muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1165, Karar No: 2019/263, Tarih: 26.03.2019

28.01.2013 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu AR0669 ve AR0670 kodlu Armani marka ürünler, GSA Saat'in 28.12.2010 tarihli ve 207371-207372-207373 no'lu irsaliyeli faturaları ile birer adet ve Bahariye Optik Saat’in 31.12.2010 tarihli 477778-477779-477780 no'lu irsaliyeli faturalar ile birer adet olmak üzere toplam 4 adet olarak...Saat Mücevherat-...'ın yasal defterlerinde kayıt altına alınmış olmasına rağmen anılan faturaların, ürünlerin davacı tarafından alındığı 22.10.2010 tarihinden sonra kayıt altına alındığı, ... vekili tarafından 07.06.2011 havale tarihi ile dosyaya verilen dilekçe ekinde bulunan; Bos Saat ve Dış Tic. A.Ş. tarafından...Saat Mücevherat-... adına düzenlenen 12.11.2010 tarihli ve 072150 no'lu sevk irsaliyesinde 50 adet Armani kol saati ve 50 adet Armani kutu gönderildiği, Bahariye Saat tarafından Bos Bahariye Optik Saat adına düzenlenmiş 12.11.2010 tarihli ve 071207 no'lu sevk irsaliyesi ile 33 adet Tommy kol saati, 1 adet etelaj ve 33 adet Tommy kutu ve garanti belgesinin gönderildiği belirtilmiş olmakla birlikte, iki ayrı iş yeri adına düzenlenen irsaliyelerde isim belirtilmemesine rağmen teslim alan imzalarının benzerlik gösterdiği, Bos Saat ve Dış Tic. A.Ş. tarafından...Saat-... adına düzenlenen, 09.12.2010 tarihli ve 512114 no'lu konsinye sevk irsaliyesinde 50 adet Armani kol saati, 33 adet Tommy kol saati, 50 adet Armani kutu, 1 adet etelaj ve 33 adet Tommy kutu ve garanti belgesi gönderildiği ve bu irsaliyenin 072150 ve 071207 no’lu irsaliyeler ile gönderilen ürünlerin konsinye irsaliyesi olduğunun belirtildiği, faturanın malın teslim tarihinden itibaren azami 7 gün içerisinde düzenlenmesi gerektiği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı, bu durumda Bos Saat tarafından...Saat adına 12.11.2010 tarihli ve 072150 no'lu irsaliye ile düzenlenen faturasının ya da konsinye irsaliyesinin en geç 19.11.2010 tarihinde düzenlenmesi gerekirken 09.12.2010 tarihinde düzenlendiği, kaldı ki anılan irsaliyelerde Armani kol saatlerinin kodları belirtilmediği ve ticari defterlerde iz bedele rastlanılmadığı, sonuç olarak ürünlerin müşteki tarafça satın alındığı 22.10.2010 tarihinden sonra düzenlendiği ancak düzenlenen bu faturaların...Saat'in ticari defterlerinde kayıt altına alındığı, Bos Saat tarafından düzenlenen 12.11.2010 tarihli ve 072150 no'lu irsaliyede marka belirtilmiş olmasına rağmen ürün kodunun bulunmadığı, bu irsaliyeye ilişkin faturanın ya da konsinye irsaliyesinin 7 gün içerisinde, yani en geç 19.11.2010 tarihinde düzenlenmesi gerekirken 09.12.2010 tarihinde düzenlendiği ancak bu konsinye irsaliyesinin de...Saat'in ticari defterlerinde iz bedel ile kayda alınmadığı, dosyaya sunulan faturaların ticari defterlere işlenmesine rağmen AR0669 ve AR0670 kodlu Armani marka ürünlere ait olmadığı ve tespit tarihinden önce 12.11

