muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/5286, Karar No: 2018/12678, Tarih: 24.12.2018

**17. Hukuk Dairesi         2018/5286 E.  ,  2018/12678 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili; davacıların murisi ... 'ın Halk Bankası A.Ş. ... Şubesinden konut kredisi kullandığı, kredinin güvence altına alınması için Halk Hayat ve Emeklilik şirketine ait sigorta poliçesinin de imzalatılarak prim tahsil edildiği,poliçe imzalatılırken, murise hastalıklarının ne olduğunun sorulmadığından, murisin mevcut hastalıklarını gizlediğinden söz edilemeyeceğini belirterek davacıların annelerinin vefatı sebebi ile poliçede öngörülen 67.500,00 TL sigorta teminat bedelinin ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; 25.10.2012 tarihinde vefat eden ... 'ın ölümüne sebep olan hastalığın Kolon Kanseri olarak tespit edildiği, ... 'ın kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, Kredi Sözleşmesi tarihinde düzenlenen soru formunda davacının tedavisinin devam ettiği, hastalıkla ilgili herhangi bir bilgi vermeden formu imzaladığı, hastalık geçirdiğine ilişkin sorulara hayır cevabının verildiği ve formun muris tarafından imzalandığı sabit olup, davalı şirket tarafından Sigorta Genel Şartlarının C2.2. maddeleri hükmü gereğince tazminat talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, hayat sigortası poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

10.04.2013 dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı açıkça düzenlenmiştir.

28.11.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un (TKHK) 2. maddesinde kanunun kapsamı “bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar” şeklinde açıklanmıştır. Kanun'un “tanımlar” başlıklı 3. maddesinde ise tüketici işlemi, “Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder” biçiminde tanımlanmıştır.

6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Bunun yanında Kanun'un 83. maddesinde de taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenlenme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir.

Ancak somut olayda; 10.04.2013 dava tarihinde 28.11.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili maddeleri yürürlükte değildir. Taraflar arasında sigorta sözleşmesi vardır, sigorta sözleşmeleri de TTK’da düzenlenmiş olup mutlak ticari dava söz konusudur. Davacılar murisinin dava dışı Banka’dan kredi kullanması bu davanın konusu değildir.

O halde dava tarihi itibari ile yürürlükte olmayan kanunun uygulanmayacağı, davanın mutlak ticari dava olması gözetildiğinde somut olayda davanın görülmesinde ticaret mahkemeleri görevlidir. Bu nedenle 10.04.2013 tarihinde davacının açtığı sigorta sözleşmesinden doğan tazminat

davasında Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olması nedeniyle HMK'nun 114-115 maddeleri uyarınca görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

2-Bozma neden ve şekline göre, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılara geri verilmesine 24/12/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/568, Karar No: 2021/1074, Tarih: 04.02.2021

**12. Hukuk Dairesi         2021/568 E.  ,  2021/1074 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın dosyası Dairemize gönderilmiş olup, dava dosyası için düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

1-6100 sayılı HMK’nın 334/1. maddesi; “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler”, aynı Kanunun 336/2. maddesi ise; “Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda anılan yasal düzenlemelere göre, davacı, adli yardım talebini mali durumunu göstermeye yeterli önceki aşamalardan farklı somut bir belgeye dayandırmadığından ve yargılama safahatında adli yardım talebi kesin olarak reddedildiğinden, temyiz yasa yoluna başvurusu nedeniyle adli yardım talebinin REDDİNE,

2-Bu red kararının, adli yardım talebinde bulunana mahkemesince tebliğine, süresi içinde itiraz etmesi halinde, itirazın incelenmesi için dosyanın mahkemesince Yargıtay 14. Hukuk Dairesine gönderilmesine, itirazın reddi ya da itiraz edilmemesi halinde temyiz harcının tamamlanması için mahal mahkemesince;

