muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/16588, Karar No: 2014/1054, Tarih: 21.01.2014

**6. Ceza Dairesi         2011/16588 E.  ,  2014/1054 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2008/263626

MAHKEMESİ : Mardin 1. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 19/06/2008

NUMARASI : 2005/130 (E) ve 2008/137 (K)

SUÇ : Yağma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Belli bir olay ile ilgili suç işlediği izlenimini veren ve hakkında herhangi bir araştırma yapılan kişi, şüpheli statüsüne girer. Şüpheli muhakeme hak ve yetkilerine sahiptir.

Yargılanacak her uyuşmazlıkta; şüphelilik, uyuşmazlığın somut olması ve uyuşmazlığın çözümü şeklinde özellikler vardır. O halde önce olay öğrenilmelidir. Yani sübut konusunda bir hükme varılır. Sübut (veya ispat) meselesi maddi mesele olup, bu konu geçmişteki olayı zihnimizde yeniden yaratmak, yani nasıl meydana geldiğini belirlemektir. Olay belirlendikten sonra, olaya uygulanacak hukuki norm ve bunun olayın tipine uygun olup olmadığı konusunda sonuç çıkarılır. Maddi durumun tespiti, hukuki durumun tespitidir.

Hakim bu güne dayanarak dünü öğrenir. Dün hakkındaki şüphesini deliller sayesinde yener. Şüphenin yenilmesi yerini belirliliğe terk eder.

Delillerin gösterdiği objektif bakımından bir (ihtimal) dir. Buna rağmen ihtimal belli bir dereceye gelince kanaat (kanı) olacaktır. Şüphe yerini kanaate bıraktığında ispatta aranan belirlilik ortaya çıkar. Her olayda lehe ve aleyhe deliller vardır.

Kanaati meydana getiren delillerin tek tek değerlendirilişi kadar hep birlikte değerlendirilmesi de mümkündür. Deliller bütünlük teşkil ediyorsa, bir bütünün birbiri ile uyuşan ve birbirini tamamlayan parçaları ise, bu hakiki delildir. İspat konusu, gerçeğin bir parçası olan olay hakkında hüküm vermektir.

Gerçekten Hakim geçmişte ne olduğunu ve nasıl olduğunu bilmeye mecburdur. elindeki imkan, bu gündür.

Bu günden maksat da, varlığını duygularımızla öğrendiğimiz şeylerdir. İşte “delil” budur.

CMK.217/2.maddesi gereğince sanığa yüklenen suçun hukuka uygun olarak elde edilmiş, her türlü delille isbatı mümkümdür. Mantığa, bilimsel verilere, fizik kurallarına, herkesce bilinen somut duruma, hayatın olağan akışı içinde gündelik yaşamda edinilen karine niteliğindeki bilgilere aykırı olması ya da tanığın gerçeği söylemediğinin ortaya çıkması gibi reddi için haklı makul ve kabul edilebilir hukuki gerekçeler gösterilmesi zorunludur.

CMK.217/2.maddesi gereğince sanığa yüklenen suçun hukuka uygun olarak elde edilmiş, her türlü delille isbatı mümkümdür. Mantığa, bilimsel verilere, fizik kurallarına, herkesce bilinen somut duruma, hayatın olağan akışı içinde gündelik yaşamda edinilen karine niteliğindeki bilgilere aykırı olması ya da tanığın gerçeği söylemediğinin ortaya çıkması gibi reddi için haklı makul ve kabul edilebilir hukuki gerekçeler gösterilmesi zorunludur.

