muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/475, Karar No: 2022/177, Tarih: 17.03.2022

Keza sanığın bu bağlılığının Yargıtay üyeliğine seçildikten sonra da, örgütün aleni bir şekilde Devletle çatışmaya başladığı 2012 yılı MİT Müşteşarına yönelik operasyonla başlayıp MİT Tırları, 17-25 Aralık operasyonları ile devam eden süreçte Devletin, kurumları içerisine sızan örgüt mensuplarını tasfiyeye hazırlandığı aşamada, bu yapıya mensubiyetleri nedeniyle Yargıtay'a seçilmiş olanlar ile diğerlerinin tespit edilebilmesi amacıyla 2013 yılı başında düzenlenen toplantılara, toplantıyı organize ettikleri, beyanları ile anlaşılan ... ve ...'un sanık hakkındaki bir kısım olumlu görüşlerine rağmen istişare içerisinde oldukları Yargıtay mensupları tarafından sanığın örgüt mensupları ile birlikte hareket ettiğinden bahisle toplantı listesine dahil edilmesinin engellenmiş olması gözetildiğinde sanığın bu aşamalarda da, yine örgüt içerisinde örgüt mensupları ile birlikte hareket ettiği düşüncesini kuvvetlendirmektedir.

Sanığın Yargıtay'da görev yaptığı dönem içerisinde ikamet ettiği Bağlıca lojmanlarından tanıyan ve kendisi de etkin pişmanlıktan yararlanan tanık ...'ın, sanığı bu dönemde "cemaat mensubu olarak bildiğine" ve cemaat mensuplarının sanık hakkında "bizim arkadaşlardan" dediklerine, sanığın bir konuşmasında "ben beşlik değilim" dediğine dair beyanları da yine sanığın Yargıtay'da görev yaptığı dönem içerisinde FETÖ/PDY yapısı içerisinde yer aldığına delil teşkil etmektedir. Her ne kadar netleşmese de tanığın 2011 Yargıtay seçimleri öncesinde ...'dan gelen örgüt mensuplarının, kendisine ait ...'deki evde, yakın bölgelerdeki örgüt mensuplarını toplayarak "abiler sizin Yargıtay üyesi olarak seçilmenizi uygun görüyor bu nedenle kılık kıyafetinize, yaşam tarzınıza, oturup kalkmanıza, çalışmanıza, ilişkilerinize dikkat edin" şeklinde konuşmalarda ve uyarılarda bulundukları kişiler arasında ... bölgesinden sanığın da geldiği yönünde beyanda bulunmuş olması, tanıkta sanığın örgüt mensubiyetine dair kanaat ve algının bu tarihlerden itibaren mevcut olduğunu göstermektedir.

Benzer şekilde, örgüt ile yargı kurumlarının resmi olarak karşı karşıya geldiği ve çatışmanın en üst seviyeye çıktığı 2014 yılı HSYK üyeliği seçimlerinde de sanığın örgütün safında yer alarak bağımsız gibi görünüp örgüt listesinde yer alan terör örgütü mensubu HSYK adaylarının seçilebilmesi için görev yaptığı Yargıtay bünyesinde olmamasına karşın ilk derece hakim-savcılarından oy istemek suretiyle örgüte bağlılığını devam ettirdiği tanık ...'ın beyanıyla belirginleşmektedir.

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçunun, iştirak halinde işlenen suçlardan olmaması ve sanık ile başka dosyalarda etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen tanıklar arasında CMK'nın 50/1-c fıkrasında zikredilen anlamda bir iştirakten söz edilemeyeceğinden, aynı isimli suçtan yargılanıyor olsalar da başka dosya sanıklarının veya etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen kişilerin sanık ... hakkında tanıklık yapmasında ve yeminli dinlenmelerinde usulen bir engel bulunmamaktadır.