.11.2010 tarihinde düzenlenmesi gerekirken 09.12.2010 tarihinde düzenlendiği ancak bu konsinye irsaliyesinin de...Saat'in ticari defterlerinde iz bedel ile kayda alınmadığı, dosyaya sunulan faturaların ticari defterlere işlenmesine rağmen AR0669 ve AR0670 kodlu Armani marka ürünlere ait olmadığı ve tespit tarihinden önce 12.11.2010 tarihinde sevk irsaliyesi ile alınan kodları belirtilmeyen Armani marka ürünlerin, fatura düzenlenmemiş olmakla birlikte yasal süresinden sonra düzenlenmiş konsinye irsaliyesinin de iz bedel ile kayıt altına alınmadığı,

Gold Bilgisayar isimli firmada 22.12.2010 tarihli ve 20599 yevmiye sayılı, GSA Saat isimli firmada ise 23.12.2010 tarihli ve 20661 yevmiye sayılı düzenleme şeklinde tespit tutanağı tanzim eden İstanbul 8. Noteri Sait Karaarslan'ın adı geçen firma vekilleri tarafından şikâyet edilmesi üzerine Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından 23.12.2011 tarihli ve 172-321 sayılı kararla Türkiye Noterler Birliğinin 1976/43, 1981/76, 1998/16 ve 2000/41 sayılı genelgelerinde belirtildiği üzere noterlerin ceza hukukuna tahakkuk eden konularda tespit yapamayacağı bu tespit işlerinin münhasıran Cumhuriyet savcıları ile Ceza Mahkemelerinin görev alanına girmesi sebebiyle 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 125. maddesi delaletiyle 126. maddesinin (A) bendi uyarınca uyarma cezası verilmesine karar verildiğini, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 17.08.2011 tarihli yazısına göre, noter hakkında kovuşturma izni verilmesine gerek görülmediği,

Bozma sonrası Yerel Mahkeme tarafından 22.12.2016 tarihinde dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderildiği, 25.01.2017 tarihli uzlaştırma raporuna göre; katılan vekilinin sanıkla uzlaşmak istememesi sebebiyle uzlaştırma işlemlerinin olumsuz sonuçlandığı,

Anlaşılmaktadır.

Sanık kollukta; sattığı ürünleri ithalatçı firmadan satın aldığını, ürünlerin kesinlikle taklit olmadığını, faturalarını sunduğunu, saatlerin sahte olduğunun nasıl tespit edildiğinin de meçhul olduğunu, atılı suçu kabul etmediğini, Mahkemede ise uzun yıllardır aynı adreste saat sattığını, tüm ürünlerin faturalı olarak alınıp satıldığını, ithalatçı firmadan aldığı malları sattığını, faturalarını da dosyaya sunduğunu, sahte markalı mal satmadığını, saatlerin tespiti yapıldığı zaman noterin olmadığını, noter aracılığıyla tespit yapılmadığını, vatandaşa faturalı olarak sattığı mal üzerinden dava açıldığını, müşteri gibi gelip ürün alınarak hakkında şikâyette bulunulduğunu, alınan ürünlerin kapıda değiştirilip değiştirilmediğini bilmediğini, saatleri üreten kişileri tanımadığını, atılı suçu kabul etmediğini,

Sanık müdafisi; noter aracılığıyla yapılan tespitin hukuka aykırı olduğunu, tespit işlemini yapan Sait Karaarslan'ın GSA tarafından şikâyet edilmesi üzerine Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından uyarma cezası verildiğini, usulüne uygun arama kararı doğrultusunda işlem yapılmadığını, noter tespiti ile elde edilen saatlerin hukuka aykırı delil olarak kabul edilmesi gerektiğini, Prof. Dr. Bahri Öztürk’ün de aynı görüşle mütalaa verdiğini, noter tespiti ile alınan saatin 2 ay boyunca katılanın hâkimiyet alanında kalması ve belirtilen sürenin sonunda savcılığa ibraz edilmesi neticesinde aradan geçen süre dikkate alınarak, noter tespitinde alınan saatler ile savcılık makamına ibraz edilen saatlerin aynı olup olmadığı hususunda şüphe bulunduğunu, müvekkilinin saatlerin taklit ürün olduğunu bilmediğini,

Savunmuştur.

