muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13486, Karar No: 2018/6611, Tarih: 11.10.2018

**15. Ceza Dairesi         2015/13486 E.  ,  2018/6611 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat (her iki sanık için ayrı ayrı)

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanıkların ayrı ayrı beraatine ilişkin hükümler katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Gerekçeli karar başlığına yanlış yazılan suç tarihinin suça konu çekin keşide tarihi olan 14/02/2012 olarak mahallinde düzeltilmesi mümkün görülmüştür.

... Oto isimli firmanın sahibi olan sanık ...’ın, katılanın sahibi ve yetkilisi olduğu şirketten uzun süreden beri akaryakıt satın aldığı, akaryakıt bedellerini katılana, kendi babası olan diğer sanık ... aracılığıyla teslim etmek suretiyle çekle ödediği, bu çeklerin sanık ... adına, babası sanık ... tarafından ...’nın kendisine verdiği vekaletnameye istinaden keşide edilerek katılanın sahibi olduğu şirkete ticari ilişki karşılığında verildiği, bu kapsamda katılana akaryakıt alımı nedeniyle ciro edilen ve keşidecisi...Gıda Turizm Teks. İnş. İş. .... San. olan, 14/02/2012 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan, lehtarı... Oto olan, 93.183 TL bedelli suça konu çekin bedelinin ödenmemesi üzerine, söz konusu çekin katılan tarafından sanık ... aleyhine icra takibine konu edildiği, sanık ...’nın aleyhine başlatılan icra takibine karşı dava açarak imza inkarında bulunduğu, sanık ...’in ise suça konu çekle ilgili borcun kendisine ait olduğunu ve oğlu olan sanık ...’nın söz konusu çek bedeli ile ilgisinin bulunmadığını iddia etmesi karşısında, sanıkların anlaşmalı olarak ve birlikte hareket ederek katılanın aleyhine olacak şekilde haksız menfaat elde ettikleri, bu suretle sanıkların nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediği iddia edilen olayda; katılan beyanı, sanık savunmaları, oluş ve tüm dosya kapsamına göre yüklenen suçun unsurlarının oluşmadığı ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilaf içerdiği gerekçesine dayanan mahkemenin beraate ilişkin hükümlerinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılama sonunda, yüklenen suç yönünden gerekçesi gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin atılı suçların oluştuğuna ve yetersiz gerekçe ile hüküm kurulduğuna ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, beraate ilişkin hükümlerin ONANMASINA, 11/10/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/6776, Karar No: 2007/14566, Tarih: 20.11.2007

11. Hukuk Dairesi 2006/6776 E., 2007/14566 K.

**11. Hukuk Dairesi 2006/6776 E., 2007/14566 K.**

**- MALİ HAKLARI KULLANMA YETKİSİ

- MALİ HAKLARIN DEVRİ

- TECAVÜZÜN REF'İ VE TAZMİNAT**- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 52 ]

- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 58 ]

- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 66 ]

- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 68 ]

- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 70 ]

- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 80 ]