SONUÇ:

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçunun, iştirak halinde işlenen suçlardan olmaması ve sanık ile başka dosyalarda etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen tanıklar arasında CMK'nın 50/1-c fıkrasında zikredilen anlamda bir iştirakten söz edilemeyeceğinden, aynı isimli suçtan yargılanıyor olsalar da başka dosya sanıklarının veya etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen kişilerin sanık ... hakkında tanıklık yapmasında ve yeminli dinlenmelerinde usulen bir engel bulunmamaktadır.

SONUÇ:

Tüm dosya muhteviyatındaki bilgi, belge ve deliller birlikte incelenerek sanığın somut olaydaki durumu değerlendirildiğinde;

29278 sicil numarası ile Bulanık Hakimi olarak göreve başlayan sanık ...'nin sırasıyla Doğanşehir Hakimliği, Kaynarca Hakimliği, ... Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı, ... Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı, ... Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı, ... Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığı görevlerinde bulunduğu, 24.02.2011 tarihinde Yargıtay Üyesi olarak seçildiği, Yargıtay 1. Başkanlar Kurulu'nun 244/a sayılı kararı ile mevcut yetkilerinin kaldırıldığı 17.07.2016 tarihine kadar Yargıtay 5. Ceza Dairesinde ve Yargıtay 22. Ceza Dairesinde görev yaptığı,

2575 sayılı Danıştay Kanuna 23.07.2016 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12. maddesi ile eklenen Geçici 27. maddesi ile Yargıtay Üyeliğine son verildiği,

FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü ile irtibatı sebebi ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunun 24.08.2016 tarih ve 2016/426 sayılı kararı ile meslekten çıkarılmasına karar verildiği,

Sanığın savunmaları ve dosya kapsamındaki belgelerden anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı ve ayrıntılı değerlendirilen tanık beyanlarından da anlaşıldığı üzere sanığın, ilk derece mahkemelerinde görev yaptığı dönemden itibaren örgütün içerisinde olduğu, örgüte bağlılığını kesintisiz devam ettirdiği, 24.02.2011 tarihinde FETÖ/PDY mensubu olduğu iddia edilen HSYK üyelerinin desteği ile Yargıtay üyesi olarak seçildikten sonra ise örgütün Yargıtay yapılanması içerisinde yer aldığı, Yargıtay bünyesi içerisinde seçim v.s idari ... ve eylemlerde diğer FETÖ/PDY mensubu üyelerle birlikte hareket ettiği, bu yapının yargısal alanda Devletle karşı karşıya geldiği ve kazanabilmek için tüm enerjisini ortaya koyduğu 2014 HSYK üyesi seçimlerinde örgüt lehine propaganda ve oy toplamak için çalışma yaptığı, örgüt abiliği sisteminin etkin olarak yer aldığı yapı içerisinde kendisine "Vehip Ağabey" olarak hitap edildiği, sanığın yıllardır FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün hiyerarşik yapısı içerisinde örgüt üyesi olarak bulunduğu, verilen talimatları yerine getirdiği ve verilebilecek talimatları yerine getirmeye hazır konumda olduğu, bu suretle üzerine atılı silahlı terör örgütü üyesi olmak suçunun unsurları itibariyle oluştuğu kanaatine varılmıştır.