Savunmuştur.

Uyuşmazlığın isabetli bir çözüme kavuşturulabilmesi için, öncelikle konuyla ilgili "noterlik mesleği", "noterlerin genel ve özel olarak yapacakları işler" ve “tespit işleri” kavramları ile konuyla ilgili kanuni düzenlemeler üzerinde durulması gerekmektedir.

Noterlik mesleği, 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 1. maddesinde; “Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar.” şeklinde tanımlanmıştır.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun “Noterlerin Görevleri” üst başlıklı sekizinci kısmının birinci bölümünde “Noterlerin genel olarak yapacakları işler” başlığı altında bulunan 60. maddesinde; “Noterlerin görevleri:

1. Yapılması kanunla başka bir makam, merci veya şahsa verilmemiş olan her nevi hukuki işlemleri düzenlemek,

2. Kanunlarda resmi olarak yapılmaları emredilen ve mercileri belirtilmemiş olan bütün hukuki işlemleri bu kanun hükümlerine göre yapmak,

3. Gayrimenkul satış va'di sözleşmesi yapmak,

4. Bu kanuna uygun olarak dışarda yazılıp getirilen kağıtların üzerindeki imza, mühür veya herhangi bir işareti veya tarihi onaylamak,

5. Bu kanun hükümlerine göre yapılan işlemlerin dairede kalan asıl veya örneklerinden veya getirilen kağıtlardan örnek çıkarıp vermek,

6. Belgeleri bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirmek,

7. Protesto, ihbarname ve ihtarname göndermek,

8. Kanunen tescili gereken işlemleri tescil etmek,

9. Bu ve diğer kanunlarla verilmiş sair işleri yapmak.” şeklinde sayılmıştır.

Noterlik işlemleri noterlerin görevlerini oluşturur. Noterlik dairesi, kendisine kanunlarla verilmiş görevleri yapmak üzere kurulmuş olup bu dairenin başında bulunan noter, söz konusu görevleri yerine getirmekle yükümlü kılınmıştır. Yapılması kanunla başka bir makam, merci veya şahsa verilmiş olan her nevi hukuki işlemleri düzenlemek ise noterlerin görevleri içerisinde bulunmamaktadır. Kanunlarda resmî olarak yapılmaları emredilen ve mercileri belirtilen hukuki işlemler de noterlerin görev tanımının istisnalarından biridir.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun “Noterlerin Yükümlülük ve Hakları” üst başlıklı yedinci kısmının birinci bölümünde “Emredici hükümlere uyma zorunluluğu” başlıklı 53. maddesindeki; “Noterler, kanunların emredici hükümlerine aykırı hususlarda işlem yapamazlar...” şeklindeki düzenlemeyle noterlerin kanunların emredici hükümlerine aykırı hususlarda işlem yapamayacakları belirtilmiştir. Noterler görevini yerine getirirken kanunların emredici hükümlerine uymak zorundadırlar. Ayrıca noterler kanunlarda öngörülen sınırlar dışında kalan, genel ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı bir işlem de yapamazlar.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun “Noterlerin Görevleri” üst başlıklı sekizinci kısmı, noterlerin yapmakla görevli oldukları noter işlemlerini düzenlemektedir. Noterlik Kanunu bu başlık altında noterlerin görevlerini niteliğine göre bir ayrıma tâbi tutmuş ve “noterlerin genel olarak yapacakları işlemler”, “noterlerin özel olarak yapacakları işlemler” ve “noterlerin yapabilecekleri diğer işlemler” şeklinde üç başlık altında bir ayrıma gitmiştir. Tespit işleri noterlerin özel olarak yapacakları işlemler arasındadır.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun “Özel olarak” üst başlıklı sekizinci kısmının ikinci bölümünde “Tespit işleri” başlığı altında bulunan 61. maddesinde; “Noterler bir şeyin veya bir yerin hal ve şeklini, kıymetini, ilgili şahısların kimlik ve ifadelerini tespit ederler ve davet edildiklerinde piyango ve özel kuruluşların kur'a, seçim ve toplantılarında hazır bulunarak durumu belgelendirirler.” hükmü ile noterlerin özel olarak yapacakları işlemler arasında bulunan tespit işleri açıklanmıştır.

