muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/586, Karar No: 2017/1614, Tarih: 13.02.2017

Olayımıza gelince; davalıya dava dilekçesi ve duruşma günü Tebligat Kanunu'nun 21/1 maddesine göre “Muhatabın tevziat saatlerinde adresin kapalı olması sebebiyle tebliğ zarfı mahalle muhtarlığına tebliğ edildi. Kapısına 2 nolu haber kağıdı yapıştırıldı. Durumda komşusu (4/B) haber verildi. Haber verilen kişi isim ve imzadan imtina etmiştir.” şerhiyle tebliğ edilmiş ise de, muhatabın adreste bulunmama nedeninin araştırılmadığı bu konuda bilgisi olması muhtemel kişilerin beyanlarına bavurulmadığı, bu nedenle tebliğ işleminin Tebligat Kanunu'nun değişik 21/1. maddesi ve Yönetmeliğin 30. maddesinde belirtilen usule uygun olmadığından, taraf teşkilinin sağlandığı söylenemez.

Bu nedenle usulüne uygun taraf teşkili sağlanmadan savunma hakkı kısıtlanarak davanın esası hakkında karar verilmesi doğru değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK'na 6217 Sayılı Kanun'la eklenen Geçici 3. madde hükmü gözetilerek HUMK'nun 428. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA ve bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, taraflarca İİK'nun 366/3. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, istek halinde peşin harcın temyiz edene iadesine, 13.02.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7417, Karar No: 2013/12193, Tarih: 10.06.2013

**21. Hukuk Dairesi         2012/7417 E.  ,  2013/12193 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı, davalı ...'na bağlı ... Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü'nde tam gün esasıyla çalıştığını belirterek, Kuruma eksik bildirilen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davanın 5510 sayılı Yasa'nın 4/I-a bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu, geçiş hükümlerini içeren aynı yasa'nın Geçici 7. maddesi hükmünde “Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesine göre sandıklara tâbi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler” hükmü gözetildiğinde, eldeki somut uyuşmazlığın dayandığı mevzuat hükümlerinin 506 sayılı Yasanın 79. maddesi ile 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 47. maddesidir. Milli Eğitim Temel Kanununun 47. maddesi hükmüne göre, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir. Bu yasal düzenleme uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin 5. maddesi, “Uzman ve usta öğreticiler aşağıdaki şekillerde görevlendirilirler.

1-Geçici personel olarak: Geçici personel olarak görevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacak sözleşme esasları 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 15.05.1975 gün ve 1897 sayılı Kanunun 1. maddesi ile değiştirilen 4. maddesine göre Bakanlıkça hazırlanır.

1-Geçici personel olarak: Geçici personel olarak görevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacak sözleşme esasları 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 15.05.1975 gün ve 1897 sayılı Kanunun 1. maddesi ile değiştirilen 4. maddesine göre Bakanlıkça hazırlanır.

2-Ek ders görevi verilmek yoluyla: 4. maddede belirtilen esaslara göre ek ders görevi verilmesi yoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesi uyarınca 02.12.1998 tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ... Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ek ders görevi verilebilir . ” ; aynı Yönetmeliğin 8. maddesi, “geçici sözleşmeli olarak görevlendirilen uzman ve usta öğreticilerin haftalık çalışma süresi 40 saattir”; aynı yönetmeliğin 9. maddesi ise, “uzman ve usta öğreticilerin günlük çalışma süresi en fazla 8 saattir. Kurum müdürü, cumartesi, pazar günleri de dahil olmak üzere, uzman ve usta öğreticilere günün 08.00-23.00 saatleri arasında görev verebilir.” hükümlerini içermektedir.

Davacının, çalışma esasları ile çalışması sırasında tabi olacağı statü yukarıda sıralanan mevzuat çerçevesinde ayrıntılı bir düzenlemeye tabi tutulmuş olup, anılan düzenlemelere egemen ilkeler ve 4857 sayılı İş Kanununun 13. maddesinde yer alan “işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.” hükmü de gözetildiğinde, çalışma ilişkisinde, “tam süreli iş sözleşmesi” olarak nitelenmeye olanak verecek bir bağımlılık ilişkisinin bulunmadığı, usta öğreticilerin öngörülen ve önceden belirlenen süre dahilinde bir çalışma yükümlülüğünü kabullendikleri ve ders saati karşılığında da ücrete hak kazandıklarını göstermektedir.