Yukarıda anlatıldığı üzere yıllarca örgütün mahrem yargı yapılanması içerisinde yer alıp 17/25 Aralık’tan sonra da aktif olarak Yargıtay yapılanması içerisinde faaliyet göstermesi, yıllarca hakimlik ve ağır ceza mahkemesi başkanlığı ve 24.02.2011 tarihinden 17.07.2016 tarihine kadar da Yargıtay üyeliği yapmış olması nedeniyle eğitimi ve sosyal durumu, hep gizlilik içerisinde hareket etmiş olması, sanığın üyesi olduğuna karar verilen örgüt tarafından gerçekleştirilen 17-25 Aralık 2013 tarihli operasyonlardan sonra bu yapının terör örgütü olduğuna dair üst seviyede devlet görevlilerince yapılan açıklamalara, 2014 yılı Şubat ayında Milli Güvenlik Kurulu'nca örgütün paralel devlet yapılanması adıyla tehlikeli bir oluşum olarak kamuoyuna açıklanmasına, 2014 yılı 22 Temmuz'dan itibaren özellikle ... ve ... başta olmak üzere birçok ilde bu örgütle bağlantılı olduğu iddia edilen emniyet görevlileri başta olmak üzere bazı kamu görevlilerinin örgüt üyeliği suçu nedeniyle soruşturulmuş ve tutuklanmış olmasına, kamu görevlisiyken MİT tırlarının durdurulması eylemini gerçekleştiren şüphelilerin de örgüt tarafından sahiplenilip, örgüt medyasında desteklenmesine, ajanlık faaliyeti olduğu anlaşılan bu eyleminde esas itibariyle örgütün, devletin meşru silahlı güçleri içine sızmış mensupları tarafından gerçekleştirildiğini görüp anlayabilecek konumda olmasına rağmen ve Türkiye’de bütün bunlar olurken sanığın örgüt içerisinde kalıp gizlilik içerisinde davranmaya, dolayısıyla sanığın içinde bulunduğu örgütün yasa dışı faaliyetlerinin olduğunun farkında olarak nihayet 15 Temmuz 2016 tarihinde TSK içine sızmış mensuplarıyla darbe girişiminde bulunup devletin silahlarıyla halkın üzerine kurşun yağdırıp yüzlerce kişinin ölümüne ve binlercesinin yaralanmasına sebep olan örgütün içinde kalmaya devam ettiği, baştan itibaren örgütün devletin silahlı unsurları olan TSK ve Emniyet içerisine sızdırılmış mensupları tarafından, gerektiğinde kendi kullanımlarına verilmiş silahlarla eylem yapabilecek durumda olduklarını bilebilecek konumda olduğu, dolayısıyla sanığın örgüte bilerek ve isteyerek katıldığı, örgütün niteliği ve amaçlarını baştan itibaren bildiği, örgütün bir parçası olmayı istediği ve bu amaçla faaliyet gösterdiği, örgüt içerisinde olma iradesinin devamlılık gösterdiği, örgütün kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla kurulmuş bir örgüt olduğunu bilerek üye olmak kasıt ve iradesi ile hareket ettiği, böylece sanık açısından atılı silahlı terör örgütüne üye olmak suçunun maddi ve manevi unsurlarının oluştuğu kanaatine varılmış, sanık ve müdafiinin suçtan kurtulmaya ve inkara dayalı savunma ve beyanlarına itibar edilmemiş, sabit olan eylemine uyan TCK’nın 314/2 maddesi ile 3713 sayılı TMK’nın 5/1. maddesi gereğince cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Sanık hakkında TCK’nın 314/2. maddesi uyarınca alt ve üst sınır arasında ceza belirlenirken yasada alt ve üst sınırı gösterilen cezanın bireyselleştirilmesi yoluna gidilmiştir. TCK’nın “Cezanın Belirlenmesi” başlığı altındaki 61/1. maddesine göre;

Hâkim, somut olayda;

a) Suçun işleniş biçimini,

b) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları,

c) Suçun işlendiği zaman ve yeri,

d) Suçun konusunun önem ve değerini,

e) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını,

f) Failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığını,

g) Failin güttüğü amaç ve saiki,

Göz önünde bulundurarak, işlenen suçun kanunî tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler.”

Bu bağlamda somut olayda sanığın;

15 Temmuz 2016 tarihli darbe teşebbüsü ile eylemlerinden bir kısmı, ülkemiz ve dünya barışı bakımından tehlikelilik durumu yukarıda izah edilen bir örgütün (FETÖ/PDY) mensubu olmakla sanığın da tehlikelilik durumu açığa çıkmış bulunmaktadır.

