muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/3189, Karar No: 2023/15702, Tarih: 27.12.2023

Mahkeme kararlarındaki gerekçeye yönelik yukarıda yazılı açıklamalar ışığında, somut olaya gelince;

Sanık ...'ın soruşturma aşamasında Cumhuriyet Savcılığında alınan savunmasında; psikolojik travma geçirdiğini ve askerlikten bu nedenle çürük raporu aldığını bildirmesi ve başka bir olay nedeniyle yakaladığında kardeşi Hazin ... tarafından sanığın psikolojik sorunlarının bulunduğunun beyan edildiğine ilişkin 16/12/2015 tarihli tutanak karşısında sanığın TCK'nun 32. maddesi anlamında bir akıl hastalığının bulunup bulunmadığı araştırılmadan ve aşamalarda yüklenen yağma suçunu kabul etmeyerek suça katılmadığını savunan sanık ...'ın fotoğraflarının çektirilerek görüntü kayıtları ile karşılaştırılmasına karar verilmesine rağmen bu işlemin yapılmadığı anlaşıldığına göre; olay yerine ilişkin kamera görüntülerinde elinde silah bulunan şahıs ile sanığa ilişkin fotoğrafların ve balkon dış yüzeyinden alınan teşhise elverişli bir adet parmak izi ile sanığın parmak izinin karşılaştırması yaptırılıp, sonucuna göre hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, hangi delil nedeniyle sanığın mahkumiyetine karar verildiği denetime olanak verecek şekilde açıklanıp gösterilmeden ve deliller arasında bağlantı kurulmadan, yasal olmayan yetersiz gerekçelerle mahkumiyet hükmü kurulması, ''....

Hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

4. Bozma üzerine yapılan yargılama sonucu ... 4. Ağır Ceza Mahkemesinin, 15.06.2021 tarihli ve 2021/219 Esas, 2023/128 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli yağma suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a), (c), (d) ve (h) bentleri, 62 nci maddesi, 53 üncü maddesi uyarınca 10 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

5. ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin, 31.12.2021 tarihli ve 2021/2209 Esas, 2021/2757 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri

1. Beraat kararı verilmesi gerektiğine,

2. Mağdurun sanığı teşhis edemediğine,

3. Parmak izine rastlanmadığına,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Suç tarihinde saat 03.00 sıralarında sanık ve temyiz dışı sanık S.E.'nin, mağdurların içerisinde bulunduğu ... Mahallesinde bulunan Zargos market adlı işyerinin ofis olan üst katına kapıyı zorlayarak hırsızlık amacı ile girdikleri, mağdurlardan Behçet'in uyanık olması ve karşılarına çıkması üzerine sanık ...'ın yanında bulunan silahı mağdura göstererek "sesini çıkarma ve kasayı ver git, yoksa seni öldürürüz" şeklinde cebir ve tehdit ettiği devamla işyerinden 82 ekran TV, receiver, kayıt sistem cihazı, bilgisayar kasası, cüzdan ve cep telefonunu alarak gittikleri bu şekilde sanığın nitelikli yağma suçunu işlediğinin ilk derece mahkemesince kabul edildiği anlaşılmıştır.

2. Marketin giriş kapısını gören güvenlik kamerası kayıtlarının incelenmesi neticesi hazırlanıp dosyaya sunulan 10.12.2014 tarihli bilirkişi raporu içeriğine göre mağdura yönelik yağma eyleminin iki kişi tarafından geçekleştirildiği tespit edilmiştir.

3. Olay yerinden elde edilen bir adet parmak izinin temyiz dışı sanık S.E.'te ait olduğunun tespit edildiği ... Emniyet Müdürlüğü, olay yeri inceleme ve kimlik tespit şube müdürlüğünün 01.07.2014 tarih, 2010/1071 numaralı uzmanlık raporu dosya içerisinde yer almaktadır.

4. Temyiz dışı sanık S.E. müdafiili kolluk beyanında suçunu ikrar ederek eylemi mahalleden arkadaşı olan sanık ... ile birlikte gerçekleştirmiş olduklarını ifade etmiştir.

5. Sanık S.E.'nin, soruşturmada görevli kolluk personeline sanık ...'ın evini gösterdiği 29.09.2014 tarihli araştırma tutanağı içeriğinden anlaşılmıştır.

