muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/14302, Karar No: 2017/16536, Tarih: 24.10.2017

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, bilirkişi raporundaki 2. Seçeneğin nazara alınması gerektiği, davalılar tarafından iş akdinin tazminat gerektirmeyecek şekilde feshedildiğinin kanıtlanamadığı bu nedenlerle davacının kıdem tazminatına hak kazanmış olup, davalı ... ile ilgili olarak tespit edilen miktar olan 3.014,00 TL. kıdem tazminatından 555,67 TL. ödeme mahsup edildiğinde sorumlu olduğu miktarın net 2.458,00 TL. olduğu, diğer davalı ... ... sorumlu olduğu kıdem tazminatı miktarının net 2.272,00 TL. olduğu, davacının ihbar tazminatı, asgari geçim indirimi, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti talepleri ile ilgili olarak davacının son dönem çalışmasının dava dışı işveren ... ... yanında geçtiğinden ve devir sonrası 2 yıllık sürenin geçtiği de nazara alındığında son işverenin söz konusu alacaklardan sorumlu olması gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili ile davalı ... vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı ... vekilinin tüm, davacı vekilinin ise aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2. İşyeri devrinin esasları ve sonuçları 4857 sayılı İş Kanunu'nun 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Sözü edilen hükümde, işyerinin veya bir bölümünün devrinde devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçeceği öngörülmüştür. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar açısından, devreden işverenle devralan işverenin birlikte sorumlu oldukları aynı yasanın üçüncü fıkrasında belirtilmiş, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır. Ancak bunun için gerçekten de işyeri devrinin hukuki işleme dayanması, görünüşte devir içermemesi gerekir.

Diğer taraftan organik bağ ilişkisinde işveren sıfatı olan kişinin, işçinin iş sözleşmesinden veya iş kanunundan doğan haklarını kullanmasının engellenmesi için temsilde farklı kişiliklere yer vermesi sözkonusudur. Bu durumda kişinin bağımsızlığı sınırlanır ve organik bağ içinde olunan kişi ile özdeş kabul edilir.

Bu anlamda; kişilik hakkının kötüye kullanılması, kanuna karşı hile, işçiye zarar verme (haklarının alınmasını engelleme-iş güvencesi hükümlerinden yararlandırmama), tarafta muvazaa (hizmeti kendisine verdiği halde başka bir kişiyi kayıtta işveren olarak gösterme) ve namı müstear yaklaşımı nedeni ile dolaylı temsil sözkonusudur. Bu durumların sözkonusu olduğu halde kişilik perdesinin aralanması sureti ile gerçek işveren veya organik bağ içinde olan tüm işverenler sorumlu tutulmaktadır. Organik bağ ise adresleri, faaliyet alanları, ortakları ve temsilcilerinin aynı olmasından, aralarındaki hukuki ilişkilerin tespitinden anlaşılır.

Dosya içeriğine göre davacı işyerinde kayıtlara göre bazıları aralıklı olsa da beş dönem halinde çalışmıştır. İlk dönem davalı ... ..., ikinci dönem ..., üçüncü dönem her iki davalı ... ... ..., dördüncü dönem davalı ... ... ve son dönem ise dava dışı Hüseyin ... nezdinde geçmiştir. Dava dışı Hüseyin ...’ın daha önce aynı işyerinde işçi olarak çalıştığı da anlaşılmaktadır. Mahkemece devir kurallarına göre davalıların son işveren olmamaları nedeni ile sadece kıdem tazminatında sorumlu tutulmuştur. Ancak son işveren daha önce aynı yerde işçidir. Dinlenen davalı tanığı ... ...beyanında açıkça davalıların devre, rağmen ortak olduklarını açıklamıştır. Bu beyana ve dosya içeriğine göre davalıların işverenlik sıfatları devam etmektedir. Bu nedenle kayıtlardaki tüm süreye göre kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık ücretli izin alacağından sorumluluklarına karar verilmelidir. Eksik ve hatalı gerekçe ile devir nedeni ile sadece devir tarihindeki süre üzerinden kıdem tazminatından sorumluluklarına karar verilmesi hatalıdır.

