muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/2003, Karar No: 2019/8983, Tarih: 17.04.2019

**9. Hukuk Dairesi         2019/2003 E.  ,  2019/8983 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 29. HUKUK DAİRESİ

MAHKEMESİ : ... 25. İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin red kararına karşı davacı avukatı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi davacı avukatının istinaf başvurusunu kabul ederek, davacının işe iadesine karar vermiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi'nin kararı süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A)Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalı İşyerinde 17.01.2013-18.07.2016 tarihleri arasında Bilişim Teknolojileri Uzmanı olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini, davalı tarafından yapılan fesihte davacı işçinin hizmetine ihtiyaç duyulmadığının ileri sürüldüğünü, İş Kanunun aradığı anlamda işçinin yeterliğinden yada davranışından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir neden yer almadığını, feshin geçersiz olduğunu iddia ederek; feshin geçersiz olduğunun tespiti ile davacının işe iadesine; 4 aylık boşta geçen süre ücret ve diğer hakların davacıya ödenmesine; yasal sürede işe başlatılmaması halinde davacıya 8 aya kadar ücreti tutarında tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B)Davalı Cevabının Özeti:

B)Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, Anayasa Mahkemesi’nin almış olduğu yeni genel kurul kararında kişinin meslekten çıkarılmasına yönelik olarak yapılacak değerlendirme sonucunda oluşacak kanaatin yeterli olduğunun kararlaştırıldığını, kanaate varılabilmesi için belli bir tür delile dayanma zorunluluğu öngörülmediğini, davalı şirketin %73,60 payının Hâzineye ait olduğunu, bu pay sahipliğiyle ilgili her türlü işlemin Hazine Müsteşarlığınca yürütüldüğünü, Müsteşarlık ve diğer ortaklar tarafından seçilen yeni borsa yönetiminin borsayı daha ileriye götürecek projeler üzerinde çalışmaya başladığını, dolayısıyla güncellenen hedefler ve iş stratejileri çerçevesinde hizmetine ihtiyaç duyulmayan personeller ile iş ilişkilerinin sonlandırılmaya başlandığını, bu kapsamda 01 Nisan-15 Temmuz 2016 tarihleri arasında her düzeyden toplam 47 kişi İle iş ilişkilerinin sona erdirildiğini, bu sayının 18.07.2016 tarihi itibariyle 51 kişi olduğunu, daha sonra 05.08.2016 tarihinde 1 kişi ile 11.08.2016 tarihinde de 8 kişinin daha iş ilişkisinin sona erdirildiğini, davacı işçinin bağlı bulunduğu yönetici olan genel müdür yardımcısı tarafından davacı işçinin çalışmalarının verimsiz olduğu bilgisinin genel müdürlüğe iletildiğini, değerlendirme sonucu oluşan kanaatle davacı işçinin iş sözleşmesinin 18.07.2016 tarihli işletmesel karar sonucu feshedildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

C)İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk derece mahkemesince, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunun 14/07/2017 tarihli yazısı ile davacının şüpheli olarak kaydının bulunması ve KHK hükmü birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı işveren açısından iş ilişkisinin devamı için gerekli olan güvenin sarsıldığı, elverişli, objektif olay ve vakıalara dayanan güçlü bir şüphenin bulunduğu mahkememizce kabul edilmiş ve ayrıca 673 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kamu iştiraklerindeki işçiler" başlıklı 7.maddesi gereğince davacının iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedenle yapıldığı ve anılan madde gereğince kamu iştiraki olan işveren nezdindeki işine iadesinin mümkün olmadığı kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D)İstinaf başvurusu :

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

E)İstinaf Sebepleri:

D)İstinaf başvurusu :

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

E)İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili gerekçeli istinaf dilekçesi ile; davacının iş akdinin, "Hizmetlerine ihtiyaç duyulmaması nedeniyle" feshedildiğini, fesih bildiriminde başka hiç bir gerekçe gösterilmediğini, davalı cevap dilekçesinde de müvekkili FETÖ ile bağlantısı olduğu yönünde bir iddiada bulunmadığını, davalının bilirkişi raporu dosyaya sunulduktan sonra, 24.11.2016 ve 20.03.2017 tarihli ek beyanlarında müvekkilin FETÖ/PDY ile iltisaklı olduğu kanaati ile işten çıkarıldığını, bunun bir şüphe feshi olduğunu iddia ettiğini, davacının iş akdinin feshinde böyle bir yola gidilmediğini, davacı hakkındaki soruşturmadan bahsedildiğini, soruşturma listesi zaten işveren tarafından verildiğini, işten çıkarılan kişinin işe iade davasını kazanmaması için bu listeye dahil edildiğini, Mahkemenin bu konuyu araştırması, elverişli, objektif, olay ve vakıalara dayanan güçlü bir şüpheyi gerektiren bir durum olup olmadığını değerlendirmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

F)Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakının bulunduğu hususunun ispat edilememesi ve iş akdinin de geçerli nedenlerle fesih edildiği hususunun ispat edilememesi gerekçesiyle davacı vekili istinaf başvurusunun kabulü ile feshin geçersizliğine karar verilmiştir.

