muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/18619, Karar No: 2010/961, Tarih: 01.02.2010

Davacı Hazine, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan Kestel Kasabası, ... Köyü, Çubukluk Mevkiindeki taşınmaza davalının muz dikmek amacıyla teraslama yaparak el attığını, davalının elatmasının önlenmesi ile Hazine adına tescilini, davalı ve karşı davacı ... ise, taşınmazın zilyetliğinde ve tasarrufunda bulunduğunu illeri sürerek adına tescilini istemiş, mahkemece tarafların istemlerinin kısmen kabulüne karar verilmiş ve karar karşılıklı olarak temyiz edilmiştir.

Dosya içerisine getirtilen ve mahkemece incelenen kesin hüküm ve güçlü kanıt niteliğindeki dosyaların incelenmesinde, Alanya Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.03.1979 gün ve 1978/63-70 sayılı ilamında Çayyolu KTK'nin davalılar ... ve Ziynet Küçülmez aleyhine taşınmazın mera olduğu iddiasıyla açtığı elatmanın önlenmesi ve kal davası sonucunda dava konusu yerle ilgili olarak 08.11.1978 tarihli fen bilirkişi raporunda (B)=18360 m2 ve (D)=14960 m2 yüzölçümündeki köy merası olduğu anlaşıldığından davalıların elatmalarının önlenmesine ve üzerindeki binaların yıkılmasına karar verilmiş, temyiz üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesince 10.09.1979 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Bu ilam, dava konusu yerin mera olduğuna ilişkin kesin hüküm niteliğindedir. Yine, Alanya Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.04.1974 gün ve 1964/401-63 sayılı ilamında davacı İbrahim Barçın ve arkadaşları tarafından davalılar Veli Demir ve arkadaşları aleyhine dava konusu yerle ilgili olarak açılan elatmanın önlenmesi davası sonunda mahkemece, arazi kadastrosunda tapulama harici bırakılan bu yerlerin mera olduğu anlaşıldığından açılan davanın reddine karar verilmiş ve hüküm temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Bu ilam da, çekişmeli taşınmazların bulunduğu alanın mera olduğuna ilişkin güçlü kanıt niteliğindedir. Yine, Alanya Asliye Hukuk Mahkemesinin 1980/6-1981/173 sayılı ilamında davacılar İbrahim Barçın ve arkadaşlarının davalılar Binali Gürgün ve arkadaşları aleyhine açtıkları elatmanın önlenmesi davası sonucunda mahkemece Alanya Sulh Hukuk Mahkemesinin 1975/35-626 sayılı ve Alanya Asliye Hukuk Mahkemesinin 1964/401-63 sayılı ve Alanya Sulh Ceza Mahkemesinin 1962/8-2 sayılı ilamlarıyla dava konusu yerlerin mera olduğu anlaşıldığından ve bu yere ilişkin kesin hüküm bulunduğundan açılan davanın reddine karar verilmiş ve hüküm Yargıtay 8. Hukuk Dairesince 03.09.1981 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Bu ilam dahi, dava konusu yerlerin ve çevresinin mera olduğuna ilişkin olarak güçlü delildir.

1) Fen bilirkişi Hüseyin Onuş tarafından 27.10.2008 tarihinde düzenlenen raporda (A), (F), (D4), (C2) ve (B2) işaretli taşınmazların gerek Hazinenin gerekse köy tüzelkişiliği ve davalının taraf olduğu davalarda mera olduğu belirlendiğinden bu taşınmazlara yönelik gerçek kişi ve Hazinenin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

1) Fen bilirkişi Hüseyin Onuş tarafından 27.10.2008 tarihinde düzenlenen raporda (A), (F), (D4), (C2) ve (B2) işaretli taşınmazların gerek Hazinenin gerekse köy tüzelkişiliği ve davalının taraf olduğu davalarda mera olduğu belirlendiğinden bu taşınmazlara yönelik gerçek kişi ve Hazinenin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2) Davalı ve karşı davacı ... adına tescil edilen (A1), (A2), (C1), (B1) işaretli taşınmazlarla bilirkişi raporunda dere yatağı olduğu belirlenen (H) işaretli 1868.84 m2 yüzölçümündeki taşınmaz hakkındaki ve yine Hazine adına tescil edilen (D1), (D2), (D3), (D5) ve (E) işaretli bölümlere yönelik Hazinenin temyiz itirazlarına gelince;