F) SONUÇ:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 24.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6322, Karar No: 2012/7524, Tarih: 02.10.2012

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2012/6322 E.  ,  2012/7524 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...İCRA MAHKEMESİ

Ticareti terk hükümlerine muhalefet etmek suçundan sanıklar ... ve ...'ın beraatlerine karar verilmiş, hüküm şikayetçi vekili tarafından temyiz edildiğinden, Yargıtay C.Başsavcılığının bozma istemli tebliğnamesiyle dosya gönderilmekle Dairemizce yapılan inceleme sonunda ... tarihli karar ile mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmiş, bu karara karşı Yargıtay C.Başsavcılığının 04.01.2012 tarihli itirazı üzerine, Ceza Genel Kurulunun ... tarih ve ... Karar sayılı kararı ile 6352 sayılı Yasanın 99 ve 101. maddeleri uyarınca itirazın Dairemizce değerlendirilmesi için dosya yeniden gönderilmiş olmakla, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okunarak; GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Somut olayda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yazısında; İİK'nun 44. maddesinde "ticareti terk eden tacir" ifadesi kullanılmış olup bu ifadenin yalnızca gerçek kişi tacirleri kapsadığına ilişkin herhangi bir kısıtlayıcı hükmün bulunmadığı, bu sebeple limited şirketlerin temsil ve idareye yetkili müdürlerinin de, şirketin ticareti terk etmeleri halinde İİK'nun 44. maddesindeki yükümlülükleri yerine getirmeyeceklerine ilişkin bir istisna getirilmediğine göre, tıpkı gerçek kişi tacirler gibi cezalandırılmalarına da bir engel bulunmadığı; diğer yandan, İİK'nun 44. maddesinde yapılan değişikliğin "ticareti terk eden kötü niyetli borçluların" bu davranışlarının önlenmesi amacıyla yapıldığının da gerekçede açıkça ifade edildiği, Yüksek Özel Dairenin kararında tüzel kişi tacirler hakkında 44. maddesinin 2. fıkrasının uygulama kabiliyetinin olmadığı belirtilmiş ise de, aynı maddenin 1. fıkrasının gözönüne alınmadığına değinilmiş ve bozma kararı verilmesi gerekirken onama kararı verilmesinin isabetsizliği ileri sürülerek hükmün bozulması talep edilmiştir.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının aynı konudaki itirazına ilişkin Yargıtay Ceza Genel Kurulunun ... tarih ve ... Esas sayılı dosyalarında özetle; ticareti terk eden borçlunun 6762 sayılı Türk Ticaret Yasası anlamında tacir olmasının gerektiği, 6762 sayılı Kanunun 18. maddesinde ticaret şirketlerinin de tacir olduğunun belirtilmesi nedeniyle ticaret şirketlerinin ve bu anlamda limited şirketin anılan Kanunun 18. maddesi uyarınca tacir olduğunda kuşku bulunmadığı, İİY'nın 44. maddesinde 'ticareti terk eden tacir' ifadesi kullanılmış olup, bu ifadenin yalnızca gerçek kişi tacirleri kapsadığına ilişkin herhangi bir kısıtlayıcı hükmün konulmadığı, o halde tacir sayılan limited şirketlerin temsil

ve idareye yetkili müdürlerinin, şirketin ticareti terk etmeleri halinde İcra İflas Yasasının 44. maddesindeki yükümlülükleri yerine getirmeyeceklerine ilişkin bir istisna getirilmediğine göre, tıpkı gerçek kişi tacirler gibi aynı Yasanın 337/a maddesi uyarınca cezalandırılmalarına da bir engel bulunmadığı, diğer yandan İİY'nın 44. maddesinde yapılan değişikliğin “ticareti terk eden kötü niyetli borçluların” bu davranışlarının önlenmesi amacıyla yapıldığının da gerekçede açıkça ifade edildiği, ticari şirketi temsil ve idareden sorumlu müdür ve yetkililerinin bu suçu işleyemeyeceklerinin kabulü halinde, ticareti terk suçunu işleyen gerçek kişi tacirlerin İİY'nın 337/a maddesi uyarınca cezalandırılmaları gerekecek, ancak aynı fiili işleyen ve İİY'nın 345. maddesi uyarınca bu fiilden sorumlu tutulması gereken ticaret şirketi müdür ve yetkililerinin ise cezai sorumluluktan muaf tutulmaları anlamına gelecektir ki bunun yasal bir dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle oyçokluğuyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Dairemizce, Yargıtay C.Başsavcılığının itirazı yerinde görüldüğünden kabulü ile, Dairemizin ... tarih ve ... Karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek yapılan inceleme sonunda;