6. Güvenlik kamerası görüntülerinin ve sanık ...'ın fotoğraflarının incelenmesi neticesi hazırlanan 13.10.2020 tarihli Ulusal Kriminal Büro Raporu'nda; görüntülerdeki şüpheli-2 olarak kodlanan kişinin kuvvetle muhtemel sanık ... olduğu tespit edilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen Olay ve Olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

Mağdurun beyanı, temyiz dışı sanık S.E.'nin ikrar içeren savunması, bunları doğrulayan bilirkişi raporu, ulusal kriminal büro raporu ve araştırma tutanağı karşısında sanığın eyleminin sabit olduğu belirlendiğinden, hükümde temyiz sebepleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin 31.12.2021 tarihli ve 2021/2209 Esas, 2021/2757 Karar sayılı kararında sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ile re’sen incelenmesi gereken konular yönünden 5271 sayılı Kanun'un 288 inci ve 289 uncu maddeleri kapsamında yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 4. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,

27.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1800, Karar No: 2017/8985, Tarih: 23.03.2017

**5. Hukuk Dairesi         2017/1800 E.  ,  2017/8985 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

1)Dosyadaki belgelerin incelenmesinde; davalı idare vekili 14.01.2015 tarihli dilekçesinde, dava konusu taşınmaz üzerinden geçen enerji nakil hattının söküldüğünü beyan ettiğinden, mahallinde yeniden keşif yapıp, el atmanın devam edip etmediğinin tespiti ile, enerji nakil hattının kaldırıldığının tespiti halinde karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Kabule göre;

2)Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Dava konusu ... Mahallesi ... ada ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar arsa niteliğindedir. Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını belirten 11.maddesinin 1.fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Bu itibarla, emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle değer biçilmesi gerekir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazdan farklı mahallede bulunan satış emsal alınmak suretiyle değer biçildiği gibi; dava konusu taşınmaz ile hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda emsal olarak kabul edilen taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonunca belirlenen emlak vergisine esas m² değerleri karşılaştırıldığında, dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan daha değerli olduğu anlaşılmasına rağmen, bilirkişi kurulunca emsal dava konusu taşınmazdan daha değerli olduğu kabul edildiğinden rapor inandırıcı ve hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi,

3)Dava konusu taşınmaz, hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal kabul edilen taşınmaz gibi imar parselidir. Bu nedenle emsal karşılaştırması sonucu tespit edilen bedele, emsal taşınmazın kadastro parseli olduğundan bahisle, imar düzenleme ortaklık payının eklenmemesi gerektiği gözetilmeden fazla bedel tespiti,

4)Dava konusu taşınmaza enerji nakil hattı tesis etmek suretiyle el atıldığı anlaşıldığından, mülkiyet hakkına el atılma söz konusu olmadığı halde ecrimisile hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 23/03/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13245, Karar No: 2013/12654, Tarih: 01.07.2013

**4. Hukuk Dairesi         2012/13245 E.  ,  2013/12654 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ...Ş. vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... vd. aleyhine 11/05/2004 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 10/04/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraf vekillerince süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının tüm, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davalıların diğer temyiz itirazlarına gelince;

Dava, haksız eylem nedeniyle uğranılan maddi zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

Davacı Banka, banka müdür yardımcısı ve yönetmen yardımcısı olarak görev yapan davalıların usulsüz kredi işlemleri nedeniyle doğan banka zararının ödetilmesini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davalıların kusurları ile sebep oldukları maddi zararın miktarı belirlenmiş, davacı bankanın uğradığı zararın avans faizi ile birlikte davalılar tarafından tazmin edilmesine karar verilmiştir.

Dava, haksız eylemden doğan tazminat istemine ilişkin olduğundan tazminat talebine ancak yasal faiz uygulanabilir. Mahkemece yanılgılı değerlendirme ile tazminat tutarına avans faizi uygulanması usul ve yasaya uygun düşmemiş hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda (2) sayılı bentte gösterilen nedenle BOZULMASINA; davacının tüm, davalıların diğer temyiz itirazlarının (1) sayılı bentte açıklanan nedenlerle reddine ve temyiz eden davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 01/07/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13934, Karar No: 2014/5972, Tarih: 11.03.2014

**12. Ceza Dairesi         2013/13934 E.  ,  2014/5972 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme, Yardım bildirim hükümlülüğünü yerine getirmeme

Hüküm : Beraat

Taksirle öldürme ve yardım bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeme suçlarından sanığın beraatine ilişkin hükümler, katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Oluşa ve dosya kapsamına göre, meskun mahalde gündüz vakti 7.7 metre genişliğinde asfalt kaplama yolda sanığın sevk ve idaresindeki kamyoneti ile seyri sırasında sokakta oynayan çocukların yanından geçtiği esnada çocukların birbirini itmeleri üzerine ölen zihinsel özürlü çocuğun kamyonetin sol arka teker önüne düşmesi sonucu meydana gelen ölüm olayında, olay yerinin kalabalıklaşması ile darp edilmekten korkan sanığın kazanın meydana getirdiği telaşla olay yerinden uzaklaşması nedeniyle taksirle öldürme suçundan sanığa kusur izafe edilemeyeceği, yardım bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeme suçunun ise unsurları itibariyle oluşmadığı anlaşılmakla;

Yapılan yargılama sonunda, suç açısından failin taksirinin bulunmadığı ve suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılanlar vekilinin kusura ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, beraata ilişkin hükümlerin isteme uygun olarak ONANMASINA, 11.03.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7923, Karar No: 2015/15678, Tarih: 08.06.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/7923 E.  ,  2015/15678 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından bonoya dayalı olarak başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibine karşı borçlunun icra mahkemesine yaptığı başvuruda, takip konusu bonodaki imzaya itiraz ettiği, mahkemece, İİK'nun 68/a-5.maddesinde yazılı meşruhatı taşıyan davetiyenin borçluya tebliğine rağmen duruşmaya katılmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verildiği görülmektedir.

