muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/7767, Karar No: 2018/6262, Tarih: 05.07.2018

**11. Ceza Dairesi         2016/7767 E.  ,  2018/6262 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Vergi Usul Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 141/3, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 34/1, 230, 232 ve 289/1-g maddeleri gereğince mahkeme kararlarının Yargıtay denetimine olanak verecek biçimde açık ve gerekçeli olması ve Yargıtay'ın bu işlevini yerine getirmesi için gerekçede iddia ve savunmada ileri sürülen görüşlerin belirtilmesi, mevcut delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterilmesi, bu delillere göre ulaşılan sonuçların, iddia, savunma ve dosyadaki diğer belgelere ilişkin değerlendirmeler ile sanıkların eylemlerinin ve yüklenen suçların unsurlarının nelerden ibaret olduğunun, hangi gerekçeyle hangi delillere üstünlük tanındığının açık olarak gerekçeye yansıtılması, delillerle sonuç arasında bağ kurulması gerektiği gözetilmeden Anayasa ve 5271 sayılı Kanun'un amir hükümlerine aykırı şekilde gerekçesiz hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 05.07.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10044, Karar No: 2016/3549, Tarih: 02.05.2016

**6. Hukuk Dairesi         2015/10044 E.  ,  2016/3549 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İtirazın kaldırılması ve tahliye

İcra mahkemesince verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Davacı alacaklı tarafından, davalı borçlu aleyhine kira alacağının tahsili için başlatılan icra takibine davalı borçlunun itiraz etmesi üzerine, davacı alacaklı vekili icra mahkemesinden itirazın kaldırılması ve tahliye isteminde bulunmuş, mahkemece itirazın kaldırılmasına ve kiralananın tahliyesine karar verilmiş, karar davalı borçlu tarafından temyiz edilmiştir.

1- Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre, temyiz eden davalı borçlunun tahliyeye yönelik temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davalı borçlunun alacağa yönelik temyiz itirazlarına gelince; Davacı alacaklı, 23/09/2014 tarihinde başlattığı tahliye talepli icra takibi ile 3.000,00 TL kira alacağının tahsilini talep etmiştir. Ödeme emrinin davalı borçluya 27/10/2014 tarihinde tebliğ edilmesinden sonra 04/11/2014 tarihinde icra takibine yapılmış olan itiraz, yasal itiraz süresi olan yedi günden sonra yapılmış olduğundan ve süresinde yapılmayan itiraz hukuki sonuç doğurmayacağından, davacının itirazın kaldırılmasını istemesinde hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu durumda mahkemece, itirazın kaldırılması isteminin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Karar bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ :Yukarıda açıklanan 1. bentte yazılı nedenlerle kararın tahliyeye ilişkin kısmının ONANMASINA, 2. bentte yazılı nedenlerle kararın alacağa ilişkin kısmının BOZULMASINA ve onanan kısım için aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenden alınmasına, 02/05/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/119, Karar No: 2015/7414, Tarih: 19.11.2015

**19. Ceza Dairesi         2015/119 E.  ,  2015/7414 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : KYB - 2014/394507

S. G. 20/01/2014 tarihli nüshasının birinci sayfasında “Savcı Z.. Ö..'e mahkemeden tekzip şoku” ve 20. sayfasında “Başvuru kabul edilmedi” başlıkları ile yayımlanan yazılar nedeniyle ilgilisi Z.. Ö..’ün vâki düzeltme ve cevap isteminin reddine dair Bakırköy 22. Sulh Ceza Mahkemesinin 19/03/2014 tarihli ve 2014/279 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın kabulüne düzeltme metinlerinin yayımlanmasına ilişkin Bakırköy 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 27/03/2014 tarihli ve 2014/72 değişik iş sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 02/12/2014 gün ve 72593 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 10/12/2014 gün ve KYB.2014-394507 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre; S. G.'nin bir tüzel kişi olduğu, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 12/1. Maddesine göre, “Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır”. Aynı Kanun’un Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.” kuralına aykırı olarak ve cevap ve düzeltme metninin, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca, adı geçen gazetelerin sorumlu müdürlerine gönderilmesi yerine, tebliğ evrakının sorumlu kişiye yapıldığını gösterir şekilde tebliğ mazbatası düzenlenmediği ve usulüne uygun tebliğ koşulu yerine getirilmediği gözetilmeden, itirazın bu yönden reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmiş olmasında isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü;