Sanıklara isnat edilen suçun oluşabilmesi için tacirin fiili olarak ticareti terk etmesi ve bu durumu on beş günlük süre içerisinde kayıtlı olduğu ticaret sicili memurluğuna bildirmemesi ve bütün aktif ve pasifi ile alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren bir mal beyanında bulunmaması gerekmekte olup, somut olayda, sanıkların yetkilisi bulundukları şirketin ticareti terk edip etmediğinin ve kayıtlı olduğu vergi dairesi müdürlüğünden mükellefiyetinin devam edip etmediğinin araştırılmasına yönelik zabıta ve vergi dairesi müdürlüğüne yazılan yazı cevapları alınarak, ticareti terk ettiğinin anlaşılması halinde hangi tarihte terk ettiği, buna göre de şikayetin süresinde olup olmadığının tespiti ile sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun takdir edilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde beraat kararı verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün istem gibi BOZULMASINA, 02.10.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10986, Karar No: 2014/22575, Tarih: 13.11.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/10986 E.  ,  2014/22575 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sivas 1. Aile Mahkemesi

TARİHİ :04.12.2013

NUMARASI :Esas no:2008/599 Karar no:2013/571

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından, davacı (kadın) lehine hükmedilen tedbir nafakası, müşterek çocukla kişisel ilişki süresi, yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Yapılan yargılama ve toplanan delillerden davacı (kadın)'da "Şizzoafektif Bozukluk" isimli akıl hastalığının bulunduğu, aldırılan sağlık kurulu raporları ile bu rahatsızlığın, kendi vücut bütünlüğüne zarar verebilecek boyutta olduğu, kendisini yaralayabileceği de belirtildiği, musab olduğu akıl hastalığı nedeniyle menfaatlerini müdrik ve telkinlere mukavim olamayacağı ve eylemlerini hür iradesi ile gerçekleştiremeyeceğinin bildirildiği anlaşılmaktadır. Davacı (kadın)'ın içinde bulunduğu sağlık durumu da nazara alınarak müşterek çocuklarla yatılı olmayacak şekilde kişisel ilişki tesisi gerekirken aksi şekildeki düzenleme doğru bulunmamış hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 13.11.2014 (Prş)
Yargıtay — Esas No: 2021/7672, Karar No: 2021/12380, Tarih: 21.09.2021

**9. Hukuk Dairesi         2021/7672 E.  ,  2021/12380 K.**

**"İçtihat Metni"**

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ : ... 9. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

İLK DERECE MAHKEMESİ : Demre Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 24/06/2004 -26/03/2019 tarihleri arasında davalı Belediyeye ait işyerinde çalıştığını, son net ücretinin 4.966,43 TL olduğunu, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haklı bir neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı alacağının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının kendi isteği ile işten ayrıldığını işten çıkarma işleminin söz konusu olmadığını, fesih işleminin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/2 maddesine göre ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller çerçevesinde yapıldığını, faiz isteğinin yerinde olmadığını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, istinaf dilekçesinde bildirilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, davanın kısmen kabulüne dair İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden yerinde olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir

Temyiz:

Karar yasal süresi içerisinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesiyle yapılan inceleme sonucunda, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı temyizi yönünden aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan yönleri usul ve kanuna uygun görülmüştür.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının çalışma süresi noktasındadır.

Somut uyuşmazlıkta, davacı 24/06/2004 tarihinde davalıya ait işyerinde çalışmaya başladığını ileri sürmüş olup, bu iddia dosya kapsamındaki Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları ile de örtüşmektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, davacının davalı işveren bünyesindeki çalışmasının 26/04/2004 tarihinde başladığı kabul edilmiştir. Çalışma süresinin başlangıcı yönünden talep aşımı yapılmak suretiyle, dosya kapsamına aykırı şekilde değerlendirme yapılması hatalı olup, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.

3-Davacının aylık ücret miktarı bir diğer uyuşmazlık konusudur.

3-Davacının aylık ücret miktarı bir diğer uyuşmazlık konusudur.