Noterlik Kanunu Yönetmeliği’nin “Noterlerin genel ve özel olarak yapacakları işlemler” başlıklı 7. maddesinde;

“Noterler ilgililerin istekleri üzerine hukuki işlemleri kanunlar ve yönetmeliklerde gösterilen şekil ve surette yapmak zorundadırlar. Noterlerin görevlerine giren işler mahiyetleri itibariyle genel ve özel işler olarak iki gruba ayrılır.

a) Genel olarak yapılacak işler:

...

Tespit tutanağı,

...

Kanunlarında noterler tarafından düzenlenmesi veya onaylanması öngörülen diğer işler.

b) Özel olarak yapılacak işler:

Tespit işleri,

Emanet işleri, (emanet kabul ve saklama)

Vasiyetname ve ölüme bağlı tasarruflarla ilgili işler,

Tebligat işleridir.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir. Noterlik Kanunu Yönetmeliği Noterlik Kanunu’ndan farklı olarak bu başlık altında noterlerin yapacakları işlemleri mahiyetine göre bir ayrıma tâbi tutmakta ve “genel olarak yapılacak işler” ve “özel olarak yapılacak işler” şeklinde bir ayrıma gitmektedir. Tespit tutanağı noterlerin genel olarak yapacakları işler arasında sayılmışken, tespit işleri noterlerin özel olarak yapacakları işler arasında yer almıştır.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun “Noterlik işlemlerinin şekli” üst başlıklı dokuzuncu kısmının birinci bölümünde noterlik işlemlerinde uyulması gerekli genel hükümler açıklanmıştır. Kanun’un aynı bölümünde yer alan 72. maddesinde; “Noterler, ilgililerin istemi üzerine, hukuki işlemleri belgelendirirler. Belgelendirme, bu kısım hükümleri ile diğer kanunlar ve yönetmelikte gösterilen şekilde yapılır.” düzenlemesine yer verilmiş, 82. maddesindeki; “Bu kanun hükümlerine göre belgelendirilen işlemler resmi sayılır.

Noterler tarafından bu kısmın ikinci bölümünün hükümlerine göre düzenlenmiş olan hukuki işlemler, sahteliği sabit oluncaya kadar geçerlidir.

Noterler tarafından bu kısmın ikinci bölümünün hükümlerine göre düzenlenmiş olan hukuki işlemler, sahteliği sabit oluncaya kadar geçerlidir.

Bu kısmın üçüncü bölümü hükümlerine göre noter tarafından yapılan imza onaylaması, onaylanan imzanın ilgiliye ait oluşunu belgelendirme niteliğinde bulunup, hukuki işlemlerin içindekileri kapsamaz. Bu işlemlerde imza ve tarih, sahteliği sabit oluncaya kadar geçerlidir.

İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri dışında kalan noterlik işlemleri aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.” hükmü ile de noter tarafından belgelendirilen işlemlerin resmî işlem sayıldığı belirtilerek hukuki işlemlerin niteliğine göre sahteliği sabit oluncaya kadar veya aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu açıklanmıştır. Aynı Kanun’un son fıkrasında tespit tutanaklarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgeler arasında olduğu belirtilmiştir.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun dokuzuncu kısmının ikinci bölümünde “düzenleme”, üçüncü bölümünde “onaylama”, dördüncü bölümünde “örnek verme” ve beşinci bölümünde “diğer işlemler” açıklanmıştır. “Diğer işlemler” üst başlıklı beşinci bölümde yer alan 100. maddede; ikinci, üçüncü, dördüncü bölüm hükümleri dışında kalan noterlik işlemlerinin, bu bölüm hükümlerine göre yapılacağı belirtilip, 101. madde de tutanağın kapsamında bulunması gereken hususlar açıklandıktan sonra 102. madde de ise “Bu kanunun 61 ve 62 nci maddelerinde yazılan işlemler tutanak şeklinde yapılır.” hükmüne yer verilerek tespit işlerinin tutanak şeklinde düzenleneceği belirtilmiştir.

