muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/10151, Karar No: 2016/8922, Tarih: 11.04.2016

HMK 107. maddesinin gerekçesine göre belirsiz alacak davasının, kısmen eda davasıyla birlikte külli tespit davası olarak da açılabilmesi imkân dâhilindedir. O halde belirsiz alacak davasında bir miktarın tahsili yanında, kalan tutarın tespiti istenebilecek ve yargılama sırasında belirlendiğinde kalan miktar da talep edilebilecektir.

Bunun tam eda davasından farkı, belirlenebilen miktarın talebi yerine, kısmi bir miktarın istenebilmesidir. Örneğin belirsiz bir alacak için alacaklı tarafından belirsiz alacak davası açıldığında ve 100,00 TL için tahsil, kalan miktarı için ise alacağın tespiti istendiğinde kısmi eda külli tespit davasından söz edilir. Zira alacaklı işveren veya resmi kurum kayıtlarında geçen belirleyebildiği miktarı davaya konu etmek yerine, farazi bir miktar için talepte bulunmuştur. Sözü edilen davanın kısmi davadan farkı ise, alacaklının kısmi dava açtığını belirtmeksizin belirsiz alacak davasından söz ederek taleplerde bulunmasına dayanır. Yukarıda açıklandığı üzere belirsiz bir alacak için alacaklının açıkça kısmi dava açtığını belirterek talepte bulunması veya belirsiz alacaktan söz edilmeksizin kısmi taleplerde bulunulması halinde davanın kısmi dava olarak açıldığı kabul edilir.

Kısmi eda külli tespit davasının açıldığı anda alacağın tamamı için zamanaşımı kesilir. Yargılama sırasındaki işleminden veya hâkimin her kararından sonra yeniden işlemeye başlayacağından yargılama sırasında alacağın zamanaşımına uğradığından söz edilemez. Bu nedenle yargılama sırasında arttırılan taleplere karşı yapılan zamanaşımı defi sonuca etkili değildir. Ancak faiz başlangıcı açısından tahsil amaçlı belirsiz alacak davasından farklı bir durum vardır. Davaya konu edilen miktar bakımından faiz başlangıcı olarak dava tarihi kabul edilmelidir. Alacağın kalan kısmın sadece tespiti istenmiş olmakla, belirlenen bakiye alacak miktarının ilerde talep edildiği tarihten itibaren faize karar verilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta, davacı vekili kısmi eda külli tespit istemli belirsiz alacak davası açmıştır. Yukarıda da belirtildiği üzere yargılama sırasında arttırılan taleplere karşı yapılan zamanaşımı definin hukuki sonucu olmadığından davacı vekilinin talep artırım dilekçesi üzerine davalı vekili tarafından ileri sürülen zamanaşımı definin dikkate alınarak sonuca gidilmesi hatalıdır.

3- Davacı dava açmadan önce dava konusu ettiği alacaklarının ödenmesi istemi ile davalılardan talepte bulunmuştur. Temerrüt ihtarı karşısında ihtarname ile talep ettiği alacaklardan kıdem tazminatı hariç diğerlerinin temerrüt tarihinden itibaren faizi ile tahsiline karar verilmesi gerekirken talep artırım tarihine göre hüküm kurulması hatalıdır.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 11/04/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5935, Karar No: 2019/2844, Tarih: 22.04.2019

**20. Hukuk Dairesi         2018/5935 E.  ,  2019/2844 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava dilekçesinde, davacıların kat maliki olduğu bina hakkında 6306 sayılı Kanun dolayısıyla işlem yapıldığını, Kentsel Dönüşüm Kanunu çerçevesinde çürük olduğu tespit edilen bina hakkında yıkım kararı verildiğini, apartman malikleri tarafından yönetmeliğin 15/2. maddesi gereği yapılan kat malikleri kurulunda oy birliği ile karar alınmaması nedeniyle aynı madde gereği yeniden toplantıya davet yapıldığını, bina ortak karar protokolünün düzenleneceği adrese gidildiğinde adresin bina ortak karar protokolünde lehine kat karşılığı inşaat ve satış vaadi sözleşmesi imzalanmasına karar verilen ... İnşaat Müt. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. şirketinin ticari faaliyet adresi olduğunun görüldüğünü, toplantının ...'nun yönlendirmesi ve baskısı altında geçtiğini, yönetmeliğin 15/2. maddesi doğrultusunda yapılan toplantı usulüne uygun olarak gerçekleşmediğini alınan kararların geçersiz olduğunu binanın ...'ün ekonomik olarak en gelişimi ve yüksek oranda rağbet gören bir yerinde olup aynı bölgede müteahhitlerin mal sahipleri ile % 75 - % 80 oranlarında kat karşılığı inşaat sözleşmeleri yaptıklarını belirterek davacıların telafisi imkansız zararlara uğramaması için, ... mahallesi,...caddesi, Oniki apartman, 96 pafta, 63 sayılı parsel maliklerinin 29/12/2015 tarihli bina ortak protokolü ve eklerinin 6306 sayılı Kanun gereği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğündeki yürütülecek satış ihale işlemlerinin ihtiyati tedbir zımnında durdurulmasına, ekonomik olarak müvekkiller aleyhinde olan ve kanuna aykırı olarak tanzim ve imza edilen 29/12/2015 tarihli bina ortak karar protokolü ve eklerinin iptali istenilmiştir.

