muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/20487, Karar No: 2015/20589, Tarih: 21.10.2015

**7. Ceza Dairesi         2014/20487 E.  ,  2015/20589 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 7 - 2014/197821

MAHKEMESİ : Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 15/04/2014

NUMARASI : 2014/82 (E) ve 2014/189 (K)

SUÇ : 5607 sayılı kanuna muhalefet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Temyiz isteğinin reddine dair Erzincan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 15.04.2014 tarih ve 2014/82 Esas, 2014/189 Karar sayılı ek kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan sanık S.. S..'nın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle red kararının istem gibi ONANMASINA, 21.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/14837, Karar No: 2015/2096, Tarih: 17.02.2015

**11. Hukuk Dairesi         2014/14837 E.  ,  2015/2096 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22/05/2012 gün ve 2010/82-2012/261 sayılı kararı onayan Daire’nin 06/05/2014 gün ve 2013/1179-2014/8569 sayılı kararı aleyhinde davalılar vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili bankanın .... Şubesi ile dava dışı .... arasında akdedilen 16.10.2006 tarihli Kredi Genel Sözleşmesine dayalı adı geçen şirkete beş adet proje kredisi verildiğini, anılan kredi hesabının sözleşmelerin bankaya verdiği yetkiye istinaden 25.02.2008 tarihi itibari ile kat edildiğini, .... Noterliği'nin 04.04.2008 tarih, .... yevmiye numaralı ihtarnamesinin dava dışı şirket ve müşterek borçlu müteselsil kefillere tebliğe çıkartıldığını, davalıların iradesinin dava dışı .....'nin hisselerini devir almaları bu şirketteki ortaklıkları ve yönetim kurulu başkanlığı, üyesi, genel müdür yardımcısı sıfatları ve şirketin denetim ve yönetimini ellerinde bulundurmalarından dolayı, ....'nin borçlarının ödenmesine yönelik olduğunu, dava dışı .... ile ilgili olarak .... Ticaret Sicil Memurluğunun yazısı ve eki imza sirküleri ile birlikte 27.03.2008 tarih ve 7029 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre 29.03.2009 tarihli ortaklar kurulu toplantısında oy birliği ile alınan karara göre yönetim kurulu başkanlığına ...., Yönetim Kurulu Üyeliği ve Genel Müdür Yardımcılığı'na ... ve ....'in seçildiklerini, ..... Noterliği'nin 03.04.2008 tarih ve .... yevmiye numarası ile çıkartılan imza sirkülerinde şirketi temsil ve ilzama yetkili kişilerin ... yanında ... ve ... olarak belirlendiği, bu hususun gazetede ilan edildiğini, ...'nin yönetiminin protokolde imzası bulunan davalılara geçtiğini, bu gelişmeler akabinde ...'nin Yönetim Kurulu Başkanı ...'ün müvekkili bankanın ... Şubesine verdiği 09.04.2009 tarihli yazısında adı geçen şirketin proje kredisi borçlarını ve 300.000,00 TL'si peşin 48 ay 40.000,00 TL eşit taksitler ile ödeyeceğini ifade ettiğini, müvekkili bankanın da söz konusu ödeme taahhüdüne istinaden ... ile birlikte dava dışı aynı zamanda .... ile birlikte akdedilen sözleşmelerin kefili ... ve ...'ın imzalarının alınması sonrasında indirim ve kolaylıklarda sağlanmak sureti ile teklifin kabul edileceğinin bildirildiğini, bunun üzerine ... ile ...'in yanında diğer davalının da ödeme taahhüdüne ilişkin beyan sonrasında şirket borçlarının ödenmesine yönelik olarak beş adet protokolü imzalayarak yükümlülük altına girdiğini, yukarıda belirtilen hususlar göz önüne alındığında, 09.04.2009 tarihli dilekçe ile borç ödeme talebinde bulunan ...'ün ve protokolleri imzalayan ...'ın iradelerinin ...'nin bankalarına olan borçlarının yeniden yapılandırılarak kendileri tarafından ödenmesine yönelik olduğu sonucuna ulaşılacağını, davalıların müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatı ile dava dışı şirketin müvekkili bankaya olan borçlarının ödenmesini yükümlendiklerini, davalıların beş adet protokolü imzalayarak ve bu protokol hükümlerini kabul ederek dava dışı ...'nin müvekkili bankaya olan borcunun 48 ay vade ile ödenmesini kabul ve taahhüt ettiklerini, davalıların protokol gereğince müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatı ile üstlenmiş oldukları borçları belirtilen şekilde ödememesi sonucunda 23.11.2009 tarihinde ...