Delillerin bu günün akılcı anlayışına göre, Hakimin kanaati, ispat edilmesi istenen olayların tahlil ve tetkiki ile lehe ve aleyhe bütün şartları tenkit ve değerlendirmesinin mahsulü olacaktır. İspat edilmesi gereken şüpheli olandır. Delil maddi veriler olduğu gibi delillerden biri de tanıktır. Bütün ispat araçları delildir. Tanık taraflardan olmayan, fakat olay hakkında görgü ve bilgisi olmuş bir kişinin, o olay hakkında beş duyusu ile edindiği sübut konusunda karar verecek mahkeme ve/veya Hakim huzurundaki sözlü beyanıdır. Sanık dışında herkesin bu konumda ele alınabileceği dikkate alınarak, değerlendirme yapılacaktır. Soyut olarak delil eşit değerdedir. Suç konusu ve/veya aleti olayın bir parçası iken, tanık kişinin beyanı ise olayı yansıtan bir delil olup, olay yerinde kalan her türlü iz ve eserde belirti delil olup olayı temsil eden dolaylı delildir. Asıl olan bu delilin güvenirliğidir.

Hal böyle olunca soruşturma ve kovuşturmada toplanmış bulunan tüm deliller tartışılıp, bunun sonucu fiilin faili olduğu saptanan sanık mahkum edileceği muhakkaktır. Bu genel ilkeler ışığında;

Somut olaya gelince;

Hal böyle olunca soruşturma ve kovuşturmada toplanmış bulunan tüm deliller tartışılıp, bunun sonucu fiilin faili olduğu saptanan sanık mahkum edileceği muhakkaktır. Bu genel ilkeler ışığında;

Somut olaya gelince;

Olay tarihinden yaklaşık 1,5-2 ay önce 1 yıllığına 20.000 TL'ye tanık Bekir Kavak'tan kiralamış olduğu adı geçen tanık ile sanıkların aileleri ve hazine arasında mülkiyet ihtilafı nedeniyle dava konusu olan Mardin ili Savur ilçesi Kocahöyük köyü Seğirhan mezrasındaki .. ada .. no'lu parseldeki yaklaşık 1750 dönümlük araziyi yaklaşık 15 gündür sürmekte olan katılanın, olay günü olan 05.11.2004 günü sabahleyin saat 10:00-11:00 sıralarında amcasının oğlu olan F.. Ö.. ile kardeşi olan A.. Ö.. yaklaşık 700-1000 m uzakta araç yanında beklediği ve kendisi de traktörüyle tarlayı sürdüğü esnada ele geçirilemeyen silahlar da taşıyan sanıkların kimliği tespit edilemeyen 10-15 kişilik bir grup içinde yaya olarak yanına geldikleri, sanıklardan M.. S..'ün “Sen kimden izin aldın da bu tarlayı sürüyorsun” dediği, tanık B..'den kiraladığını söylemesi üzerine “Seninde Bekir'inde anasını avradını sinkaf ederim” şeklinde sövdüğü, ardından sanıklar M.. S.., Ş.. S.. ve R.. Ö.. tarafından zorla traktörden indirildiği, sanıklardan M.. S..'ün elindeki tüfeğin dipçiği ile kafasına vurduğu, aldığı darbenin etkisiyle yere düşünce diğer sanıklardan göremediği bir kısmının da kendisini tekmelediği, bu sırada üzerini arayan sanık M.. S..'ün... plakalı olay yerindeki traktörünün anahtarını aldığı, aldığı darbelerin etkisiyle üzerinden yere düşen içinde ... no'lu hattı takılı olan Nokia ...model cep telefonununda göremediği bir sanık tarafından kılıfıyla birlikte alındığı, daha sonra sanıklardan M.. S..'ün zorla aldığı anahtarı ile çalıştırıp sürmeye başladığı traktörüne 2-3 sanığında bindiği, diğer sanıklarında arkasından koşarak traktörünü götürdükleri, olay anında uzaktan dövüldüğünü görüp yardıma gelmeye çalışan tanıklar Fesih ve Ali'nin üzerine doğru bir kısım sanıklarca ateş edilerek engellendiği, sanıkların gitmesine müteakip yanına gelen tanıklardan Ali tarafından Bismil Devlet Hastanesine götürüldüğü iddiası ile 05.11.2004 tarih 21:15 saatli kolluk tutanak içeriğine göre olay günü şikayetçi olduğu, aşamalarda alınan ifadelerinde şikayetini devam ettirdiği,

