuriyet savcısı takibata yer olmadığına karar verir’ şeklinde ifade edilmişti. Uygulama ve öğretide bu karar, ‘takipsizlik kararı’ olarak adlandırılmıştı).

172. maddenin 1. fıkrası, hangi hallerde kovuşturmaya yer olmadığına karar verileceğini açıkça düzenlemiştir:

Buna göre, yapılan soruşturma sonucunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi, Cumhuriyet Savcısının kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesinde aranan birinci ölçüttür.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturma olanağının bulunmaması nedeniyle de verilebilir. Bu gibi durumlara örnek olarak, şikayet yokluğu, uzlaşma, önödeme, şüphelinin 12 yaşından küçük olması, zamanaşımı gibi hususlar gösterilebilir. Muhakeme koşulları olan bu hususların gerçekleşmesi durumunda, soruşturma, kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile sona erer.

CMK.nın 171/1. maddesinde de, Cumhuriyet savcısının, kamu davasının açılmaması konusunda takdir yetkisini kullandığı hallerde kavuşturmaya yer olmadığı kararı verileceği öngörülmüştür. Cezanın ortadan kaldırılmasını gerektiren etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanacağı haller ile kişisel cezasızlık nedeninin gerçekleştiği hallerde, soruşturma evresi sonunda şüphelinin suçu işlediği konusunda yeterli delile ulaşılsa bile Cumhuriyet savcısı takdir hakkını kullanarak iddianame düzenlemeyebilir, bu durumda da verilecek karar, 171/1. madde gereğince kovuşturmaya yer olmadığı kararıdır. Ancak, bu yönde verilen kararlara karşı yasada herhangi bir itiraz hakkı öngörülmemiştir.

172. maddenin 2. fıkrasında, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağı belirtilmiştir. Kamu davasının, aynı eylem ve aynı kişi hakkında açılabilmesi yeni delil, iz, eser ve emarenin meydana çıkmasına veya şüphe nedenlerinin takdirinde ağır hata olmasına bağlanmıştır. Böylece kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların, zamanaşımı süresince şüphelinin başında, tabir yerinde ise Demoklesin Kılıcı gibi durması ve onun özgürlükler bakımından bir tehdit oluşturması önlenmek istenmektedir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş bulunan şüpheliye bildirilir. Kararda, itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. (CMK.nın 172/1).

CMK.nın 173. maddesi, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara karşı itirazı ve bunun incelenmesi ile görevli mercii ve usulü göstermektedir.

Yukarıda da değinildiği gibi, 173. maddedeki itiraz, Cumhuriyet savcısının, yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hallerinde verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararları ile ilgilidir. CMK.nın 171/1. maddesi uyarınca verilen kararlara karşı, itiraz edilebileceğini belirten bir düzenleme değildir. Zaten 173. maddenin 5. fıkrasında da Cumhuriyet savcısının, kamu davasının açılmaması konusunda takdir yetkisini kullandığı hallerde, 173. madde hükmünün uygulanamayacağı açıkça belirtilmiştir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde itiraz edebilecektir. Bu hak, sadece suçtan zarar görene tanımıştır. 173/1'de, bu kararın, önceden ifadesi alınan veya sorguya çekilen şüpheliye bildirilmesi zorunluluğu öngörülmesine karşın, itiraz hakkının kendisine tanınmadığını görmekteyiz.

Somut olayda, şüpheli Ö. F. E.'nin, askerliğe elverişli olmadığı yolunda sahte rapor aldığı iddiası ile basın ve medyada çıkan haberler üzerine Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan bildirim üzerine, şüpheli hakkında Sincan Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma sonunda, ‘Şüpheli Ö. F. E.'ye isnad edilen eylemin suç tarihi itibarıyla 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 81/1. maddesindeki Askerlikten Kurtulmak için Hile Yapmak suçunu oluşturduğu anlaşılmış ise de; suç tarihi olan 23.12.1988 tarihinden bu yana 765 sayılı TCK.nın 102/3. maddesinde belirtilen 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşıldığından, şüpheli hakkında atılı suçtan dolayı zamanaşımı nedeniyle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına’ karar verilmiştir.

İfadesi alınmadığından, karar, şüpheliye tebliğ edilmemiş ise de; karardan bir şekilde haberdar olan şüpheli, kararın, kendisine tebliğini istemiş ve yasal süre içerisinde karara itiraz etmiştir.

