muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/855, Karar No: 2015/356, Tarih: 03.11.2015

“1982 Anayasasının 129. maddesinin son fıkrasındaki, 'memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği İdarî merciin iznine bağlıdır' şeklindeki düzenlemeye esas olarak çıkanlar 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun genel gerekçesinde, 'Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre bir suç işlendiğinde önce Cumhuriyet savcısı tarafından hazırlık, soruşturması yapılır. Bu aşamadan sonra mahkeme önünde yapılan son soruşturmaya geçilir. Suçun ortaya çıkmasından hükmün kesinleşmesine kadar, sanık hakkında yapılacak bütün işlemlerin adlî makamların görev ve yetkisi içinde bulunması genel kuraldır. Ancak etkili, verimli, süratli ve saygın bir kamu yönetimi de toplumun vazgeçemeyeceği bir olgudur. Kamu yönetiminin hizmet görürken bunu memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yapacağı tabiidir. Bu noktada, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevleri kamusal yetki ve usuller kullanmak suretiyle ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin bu görevleri sebebiyle işledikleri suçlar nedeniyle doğrudan doğruya ceza kovuşturmasına tâbi tutulmaları, kamu hizmetinin işleyişinde aksamalara ve kamu otoritesinin saygınlığının zedelenmesine yol açabilir. Bu sakıncaları gidermek, memurlar ve diğer kamu görevlilerini asılsız isnat ve iftiralar karşısında korumak için bunların görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında adlî makamların kovuşturma yapmasından önce idarenin bir inceleme yapmasını ve bu incelemenin sonucuna göre olayın yetkili ve görevli adlî mercie intikal ettirilmesini öngören sistemler geliştirilmiştir. Nitekim Anayasamızın 129 uncu maddesinin son fıkrasında da 'Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği İdarî merciin iznine bağlıdır' hükmüne yer verilmek suretiyle sözü edilen sistem, Anayasal güvence altına alınmıştır.' şeklinde söz konusu Kanunun getiriliş amacının açıklandığı, anılan Kanunun, 2. maddesinde 'Bu Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır.' denildikten sonra: anılan Kanun’un 3. maddesinin h fıkrasında, Büyükşehir belediye başkanları hakkında, soruşturma izni verme yetkisinin İçişleri Bakanına ait olduğunun belirtildiği, yine anılan maddenin son cümlesinde ise, 'Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.' şeklinde düzenleme bulunduğu, somut olayda Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı olan ... ile anılan Belediyede Genel Sekreter olan ..

.' denildikten sonra: anılan Kanun’un 3. maddesinin h fıkrasında, Büyükşehir belediye başkanları hakkında, soruşturma izni verme yetkisinin İçişleri Bakanına ait olduğunun belirtildiği, yine anılan maddenin son cümlesinde ise, 'Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.' şeklinde düzenleme bulunduğu, somut olayda Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı olan ... ile anılan Belediyede Genel Sekreter olan ...'nın üzerlerine atılı eylemlerin mahkemede suç niteliğinin değişmesi ile zincirleme görevi kötüye kullanma suçu kapsamında olduğunun değerlendirilmesi nedeniyle durma kararı verildiği, yukarıda anılan Kanunun 2, 3-h ve 3-son maddeleri gereğince sanıklar hakkında yargılamaya devam olunabilmesi için İçişleri Bakanından soruşturma izni alınması gerektiği cihetle itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediği" görüşüyle kanun yararına bozma kanun yoluna başvurulmuştur.