05.11.2004 tarih ve 15:20 saatli adli raporuna göre, katılanın 10 gün iş ve güç kaybı gerektirecek derecede (başında sağ parietalde 5 cm'lik ve occibitalde 2 cm'lik cilt kesisi, göğüste sağ arkus kostada 7 cm'lik ekimoz, her iki dirsekte 1'er cm'lik cilt kesileri şeklinde tarif edilen) yaralandığının tespit edildiği,

05.11.2004 tarihli olay yeri tespit tutanağı içeriğine göre, olay yerinde mağdura ait 10x5 ebadında kan izi ile tarlanın güneyine doğru ilerleyen traktör izlerinin ve 1 adet 12 kalibrelik kısa süre önce atıldığı anlaşılan boş av tüfeği fişeğinin bulunduğu,

05.11.2004 tarihli olay yeri tespit tutanağı içeriğine göre, olay yerinde mağdura ait 10x5 ebadında kan izi ile tarlanın güneyine doğru ilerleyen traktör izlerinin ve 1 adet 12 kalibrelik kısa süre önce atıldığı anlaşılan boş av tüfeği fişeğinin bulunduğu,

06.11.2004 tutanak içeriğine göre, saat 10:15'te yapılan ihbar üzerine sanıklarca yağmalandığı iddia edilen traktörün olay yeri dışında başka bir köyün sınırları içinde dere kenarında terk edilmiş halde bulunduğu,

08.11.2004 tarihli yüzleştirme tutanağı içeriğine göre katılanın olay yerinde bulunan sanıkları teşhis ettiği,

Tanıklar Fesih ve A..'nin aşamalarda alınan ifadelerinde özetle, bir kısmının elinde silahta bulunan kalabalık bir grubun yaya olarak katılanın tarlayı sürdüğü yere gelip katılanı dövdüğünü, aralarında yaklaşık 800-1200 m mesafe bulunduğu için sanıkların yüzünü göremediklerini, yardım için katılanın bulunduğu yere gitmeye çalışınca üzerlerine ateş açıldığını, korkup yardım edemediklerini, katılanı dövenlerin traktörünü de alıp olay yerinden gitmeleri üzerine katılanı alıp hastaneye götürdüklerini belirttikleri,

Katılandan yağmalandığı iddia edilen cep telefonuna ilişkin getirtilen görüşme kayıtlarına göre, 05.11.2004 günü saat 13:27'de yani olayın hemen ardından H.. S.. adına kayıtlı .... no'lu hat ile kullanıldığının tespit edildiği, H.. S..'ın 23.02.2005 ve 14.03.2005 günlü kolluk ve Cumhuriyet Savcılığı ifadelerinde; söz konusu ... no'lu hattın kendisine ait olduğunu bir yıldır kullandığını, katılanı tanımadığını, yağma olayına karışmadığını, suça konu telefonu kullanmadığını, annesinin dayıları olması nedeniyle sanıklarla arasında akrabalık bulunduğunu, olay günü sanıkların ikamet ettiği köye ablasını ziyaret için gittiğini, köy kahvehanesine de uğrayıp eniştesini ziyaret ettiğini beyan ettiği, aynı görüşme kayıtlarına göre H..'tan sonra suça konu telefonun yine sanıkların akrabaları olan L.. A.., M.. Ş.. Ö.. ve M.. Ö.. adına kayıtlı hatlar ile kullanıldığının tespiti ile bu şahıslarında alınan ifadelerinde suça konu telefonu kullanmadıklarını savundukları, sanıklar H.. S.., L.. A.., M.. Ş.. Ö.. ve M... Ö.. hakkında cürüm eşyasını kullanmak suçundan açılan soruşturmanın tefrik kararı ile Savur Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2005/108 soruşturma sırasına kayıt edildiği,

Sanık Hacı Söğüt'ün ise aşamalarda ve sağır ve dilsiz olan sanık Nimet' in ise mahkeme huzurunda alınan savunmalarında, suçlamayı kabul etmedikleri, olay anında bulundukları yerle ilgili beyanlarının olmadığı,