İfadesi alınmadığından, karar, şüpheliye tebliğ edilmemiş ise de; karardan bir şekilde haberdar olan şüpheli, kararın, kendisine tebliğini istemiş ve yasal süre içerisinde karara itiraz etmiştir.

Şüpheli itirazında, öncelikle usuli yönden itirazlarını dile getirmiş, sonra da kendi isteği üzerine sevk edildiği GATA'dan almış olduğu 15.09.2008 günlü raporda, 1988 yılındaki tanı ve kararın aynen teyid edildiğini, bu raporun Milli Savunma Bakanlığınca da onaylandığını Sincan Cumhuriyet Başsavcılığının, 2008 yılında GATA'dan alınan raporları görmezlikten gelerek, olayı bölüp, sadece 1988 yılını esas alarak, atılı eylemin ‘askerlikten kurtulmak için hile yapmak’ suçunu oluşturduğu şeklindeki kesinlik içeren saptamasından hareketle zamanaşımı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiğini, kararın kendisine tebliğ edilmediğini, bu bulgular karşısında, ‘suç ve suçlusu olmayan olay hakkında’ kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesinin gerektiğini ileri sürmektedir.

İtirazı inceleyen Ankara 7. Ağır Ceza Mahkemesi, 31.12.2009 günlü kararında, itiraz konusu evrakta, muteriz hakkında 23.12.1988 günlü sağlık kurulu raporunun sahte olarak düzenlendiği veya alındığı ileri sürülerek şüphelinin askerlikten kurtulmak için hile yaptığı yolunda bir suçlama ile karşı karşıya kalmasının, toplumumuzda kutsal sayılan askerlik görevinden kurtulmak amacıyla hileli yollara başvuran bir kişi durumuna düşürülmesini, itirazcının ‘suçlamadan’ zarar gördüğü bir durum olarak kabul edilmiş ve bu nedenle itiraz hakkının bulunduğu sonucuna varmıştır.

İtiraz mercii, soruşturma evrakındaki tüm raporları dikkate alarak isnad edilen olayda, Ceza Yasaları kapsamında bir suç ve suçlu bulunmadığından, itirazın kabulüne, kovuşturmaya yer olmadığına dair karardaki ‘şüphelinin eyleminin suç tarihi itibarıyla 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 81/1. maddesindeki askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçunu oluşturduğu anlaşılmış ise de; 1632 sayılı Kanun'un 49/1 ve 765 sayılı TCK.nın 102/3. maddesinde belirtilen 10 yıllık zamanaşımının dolduğu anlaşıldığından atılı suçtan zamanaşımı nedeniyle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına…’ ibarelerinin kaldırılarak, ‘soruşturma konusu olayda suç ve suçlusu bulunmaması nedeniyle muteriz hakkında kovuşturmaya yer olmadığına’ olarak değiştirilmesine karar vermiştir.

1982 Anayasa'sının ‘Temel Haklar ve Ödevler’ başlıklı ikinci kısmının birinci bölümünde temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel hükümlere; ikinci bölümünde ise kişinin hakları ve ödevlerine yer verilmiştir. Bu bölümde yer alan ‘Hak arama hürriyeti’ başlıklı 36. maddesi, ‘herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir’ hükmünü içermektedir. Bu hüküm, hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın içeriğinin aleyhine olduğunu düşünen şüpheliye ‘birey’ sıfatıyla, katılmadığı bu karara itiraz etme olanağı tanımaktadır.

‘Temel hak ve hürriyetlerin korunması’ başlıklı 40. maddesinde ise Anayasa ile tanınan hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkesin, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahip olduğu belirtilerek temel hak ve hürriyetlerin korunması güvence altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkı ile bu hakkın etkin bir şekilde korunmasını isteme hakkı, yalnızca anayasa hukuku ve yargılama hukukunun önemli pir parçası olarak kalmamış, aynı zamanda hukuk devleti anlayışının ayrılmaz bir parçası ve Avrupa ortak anayasal düzeninin temel bir değeri olarak kabul edilmiştir.

Ülkemizin 18 Mayıs 1954 tarihinde onayladığı İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) de bunlardan biridir. Anılan sözleşmede, Anayasa'nın 36 ve 40. maddelerindeki hükümlere benzer düzenlemelere yer verilmiştir.

Avrupa insan Hakları Sözleşmesinin ‘Adil Yargılanma Hakkı’ başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrası gereğince, bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır.