G)Temyiz başvurusu :

Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı davalı vekili tarafından süresinde temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

H)Gerekçe:

F)Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakının bulunduğu hususunun ispat edilememesi ve iş akdinin de geçerli nedenlerle fesih edildiği hususunun ispat edilememesi gerekçesiyle davacı vekili istinaf başvurusunun kabulü ile feshin geçersizliğine karar verilmiştir.

G)Temyiz başvurusu :

Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı davalı vekili tarafından süresinde temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

H)Gerekçe:

Dosya içeriğine göre; davacının iş sözleşmesi 18.07.2016 tarihinde “hizmetlerine ihtiyaç duyulmaması” gerekçesiyle feshedilmiştir. Ancak davalı vekili cevap dilekçesindeki açıklamalarında; davacının FETÖ ile bağlantısı tespit edildiğinden iş akdinin sona erdirildiğini belirtmiş olup, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu tarafından düzenlenen 2018/ 154671 soruşturma no- 2018/ 68872 karar nolu kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda “örgütle üyelik olarak nitelendirilebilecek seviyede ilişki olduğuna dair kamu davası açılmasına yeterli delil bulunmadığı” belirtilmiş ise de, davalı şirketin savunmasına istinaden, terör örgütü ile irtibat veya iltisakı bulunduğuna dair hakkında kanaat edinilen bir işçiyi çalıştırmaya devam etmenin, yani iş sözleşmesinin devamını davalı işverenden beklemek mümkün olmadığı gibi iş sözleşmesinin devamının çekilmez hale geldiğini kabul etmek gerekeceği, davacı işçinin böyle bir şüphe altında iken davalı işverenden işçinin iş sözleşmesinin devamını beklemenin iyiniyet kurallarına aykırı olduğu gibi davalı işverene de bu nedenle iş akdini sonlandırma yetkisi vermesi gerektiği, feshin, şüphe feshinin şartlarını taşıdığı ve geçerli nedene dayandığı gerekçesi ile davanın reddi gerekmekte olup 4857 sayılı İş Yasasının 20/3. maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi' nin yukarıda tarih ve sayılı yazılı kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Alınması gereken 44,40 TL karar-ilam harcından davacının yatırdığı 29,20 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 15,20 TL karar-ilam harcının davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,

4-Davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalının yaptığı 1.370,00 TL. yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre belirlenen 2.725,00 TL. ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6- Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine,

7-Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine,

Kesin olarak 17/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/11030, Karar No: 2007/12324, Tarih: 22.10.2007

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2007/11030 E.  ,  2007/12324 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 08.02.2007 gününde verilen dilekçe ile tapu kaydında isim ve baba adı düzeltilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 29.05.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_K A R A R\_

Davacı, dava konusu 5 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında murisinin "..." olarak yazılı olan adının "..." olarak değiştirilmesi ve yazılı olmayan baba adının "..." olarak eklenmek suretiyle düzeltilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmü davalı ... temyiz etmiştir.

Dava Medeni Kanunun 1027 maddesi gereğince tapu kaydındaki kimlik bilgilerinin düzeltilmesi isteğine ilişkindir.

Taşınmazların, kadastro tespiti ya da tapuya tescili sırasında mülkiyet veya diğer hak sahiplerinin isim, soy isim, baba adı gibi kimlik bilgilerinin kayda eksik ya da hatalı işlenmesi, kayıt düzeltme davalarının kaynağını oluşturur. Bu nedenle de bu tür davalarda kimlik bilgileri düzeltilirken, taşınmaz malikinin değişmemesi, diğer bir anlatımla mülkiyet aktarımına neden olunmaması gerekir.