...'nin müvekkili bankaya olan borcunun 48 ay vade ile ödenmesini kabul ve taahhüt ettiklerini, davalıların protokol gereğince müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatı ile üstlenmiş oldukları borçları belirtilen şekilde ödememesi sonucunda 23.11.2009 tarihinde ... . İcra Müdürlüğü'nün 2009/19103 esas sayılı dosyasında dava dışı şirket ile sözleşmede imzası bulunan müşterek borçlu ve müteselsil kefiller hakkında ilamsız icra takibine başlandığını, bunun yanında ... . İcra Müdürlüğü'nün 2009/4396 sayılı dosyası ile ipotekli gayrimenkullerin paraya çevrilmesini teminen takip başlatıldığını, akdedilen protokollerin kredi sözleşmesinin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğunu, davalılara üstlenmiş oldukları borçları ödemedikleri için borcun ödenmesi konusunda ... . Noterliği'nin 11.11.2009 gün ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, dava dışı ...'den müvekkili banka alacağının takiplerin açılış tarihi olan 23.11.2009 tarihi itibari ile 2.552.597,62 TL olduğunu ileri sürerek, tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile davalıların müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak müvekkili bankaya olan borçlarından şimdilik 150.000,00 TL'si için borçlu olduklarının tespitine ve tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 11.04.2011 havale tarihli ıslah dilekçesi ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile 700.000,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın kabulüne dair verilen kararın davalılar vekillince temyizi üzerine karar dairemizce onanmıştır.

Davalılar vekili, bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalılar vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalılar vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, aşağıda yazılı bakiye 05,20 TL karar düzeltme harcının ve 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca takdiren 251,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyenden alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 17/02/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/921, Karar No: 2010/2287, Tarih: 05.02.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/921 E.  ,  2010/2287 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ,

Hafta tatili alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı 2007 Mart ve Nisan ayı ücretlerinin ödenmediği gerekçesiyle hüküm altına alınmasını istemiştir.Davalı ise aylık ücret bordrolarını ibraz ederek ödendiğini savunmuştur.

Mahkemece Mart ve Nisan ayı bordrolarının imzalı olduğu ancak ödemenin hangi tarihte yapıldığının anlaşılamadığı gerekçesi ile istek hüküm altına alınmıştır.Ödeme itirazı yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceğinden bordrolarda ki imzaların davacıya ait olup olmadığı davacıya ait ise ödemenin dava tarihinden mi yoksa dava açıldıktan sonra mı ödendiği konusunda araştırma yapılarak sonuca gidilmelidir.Yazılı gerekçe ile karar verilmesi hatalıdır.

3-Hafta tatili ve fazla çalışma ücretlerinin hesabı yönünden taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Çalışılmayan hafta tatili günü için bir iş karşılığı olmaksızın işçinin ücreti tam olarak ödenir (İş K. m.46/2).

İş Kanununda hafta tatilinde çalışan işçinin ücretinin nasıl hesaplanacağının düzenlenmemiş ise de, hafta tatilinde yapılan çalışmanın fazla çalışma sayılacağı ve buna göre ücretin yüzde elli zamlı ödenmesi gerektiği görüşü Dairemizce benimsenmiştir (Yargıtay 9.H.D. 23.5.1996 gün 1995/37960 E, 1996/11745 K.). Buna göre hafta tatilinde çalışılmışsa, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken bir yevmiye yanında çalışmanın karşılığı da bir buçuk yevmiye olarak ödenmelidir. Şu hale göre çalışılan hafta tatilinin ücreti 2.5 yevmiye olmalıdır.

Hafta tatili ücretleri çalışılan dönem ücreti üzerinden hesaplanır. Son ücrete göre hesaplama yapılması doğru olmaz. Bu durumda hafta tatili ücretlerinin hesabı için işçinin son

Hafta tatili ücretleri çalışılan dönem ücreti üzerinden hesaplanır. Son ücrete göre hesaplama yapılması doğru olmaz. Bu durumda hafta tatili ücretlerinin hesabı için işçinin son