Sözleşmenin 6/3. fıkrası; Her sanık en azından aşağıdaki haklara sahiptir:

a- Kendisine yöneltilen suçlamanın niteliği ve nedeninden en kısa zamanda, anladığı dille ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek,

b- Savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olmak. Şüpheli-sanık ayrımı iç hukukumuzda yapılan bir ayrım olup, İnsan Hakları Sözleşmesinde böyle bir ayrım yoktur.

6. madde kapsamındaki güvenceler, sadece mahkemedeki yargılama sürecine uygulanmaz, bu süreçten önceki ve sonraki aşamalarda da uygulanır. Yani kolluk ve Cumhuriyet savcılığı tarafından gerçekleştirilen duruşma öncesi soruşturmaları kapsadığı gibi bir kararın infazı ile ilgili duruşma sonrası uygulamaları da kapsar.

6. madde, herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğunu belirtir. Bu ifade, hukukun doğru işleyişi için gereken pek çok boyutu içinde barındırır. Mahkemeye erişim hakkı, silahların eşitliği gibi.

AİHS'in sağladığı güvenceleri, hukuk davalarında, davanın tarafları (davalı, davacı, asli ve feri müdahil), ceza davalarında ise kendisine karşı suç ithamında bulunulan kişi (şüpheli-¬sanık) ileri sürebilir.

Suçla itham ne demektir?

‘İtham’ sözleşme kapsamında özerk bir kavramdır ve iç hukuktaki ‘itham’ tanımından bağımsız olarak uygulanır. 27 Şubat 1980 tarihli Deweer Belçika'ya karşı davasında AİHM itham sözcüğünün şekil değil öz açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek görünenin ötesine bakarak sözkonusu davanın gerçeklerini soruşturma zorunluluğu hissetmiştir.

AİHM itham konusunda aşağıdaki tanımları getirmiştir:

Bir yetkili makam tarafından bir bireye suç işlediğine dair bir iddianın bildirilmesi,

Veya

(şüphelinin) büyük ölçüde etkilendiği bir durum.

AİHM itham konusunda aşağıdaki tanımları getirmiştir:

Bir yetkili makam tarafından bir bireye suç işlediğine dair bir iddianın bildirilmesi,

Veya

(şüphelinin) büyük ölçüde etkilendiği bir durum.

AİHM. m. 6/2'de garanti alınan masumluk karinesi, bütün hukuk devletlerinde kabul edilen bir ilkedir. Buna göre, bir kişi ancak kesinleşmiş karar ile yasal açıdan suçlu sayılabilir. Ceza mahkemesinin önyargıya dayanarak itham edilen kişinin suç işlediğinden varsayımından hareketle işe başlaması 6/2. maddesine aykırılık teşkil eder.

AİHM'ni göre, hukuka göre sanığın suçlu olduğu kanıtlanmadan ve özellikle savunma hakları kullandırılmadan verilen bir yargısal kararda kendisinin suçlu olduğu görüşünün yansıtılması, masumluk karinesini ihlal eder. Bu şekilde bir karar bulunmasa bile, ihlal olabilir; mahkemenin, sanığı suçlu olarak gördüğünü gösteren gerekçeye yer vermesi yeterlidir. (25.03.1983; Minelli-İsviçre kararı).

Sözleşmede yer alan hakların kullanılması, şüpheli/sanık tarafından, hakkında yapılan soruşturmadan/yargılamadan haberdar olması ile olanaklı olabilecek; savunmasını hazırlaması için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olması gerekecektir.

Bu aşamada, konumuzla bağlantılı olan Sözleşmenin 13. maddesinden de bahsedilmesinde yarar bulunmaktadır:

‘Etkili Başvuru Hakkı’ başlıklı Sözleşmenin 13. maddesi, Devletlere, Sözleşmede tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkese, bu ihlal iddialarının, ulusal hukuk çerçevesinde soruşturulup, ihlalin sonuçlarının izale edilmesine yarayacak etkin bir başvuru mekanizmasını kurma ve bu mekanizmayı etkin bir şekilde çalışma yükümlülüğünü getirir.

Sözleşme ile korunan hak ve özgürlüklerin ihlali iddialarının etkin bir şekilde soruşturulması ve faillerin cezalandırılması yolunda Devletlerin pozitif yükümlülükleri bulunmaktadır.

Maddede ‘etkili başvurma’ hakkından söz edildiği için bu başvuru olanağının, Mahkemenin deyimiyle teorik ve hayali değil, fiilen ve gerçekten mevcut bulunması, yani sonuç doğurabilir, işe yarar ve elverişli olması gerekir.

