muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/10045, Karar No: 2024/1812, Tarih: 19.02.2024

**11. Ceza Dairesi         2021/10045 E.  ,  2024/1812 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/1211 E., 2016/435 K.

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İ... Anadolu 37. Asliye Ceza Mahkemesinin, 30.06.2016 tarihli ve 2013/1211 Esas, 2016/435 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 204 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 62 inci maddesi uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafii, sanığın suç işleme kastının olmadığını, suçun unsurları itibariyle oluşmadığını, sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

1.Olay tarihinde, Pendik İlçe emniyet Müdürlüğü görevlilerince kontrol için... plakalı aracın durdurulduğu, araçtaki kişilerin kimlik kontrollerinin yapıldığı sırada sanığın, ... adında tanzim edilmiş sahte nüfus cüzdanını görevli memurlara ibraz ettiği, ... adına düzenlenmiş olan nüfus cüzdanının sahte olduğunun tespiti üzerine başlatılan soruşturmada; sanığın üzerine atılı resmi belgede sahtecilik suçunu işlediği iddia ve kabul olunmuştur.

2.Sanık savunmasında; olay tarihinde hakkında arama kararı olduğundan dolayı bir arkadaşının, kendisinde bulunan, ...'ın kimliğinin fotokopisinin üzerine resmini yapıştırarak kimlik yaptığını, polislere bu kimliği gösterdiğini, yaptığından pişman olduğunu beyanla atılı suçu tevil yollu ikrar ile kabul etmiştir.

3.İ... Polis Kriminal Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 08.12.2012 tarihli Uzmanlık Raporunda inceleme konusu nüfus cüzdanının tamamen sahte olarak düzenlendiği ve aldatma kabiliyetini haiz olduğu tespit edilmiştir.

4.Mahkemede, 30.06.2016 tarihli celsede, adli emanetin 2013/14414 sırasında kayıtlı nüfus cüzdanının incelenmesinde ... adına düzenlendiği, nüfus cüzdanında bulunması gereken unsurların tam olduğu, ıslak ve soğuk mühür ile imzanın bulunduğu sahteliğin ilk bakışta anlaşılamadığı, aldatma kabiliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir.

4.Mahkemede, 30.06.2016 tarihli celsede, adli emanetin 2013/14414 sırasında kayıtlı nüfus cüzdanının incelenmesinde ... adına düzenlendiği, nüfus cüzdanında bulunması gereken unsurların tam olduğu, ıslak ve soğuk mühür ile imzanın bulunduğu sahteliğin ilk bakışta anlaşılamadığı, aldatma kabiliyetinin bulunduğu değerlendirilmiştir.

5.Mahkeme, sanığın sahte nüfus cüzdanı taşımak ve kullanmak suretiyle üzerine atılı suçu işlediğini kabul ederek mahkumiyet hükmü kurmuştur.

6. Suça konu sahte nüfus cüzdanının dosyada delil olarak saklanmasına karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1.Sanık hakkında kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanunî sonucu olarak uygulanmasına karar verilen hak yoksunlukları yönünden, Anayasa Mahkemesinin, 24.11.2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesindeki bazı hükümlerin iptal edilmesi ve hükümden sonra, 15.04.2020 tarihinde, yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesi ile 5237 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesine; “... ertelenen veya” ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen; “... denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ...” ibarelerinin infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görüldüğünden bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

2. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle İ... Anadolu 37. Asliye Ceza Mahkemesinin, 30.06.2016 tarihli ve 2013/1211 Esas, 2016/435 Karar sayılı kararında sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

19.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3659, Karar No: 2016/291, Tarih: 28.01.2016

**10. Ceza Dairesi         2015/3659 E.  ,  2016/291 K.**

**"İçtihat Metni"**

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Suç Tarihi : 29.12.2012

Hüküm - Karar : a) Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyet anık S... hakkında)

b) Değişen niteliğine göre kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı (sanık İ...hakkında)

c) Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan beraat (sanıklar S... Ü..., S...K...hakkında)

Temyiz Edenler : 1) Sanık S... ve müdafii

2) Cumhuriyet savcısı (sanıklar İ... S... Ü... S... ve K...leyhine)

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

A) Sanık İ...hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan verilen karara yönelik temyiz isteğinin incelenmesi:

CMK'nın 231. maddesinin 12. fıkrası gereğince, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının itiraz kanun yoluna tabi olması karşısında; Cumhuriyet savcısının iki ayrı dilekçesiyle bu karara karşı hem itiraz hem de temyiz yoluna başvurduğu, itiraz mercii olan Bakırköy 15. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından Cumhuriyet savcısının itirazının reddine karar verildiği anlaşıldığından, Cumhuriyet savcısının temyiz isteğinin İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA, oybirliğiyle;