Mahkemece davanın hukukî yarar yokluğundan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, hâkimin müdahalesi istemine ilişkindir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenlere göre, iptali istenilen 29/12/2015 tarihli toplantıda Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine yönelik herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı anlaşılmakla, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile sonucu itibariyle doğru, usule ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temiz edene yükletilmesine 22/04/2019 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17483, Karar No: 2018/9008, Tarih: 11.10.2018

**17. Hukuk Dairesi         2015/17483 E.  ,  2018/9008 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili; davalının yönetimindeki ... plakalı aracın 06/04/2007 tarihinde davacıya çarparak yaralanmasına neden olduğunu, kaza nedeniyle davacının vücudunun muhtelif yerlerinde kırık ve çatlaklar oluştuğunu, ... Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile ... Limanı Kemik Hastalıkları Hastanesi'nde tedavi gördüğünü, tedavi masraflarının çoğunu kendisinin karşıladığını, iş gücü kaybına uğradığını, çalışamadığı için ekonomik zararları olduğunu,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL maddi, 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi, yargılama giderleri ve vekâlet ücretiyle birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı ...; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulü ile 3.175,76 TL iş göremezlik zararı, 200,00 TL tedavi gideri olmak üzere toplam 3.375,76 TL maddi tazminatın, 1.500,00 TL manevi tazminatın 06/04/2007 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Karar tarihi itibariyle temyiz kesinlik sınırı 2.080,00 TL olup, hükmedilen manevi tazminat miktarı 1.500,00 TL olduğundan karar tarihi itibariyle kesin niteliktedir. Kesin olan kararların temyiz istemleri hakkında mahkemece bir

karar verilebileceği gibi, 1.6.1990 gün 3/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca Yargıtay'ca da temyiz isteminin reddine karar verilebilir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ...’in manevi tazminat yönü ile temyiz isteminin mahkeme hükmünün kesin olması nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ...’in maddi tazminat yönü ile yerinde görülmeyen tüm temyiz istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve maddi tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ...’in maddi tazminat yönü ile yerinde görülmeyen tüm temyiz istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...’in manevi tazminat yönü ile temyiz dilekçesinin mahkeme hükmünün kesin olması nedeniyle reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı ...’in maddi tazminat yönü ile temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 230,60 TL kalan onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına 11/10/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5719, Karar No: 2016/2848, Tarih: 04.05.2016

**23. Hukuk Dairesi         2015/5719 E.  ,  2016/2848 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itirazın davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ....’dan birden fazla dosya ile alacaklı olduğunu, bu dosyalardan biri olan .... 2. İcra Müdürlüğü'nün 2010/4995 esas sayılı dosyasında borçluya miras yoluyla intikal eden taşınmazlar üzerine haciz uygulayıp İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2011/336 esas 2011/529 karar sayılı ilamıyla satış kararı aldıklarını, davalı ...’ın alacaklı olduğu .... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/3908 dosyasının muvazaalı olduğunu, davalı borçlunun müvekkiline olan borcunu ödememek için davalı ... ile anlaşmalı olarak takip yaptıklarını, bu nedenle .... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/3908 dosyasının iptali ile davacı müvekkilinin alacaklı olduğu dosyanın, sıra cetvelinde bu dosyanın önünde yer almasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ...... vekili, İİK'nın 278 maddesi gereğince davanın 2 yıllık zaman aşımı dolduktan sonra açıldığını, müvekkilinin davacıya verdiği senetlerin teminat senetleri olduğunu, dolayısıyla müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığını, davacı ile müvekkilinin tacir olduklarını, bu nedenle aralarındaki ticari ilişkinin saptanması için ticari defter ve kayıtların incelenmesi gerektiğini, muvazaalı icra takibi iddiasının yersiz ve mesnetsiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili muvazaa iddiasını kabul etmediklerini, davanın süresinde açılmadığını, davacının aciz vesikası almadan dava açtığını, müvekkilinin, davalıya verdiği borç paralar karşılığında senet düzenlendiğini ve icra takibi başlatıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; Davalı ...’ın doktor olduğu, doktorluk mesleğiyle iştigal ettiği, davalı borçlu.... ile hukuki ve ticari muameleyi izah edemediği, Davacı tarafın alacaklı olduğu bonoların tanzim tarihinin 2008 yılı olduğu, alacaklı ...'nun alacaklı olduğu bono'nun ise tanzim tarihinin 2009 yılı olduğu Davacının, ödememe protestosu keşide ettiği, Davalı ...’ın ise alacağı için ödememe protestosu keşide etmediği, anlaşılmakla davanın kabulü ile .... 2. İcra Müdürlüğü'nün 23010/4995 takip sayılı dosyadaki haciz sırasının 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/3908 takip sayılı dosya önüne geçirilmesine ve icra takiplerinin bu sıraya göre devamı ile muarazanın bu şekilde giderilmesine, karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1-Mahkemece dava sıra cetveline itiraz niteliğinde değerlendirilmiş ise de dosya içeriğinde yasanın aradığı manada bir sıra cetveli bulunmamaktadır. Dava dilekçesinin içeriğinden davanın tasarrufun iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmakla, tasarrufun iptali davasının görülebilmesi için geçici veya kati aciz belgesinin bulunması gerekir. Bu hususlar üzerinde durulmadan talebin yanlış değerlendirilerek yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması uygun görülmemiştir.