Yargıtay ... Ceza Dairesince ... gün ve ... sayı ile;

“Dairemizce de benimsenen YCGK’nın 21/09/1999, 208/205 sayılı, 11/06/1996 tarih, 129/137 sayılı, 02/05/1994 tarih 102/130 sayılı içtihatlarına göre kamu görevlilerinin özel soruşturma yöntemine tabi tutulmalarının amacının haklarında gereksiz yere dava açılmasını önlemek, kamu görevinin aksamadan yürütülmesini sağlamak olduğu, izin alınmadan soruşturulacak bir suçtan iddianame ile dava açılması ve kovuşturma aşamasına geçilmiş olması halinde, yeniden soruşturma aşamasına dönülmesi düşünülemeyeceği gibi, suçun niteliğini belirleme yetkisinin soruşturma ve iddianame tanzimi sırasında C.savcısına tanınan haklardan olduğu, somut olayda da sanıkların eylemlerinin rüşvet almak ve irtikap suçlarını oluşturduğu iddiasıyla 3628 sayılı Yasa uyarınca yapılan soruşturma sonunda açılan kamu davasında suç niteliğinin değişip, eylemlerinin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu kanısına ulaşılsa dahi, 4483 sayılı Yasaya göre soruşturma izni alınmasına gerek bulunmayıp, iddianameyle dava açılması nedeniyle yargılamaya devam edilmesi gerektiği, esasen ceza davasının konusunun iddianamede belirtilen maddi vakıalarla sınırlı olduğu, mahkemenin iddianamede yazılı hukuki nitelendirme ile bağlı bulunmadığı, değişen suç vasfına göre ek savunma hakkı vermek suretiyle hüküm kurabileceği ve bu gerekçelere dayalı olarak itirazın kabulüne dair verilen .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve ... değişik iş sayılı kararında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla kanun yararına bozma talebinin CMK'nın 309. maddesi uyarınca reddine” karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise ... gün ve ... sayı ile;

“Kovuşturma aşaması başladıktan sonra eylemin, 4483 sayılı Kanun gereğince soruşturma izni alınmasını gerektirdiği anlaşılsa bile artık soruşturma evresine dönülmeyeceğine dair bir kabul, kamu görevlileri için, görevleri sebebiyle işledikleri suçlar açısından özel soruşturma usulünü benimsemiş olan yasa koyucunun iradesine ve Anayasa ile güvence altına alınmış bulunan izin sistemine aykırı olacaktır. Uygulamada da, benzer olaylarda, başlangıçta yapılan farklı suç nitelendirmelerinden dolayı kimi kamu görevlisinin yasanın sağladığı korumadan yararlandığı kiminin ise yararlanamadığı olaylarla karşılaşmak mümkündür. Kovuşturma evresi başladıktan sonra suç vasfının değiştiğinden bahisle soruşturma aşamasına dönülüp, soruşturma izni alınmasına gerek bulunmadığına, ek savunma hakkı verilmesi suretiyle yargılamaya devam edilmesi gerektiğine ilişkin bir kabul halinde uygulama farklılıklarının eşitsizliğe ve adalet duygusunun zedelenmesine neden olacağı da aşikârdır. Bu nedenle, itiraz merciinin, yerinde bulunan durma kararına yönelik itiraz isteminin reddine karar vermesi yerine yazılı şekilde itirazın kabulüne ve sanıklar hakkındaki durma kararının kaldırılmasına karar vermesinin hukuka aykırı olduğu” görüşüyle itiraz kanun yoluna müracaat etmiştir.

CMK'nun 308/1. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay ... Ceza Dairesince, ... gün ve ... sayı ile itiraz nedeninin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçe ile karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daireyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; 3628 sayılı Kanun kapsamında rüşvet ve irtikap suçlarından açılan kamu davasında, eylemin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturabileceği kanısına ulaşılması halinde, kamu görevlisi olan sanıklar hakkında 4483 sayılı Kanun gereğince soruşturma izni alınmasının gerekip gerekmediğinin belirlenmesine ilişkinse de, Yargıtay İç Yönetmeliğinin 27. maddesi uyarınca öncelikle, soruşturma izni alınması amacıyla verilen durma ara kararına yapılan itirazın kabulü kararının kanun yararına bozma yoluna konu edilip edilemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.

1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda “yazılı emir ile bozma” olarak adlandırılan, öğreti ve uygulamada ise “olağanüstü temyiz” denilen “kanun yararına bozma” 5271 sayılı CMK'nun 309 ve 310. maddelerinde olağanüstü kanun yolu olarak hüküm altına alınmıştır.