Bu bölümlerin ...'in taraf olduğu asliye hukuk mahkemesinin 02.03.1979 gün ve 1978/63-70 sayılı kararın konusu olmadığı gerekçesiyle (A1), (A2), (C1) ve (B1) işaretli bölümler ile dere yatağı olarak gösterilen (H) işaretli bölümün ... adına (D1), (D2), (D3), (D5) ve (E) bölümlerinin de Hazine adına tesciline karar verilmişse de Köy Tüzelkişiliğinin taraf olduğu asliye hukuk mahkemesinin 02.04.1974 gün ve 1964/401-63 sayılı kararı ile yine Köy Tüzelkişiliğinin taraf olduğu 20.05.1981 gün 1980/6 E.-173 sayılı kararı ile taşınmazların mera olarak sınırlandırılması gereken yerlerden olduğu belirlenmiş olmasına göre bu kararlar taşınmazların öncesini ve niteliğini belirleme yönünden güçlü delil niteliğindedir. Diğer taraftan, dere yatakları dahi devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup özel mülk olarak tescil edilemezler.

2009/18619-2010/961

Bu nedenle; ... adına tescile karar verilen (A1), (A2), (C1), (B1) ve (H) ile gösterilen taşınmazlar ile yine Hazine adına tescil edilen (D1), (D2), (D3), (D5) ve (E) işaretli bölümler yönünden de Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile gerçek kişi tarafından açılan tescil davasının reddine, (H) ile gösterilen bölümün dere yatağı olarak paftasında gösterilmesi ve diğer bölümlerin de mera olarak sınırlandırılıp özel siciline yazılmasına karar verilmesi bakımından hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: 1) Yukarıda 1. bendde açıklanan nedenlerle (A), (F), (D4), (C2) ve (B2) bölümlerine ilişkin gerçek kişi ve Hazinenin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2) Yukarıdaki 2. bendde açıklanan nedenlerle davalı ve karşı davacı ... adına mahkemece tescile karar verilen (A1), (A2), (C1), (B1) ve (H) bölümler ile Hazine adına tescil edilen (D1), (D2), (D3), (D5) ve (E) bölümlere ilişkin Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA 01/02/2010 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/2445, Karar No: 2025/4756, Tarih: 24.03.2025

**10. Hukuk Dairesi         2025/2445 E.  ,  2025/4756 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile tedavi süresince kullanılan ilaç bedelinin Kurum tarafından karşılanması istemli davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 sayılı Yargıtay Kanununun 40. ve Yargıtay İç Yönetmeliğinin 18. maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; uyuşmazlık konusu ilacın SUT kapsamına alınmamasına ilişkin bilgi ve belge dava dosyası içerisinde ve UYAP ile oluşturulan elektronik ortamda bulunmadığı belirlenmiştir.

Bu kapsamda, yeniden geri çevirmeye mahal bırakmaksızın;

1-Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumundan dava konusu kanser hastalığının tedavisinde kullanıldığı belirtilen Pembrolizumab etken maddeli Keytruda ilaca ilişkin ilacın üretici firması/firmaları tarafından ruhsat başvurusunda bulunup bulunmadığı, ruhsat başvurusunda bulunmuş ise bu başvuruya ilişkin dayanak belgeler (faz çalışmaları, tıbbi araştırma ve görüşler ile vs. bilimsel veriler) ile Kurumunuzca ruhsat verilmesi veya verilmemesine ilişkin bilimsel görüş, itiraz ve çekincelere ilişkin bilgi, belge vs. tüm kayıtların celp edilip dosyaya eklenmesine, ayrıca ruhsat verilmiş ise hangi tür kanser hastalığına, ne zaman ruhsat verildiği ve ruhsatın devam edip-etmediğinin sorulmasına ve ayrıca endikasyon dışı ilacın kullanılmasının uygun görülmesine ilişkin tıbbi komisyon görüşlerinin celp edilip dosyaya eklenmesine,

2-Davalı SGK Başkanlığından dava konusu kanser hastalığının tedavisinde kullanıldığı belirtilen Pembrolizumab etken maddeli Keytruda ilacın SUT kapsamına alınması veya alınmamasına ilişkin tüm dayanak belgelerin (bu konuda alınan bilimsel görüş, komisyonun SUT kapsamına alınması veya almamasına ilişkin gerekçe ve görüşlerini içeren itiraz vs. çekincelerine ilişkin görüş, bilgi ve belgeler vs. Tüm kayıtlar) celp edilip eklenmesine,

Bu itibarla sözü geçen eksiklikler giderildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Belirtilen işlemlerinin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

24.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/13617, Karar No: 2011/13666, Tarih: 27.12.2011