Bu konuda ortaya çıkan uyuşmazlık sonucu Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca verilen 17.09.2008 gün 2008/10-555 Esas 2008/530 sayılı kararda da, “dinlenen tanıkların da aynı davacı gibi başka köylerde usta öğretici olarak çalışan kişiler olduğu, resmi belgeler ve davacının imzasını taşıyan belgelerle çelişkili tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği anlaşıldığından; tam gün esası ve aylık karşılığı olmayan çalışmaların, günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı çalışma olması nedeniyle bu çerçevede değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmek gerektiği” belirtilmiş olup, bu şekildeki bir çalışma ilişkisinde, tam süreli çalışmaya ilişkin hakların doğduğunu kabule olanak yok ise de, yasa ve sözleşmelerde belirtilen sınırlamalara aykırı, tam süreli hizmet sözleşmesinin unsurlarının gerçekleştiği bir çalışma durumunun, eylemli olarak oluştuğunun iddia edilip kanıtlanması olanak dahilinde bulunmaktadır. Ancak, bu yöndeki iddia, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin niteliği gözetilerek kanıtlanmalı; işverenin resmi kurum niteliği, ücret ödemelerinin kayıtlara dayalı olma gerekleri dikkate alınarak; Kurum kayıtlarına yansıyan bilgilerin aksinin kanıtlanmasına yönelik kanıtların hüküm kurmaya elverişli olup olmadığı, ... ... hakkının yaşama geçirilmesine yönelik davanın özelliklerinin gerektirdiği duyarlılık uyarınca denetlenmelidir.

Öte yandan, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşuna aittir. Kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır.Nitekim, davacıya ait çalışmaların resmi kayıtlara intikal ettirildiği de tartışmasızdır. Mahkemece, davacının kayıtlarda gözükmeyen çalışmaların hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ...'na bağlı ... Halk Eğitim Merkezlerinde usta öğretici olarak görev yapan davacının sigortalı çalışmalarının işe giriş bildirgelerine uygun olarak Kuruma kesintili ve kısmi süreli olarak bildirildiği, tanıkların beyanlarında davacının günlük 6 saat üzerinden çalışması bulunduğunu beyan etmelerine karşın ders saati karşılığında ücrete hak kazanan davacının hangi nedenlerle tam gün çalıştığını açıklamadıkları, ders programları ile devam-devamsızlık ve puantaj kayıtlarının ve ücret, prim bordrolarının, puantaj kayıtlarının getirtilmediği, davacı ile birlikte çalışan müdür, müdür yardımcısı, şef ve öğretmenlerin dinlenmediği, davacının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığının yeterince araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının davalı işyerinde hizmet akdine bağlı olarak çalıştığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır Uyuşmazlık, davacının çalışmalarının kısmi süreli ya da tam süreli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13.maddesine göre işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir. Emsal işçi, işyerinde aynı veya benzeri işte tam süreli çalıştırılan işçidir. Yukarıda anılan yasa hükümleri doğrultusunda, usta öğreticilerin ders saati karşılığında ücrete hak kazanmaları esas olduğundan kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştıkları kabul edilmelidir. Ancak, davacının ders saatleri dışında kurumun kendisine verdiği görev ya da işin niteliği gereği çalışmasını sürdürdüğü hallerde günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırdığı ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yaptığı belirlendiği takdirde davacının tam süreli çalıştığı kabul edilebilir ise de mahkemenin yeterli ve gerekli bir araştırmayla davacının çalışmasının kısmi süreli ya da tam süreli olup olmadığını aydınlığa kavuşturmadan yazılı şekilde karar vermesi yerinde değildir.

Yapılacak iş, davacının günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırıp ayırmadığının ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının ya da tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığının belirlemek için davalı işyerinden ücret bordrolarının, puantaj kayıtlarının, görevlendirme çizelgelerinin davacı adına düzenlenen ders programları, devam-devamsızlık çizelgesi ve kursa geliş ayrılış saatlerini gösterir belgelerin de getirtilerek, davacı ile birlikte çalışan müdür, müdür yardımcısı, öğretmen ve usta öğreticileri dinlemek, davacının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığını araştırmak, dosyada bulunan diğer belgelerle birlikte değerlendirilmek suretiyle, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak, davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işveren nezdinde geçirip geçirmediği, diğer bir anlatımla, bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerine hasredip etmediği saptanmalı, daha az saat derse girilen günlerde tam gün mesaisinin davalı işveren nezdinde geçtiği kabul edilemeyeceğine göre, 7,5 saatlik çalışmanın 1 gün kabul edilmek suretiyle hesap yapılması gerekirken, mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın, yanlış değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 10/06/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3736, Karar No: 2010/8146, Tarih: 29.06.2010

**(Kapatılan) 6. Hukuk Dairesi         2010/3736 E.  ,  2010/8146 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... İcra Mahkemesi

KARAR TARİHİ :4.2.2010

DAVACI(ALACAKLI) :...