5271 sayılı CMK'nun 309. maddesi uyarınca hâkim veya mahkeme tarafından verilip, istinaf ya da temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümlerde, maddî hukuka veya muhakeme hukukuna ilişkin hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtay'ca bozulması istemini, kanuni nedenlerini açıklayarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirecektir. Bunun üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da hükmün veya kararın bozulması istemini içeren yazısına bu nedenleri aynen yazarak Yargıtay ilgili ceza dairesine verecek, ileri sürülen nedenlerin Yargıtay’ca yerinde görülmesi halinde karar veya hüküm kanun yararına bozulacak, yerinde görülmezse istem reddedilecektir. Böylece ülke genelinde uygulama birliğine ulaşılacak, hakim ve mahkemeler tarafından verilen cezaya ilişkin karar veya hükümlerdeki hukuka aykırılıkların, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi sağlanacaktır.

Kanun yararına bozma kanun yolu ile ilgili bu genel açıklamalardan sonra, ön soruna ilişkin uyuşmazlığın çözümü bakımından "durma kararı" üzerinde durulması gerekmektedir.

5271 sayılı CMK’nun 223. maddesine göre; "mahkûmiyet, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararları” birer hükümdür. Yine “adlî yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararları” da kanun yolu bakımından hüküm sayılır.

Kanun yararına bozma kanun yolu ile ilgili bu genel açıklamalardan sonra, ön soruna ilişkin uyuşmazlığın çözümü bakımından "durma kararı" üzerinde durulması gerekmektedir.

5271 sayılı CMK’nun 223. maddesine göre; "mahkûmiyet, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararları” birer hükümdür. Yine “adlî yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararları” da kanun yolu bakımından hüküm sayılır.

Öte yandan hüküm çeşitlerini gösteren 5271 sayılı CMK'nun 223. maddesinde bahsi geçen ve 8. fıkrada "... soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Bu karara itiraz edilebilir" düzenlemesi ile hangi hallerde verilebileceği belirtilen durma kararı, muhakeme şartı gerçekleştiğinde yargılamaya kaldığı yerden devam edileceği için hüküm niteliğinde değildir. (Nur Centel-Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2014, 11. Bası, s.733; Yener Ünver-Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku, 7. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2013, cilt: 2, s.261; Nevzat Toroslu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş Yayınevi, Ankara, 2013, s.308; Kubilay Taşdemir- Ramazan Özkepir, Ceza Muhakemesi Kanunu Şerhi, 3. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2007, cilt:1, s.943; Hakan Karakehya, Ceza Muhakemesi Hukuku, 1. Bası, Savaş Yayınevi, Ankara, 2015, s.555)

Durma kararları 5271 sayılı CMK’nun 267. maddesinde yer alan; "Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir" şeklindeki düzenleme de göz önüne alındığında itiraz yoluna başvurulabileceği açıkça sayılan mahkeme kararlarındandır. İtiraza tabi kararlar ise kural olarak itiraz üzerine ya da itiraz için öngörülen sürenin geçmesiyle kesinleşir.

Bu açıklamalar ışığında ön sorun ele alındığında;