**1. Hukuk Dairesi         2011/13617 E.  ,  2011/13666 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : SİLİVRİ 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/06/2010

Taraflar arasındaki davadan dolayı Silivri 1. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 02.06.2010 gün ve 2009/111 esas 2010/274 karar sayılı hükmün onanmasına ilişkin olan 11.07.2011 gün ve 3430-8082 sayılı kararın düzeltilmesi süresinde davalı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vasisi, kısıtlı davacının 21.05.2007 tarihinde dava konusu 187 parsel sayılı taşınmazı temlik ettiğini, bu tarihte hukuksal ehliyetten yoksun bulunduğunu ileri sürerek, iptal ve tescil isteğinde bulunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden, davacının vesayet altına alınması için 20.09.2004 tarihinde sulh hukuk mahkemesinde dava açıldığı, 19.09.2007 tarihinde kısıtlanmasına karar verildiği, bu dosya kapsamında rapor alınmak üzere uzun süre geçirildiği; Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi raporuyla hafif derecede montal retardastgon hastası olduğu; vasi tayini gerektiğinin bildirildiği görülmektedir.

Bilindiği üzere; Davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Medeni Kanunun “ fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir “ biçimindeki 9. maddesi hükmüyle hak elde edebilmesi, borç ( yükümlülük ) altına girebilmesi, fiil ehliyetine bağlamış. 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile ergin ( reşit ) olmayı kabul ederek “ ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan bir ergin kişinin fiil ehliyeti vardır. “ hükmünü getirmiştir. “Ayırtım gücü “ eylem ve işlev ehliyeti olarak ta tarif edilerek aynı yasanın 13. maddesinde “ yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk yada bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir. Önemlerinden dolayı bu ilkeler, söz konusu yasa ile öteki yasaların çeşitli hükümlerinde de yer almışlardır.

Hemen belirtmek gerekir ki, Medeni Kanununun 15. maddesinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 11.6.1941 tarih 4/21)

Hemen belirtmek gerekir ki, Medeni Kanununun 15. maddesinde de ifade edildiği üzere, ayırtım gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesinin bulunmaması nedeniyle, kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, yapacağı işlemlere sonuç bağlanamayacağından karşı tarafın iyi niyetli olması o işlemi geçerli kılmaz. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı 11.6.1941 tarih 4/21)

Yukarıda sözü edilen ilkelerin ve yasa maddelerinin ışığı altında olaya yaklaşıldığında bir kimsenin ehliyetinin tesbitinin şahıs ve mamelek hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar itibariyle ne kadar büyük önem taşıdığı kendiliğinden ortaya çıkar. Bu durumda, tarafların gösterecekleri, tüm delillerin toplanılması tanıklardan bu yönde açıklayıcı, doyurucu somut bilgiler alınması, varsa ehliyetsiz olduğu iddia edilen kişiye ait doktor Raporları, hasta müşahede kağıtları, film grafilerinin eksiksiz getirtilmesi zorunludur. Bunun yanında, her ne kadar H.U.M.K.’nun 286 maddelerinde belirtildiği gibi bilirkişinin “rey ve mutaalası” hakimi bağlamaz ise de, temyiz kudretinin yokluğu, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk gibi salt biyolojik nedenlere değil, aynı zamanda bilinç, idrak, irade gibi psikolojik unsurlara da bağlı olduğundan, akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi biyolojik ve buna bağlı psikolojik nedenlerin belirlenmesi, çok zaman hakimlik mesleğinin dışında özel ve teknik bilgi gerektirmektedir.

Hele ayırt etme gücünün nisbi bir kavram olması kişiye eylem ve işleme göre değişmesi bu yönde en yetkili sağlık kurulundan, özellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını da gerekli kılmaktadır. Öte yandan, 2659 Sayılı Yasanın 7 ve 16. Maddeleri gereği bu tür iddiaların son inceleme ve karar merciinin Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesi olacağında kuşku yoktur. Esasen Medeni Kanunun 409/2. maddesi akıl hastalığı veya akıl zayıflığının bilirkişi raporu ile belirleneceğini öngörmüştür.

Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan ilkeler ve yasa hükümleri çerçevesinde bir araştırma yapılarak tüm delillerin birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulması isabetsizdir. Anılan hususlar davalının karar düzeltme isteği üzerine bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından Dairenin 11.07.2011 tarih 343/8082 sayılı onama kararının ortadan kaldırılmasına, yerel mahkemenin 02.06.2010 tarih 111/274 sayılı kararının açıklanan nedenlerden ötürü 6100 sayılı HMK'nun ek 3.maddesi yollamasıyla HUMK'nun 428.maddesi uyarınca BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 27.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2194, Karar No: 2021/2828, Tarih: 16.06.2021

**5. Ceza Dairesi         2018/2194 E.  ,  2021/2828 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Zimmet

...