1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun “Görevin daire dışında yapılması” başlıklı 83. maddesindeki; “Noterler, noterlik işlemlerini dairelerinde yaparlar. Şu kadar ki, işlemin dairede yapılması gecikmeye sebep olur veya başka bir zorluk arz ederse, sebebi iş kağıtlarında gösterilmek suretiyle daire dışında da işlem yapılabilir.

Aynı yetkiyi, işlemin yapıldığı tarihte öncelikle imzaya yetkili bulunan kimse de taşır.” şeklindeki düzenleme ile dairede işlem yapılmasının gecikmeye sebep olması veya başka bir zorluk arz etmesi durumunda noterlerin daire dışında da işlem yapabileceği belirtilmiştir.

Türkiye Noterler Birliğince hazırlanan, ceza soruşturma veya kovuşturmasına konu teşkil eden olaylar ile ilgili konularda noterlerin tespit işlemi yapamayacaklarını belirten ve suç tarihinde yürürlükte bulunan genelgeler Noterliklerde yapılan tespit işlemleri hakkındaki 05.10.2016 tarihli ve 25 sayılı genelge ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Türkiye Noterler Birliğince hazırlanan, ceza soruşturma veya kovuşturmasına konu teşkil eden olaylar ile ilgili konularda noterlerin tespit işlemi yapamayacaklarını belirten ve suç tarihinde yürürlükte bulunan genelgeler Noterliklerde yapılan tespit işlemleri hakkındaki 05.10.2016 tarihli ve 25 sayılı genelge ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Türkiye Noterler Birliğince hazırlanan ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Noterliklerde yapılan tespit işlemleri hakkındaki 05.10.2016 tarihli ve 25 sayılı genelgenin “Ceza davalarına konu tespitlerin yapılamayacağı” başlığı altında; “Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesi uyarınca, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenen Cumhuriyet savcısının, kamu davası açmaya gerek olup olmadığı konusunda karar verebilmesi için, gerçeği araştırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Suçların araştırılması, suçla ilgili işlemlerin yapılması 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri doğrultusunda yapılması gerektiğinden, ceza soruşturma veya kovuşturmasına konu teşkil eden olaylar ile ilgili konularda noterlerin tespit işlemi yapmaları mümkün bulunmamaktadır.” şeklinde açıklamalara yer verilmiş olup Türkiye Noterler Birliği tarafından noterliklere Kanun, tüzük ve yönetmeliklerin uygulanmasında yol göstermek, herhangi bir konuyu aydınlatmak, bir duruma dikkat çekmek gibi amaçlarla hazırlanan anılan genelge ile ceza soruşturma veya kovuşturmasına konu teşkil eden olayla ile ilgili konularda noterlerin tespit işlemi yapmalarının mümkün bulunmadığı, bu görevin CMK’nın 160. maddesi uyarınca Cumhuriyet savcılarına verildiği mütalaa edilmiştir. Anılan genelgede; noterlerin ceza soruşturma veya kovuşturmasına konu teşkil eden olayla ile ilgili konularda tespit işlemi yapamayacakları hususuna 12.12.2014 tarihli ve 29203 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6572 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 1512 sayılı Noterlik Kanunu’na eklenen 198/A maddesi uyarınca bir istisna getirildiği belirtilmiş olup bir donanımda veya internette bulunan her türlü verinin, hukuk, ceza ve idari davaya konu olup olmayacağı dikkate alınmadan tespitinin yapılabileceği ifade edilmiştir.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir şekilde çözülebilmesi için 5271 sayılı CMK’da yer alan soruşturma işlemlerine ilişkin düzenlemeler üzerinde de durulmalıdır.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde soruşturmanın tanımına yer verilmiş, aynı Kanun'un 158. maddesinde ihbar ve şikâyet, 160. maddesinde bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi, 161. maddesinde Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri, 164. maddesinde ise adlî kolluk ve görevi düzenlenmiştir.