Sanığın örgüt tarafından yerleştirildiği kamu kurumu Yüksek Mahkemelerden Yargıtay'dır.

Silahlı terör örgütüne üye olan sanığın amaç ve saiki, örgütün güttüğü amaçla değerlendirilebilir; örgütün amaç ve saik hükmün gerekçe kısmında açıklanmıştır.

Örgütün, özellikle 2012 yılı ve sonrasında gün yüzüne çıkan eylemleri nazara alındığında, örgüt hiyerarşisi içinde "mahrem alan" kapsamında yer alan sanığın gerek eğitim düzeyi, sahip olduğu sosyo-kültürel birikimi, yaptığı görev nedeniyle edindiği mesleki bilgi ve tecrübeleri ile örgütteki konumu itibarıyla bu oluşumun bir silahlı terör örgütü olduğunu bilebilecek durumda olduğu, gerekse üçüncü kişiler için bilinmez olmasına karşın, kuruluşundan itibaren gizlilik içerisinde faaliyet yürüten, bünyesine kattığı mensuplarına kod isimler veren, hücre sistemiyle örgütlenen, emir ve talimatlara sorgusuz itaati ilke edinen, günlük ve sosyal hayatın dışında örgüt üyeleri arasında gizlilik içerisinde yürütülen dışarıya kapalı örgütsel bir iletişim ve yaşam tarzı geliştiren, örgütün amaç ve çıkarlarına karşı olabilecek her kişi ve kuruma karşı her türlü illegal yöntemlerle faaliyet yürüten bir yapının illegal zeminde olduğu hususunun kendi mensuplarına aşikar olduğu anlaşıldığından, sanık hakkında TCK’nın 30. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen hata hükmünün uygulanma olanağının da bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Sanığın örgütteki konumu, TCK’nın 61. maddesi uyarınca eylemleri, amaç ve saiki, suçun işleniş biçimi, örgüt hiyerarşisi içerisinde en alt konumda oluşu nazara alınarak temel cezanın tayininde alt sınırdan uzaklaşılmayı gerektirir bir nitelik görülmediğinden alt sınırdan ceza tayini yoluna gidilmiştir." şeklindeki ifadelerle mahkumiyet kararının gerekçesi açıklanmış ve sanığın silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmasına karar verilmiştir.

V) TEMYİZ:

Sanık müdafisi temyizinde özetle; soruşturmanın Yargıtay Kanunu'nun 46 ve CMK'nın 161/8. maddelerine göre yapılmasının kanuna aykırı nitelik arz ettiği, zira sanığın Yargıtay üyesi olduğu ve Yargıtay Kanunu'nda öngörülen usule uyulmadığı, suçüstü hâlinin söz konusu olmadığı, sanığın ikametinde bulunduğu esnada gerçekleştirilen darbe teşebbüsünün de suçüstü hâline gerekçe yapılamayacağı, iddianamede 2013 yılı ve öncesindeki eylemlere yer verildiği, bu nedenlerle soruşturmanın yetkisiz ve görevsiz makamlar tarafından gerçekleştirildiği, sonradan çıkarılan KHK'larla mevcut hukuka aykırılığın giderilemeyeceği, CMK'nın 223/8. maddesi gereğince durma kararı verilmesi gerektiği, AİHM'nin Alparslan Altan ve BM Keyfi Tutuklamaları Önleme Çalışma Grubunun Hamza Yaman kararlarında söz konusu aykırılıkların tespit edildiği, somut olayda mütemadi suçtan da bahsedilemeyeceği, soruşturmanın ne şekilde başladığının belli olmadığı, gözaltı kararında soruşturma numarasının bulunmadığı, Sulh Ceza Hâkimliği kararlarının ekinde yer alan listelerin kaynağının iddianameden anlaşılamadığı, arama ve el koyma işlemlerinin hukuka aykırı şekilde gerçekleştirildiği, Yargıtay üyelerinin kişisel suçlarında yargılama mercisi Yargıtay Ceza Genel Kurulu iken suç tarihinden sonra yürürlüğe giren 680 sayılı KHK ile Yargıtay 9. Ceza Dairesinin ve ayrıca bu suçlara bakmakla görevli olan Yargıtay 16. Ceza Dairesi yerine yine aynı Dairenin görevlendirilmesinin tabii hâkim ilkesine aykırı olduğu, akabinde Daire üyelerinin tamamen değiştirildiği, söz konusu 680 sayılı KHK'nın 5. maddesindeki düzenleme ile hâkim ve savcıların azline dayanak yapılan 667 sayılı KHK'nın 3. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu, bu nedenle iptal edilmeleri için Anayasa Mahkemesine götürülmesini talep ettiği, Yargıtay Kanunu'nun 27 ve 28

