muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/135, Karar No: 2009/226, Tarih: 13.10.2009

Genellikle idarede, amirden aldığı emre göre hareket ettiğini söyleyerek mevzuata aykırı davrandığını söyleyen şüpheli/sanıkların sorumluluktan kurtulmalarına engel olunması amacıyla getirilen bu düzenlemelerin, bir idari birimin amiri konumundaki kimselerin bizzat gereğini yapmaları ve takip etmeleri gereken yargı kararına aykırı davranmaları mümkün değildir. İdari birim amirinin yargı kararının gereğini yapması veya yaptırması gerekirken, tam tersine, yapılan işlemlerden haberinin olmadığı savunmasıyla, her an beraber çalıştığı ve bilgi alması gereken en yakın çalışma arkadaşları hakkında yapılan işlemlerden haberdar olmadığını söylemesi, açık ve herkesçe anlaşılabilecek bir hususun ispatının istenmesi demektir ki, hukuken bunun savunulması mümkün değildir. İdari birim amirinin, mahkeme kararı doğrultusunda işlem yapılmasını sağlamak görevi varken, tam tersine, mahkeme kararına rağmen yeni yeni ve defalarca mahkemeden alınan kararlara karşın, birinde bizzat kendisinin imzası bulunmak kaydıyla, idare mahkemesinin kararını kimi zaman gereğini yapıp iki gün sonra yeni bir işlem yapmak, arkasından alınan mahkeme kararına karşın gereğini yapmamak bir yana, mahkeme kararının gereğinin yapılmasını takip etmeyip idare mahkemesi kararlarını doğrudan ve dolaylı yoldan etkisiz kılmaktır.

Oysa Anayasa koyucu, temel hak ve özgürlüklerin korunmasını temin için, anaya¬sanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü başlığı altında, “Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kural¬larıdır” (1982, m.11/1) demek suretiyle, tanıdığı hak ve özgürlükleri korumakla görevli yargı kararlarının etkisiz kılınamayacağına işaret etmiştir. Yasa koyucu da ceza yasasında bu konu¬ya ilişkin düzenlemeler getirmiştir. Ceza yasasıyla getirilen düzenlemeler, mahkeme kararına uygun davranılmaması halinde, bu karara uymayanların mutlaka yaptırımla karşılaşmala¬rının sağlanması ve hukuk devleti ilkesine uygun davranılmasının teminini amaçla¬maktadır.

Anayasa koyucu, anayasal düzenin korunması amacıyla devlet  görevlileri için özel olarak yeminle ilgili düzenlemeler getirmiştir (Anayasa, m.81, 103). Bu yeminlerde, insan hakları ve hukuk devleti ilkesine bağlılığa yer verilmiştir. Bu düzenlemeler, hukuk devleti ilkesine uygun davranılması bakımından temel yasa ile ilgililere direktif vermektedir. Ana¬yasada, bir başka deyişle devlet görevlilerinin anayasal ilkelere bağlılıkları bakımından, mahkeme kararlarının dışında görevlilere vicdani sorumluluk da yüklenmiştir.

Anayasadaki düzenlemelerin kağıt üzerinde kalmamasını/bırakılmamasını sağlamak amacıyla mahkemeler güvence olarak düşünülmüş ve buralardan alınacak kararlara harfiyen uyulması öngörülmüştür. Kamu görevlilerinin yeminleri ile, anayasa ve yasalara bağlılık¬larının aranması, vatandaşlara adil işlem yapmaları içindir. Hukuksal olmayan işlemlere girişilmemesi ve girişilmiş ise cezai ve hukuki yaptırımının olmaması veya fiilen bu yap¬tırımların etkisiz kalması, hukukumuz bakımından getirdiğimiz güvence sistemlerinin işlemez kalmasını getirir ki, bunun uluslar arası mahkemelerde devletin sorumluluğunu gerektire¬ceğinde kuşku bulunmamaktadır.

II- YASALARDAKİ DÜZENLEMELER

A- İdari Yargılama Yasasındaki Düzenlemeler

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası’nın  27 nci maddesindeki düzenlemede idari işlemlerin aleyhine sonuç doğurabileceği kimseler yönünden işin aciliyeti gözetilerek yürütmeyi durdurma kararı verilebileceğine işaret edilmiştir. Buna göre, “Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler”(m.27/2).