DAVALI(BORÇLU) :...

ÜÇÜNCÜ ŞAHIS :

İcra mahkemesince verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı karar davacı-davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Uyuşmazlık itirazın kaldırılması ve tahliye istemine ilişkindir. Mahkemece alacak kabul edilirken konusuz kaldığından bahisle tahliye hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş hüküm taraf vekillerince ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerekçelere göre davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı vekilinin temyiz itirazlarına gelince; hükme esas alınan ve davaya dayanak yapılan 1.11.2007 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında çekişme bulunmamaktadır. Davacı kira sözleşmesine dayanarak 1.11.2008 tarihinde başlayan yeni dönemdeki kira alacaklarının ve sözleşmede kararlaştırılan akdi vekalet ücretinin tahsilini istemektedir. Davalılardan ... bu kira sözleşmesinin müteselsil kefilidir. Kira sözleşmesinin özel şartlar 11. maddesinde kefilin sorumluluğunun uzayan dönemde de geçerli olacağı belirtilmişse de ne kadar süreyle ve hangi miktar için kefilin sorumlu olacağı belirtilmediğinden ve Borçlar Kanunu’nun 484. maddesi gereği kefilin sorumluluğu bir yılla sınırlı bulunduğundan takibe konu dönemdeki alacaklardan kefil ... sorumlu tutulamaz. Bu nedenle adı geçen kefil davalı hakkında ki davanın reddi gerekirken kabulü doğru değildir.

Davacı 11.11.2008 tarihinde ödenmeyen 2008 yılı onbirinci ay kirası ile sözleşmenin özel şartlar 3. maddesindeki muacceliyet koşuluna istinaden dönem sonuna kadar olan kira paraları ile ayrıca sözleşmenin 3/2. maddesinde düzenlenen takibe konu miktarın %30’u oranındaki akdi vekalet ücretinin tahsilini istemiştir. Yargılama sırasında 9.6.2009 tarihli celsede davacı vekili taşınmazın tahliye edildiğini bildirmiş mahkemece, taşınmazın tahliye edildiği kabul edilmişse de hangi tarihte tahliye edildiği üzerinde durulmamıştır. Alacaklı sözleşmedeki muacceliyet koşuluna istinaden kira alacağı ve akdi vekalet ücreti talebinde bulunduğundan mahkemece taşınmazın hangi tarihte tahliye edildiği saptanarak tahliye tarihinden sonraki alacak yargılamayı gerektirdiğinden ancak bu tarihe kadar alacak ile akdi vekalet ücretine hükmetmek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi de doğru değildir.

Öte yandan 11.11.2008 tarihinde yapılan icra takibinde ödeme emri 14.11.2008 tarihinde tebliğ edilmiş tahliye istemini içeren dava 28.11.2008 tarihinde yasal otuz günlük süre beklenmeden açılmıştır. Bu durumda tahliye isteminin reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde tahliye talebi konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi de doğru değildir.

Öte yandan 11.11.2008 tarihinde yapılan icra takibinde ödeme emri 14.11.2008 tarihinde tebliğ edilmiş tahliye istemini içeren dava 28.11.2008 tarihinde yasal otuz günlük süre beklenmeden açılmıştır. Bu durumda tahliye isteminin reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde tahliye talebi konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi de doğru değildir.

SONUÇ:Kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 29.6.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/10548, Karar No: 2024/11238, Tarih: 11.09.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/10548 E.  ,  2024/11238 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/504 E., 2024/960 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 55. İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/429 E., 2024/5 K.