- 5846 S. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU [ Madde 18 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 20/12/2005 tarih ve 2002/748-2005/302 sayılı kararın Yargıtay’ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 20.11.2007 gününde davalı avukatı S... B...... geldi, davetiye tebliğine rağmen davacı vekili duruşmaya gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi G..... G.......tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin dava dışı K.... A.Ş. için reklam filmi yapmış olduğunu, mali hakların sahibi olan müvekkilinin kimseye mali hak devri yapmadığını, buna rağmen davalı şirketin bu filmi sinemalarda oynatması yanında K.... A.Ş.den icra takibi ile telif ücreti tahsil ettiğini, davalının tahsil ettiği ücretin müvekkiline verilmesi amacıyla gönderilen ihtarın sonuçsuz kaldığını, davalının mali hak devraldığını bildirmiş olduğu şirkete müvekkilinin devir yapmamış olduğunu ileri sürerek, FSEK 68.madde uyarınca 3 kat tazminat tutarı 15.741.YTL.nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında ıslah ile 20.000.YTL. maddi ve 10.000.YTL. manevi tazminatın da davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, davacının mali haklara sahip ise bu davayı K.... A.Ş.ne açması gerektiğini, müvekkilinin bu davada sıfatı bulunmadığını, ancak müvekkilinin P..Prodüksiyon şirketi ile yaptığı devir sözleşmesi ile mali hak sahibi olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili, davacının mali haklara sahip ise bu davayı K.... A.Ş.ne açması gerektiğini, müvekkilinin bu davada sıfatı bulunmadığını, ancak müvekkilinin P..Prodüksiyon şirketi ile yaptığı devir sözleşmesi ile mali hak sahibi olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosyadaki belgelere göre, davaya konu reklam filmi için davacı ile dava dışı K.... A.Ş. arasında film yapım sözleşmesi bulunduğunu, davalı şirketin ortağı olan B..... A...’ın sözleşme tarihinde davacı şirketin ortağı olduğu, film yapım bedelinin davacı tarafından karşılanmış olduğu, davacının tüm yapım bedelini P..Prodüksiyon’a ödeyerek mali hak sahibi olduğu, P..Prodüksiyon’un sonradan mali hakları davalıya devretmesinin davacının haklarını etkilemeyeceği, davalı şirket ortağının davacının eski ortağı olmasının sonucu değiştirmeyeceği, harç yatmamış olduğundan ıslahın nazara alınmadığı, davacının iki kat tazminat isteyebileceği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 10.854.YTL.nin 17.07.2002 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davacı ile dava dışı P..Prodüksiyon şirketi arasındaki şifahi eser sipariş sözleşmesi uyarınca dava konusu reklam filmi çekimlerinin P..Prodüksiyon tarafından gerçekleştirilerek davacıya teslim edilmesi karşılığında film bedelinin de davacı şirket tarafından ödenmiş olması nedeniyle FSEK'nun 80. maddesi uyarınca film yapımcısı olan P..Prodüksiyon şirketinin sahip olduğu mali hakları kullanma yetkisini 5846 sayılı FSEK'nun 18/2. maddesi gereğince kanunen davacıya devretmiş sayılmasına ve P..Prodüksiyon şirketinin dava konusu reklam filmi üzerindeki mali hakları kendisine işi verip, bedelini ödeyen davacı dışındaki bir başka kişiye devretmesi mümkün olamayacağından (Ü... T......., Fikri Mülkiyet Hukuku, 4. Bası s.250), davalı ile P..Prodüksiyon arasındaki mali hakların davalıya devrine ilişkin 29.05.2001 tarihli sözleşmenin de geçerli kabul edilmesinin mümkün bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazların reddi gerekmiştir.

2-Ancak, davacı dava konusu reklam filmi üzerinde kanunen mali hakları kullanma yetkisi ne (ruhsat) sahip olmasına karşın, bizzat mali hakların da davacıya devrine dair davacı ile P..Prodüksiyon arasında FSEK'nun 52. maddesine göre düzenlenmiş yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır.

Davacı, FSEK'nun 68. maddesine dayalı olarak tecavüzün ref'i ve tazminata karar verilmesini istemiştir. Bu madde uyarınca talep hakkı eser sahibine veya eser sahibinden mali hakları devralan kişiye aittir. Ruhsat verilmesi yoluyla mali hakları kullanma yetkisine sahip olan kişi ise zararının karşılanmasını sadece FSEK'nun 70/2. maddesi uyarınca açacağı maddi tazminat davasında isteyebilir.

Davacı, FSEK'nun 68. maddesine dayalı olarak tecavüzün ref'i ve tazminata karar verilmesini istemiştir. Bu madde uyarınca talep hakkı eser sahibine veya eser sahibinden mali hakları devralan kişiye aittir. Ruhsat verilmesi yoluyla mali hakları kullanma yetkisine sahip olan kişi ise zararının karşılanmasını sadece FSEK'nun 70/2. maddesi uyarınca açacağı maddi tazminat davasında isteyebilir.

Bu durumda, davacının kanundan kaynaklanan ruhsat sahibi sıfatıyla FSEK'nun 68. maddesine dayalı tecavüzün ref'i ve tazminat davası açamayacağından dolayı davanın husumet yönünden reddi gerekirken, davanın kısmen kabulü doğru görülmemiştir.

Ayrıca kabule göre de, FSEK'nun 68. maddesine aykırılık iddiasıyla açılan davada, husumetin tecavüz eylemini bizzat gerçekleştiren kişiye veya aynı yasanın 66/2. fıkrasında yazılı çalışanları vasıtasıyla gerçekleştiren işletme sahibine yönetilmesi gerekir.

Dava konusu reklam filminin, dava dışı K.... firması tarafından sinemalarda umuma iletildiği ve davalının bu eyleme doğrudan veya dolaylı katılımı olmadığı halde mahkemece, davalının P..Prodüksiyon ile yaptığı geçersiz devir sözleşmesine dayalı olarak dava dışı K.... Firması aleyhine icra takibi yaptığı ve telif ücretini bu yolla tahsil ettiği gerekçesiyle FSEK'nun 68. maddesine aykırı davrandığına ilişkin görüşü dahi isabetsizdir.