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında zimmet suçundan kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasa'nın 17 ve 18. maddelerine göre Hazinenin bu suçun zarar göreni olduğu, bu sıfatının gereği olarak CMK'nin 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip olduğu davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünün dava ve duruşmalardan haberdar edilmesi gerektiği, diğer yandan aynı Kanun'un 260/1. maddesine göre kamu davasından haberdar edilmemiş bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada Hazinenin duruşmadan haberdar edildiğine ilişkin bilgi ve belgelere rastlanmadığının anlaşılması karşısında; evvela davanın Hazineye haber verildiğini ve hükmün tebliğ edildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosya içine konulmasından, aksi halde anılan tebligat noksanlığının giderilerek tebellüğ belgesinin ve verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden, hükmün temyiz edilmesi halinde ise bu konuda ek tebliğname düzenlenmesinden sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 16/06/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/9883, Karar No: 2011/17917, Tarih: 01.12.2011

**13. Hukuk Dairesi         2011/9883 E.  ,  2011/17917 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, babası ile davalının yakın arkadaş olduklarını, davalının 18.7.2008 tarihinde babası aracılığıyla kendisinden 10.000TL borç para istediğini, bu miktar parayı davalıya gönderdiğini, örf-adet gereği olarak yazılı belge düzenlemediklerini, davalının geri ödememesi üzerine davalı aleyhine icra takibi başlattığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının icra takibine vaki itirazının iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Davalı, davacının daha önce kendisinden borç para istediğini, bunun üzerine davacıya 10.000TL borç para verdiğini, davacının banka aracılığıyla bu borcunu ödediğini, aralarında başka alışveriş olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece,para gönderme işleminin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olup davacının ödünç sözleşmesi uyarınca para gönderdiğini tanıkla ispat ettiği,davalının ise savunmasını ispat edemediği,bu nedenle davalının itirazının haksız olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalıya borç para verdiğini ve ödenmediğini ileri sürmüş, delil olarak da 18.7.2008 tarihli,alıcısı davalı olan 10.000TL bedelli banka havale belgesine 2011/9883-17917

dayanmıştır. Davalı,daha önce davacıya borç olarak verdiği 10.000TL’nin geri ödendiğini savunmuştur. Davacı, karz hukuki ilişkisine dayandığına göre, bu iddiasını yazılı delil ile ispatlamalıdır. Kural olarak, havale bir ödeme vasıtasıdır.Bu nedenle davacı davalıya borç para verdiğini yazılı belge ile ispatlamalıdır. Davaya konu havale belgesinde borç para verildiğine ilişkin bir açıklama bulunmamaktadır. Davacı, borç para verdiği yönündeki iddiasını yasal delillerle ispatlayamamıştır. Ne var ki, davacı, dava dilekçesinde ”her türlü yasal delil” demek suretiyle yemin deliline de dayanmıştır. Öyle olunca mahkemece davacıya borç para verdiği yönündeki iddiasını ispat açısından davalıya yemin teklif etme hakkı olduğu hatırlatılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 01.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7683, Karar No: 2019/17547, Tarih: 09.12.2019

**12. Hukuk Dairesi         2019/7683 E.  ,  2019/17547 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki taraflarca istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Alacaklı tarafından keşideci-borçlu aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile (örnek 10) takipte; borçlu vekilince, icra mahkmesine başvurularak çekte yer alan imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığından bahisle takibin durdurulmasının talep edildiği, ilk derece mahkemesince; imza itirazının kabulü ile icra takibinin durdurulmasına, yasal şartlar oluşmadığından tazminat ve para cezası tayinine yer olmadığına karar verildiği, hem alacaklı hem de borçlu tarafından yapılan istinaf başvurusunun ise ... Bölge Adliye Mahkemesi.... Hukuk Dairesinin 28/02/2019 tarih ve 2018/2182 E. - 2019/514 K. sayılı kararı ile esastan reddedildiği görülmüştür.