2-Bozma nedenine göre taraf vekillerinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, hükmün BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin temyiz istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harçların istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2455, Karar No: 2019/2634, Tarih: 08.04.2019

**21. Hukuk Dairesi         2018/2455 E.  ,  2019/2634 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

A) Davacı İstemi:

Davacı (birleşen davalı), 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali aylığın kesilme tarihinden itibaren yasal faizi ile ödenmesine, Kurumun borç çıkarma işlemlerinin iptali ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabı:

Davalı SGK (birleşen davacı); davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadıklarının tespit edilmesi nedeniyle ödenen aylık ve sağlık giderlerinin 5510 sayılı Yasa’nın 56 ve 96.maddeleri gereği yasal faiziyle birlikte tahsili gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada, fazlaya ilişkin dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydı ile yersiz olarak ödenen 51.455,82 Lira eczane, optik ve hastane masrafları yönünden sarf ve tediye tarihlerinden itibaren, yersiz ödenen aylıklar yönünden her bir aylığın ödeme tarihi itibari ile hesaplanacak yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiş.

C)İlk Derece Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı:

İlk derece Mahkemesince; “... davacının boşandığ eşi ...'den boşandıktan sonra brlikte yaşadığı, birlikte yaşadıklarının emniyet aracılığıyla yapılan araştırmada tespit edildiği, davacı ve boşandığı eşinin aynı gün ve tarihte yurt dışına giriş çıkış yaptıkları, Türkmenistan adresinin bildirilmesine rağmen davacının boşandığı eşinin 2002-2011 yılları arasında böyle bir yurt dışı çıkışının olmaması karşısında davacı ve boşandığı eşinin 5510 Sayılı Yasanın yürürlük tarihinden önce dahi birlikte yaşadıkları, bu nedenye yasanın yürürlük tarihi itibari ile 01.10.2008 den geçerli aylığın iptal edilip ödenen aylık ve tedavi giderlerinin istenmesinde yasaya aykırı bir durumun olmadığı...” gerekçesiyle,

“ 1-Davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile

A) 2014/2 ESES SAYILI DOSYA YÖNÜNDEN

2-Davacının Davasının REDDİNE...

B) 2014/145 ESAS SAYILI DOSYA YONÜNDEN

1-Davacının Sgk nın Davasının KABÜLÜ İle

A)Kurum Zararı 51,455,82 TL.nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine...” karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu ;

Davacı (birleşen davalı) vekili; emniyet güçlerinin düzenlediği tutanağın açık ve net olmadığı gibi hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun eksik inceleme sonucu hazırlandığını beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı :

A)Kurum Zararı 51,455,82 TL.nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine...” karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu ;

Davacı (birleşen davalı) vekili; emniyet güçlerinin düzenlediği tutanağın açık ve net olmadığı gibi hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun eksik inceleme sonucu hazırlandığını beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı :

Bölge Adliye Mahkemesince “...1)Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanunî gerektirici sebeplere ve özellikle; Kurum denetmen raporu içeriği, nüfus adres kayıtları, kolluk araştırması, davacı ile boşandığı eşinin yurda giriş çıkış kayıtları, 17.02.1999 tarihinde boşanan davacının, 01.08.2000 tarihinde Merve, 18.11.2001 tarihinde İlayda isiminde iki çocuğunun olduğu ve bu çocukların 31.07.2006 tarihli tanıma senedi ile ... tarafından tanındığı hususları birlikte değerlendirildiğinde davacı ve eşinin boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam ettikleri belirgin olup 5510 sayılı kanunun 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen raporun aksinin davacı tarafından ispat edilemediği kanaatine varılmış ve mahkemenin fiili birlikteliğe yönelik tespiti ve yersiz olarak ödenen ölüm aylıklarının tahsiline yönelik kararı usûl ve esas yönlerden hukuka uygun olduğu kanaatine varılarak, davacı/birleşen dosya davalısı vekilinin bu yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

2-)Yukarıda belirtildiği üzere mahkemenin fiili birlikteliğe yönelik tespiti ve yersiz olarak ödenen ölüm aylıklarının tahsiline yönelik Kurum talebinin kabulüne dair verilen karar doğru ise de, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 01.06.2017 Tarih, 2016/17810 Esas - 2017/4735 Karar sayılı ilamında ayrıntıları açıklandığı ve benimsendiği üzere; 18.11.2008- 23.08.2013 dönemi bakımından yersiz ödendiği ileri sürülen sağlık giderleri yönünden, öncelikle 31.01.2012 tarihine kadar yapılan sağlık giderlerinin 6385 sayılı Kanunun 12. maddesi ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 45. maddesi gereği talep edilemeyeceği açıktır. Diğer taraftan 31.01.2012 tarihinden sonra yapılan sağlık giderlerinin ise davalının 5510 sayılı Kanunun 60. maddesinin ilgili bentleri gereğince genel sağlık sigortalısı sayılması gerektiği ve 67. madde kapsamında gelir testine tabi tutulmasıyla oluşacak ihtilafa konu dönemdeki tahakkuk ettirilecek prim borçlarının kurum tarafından her zaman tahsilinin mümkün olduğu dikkate alınmak sureti ile dava konusu sağlık giderlerinin, genel sağlık sigortalısı sayılan davacı/birleşen dosya davalısından talep edilemeyeceği belirgin olup bu yönde davacı/birleşen dosya davalısı vekilinin istinaf başvuru sebep ve gerekçelerine göre kararın düzeltilerek yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır...” gerekçesiyle

“A)Davacı/birleşen davanın davalısı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca Malatya 2. İş Mahkemesinin 10.02.2017 Tarih ve 2014/2 Esas - 2017/70 Karar sayılı kararının KALDIRILARAK, DÜZELTİLEREK ESAS HAKKINDA YENİDEN KARAR VERİLMESİ suretiyle;

B-)2014/2 Esas sayılı dosya yönünden, davanın kısmen kabulüyle;

1-a-)Davacının, Kurum işleminin iptali ve aylığın tekrar bağlanması talebinin REDDİNE,

b-)Davacının 5.377,82 TL miktar yönünden davalı Kuruma borçlu olmadığının TESPİTİNE, fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE...

C-)Birleşen 2014/145 Esas sayılı dava yönünden;

1-)Davanın Kısmen kabülü İle;

Kurum Zararı 46.078,77 TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine...” karar verilmiştir.

E) Temyiz:

Davalı SGK (karşı davacı), bölge adliye mahkemesince 5510 sayılı Yasa’nın geçici 45.maddesinin hatalı yorumlandığını, bu düzenlemenin yersiz sağlık giderlerini affeden, tahsilini durduran bir hüküm olmadığını beyanla temyiz yoluna başvurmuştur.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali, aylığın kesilme tarihinden itibaren yasal faizi ile ödenmesi, Kurumun borç çıkarma işlemlerinin iptali ile borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Birleşen dava ile davalı-karşı davacı Kurum, yersiz ödenen eczane, optik, hastane masrafları ile aylıkların yasal faizi ile tahsilini istemiştir.

Bölge adliye mahkemesi hükmü, davalı-karşı davacı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan 56. maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede boşanma amacına-saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken; eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin-samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma-irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan “boşanma” hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki boşanma tarihi itibarıyla gerçek-samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin-aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Gelirin-aylığın kesilme tarihi ile Kurumun geri alım (istirdat) hakkının kapsamına ilişkin olarak; eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme-başlama tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla gelir-aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun-yersiz kabul edilmeli, ancak söz konusu madde 01.10.2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli, başka bir anlatımla 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkuku söz konusu olmamalı, böylelikle açıklığa kavuşturulacak yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 96. maddesine göre uygulama yapılmalıdır. İnceleme konusu 56. maddede, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle” ibareleri yer aldığından, birden fazla evlilik ve doğal olarak birden fazla boşanmanın gerçekleşmiş olması durumunda, boşanılan herhangi bir eşle eylemli olarak birlikte yaşama durumunda madde hükmünün uygulanacağı gözetilmelidir.