muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/16340, Karar No: 2015/19820, Tarih: 15.06.2015

Davacının sureti kendisinde bulunan belgeleri yeniden bankadan talep ederek muaraza yaratması hukuken korunamaz. Kaldı ki davacı tarafından haksız olarak yapıldığı iddia edilen kesintinin iadesi için miktar belirtmeksizin Tüketici Sorunları Hakem Heyetine harçsız olarak başvurulması mümkündür. Yapılan kesinti tutarına göre hakem heyetince verilen karara karşı yapılan itiraz üzerine mahkemece verilen karar kesin olacak veya tüketici hakem heyetince verilen karar Tüketici Mahkemesinde açılacak dava için delil niteliği taşıyacaktır. Bir başka anlatımla davacı yanın amacı, kredi kullanımı esnasında haksız olarak yapıldığı ileri sürülen kesintinin iadesinin sağlanmasıdır. Bu amaçla başvurulacak hukuki mercilerce öncelikle bankaca yapılan kesinti tutarının belirleneceği göz önüne alındığında davacının isteminin ayrı bir dava şeklinde ileri sürülmesinde hukuki yararı da bulunmamaktadır. O halde mahkemece, davanın reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup Bozma nedenidir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 15.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5164, Karar No: 2014/7837, Tarih: 19.03.2014

**12. Hukuk Dairesi         2014/5164 E.  ,  2014/7837 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Fethiye İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/12/2013

NUMARASI : 2013/396-2013/749

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

1-)Muğla ili F.. ilçesi A.. köyü 2331 parsel sayılı taşınmazın 06.01.2012 tarihinde B.. A..'a satışına ilişkin tapuda bulunan tüm resmi senet ve devir işlemlerini gösteren belgeler ile;

2-)Muğla ili F.. ilçesi A.. köyünde bulunan 1071 parsel ve 1067 parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili 01.03.2010 ile 01.01.2012 tarihi arasında gerçekleşen satış, devir, birleştirme işlemlerini gösterir tüm resmi belgelerin okunaklı tasdikli suretinin eklenerek gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 19/03/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/31744, Karar No: 2021/2117, Tarih: 10.02.2021

**2. Ceza Dairesi         2020/31744 E.  ,  2021/2117 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Yüze karşı 18.06.2014 tarihinde verilen hükmü, 1412 sayılı CMUK’nın 310. maddesinde öngörülen yasal bir haftalık süreden sonra 13.07.2020 tarihinde temyiz eden sanığın temyiz isteğinin ve yerinde görülmeyen eski hale getirme isteminin aynı Kanun’un 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE, 10.02.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3007, Karar No: 2020/3782, Tarih: 12.05.2020