İdari işlemlerdeki olası hukuka aykırılıklar dikkate alınarak, sadece yürütmeyi durdurma kararı alınmasıyla yetinilmeyip, yasama organı, bu tür işlemler bakımından verile¬cek kararlarda sürelerin de kısaltılmasını öngörmüştür. Buna göre, mahkemece, “Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir”(m.27/4) .

Yürütmeyi durdurma kararlarına karşı başvuru yolunu da düzenleyen yasa, bu kararlara karşı başvurularla aksine bir karar alınmadıkça bunların gereğinin yapılacağını ve bu kararların idare veya bir başka organ tarafından tartışmasız uygulanacağını amirdir .

Yasa koyucu hukuka aykırılığın yürütmeyi durdurma kararı ile ortaya konması halinde, “Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır”(m.27/7) demek suretiyle, sadece idare mahkemesinin kararına uyması gerekenlere değil, hukuka aykırı işlemler önüne getirildiğinde karar mahkemesine de direktif vererek bu tür işlerin acele işler olduğuna da işaret etmiştir.

Yasa koyucu idare mahkemesi kararları arasında ayrım yapmaksızın,  “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurul¬masına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur” dedikten sonra, idarenin hangi süre içerisinde işlem tesis etmesi gerektiğine de işaret ederek, “bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez”(m.28/1) demiştir.

Yasa koyucu idare mahkemesi kararları arasında ayrım yapmaksızın,  “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurul¬masına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur” dedikten sonra, idarenin hangi süre içerisinde işlem tesis etmesi gerektiğine de işaret ederek, “bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez”(m.28/1) demiştir.

Bu düzenleme gösteriyor ki, idarenin mahkeme kararı konusunda hiçbir takdir yetkisi olamaz. Bu aynı zamanda idarenin mahkeme kararını şeklen uygulayıp o’nu çeşitli biçimlerde etkisiz kılabilecek işleme girişme yetkisi de vermez. İdare, mahkeme kararına uymakla beraber, mahkemeden karar almış olan kimsenin mevzuata aykırı davranması halinde, o kimse hakkında halinde yeni bir işlem yapabilir. Ancak bu hiçbir zaman, memurun mahkemeden aldığı karar nedeniyle o’na karşı hukuka aykırı işlem yapılmasına olur vermez. Yasa koyucu, “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir”(m.28/2) demek suretiyle, idare mahkemesi kararlarının uygulanmasından kaçınılamayacağına işaret etmektedir. Aksi takdirde hukuk devleti ve yargı güvencesinden söz edilemezdi. Ancak bu düzenleme, mahkeme kararına uyulmayınca idare aleyhine tazminat davası açılmasıyla yetinileceği anlamına da gelmez. Bir başka deyişle idare için mahkeme kararına uyulmayıp, tazminatla kurtulmak gibi bir seçenek yoktur.

Yasa koyucu, mahkeme kararı doğrultusunda işlem yapılmamasını, sadece ilgili idari birim aleyhine tazminat davası açılmasıyla da yeterli görmemiştir. Yasadaki düzenlemeye göre, “Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilme¬mesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir”(m.28/4).

Yasa koyucu gerek idare ve gerekse hukuka aykırı işlem yapan memur aleyhine tazminat davası açılabileceği hususu ile de yetinmeyip, konuyla ilgili olarak ceza yasasında da yaptırım getirmiştir.

B- Türk Ceza Yasasındaki  Düzenlemeler

a)Yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Türk Ceza Yasası’nın 228 nci maddesindeki düzenlemeye göre,

“Devlet memurlarından her kim bir şahıs veya memur hakkında memuriyetine ait vazifeyi suiistimal ile kanun ve nizamın tayin ettiği ahvalden başka suretle keyfi bir muamele yapar veya yapılmasını emreder veya ettirirse altı aydan üç seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu muamelede hususi maksat veya siyasi saik veya sebep mevcut ise cezası üçte birden yarıya kadar artırılır.

Memuriyetinin icrasında lüzumsuz yere sert muamelelerle bir şahsın kanun hükmüne veya hükümetin emirlerine itaat etmemesine sebep olan memur dahi aynı ceza ile cezalan¬dırılır”.