Temyiz harç ve masraflarının yatırılması için davacı tarafa İİK'nın 366. maddesine istinaden HMK'nın 366. maddesi atfıyla HMK'nın 344. maddesi uyarınca, yöntemine uygun bir hafta kesin süre içeren muhtıra gönderilerek, muhtıranın tebliğinden itibaren belirtilen yasal süre beklendikten sonra, anılan madde uyarınca işlem yapılması, temyiz harç ve masraflarının süresi içinde yatırılması halinde, tebligat mazbatası ile birlikte Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 04/02/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/12646, Karar No: 2011/11129, Tarih: 26.10.2011

**4. Hukuk Dairesi         2011/12646 E.  ,  2011/11129 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... A.Ş vekili Avukat ... tarafından, davalı ... ve diğerleri aleyhine 26/10/2005 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 08/06/2011 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı ile davalı ... vekilleri taraflarından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Davacı, davalıların kusurlu eylemi nedeniyle dava dışı kişilere ödediği tutarı halefiyet kuralı uyarınca olayda kusurları bulunan davalılardan rücuen istemiştir.

Yerel mahkemece, dairemizin 19/11/2009 tarih, 2009/6091 esas, 2009/13151 karar sayılı ilamı ile davaya konu edilen olayla ilgili olduğu anlaşılan ceza yargılaması sonucunun beklenmesi ve gerekirse davalıların kusurları ve zarar tutarının belirlenmesi amacıyla bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınması ve tüm kanıtlar toplanarak birlikte değerlendirilmesi gerekçesiyle yapılan bozma ilamına uyma kararı verilerek yapılan yargılama sonunda istemin kabulüne dair verilen karar, davacı ile davalılardan ... tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalılar Banka Muhasebecisi ..., Şube Müdürü Hurşit Harman ve Bilgisayar İşletmeni ...’in bankaya gönderilen haciz ihbarlarına 7 günlük yasal sürede cevap vermeyerek takip alacaklısına ödenmesi gereken paraların takip borçlularına ödenmesine neden olduğunu, takip alacaklısı tarafından aleyhine açılan alacak davası sonucunda hüküm altına alınan zarar tutarını yapılan icra takibinde ödediğini belirterek ödediği miktarı olaydaki kusurları nedeniyle davalılardan rücuen istemiştir.

Dosya kapsamından; davalı ...’in davacı banka şubesinde bilgisayar işletmeni olarak görev yaptığı, takip alacaklısı tarafından gönderilen İİK 89/1 haciz ihbarının posta görevlisi tarafından davalıya verildiği, davalının da bu yazıyı, o konuda doğrudan görevli bulunan diğer davalı muhasebeci ...’e verdiği, ...’in ise ilgili yazı gereğinin yerine getirilemeyeceğini söylemesi üzerine yazı gereğinin yasal 7 günlük sürede yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Konuyla ilgili yapılan idari soruşturmada; 12/4/1993 tarh 4349 sayılı genel mektup içeriğine göre bankaya gönderilen İİK 89 haciz ihbarlarının gereğinin yerine getirilmesinde; öncelikle şube müdürünün, bu işlerle görevli kılınan yetkililerin ve bu işleri takip edenlerin sorumlu tutulacağı belirtildikten sonra, soruşturmaya konu olayda şube müdürü tarafından ayrıca bir görevlendirmenin yapılmadığı, zimmet defter kaydından da farklı farklı memurların posta tebliğini aldığı, yazı gereğinin yapılması için asıl sorumlu muhasebeciye bilgi verildiği belirtilerek ...’in kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.

Diğer yandan davaya konu eylem nedeniyle yapılan ceza yargılamasında; davalı ...’in posta memurundan aldığı haciz ihbarına ilişkin yazıyı o konuda doğrudan görevli olan muhasebeci ...’e verdiği, ...’in yazı gereğini yerine getiremeyeceğine dair beyanda bulunması ile ...’in yazı gereğinin yerine getirileceğini bilmesi gerekmediği gerekçesiyle unsurları oluşmayan görevi ihmal suçu nedeniyle beraat kararı verilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgeler ile özellikle davaya konu olayla ilgili yapılan idari soruşturma içeriği ve ceza yargılamasındaki kesinleşen olgular gözetildiğinde; davalı ...’in posta görevlisinden aldığı evrakı o konuda doğrudan görevli bulunan muhasebeci ...’e vermesi biçimindeki eyleminin zararın doğumuna bir etkisinin bulunmadığı, bu nedenle anılan davalının kusurunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Şu halde anılan davalıya yönelik davada, kusuru bulunmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmesi gerekirken dosya kapsamına uygun düşmeyen yazılı gerekçeyle kabulüne karar verilmiş olması doğru değildir. Bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ; Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve temyiz eden davalı ...'ten peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 26/10/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10419, Karar No: 2017/4780, Tarih: 16.10.2017

**14. Ceza Dairesi         2014/10419 E.  ,  2017/4780 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı (üç kez), kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (üç kez)

HÜKÜM : Zincirleme olarak beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı ve zincirleme şekilde kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

05.12.2012 tarihli celse ile hükmün kurulduğu 09.01.2013 günlü celseye ait zabıtların üye hakim Ayşe Nida Değirmenci tarafından ıslak imza ile imzalanmadığı gibi Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre anılan duruşma tutanaklarında elektronik imzaların da bulunmadığı anlaşıldığından, söz konusu imza eksikliği giderildikten sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 16.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/12324, Karar No: 2014/18912, Tarih: 29.09.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/12324 E.  ,  2014/18912 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:İş Mahkemesi

Davacı, Kurum işleminin iptaliyle, yaşlılık aylığı almaya hak kazandığına kesilen aylığının yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına göre davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 29/09/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/12985, Karar No: 2015/6287, Tarih: 14.04.2015

**3. Hukuk Dairesi         2014/12985 E.  ,  2015/6287 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURDUR 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 04/07/2013

NUMARASI : 2013/65-2013/459

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti- alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesinde; davaya konu Burdur İli .. İlçesi .. Köyü .. mevkii 238 de bulunan gayrimenkulun davalıların murisi olan H.. E.. Üzerine kaytılı olduğunu, davalı F.. Ö..'in kendisinin annesi olduğunu, bu nedenle gayrimenkulün bir kısmını annesinin kullandığını, annesinin kullandığı yere ev ve müştemilat tabir edilebilen ve de ahır olarak kullanılabilen eklentiler yaptığını, davalı F.. Ö..'in Burdur Sulh Hukuk Mahkemesinin 2011/199 esas 2012/138 karar sayılı dosyası ile ortaklığın giderilmesi davası açıldığını ve bu dava ile anılan garyimenkuldeki ortaklığın satış yoluyla giderilmesi konusunda karar verildiğini, davalılar F.. Ö.., S.. E.. ile E.. A..'ın yargılama sırasında ev ve ahırın davacıya ait olduğunu beyan ve kabul ettiklerini, Burdur İzale-i Şuyu Memurluğunun 2012/12 sayılı dosyası ile dava konusu bina ve buna bağlı eklentilerin satışa çıkarıldığını, ilk ihalede alıcı çıkmadığı için satış gerçeklemediğini, bu nedenlerle Burdur İli .. İlçesi .. Köyü .. Mevkii 238 parselde gayrimenkule yapmış olduğu ve Burdur Sulh Hukuk Mahkemesinin 2011/199 esas ve 2012/138 karar sayılı kararıyla teyit edilen ev ve müştemilat tabir edilebilen ve de ahır olarak kullanılabilen eklentiler toplam değeri olan 75,588,00 TL nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan alınarak tarafına verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davalı F.. Ö..'e yönelik açılan davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına diğer davalılar S.. E.. ve E.. A..'a yönelik açılan davanın kabulü ile 50.403.74 TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, ortak taşınmaza yapılan faydalı ve zorunlu masrafların BK'nun 61.maddesi gereğince sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili talebine ilişkindir

Paydaşlığın giderilmesine konu olan taşınmaza, paydaşlar tarafından faydalı ve zaruri masraf yapılmış ise; bu masraf, diğer paydaşlardan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenebilir.