ücretinin bilinmesi yeterli değildir. İstek konusu dönem içinde işçi ücretlerinin miktarı da belirlenmelidir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak bilinmeyen ücretin buna göre tespiti de Dairemiz tarafından kabul görmektedir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanması gibi durumlarda, bilinen son ücretin asgari ücrete oranının geçmiş dönemler yönünden dikkate alınmasının doğru olması doğru olmaz. Bu gibi hallerde ilgili meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler ücretleri sorulmalı ve dosyadaki diğer deliller bir değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde ise, bir ödeme dönemi içinde kazanılan ücretler toplamı çalışılan gün sayısına bölünerek tatil ücreti tutarı belirlenmelidir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerleri bakımından da işçinin o hafta elde ettiği ücretlerin toplamı 6’ ya bölünerek tatil ücreti elde edilir. Yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde hafta tatili ücreti, belirlenen günlük ücretin zamlı kısmına göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışma saat ücreti ise normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir (İş K. m.41/2). İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, bu halde sadece kalan yüzde elli zamlı kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı, nispi emredici bir nitelik taşır. Tarafların bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, sözleşmelerle daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücreti ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanır. Son ücrete göre hesaplama yapılması doğru olmaz. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/ 20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönem içinde işçi ücretlerinin miktarı da belirlenmelidir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak bilinmeyen ücretin buna göre tespiti de Dairemiz tarafından kabul görmektedir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanması gibi durumlarda, bilinen son ücretin asgari ücrete oranının geçmiş dönemler yönünden dikkate alınmasının doğru olması doğru olmaz. Bu gibi hallerde ilgili meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler ücretleri sorulmalı ve dosyadaki diğer deliller bir değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık 45 saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak 45 saate kadar olan çalışmaları, fazla sürelerle çalışma olarak adlandırılır (İş K. 41/3.). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde normal çalışma saat ücreti yüzde yirmibeş yükseltilerek ödenir.

4857 sayılı İş Kanunu işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı 1 saat 30 dakika, fazla süreli çalışmada ise 1 saat 15 dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen hallerde, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma

saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarında belirli bir yüzde olarak eklenen paraların işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı İş Kanununun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik m. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark işverence ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır.

Yapılan bu açıklamalara göre yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Yapılan bu açıklamalara göre yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/ 25857 E, 2008/ 20636 K., Yargıtay 9.HD. 28.4.2005 gün 2004/ 24398 E, 2005/ 14779 K. ve Yargıtay 9.HD. 9.12.2004 gün 2004/ 11620 E, 2004/ 27020 K.). Fazla çalışma ücretinden indirimi öngören bir yasal düzenleme olmasa da, bir işçinin günlük normal çalışma süresinin üzerine sürekli olarak fazla çalışma yapması hayatın olağan akışına aykırıdır. Hastalık, mazeret, izin gibi nedenlerle belirtilen şekilde çalışılamayan günlerin olması kaçınılmazdır. Böyle olunca fazla çalışma ücretinden bir indirim yapılması gerçek duruma uygun düşer. Ancak, fazla çalışmanın taktiri delil niteliğindeki tanık anlatımları yerine, yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Fazla çalışma ücretinden indirim, taktiri indirim yerine, kabul edilen fazla çalışma süresinden indirim olmakla, davacı tarafın kendisini avukat ile temsil ettirmesi durumunda reddedilen kısım için davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilmesi gerekir.

4857 sayılı İş Kanununun 63. maddesi hükmüne göre günlük çalışma süresi 11 saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği yedi buçuk saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok 11 saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde 11 saate kadar olan çalışmalar için ara dinlenmesi en az bir saat, onbir saat ve daha fazla çalışmalarda ise en az bir buçuk saat olarak verilmelidir.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda fazla çalışma ve hafta tatili ücretleri ayrı ayrı hesaplanmıştır. Fazla çalışma ücreti hesabında haftanın 6 günü günde 11 saat üzerinden 66 saat , ilaveten ayda 2 Pazar günü yine 11 saat üzerinden 22saat /4 hafta=5.5 saat olmak üzere haftalık 66 + 5.5 =71.5 saat çalışması olduğu belirtilerek haftalık 26.5 saat fazla çalışma yaptığının kabul edilmiştir.Davacının hafta tatili ücret alacağı da ayrıca hesaplanıp hüküm altına alındığına göre sadece Pazar günü 7.5 saati aşan çalışmalar fazla çalışma kabul edilerek hesaplama yapılmalı mükerrer ödemeye yol açacak şekilde hesaplamaya gidilmemelidir.Ayrıca davacı tanıklarının beyanlarına göre davacının

ayda 2 Pazar günü çalıştığı anlaşılmakta olup tüm hafta tatillerinde çalıştığının kabul edilerek yapılması da hatalıdırYukarıda ilke kararımızda belirtildiği üzere günde 11 saati aşan çalışmalar için en az 1.5 saat ara dinlenmesi yaptığı kabul edilerek fazla çalışma süresi tespit edilmelidir..Kabule göre de fazla çalışma ücretinden yapılan indirim sonucu reddine karar verilen istek bakımından kendisini vekille temsil ettirmiş olan davalı yararına avukatlık ücretine karar verilmemesi de hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3-Taraflar arasında işçilik alacaklarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusunda da uyuşmazlık bulunmaktadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu da incelemesi mümkün değildir.