Sanık Ş.. S..'ün aşamalarda alınan savunmasında, olay günü Şenocak Köyünden M.. D..'in evinde bulunduğunu beyan ettiği; tanık M.. D..'in ise alınan ifadesinde, sanık Şakir'in olay günü öğle namazından sonra saat 14:30'da sularında evine geldiğini saat 15:30'da evinden ayrıldığını belirttiği,

Sanık Ş.. S..'ün aşamalarda alınan savunmasında, olay günü Şenocak Köyünden M.. D..'in evinde bulunduğunu beyan ettiği; tanık M.. D..'in ise alınan ifadesinde, sanık Şakir'in olay günü öğle namazından sonra saat 14:30'da sularında evine geldiğini saat 15:30'da evinden ayrıldığını belirttiği,

Sanık M.. S..'ün aşamalarda alınan savunmasında, olay günü sabah saat 08:00' de Şenocak köyünden minübüsle Diyarbakır Dağkapı semtindeki doktor M.. S.. E..'ya ait özel muayenehaneye tedavi ve kontrol amacıyla gittiğini, saat 12:30'da buradan ayrılıp, Diyarbakır'daki akrabası F.. I..'ın evine gidip orada 2 gün kaldığını beyan ettiği; tanık doktor M.. S.. E.. alınan ifadesinde, sanık M.. E..'in hastası olduğunu, olay günü özel muayenehanesine gelip gelmediğini hatırlamadığını, buna ilişkin kayıt tutmadıklarını belirttiği; tanık F.. I.. ise alınan ifadesinde, sanık M... E..'in olay günü saat 14:30 sularında evine geldiğini ve yanında kaldığını belirttiği,

Sanık A.. Ö..'in aşamalarda alınan savunmasında, olay günü sabah saat 08:30 sularında yaya olarak yürüyerek Ç.. köyünden M.. Ö..'in yanına gittiğini, olay günü ve gecesinde onun evinde kaldığını belirttiği; adı geçen M.. Ö..'in dinlenilmediği,

Sanık R.. Ö..'in aşamalarda alınan savunmasında, olay günü sabahleyin Diyarbakır'a gittiğini, Hacla ilgili resmi işlemler yaptığını, aynı gün akşamı da Bismil ilçesine gidip tanımadığı bir kişinin evinde kaldığını, ertesi gün yine tanımadığı bir kişiden kiraladığı traktör ile satın aldığı gübreyi Şenocak köyüne getirdiğini belirttiği; dosya arasında sanık R..'ın olay günü Diyarbakır'da Hac işlemlerini yaptırdığına dair resmi bir belge ya da kayıt bulunmadığı dikkate alındığında;

Yukarıda genel ilkelerle açıklandığı üzere;

İddia, savunma ile olaya ilişkin her bir delil ayrı ayrı ele alınıp, değerlendirilip, birini diğerine üstün kılan nedenler karar yerinde denetime olanak verecek şekilde gösterilip tartışılmadan yerinde ve yeterli olmayan gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan M.. Ö..'ün temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 21.01.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6778, Karar No: 2021/1035, Tarih: 08.02.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/6778 E.  ,  2021/1035 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki enerji nakil hattı nedeniyle kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmaz üzerindeki hattın sökülerek iptal edilmesi nedeniyle taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkının terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı davalı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesinin 5. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı ile birlikte ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/15 E. - 2018/116 K. sayılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, enerji nakil hattı nedeniyle kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmaz üzerindeki hattın sökülerek iptal edilmesi nedeniyle taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkının terkini istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin verilen karara karşı davalı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince HMK’nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiş olup; hüküm, davalı idare vekilince süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Davalı idarenin dava konusu taşınmazlar üzerindeki enerji nakil hatlarının fiili olarak ortadan kalkması sonucu davacının ise irtifak hakkının terkinini istediği anlaşılmakla, mahkemece, belirlenen bedelin ödendiği tarihteki alım gücü de dikkate alındığında Kamulaştırma Kanununun 10/8.maddesine göre adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 08/02/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16908, Karar No: 2015/24406, Tarih: 17.12.2015