Sözleşmenin 13. maddesi bağımsız bir varlığa sahip olmayıp, Sözleşmenin normatif hükümlerinden biriyle bağlantılı olarak uygulanacaktır. Başka bir deyimle, 13. maddenin sağladığı başvuru yolu, ancak, Sözleşme'deki bir hak ve özgürlüğün ihlali olasılığı ve iddianın varlığı halinde açık tutulmuştur.

Ceza Yargılama Yasasının 172 ve 173., Anayasanın 36, 40, 90/son ve İHAS’ın 6 ve 13. maddeleri hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, adil yargılanma hakkına sahip olabilmek için, herkesin, hakkında yapılan soruşturma ve benzeri işlemlerden haberdar olması ve kendini savunabilecek delillerini ileri sürebilmesi gerekmektedir.

Ceza Yargılama Yasasının 172 ve 173., Anayasanın 36, 40, 90/son ve İHAS’ın 6 ve 13. maddeleri hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, adil yargılanma hakkına sahip olabilmek için, herkesin, hakkında yapılan soruşturma ve benzeri işlemlerden haberdar olması ve kendini savunabilecek delillerini ileri sürebilmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu olayda, şüpheli hakkında askerlikten kurtulmak için yapılan soruşturma sonucunda, eylemin zamanaşımına uğradığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirken, kararın gerekçesinde, yüklenen suç kanıtlanmış gibi gösterilerek, ‘şüphelinin eyleminin suç tarihi itibarıyla 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 81/1. maddesindeki askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçunu oluşturduğu’ biçiminde şüpheliyi suçlayan ibareler kullanılmıştır. Bu ibare, şüphelinin askerlikten kurtulmak için hile yaptığı hususunun sabit olduğu izlenimini vermektedir. Hatta iddia edilen eylemi kanıtlanmış gibi göstermektedir. Bu karara ulaşırken, sadece dosyadaki mevcut 23.12.1988 tarihli sağlık kurulu raporu esas alınmış, olayın basına yansımasından sonra, şüphelinin isteği üzerine GATA tarafından düzenlenen 2008 tarihli yeni rapor dikkate alınmamıştır. Hangi kanıtlardan dolayı Cumhuriyet savcılığının bu kanaate vardığı anlaşılamamaktadır. Şüpheliye herhangi bir bildirim yapılmamış, kendisine yöneltilen suçlamanın niteliği ve nedeninden şüpheli haberdar edilmemiş, savunması hazırlaması için gerekli olanaklar da yaratılmamıştır.

Şüpheli hakkında, Sözleşme'deki anlamıyla bir suç isnadı olduğu kesindir. Ortada, şüphelinin büyük ölçüde etkilendiği bir durum sözkonusudur.

CMK’nın 173. maddesi gereğince, suçtan zarar görene tanınan, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itirazın amacı, şikayete konu olay hakkındaki kanıtların Cumhuriyet savcısı tarafından tam olarak irdelenip irdelenmediğini denetlemektir.

Şüphelinin somut olaydaki itirazının konusu, kovuşturmaya yer olmadığı kararına değil, kararın içerisinde yer alan, suçu işlemiş gibi gösterilen kısıma ilişkindir. Ceza Genel Kurulunun, 05.05.2009 gün ve 2009/11-116 sayılı kararında da belirtildiği üzere, yargılama yapılmasına engel olup, davayı düşüren hallerden biri olan dava zamanaşımının gerçekleşmesi durumunda, yerel mahkeme veya Yargıtay zamanaşımı kuralını uygulayarak kamu davasının düşmesine karar vermek zorundadır. Başka bir deyişle, zamanaşımının gerçekleştiği halde, davanın esasına girilmesi ve 5271 sayılı CMK.nın 223/9. maddedeki istisna dışında, beraat kararı verilmesi dahi olanaklı değildir. Zamanaşımı, beraat kararından önce uygulanması gereken bir hükümdür. Soruşturma aşamasında da, Cumhuriyet savcısının, zamanaşımı gerçekleştiğinde, öncelikle, zamanaşımı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermesi, kararın içeriğinde ise şüpheliyi suçlayıcı ifadelere yer vermemesi gerekmektedir.

Ceza Yargılama Yasamızda, kovuşturma sonucunda verilen beraat kararının gerekçesine yönelik sanığın temyiz hakkı olduğu kabul edilirken, bu hakkı, soruşturma evresinde, hakkında verilen kararın gerekçesine yönelik olarak şüpheliye tanımamak temel hak ve hürriyetlerin korunması anlamında Anayasa'nın 36 ve 40. maddelerine ve AİHS'nin 6/2 ve 13. maddelerine açıkça aykırılık oluşturacaktır.