. Ceza Dairesinin ve ayrıca bu suçlara bakmakla görevli olan Yargıtay 16. Ceza Dairesi yerine yine aynı Dairenin görevlendirilmesinin tabii hâkim ilkesine aykırı olduğu, akabinde Daire üyelerinin tamamen değiştirildiği, söz konusu 680 sayılı KHK'nın 5. maddesindeki düzenleme ile hâkim ve savcıların azline dayanak yapılan 667 sayılı KHK'nın 3. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu, bu nedenle iptal edilmeleri için Anayasa Mahkemesine götürülmesini talep ettiği, Yargıtay Kanunu'nun 27 ve 28. maddelerine göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Başsavcı Vekili ve Başsavcı Yardımcılarının iddianame düzenleme görev ve yetkisinin bulunmadığı, soruşturma aşamasında dosyaların tefrik edilmesiyle delillerin birlikte değerlendirilmesinin ve denetlenmesinin fiilen imkansız hâle getirildiği, sadece aleyhe delillerin dosyaya konulduğu, lehe delillerin değerlendirilmediği, eksik incelemeyle karar verildiği, talep edilen delillerin toplanmadığı, buna rağmen savcılığın tüm taleplerinin yerine getirildiği, hükme iştirak eden üyelerin birçoğunun delillerin tartışıldığı ve tanıkların dinlendiği celselerde görev yapmadığı, mahkeme başkanı ve üyelerin bazı tanıklarca hâkimevinde organize edilen toplantılara katıldığı, bu toplantılarda dava konusunun tanıtılıp anlatıldığı ve birlikte hareket etmenin kararlaştırıldığı, bu durumda CMK'nın 22/h maddesi dikkate alınarak çekilmeleri gerektiği, zira bir davada tanıklık ve hâkimlik sıfatının birleşemeyeceği, gerek Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunda gerekse itirazı inceleyen Yargıtay Başkanlar Kurulunda bu soruşturmalar kapsamında görev alan Yargıtay üyelerinin daha önce görüşlerini belli edip oy kullandıkları için dosyadan çekilmeleri gerektiği, Ceza Genel Kurulunda da bu şekilde görev alan üyelerden çekilmeyenler hakkında ret talebinde bulunduğu, iddianamede bu yapının hangi tarihteki eylemle bağlantılı olarak silahlı terör örgütü sayıldığının belirtilmediği, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Başsavcı Vekilinin tanık ... tarafından hâkimevinde düzenlenen toplantılara katıldıkları ve davanın konusu hakkında bilgilendirildikleri, 15.07.2016 tarihine kadar suç teşkil etmeyen fiillerin sonradan suç olarak kabul edilmesinin suçta ve cezada kanunilik ilkesine aykırı olduğu, terör örgütünün amaç ve yöntemleri gizlenmişse sorumluluğun buna göre belirlenmesi gerektiği, örgütün niteliğinin ana davalarda belirlendiği, beyanları aleyhe değerlendirilen tanıkların aynı suçlama kapsamında şüpheli durumunda oldukları, bu kişilerin ifadelerinin alınmasında yasak usuller kullanıldığı, bu nedenlerle söz konusu beyanların hükme esas alınamayacağı, bu tanıkların CMK'nın 50