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkar olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı nedenlerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez, zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir.

Zamanaşımı, bir maddi hukuk kurumu değildir. Diğer bir anlatımla zamanaşımı, bir borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu bakımdan zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bunun sonucu olarak da, yargılamayı yapan yargıç tarafından yürüttüğü görevinin bir gereği olarak kendiliğinden göz önünde tutulamaz. Borçlunun böyle bir olgunun var olduğunu, yasada öngörülen süre ve usul içinde ileri sürmesi zorunludur. Demek oluyor ki zamanaşımı, borcun doğumu ile ilgili olmayıp istenmesini, önleyen bir savunma olgusudur. Şu durumda zamanaşımı, savunması ileri sürülmedikçe, istemin konusu olan hakkın var olduğu ve kabulüne karar verilmesinde hukuksal ve yasal bir engel bulunmamaktadır.

İşte bundan dolayı, yasalarda öngörülen zamanaşımı sürelerinin işlemeye başlayabilmesi için öncelikle talep konusu hakkın istenebilir bir konuma, duruma gelmesi gerekmektedir. Yasalarda hakkın istenebilir konumuna, diğer bir anlatımla yerine getirilmesinin gerektiği güne, ödeme günü denmektedir. Bir hak, var olsa bile, o hakkın istenmesi için gerekli koşullar gerçekleşmedikçe istenemez.

İşte bundan dolayı, yasalarda öngörülen zamanaşımı sürelerinin işlemeye başlayabilmesi için öncelikle talep konusu hakkın istenebilir bir konuma, duruma gelmesi gerekmektedir. Yasalarda hakkın istenebilir konumuna, diğer bir anlatımla yerine getirilmesinin gerektiği güne, ödeme günü denmektedir. Bir hak, var olsa bile, o hakkın istenmesi için gerekli koşullar gerçekleşmedikçe istenemez.

Bilindiği gibi zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu da incelemesi mümkün değildir.

Genel olarak savunma nedenlerinin ve bu arada zamanaşımı savunmasının esasa cevap süresi içinde bildirilmesi gereklidir. Ancak, 20/12/1974 gün ve 6155-17127 sayılı Daire kararında da belirtildiği veçhile (bu karar için de yukarıda anılan dergi, sayfa 637 ve devamına bakınız); savunma nedenlerinin ve savunma nedenlerinden olan zamanaşımının

yasanın öngördüğü cevap süresi geçtikten sonra ileri sürülmesi, diğer bir ifade ile (savunmanın genişletilmesi), bazı kayıt ve şartlarla mümkündür (HUMK. 202/11). Bu tek şart, savunmanın genişletilmesine karşı tarafın (hasmın) muvafakatidir. Eğer karşı taraf savunmanın genişletilmesine muvafakat etmez ve dolayısıyla (savunmanın genişletildiği) yollu bir itirazda bulunursa, o takdirde ancak mahkemenin ileri sürülen savunma nedenlerini (bu arada zamanaşımı savunmasını) incelemesi olanağı yoktur; bu durumda ise mahkeme hemen savunma nedenlerini reddetmelidir. Usulün 202. 187. ve 188. maddelerinin birlikte incelemesinden çıkan sonuç budur. Özetle belirtmek gerekirse, savunmanın genişletildiği itirazı ile karşılaşılmadığı sürece zamanaşımı savunmasının geç ileri sürülmesi, incelenmesine engel değildir.

Hemen belirtmelidir ki, gerek İş Kanunu'nda, gerekse Borçlar Kanununda, kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir.

Uygulama ve öğretide kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına ilişkin davalar, hakkın doğumundan itibaren, Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca on yıllık zamanaşımına tabi tutulmuştur. Keza tazminat niteliğinde olmaları nedeni ile sendikal tazminat, kötüniyet tazminatı, işe başlatmama tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesindeki eşit işlem borcuna aykırılık nedeni ile tazminat, 26/2 maddesindeki tarafların maddi ve manevi tazminat, 28. maddede belgenin zamanında verilmemesinden kaynaklanan tazminat, 31/son maddesi uyarınca askerlik sonrası işe almama nedeni ile öngörülen tazminat istekleri 10 yıllık zamanaşımına tabidir.