**2. Hukuk Dairesi         2015/16908 E.  ,  2015/24406 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Yargılamanın Yenilenmesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması Anayasa hükmüdür (TCA md. 141/3). Mahkemenin, tarafların açıklamalarını dikkate alarak değerlendirmesi ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesi hukuki dinlenilme hakkının da (HMK md.27) gereğidir. Yargı organları her iki tarafın iddia ve savunmaları ile delillerini değerlendirip, sabit görülen maddi vakıaları ve bunlardan çıkardıkları sonuç ve hukuki sebepleri gerekçelerine yansıtmalıdırlar. Somut olaya gelince; mahkeme gerekçeli kararında davanın neden kabul edilmediğine ilişkin hiçbir gerekçe belirtmemiş, bu husus gerekçede tartışılmamıştır. Bu haliyle karar gerekçeden yoksun olup Hukuk Muhakemeleri Kanununun 294/1-c maddesindeki unsurları içermediğinden münhasıran hükmün bu yönden bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.17.12.2015(Prş.)
Yargıtay — Esas No: 2022/21074, Karar No: 2024/20026, Tarih: 26.12.2024

**3. Ceza Dairesi         2022/21074 E.  ,  2024/20026 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2019/1343 E., 2020/1182 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Isparta 2. Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2018/156 E., 2019/145 K.

SUÇ : Örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme

HÜKÜM : TCK’nın 314/3 ve 220/7-1. cümlesi delaletiyle TCK’nın 314/2, 220/7- 2. cümlesi, 3713 sayılı Kanun’un 5/1, TCK’nın 62, 53 ve 63. maddeleri uyarınca İlk Derece Mahkemesince verilen mahkûmiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1. Örgütün hiyerarşik yapısına dahil olduğuna dair herhangi bir bağlantı tespit edilemeyen sanığın, dosya kapsamına yansıyan eylemleri de göz önünde bulundurulduğunda; aşamalardaki savunmalarının aksine, terör örgütüne yardım etmek kastı ile hareket ettiğine dair kesin ve inandırıcı delil bulunmaması karşısında, mevcut şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden atılı suçtan sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkûmiyetine karar verilmesi,

2. Kabul ve uygulamaya göre de; silahlı terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan hüküm kurulan sanık hakkında suç tarihinin yardım niteliğindeki en son eylem tarihi yerine gerekçeli karar başlıklarında "04.07.2017" olarak yazılması,

Kanuna aykırı, sanık ve sanık müdafilerinin temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan belirtilen sebepten dolayı hükmün 5271 sayılı CMK’nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304. maddesi uyarınca Isparta 2. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3177, Karar No: 2022/4565, Tarih: 05.10.2022

**6. Hukuk Dairesi         2022/3177 E.  ,  2022/4565 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

- K A R A R -

Davacı vekilince açılan, asıl ve birleşen davada sözleşmenin iptali davası sonucunda mahkemece asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, verilen kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizce 2021/2630 Esas, 2022/956 Karar sayılı ilamı ile yerel mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Bu kez Dairemiz kararına karşı davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve T. ... Bankası A.Ş. vekillerince karar düzeltme talebinde bulunulmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre HUMK’nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE, davalı ... A.Ş. harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

fazla yatırılan karar düzeltme harcının istek halinde davalılar ..., ... ve ...'a iadesine, alınması gereken karar düzeltme harçları peşin olarak yatırıldığından davalılar ... ve ...'dan yeniden harç alınmasına yer olmadığına, takdiren 660,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenlerden alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine, 05.10.2022 gününde oy çokluğuyla karar verildi.

