muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/5553, Karar No: 2016/6825, Tarih: 30.05.2016

**23. Ceza Dairesi         2016/5553 E.  ,  2016/6825 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Kanuna muhalefet, silahla yaralamaya teşebbüs, silahla yaralama

HÜKÜM : 1- Sanıklar ..., ... hakkında,

a-6136 sayılı Kanun'un 13/1, TCK'nın 62, 52/2, 50/1-a, 52/2 maddeleri uyarınca 6000 TL adli para cezası, 500 TL adli para cezası,

b- TCK'nın 86/2, 86/3-e, 35/2, 62/1, 50/1-a, 52/2, maddeleri uyarınca 1.500 TL adli para cezası,

c-TCK'nın 86/1, 86/3-e, 87/3, 62/1, 50/1-a, 52/2, maddeleri uyarınca 11.340 TL adli para cezası,

2- Sanık ... hakkında,

a-6136 sayılı Kanun'un 13/1, TCK'nın 62, 52/2, 50/1-a, 52/2, 58 maddeleri uyarınca 6.000 TL adli para cezası, 500 TL adli para cezası

b- TCK'nın 86/2, 86/3-e, 35/2, 62/1, 50/1-a, 52/2, 58. maddeleri uyarınca 1.500 TL adli para cezası

c- TCK'nın 86/1, 86/3-e, 87/3, 62/1, 50/1-a, 52/2, 58. maddeleri uyarınca 11.340 TL adli para cezası

3- Suça sürüklenen çocuk ... hakkında,

a-6136 sayılı Kanun'un 13/1, TCK'nın 31/3, 62, 52/2, 50/1-a, 52/2. maddeleri uyarınca 4.000 TL adli para cezası, 320 TL adli para cezası

b-TCK'nın 86/1, 86/3-e, 87/3, 31/3, 62/1, 50/1-a, 52/2, 58. maddeleri uyarınca 7.600 TL adli para cezası

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mahkeme kararındaki nitelendirme ve temyiz kapsamına göre, Yargıtay Kanunu'nun Değişik 14. maddesi ve Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 19.01.2015 tarih ve 2015/8 sayılı iş bölümü kararı gereğince gereğince temyiz incelemesinin (8.) Ceza Dairesi'nin görevi dahilinde olduğundan Dairemizin GÖREVSİZLİĞİNE, dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine, 30.05.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/245, Karar No: 2013/7412, Tarih: 15.04.2013

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/245 E.  ,  2013/7412 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 5.257.31 TL tedavi giderinin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, 5434 sayılı Yasa kapsamında iştirakçi olan davacının sağlık giderlerinin davalı Kurum'dan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, görevli yargı yolunun belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.

6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre "yargı yolunun caiz olması" dava şartı olup mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olup Yasa'nın 101. maddesinde; “ Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.” hükmü düzenlenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4. maddesinin 4. fıkrasına göre "Bu Kanun'da aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır."

5510 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin 8. bendinde "Kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigorta" olarak tanımlanan "genel sağlık sigortasından" yararlanacak kişiler ve sağlanacak haklar, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemleri Yasa'nın 60-78. maddelerinde düzenlenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin 8. bendinde "Kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigorta" olarak tanımlanan "genel sağlık sigortasından" yararlanacak kişiler ve sağlanacak haklar, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemleri Yasa'nın 60-78. maddelerinde düzenlenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın "Genel Sağlık Sigortası Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 12. maddesinde kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin görevleri, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve yükümlülükler çerçevesinde ilgili kayıt ve işlemler Kurum tarafından devralınan tarihe kadar devam edeceği ifade edilmiştir. Yasa koyucu iştirakçilik sıfatını 5510 sayılı Yasa'nın yürürlük tarihinden önce kazanmış olsa dahi tüm sigortalıların "genel sağlık sigortası" kapsamına alınmasını kararlaştırmış ancak Sosyal Güvenlik Kurumunca devir işlemleri tamamlana kadar kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin görevlerinin, yürürlükten kaldırılan kanunlardaki hak ve yükümlülükler çerçevesinde devamını uygun görmüştür.