Mahkemece dosya içerisine getirtilen tapulama tutanaklarında, davaya konu taşınmaz ... ...'e ait iken, mirasçılarından ... ...'a ondan da karısı ... ve çocukları ..., ..., ... ve ...'ye intikal etmiş, tapu kaydı bu şekilde oluşmuştur. Davacı ...'nin ... ve ...'nin çocuğu olarak kadastro tutanaklarında ismi hiç geçmemektedir. Nüfus kayıtları incelendiğinde kadastro tutanaklarında paydaş olarak görülen ... çocukları ..., ..., ... ve ...'nin anne adlarının ... olduğu davacının doğum tarihi ve kadastro tespit tarihi birlikte incelendiğinde, kadastro tespit tarihinde var olan davacının ... ve ...'nin çocuğu olarak taşınmazda pay sahibi olmadığı görülmektedir. Nüfus kayıtlarında sadece davacının anne adı ... olup, dosyaya sunulan veraset ilamında ...'ın tek mirasçısı davacı görülmektedir. Oysa ki nüfus kayıtlarında davacının ...'den olma kardeşleri bulunmaktadır. Bu durum karşısında nüfus kayıtlarına göre ... ve ... adında iki ayrı kişinin varlığı sabit olduğundan mahkemece davanın reddine karar vermek gerekirken mülkiyet nakli oluşturacak şekilde tesis edilen hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 22.10.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/19037, Karar No: 2014/17826, Tarih: 18.09.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/19037 E.  ,  2014/17826 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 5. İş Mahkemesi

TARİHİ : 22/08/2013

NUMARASI : 2011/188-2013/393

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine, gerçek sigorta prim tutarının belirlenmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının tüm temyiz itirazlarının reddi ile davalı Kurum'un ve davalı işveren vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davacının 16.1.2006 ile 11.2.2011 tarihleri arasında, ilk işe başladığı tarihte net 1.500 TL ücretle ve süreç içerisinde artarak 2010 haziran ayında 3.500 TL ücretle davalı işverene ait şirkette muhasebe elemanı olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının davalı şirkete ait işyerinde 16.1.2006- 11.2.2011 tarihleri arasında çalıştığına, ücretinin 16.1.2006 tarihinde net 950,00 TL olup, artarak en son 11.2.2011 tarihinde 1.200 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 7.2.2006 ile 11.2.2011 tarihleri arasında davalı işverene ait 1190076 sigorta sicil numaralı işyerinden giriş tarihi itibariyle 967,00 TL üzerinden bildirimin yapıldığı, dönem bordrolarının ve davacının bildirimi yapılan döneme ait bir kısım imzalı ücret bordrolarının bulunduğu, bordrolarda davacının ücretinin 2006/3 ve 6. aylarında 700,00 TL olarak belirtildiği, 2007/1. Ve 12. aylarında 1.026.00 TL olarak belirtildiği ve ücret bordrolarının bir kısmının imzalı olduğu, tanık beyanlarının alındığı, emsal ücret araştırmasının yapıldığı ve İstanbul Ticaret Odası'nın ücret konusunda 2006 ve 2011 yılları için yaptığı belirlemenin dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.

Hizmet tespti yönünden verilen karar ve emsal ücret araştırması esas alınmak sureti ile belirlenen ücret tespiti yerinde değildir.

Tespiti istenilen sürenin evvelinde ve sonrasında beyyine başlangıç sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte bir belge yoksa Hukuk Muhakemeleri Kanunun 200. maddesinde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranmalı, bu sınırlar altında kalan ücret alma iddialarında ücret miktarları tanıklardan sorulmak sureti ile sonuca gidilmelidir. Kaldı ki davacının 2006/9. ve 2007/12. ayları arasında ücret bordrolarında ücretlerinin asgari ücret üzerinden olduğuna dair imzalı ücret bordroları da bulunmaktadır.

Davacının talep ettiği ücret asgari ücret üzerinde kalmakla birlikte, yazılı delil dosyada bulunmadığı gibi, bilirkişi raporu ve beyanlarla sonuca gidilmiş olup, varılan sonucun dosya kapsamında kuvvetli delil olarak değerlendirilmesi ve hükme esas alınması doğru olmamıştır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, davacının talep ettiği 16.1.2006 ile 7.2.2006 tarihleri arasında geçen çalışmaları için hizmet tespiti talebi açısından tanık beyanlarının kabul için yeterli olmaması nedeniyle bu talep açısından reddine karar verilmesi gerekirken ve davacının talep ettiği ücret tespiti açısından bildirim yapılan ücretin üzerinde bir ücretle geçtiği ispatlanamadığından bu dönemdeki çalışmalarının da prime esas bildirilen kazanç üzerinden geçtiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile, davalı Kurum vekili ile davalı işveren vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlerden davacı ve davalılardan Global Teknik Hırdavat Ve Züccaciye Dış Ticaret Ltd.Şti'ye iadesine, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden taraflardan davacıya yükletilmesine,