5187 sayılı Basın Kanunu'nun 14/1 maddesinde yer alan “Süreli yayınlarda kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılması halinde, bundan zarar gören kişinin yayım tarihinden itibaren iki ay içinde göndereceği suç unsuru içermeyen, üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmayan düzeltme ve cevap yazısını; sorumlu müdür hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, günlük süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde, diğer süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren üç günden sonraki ilk nüshada, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır.” şeklindeki hüküm uyarınca kişilerin, süreli yayınlarda şeref ve haysiyetinin ihlal edildiği veya hakkında gerçeğe aykırı yayım yapıldığı iddiasıyla 5187 sayılı Kanun kapsamındaki düzeltme ve cevap yazısı yayımlanması taleplerinin doğrudan sorumlu müdüre gönderilmesinin gerektiği, düzeltme ve cevap yazılarının hükmi şahıs niteliğindeki gazeteye gönderilemeyeceğinden, kanun yararına bozma isteminde yer alan hükmi şahıslara tebligatı düzenleyen 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 12. maddesinin olayda uygulama yerinin bulunmadığı gibi, somut olayda, S. G. 20/01/2014 tarihli nüshasının birinci sayfasında “Savcı Z.. Ö..'e mahkemeden tekzip şoku” ve yirminci sayfasında “Başvuru kabul edilmedi” başlıkları ile yayımlanan haber nedeniyle talep eden Z.. Ö.. vekili tarafından gazetenin sorumlu müdürü Ş. Ç. adına gönderilen cevap ve düzeltme istemini içerir Bakırköy 40. Noterliğinin 21/03/2014 tarih ve 7.... yevmiye no’lu ihtarnamesinin 10/03/2014 tarihinde “muhatabın adreste daimi çalışanı iletişim asistanı S. T. imzasına tebliğ edilmiştir.” şerhi ile tebliğ edilmesine karşın, gerek sorumlu müdür Ş. Ç. ve gerekse gazetenin sahibi şirket vekillerinin anılan tebligatın alınmadığına veya usulsüz olduğuna ilişkin bir iddialarının da bulunmadığının anlaşılması karşısında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yerinde görülmeyen kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, 19/11/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7676, Karar No: 2019/343, Tarih: 15.01.2019

**14. Hukuk Dairesi         2016/7676 E.  ,  2019/343 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 05.09.2014 gününde verilen dilekçe ile miras hakkına dayalı tazminat talebi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine dair verilen 29.12.2015 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 15.01.2019 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili gelmedi. Karşı taraftan davalı vekili Av. ... geldi. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen tarafın sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

KA R A R

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 2.037 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15.01.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/6463, Karar No: 2022/16389, Tarih: 18.10.2022

**11. Ceza Dairesi         2020/6463 E.  ,  2022/16389 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Sahte fatura düzenleme, defter, kayıt ve belgeleri gizleme

...

...

...