Bilindiği üzere;kambiyo senetlerine dayalı olarak başlatılan takiplerde imzaya itiraz İİK.’nun 170. maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddenin üçüncü fıkrasında, icra mahkemesince imza incelemesinin aynı Kanun'un 68/a maddesinin dördüncü fıkrasına göre yapılması gerektiğine işaret edilmiştir. İİK’nun 68/a maddesinin dördüncü fıkrasında ise; “İmza tatbikında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bilirkişiye ait hükümleri ile 309 uncu maddesinin 2 nci, 3 üncü ve 4 üncü fıkraları ve 310, 311 ve 312 nci maddeleri hükümleri uygulanır.” düzenlemesi öngörülmüştür. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 447/2.maddesinde yer alan“Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmü nedeniyle uygulanması gereken aynı Kanun'un 211.maddesinde ise; imza incelemesinin yöntemi gösterilmiş olup, buna göre hakim bilirkişi incelemesine karar verir ise; ''önce, mevcutsa, o tarafa ait olan karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar, ilgili yerlerden getirtilir. Bilirkişi, bu yazı ve imzalarla, o mahkemede elde edilen yazı ve imzaları esas alarak inceleme yapar. Bilirkişi, inceleme için gerekli görürse, kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahkemeden talep edebilir.''

Vurgulamakta yarar vardır ki, anılan belgelerin tamamlanması konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.04.2006 gün ve 2006/12-259 E. 2006/231 sayılı kararında da açıklandığı üzere, eldeki davanın niteliği itibariyle "imzanın borçluya ait olduğunu" kanıtlama külfetinin alacaklıya ait olduğu gözardı edilmemeli ve ispat yükünü ters çevirecek bir uygulamaya da gidilmemelidir ( Hukuk Genel Kurulu'nun 06.02.2008 gün ve 2008/12-77 E. 2008/90 sayılı kararı).

Bu durumda, mahkemece, yukarıda değinilen yasal düzenleme ve ilkeler gözetilerek yöntemince imza incelemesi yaptırılmak suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken; olayda uygulama yeri bulunmayan İİK.'nun 68/a-5. maddesine dayalı hüküm tesisi isabetsizdir.

Bu durumda, mahkemece, yukarıda değinilen yasal düzenleme ve ilkeler gözetilerek yöntemince imza incelemesi yaptırılmak suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken; olayda uygulama yeri bulunmayan İİK.'nun 68/a-5. maddesine dayalı hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2848, Karar No: 2019/6662, Tarih: 01.07.2019

**5. Ceza Dairesi         2019/2848 E.  ,  2019/6662 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Rüşvet alma ve verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıklar hakkında rüşvet suçundan kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasanın 17 ve 18. maddelerine göre Hazine ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının bu suçun zarar göreni oldukları, bu sıfatlarının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip oldukları davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmeleri için Maliye Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü ile Ticaret Bakanlığının dava ve duruşmalardan haberdar edilmeleri gerektiği, diğer yandan aynı Kanunun 260/1. maddesine göre kamu davasından haberdar edilmemiş bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada Hazine ile Ticaret Bakanlığının duruşmadan haberdar edildiklerine ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığının anlaşılması karşısında; evvela Hazine ile ilgili Bakanlığa davanın haber verildiğini ve hükmün tebliğ edildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosya içine konulmasından, aksi halde anılan tebligat noksanlıklarının giderilerek tebellüğ belgelerinin ve verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden, hükmün temyiz edilmesi halinde ise bu konuda ek tebliğname düzenlenmesinden sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 01/07/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/462, Karar No: 2013/4712, Tarih: 25.03.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/462 E.  ,  2013/4712 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, velayeti altındaki çocuğu ...'ın soyadının değiştirilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm Nüfus Müdürlüğü tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı dava dilekçesinde; boşandığı eşi ... ile evliliklerinden olan kızı ...'in velayetinin kendisine verildiğini, 2525 sayılı Soyadı Kanununun 4. maddesinin 2. fıkrası uyarınca eşlerin boşanmış olması halinde çocuğun babasının soyadını aldığını, çocuğun şu anda 13 yaşında olup, babasının kendisi ile ilgilenmediğini, 2525 sayılı Soyadı Kanununun. 4. maddesinin 2. fıkrasının iptaline karar veren Anayasa Mahkemesi 08/12/2011 tarih 2010/119 esas 2011/165 karar sayılı kararının Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini, kızının anne soyadından farklı oluşunun eğitim öğretim ile ilgili işlemlerde ve diğer sosyal ortamlarda ciddi sıkıntılara yol açtığını ileri sürerek, kızı ...'in "..." olan soyadının annesinin soyadı gibi "..." olarak değiştirilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; davacı ile dava dışı ...’in evliliklerinden 25.02.1999 tarihinde soyadının değiştirilmesi istenen ...'in dünyaya geldiği, davacı ... ile ...'in, ... Aile Mahkemesinin 30.10.2003 gün ve 2003/1647 esas -2003/366 karar sayılı kararı ile boşandıkları, mahkemece dava dışı baba ile çocuk ... arasında şahsi ilişki tesisine karar verildiği, ...'ın velayetinin davacı anneye bırakıldığı anlaşılmaktadır.