Davacı son aylık ücretinin net 4.966,43 TL olduğunu ileri sürmüş, Mahkemece davacının bildirdiği ücret miktarı esas alınarak, kıdem tazminatı tavanı ile sınırlı olarak hesaplama yapılmak suretiyle hüküm kurulmuştur. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen prime esas kazanç tutarlarının davacının iddiası ile örtüştüğü gerekçesiyle aylık ücretin net 4.966,43 TL(brüt 6.946,93 TL) olduğu belirlenmiş ise de, işçinin aylık ücretinin prime esas kazanç tutarı esas alınarak belirlenmesi hatalıdır. Prime esas kazanç miktarı, işçinin Sosyal Güvenlik Kurumu sosyal güvenlik prime esas kazanç toplamını ifade etmekte olup, ücretten daha farklı ve geniş bir kavramdır. Örneğin bu tutarın içerisine fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti gibi kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması mümkün olmayan ödemeler de dahildir. Kaldı ki, somut uyuşmazlıkta davacının 2019 yılının Mart ayı için 12 gün karşılığı prime esas kazanç tutarı 1.705,25 TL’dir. Bu miktar dikkate alındığında dahi son aylık brüt ücretin 6.946,93 TL olarak kabulü mümkün değildir. Diğer taraftan, dosya kapsamında davacının aylık ücret miktarını gösteren ücret bordrosu veya ücret hesap pusulası gibi belgeler mevcut değil ise de, işçilere ödenecek günlük yevmiye miktarını gösteren işveren yazıları bulunmaktadır. Davalı Belediyenin 14.03.2014 tarihli yazısında, davacının günlük yevmiyesnin 15/03/2014 tarihinden itibaren 65,00 TL olacağı ifade edilmektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerek bu nitelikteki yazıların, gerekse dosyada mevcut iş sözleşmelerinin dikkate alınmadığı görülmektedir. Aylık ücretin miktarını ispat yükü davacıya aittir. Bu ispat kuralı da dikkate alınarak, dosya kapsamındaki tüm deliller yeniden birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının kıdem tazminatına esas son ücreti belirlenmeli, oluşacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır. Eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde değildir.

4-Arabuluculuk ücreti taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/A maddesi ile 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 14 ve 16. fıkralarında; tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik arabuluculuk ücret tutarının Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacağı, yine bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderlerin anlaşmaya varılamaması halinde ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağı düzenlenmiştir.

Devlet bütçesinden karşılanan zorunlu arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden olup, kamu düzeni gereğince resen dikkate alınması gerekir. İlk Derece Mahkemesince arabuluculuk ücreti ile ilgili herhangi bir hüküm kurulmaması, Bölge Adliye Mahkemesince de bu eksikliğin mahallinde düzeltilebilecek bir husus olarak değerlendirilmesi bu sebeple yerinde değildir.

Temyiz edilen kararın açıklanan sebeplerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 21/09/2021 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1908, Karar No: 2013/3765, Tarih: 14.03.2013

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2013/1908 E.  ,  2013/3765 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 19.10.2010 gününde verilen dilekçe ile temliken tescil, birleşen dava ile elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; temliken tescil isteminin kısmen kabulüne, elatmanın önlenmesi ve kal isteminin kısmen kabulüne dair verilen 06.07.2012 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı-b.davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı ..., Türk Medeni Kanununun 724. maddesi gereğince tapu iptali ve tescil isteğinde bulunmuştur.

Davalı, birleştirilen davanın davacısı ... elatmanın önlenmesi ve kal isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, tapu iptali ve tescil davasının kısmen kabulüne, birleştirilen elatmanın önlenmesi ve kal isteminin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, birleştirilen davanın davacısı ... temyiz etmiştir.

Türk Medeni Kanununun 684 ve 718. maddeleri hükümleri gereğince yapı, üzerinde bulunduğu taşınmazın mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) haline gelir ve o taşınmazın mülkiyetine tabi olur. Ancak, yasa koyucu somut olaydaki taşınmazların durumunu genel hükümlere bırakmamış, bu konumdaki taşınmazların maliki ile yapıyı yapan kişi arasındaki ilişkiyi Türk Medeni Kanununun 722, 723. ve 724. maddelerinde özel olarak düzenlemiştir. Uyuşmazlığın bu kapsamda değerlendirilmesi gerekecektir.