18.12.2009 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan "Kamu Personelinin Genel Sağlık Sigortası Alınması Hakkında Tebliğ; yine, 09.10.2010 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapan Askeri Ve Sivil Personelin Genel Sağlık Sigortası Kapsamına Alınması Hakkındaki Tebliğ hükümleri gözetildiğinde,(5510 sayılı Yasanın geçici 12. maddesinin dokuzuncu fıkrası kapsamına girenler hariç) kamu personelinin 15.01.2010 tarihinden itibaren; Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görev yapan (ilgili tebliğin 5. maddesinde belirtilenler hariç) asker ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin 15.10.2010 tarihinden itibaren Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredildikleri ve 5510 sayılı Yasa hükümlerine göre genel sağlık sigortalısı sayılacağı belirtilmiştir.

Devir öncesinde kamu çalışanı olup, aktif çalışması devam edenler ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık yardımlarının, devir öncesi dönem için, yürürlükten kaldırılan kanun hükümlerine göre çalıştıkları Kurum tarafından karşılanırken, devir sonrasında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağı; pasif sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin sağlık yardımlarının ise Emekli Sandığı tarafından karşılandığı gözetildiğinde, devir hükümlerinin, aktif kamu çalışanlarını kapsadığı kanaatine varılmıştır.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler gözetildiğinde; Emekli Sandığı iştirakçileri açısından görevli mahkemenin belirlenmesinde; tedavinin başladığı tarih esas alınarak, pasif sigortalılar için tedavisi 01.10.2008 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların hak sahipleri yönünden idari yargının, tedavisi anılan tarihten sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu; aktif olarak çalışmasına devam edenler yönünden ise, sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devir tarihlerine göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan asker ve sivil personel ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişilerden tedavisi 15.10.2010 tarihinden, diğer kamu görevlileri ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden tedavisi 15.01.2010 tarihinden önce başlayan sigortalılar ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler yönünden idari yargının, tedavisi anılan devir tarihlerinden sonra başlayanlar yönünden adli yargının (iş mahkemelerinin) görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Somut olayda; aktif kamu çalışanı olan davacının, davaya konu tedavisinin, sağlık sigortası açısından Sosyal Güvenlik Kurumu’na devredildiği 15.01.2010 tarihinden önce, 17.11.2005 tarihinde başladığı ve faturanın 23.11.2005 tarihli olduğu ve böylece sağlık giderinin Kurum'dan tahsiline dair uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gözetilerek 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b maddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caiz olmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.04.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/459, Karar No: 2012/5124, Tarih: 04.07.2012

**(Kapatılan)15. Hukuk Dairesi         2012/459 E.  ,  2012/5124 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, maddi tazminatın tahsili istemi ile açılmış; mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ve verilen karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Yanlar arasında Kartal 4. Noterliği'nce doğrudan düzenlenen 29.01.2008 tarihli ve 3830 yevmiye numaralı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmıştır. Davacı arsa sahibi; davalılar ise yüklenicidir. Davalılar, davacının 5268 ada ve 3 parsel numaralı tapulu taşınmazına sözleşmedeki koşullarla bir bodrum, bir zemin ve üç normal katlı ve her katta bir daire olmak üzere toplam olarak beş daireli bir binanın yapımını ve ikinci normal kattaki dört nolu dairenin arsa sahibi davacıya teslimini yüklenmişlerdir. Sözleşmenin 3. maddesi hükmünde, arsa sahibine verilmesi gereken daire dışındaki dört adet bağımsız bölümlerin yükleniciye ait olacağı kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 6. maddesinde ise, yüklenicilerin iskân alma zorunluluğunun olmadığı öngörülmüştür.

Dosya kapsamındaki 21.05.2008 tarihli yapı ruhsatı incelendiğinde; sözleşme konusu parsel altı bağımsız bölümlü inşaat yapımı için yapı ruhsatının alındığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, yaptırılan inceleme sonucu sunulan 06.10.2011 tarihli bilirkişi kurulu raporunda; inşaatın yapı ruhsatına aykırı yapılmış olması sebebiyle oturma izninin alınmasının yapının, ruhsata uygun hale getirilmesi durumunda mümkün olacağı açıklanmıştır.