CMK'nun 223/8. maddesi uyarınca verilen durma kararlarının itiraza tabi kararlardan olması ve somut olayda; mahkemece soruşturma izni alınması amacıyla verilen durma kararına karşı itirazı değerlendiren merci tarafından, itirazın kabulüne ilişkin kararın, temyiz ya da istinaf incelemesinden geçmeksizin kesinleşmesi karşısında; durma kararına karşı yapılan itirazın kabulüne ilişkin mercii kararında hukuka aykırılık olduğu düşüncesiyle kanun yararına bozma talebinde bulunulmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Ön soruna ilişkin olarak çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Başkanı; "Olağanüstü kanun yollarından biri olan kanun yararına bozma yoluna başvurulabilmesi için olağan kanun yolları tamamen tüketilmeli, olağan kanun yollarından birine başvurma imkanı bulunmamalıdır. Nitekim Ceza Genel Kurulunun 30.01.2007 tarih, 348-16 sayılı kararında da bu durum 'yasa yararına bozma isteminde bulunulabilmesi için, ilgili hüküm veya kararın kesin olarak verilmiş ya da Yargıtay yasa yoluna başvurulmadan kesinleşmiş nitelikte bulunması, bu nedenle bu hüküm veya kararlardaki yasaya aykırılığın olağan yasa yollarından birine başvurularak giderilmesi olanağının bulunmaması gerekir' şeklinde vurgulanmıştır. Somut olayda yerel mahkemece durma kararı verildikten sonra itiraz mercii tarafından durma kararının kaldırılması ile dava dosyası derdest bir hal almış, bu aşamadan sonra uyuşmazlığın olağan kanun yolu denetimi içerisinde çözümlenmesi mümkün iken mecii kararına karşı kanun yararına bozma yoluna başvurulmuştur. Her ne kadar merci kararı kesin nitelikte ise de halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 306. maddesinde yer alan 'Hükümden evvel verilip hükme esas teşkil eden kararlar dahi hükümle bertaraf temyiz olunabilir' hükmü de nazara alınarak uyuşmazlık konusu kararın son kararla temyiz kanun yolunda incelenmesi olanağı bulunmaktadır. Bu sebeple mahkeme yargılamaya devam etmeli, durma kararının kaldırılmasına dair karar temyiz aşamasında incelemeye tabi tutulmalıdır",

Genel Kurul Üyesi ...; "Durma kararının itiraz üzerine kaldırılması kararı aleyhine kanun yararına bozma olağanüstü kanun yolunun işletilip işletilemeyeceği tartışmalıdır.

Birinci görüşe göre; CMK'nın 309. maddesinin 1. fıkrasının açık hükmü uyarınca 'Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin karar veya hüküm...' ile ilgili olarak kanun yararına bozma ihbarında bulunulabilir.

Aynı Kanunun 223/8. madde ve fıkra hükmü uyarınca, durma kararları itiraza tâbidir; 271/4. madde ve fıkra hükmü uyarınca da merciin itiraz üzerine verdiği kararlar kesindir.

Somut olayda verilen durma kararının kaldırılması kararı kesindir ve bu karar aleyhine kanun yararına bozma yoluna gelinebilir.

İkinci görüşe göre; CMK'nın 308. maddesinden sonra gelen ikinci bölüm başlığından da açıkça anlaşılacağı üzere kanun yararına bozma olağanüstü bir kanun yoludur.

Olağanüstü kanun yollarına ilişkin kurallar istisnai düzenlemelerdir. İlke olarak istisnalara ilişkin kurallar dar yorumlanmalıdır.

Olağan bir kanun yolu denetimi içerisinde çözülebilecek bir sorunun olağanüstü kanun yollarına başvurularak çözülmesi doğru bir yöntem değildir. Kural olarak kanun yararına bozma yoluna da, zorunlu hâllerde ve istisnai olarak başvurulmalıdır.

Örneğin; asıl ceza davası devam ederken tutuklama talebinin reddi kararına vâki itirazın reddi kararına karşı olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma kanun yolu işletilememelidir.

Olağan bir kanun yolu denetimi içerisinde çözülebilecek bir sorunun olağanüstü kanun yollarına başvurularak çözülmesi doğru bir yöntem değildir. Kural olarak kanun yararına bozma yoluna da, zorunlu hâllerde ve istisnai olarak başvurulmalıdır.

Örneğin; asıl ceza davası devam ederken tutuklama talebinin reddi kararına vâki itirazın reddi kararına karşı olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma kanun yolu işletilememelidir.