SONUÇ : Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 500.00.-YTL duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 20.11.2007 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/1583, Karar No: 2010/167, Tarih: 19.01.2010

**4. Ceza Dairesi         2008/1583 E.  ,  2010/167 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tekirdağ Asliye 1. Ceza Mahkemesi

SUÇ(LAR) : Tehdit

HÜKÜM(LER) : Hükümlülük

TEBLİĞNAMEDEKİ İSTEK: Bozma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede,

Anayasanın 141/3 5271 sayılı CYY.nın 34, 230, 289/g maddeleri uyarınca mahkeme kararlarının sanıkları, mağdurları, C.Savcısını ve herkesi inandıracak ve Yargıtay denetimine olanak verecek biçimde olması, Yargıtay'ın gerekçelerde tutarlılık denetimi yapması ve gerekçelerde disiplin işlemini yerine getirmesi için, kararın dayandığı tüm veriler ile, bu veriler konusunda mahkemenin ulaştığı sonuçların, iddia ve savunmaya ilişkin değerlendirmelerin açık olarak gerekçeye yansıtılması gerektiği gözetilmeden ve bu ilkelere uyulmadan, gerekçeden yoksun olarak hüküm kurulması,

Yasaya aykırı ve sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden başkaca yönleri incelenmeksizin HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 19.01.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/8995, Karar No: 2019/16087, Tarih: 22.10.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/8995 E.  ,  2019/16087 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mahkemenin kazanılmış hak gözetilerek belirlediği sonuç ceza açısından bir isabetsizlik görülmediğinden tebliğnamenin bu hususu içeren bozma düşüncesine iştirak edilmemiş, dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

Bozma öncesi yapılan yargılamada, sanığın neticeten hapisten çevrili 3.000,00 TL adli para cezası ve doğrudan verilen 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı ve anılan hüküm aleyhine bir temyiz istemi bulunmadığı, sanık hakkında CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca kazanılmış hak gereği sonuç olarak hapisten çevrili 3.000,00 TL adli para cezası ve doğrudan verilen 80,00 TL adli para cezası üzerinden infazının yapılmasına karar verilmesi gerekirken, hapisten çevrili 3.000,00 TL adli para cezası ve doğrudan verilen 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükümlerin 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, ancak bu aykırılığın aynı Kanun'un 322. maddesi gereğince düzeltilmesi mümkün bulunduğundan; hüküm fıkrasından " sonuç olarak sanığın hapisten çevrili 3.000,00 tl ve doğrudan doğruya verilen 80.00 tl adli para cezası ile cezalandırılmasına " ibareleri çıkarılarak yerine ".. hapisten çevrili 3.000,00 TL adli para cezası ve doğrudan verilen 80,00 TL adli para cezası üzerinden infazına" ibaresi eklenmek suretiyle diğer yönleri usul ve yasaya uygun olan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 22.10.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/8767, Karar No: 2021/13057, Tarih: 28.09.2021