**13. Hukuk Dairesi         2018/3007 E.  ,  2020/3782 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı ilk derece mahkemesi sıfatıyla ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 2015/331 esas 2017/147 karar sayılı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine dair ... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/3185-2018/216 karar sayılı kararının süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı vekili, ... Üniversitesi Tıp Fakültesi ... Hastahanesi’nden alınan 24/12/2014 tarih ve 36215747/486 sayılı yazıda bahsedilen üniversitelerinin ruhsatlı kan merkezinden temin edilen 705.370 ... uygulama tebliği (SUT) kodlu Eritrosit süspansiyonun SUT hükümlerine göre faturalandırılmasında "4.6- kan ve kan bileşenlerinin temini ve bedelinin ödenmesi" başlıklı maddenin 3 numaralı bendinde "SUT eki EK-2/B listesi üzerinden faturalandırılan tedaviler için kullanılması gerekli görülen ve ... kurumlarınca temin edilen kan ve kan bileşenlerinin bedelleri, epikrizde kan bileşinin adı, sayısı, ünite numaralarının belirtilmesi kaydıyla SUT eki EK-2/B listesi puanları esas alınarak kurumca ... kurum ve kuruluşuna ödenir" hükmünün yer aldığını, SUT eki EK-2/B listesinin 3393.satırında ise "705.370 kodlu Eritrosit süspansiyonun Kızılay'dan temin edilmesi halinde işlem puanına %50 ilave edilir" hükmünün yer aldığını ve puanın 157,17 olarak belirlendiğini, Eritrosit suspansiyon tutarlarının SGK ... Uygulama tebliğinin eki EK -2/Blistesinin puanları esas alınarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından üniversite ... Hastahanesine %50 puan artırımlı olarak ödenmesi öngürüldüğü halde Türk Kızılayı Orta Akdeniz Bölge Kan Merkezi tarafından SUT'ta yer alan fiyat tarifesinden %50 fazla ile fatura edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, bu nedenle hastaneleri Ön Medikal Muhasebe Birimi tarafından 17.11.2014 tarih 18286523/70 sayılı yazısı ile Türk Kızılayı Derneği Orta Akdeniz Bölge Kan Merkezi Müdürlüğü'nce Eritrosit Süspansiyonlarının SUT eki EK-2/B listesinde yer aldığı şekliyle 93,20 TL olarak faturalandırılması gerektiği halde 139,80 TL olarak faturalandırıldığının tespit edildiğini, kurumlarınca SUT fiyatlarının üzerinde bir ürün/hizmet almasının mümkün olmadığının bildirdildiğini, davalının 25/11/2014 tarih D.50.0 KZY.1.08.855.99/1788 sayılı yazısı ile SUT tebliğinde Türk Kızılay'ının 139,80 TL’den hastanelere faturalandırma yapacağının açık ve net olduğunu bildirerek taleplerinin reddedildiğini beyan ederek; açmış oldukları davanın kabulü ile yazıları ekinde sunulan faturalardan kaynaklanan idareleri tarafından fazla ödendiği düşünülen 61.791,60 TL'nin iade edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, 12.11.2013 tarihli 28819 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Sosyal Güvenlik Kurumu ... Uygulamaları Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in ekinde yer alan EK-2/B / Hizmet Başı İşlem Puan Listesi’nin(EK-4) 3393 sırasında 705.370 kodlu eritrosit süspansiyonunun Kızılay’dan temin edilmesi halinde işlem puanına %50 ilave edileceğinin düzenlendiğini, işlem puanının ise 157,17 olarak belirlendiğini, dolayısı ile müvekkil dernek tarafından kesilen faturalardaki fiyatlandırmanın yasal düzenlemelere uygun olduğunu ve davacının fazla ödemesi bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, açılan davanın kabulü ile, 61.791,60 TL'nin ödeme tarihleri esas alınmak suretiyle hesaplanan yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş; hükme karşı davalı taraf istinaf yoluna başvurmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesince de; ''İstinaf incelemesine konu mahkeme kararı usul ve yasaya uygun olduğundan, davalı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine ''karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesince de; ''İstinaf incelemesine konu mahkeme kararı usul ve yasaya uygun olduğundan, davalı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine ''karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava, davalı ...'dan temin edilen eritrosit süspansiyonu nedeniyle fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle fazla ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir. Davalı, 12.11.2013 tarihli 28819 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Sosyal Güvenlik Kurumu ... Uygulamaları Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in ekinde yer alan EK-2/B / Hizmet Başı İşlem Puan Listesi’nin(EK-4) 3393 sırasında 705.370 kodlu eritrosit süspansiyonunun Kızılay’dan temin edilmesi halinde işlem puanına %50 ilave edileceğinin düzenlendiğini, bu nedenle işlem puanına %50 ilave ederek fatura düzenlendiğini ve davacının fazla ödemede bulunmadığını savunmuştur. ... Uygulamaları Tebliği md.4.6/3 hükmüne göre “SUT eki EK-2/B Listesi üzerinden faturalandırılan tedaviler için kullanılması gerekli görülen ve ... kurumlarınca temin edilen kan ve kan bileşenlerinin bedelleri, epikrizde kan bileşeninin adı, sayısı, ünite numaralarının belirtilmesi kaydıyla, SUT eki EK-2/B Listesi puanları esas alınarak Kurumca ... kurum ve kuruluşuna ödenir.”SUT eki EK-2/B Listesinin 3393. Satırında ise “705.370 kodlu Eritrosit Süspansiyonunun Kızılay’dan temin edilmesi halinde işlem puanına %50 ilave edilir” hükmü mevcuttur ve işlem puanı 157,17 olarak gösterilmiştir. Davalı tarafça sunulan ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından verilen cevabi yazıda; ''Kızılay'ın 705.730 kodlu Eritrosit Süspansiyo'nun işlem paunına %50 ilave ederek faturalandırmasında sorun olmadığı'' bildirilmiş olup, davacı kurumun Kızılay tarafından %50 işlem puanı ilave edilen fatura bedellerini sonrasında Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan bu haliyle tahsil edebileceği, hükümde özellikle Kızılay'dan temin edilerek eritrosit süspansiyonunun işlem puanına %50 ilave edileceği belirtildiğinden, bu ilavenin Kızılay tarafından yapılmasında bir sorun olmadığı ve böylelikle davacının fazladan yaptığı bir ödeme olmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddi gerekirken, yazılı gerekçeyle hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak ... 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/331 Esas, 2017/147 Karar sayılı kararının BOZULMASINA, 2.bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 12/05/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3400, Karar No: 2010/7694, Tarih: 24.12.2010