Sanık hakkında 2013 takvim yılında sahte fatura düzenleme ile defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerini sanığın, 2014 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçundan kurulan beraat hükmünü ise katılan vekilinin temyiz ettiği belirlenerek yapılan incelemede;

A) Sahte fatura düzenleme suçundan kurulan hükümlere yönelik yapılan incelemede;

Sanık hakkında 2013 ve 2014 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçlarından açılan kamu davasında; sanığın savunmasında 2012 yılında ...,... 'ün abisi olarak bildiği ... isimli kişiyle tanıştığını, bu kişilerin kendisine firmalarında müdür olarak çalışmayı teklif ettiğini, noterlikte bazı evrakları imzaladığını, ancak bir süre sonra bu evrakların bir kısmını iade edip müdürlük işinin olmayacağını söylediklerini, bu kişilerin açık kimlik ve adres bilgilerini bilmediğini ancak ... isimli şahsın ... numaralı telefonu kullandığını bildiğini, herhangi bir ticari faaliyetinin olmadığını beyan etmesi karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmesi bakımından;

1)Suça konu faturaların asıllarının, bu faturaları kullanan mükelleflerden veya bu mükellefler ve sanık ...'e ait işletmenin bağlı bulunduğu vergi dairelerinden sorulup getirtilmek suretiyle, asıllarının sanığa gösterilerek yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması, TİB'in cevabi yazısına göre ... numaralı telefonu kullandığı bidirilen ...'nın açık kimlik ve adres bilgilerinin tespiti ile tanık olarak çağrılması, duruşmada çekinme hakkı hatırlatıldıktan sonra sanığı tanıyıp tanımadığının sorulması, gerekirse yüzleştirme yapılması,

2) Sanığın faturalardaki yazı ve imzaların kendisine ait olmadığını söylemesi halinde temin edilecek yazı ve imza örnekleri ile faturalardaki yazı ve imzaların sanığa ait olduğu hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılması,

3) Faturalardaki yazı ve imzaların sanığa ait olmadığının anlaşılması halinde ise;

a)Faturaları kullandığı belirlenen mükellefler hakkında karşıt inceleme raporu düzenlenip düzenlenmediğinin ilgili vergi dairesinden sorulması, düzenlenmiş ise onaylı örneklerinin getirtilmesi,

b)Aynı mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılması, dava açılmış ise dosyalarının getirtilip incelenerek ilgili belgelerin onaylı örneklerinin dosyaya alınması,

c)Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin tanık sıfatıyla duruşmaya çağrılarak CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatıldıktan sonra sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıkları, sanığı tanıyıp tanımadıkları ve faturaların düzenlenmesi konusunda sanığın bir iştiraki bulunup bulunmadığının sorulması,

c)Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin tanık sıfatıyla duruşmaya çağrılarak CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatıldıktan sonra sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıkları, sanığı tanıyıp tanımadıkları ve faturaların düzenlenmesi konusunda sanığın bir iştiraki bulunup bulunmadığının sorulması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hükümler kurulması yasaya aykırı,

B) Defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçu ve suçun subutu halinde 2013 ve 2014 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme suçları yönünden; hükümden sonra 15.04.2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 7394 sayılı Kanun’un 4 ve 5. maddeleriyle değişik 213 sayılı Kanun’un 359 maddesinin 3,4,5 ve 6. fıkra hükümleri uyarınca 5237 sayılı TCK'nin 7/2. maddesi de gözetilerek öncelikle lehe Kanun’un tespit edilip uygulama yapılması ve her iki Kanunla ilgili uygulamanın gerekçeleriyle birlikte denetime olanak verecek şekilde ayrıntılı olarak kararda gösterilmesi suretiyle sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekili ve sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçu bakımından diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin BOZULMASINA, 18.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yz.İşl.Md. Y.

...
Yargıtay — Esas No: 2017/15950, Karar No: 2019/575, Tarih: 17.01.2019

**11. Ceza Dairesi         2017/15950 E.  ,  2019/575 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Açığa imzanın kötüye kullanılması