18/09/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/728, Karar No: 2018/509, Tarih: 06.11.2018

**Ceza Genel Kurulu         2016/728 E.  ,  2018/509 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 20. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ağır Ceza

Sayısı : 143-239

Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan sanık ...'nin, 5237 sayılı TCK'nın 188/3, 62, 52, 53, 54 ve 63. maddeleri uyarınca 8 yıl 4 ay hapis ve 80 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna, müsadereye ve mahsuba ilişkin Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 02.07.2015 tarihli ve 143-239 sayılı hükmün, sanık ve müdafisi tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 20. Ceza Dairesince 22.02.2016 tarih ve 15520-985 sayı ile;

"Olay, arama, yakalama ve muhafaza altına alma tutanağı ve dosya kapsamına göre; kolluk görevlilerinin yaptığı çalışmalar sırasında, Çankaya İlçesi Seyranbağları Semti civarında 06 .... plaka sayılı araç ile uyuşturucu madde satışı yapıldığı yönünde bilgiler edinildiği, 11.02.2015 günü saat 21:20 sıralarında plakası verilen aracın yanına yaklaşıldığı, şoför koltuğunda oturan sanığın kimlik bilgilerinin tespiti amacıyla araçtan indirilmesi esnasında, şoför kapısının cep kısmında bulunan ağzı açık beyaz poşet içinde 4 paket esrar, kağıt mendil poşeti içinde 7 adet uyarıcı nitelikte tablet ve 56 adet şeffaf kilitli boş poşet bulunduğu, sanığın yapılan üst aramasında, montunun sağ cebinde 3 adet şans oyunu kuponuna sarılı esrar, pantolonun sol cebinde 12 adet şeffaf kilitli poşet içerisinde esrar ele geçirildiği anlaşıldığından; kolluk görevlileri tarafından yapılan arama işlemine dayanak olan bir arama kararı ya da Cumhuriyet savcısının yazılı emrinin olup olmadığının araştırılması, varsa arama kararı veya yazılı emrin denetime olanak verecek şekilde aslı veya onaylı örneğinin getirtilmesi, araç ve üst aramalarına ilişkin bir arama kararı ya da yazılı emir bulunmaması halinde, yapılan arama ve bunun sonucu elde edilen delillerin hukuka aykırı olup Anayasa'nın 38/6, CMK 206/2-a, 217/2 ve 230/1-b. maddelerine aykırılık oluşturup hükme esas alınamayacağı hususları da dikkate alınarak, tüm deliller birlikte değerlendirilerek, sanığın hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 17.03.2016 tarih ve 296769 sayı ile;

"...Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Yüksek Yargıtay 20. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlık, kolluk görevlileri tarafından yapılan arama işlemine dayanak olan bir arama kararının ya da Cumhuriyet savcısının yazılı arama emrinin olup olmadığının araştırılmasına gerek olup olmadığı, somut olayda ele geçen uyuşturucuların hukuka aykırı yöntemle elde edilip edilmediği ve buna bağlı olarak hükme esas alınıp alınmayacağı ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

"...Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Yüksek Yargıtay 20. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlık, kolluk görevlileri tarafından yapılan arama işlemine dayanak olan bir arama kararının ya da Cumhuriyet savcısının yazılı arama emrinin olup olmadığının araştırılmasına gerek olup olmadığı, somut olayda ele geçen uyuşturucuların hukuka aykırı yöntemle elde edilip edilmediği ve buna bağlı olarak hükme esas alınıp alınmayacağı ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

5237 sayılı TCK'nun 1. maddesinde, kanunun amacı ortaya konulmuştur. Hükümde, kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletinin, adalet ve güvenliğin sağlandığı bir toplumda yaşama hakkının gereği olarak, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi, ceza kanunun temel amaçları arasında sayılmaktadır.

'Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi' başlığını taşıyan 5237 sayılı TCK'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına göre, suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.

Hukuk kurallarının temel amaç ve işlevleri, bireylerin yaşamlarını güven ortamı içerisinde sürdürmelerini teminle, toplumsal düzeni sağlamaktır.

Ceza muhakemesi hukuku, hakimlerin ceza kanununu gereği gibi uygulayabilmeleri için sanıklar hakkında lüzumlu bilgileri toplarken, sosyal düzenin korunması ile kişilerin hak ve özgürlüklerine saygı arasında bir denge kurmak suretiyle hukuken geçerli kanıtlarla hiçbir duraksamaya yer vermeden maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacını güder.