Bir kimsenin kendi malzemesi ile başkasının tapulu taşınmazına sürekli, esaslı ve mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) niteliğinde yapı yapması halinde diğer koşullar da mevcutsa malzeme sahibi yapının bulunduğu alan ile yapının kullanılması için zorunlu arazi parçasının tescilini mülkiyet hakkı sahibinden isteyebilir.

2013/1908-3765 -2-

Türk Medeni Kanununun 724. maddesinde yapı sahibine tanınan bu hak, kişisel hak niteliğinde olup, bina sahibi ve onun külli halefleri tarafından, inşaat yapılırken taşınmazın maliki kim ise ona ya da onun külli haleflerine karşı ileri sürülebilir. Hemen belirtmek gerekir ki, taşınmaza sonradan malik olan kişiye karşı da bu kişisel hak ancak yapı sahibini bu haktan mahrum bırakmak amacıyla arsa sahibi ile el ve işbirliği içinde olduğu iddiası ileri sürülebilir.

Malzeme sahibinin Türk Medeni Kanununun 724. maddesine dayanarak tescil talebinde bulunabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır;

Malzeme sahibinin Türk Medeni Kanununun 724. maddesine dayanarak tescil talebinde bulunabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır;

Türk Medeni Kanununun 724. maddesi hükmünden açıkça anlaşıldığı üzere, taşınmaz mülkiyetinin yapı sahibine verilebilmesi için öncelikli koşul iyiniyettir. Öngörülen iyiniyetin Türk Medeni Kanununun 3.maddesinde hükme bağlanan sübjektif iyiniyet olduğunda da kuşku yoktur. Bu kural, malzeme sahibinin, elattığı taşınmazın başkasının mülkü olduğunu bilmemesini veya beklenen tüm dikkat ve özeni göstermesine karşılık bilebilecek durumda olmamasını ya da yapıyı yapmakta haklı bir sebebinin bulunmasını ifade eder.

Malzeme sahibinin tescil istemi ile açtığı davada iyiniyetin varlığı iddia ve savunmaya bakılmaksızın mahkemece re’sen araştırılmalıdır. Ne var ki, 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi olay ve karinelerden, durumun özelliklerine göre kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş olduğu açık bulunan malzeme sahibinin temliken tescil talebinde bulunması mümkün değildir. Çünkü bu gibi durumlarda kötüniyet karşı tarafın ispatı gerekmeden belirlenmiş olur. Ayrıca iyiniyet inşaatın başladığı andan tamamlandığı ana kadar devam etmelidir.

b) İkinci koşul ise yapı kıymetinin taşınmazın değerinden açıkça fazla olmasıdır;

Bu koşul dava tarihine ve objektif esaslara göre saptanmalı, fazlalık ilk bakışta da kolayca anlaşılmalıdır. İnşaatın kapsadığı alanın ifrazı kabil ise arsa değeri yalnız bu kısma göre, aksi halde tamamının değerine göre bulunmalıdır. Bazı Yargıtay kararlarında vurgulandığı üzere, inşaatın kaldırılmasının arazi ve malzemeye vereceği zarar, kaldırılmasıyla malzeme sahibinin elde edeceği yarardan daha fazla ise inşaatın kaldırılması fahiş bir zarara yol açar.

c) Üçüncü koşul, yapıyı yapanın (malzeme sahibinin), taşınmaz malikine uygun bir bedel ödemesidir.

Uygun bedel genellikle yapı için gerekli olan arsa miktarının dava tarihindeki gerçek değeri olarak kabul edilmekte ise de, büyük bir taşınmazın bir kısmının devri gerektiğinde geri kalan kısmın bedelinde noksanlıklar meydana gelecekse, bunlar taşınmaza bağlı öteki zararlar da göz önünde bulundurularak hak ve yarar dengesi kurulması suretiyle hesaplattırılmalı, iptale

2013/1908-3765 -3-

konu zemin bedeli arsa sahibine ödenmek üzere depo ettirilmeli, önceden ödenmiş bedel var ise bu miktar ödenecek bedelden mahsup edilmelidir.

Yukarıda değinilen üç koşulun yanı sıra, yapının bulunduğu arazi parçası davalıya ait taşınmazın bir kısmını kapsıyor ise tescile konu olacak yer, inşaat alanı ile zorunlu kullanım alanını kapsayacağından mahkemece iptal ve tescile karar verebilmek için bu kısmın ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.