5271 sayılı CMK'nın 2. maddesinin (e) bendinde soruşturma; “Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,.. ifade eder” şeklinde tanımlanmış,

“İhbar ve şikâyet” başlığını taşıyan 158. maddesi;

“(1) Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.

5271 sayılı CMK'nın 2. maddesinin (e) bendinde soruşturma; “Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi,.. ifade eder” şeklinde tanımlanmış,

“İhbar ve şikâyet” başlığını taşıyan 158. maddesi;

“(1) Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.

(2) Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

(3) Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir.

(4) Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle, ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet, gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

(5) İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.

(6) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/145 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/140 md.) İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir.

(7) Yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğunun anlaşılması halinde; mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde, yargılamaya devam olunur.”,

“Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi” başlığını taşıyan 160. maddesi;

“(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür”,

“Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri” başlığını taşıyan 161. maddesi;

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür”,

“Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri” başlığını taşıyan 161. maddesi;

“(1) Cumhuriyet savcısı, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabilir; yukarıdaki maddede yazılı sonuçlara varmak için bütün kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, adlî görevi gereğince nezdinde görev yaptığı mahkemenin yargı çevresi dışında bir işlem yapmak ihtiyacı ortaya çıkınca, bu hususta o yer Cumhuriyet savcısından söz konusu işlemi yapmasını ister.

(2) Adlî kolluk görevlileri, elkoydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhâl bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.

(3) Cumhuriyet savcısı, adlî kolluk görevlilerine emirleri yazılı; acele hâllerde, sözlü olarak verir. (Ek cümle: 25/5/2005 - 5353/24 md.) Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da bildirilir.

(4) Diğer kamu görevlileri de, yürütülmekte olan soruşturma kapsamında ihtiyaç duyulan bilgi ve belgeleri, talep eden Cumhuriyet savcısına vakit geçirmeksizin temin etmekle yükümlüdür...”,

“Adlî kolluk ve görevi” başlığını taşıyan 164. maddesi;

“...(2) Soruşturma işlemleri, Cumhuriyet savcısının emir ve talimatları doğrultusunda öncelikle adlî kolluğa yaptırılır. Adlî kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısının adlî görevlere ilişkin emirlerini yerine getirir.” şeklinde düzenlenmiştir.

CMK’nın 158. maddesine göre asıl olan ihbar veya şikâyetin Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılmasıdır. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemelere yapılan ihbar veya şikâyetlerin de ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi gerekir. İlgili düzenlemeye göre bir suçun işlendiği iddiasını içeren ihbar veya şikâyetlerle ilgili görevlendirilen makam Cumhuriyet Başsavcılığı veya adına hareket eden kolluk birimleridir.

Soruşturmanın ‘kamusallığı’ ve kural olarak ‘mecburiliği’ ilkesi uyarınca Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimi veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere işin gerçeğini araştırmaya başlar. CMK'nın 160/1. maddesine göre, savcının bu evredeki görevi bir suçun işlendiği izlenimi veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaktır. Soruşturma evresi, CMK’nın 2. maddesine göre; suç şüphesinin öğrenilmesi anında başlar ve mahkeme tarafından iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi kapsar ve Cumhuriyet savcısının yetki ve sorumluluğu altında yürütülür. Soruşturma evresinin asli görevli ve yetkilisi Cumhuriyet savcısıdır.