. maddesine göre mahkemede beyanları alınırken yeminsiz olarak dinlenmeleri gerektiği, tanık beyanlarının soyut ve fiil isnadından uzak olduğu, cezadan kurtulma amacı taşıyan itirafçılık doğal bir tanıklık olmadığından bu düzeyde bir değerin verilemeyeceği, sanığın Yargıtay üyesi seçilmesinde herhangi bir suç unsuru bulunmadığı, nitekim sanığın mesleki başarısı nedeniyle kendileri tarafından da önerileceğinin tanıklar ..., ... ve ... tarafından ifade edildiği, tanık ...'ın duruşmada hazır edilmeden dinlenerek soru sorma imkanı tanınmadığı, tanıkların lehe beyanlarının değerlendirilmediği, yapılan uygulamalar nedeniyle görevi kötüye kullanma ve kişi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğu için soruşturma ve kovuşturma aşamasında yer alan hâkim ve savcılara ilişkin ret talebinde bulunduğu, ayrıca tutuklama kararı veren ve buna ilişkin itirazları reddeden hâkimlerin tarafsız olmadığı için reddini talep ettiği, sanığın ByLock kullanmadığı, başka kişilerin ByLock içeriklerinde isminin tespit edilmediği, örgüt tepe yöneticileriyle irtibatının bulunmadığı, dijital materyallerinde suç unsuruna rastlanmadığı, ...'yla ve örgütle iltisaklı diğer kuruluşlarla irtibatının söz konusu olmadığı,

Yargıtay Cumhuriyet savcısı temyizinde özetle; FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütünün mensupları aracılığıyla paralel bir yargı gücü oluşturduğu, sanığın örgütün hiyerarşisine dahil olup amaçları doğrultusunda gösterdiği faaliyetler nedeniyle örgütteki konumuna uygun şekilde Yargıtay üyesi olarak konumlandırıldığı, örgüt mensubiyetini Yargıtay üyeliği sırasında da devam ettirdiği, ceza tayin edilirken Anayasa'nın 138/l. maddesinin ve TCK'nın 61. maddesinde düzenlenen cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine ilişkin ölçütlerin ve ayrıca aynı Kanun'un 3/l. maddesinde düzenlenen orantılılık ilkesinin göz ardı edildiği, suçun işlendiği yer, meydana getirdiği tehlike, sanığın güttüğü amaç ve saik göz önüne alındığında temel cezanın belirlenmesi esnasında alt sınırdan uzaklaşılmamasının kanuna aykırı olduğu,

Hususlarını beyan etmişlerdir.

VI) USULE İLİŞKİN İTİRAZLAR, RE'SEN İNCELENMESİ GEREKEN HUSUSLAR VE GENEL AÇIKLAMALAR:

1) SORUŞTURMA USULLERİ VE KOVUŞTURMA MERCİSİ:

a) Genel Olarak:

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Anayasa'nın 142. maddesinde, mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin, işleyişinin ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği öngörülmekle birlikte; yargı kollarında yer alan Yüksek Mahkemeler yönünden kanunilik esasının ötesinde bu mahkemelerin niteliklerine, üyelerin ne şekilde atanacağına ya da seçileceğine, görev ve yetkilerinin neler olduğuna dair konular doğrudan doğruya Anayasa'da hüküm altına alınmıştır.

Ülkemizdeki yargı kolları arasında yer alan adli yargı; diğer yargı kollarının (anayasa yargısı ve idari yargının) görevine girmeyen davaların çözümlendiği olağan ve genel yargı kolu olup teşkilât yapısı ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay olmak üzere üç derecelidir.

Kamu görevinin etkin ve kesintisiz biçimde sürdürülmesi ve soruşturulmasında kamu yararı bulunmayan kimi iddialarla ilgili gereksiz işlem yapılmasının önüne geçilmesi amacıyla kamu görevlilerinin bağlı bulundukları yasalara göre özel soruşturma usulleri öngörülmüştür.