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından adli yardım talepli olarak temyiz edildiği, bu sebeple temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin yatırılmadığı, Dairemizce yapılan değerlendirmede "...davacının temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu yönünde kanaat oluşmadığı ..." gerekçesiyle adli yardım talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilince adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz edilmiş olup itirazı inceleme görevi Yargıtay 10. Hukuk Dairesine ait olduğundan gerekli inceleme yapılmak üzere dosyanın ilgili daireye gönderilmesine karar vermek gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeple;

Dosyanın YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,

11.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2749, Karar No: 2019/5054, Tarih: 02.12.2019

**23. Hukuk Dairesi         2019/2749 E.  ,  2019/5054 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde davalılar vekillerince ayrı ayrı temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, avukat olan müvekkilinin vekilliğini yaptığı ... Tarım Ltd. Şti.nin alacaklarının tahsili için başlatılan icra dosyası kapsamında 116.600,00 TL tahsilat yapıldığını, bu dosyaya gelen haciz müzekkereleri nedeniyle tahsil edilen bu paradan yasal harç ve icra vekalet ücreti düşüldükten sonra kalanının sıra cetveli yapılmak üzere ilk kesin haczi koyan ... İcra Müdürlüğü 2015/2983 E. sayılı dosyasına gönderildiğini fakat tanzim edilen 21.11.2015 tarihli sıra cetvelinde 1. ve 2. sırada yer verilen davalıların icra takip dosyalarında gerçek alacak borç ilişkisi olmadığını alacakların muvazaalı olduğunu, müvekkilinin sıra cetvelinde 3. ve 4. sırada yer verilen alacaklarının ise borçlu ... Tar. Gıda Hayv. Gıda ve Nak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile arasındaki avukatlık ücret sözleşmelerine dayalı rüçhanlı alacak olduklarını ileri sürerek sıra cetvelinde ilk iki sırada yer verilen icra dosyalarının sıradan çıkarılarak sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin icra dosyasındaki takibe konu çekte meşru hamil-ciranta sıfatıyla alacaklı olduğu, iyi niyetli üçüncü kişi konumundaki müvekkilinin ispat yükümlülüğü bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Mak. İth. İhrc. San. ve Tic. A.Ş. vekili, müvekkili ile borçlu ... Tarım Ltd. Şti. ile arasında domates fidesi satımı işi yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... Mak. İth. İhrc. San. ve Tic. A.Ş. ile borçlu arasında 2014 yılından gelen cari hesap ilişkisi bulunduğu 31.12.2015 tarihi itibariyle 152.945,24 TL ... Ltd. Şti'nin alacaklı olduğu, diğer davalı ...'in takibe konu ettiği çekin borçlusu ... Tar. Gıda Hayv. Gıda ve Nak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Celal Dönmez'e hatır amaçlı olarak verildiği gerçekte ... Tar. Gıda Hayv. Gıda ve Nak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şirketinin borcu olmadığı iddiası karşısında davalı tarafından kendisinin bu çek nedeniyle alacaklı olduğuna dair yazılı delil niteliğinde hiçbir belge sunamadığı,

Davalıların alacaklarının muvazaalı olmadığını usulüne uygun yazılı delillerle kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne sıra cetvelinin birinci ve ikinci sırasında yer alan davalılara ait alacağın muvazaalı olduğunun tespiti ile bu alacaklara ilişkin derece ve sıra kararının iptaline ve davalılarının sıra cetvelinden çıkarılmasına, sıra cetvelinde davalılara ayrılan payın eldeki dava dosyasında hükmedilecek yargılama gideri ve vekalet ücreti de dahil edilmek sureti ile davacının alacaklı olduğu takip dosyalarına tahsisine, artan kısım bulunması halinde davalılara bırakılmasına, karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin kararı ile davalıların alacaklarının gerçek bir alacak olduğunu ispat edemediği fakat kamu düzeni yönünden yapılan incelemede ilk derece mahkemesi tarafından davalıların sıra cetvelinden çıkarılması yönünde karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle sadece bu kısmın hükümden çıkarılması yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu şekilde düzeltilmesine karar verilmiş ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalılar vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalılar vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 02.12.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2012/3549, Karar No: 2012/2140, Tarih: 21.02.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/3549 E.  ,  2012/2140 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan iş verene ait iş yerinde 01/02/1998 tarihinden itibaren geçen çalışmalarının tespitiyle işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davacı ile davalılardan Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi .... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava, davacının davalı işverene ait işyerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitiyle, bir kısım işçilik alacakları istemine ilişkindir.

Mahkemece tespit isteminin reddine, işçilik alacaklarının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasanın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9. ) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, SGK nun bu davalarda davalı sıfatı bulunmamaktadır.