2525 sayılı Soyadı Kanununun 4. maddesinin ikinci fıkrasının “evliliğin feshi veya boşanma hallerinde çocuk anasına tevdi edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği soyadı alır” şeklindeki birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinden sonra bilhassa boşanmalar sebebiyle somut olayda olduğu gibi zaruri nedenlerle velayetin anneye bırakılması hallerinde velayet hakkına sahip annelerin çocuklarına kendi soyadlarını vermek için bir çaba içine girip bu tür soyadı değişikliği davalarını açtıkları görülmektedir.

2525 sayılı Kanunun 4. maddesindeki düzenlemenin, Yasanın genel gerekçesinden de anlaşılacağı gibi Soyadı Kanununun, ilk defa soyadı alınması ile ilgili olup 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 321. maddesindeki hüküm karşısında bu kuralın günümüzde sadece bazı istinai durumlarda uygulanabilmesinin söz konusu olduğu Anayasa Mahkemesince de kabul edilmektedir. Yüksek Mahkeme sözü edilen maddeyi Türk Medeni Kanununun 335 ve 366. maddeleriyle Anayasanın 10. ve 41. maddelerine aykırılığı nedeniyle iptal etmiştir. Tüm bu maddeler, velayet hakkının kullanılmasında kadın ve erkeğin birbirleriyle eşit oldukları ilkesini ön plana çıkarmaktadır. Eski 743 sayılı Türk Medeni Kanununun eşitliğe aykırı hükümleri, bu Yasanın yürürlükten kaldırılmasıyla son bulmuştur.

Birleşmiş Milletler Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi hükümleri ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarında da çok geçerli nedenlerin varlığı dışında yalnızca cinsiyete dayalı bir farklı muamelenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağını ihlal ettiği kabul edilmektedir. Eşitlik ilkesi, Anayasa Mahkemesinin kararında da değinildiği gibi aynı konumda bulunan kadın ve erkeğin yasalar önünde eşit haklara sahip olmasını gerektirir. Durumdan vazife çıkartarak ya da geçici elde edilmiş bazı hak ve imkanlardan yararlanarak kadın veya erkeğin kendi lehine bir üstünlük yarışına girmesine yasalar ile milli ve evrensel hukuk düzeni izin vermez. İptal kararına konu olan yasa maddesini Kanunun kabul edildiği 21.06.1934 tarihinin koşullarına göre misyonunu tamamlamış bulunmaktadır. Aradan geçen zaman içinde yukarıda kısmen değinilen hukuki gelişmeler karşısında iptalinden başka bir çare de kalmamıştır. Bununla birlikte 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 321. maddesi Anayasa Mahkemesinin incelemesinden geçmiş olup “çocuk, ana ve baba evli ise ailenin” soyadını taşıyacağı hükmünün Anayasaya aykırı olmadığına karar vermiştir. Buradaki “aile” deyiminden babanın anlaşılacağı Anayasa Mahkemesince de kabul edilmiştir. (Anayasa Mahkemesinin 02.07.2009 gün ve 2005/114-2009/105 sayılı kararı) Buna karşılık Türk Medeni Kanununun sözü edilen bu maddesindeki “evli değilse ananın” ibaresi Anayasanın 10 ve 41. maddelerine aykırı bulunarak baba lehine iptal edilmiştir. Bu madde iptal edilmezden önce anne ve babanın sonradan evlenmesi (Türk Medeni Kanununun 292. maddesi) ile yine, aynı Kanunun 27. maddesine bağlı haklı nedenlerden dolayı soyadının değiştirilmesi halleri dışında çocuk babanın soyadını tanıma vs. sebeplerle alamamakta idi.