5941 Sayılı Çek Kanunu'nun "İbraz, Ödeme, Çekin Karşılıksız Olduğunun Tespiti Ve Gecikme Cezası" başlıklı 3/4. maddesinde hamilin talepte bulunması halinde, "karşılıksızdır" işleminin çekin arka yüzüne yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Hamilin Müracaat Hakları” başlıklı 808. maddesinde de; “1- Zamanında ibraz edilmiş olan çekin ödenmemiş olduğu ve ödememe hali:

a) Resmi bir belge, “Protesto” ile;

b) Muhatap tarafından, ibraz günü de gösterilmek suretiyle, çekin üzerine yazılmış olan tarihli bir beyanla;

c) Bir takas odasının, çek vaktinde teslim edildiği halde ödenmediğini tesbit eden tarihli bir beyanı ile; sabit bulunduğu takdirde hamil; cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçlularına karşı başvurma haklarını kullanabilir.” hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü üzere, vaktinde ibraz edilmiş olan çekin ödenmemiş olduğu ve ödememe hali, muhatap tarafından, ibraz günü de gösterilmek suretiyle, “çekin üzerine yazılmış olan tarihli bir beyanla” sabit bulunduğu takdirde hamil; cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçlularına karşı müracaat haklarını kullanabilir.

Bununla birlikte; 6102 sayılı Kanunun "Uygulanacak hükümler" başlıklı 818. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin göndermesiyle çekler hakkında da uygulanması gereken cirolarla ilgili aynı Kanun'un 683/1. maddesinde; "Cironun poliçe veya poliçeye bağlı olan ve "Alonj" denilen bir kağıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması gerekir" hükmünün yer aldığı ve bu maddede aynı Kanun'un 695. maddesine atıfta bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Alonj, arka yüzünde yer kalmadığı zaman yapılacak işlemler için bono, çek veya poliçeye eklenen kağıt parçası olup, alonj üstüne yapılacak işlemlerin hukuki açıdan senet üzerinde yapılan işlemlerle aynı hükümlere tâbi olduğu kabul edilmelidir.

Alonj, arka yüzünde yer kalmadığı zaman yapılacak işlemler için bono, çek veya poliçeye eklenen kağıt parçası olup, alonj üstüne yapılacak işlemlerin hukuki açıdan senet üzerinde yapılan işlemlerle aynı hükümlere tâbi olduğu kabul edilmelidir.

Açıklanan yasal düzenlemeler göstermektedir ki, çekin ibrazı ve ibraz tarihinin çek üzerinde veya çeke eklenen alonjda yer alması yasal hakların kullanılması bakımından önem taşımaktadır.

Somut olayda ise; takip konusu çekin arkasında ibraz şerhi bulunmamakta olup, çeke alonj eklenmemiştir. Bankaca düzenlenen A4 kağıda yazılan yazı ile çekin ibraz edildiği açıklanmıştır. Bu yazı ibraz şerhi niteliğinde değildir. Bir başka ifadeyle, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 808. maddesine uygun bir ibrazın varlığından söz edilemez.

Bununla birlikte; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Borçlunun Kambiyo Hukuku Bakımından Şikayeti” başlıklı 170/a-2 maddesinde; “İcra mahkemesi müddetinde yapılan şikayet veya itiraz dolayısıyle, usulü dairesinde kendisine intikal eden işlerde takibin müstenidi olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını re'sen nazara alarak bu fasla göre yapılan takibi iptal edebilir.” hükmü bulunmaktadır.

Bu hükme göre; icra mahkemesi, müddetinde yapılan şikayet ve itiraz dolayısıyla, usulü dairesinde kendisine intikal eden işlerde takibin müstenidi olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını resen nazara alarak bu fasla göre yapılan takibi iptal edebilir. Bir diğer anlatımla, borçlunun İİK'nun 168. maddesinde yazılı yasal 5 günlük sürede borca ya da imzaya itiraz etmesi veya zamanaşımı itirazında bulunması durumunda, takip konusu belgenin kambiyo senedi vasfını haiz olmadığının veya alacaklının kambiyo senetlerine özgü yol ile takip hakkının bulunmadığının tespit edilmesi halinde, diğer itiraz nedenleri incelenmeksizin İİK'nun 170/a-2. maddesi uyarınca re'sen takibin iptaline karar verilmesi gerekir.

Nitekim, aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 25.06.2008 gün ve 2008/12-450 Esas 2008/452 Karar sayılı ilamında da vurgulanmıştır.

O halde, ilk derece mahkemesince; alacaklının takip hakkı bulunmadığından İİK'nun 170/a-2. maddesi gereğince takibin iptaline karar verilmesi gerekirken, imza incelemesi sonucunda imzaya itirazın kabulü ile takibin durdurulmasına karar verilmesi ve istinaf başvurusunun da Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.