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/3400 E.  ,  2010/7694 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 488 ada 27 parsel sayılı 2211,82 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, yasal süresi içinde taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan dere yatağı ve ham toprak niteliğindeki yerlerden olduğu ve zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluşmadığı iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile davacı Hazine adına tesçiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava ve temyize konu 488 ada 27 parsel sayılı taşınmazın davalı tarafın tutunduğu tapu ve vergi kaydının kapsamında kalmadığı, davalının taşınmaz üzerinde zemini ekonomik amacına uygun olarak kullanmak koşuluyla iktisap sağlayan süreye ulaşan zilyetliğinin bulunmadığı mahkemece toplanıp değerlendirilen delillerle belirlenmiştir. Bu nedenler ve hükümde gösterilen diğer gerekçelere göre mahkemece oluşturulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığından davalı ...'in yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, 24.12.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2964, Karar No: 2015/12715, Tarih: 01.04.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/2964 E.  ,  2015/12715 K.**

**"İçtihat Metni"**

İŞ MAHKEMESİ

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesine göre iş mahkemesinden verilen kararlar tefhim ve tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde temyiz olunabilir. Bu süre içinde temyiz dilekçesinin hakime havale ettirildikten sonra temyiz defterine kaydının yaptırılması ve temyiz harç ve giderlerinin yatırılması gerekir. 6100 Sayılı HMK nun geçici 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Bölge adliye mahkemelerinin, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca Resmî Gazete’de ilan edilecek göreve başlama tarihine kadar, 1086 sayılı Kanunun temyize ilişkin yürürlükteki hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” 2 nci fıkrasında ise; "Bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanunun 26/09/2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 454 üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." denmiştir.

Yukarıda da belirtildiği üzere 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesine göre iş mahkemesinden verilen kararlar tefhim ve tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde temyiz olunabilir. Bu süre içinde temyiz dilekçesinin hakime havale ettirildikten sonra temyiz defterine kaydının yaptırılması ve temyiz harç ve giderlerinin yatırılması gerekir. Temyiz süresi içinde temyiz dilekçesi temyiz defterine kaydedilmiş, ancak temyiz harç ve giderleri yatırılmamış ise, temyiz harç ve giderlerinin yatırılması için ilgili tarafa HUMK nun 434/3. maddesi gereği 7 günlük kesin süre verilmesi gerekir. Sekiz günlük temyiz süresi içinde temyiz edilmeyen (HUMK.432/4) veya temyiz defterine kaydı yapılmayan (HUMK. 434/2) yahut verilen kesin süre içinde temyiz harç ve giderleri yatırılmayan (HUMK. 434/3) kararlar kesinleşmiş olur.