- MUHALEFET ŞERHİ -

Hukuk sistemimizde taşınmaz mülkiyeti edinmek ancak tapu sicili ile mümkündür. Tapu sicili herkese açıktır. İlgili herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfa ve belgelerin kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini tapu memurundan isteyebilir. Tapu kütüğüne yapılmış her tescil, bir ayni hakkı karşılar. Geçerli bir tescil, sicil dışı meydana gelen bir değişiklik sonucu sonradan yolsuz tescil haline gelebilir. Bu durumda bile iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından, tescilin olumlu hükmü uygulanır. Yani, iyi niyetli üçüncü kişilerin böyle bir tescile güvenerek kazandıkları ayni haklar korunur.(...m.1023)

Üçüncü kişinin yolsuz kayda dayanarak ayni hak kazanımının korunabilmesi için tescilin yolsuzluğunu bilmemesi veya bilebilecek durumda olmaması gerekir. Bu bağlamda, üçüncü kişilerin Medeni Kanun’un 3. maddesi çerçevesinde iyiniyetli olması esastır. Buna göre, kendisinden beklenen özeni göstermeyen, tescilin yolsuz olduğunu bilen veya bilebilecek durumda olan üçüncü kişiler iyi niyet iddiasında bulunamazlar. Burada aranan iyi niyet, tescil isteminin yevmiye defterine kaydı esnasında mevcut olmalıdır. Ancak, kütükteki tescilin belgelerle çeliştiğini bilmesine ya da şüphelenmesine rağmen bunu incelemekten veya gerekli özeni göstermekten kaçınır ise, iyiniyet iddiasında bulunamaz. Üçüncü kişinin iyiniyetli olmadığını ispat etme yükü, iddia eden tarafa aittir. Ancak iyiniyetin olmadığını kanıtlamak zor olduğundan bunu iddia eden bazı fiili karinelerden yararlanabilir. Örneğin, ayni hak kazanan kişiyle yakın bir ilişkinin bulunması, malın kısa sürede el değiştirmesi veya düşük bir bedelle el değiştirmesi durumlarında iyiniyet iddiasında bulunulamayacağı karine olarak kabul edilebilir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, bünyesinde gayrimenkul satış vaadi ve eser sözleşmesini barındıran bir sözleşmedir. Bu sözleşmede arsa sahibi, sözleşmeye uygun koşullarda arsasını yükleniciye teslim etmek; yüklenici kendisine karşı edimini yerine getirdiğinde ise yükleniciye bırakılan bağımsız bölümlerin tapusunu ona devretmek ile yükümlüdür. Sözleşmenin diğer tarafı olan yüklenicinin edim borcu ise sözleşmede kararlaştırılan koşullarda binayı yapıp arsa sahibine teslim etmektir. Aynı zamanda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ani edimli bir sözleşmedir. Ani edimli sözleşmenin kural olarak geriye etkili feshi ve tasfiyesi mümkündür. Geriye etkili fesihte sözleşmenin tarafları verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilirler. Uygulamada arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldıktan sonra yüklenici henüz edimlerini yerine getirmeden; arsa sahibi, arsa veya kat irtifak tapularını veya bir kısmını yüklenici adına tescil ettirmekte ve yüklenici finans ihtiyacını karşılamak için devredilen bağımsız bölüm veya arsa hisselerini üçüncü kişilere satmaktadır. Arsa payı veya bağımsız bölümlerin satılmasından sonra yüklenici edimlerini yerine getirmediği için sözleşmenin geriye etkili feshedildiği bir realitedir.

Yukarıda izah edildiği gibi, yükleniciden arsa hissesi veya bağımsız bölüm satın alan iyi niyetli üçüncü kişinin TMK nın 1023. maddesine istinaden "tapuya güven ilkesi" gereğince iktisabının korunması gerekir. Bu ilkeden ancak üçüncü kişinin taşınmazı satın alırken yahut ipotek tesis ederken kötü niyetli olduğunun ispatlanması halinde vazgeçilebilir. Yüklenici adına yapılan tescil işlemini her halde "yolsuz tescil" kabul etmek, toplumda onarılmaz zararlara sebep olmakta ve adalet duygusuna zarar vermektedir.