Hâkimlerin suç işlemeleri hâlinde cezai sorumluluklarının bulunduğu, çağdaş hukuk sistemlerinin ortak kabulüdür. Bir hâkimin göreviyle ilgili ya da kişisel bir suç işlemesi mümkün olup bu durumda kişinin hâkim olması nedeniyle işlediği suçun yaptırımsız kalması düşünülemez. Bu nedenledir ki, hukuk sistemimiz içinde hâkimlerin görevleriyle ilgili ya da kişisel nitelikte işledikleri ve suç oluşturan eylemlere ilişkin Anayasa, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu, 2575 sayılı Danıştay Kanunu ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu gibi kanunlarla kural olarak özel soruşturma ve kovuşturma usulleri ve mercileri öngörülmüştür.

Suçun görev sebebiyle işlendiğinin kabulü için, eylemin memuriyet işleriyle ilgili olması, diğer bir anlatımla suçu doğuran fiil ile görev arasında illiyet bağı bulunması, görevle bağlantılı olması ve görevin sağladığı imkânlardan faydalanılarak işlenmesi gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.02.2004 tarihli ve 2004/2-10 Esas 2004/40 Karar sayılı kararında "Görev sebebiyle işlenen suç kavramının, memuriyet görevinden doğan, görev ile bağlantılı ve görevden yararlanılarak işlenebilen suçları ifade eder." şeklinde kabul edilmiştir. Yargıtayın yerleşik uygulamasına göre kamu görevlilerinin herhangi bir suç örgütüne üye veya yönetici olmaları kişisel suç niteliğindedir.

Özel soruşturma ve kovuşturma usulleri öngören düzenlemelerden; yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa'nın 83. maddesi, hâkim ve Cumhuriyet savcılarına ilişkin 2802 sayılı Kanun'un 94. maddesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun seçimle gelen üyelerine ilişkin 6087 sayılı Kanun'un 38. maddesi, 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesi ile diğer kamu görevlilerine ilişkin 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 2. maddesinde "ağır cezalık suçüstü hâli" ortak bir kavram olarak kullanılmaktadır. Aynı kavram, suç tarihinden sonra 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesine 680 sayılı KHK ile eklenen ve 7072 sayılı Kanun'la aynen kabul edilerek kanunlaşan altıncı fıkrada da yer almaktadır.

5271 sayılı CMK'nın "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (j) bendinde de "Suçüstü hâli"nin;

"1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan kimsenin işlediği suçu" ifade ettiği öngörülmüştür.

Belli bir suçun bulunması, failin yakalanmış olması ve failin suçu işlediği an ile yakalandığı an arasında uzun sürenin geçmemiş olması, suçüstü hâlidir.

Öte yandan, suçüstü hâlinin varlığı açısından hukukî düzenlemelerde açıkça bir zaman sınırı öngörülmediği göz önüne alındığında, bir zaman sınırlaması getirmek mümkün değildir. Bir olayın hangi ana kadar "suçüstü" olarak nitelendirilebileceği, o olayın özelliklerine, işlenen suça, türüne, işlenme biçimine, icra ile yer ve zaman bakımından gerçekleşen illiyet bağına göre takdir edilmelidir.

Suçüstü hâli doktrinde, dar anlamda ve geniş anlamda suçüstü olmak üzere ikili ayrıma tabi tutulmuştur (Faruk Erem, Ceza Usulü Hukuku, 5. Bası, Sevinç Matbaaası, ..., 1978, s. 692, 693). Konumuza ilişkin olarak, asıl suçüstü ya da dar anlamda suçüstü, CMK'nın 2. maddesinin (j) bendinde yer alan (1) numaralı alt bentteki "işlenmekte olan suç"u ifade etmektedir.

b) Mütemadi Suçlarda Suçüstü Hâli: