muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/17253, Karar No: 2014/16295, Tarih: 22.10.2014

**1. Hukuk Dairesi         2014/17253 E.  ,  2014/16295 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU KAYDINDA DÜZELTİM

Taraflar arasındaki davadan dolayı Kandıra Sulh Hukuk Hakimliğinden verilen 01.10.2013 gün ve 513-608 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya tetkik olunarak gereği düşünüldü.

-KARAR-

Temyiz incelemesine esas olmak üzere;

1-a)Miras bırakan "... kızı ... ..."'in ana, baba ve kardeşlerini gösterir nüfus aile kayıt tablosunun,

b)Taşınmazın bulunduğu Dalca köyünde tapu kayıt maliki "... kızı ... ..." isminde kişi veya kişilerin bulunup bulunmadığının tespiti ile mevcut ise ana, baba, kardeşlerini ve çocuklarını gösterir nüfus kayıtlarının ilgili Nüfus Müdürlüğünden,

2-Kandıra Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/90-79 E.K. sayılı dava dosyasının ilgili Mahkemesinden temini ile istenilen hususların eksiksiz dosya arasına alınıp alınmadığının denetlendikten sonra gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 22.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/3615, Karar No: 2024/10622, Tarih: 01.07.2024

**2. Ceza Dairesi         2023/3615 E.  ,  2024/10622 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2018/1071 E., 2019/591 K.

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

5271 sayılı CMK’nın 231. maddesinin 8. fıkrasında, hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde, denetim süresi içinde dava zamanaşımının duracağı ve maddenin 11. fıkrasında, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi halinde mahkemece hükmün açıklanacağı düzenlenmiş olup, duran zamanaşımının, denetim süresi içinde işlenen suçtan dolayı verilen hükümlülük kararının kesinleşmesi koşuluyla suçun işlendiği tarihte yeniden işlemeye başlayacağı, dosya kapsamına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği 21.02.2014 tarihi itibarıyla duran zamanaşımının kesinleşen sonraki mahkûmiyete konu suçun işlendiği 27.01.2018 günü yeniden işlemeye başladığı belirlenerek yapılan incelemede;

Sanığın, gündüz vakti şikâyetçinin inşaat alanında bulunan inşaat demirlerini almaya çalışırken yakalanması şeklinde gerçekleşen olayda, sanığın eyleminin TCK’nın 142/1-e ve 35. maddelerinde düzenlenen hırsızlık suçunu oluşturduğu, bu suç için öngörülen cezanın üst sınırına göre aynı Kanun'un 66/1-e ve 67/4. maddeleri uyarınca hesaplanan 12 yıllık dava zamanaşımının, 05.06.2007 olan suç tarihinden inceleme tarihine kadar gerçekleşmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan, 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, sanık hakkında açılan kamu davasının, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince zamanaşımı nedeniyle DÜŞÜRÜLMESİNE, 01.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11098, Karar No: 2021/809, Tarih: 28.01.2021

**15. Ceza Dairesi         2019/11098 E.  ,  2021/809 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca ayrı ayrı beraat

Nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından, sanıklar hakkında verilen beraat hükümleri, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Katılanın, kendisi ve ablasının sahibi olduğu evin bahçesi ve yakın akrabalarına ait yedi ayrı mezarlığın peyzaj işlemleri için sanıklar ile anlaştığı, katılanın bir miktar parayı peşin olarak verdiği, ancak daha sonra bakiye alacağın ödenmemesi üzerine sanık ...'in suça konu 12/08/2009 düzenleme tarih, 28/09/2009 vade tarih, 4.200.TL bedelli, borçlusu katılan gözüken sahte senet hazırladığı, daha sonra babası olan diğer sanık ... tarafından sahte olarak oluşturulmuş senede dayanarak katılan aleyhinde Akşehir 2. İcra Müdürlüğü'nün 2009/1762 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlattığı, bu surette sanıkların iştirak halinde resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarını işledikleri iddia olunan somut olayda,

Sanık ...'ın, katılan aleyhine başlattığı suça konu senetteki borçlu imzasının katılana ait olmadığı yönündeki uzmanlık ve adli tıp kurumu raporları, bilhassa sanık ...'ın senedin alınma şekli ve yanında bulunduğunu iddia ettiği şahıslar hakkındaki çelişkili savunmaları, sanık ...'in senet üzerindeki tarih ve imza bölümü hariç diğer kısımlardaki yazıların kendisine ait olduğuna dair tevil yollu ikrarı ile tüm dosya kapsamına göre sanıkların sübut bulan eylemleri karşısında atılı suçlardan mahkumiyetleri yerine yazılı şekilde beraat hükümleri kurulması,

Kanuna aykırı olup, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 28/01/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4747, Karar No: 2011/4611, Tarih: 18.04.2011

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2011/4747 E.  ,  2011/4611 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 2/B madde uygulamasına dayalı tapu iptali tescil ve beyanlar hanesindeki ipotek şerhinin silinmesi davasından dolayı Yerel Mahkemece verilen yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün; Dairemizin 26/01/2011 gün ve .... sayılı ilamıyla düzelterek onama kararı verilmiş, süresi içinde davacılar vekili ve ... tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içindeki tüm belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı ... ve ... ve Orman Bakanlığı adına Hazine vekili karar düzeltme dilekçesinde; genel bütçeye dahil idarelerin Harçlar Yasasının 13/j maddesi gereğince harçtan muaf olduğu halde, Dairenin düzelterek onama kararında aleyhlerine karar ve ilam harcı yükletildiğini, davalı kişi ise aleyhine onama kararı yükletildiğini, davalı kişi ise aleyhine onama harcı yükletildiğini ileri sürerek Daire kararının düzeltilmesini istemiştir.

Yapılan incelemede 492 sayılı Harçlar Yasasının 13/j maddesi gereğince genel bütçeye dahil ... ve Orman Bakanlığının aynı Yasanın 1 ve 3 sayılı tarifelerine göre bütün işlemlerinin harçtan muaf olduğu halde, Dairenin düzelterek onama kararında "... ve Orman Bakanlığı Harçlar Yasasının 13/j maddesi gereğince harçtan muaf olduğundan karar ve ilam harcının alınmasına yer olmadığına"denilmesi gerekirken hataen düzelterek onama kararının son parağrafında "karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesaplanan 594.00.- TL karar ve ilam harcının davacılardan ... ve Orman Bakanlığından alınarak Hazineye gelir yazılmasına" denildiği anlaşılmış olup, bu husus maddi hata niteliğinde olduğundan düzeltilmesi gerektiği gibi yine 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Yasa gözetilerek Daire kararının sonunda yazılı onama harcının kaldırılması suretiyle Daire kararının düzeltilmesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı ... ve Orman Bakanlığının karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairenin 26.01.2011 gün ve ... sayılı ilamının karar bölümünün son parağrafında hüküm fıkrasına eklenen "karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesaplanan 594.00.-TL karar ve ilam harcının davacılardan ... ve Orman Bakanlığından alınarak Hazineye gelir yazılmasına" cümlesinin çıkarılmasına, yerine "Genel idare dahil ... ve Orman Bakanlığı 429 sayılı Harçlar Yasasının 13/j maddesi gereğince harçtan muaf olduğundan karar ve ilam harcının alınmasına yer olmadığına" cümlesinin yazılması, yine Daire kararının sonunda yer alan "445.50.- TL onama harcının gerçek kişiden tahsiline" ibaresinin kaldırılması suretiyle DÜZELTİLMESİNE 18.04.2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/21166, Karar No: 2011/5283, Tarih: 19.12.2011

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2011/21166 E.  ,  2011/5283 K.**

**"İçtihat Metni"**

Karşılıksız çek keşide etmek suçlarından sanık ...'ın yapılan yargılaması sonunda; atılı suçtan mahkûmiyetine dair Tekirdağ 1. Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 06.05.2009 gün ve 2008/580 Esas, 2009/159 Karar sayılı hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık müdafii tarafından istenilmiş olduğundan, dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Hükümlerden sonra 20.12.2009 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 5941 sayılı "Çek Kanunu" ile 3167 sayılı "Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun" yürürlükten kaldırılmış, dava konusu suçun unsurları ve yaptırımları farklı biçimde yeniden düzenlenmiş olduğundan; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 2 ve 7. maddeleri gözetilerek, sanığın hukuki durumunun belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 19.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1321, Karar No: 2020/2409, Tarih: 08.06.2020

**16. Ceza Dairesi         2019/1321 E.  ,  2020/2409 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : Sanıklar hakkında TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 53, 58/9, 63 maddeleri gereğince mahkumiyetlerine dair hükme

yönelik istinaf başvurularının esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenlerin sıfatı, başvurularının süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Hükmolunan cezanın süresine göre şartları bulunmadığından sanık ...'in, sanık ... müdafiinin, sanık ... müdafiinin, sanık ... müdafiinin duruşmalı inceleme istemlerinin CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca REDDİNE,

Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından, işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Tüm dosya kapsamına göre sanıklar ... ve ... yönünden örgütsel konumlarına göre tayin olunan temel cezada alt sınırdan uzaklaşılması gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

I-Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... yönünden yönünden;