Temyiz süresi içinde temyiz dilekçesi temyiz defterine kaydedilmiş, ancak temyiz harç ve giderleri yatırılmamış veya eksik yatırılmış ise, temyiz harç ve giderlerinin yatırılması veya tamamlanması için ilgili tarafa HUMK nun 434/3. maddesi gereği bir muhtıra ile 7 günlük kesin süre verilmesi gerekir. Mahkemece ilgili tarafa gönderilen temyiz harç ve giderlerinin yatırılması veya tamamlanmasına dair iş bu muhtıranın mutlaka müzekkere şeklinde yazılması ve muhtırada verilen kesin süre içinde temyiz harç ve giderlerinin yatırılmaması ya da tamamlanmaması halinde mahkeme kararının temyiz edilmemiş sayılacağına karar verileceğinin açıkça yazılması gerekir. Yine bu muhtırada yatırılması veya tamamlanması istenen temyiz harç ve giderleri kalem kalem ve miktar olarak belirtilmeli, temyiz harç ve giderlerinin nereye yatırılacağı açıkça yazılmalıdır.

Usulüne uygun muhtıraya rağmen, muhtırada belirtilen temyiz harç ve giderlerinin tamamlanmaması halinde mahkemece, temyiz talebinde bulunan tarafın temyiz talebi ile ilgili olarak; " ...mahkeme kararını temyiz etmemiş sayılmasına" şeklinde karar verilmelidir.

Yargılama harçları (temyiz harçları da dahil) 492 sayılı Harçlar Kanunu'nda ve çeşitli özel yasalarda düzenlenmiştir.

Yargıtay tarafından temyiz incelemesi yapılabilmesi için, temyiz harç ve giderlerinin temyiz eden tarafından mutlaka tam olarak yatırılması gerekir.

Temyiz giderleri, dava dosyasının Yargıtay'a gönderilmesi ve temyiz incelemesinden sonra Yargıtay tarafından dosyanın mahkemeye iadesi için gereken giderler ile temyiz incelemesi sırasında Yargıtay'da ve temyiz incelemesi sonrası yerel mahkemede yapılması gereken tebligatlar için gerekli giderleri kapsar.

Temyiz harçları ise (mahkemece alınması gereken temyiz harçları) başvurma harcı ile karar ve ilam harcından oluşmaktadır.

Başvurma harcı harçlar yasasında düzenlenmiş, her yıl miktarı değişen maktu bir harç olup temyiz eden tarafından yatırılması zorunludur.

Temyiz karar ve ilam harcı ise ikiye ayrılmaktadır. Buna göre;

1- Maktu karar ve ilam harcına bağlı davaların kabul ve reddine ilişkin kararların ve nispi harca tabi davaların reddine ilişkin kararların temyizi halinde alınması ger
Yargıtay — Esas No: 2019/301, Karar No: 2019/5750, Tarih: 10.09.2019

**16. Ceza Dairesi         2019/301 E.  ,  2019/5750 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : ... Ağır Ceza Mahkemesinin 19.09.2017 tarih ve..... sayılı kararı

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararlarına yönelik istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddi

Temyiz edenler : Sanık ... müdafii ve sanık ...

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararların niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya İncelendi, gereği düşünüldü;

Tayin olunan cezanın süresi itibariyle yasal şartları oluşmadığından, sanık ... müdafiinin duruşma isteminin CMK'nın 299. maddesi gereğince REDDİNE,

Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre;

1-Heriki sanık yönünden yapılan incelemede,

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan müdafii yardımından faydalandırılmadan yargılanıp anılan suçtan mahkumiyetlerine karar verildiği görüldüğünden ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak ve sanıklara 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca müdafii atanmasının zorunlu olup olmadığının, bu bağlamda zikredilen yasa maddesinde şart koşulan beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için Öngörülen temel cezaya göre mi yoksa uygulanması zorunlu nitelikli haller ile cezayı ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınması suretiyle belirlenecek cezaya göre mi tespit edileceğinin irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasa'nın 36. maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanmas gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32).

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafiilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafiilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafiilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir. (C.G.K 17/12/2009 t 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine de birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafılik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafiilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes davasının, ... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, ... görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafii yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafii yardımından yararlanma ve bir müdafii tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafii yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkanını sağlayan müdafii yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B.No: 8398/78, 25.04.1983).

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır(Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov- Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008).

Kural olarak sanığa polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır. (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03).

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafii yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, resen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.03.2007).