Memuriyetinin icrasında lüzumsuz yere sert muamelelerle bir şahsın kanun hükmüne veya hükümetin emirlerine itaat etmemesine sebep olan memur dahi aynı ceza ile cezalan¬dırılır”.

b) 5237 sayılı Türk Ceza Yasasının 257 nci maddesindeki düzenlemeye göre ise,

“(1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yap¬makta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) İrtikap suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır”.

III- SOMUT OLAY

Sarıkaya İmam Hatip Lisesi Kız Bölümü Binasının Maltepe Dershaneleri adı altında .......Özel Eğitim Yayın Turizm ve Dış Ticaret Anonim Şirketi ile 8 yıl süreyle ortak kullanıma ilişkin olarak imzalanan 05.04.2005 tarihli protokolün onaylanmasına dair 13.04.2005 tarihli 928 sayılı MEB Din Öğretimi Genel Müdürlüğü işleminin Kayseri İdare Mahkemesinin 11.07.2006 günlü 2005/2121 Esas, 2006/1258 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, iptal kararının 31.07.2006 tarihinde Valilik kayıtlarına girdiği, kararın 01.08.2006 tarihinde İl Milli Eğitim Müdürlüğüne havale edildiği, İl Milli Eğitim Müdürlüğünce 06.09.2006 günlü, 402.99/13357 sayılı yazı ile mahkemenin iptal kararına konu işlemin MEB işlemi olduğundan iptal kararı üzerine yapılacak işlem konusunda Bakanlıktan bilgi istendiği ve MEB’ca 25.12.2006 günlü yazı ile mahkeme kararının gereğinin yapılmasının ve sonucundan bilgi verilmesinin istendiği, bu yazı üzerine tüm yazışmalara karşın 05.02.2007 tarihi itibariyle halen mahkeme kararının gereğinin yapılmadığından, sanık hakkında, Anayasanın 138 ve 2577 sayılı Yasanın 28. maddesi gereğince İdare Mahkemesi kararı doğrultusunda 30 gün içe¬risinde işlem yapılmaması nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Yasasının 257/1 ve 53. madde¬lerinden cezalandırılması istemiyle dava açılmıştır.

Yargılama sonucunda sanığın İdare Mahkemesi kararanın uygulanmamasından haberdar olmadığı; suç kastının bilme ve isteme unsurlarının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde gerçekleştiği kabul edilse dahi suçun oluşması için 257. maddede öngörülen kişilerin mağduriyetine veya kamunun ekonomik zararına neden olma yada kişilere haksız kazanç sağlama koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle beraatine(aklanmasına) kararı verilmiştir.

Yargılama sonucunda sanığın İdare Mahkemesi kararanın uygulanmamasından haberdar olmadığı; suç kastının bilme ve isteme unsurlarının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde gerçekleştiği kabul edilse dahi suçun oluşması için 257. maddede öngörülen kişilerin mağduriyetine veya kamunun ekonomik zararına neden olma yada kişilere haksız kazanç sağlama koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle beraatine(aklanmasına) kararı verilmiştir.

Kayseri İdari Mahkemesinin kararındaki bilgilere göre (2005/2121 Esas, 2006/1258 Karar), Sarıkaya Kaymakamlığı tarafından anılan binanın 2000 yılında derslik ihtiyacı olan Sarıkaya Lisesine tahsisi istenilmiş, ancak Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü tarafından İmam Hatip Liseleri Gelişim Modeli uygulamasından sonra boş fiziki kapasite olması halinde tekliflerin değerlendirileceği belirtilerek Kaymakamlığın isteminin reddedildiği, ancak bu yerin ihtiyaç olan Lise Dersliği olarak tahsisi yerine özel bir dershaneye 2005-2006 öğretim yılından itibaren 8 yıl süreyle işletilmek üzere protokolle devredildiği anlaşılmıştır.

İdare Mahkemesi, 11.07.2006 günlü bu kararında işlemin iptaline karar vermiştir.