B) Sanıklar S... ve K...hakkındaki beraat hükümlerinin incelenmesi:

Yargılama sürecinin kanuna uygun olarak yapıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı anlaşıldığından, Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin ONANMASINA, oybirliğiyle;

C) Sanık S... hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan verilen mahkûmiyet hükmünün incelenmesi:

Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile aşağıda belirtilenin dışındaki yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden sonra 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 karar sayılı kararı ile, 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Hükümden sonra 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 karar sayılı kararı ile, 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA; ancak bu durumun yeniden yargılama yapılmaksızın CMUK'nın 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, TCK'nın 53. maddesinin uygulanması ile ilgili bölümün hüküm fıkrasından çıkarılması ve yerine “Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli iptal kararından sonra oluşan durumuna göre, sanık hakkında, TCK'nın 53. maddesinin 1 ve 2. fıkraları ile 3. fıkrasının birinci cümlesinin uygulanmasına” ibaresinin yazılması suretiyle, hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, oybirliğiyle;

D) Sanıklar S...ve Ü...haklarında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan verilen beraat hükümlerinin incelenmesi:

İletişim tespit tutanakları içeriğine göre atılı suçu diğer sanık S... ile iştirak halinde işledikleri anlaşılan sanıkların mahkûmiyetleri yerine dosya kapsamına uygun düşmeyen gerekçelerle beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükümlerin BOZULMASINA, Üye H...S...nun karşı oyu ve oyçokluğuyla,

28.01.2016 tarihinde karar verildi.

KARŞI GÖRÜŞ

1. UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

1. Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık; mahkemece beraat kararı verilen sanıklar S.. Y.. ve Ü.. A.. hakkında, somut olayla örtüşmeyen ve içeriği tam olarak belirlenemeyen telefon görüşmelerini kapsar iletişim tespit tutanakları içeriğine göre sanıkların mahkûmiyetine karar verilip verilemeyeceği konusunda toplanmaktadır.

2. Karşı düşüncemin özeti: Sayın çoğunlukça somut olayla örtüşmeyen ve içeriği tam

olarak belirlenemeyen telefon görüşmelerini kapsar iletişim tespit tutanakları içeriğine göre sanıkların mahkûmiyetine karar verilmesi düşünülmüş ise de; yerel mahkeme kararının yerinde olduğu, sadece bu iletişim tespit tutanakları içeriğine göre sanıkların mahkûmiyetine karar verilemeyeceği, bu nedenle sanıklar hakkında verilen beraat kararının onanması düşüncesindeyim.

3. Bu durumda öncelikle, somut olayla örtüşmeyen ve içeriği tam olarak belirlenemeyen iletişim tespit tutanakları içeriğinin hukuki durumu ve sayın çoğunlukça bozma yapılması üzerine sanıklar hakkında verilen mahkûmiyet kararının gerekçeli olması hususlarının ele alınıp incelenmesi gerekmektedir.

II. OLAY VE OLGULAR

3. Bu durumda öncelikle, somut olayla örtüşmeyen ve içeriği tam olarak belirlenemeyen iletişim tespit tutanakları içeriğinin hukuki durumu ve sayın çoğunlukça bozma yapılması üzerine sanıklar hakkında verilen mahkûmiyet kararının gerekçeli olması hususlarının ele alınıp incelenmesi gerekmektedir.

II. OLAY VE OLGULAR

4. İncelenen dosya içeriğinden; İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığ'ının 2012/1914 sayılı soruşturma dosyasında, 28.03.2013 tarih ve 2012/1914 soruşturma, 2013/120 sayılı iddianame ile sanıklar S.. Y.., Ü.. A.. ve bir kısım sanıklar hakkında örgüt faaliyet çerçevesinde uyuşturucu madde ticareti yapmak suçundan dolayı kamu davası açılmış ve Bakırköy 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.12.2014 tarih ve 2014/158 esas, 2014/481 sayılı kararıyla sanıklar S...ve Ü...hakkında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve üye olma ile uyuşturucu madde ticareti yapmak suçlarından ayrı ayrı beraatlerine karar vermiştir. Yine tüm sanıklar hakkında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve üye olma suçlardan beraat, bir kısım sanıklar hakkında uyuşturucu madde ticaret yapmak suçundan mahkûmiyet ve beraat kararı vermiştir.