Şüphelinin, kararın, gerekçesine yönelik itirazını, 5271 sayılı CMK.nın 172 ve 173. maddelerinde belirtilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz mahiyetinde değil, karardaki, şüpheliyi suçlayıcı ibareye yönelik olarak görmek ve kabul etmek zorunludur. Aksi halde, kararda bu ibarenin kalması, ilerde tazminata konu olabileceği gibi kişinin onur ve haysiyetini de zedeleyebilecektir. Bu tür yazımların önüne geçebilmek için şüpheliye itiraz hakkının tanınması, anayasa ile tanımış olan ve AİHS'de de ayrıntılı olarak yer verilen adil yargılanma hakkının korunması ve yetkili makamlara başvuru hakkının tanınması zorunludur.

AİHS'nin 6. maddesinin kapsamı Mahkemenin içtihatlarıyla sürekli genişletilmektedir.

Nitekim AİHM'ye yapılan başvuruların büyük çoğunluğunda da yer alan bu tür ihlal iddiaları konusunda anılan mahkeme tarafından verilen kararlarda, bu kuralın, hukukun en temel kuralı olduğu ve maddenin dar yorumunun, bu hükmün kapsam ve amacına uygun düşmediği belirtilmiş; 4721 sayılı Medeni Yasanın 1. maddesinde de, ‘Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır. Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hakim, örf ve adet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir. Hakim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır’ biçiminde hükümlere yer verilmiştir. İncelenen olaydaki uyuşmazlık hakkında, yasada bir boşluğun bulunduğu, bu boşluğun da Medeni Yasa'daki bu düzenleme de dikkate alınarak Ceza Genel Kurulunca giderilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Yasasının 2/3. maddesi gereğince, kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz ise de; ceza yargılamasında kıyas yapılamayacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu durumda şüphelinin kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itirazının, 5271 sayılı CMK.nın 271. maddesi gereğince incelenip, sonuca bağlanması olanaklıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; Yüksek Dairece şüphelinin, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme hakkının bulunmadığına ilişkin kanun yararına bozma istemini reddedip, diğer nedeni incelemesi gerekirken, yazılı biçimde karar verilmesinin yasaya aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır” görüşüyle itiraz yasa yoluna başvurarak, Özel Dairenin 14.07.2010 gün ve 2769-12824 sayılı kararının kaldırılarak, (1) no'lu yasa yararına bozma isteminin reddine, (2) no'lu yasa yararına bozma isteminde ileri sürülen neden doğrultusunda inceleme yapılması yönünden dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay C.Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; 5271 sayılı CYY'nın 172. maddesi uyarınca verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karara karşı şüphelinin itiraz hakkı bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkindir.

5271 sayılı CYY'nın “Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar” başlıklı 172. maddesi,

“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

(2) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz” şeklinde düzenlenmiş olup, soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya şüphelinin ölümü, af, zamanaşımı gibi kovuşturma olanağının bulunmaması hallerinde Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesi gerektiği belirtilmiştir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı adli-idari bir işlem olup, kesin hüküm oluşturmaz. Bu nedenle, kararın verilmesinden sonra yeni bir delilin ortaya çıkması halinde kamu davası açılması olanaklıdır. Cumhuriyet savcısının bu kararının suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş olan şüpheliye bildirilmesi zorunludur.

Cumhuriyet savcısının bu kararına karşı ilgililerin başvuru hakkı bulunup bulunmadığı hususu ise 5271 sayılı CYY'nın 173. maddesinde düzenlenmiş olup, “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi başkanına itiraz edebilir” şeklinde ifade edilen birinci fıkrada, suçtan zarar görenin, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesine en yakın ağır ceza mahkemesi başkanına itiraz edebileceği hüküm altına alınmıştır.

Bu maddenin açık düzenlemesinden de anlaşılacağı üzere, Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yasa koyucu yalnızca suçtan zarar görene itirazda bulunma hakkı vermiş olup, şüphelinin bu karara karşı itiraz hakkı bulunmamaktadır. Yasa koyucu tarafından şüpheliye kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı itiraz hakkı tanınmadığı hususu gözönünde bulundurulduğunda, bu kararlarda özenli bir dil kullanılarak, eylemin sabit olduğuna yönelik tespitlere yer verilmemelidir.