Sanık Vali idare mahkemesi kararı doğrultusunda işlem yapmamış/yaptırmamıştır. Oysa sanık 5442 sayılı İl İdaresi Yasasının 4/1. maddesindeki düzenlemeye göre “İl genel idaresinin başı ve mercii validir. Bakanlıkların kuruluş kanunlarına göre illerde lüzumu kadar teşkilat bulunur. Bu teşkilatın her birinin başında bulunanlar il idare şube başkanlarıdır. Bunların emri altında çalışanlar ilin ikinci derecede memurlarıdır. Bu teşkilat valinin emri altındadır”. Aynı yasanın 9/c maddesini düzenlemeye göre vali, “Vali, kanun, tüzük, yönet¬melik ve Hükümet kararlarının neşir ve ilanını ve uygulanmasını sağlamak ve Bakanlıkların talimat ve emirlerini yürütmekle ödevlidir. Bu işlerin gerçekleştirilmesi için gereken bütün tedbirleri almıya yetkilidir”.

Aynı zamanda sanık konumu itibariyle davadan ve davanın safahatından haberdardır.

IV- DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Mahkeme kararının Valilik makamına kayden girmesi karşısında, makamın amiri olarak, açıkça hukuka aykırı olan bir idari işlemin iptali karşısında davalı idareyi temsilen böyle bir dava açıldığını bildiği/bilmesi gerektiği halde, sanık mahkeme kararının gereğini aylarca yapmayarak atılı suçu işlemiştir.

Görevi kötüye kullanmaya ilişkin diğer fiillerden farklı olan bu fiilde, suçta aranan zarar kavramı da gerçekleşmiştir. Çünkü devlete ait lise binasının dersliği yetersiz diye istenen binanın Kaymakamlığın resmen istemesine karşın Liseye Derslik olarak verilmeyip, özel sektöre ait bir dershaneye protokolle belli bir süreliğine verilmesi özel dershane menfaatine kamuya ait binanın işletilmesine olur verilmesi somut bir zarardır. Kaldı ki, bu yolla, ilçedeki bu dershaneye öğrenci kaydolmasının teşvik edilmiş olunması nedeniyle, özel sektöre ait diğer dershanelerin rekabet hakları ihlal edilmiştir. Tüm bunlar somut zararlardır.

Sanık, mahkeme kararı doğrultusunda yasanın öngördüğü süre içerisinde gereğini yapmamak/yaptırmamakla, söz konusu özel dershane lehine menfaat sağlanmasına vesile olmuştur.

Kaldı ki, mahkeme kararı doğrultusunda işlem yapılmaması ile TCY’nın 257. mad¬desinde aranan zarar kavramını diğer işlemlerden farklı değerlendirmek de gerekmektedir. Zira, idare mahkemesince verilen karar doğrultusunda işlem yapılması Anayasa (m.138) ve yasanın (2577, m.28) amir hükmüdür. Bundan maddi bir zarar doğduğu veya doğmadığı şeklinde bir değerlendirmede bulunularak, idare mahkeme kararı doğrultusunda işlem yapmak zorunluluğundan kurtulamaz. Çünkü idare mahkemesi bir idari işlemin yasaya aykırılığına karar vermekle, idarenin yaptığı bir işlemden kamusal veya özel kişilere ait zarar doğacağını da ortaya koymuş olmaktadır.

5237 sayılı TCY’nın 257 nci maddesinin gerekçesinde şu hususlara yer verilmiştir: “Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, gerçekleştirilen fiilin, kamu görevlisinin görevi alanına giren bir hususla ilgili olması gerekir. (…)

Bu nedenle, görevin gereklerine aykırı davranışın belli koşulları taşıması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçunun oluşturabileceği kabul edilmiştir. Buna göre, kamu görevinin gereklerine aykırı davranışın, kişilerin mağduriyetini sonuçlamış olması veya kamunun ekonomik bakımdan zararına neden olması ya da kişilere haksız bir kazanç sağlamış olması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir.