3194 Sayılı İmar Yasası'nın 21. maddesi hükmü uyarınca, bazı istisnalar dışında, bütün yapılar için yerel idarelerden yapı ruhsatı alınması zorunludur. Yapı ruhsatı ise, ancak projelerine, imar plânı ve yönetmeliğine göre ve resim ve hesapları incelenerek verilir. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılarda ruhsata aykırılık giderilemiyorsa, 3194 Sayılı Yasa'nın 32. maddesi hükmü gereğince, ilgili yerel idarelerce inşaat derhal durdurulur ve yasal hale getirilmesi olanaksız ise veya ruhsat veya eklerine ya da imar mevzuatına aykırılık öncelikle yüklenici tarafından giderilemiyorsa bu hali ile yapılan yapının yıktırılmasına karar verilir ve anılan Yasa'nın 42. maddesi hükmü gereğince de yapı sahibine ve yükleniciye ceza yaptırımı uygulanır. Emredici hukuk kurallarını içeren 3194 Sayılı İmar Yasası hükümlerine göre; yapı ile yapıma izin arasında çok sıkı bir ilişki

kurulmuştur. Bu bağı daha inşaata başlamadan alınması zorunlu yapı ruhsatı ile başlamakta ve inşaatın devamı sırasında denetim yolu ile sürmekte ve oturma izni ile de sona ermektedir. Az yukarıda açıklandığı üzere; iskân izni alınması yükümlülüğü sözleşme ve İmar Yasası'nın 30. maddesi hükmü gereğince, davacı arsa sahibine ait ise de; yukarıda özetle açıklanan hukuksal sebeplerle, inşaatın oturma izni alınmasına uygun şekilde tamamlanması yükümlülüğü yüklenicilerin edimleri kapsamındadır.

Davada fazladan yapıldığı ileri sürülen bir daireden ötürü davacıya verilmesi gereken pay karşılığı 30.000,00 TL maddi tazminat ile davacının dört numaralı dairesine oturma izni alınamaması sonucu gerçekleşen değer kaybı sebebiyle 10.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsili istenmektedir. Yapının oturma izni alınmasına uygun hale getirilmesi yüklenicilerin öncelikli edimleri kapsamında olduğundan öncelikle yapı ruhsatı, tüm projeleri ve dosya kapsamındaki 09.09.2009 tarihli delil tespiti dosyasına sunulan rapor ile mahkemece alınan 06.10.2011 tarihli bilirkişi kurulu raporu Pendik Belediye Başkanlığı'na gönderilerek, yapı ruhsatına ve onaylı projelerine olan aykırılıkların giderilmesinin olanaklı olup olmadığının sorulması; bu kapsamda yapının tamamen ya da kısmen kaçak yapı olması ve yapı ruhsatına aykırılıklar bulunması durumunda aykırılıkların giderilmesi ve oturma izninin alınması için yapılması zorunlu olan işlemlerin neler olduğunun bildirilmesinin istenmesi, İmar Yasası ve mevzuatına, yapı ruhsatına aykırılıkların giderilmesi olanaklı ise, yerinde uzman bilirkişi kurulu aracılığıyla keşif yapılmak sureti ile alınacak rapora göre yüklenicilere yeterli süre ve yetki verilmesi, yükleniciler tarafından yüklenimlerindeki bu edimin yerine getirilmeyeceğinin bildirilmesi ya da getirilmemesi halinde istediği takdirde davacıya yetki ve süre verilmesi, yapının yasal hale ve dolayısıyla iskân alınmasına hazır hale getirilmesi durumunda sözleşme hükümleri de değerlendirilerek sözleşme dışı yapıldığı ileri sürülen bağımsız bölüm ile davacının bağımsız bölümündeki değer kaybına ilişkin tazminat isteklerinin değerlendirilmesi ve varılacak sonuca göre uyuşmazlığın çözümlenmesi; aksi halde ise; yasal olmayan yapı için maddi tazminat istenemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne ve kararın davacı yararına BOZULMASINA, fazla alınan temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 04.07.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10884, Karar No: 2013/11089, Tarih: 10.07.2013

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2013/10884 E.  ,  2013/11089 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Vesayet hukukuna ilişkin olarak yapılan yargılamada Kadıköy 2. Sulh Hukuk, İstanbul 11.Sulh Hukuk, İstanbul Anadolu 4. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, hükümlüye vasi tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre,“vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir. “