Silahlı terör örgütüne üye olma suçu temadi eden suçlardan olup, yakalanma ile temadi kesileceğinden, Bölge Adliye Mahkemesi karar başlığında suç tarihlerinin yakalama tarihleri olan ... yönünden 30.01.2017, ... yönünden 21.11.2016, ... yönünden 16.01.2017, ... yönünden 08.11.2016, ... yönünden 26.10.2016, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... yönünden 20.10.2016 yerine suç tarihlerine ''tarihi ve öncesi'' eklenmek suretiyle yazılması ve İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının 64. sayfasında sanık ... yönünden 21.04.2017 tarihinde Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığında ifade veren ... ...'un beyanına yer verilirken ... ... yerine sehven ifadeyi yazan zabıt katibi ...'ın isminin yazılmış olması mahallinde düzeltilebilir maddi hata kabul edilmiş; Seydişehir Ağır Ceza Mahkemesine ...'in tanık olarak beyanlarının alınması için talimat yazılması üzerine ...'in Seydişehir Ağır Ceza Mahkemesi aracılığıyla göndermiş olduğu 22.02.2018 tarihli dilekçesinde ''08.12.2016 tarihinde Trabzon'da verdiğim ifademde ... isimli bir öğretmenden bahsettim, polis memuruna soyadını bilmiyorum dedim. Bana fotoğraftan teşhis ettirilmeden isim soyisim kaydedildi. Benim ifademde ismi geçen ..., Trabzon merkez Anafen Dershanesinde Türkçe öğretmenliği yaptığını duyduğum, evli ve çocuklu bir kişidir, soyadını bilmiyorum. Gerek görülürse SEGBİS yoluyla mahkemenize katılıp teşhis edebilirim.'' şeklinde beyanda bulunmasına rağmen SEGBİS aracılığıyla bağlanmak suretiyle teşhis işlemi yaptırılmayan, 1993 doğumlu, ilköğretim matematik öğretmenliği mezunu, bekar ve çocuksuz olan sanık ... ... hakkında İlk Derece Mahkemesi gerekçeli kararında tanık ...'in beyanının bulunduğu kabulüne yer verilmesi sonuca etkili görülmemiş ve değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık ... müdafileri, sanık ... müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... ve müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... ve müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... ve müdafii, sanık ... müdafii, sanık ... ve müdafii, sanık ... ve müdafii ile ... müdafiinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler yerinde görülmediğinden, CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükmün ONANMASINA,

II- Sanık ... yönünden;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan müdafi yardımından faydalandırılmadan yargılanıp, anılan suçtan mahkumiyetine karar verildiği görüldüğünden, ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak ve sanığa 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca müdafi atanmasının zorunlu olup olmadığının, bu bağlamda zikredilen Kanun maddesinde şart koşulan beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için öngörülen temel cezaya göre mi, yoksa uygulanması zorunlu nitelikli haller ile cezayı ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınması suretiyle belirlenecek cezaya göre mi tespit edileceğinin irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasanın 36. maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7.3.2014, § 32).

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir (C.G.K. 17.12.2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine de birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de;

“Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir.” denilerek teminat altına alınmıştır.

“Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir.” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafi yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, re'sen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafii yardımından yararlanma ve bir müdafi tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafi yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkânını sağlayan müdafi yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B.No: 8398/78, 25.04.1983).

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır(Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov- Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008).

Kural olarak sanığa polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).

Kural olarak sanığa polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafi yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; ... .../Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, re'sen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ... .../Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007).

Bu cümleden olarak, kanun koyucu bir suç isnadıyla karşı karşıya kalan şüpheli ya da sanığın, müdafi yardımından faydalanmak hakkından açıkça vazgeçmesi halinde dahi adaletin selameti bakımından re'sen bir müdafi atanması gerektiğini, 5271 sayılı CMK'da tahdidi olarak düzenlemiştir.

Savunma, toplumun suçtan sorumlu olması nedeniyle muhakemenin vazgeçilmez unsuru olduğu için, en azından ağır suçlarda müdafi bulunmasını gerektirir. Nitekim Ceza Muhakemesi Kanunu önce sadece küçükler bakımından (CMK 150/2) ve gözlem altına almada (CMK 74/2) kabul edilmiş olan mecburi müdafiliği yerinde bir şekilde genişletmiştir.

CMK'nın 150/3 maddesine göre; alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığa istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir. Görüldüğü üzere kanun vazıı, belli ağırlıkta ceza öngören suçlar ile ilgili soruşturma ya da kovuşturmalarda bir müdafiin hukuki yardımından faydalandırılmayı adaletin selameti açısından zorunlu görmüş ve bunu sanık veya şüphelinin isteğine bağlı tutmadığı gibi bu hususta hiç bir istisnaya da yer vermemiştir. AİHS'nin 6. maddesinden daha geniş bir teminat içeren düzenleme bu yönü ile tartışmadan varestedir.

Ancak sorun CMK'nın 150/3. maddesinde şart koşulan beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için öngörülen temel cezaya göre mi, yoksa uygulanması zorunlu nitelikli haller ile cezayı ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınması suretiyle belirlenecek cezaya göre mi tespit edileceği noktasında toplanmaktadır.

Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulunun içtihadı (06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararı) doğrultusunda genel uygulama beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için öngörülen temel cezaya göre belirlenmesi şeklindedir.