Görevin gereklerine aykırı davranışın, kişinin mağduriyetine neden olması gerekir. Bu mağduriyet, sadece ekonomik bakımdan uğranılan zararı ifade etmez. Mağduriyet kav¬ramı, zarar kavramından daha geniş bir anlama sahiptir. Örneğin kişi, tabi tutulduğu sınavda başarılı olmasına rağmen, başarısız gösterilmiş olabilir. Bir imar planı uygulamasında, belli bir parsel, sahibine duyulan husumet dolayısıyla, plan tekniğine aykırı olarak, yeşil alan olarak gösterilmiş olabilir. Kişinin, kamusal bir finans kaynağından yararlanması için gerekli şartları taşıdığı hâlde, yararlanması engellenmiş olabilir. Kişinin, belli bir sınai veya ticari faaliyetle ilgili olarak gerekli izin koşullarını taşıdığı hâlde, bu faaliyeti engellenmiş olabilir.

Görevin gereklerine aykırı davranış dolayısıyla, kamu açısından bir zarar meydana gelmiş olabilir. (…) Görevin gereklerine aykırı davranmak suretiyle kişilere haksız bir kazanç sağlanmış olabilir. (…)

Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, görevin gereklerine aykırı davranışın mutlaka icrai davranış olması gerekmemektedir. Görevin gereklerine aykırı davranışın, ihmalî bir hareket olması hâlinde de, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir. Görevi kötüye kullanma suçunun icrai veya ihmali davranışla işlenmesinin sadece ceza miktarı üzerinde bir etkisi olabilecektir”.

Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, görevin gereklerine aykırı davranışın mutlaka icrai davranış olması gerekmemektedir. Görevin gereklerine aykırı davranışın, ihmalî bir hareket olması hâlinde de, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir. Görevi kötüye kullanma suçunun icrai veya ihmali davranışla işlenmesinin sadece ceza miktarı üzerinde bir etkisi olabilecektir”.

Nitekim, usulsüz ihalede bulunulduğu iddiasıyla bir memur yargılaması sonucunda Yar¬gı¬tay 11.Ceza Dairesince verilen cezaya ilişkin temyizi inceleyen Yargıtay Ceza Genel Kuru¬lu, zarar kavramını şu şekilde değerlendirmiştir (2005/11.MD-119, 2006/15, 07.02.2006):

“ihale kurallarına uymak¬sızın şifahi talimatlarla yaptırılan işlere sonradan keşif özeti ve ihale onayı hazırlanması sonucu, işin ihale ile yaptırılmış olması halinde ihaleye girenlerce keşif bedeli üzerinden yapılacak eksiltmeden yoksun bırakılmak suretiyle, kamu zararına yol açıldığı şeklindeki gerekçe kamu zararının saptanamaması nedeniyle somut olayla örtüş¬memekte ise de, ihale kurallarına uyul¬maksızın şifahi talimatlarla yaptırılan işlerde, ihaleye girme olanağı bulunan kişiler bu olanaktan yoksun bırakılmak suretiyle, onların mağdu¬riyetine neden olunduğundan” hükmün onanmasına.

İdare mahkemeleri, idarenin işlemlerinin hukuka aykırı veya uygun olduğu konu¬sun¬da karar vermek ve idarenin hukuka uygun hareket etmesinin sağlanması için kurulmuş mah¬kemelerdir. Bu itibarla, hukuk devletinde idarenin hukuku uygun davranmasının sağlan¬ması kişisel veya kamusal zararların önlenmesinde bu mahkeme kararları önemli bir işleve sahiptir.

Bu mahkemelerin kararları doğrultusunda işlem yapılmasının sağlanması için de, ceza yasasında ilgili kamu görevlisi hakkında cezai yaptırım öngörülerek, idare mahkemesi kararlarıyla hukuka uygun davranılması amaçlanırken, ceza yasasına konan hükümde de, kamu görevlisinin (idarenin temsilcisinin) hukuka uygun işlemlerde bulunmasının sağlanması düşünülmüştür.

Bu mahkemelerin kararları doğrultusunda işlem yapılmasının sağlanması için de, ceza yasasında ilgili kamu görevlisi hakkında cezai yaptırım öngörülerek, idare mahkemesi kararlarıyla hukuka uygun davranılması amaçlanırken, ceza yasasına konan hükümde de, kamu görevlisinin (idarenin temsilcisinin) hukuka uygun işlemlerde bulunmasının sağlanması düşünülmüştür.