Dosya kapsamındaki, Tekirdağ 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından düzenlenen 15.03.2013 tarihli beyan tutanağında hükümlünün, ceza evine girmeden önceki adresini “.... Caddesi No:196/1 Okmeydanı/İstanbul” olarak beyan etmesine göre kısıtlı adayı hükümlünün cezaevine girmeden önceki son yerleşim yerinin Okmeydanı/İstanbul olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın, İstanbul 11. Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle;6100 sayılı HMK.’nın 21., 22. ve 23. maddeleri gereğince İstanbul 11.Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 10.07.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7638, Karar No: 2015/12928, Tarih: 02.04.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/7638 E.  ,  2015/12928 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, ücret farkı alacağı, ilave tediye alacağı, ikramiye alacağı, yemek bedeli alacağı, ara dinlenme alacağı ve fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili, müvekkilinin ...’nin alt işvereni olarak gözüken ...’de bir süre çalıştığını, fazla çalışma yaptığını ancak bunun karşılığını alamadığını, müvekkilinin aslında ...’nin işçisi olmasına rağmen çalışma koşulları ve maaş, ikramiye, tediye, yemek alacakları ... çalışanlarından tamamen farklı olduğunu,ilgili kurumun Anayasa’dan kaynaklanan işçilere eşit davranma yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini belirterek ve belirsiz alacak davası açılmak suretiyle, fark ücret, ilave tediye, ikramiye ve yemek bedeli, ara dinlenme, fazla çalışma alacaklarının işe başlama tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka işletme kredi faizleriyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı vekili, yetki ve zamanaşımı itirazında bulunmuş, davacının çalışmış olduğu ... müvekkil şirketten bağımsız ve farklı “....” işkolunda hizmet vermekte olduğunu, görülmekte olan davaya emsal teşkil etmekte olan Yargıtay 7.Hukuk ve 22.Hukuk Dairesi’nin kararlarında ... ile ... arasındaki ilişkinin muvazaaya dayanmadığının hükme bağlandığını, belirterek, davanın husumet ve yetki yönlerinden reddine karar verilmesini talep ettiğini bildirmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, “Yargıtay kararlarında belirtildiği şekilde; 6100 sayılı HMK'nunda alacak belirli ise sadece tam eda davası açılabileceğinden, davaya konu alacak taleplerinin belirlenebilir alacaklardan olduğu, bu nedenle kısmi dava açılamayacağından, şartları bulunmadığı halde dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı durumda davacıya herhangi bir süre verilmeden hukuki yarar yokluğundan davanın reddi yoluna gidilmesi gerektiğinden, dava konusu edilen alacakların gerçekte belirli alacak olmaları ve belirsiz alacak davasına konu edilmeyecekleri anlaşılmakla, hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiştir” ve “Taraf beyanları ile tüm dosya içeriği birlikte nazara alındığında, davacının davasını ispatlayamadığını, davasında haksız olduğu, gelen kayıt ve sunulan belgeler ve dilekçelerin incelenmesinde davacının talebi doğrultusunda tespite karar verilecek bir durumun da bulunmadığı takdir ve kanaatine varıldığından, davacı tarafın yeterli görülmeyen iddia ve taleplerinin reddine karar verilmiştir” şeklinde birbiri ile çelişen iki ayrı gerekçeye yer verilerek, davanın reddine dair hüküm kurulmuştur.

D) Temyiz:

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davaya konu işçilik alacalarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Belirsiz alacak davası 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen ve alacaklıya bazı avantajlar sağlayan yeni bir dava türüdür. Sözü edilen hükme göre “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir”. Şu hale göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkansız ise belirsiz alacak davası açılabilir. Öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez ise yine belirsiz alacak davası açılabilir.