Dava, ortak taşınmaza yapılan faydalı ve zorunlu masrafların BK'nun 61.maddesi gereğince sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili talebine ilişkindir

Paydaşlığın giderilmesine konu olan taşınmaza, paydaşlar tarafından faydalı ve zaruri masraf yapılmış ise; bu masraf, diğer paydaşlardan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenebilir.

Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için, bir tarafın mal varlığının diğer tarafın malvarlığı aleyhine çoğalması gerekir. İade borcunun kapsamını belirlemede öncelikle fakirleşme ve zenginleşme zamanının tesbit edilmesi gerekir. Sebepsiz zenginleşme borçlusunun bu muhdesatın yapıldığı anda ekonomik açıdan zenginleştiği, yapanın ise o anda fakirleştiği ileri sürülemez. Zira vücuda getiren paydaş tarafından kullanılan muhdesatın, diğer paydaşlara herhangi bir katkısı bulunmamaktadır. Ekonomik yönden zenginleşme ve fakirleşmenin, satış suretiyle taşınmazdaki ortaklığın giderildiği anda gerçekleştiğinin kabulü gerekir. Daha açık deyişle, sebepsiz zenginleşme; satışın yapılıp bedelinin ödendiği tarihte gerçekleşir. İyileştirmeden doğan sebepsiz zenginleşme nedeniyle hükmedilecek miktar, iyileştirmenin satış tarihinde taşınmazın değerinde meydana getirdiği artış oranında olmalıdır.

Buna göre, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sağlıklı olarak çözümü için izlenecek yol şöyledir: Konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla davacı tarafından yapılan faydalı giderlerin yapılmış ve yapılmamış olması halleri için ayrı ayrı olmak üzere taşınmazın ihale ile yapılan (satış) gününde ve aynı koşullarla satılmasından elde edilecek gerçek sürüm değeri belirlenmeli, bu şekilde elde edilecek değerler arasında bir fark meydana geldiğinde bunlar birbirine oranlanmalı, bu oran ihale ile yapılan satış bedeline uygulanarak, davacının yaptığı giderlerin ihale bedeline yansıma miktarı belirlenmeli, bulunacak bu miktardan davalının payına isabet eden miktara hükmedilmelidir. Yok, eğer giderlerin yapılmış olması haliyle yapılmamış olması halinde belirlenen değerler arasında bir fark olmadığının anlaşılması durumunda, giderlerin satış bedeline etkisinin olmadığı, dolayısıyla davalının bu giderlerin yapılması nedeniyle bir sebepsiz zenginleşmesinin bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmelidir.

Mahkemece; açıklanan yöntem izlenmeksizin, sadece, yapılmış masrafları dava tarihi itibariyle hesaplayan yetersiz bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı görülmüş, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 14.04.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/10822, Karar No: 2012/12453, Tarih: 01.11.2012

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2012/10822 E.  ,  2012/12453 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 07.01.2008 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 10.04.2012 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, 32 parsel sayılı taşınmazı yararına 13 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, 13 parsel sayılı taşınmazın “hali arazi” vasfı ile tescil edildiği, fiilen mera olarak kullanıldığı, davacının geçit hakkı tesis edilmeksizin bu parselden geçmek suretiyle yola ulaşabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.

Türk Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilecekse, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilecekse, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Somut olayda: davacıya ait 32 parsel sayılı taşınmaz genel yola çıkışı bulunmadığından mutlak olarak geçit ihtiyacı içindedir. 13 parsel sayılı taşınmazın fiilen mera olarak kullanıldığı belirtilmiş ise de tapuda “ hali arazi” vasfı ile ve özel mülk olarak Hazine adına kayıtlıdır. Yasal geçit hakkı kurulmadan davacı tarafından kullanılması halinde her zaman elatmanın önlenmesi davasına muhatap olması ve geçişinin engellenmesi mümkündür. Bu nedenle yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda belirlenecek güzergahtan emsallerine göre 2.50-3.00 metre eninde geçit hakkı tesis edilmek suretiyle davacıya ait taşınmazın geçit ihtiyacı karşılanmalıdır.

Açıklanan bu yön nazara alınmadan davanın reddi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile kararın BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 01.11.2012 tarihinde oy birliği ile karar verildi.