**9. Hukuk Dairesi         2021/8767 E.  ,  2021/13057 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : TESPİT

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davalı kurum Sivas İl Müdürlüğü müfettişleri tarafından 29.06.2012 tarih ve 09 sayılı inceleme raporuna dayalı olarak gönderilen 10.08.2012 tarihli yazısında ... Elektrik Dağıtım A.Ş ile ... Enerji ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş'ye ait hizmet alım sözleşmeleri ile verdiği asıl iş olarak değerlendirilen arıza onarım işlerinin 10 yıllık damga süresini doldurmuş sayaçlar ile arızalı veya ölçme hassasiyetinden şüphe edilen sayaçların değiştirilmesi, takılması işleri ve el bilgisayarı ile endeks okuma, ihbarname dağıtımı, kesme açma işlerine ilişkin alt işverenlik ilişkilerinin yasaya ve alt işverenlik yönetmeliğine göre muvazaalı olduğunun ve buna göre çalışanların başlangıçtan itibaren asıl işveren işçisi sayılması gerektiğinin belirtildiğini, oysa müvekkili şirket ile diğer şirket arasında yapılan sözleşmelere konu işlerin yardımcı iş niteliğinde olduğunu, elektrik dağıtımının müvekkili şirketin asıl işi olduğunu, bunun dışındaki tüm işlerin yardımcı iş niteliğinde olduğunu, müvekkili şirketin asıl faaliyetinin üreticiden elektriği alıp perakende olarak abonelere ulaştırmak olduğunu, bunun dışındaki diğer işlerin yardımcı iş olduğunu, inceleme raporunda belirtilen işleri müvekkilinin hiçbir zaman yürütmediğini, 4628 sayılı Kanunun 15/g bendinde de bu işlerin ihale mevzuatı çerçevesinde hizmet alım yolu ile yaptırılabileceğinin hüküm altına alındığını ifade ederek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı müfettişlerince hazırlanan 29.06.2012 gün ve 09 sayılı incelene raporunda muvazaa yönünden yapılan tespitlerin iptaline, müvekkili kurum ile dava dışı ... Enerji Dağıtım Perakende Satış Hizmetleri A.Ş arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, müvekkili kurum müfettişleri tarafından yapılan incelemeler sonrası düzenlenen 29.06.2012 tarih ve 09 sayılı inceleme raporunda davacı ile ... Enerji Dağıtım Perakende Satış Hizmetleri A.Ş'ye ait hizmet alım sözleşmeleri ile yapılan işlerin asıl iş olarak değerlendirildiğini, bu sebeple bu iki şirket arasında yapılan arıza onarım işleri, 10 yıllık damga süresini doldurmuş sayaçlar ile arızalı veya hassasiyetinden şüphe edilen sayaçların değiştirilmesi, takılması işleri ve el bilgisayarı ile endeks okuma, ihbarname dağıtımı kesme açma işlerine ilişkin alt işverenlik ilişkilerinin yasaya ve alt işverenlik yönetmeliğine göre muvazaalı olduğunun tespit edildiğini, davacının iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kurum tarafından yapılan tespitin usule ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanılan deliller ve bilirkişi raporlarına dayanılarak, davacı şirket ile dava dışı ... Enerji Dağıtım A.Ş.’nin ortaklık yapılarının aynı olduğu, şirketlerin aynı adreste bulundukları, yapılan işlerin bölünmez nitelikte olduğu anlaşılmakla alt işveren işçilerinin işe kabulleri, işten çıkarılmaları ve çalıştırmaları konusunda üst işveren müdahalesinin kaçınılmaz olacağı, ayrıca sözleşmelerde piyasa koşullarının ve buna bağlı olarak rekabet şartlarının oluşmadığı değerlendirilerek Sivas İl Müdürlüğü müfettişleri tarafından 29.06.2012 tarih ve 09 sayılı inceleme raporundaki davacı şirket ile dava dışı ... Enerji Dağıtım A.Ş. arasındaki muvazaa tespitine ilişkin tespitin mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar Yargıtay (Kapatılan) 22.Hukuk Dairesi'nin 2020/1152 Esas 2020/4165 Karar sayılı ilamı ile davacı şirket ile dava dışı ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.’nin ortaklık yapılarının aynı olduğu, şirketlerin aynı adreste bulundukları yönündeki tespitlerin muvazaa tespiti bakımından değerlendirilmesi gereken kriterlerden olmadığı, mahkemece öncelikle iki elektrik mühendisi ve bir endüstri mühendisinden oluşturulacak heyet bilirkişiden, dava dışı alt işveren ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.’ye verilen işlerin asıl iş kapsamında olup olmadığı, asıl iş kapsamında değerlendirilmesi halinde ise, teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerden olup olmadığı hususu tespit edilerek davacı ...Ş. ile dava dışı ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş arasındaki ilişkinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayalı olup olmadığı araştırılarak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak devam edilen yargılama neticesinde davacı şirket ile dava dışı ... Enerji Dağıtım AŞ şirketlerinin ortaklık yapılarının aynı olduğu, şirketlerin aynı adreste bulundukları, yapılan işlerin bölünmez nitelikte olduğu, alt işveren işçilerinin işe kabulleri, işten çıkarılmaları ve çalıştırmaları konusunda üst işveren müdahalesinin kaçınılmaz olacağı, dosya kapsamından asıl işverenin işçilerini alt işverene devri olduğu, yapılan sözleşmenin şirketin kendi işini alt işverene devri niteliğinde olduğu, dava dışı alt işveren ... Enerji dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş'ye verilen işlerin asıl iş kapsamında olduğu ve teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerden olması hasebiyle işin alt işverene ihale edilebileceği, ayrıca sözleşmelerde piyasa koşullarının ve buna bağlı olarak rekabet şartlarının oluşmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ile dava dışı alt işverenler arasında geçerli ya da muvazaalı bir alt işverenlik ilişkisi bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak davacının başından itibaren davalının işçisi olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren, bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise, asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Kanunun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 11. maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Kanun ile 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Kanuni olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, 4857 sayılı Kanun'un 5. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine şartların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır.

4857 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrası, 15.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tesbiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.