Belisiz alacak davasını düzenleyen HMK’nun 107. maddesinin gerekçesinde, birçok kez hak arama özgürlüğüne vurgu yapılmıştır. Yine alacaklının hukuki ilişkiyi, muhatabını ve talep edebileceği asgari tutarı bilmesine rağmen “alacağın tamamını tam olarak” tespit edemeyecek durumda olması da davanın nedenleri arasında sayılmıştır. Bu itibarla belirsiz alacak davasıyla ilgili yoruma gidildiğinde, alacaklının hak arama özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekir. Bunun aksine ilgili hükmün, alacaklının hakkına ulaşmasını kısıtlayan şekilde ele alınması doğru olmaz.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Konuyu iş mevzuatı açısından ele aldığımızda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3, 8, 22, 28, 32, 37, 67. maddelerinde işverene çalışan her bir işçi yönünden kayıt tutma ve işçiye belge verme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Bütün yasal yükümlülüklere uyan işveren bakımından kural olarak işçi alacaklarının belirsiz olduğundan söz edilemeyecektir. Zira işçinin çalışma süresinin tam olarak kayda geçirildiği, iş sözleşmesi ile ücreti, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlendiği, işçiye her ay ücret hesap pusulası verildiği, günlük ve haftalık iş sürelerinin işçiye önceden bildirildiği, işçinin yaptığı olağanüstü çalışmalar için kendisine belge verildiği durumlarda, işçinin bir çok alacağı belirli ya da belirlenebilir durumdadır. Sadece hakimin taktirine kalan bazı alacaklar bakımından yine de başlangıçta bir belirsizlikten söz edilebilecektir.

İşçilik alacaklarının hesabı genelde iki kritere tabidir. İşçinin işyerinde geçen çalışma süresi ve ücreti ile ekleri bilindiğinde işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Bu yüzden özellikle kamu kurumlarında işçinin çalışmalarının tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmesi ve işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçinin ücreti ile eklerinin toplu iş sözleşmesinde yer alması sebebiyle işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Yine de hakimin taktir alanına giren manevi tazminat, taktiri indirime tabi fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, cezai şart, sözleşmenin kalan süresine ait ücret gibi alacakların başlangıçta tam olarak ve tamamen belirlenmesi mümkün değildir. Nitekim 107. maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde de, alacaklının “talep edebileceği miktarı asgari olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağın tamamını tam olarak tespit” edememesi halinde belirsiz alacak davası açılabileceği ifade edilmiştir.

Gerekçede örnek olarak “keşif ve bilirkişi raporu” ile alacağın miktarının tespit olunmasından söz edilmiştir ki, iş yargısında bilirkişi hesap raporu alınması çok yaygın bir uygulamadır. Yine 107. maddenin 2. fıkrasında “karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu” alacak miktarının belirlenmesinden söz edilmiştir ki, yukarıda sözü edilen yasal

yükümlülükler sebebiyle işçiye çalışırken belge vermekle yükümlü olan işveren bunu yerine getirmediğinde, işçinin alacağın miktarını tam olarak belirlemesini beklemek doğru olmaz.

Belirsiz alacak davasını öngören hükümde biri sübjektif, diğer objektif iki unsur karşımıza çıkmaktadır. Alacağın veya dava değerinin belirlenmesini objektif olarak imkansız olması halinde belirsiz alacak davası açılabilecektir. Örneğin iş kazası geçiren işçinin açacağı davada işveren ve işçinin karşılıklı kusur oranları, kusursuz sorumluluk olup olmadığı ve varsa kaçınılmazlık durumu ve maluliyet oranlarının dava açma aşamasında belirlenmesi imkansızdır.

Sübjektif unsur ise alacaklının talep konusu miktarı belirlemesinin alacaklıdan beklenememesidir. İşçinin yasal hakları ödenmeksizin işten çıkarıldığı bir durumda yukarıda belirtilen masraflara ek olarak uzman hesap raporu aldırarak olası işçilik alacaklarını belirlemesi de hak arama özgürlüğü önünde engel olarak değerlendirilebilir.

Talep sonucunun rakam olarak ifadesinin imkansızlığı, davacının tam olarak miktarını bilmediği ve bu bilgisizliğini davalının sahasında bulunan vakıalardan kaynaklandığı durumlarda söz konusudur.

İşyerinde sendikasız çalışan ve yasal işçilik alacakları konusunda ayrıntılı bilgi sahibi olması beklenmeyen bir işçinin, alacakları doğru şekilde adlandırması dahi mümkün olmazken doğru hesap yöntemiyle birlikte ve tam olarak belirlemesi mümkün görülmemelidir. Ancak işyerinde hukuk müşaviri, personel uzmanı, muhasebe müdürü gibi konumda çalışan bir işçi bakımından aynı sonuca varmak mümkün olmayacaktır.