Nitekim bu düşüncelerden hareketle Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 30.01.2007 günlü, 2006/4-348 esas ve 2007/16 karar sayılı kararı ile .... Ceza Dairesi'nin .... günlü, 2013/9566-24794 ve ... Ceza Dairesi'nin 08.01.2014 günlü, 2013/7007-2014/158 esas ve karar sayılı kararlarında, '...mahkemelerin asıl ceza davasına devam ettiği durumlarda kanun yararına bozma yoluna başvurulamayacağı ... yargılama sırasında verilen kararların nihaî kararla birlikte temyize tâbi olacağı' belirtilmiştir.

Merciin itiraz üzerine durma kararını kaldıran kararı, kesin olmakla birlikte bir hüküm değil; kovuşturma evresinin kaldığı yerden devam etmesini sağlayan bir karardır.

İlk derece mahkemesinin yapacağı yargılamanın sonunda vereceği hüküm(nihaî karar) temyize tâbidir. Bu karar aleyhine temyize başvurulduğunda izin konusu da olağan kanun yolu denetimine tâbi olarak incelenecektir. Yargıtay'ın temyiz incelemesini yapacak olan ilgili dairesinin vereceği karara bağlı olarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itiraz olağanüstü kanun yoluna başvurması söz konusu olabilir.

Verilen hüküm temyiz edilmeksizin kesinleştiği takdirde ise; kanun yararına bozma olağanüstü kanun yoluna başvurulabilir.

Biz; ikinci görüşün daha doğru olduğunu, Yüksek Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına bozma talebinin bu sebeple reddedilmesi gerektiğini düşünmekteyiz." düşüncesiyle,

Ondört Kurul Üyesi de, benzer düşüncelerle karşıoy kullanmışlardır.

Ön sorunun bu şekilde çözümlenmesinden sonra uyuşmazlığın esasını teşkil eden 3628 sayılı Kanun kapsamındaki sanıklar hakkında rüşvet ve irtikap suçlarından açılan kamu davasının yargılaması aşamasında, yerel mahkemece eylemlerinin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturacağı kanaatine ulaşılması halinde, kamu görevlisi olan sanıklar hakkında 4483 sayılı Kanun gereğince soruşturma izni alınmasının gerekip gerekmediği meselesine gelince;

Ceza muhakemesi hukukunda, görev suçu isnat edilen belli vasıflara sahip kişiler hakkındaki soruşturmaların genel kurallardan ayrılarak özel hükümlere tabi tutulmasına "kişi bakımından yetki kuralları" denilmektedir.

Ceza muhakemesi hukukunda, görev suçu isnat edilen belli vasıflara sahip kişiler hakkındaki soruşturmaların genel kurallardan ayrılarak özel hükümlere tabi tutulmasına "kişi bakımından yetki kuralları" denilmektedir.

Kişi bakımından yetki kurallarına bağlı olarak, kamu görevlileri hakkında yürütülecek soruşturmalarda "izin," "tahkik" ve "muhakeme" olmak üzere üç sistemden bahsetmek mümkündür. İzin sisteminde soruşturmanın başlaması için belirli mercilerden izin alınması gerekirken; tahkik sisteminde, idari merciler duruşmaya takaddüm eden bütün işlemleri yapıp son soruşturmanın açılıp açılmayacağına karar vermekte, muhakeme sisteminde ise bütün muhakeme işlemleri idari merci tarafından gerçekleştirilmektedir. (Selahattin Keyman, Memurin Muhakematı Kanunu, AÜHFM, C: 19, S: 1-4, 1962, s. 173-174; Çetin Özek, Türk Hukukunda Memurların Muhakemesi, İÜHFM, C: 26, S: 1-4, 1960, s. 36)

1982 Anayasasının 129/6. maddesinde yer alan; "memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idarî merciin iznine bağlıdır" hükmü ile memurlar ve diğer kamu görevlileri bakımından benimsenen "izin sistemi" çerçevesinde yargılamaya ilişkin usuller, 04.12.1999 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve 18. maddesi ile tahkik sistemini benimseyen 24.02.1913 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatı yürürlükten kaldıran 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir.