5. Mahkemece sanıklar S...ve Ü...hakında verilen beraat kararının gerekçesinde şu tespitlere yer verilmiştir. “ …Her ne kadar sanıklar S...ve Ü... hakkında uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapmak suçundan cezalandırılması için kamu davası açılmış ise de, sanıklar suçlamaları kabul etmemişlerdir. Sanıkların üzerlerinde ve evlerinde herhangi bir uyuşturucu ele geçirilmemiş, uyuşturucu sattıklarına dair fiziki takip ve delil elde edilememiş, her ne kadar sanıklar arasında çok sayıda iletişimin dinlenilmesi teknik ve fiziki takip tutanağı bulunmuş olsa da sanıkların akraba olmaları nedeniyle bir araya gelmiş ve görüşmüş olabileceği, sanıkların birlikte hareket ederek uyuşturucu sattıklarına dair dosyada delil bulunmaması da nazara alındığında sanıkların üzerlerine atılı suçu işlediklerine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından atılı suçtan beraatlerine karar vermek gerekmiştir.”

6. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 23.12.2014 tarihli temyiz dilekçesiyle, sanıklar S...ve Ü...hakkında mahkemece verilen beraat kararına itiraz edilerek sanıkların uyuşturucu madde ticareti yapmak suçundan mahkûmiyeti istenmiştir.

7. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca temyiz dilekçesinde mahkûmiyet gerekçesi olarak, dosyada bulunan iletişim tespit tutanakları, fiziki takip tutanakları, yakalama ve el koyma tutanakları, ekspertiz raporu ve tüm dosya kapsamı gösterilmiştir.

8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 07.05.2015 tarih ve 2015/149122 sayılı tebliğnamesi ile sanıklar hakkındaki görüşünü şöyle belirtmiştir. “ …C. savcısının sair temyiz itirazlarının reddine, ancak beraat eden sanıklar S.. Y.., K.. Y.., S.. Y.. ve Ü.. A.. aleyhine yaptığı temyiz itirazının incelenmesinde, sanıkların bir biri ile yaptığı telefon görüşme içerikleri, sanıklar hakkında yapılan fiziki takip tutanağı

8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 07.05.2015 tarih ve 2015/149122 sayılı tebliğnamesi ile sanıklar hakkındaki görüşünü şöyle belirtmiştir. “ …C. savcısının sair temyiz itirazlarının reddine, ancak beraat eden sanıklar S.. Y.., K.. Y.., S.. Y.. ve Ü.. A.. aleyhine yaptığı temyiz itirazının incelenmesinde, sanıkların bir biri ile yaptığı telefon görüşme içerikleri, sanıklar hakkında yapılan fiziki takip tutanağı

incelendiğinde sanık S.. Y..'de ele geçen 20 paket eroinin taşınması satımı ve teminini birlikte yaptıkları bu nedenle sanıklar iştirak halinde birlikte uyuşturucu ticareti suçunu işledikleri anlaşılmasına rağmen cezalandırılmaları yerine beraat kararı verilmesi yasaya aykırı görüldüğünden, verilen hükmün CMUK 321 maddesi gereğince BOZULMASINA karar verilmesi talep ve dosya tebliğ olunur.”

III. KONUYLA İLGİLİ İÇ HUKUK, ULUSLARARASI HUKUK DÜZENLEMELERİ

A. İç hukuk hükümleri

9. Anayasanın, Hak arama hürriyeti başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."

10. Anayasanın, Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması başlıklı 141. maddesinin 3. fıkrası şöyledir:

“ Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.”

11. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Duruşmanın sona ermesi ve hüküm başlıklı 223. maddesinin 1. ve 5. fıkrası şöyledir :

“(1) Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra hüküm verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı, hükümdür

(5) Yüklenen suçu işlediğinin sabit olması halinde, sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilir.”

12. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlar başlıklı 230. maddesinin 1. fıkrasının a, b ve c alt bentleri şöyledir :

“ (1) Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde aşağıdaki hususlar gösterilir: a) İddia ve savunmada ileri sürülen görüşler. b) Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya içerisinde bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi. c) Ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili ve bunun nitelendirilmesi; bu hususta ileri sürülen istemleri de dikkate alarak, Türk Ceza Kanununun 61 ve 62 nci maddelerinde belirlenen sıra ve esaslara göre cezanın belirlenmesi; yine aynı Kanunun 53 ve devamı maddelerine göre, cezaya mahkûmiyet yerine veya cezanın yanı sıra uygulanacak güvenlik tedbirinin belirlenmesi.”

B. Uluslararası hukuk hükümleri

13. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Adil yargılanma hakkı başlıklı 6. maddesi şöyledir:

“1-Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, ..../.....

B. Uluslararası hukuk hükümleri

13. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Adil yargılanma hakkı başlıklı 6. maddesi şöyledir:

“1-Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, ..../.....

yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir.”