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanığın, katılan tarafından açığa imzalanarak kendisine fon hesabıyla ilgili işlemleri gerçekleştirmek için verilen boş kağıdı, aralarındaki anlaşmaya aykırı olarak doldurup kullandığının iddia olunması; sanığın, atılı suçu kabul etmemesi karşısında; İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 24/03/1989 tarih ve 1988/1-1989/2 sayılı ilamı ile Dairemizin istikrarlı kararlarında öngörüldüğü üzere, boş kağıdın anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının yazılı delille ispatı zorunlu olup, bu hususta sunulmuş bir yazılı delil mevcut bulunmadığı gibi yazılı delil başlangıcı kabul edilebilecek bir delil de sunulmadığı; katılanın soyut iddiası dışında, suç konusu belgenin aralarındaki anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğuna ilişkin yazılı delil bulunmadığı gözetilmeden, sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkûmiyetine hükmolunması,

Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 17.01.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/17312, Karar No: 2019/1751, Tarih: 27.02.2019

**10. Hukuk Dairesi         2016/17312 E.  ,  2019/1751 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davacı ve davalı arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacının, davalı ...’a ait 46 M 0088 plakalı dolmuşta şoför olarak 15.06.1998 ile 17.11.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarında hizmetinin tespiti amacıyla eldeki davayı açtığı, mahkemece taraflar arasındaki ilişkinin hizmet akdine dayanmadığı,bahsi geçen aracın hasılat kirası yolu ile işletildiği, dolayısıyla taraflar arasında işçi-işveren ilişkisinin bulunmadığı gerekçe kılınarak davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

Mahkemece, yapılacak iş; taraflar arasındaki ilişkinin hasılat kirasına mı, yoksa hizmet akdine mi dayalı olduğunu hiçbir şüphe ve tereddüte yol açmayacak şekilde belirledikten sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir. Bu kapsamda; davalı işverenin başkaca ticari aracının bulunup bulunmadığının tescil kayıtlarından sorgulanması ile başkaca aracının bulunması halinde bu araçlarda çalışan kişilerin de yöntemince dinlenerek, çalışma şekli ve koşulları, ücretin ödenme biçimi, bu yönde ödemeye ilişkin belge düzenlenip düzenlenmediği; gerektiğinde, dolmuşun kalkış ve varış durağı varlığı araştırılarak bilgi sahibi olabilecek kişilerin kolluk marifeti ile tespiti ile bu kişilerinde beyanlarına başvurulmalı, talep döneminde belirtilen plakalı araçta yalnızca davacının şoför olup olmadığının tespiti açısından; 46 M 0088 sayılı plakalı araca gelen tüm trafik para cezaları istenmeli, o dönemde şayet başka şoför aracı kullanırken trafik para cezası gelmiş ise, bu kişilerin adları da re’sen belirlenerek dinlenilmeli, re’sen tespit edilecek tanıklardan aynı dolmuşta şoförlük yaptığı iddiası olanların hizmetlerinin tespiti açısından hizmet cetvelleri celp edilmeli ve varsa ilgili dönem için 1479 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılıkları araştırılmalı, davalı ...’ın kira gelirine ilişkin vergi dairesine bildirimi olup olmadığı vergi kaydı bulunup bulunmadığı, kira gelirine ilişkin vergi dairesine bildirimi olup olmadığı ilgili vergi dairesinden araştırılarak, davacı ile davalı ... arasındaki ilişkinin, hasılat kirasına, ya da, hizmet akdine dayanıp dayanmadığı, hizmet akdine dayanması halinde ise çalışılan dönem ve çalışmanın tam süreli veya kısmi süreli olup olmadığı hususu soruşturulmalı, bu konuda yeterli ve gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı taraf vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve sair husular incelenmeksizin hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 27.02.2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7729, Karar No: 2012/1398, Tarih: 09.02.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2010/7729 E.  ,  2012/1398 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/01/1986 - 01/02/1995, 01/03/2002- 01/06/2005, 01/06/2007 - 23/06/2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitiyle, işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasanın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9. ) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, SGK nun bu davalarda davalı sıfatı bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öteyandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tesbiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan SGK yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

0 halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine , 09/02/2012gününde oybirliğiyle karar verildi.