Suçluların meydana çıkarılarak süratle ve mutlaka cezalandırılmalarını sağlarken, toplum menfaatini; masumların gereksiz yere kovuşturulmaması ve haksız cezaya çarptırılmamalarını teminen de ferdin menfaatini gözetir.

Ceza muhakemesi tedbirlerinden biri olan arama ile, A.İ.H. Sözleşmesi’nin 8., Anayasa’nın 20 ve 21. maddeleri ile koruma altına alınan kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edildiğinden, yasa koyucu, Sözleşme’ye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına ve Anayasa’nın 20 ve 21. maddelerine uygun olarak kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale etme hakkı olan arama koruma tedbiri, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 116 ve devamı maddeleri ile Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 5 ve devamı maddelerinde yer almaktadır.

Arama suçların önlenmesine yönelik olarak, Adli ve Önleme Aramaları (PVSK m.9, 4) Yönetmeliği'nin (18 vd. m.9), olarak; suç işlendikten sonra da yakalama delili elde etme ve müsadere tabi eşyayı bulma amacına yönelik olarak adli arama (CMKm.116-122 ) olarak düzenlenmiştir.

Arama suçların önlenmesine yönelik olarak, Adli ve Önleme Aramaları (PVSK m.9, 4) Yönetmeliği'nin (18 vd. m.9), olarak; suç işlendikten sonra da yakalama delili elde etme ve müsadere tabi eşyayı bulma amacına yönelik olarak adli arama (CMKm.116-122 ) olarak düzenlenmiştir.

Arama kararı verme yetkisi kural olarak hakime aittir. (A.Y .m. 20, 21; CMK m. 119, f.1) Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak konutta, işyerinde, ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir.

Kaldı ki, kolluğun bir arama emri veya kararı gerekmeden arama yapabileceği hallerde bulunmaktadır.

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin karar alınmadan yapılacak arama başlıklı 8, 9, 25 ve 27. maddesinde sayılmıştır.

...Suçüstü halinde yapılan aramalarda, ...suç işlenen yerlerde delillerin aranması, bulunması, el konulması için..., ...5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 24 üncü maddesindeki kanunun hükmü ve amirin emrini yerine getirme, 25. maddesindeki meşru savunma ve zorunluluk hali ve 26. maddesindeki hakkın kullanılması ile diğer kanunların öngördüğü hukuka uygunluk sebepleri ve suçüstü halinde yapılan aramalarda toplum için veya kişiler bakımından hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak amacıyla veya kapalı yerlerden gelen yardım çağrıları üzerine, konut, işyeri ve yerleşim yeri ile eklentilerine girmek için, hakim veya savcı kararı alınmasına gerek bulunmamaktadır.

5271 sayılı CMK'nun m.2/1-j. bendi; suçüstü halini, o sırada işlenmekte olan suçla sınırlı tutmamıştır; ayrıca suçüstü sayılan halleri de tanımlamıştır. Bu maddeye göre suçüstü hali; işlenmekte olan suç yanında, henüz işlenmiş olan suç ile suçun işlenmesinden hemen sonra takip edilen veya suçun az önce işlendiğine dair esya ya da delille yakalanan kimsenin işlediği suçu da içermektedir. CMK md. 90/1-2. ile md. 2/1 - (j) bendi birlikte değerlendirildiğinde, bu gibi hallerde herhangi bir kişi veya makamın yazılı emrine gerek bulunmamaktadır.

Nitekim bozma kararına konu somut olayda, 06 .... plakalı araç ile uyuşturucu satıldığının belirlenmesi üzerine, bahse konu araç Yüzüncüyıl Mahallesinde park halinde görülmüş sanığın kimlik kontrolü yapılmak üzere indiği sırada şoför kapısının cep kısmında ağzı açık poşet içinde esrarın görülmesi üzerine poşetlerde ve sanığın üzerinde arama yapılarak davaya konu uyuşturucu maddeler elde edilmiştir. Bu haliyle sanık ...'nin suçüstü yakalandığı ve üst aramasının da suçüstü hükümlerine göre yapıldığının kabulünde zorunluluk bulunmaktadır. Aramanın suçüstü hükümlerine göre yapılması nedeniyle de adli arama kararı veya Cumhuriyet savcısının yazılı arama emri verip vermediğinin araştırılmasına da gerek yoktur.