İdare mahkemesi kararları doğrultusunda işlem yapmayan kamu görevlisi kim ise, onun hakkında cezai yaptırım öngörüldüğüne göre, sorumluluğun idarenin üst kademesindeki görevlisine ait olduğu, onun da haberinin olmadığından beraatine karar verilmesi ve diğer (varsa) yetkili ve görevliler hakkında işlem yapılmaması, idare mahkemesi kararlarının etkin¬liğini bertaraf etme sonucunu doğurur. Buna engel olunması amacıyla 4483 sayılı Yasanın 10. maddesinde birlikte suç işleyenlerin üst görevli memurla birlikte yargılanması gerektiğine yer verilmiştir. Somut olayımızda, sanığın idare mahkemesi kararından haberi yok deniliyorsa, O’nun yerine görevli veya bu kararın gereğini yerine getirmekten sorumlu olan kamu görev¬lisi hakkında gerekli işlem yapılması sağlanmalıydı. Bunun yapılmaması halinde, her olayda işlem mahkeme kararı doğrultusunda işlem yapmayan amirler hakkında hiçbir işlem yapıla¬mayacağı gibi, haberdar olunan suçla ilgili olarak suç duyurusunda bulunulup varsa asıl sorumlu hakkında da dava açmasının sağlanması gerekirken bu yapılamayınca/yapılamayınca idare mahkemesi kararının gereği idare tarafından yapılmamış ve Anayasa(m.138) ile Yasa (2577, m.28) ihlal edilmiş olur. Oysa Anayasa ve Yasaya bu hükümler, Anayasanın değişti¬rilemez hükümleri(m.2 ve 4) arasında yer alan  hukuk devleti ilkesinin korunması, gerçekliğe kavuşturulması için konmuştur.

Tüm bunların yapılması suretiyle, idare mahkemesi kararının yasada öngörülen süre içerisinde gereğinin yapılmaması sonuçta kimseye ceza verilmemesi ve dolayısıyla idare mahkemesi kararına uyulmasa da olur şeklide bir kanaat oluşmasına sebebiyet vermektedir.

Mahkeme kararları hak arama özgürlüğünün en büyük güvencesidir. Uygulanma¬yacak mahkeme kararının alınmasına gerek olmadığı açıktır. Mahkeme kararlarına uyulması zorunluluğu sadece ülkemizde değil, tüm çağdaş demokratik hukuk devletlerinde mevcuttur. Tarafı olduğumuz Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46 ncı maddesindeki düzenlemeye göre, üye ülkeler Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi(AİHM) kararlarına uymayı taahhüt etmişlerdir. Nitekim taraf ülkelerin iç hukuklarında AİHM kararlarının iç hukukta gereğinin yapılması amacıyla çeşitli düzenlemeler getirdikleri anlaşılmaktadır. Ülkemiz de Anayasanın 90 ncı maddesindeki düzenleme gereğince Sözleşmelerin temel haklar bakımından yasalara üstün olduğu benimsenmiştir. Ayrıca adli, idari ve askeri yargı düzenimizde AİHM kararları yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabul edilmiştir .

AİHM bir kararında , esasen iç hukuktaki işlemlerin Sözleşme ve eki protokollere uygunluğunu denetlemekle görevli olmasına karşın, iç hukuklardaki düzenlemelerin de ken¬dileri bakımından önemli olduğunu belirtirken, AİHM “yerel hukukun ihlal edilen hükmünün niteliği ve kapsamını göz ardı edemez” demiştir. Bu karar, iç hukuktaki düzenlemelere uygun davranılmasına işaret etmektedir. İç hukukumuzda mahkeme kararlarına uyulacağını kabul ettiğimiz halde, bu kararların etkisiz kılınmasını sağlayan mekanizmanın olmaması Sözleşme mahkemesi tarafından ihlal olarak kabul edilmektedir.

Tüm bu nedenlerle, Anayasada, güvence altına alınmış hakların korunması için yargı yolunun kabul edildiği ve yargı kararlarının bağlayıcılığına yer verilmesine karşın, idare mahkemesi kararının gereğini yapmaması nedeniyle sanığın 5237 sayılı TCY’nın 257/1. maddesi gereğince cezalandırılması gerektiği görüşüyle” hükmün bozulması yönünde karşı oy kullanmıştır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 05.02.2009 gün ve 8-2 sayılı kararının ONANMASINA,

2- Dosyanın Yargıtay 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.10.2009 günü yapılan müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.