IV. HUKUKİ DEĞERLENDİRME

14. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 36. maddesinde, herkesin hak arama hürriyeti bağlamında adil yargılanma hakkına sahip olduğu, 141. maddesinin 3. fıkrasında ise bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı belirtilmiştir. Görüldüğü üzere Anayasa, hukuk devletinin gereği olarak adil yargılanma hakkını ve hukuki güvence olarak da hak arama hürriyetinin kapsamını belirlemesi açısından mahkeme kararlarının gerekçeli olmasını iç hukukta en üst norm olarak kabul etmiştir.

15. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Duruşmanın sona ermesi ve hüküm başlıklı 223. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, duruşma sona erdikten sonra hüküm verileceği, mahkûmiyet kararının da hüküm olduğu, (5) numaralı fıkrasında ise yüklenen suçu işlediğinin sabit olması halinde, sanık hakkında mahkûmiyet kararı verileceği ifade edilmiştir.

16. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlar başlıklı 230. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (b), (c) alt bentlerinde mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde gösterilecek hususların belirtildiği, bunların iddia ve savunmada ileri sürülen görüşler olduğu, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi gerektiği, hükme esas alınan delillerin belirtilmesi, ulaşılan kanaati, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili ve bunun nitelendirilmesi olarak belirtilmiştir.

17. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90. maddesi uyarınca “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarda kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” düzenlemesi birlikte değerlendirildiğinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin iç hukukumuzun uyulması zorunlu bir parçası olduğu anlaşılmaktadır.

18. Konunun ayrıca Anayasanın 90. maddesi uyarınca bir iç hukuk normu haline gelen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde yer alan “adil yargılanma hakkı” bağlamında da değerlendirilmesinin soruna ışık tutacağı açıktır.

19. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Adil yargılanma hakkı başlıklı 6. maddesinde, herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

19. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Adil yargılanma hakkı başlıklı 6. maddesinde, herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

20. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, AİHS’in 6/1 hükmüne ilişkin olarak, mahkemelerin kararlarında gerekçe vermekle yükümlü oldukları yorumunda bulunmaktadır. Bu itibarla, gerekçeli karar hakkı içtihadi bir haktır. Bu hak, hakkaniyete uygun yargılama ilkesi kapsamında tanınmıştır. Hakkında yasa yoluna başvurulması mümkün her çeşit hükmün gerekçeli olması adil yargılanma bakımından zorunlu görülmektedir

21. AİHM, gerekçeli karar hakkı kapsamında genel olarak, mahkemelerin verdikleri kararlarında, kararın dayandığı hususlara ilişkin olarak davanın tüm taraflarının bilgilendirilmesini sağlamak için gerekçe vermelerini zorunlu kılmaktadır. Böylece, ...../......

demokratik bir toplumda kamunun, yargı kararlarının sebeplerini bilmelerinin yanı sıra ilgililerin de kanun yoluna başvurma hakkını etkili olarak kullanabilmelerine imkan sağlanacaktır.

22. Diğer yandan, temyiz mahkemelerinin gerekçe verme yükümlülüğü daha esnektir. AİHM’e göre, temyiz mahkemesinin alt dereceli mahkeme ile aynı görüşte olduğu hallerde, alt derece mahkemesinin gerekçesine basit bir atıf yapılarak karar verilmesi gerekçeli karar hakkını ihlal etmemektedir (G... R...-İ... H...-F...).

23. Önemli olan, alt derece mahkemesinin kararının ve temyizde ileri sürülmüş temel hususların incelenerek onama ya da bozma kararı verildiğinin gösterilmesidir (H...-F..., L...ve H...-R...). Buna göre temyiz mahkemelerinin, alt dereceli mahkemelerin yeterli gerekçelendirmeyi yaptığı hallerde detaylı bir gerekçe vermeleri gerekmemektedir. Diğer yandan belirtilmelidir ki, alt dereceli mahkemelerin, kararlarında yeterli gerekçeye dayanmamaları halinde temyiz mahkemelerinin bu durumu telafi etmeleri AİHM tarafından mümkün görülmektedir (T...R..., P...F..T...-B...).

24. Hukukumuzda gerekçeli karar hakkı Anayasal düzeyde korunmaktadır. Anayasa’nın, 141. maddesinin 3. fıkrası, “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır” hükmünü içermektedir.

25. Anayasa Mahkemesi gerekçeli karar hakkına ilişkin olarak yaptığı değerlendirmede; Anayasa’nın 36. maddesinin 1. fıkrasında, kendisi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisi olan hak arama özgürlüğünün güvence altına alındığı ve Anayasanın, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılmasını ifade eden 141. maddesinin de, hak arama hürriyetinin kapsamının belirlenmesinde gözetilmesi gerektiği tespitinde bulunmuştur.