4483 sayılı Kanunun 1. maddesinde, bu kanunun amacının; "memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemek" olduğu açıklanmış, genel gerekçesinde ise, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle hizmet gören kamu yönetiminin etkili, verimli, süratli ve saygın olmasının zaruri olduğu, kamu hizmetini ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin bu görevleri sebebiyle işledikleri suçlar nedeniyle doğrudan doğruya ceza kovuşturmasına tâbi tutulmalarının kamu hizmetinin işleyişinde aksamalara ve kamu otoritesinin saygınlığının zedelenmesine yol açabileceği vurgulanarak kamu yönetimini zaafa uğratmadan memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri iddia olunan suçlarda yargılama aşamasına geçilmeden yapılacak soruşturmanın basit, etkili ve süratli bir biçimde işlemesini sağlamak ve suçların cezasız kalmasını engellemek olduğu belirtilmiştir.

Öte yandan 04.05.1990 tarihinde yürürlüğe giren ve 23. maddesi ile suç tipleri esas alınarak izin sistemini benimseyen 1609 sayılı Bazı Cürümlerden Dolayı Memurlar ve Şerikler Hakkında Takip ve Muhakeme Usulüne Dair Kanunu yürürlükten kaldırarak idari mercie bildirim esasına göre düzenleme getiren 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 17. maddesinde yer alan "Bu Kanunda ve 18/06/1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununda yazılı suçlarla, irtikap, rüşvet, basit ve nitelikli zimmet, görev sırasında veya görevinden dolayı kaçakçılık, resmi ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarının açıklanması veya açıklanmasına sebebiyet verme suçlarından veya bu suçlara iştirak etmekten sanık olanlar hakkında 02/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz" hükmü 4483 sayılı Kanunun istisnalarından birini oluşturmaktadır.

3628 sayılı Kanunun amacı 1. maddesinde; “rüşvet ve yolsuzluklarla mücadele cümlesinden olarak; bu kanunda sayılanların mal bildiriminde bulunmalarını, bildirimlerin yenilenmesini, mal edilmelerin denetimiyle, haksız mal edinme veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunma halinde uygulanacak hükümleri, bu kanunda belirlenen suçlarla bazı suçlardan dolayı kamu görevlileri ve suç ortakları hakkında takip ve muhakeme usulünü düzenlemek” şeklinde açıklanmış, genel gerekçesinde de kanunun amacının Cumhuriyet savcısına izin almadan soruşturma yetkisi vererek rüşvet ve yolsuzluklarla daha etkin mücadele edebilmek olduğu vurgulanmıştır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu ele alındığında;

3628 sayılı Kanunun 17. maddesi ile maddede sayılan suçlardan sanık olanlar hakkında 4483 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanamayacağı kabul edilerek belirtilen suç tipleri bakımından Cumhuriyet savcılarının doğrudan soruşturma yapma yetkileri bulunduğu kabul edilmiştir. 3628 sayılı Kanunun 17. maddesinde sayılan suçlar nedeniyle kamu davasının açılması durumunda bu suçlardan sanık olanlar hakkında 4483 sayılı Kanunun uygulama alanı kalmayacak, bu nedenle kovuşturma evresinde suçun niteliğinin değişerek 3628 sayılı Kanun dışına çıkması durumunda dahi idari merciden izin alınmasına gerek bulunmayacaktır. Zira ceza davasının konusu, iddianamede belirtilen maddi vakıalarla sınırlı olup, iddianamede yazılı hukuki nitelendirme ile bağlı bulunmayan mahkemeler, değişen suç niteliğine göre ek savunma hakkı tanımak suretiyle hüküm kurabilecektir. Aksi kabul, gerek 3628 gerekse 4483 sayılı Kanunun amaçlarına ve ceza muhakemesinin temel ilkelerinden olan süreklilik ve kesintisizlik ilkelerine de aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla, haklı nedene dayanmayan itirazın reddine karar verilmelidir.