muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/522, Karar No: 2022/11929, Tarih: 12.09.2022

**7. Ceza Dairesi         2022/522 E.  ,  2022/11929 K.**

**"İçtihat Metni"**

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklamasının Önlenmesi Hakkındaki Kanun'a aykırılıktan kabahatli ... Yönetim Anonim Şirketi hakkında ... Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının 17/08/2018 tarihli ve ... sayı, 1042 karar sayılı idari para cezası kararı ile uygulanan 1.162.540,00 Türk lirası idarî para cezasına karşı yapılan başvurunun reddine dair ... Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/12/2018 tarihli ve 2018/4755 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... Sulh Ceza Hâkimliğinin 31/12/2018 tarihli ve 2018/7019 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığından verilen 28/10/2021 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 17/12/2021 tarihli ve KYB. 2021/135162 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Mezkür ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre, muteriz şirket hakkında yapılan denetim sonunda düzenlenen Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının 29/09/2017 tarihli ve ... sayılı raporunda, tahsil etmek amacıyla ihale usulüyle bankalardan temlik aldığı alacakların borçlularından 281 kişinin kimlik bilgilerinde eksiklikler bulunduğundan bahisle, 5549 sayılı Kanun uyarınca kimlik bilgilerinde eksiklik tespit edilen her bir borçlu için 2016 yılı içindeki ihlâllere uygulanacak idari para cezası tutarı 10.225,00 Türk lirası üzerinden ancak anılan Kanun'un 13/5. maddesi gereğince 2016 yılı idari para cezası üst sınırının 1.162.540,00 Türk lirasını geçemeyeceği gözetilmek suretiyle, toplamda 1.162.540,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmış ise de;

1- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun "Varlık Yönetim Şirketi" başlıklı, 143. maddesinin, "Bankalar ve Fon dâhil diğer malî kurumların alacakları ile diğer varlıklarının satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması amacıyla, kuruluş ve faaliyet esasları Kurul tarafından belirlenen varlık yönetim şirketleri de kurulabilir. Varlık yönetim şirketleri alacaklarının tahsili ve alacakların ve/veya diğer varlıkların yeniden yapılandırılması kapsamında alacak tahsili amacıyla edindiği gayrimenkul veya sair mal, hak ve varlıkların işletilmesi, kiralanması ve bunlara yatırım yapılması ve yine alacaklarını tahsil etmek amacıyla borçlularına ilâve finansman sağlamak veya sermayelerine iştirak etmek dâhil olmak üzere her türlü faaliyeti gerçekleştirmeye yetkilidir.

(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-684/5 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7074/5 md.) Sermayesinin yarıdan fazlası doğrudan veya dolaylı olarak kamuya ait olan veya kamu tarafından kontrol edilen bankaların alacaklarının varlık yönetim şirketlerine satışında uygulanacak usul ve esasları belirlemeye Kurul yetkilidir.

Fon kurulacak varlık yönetim şirketlerine sermaye sağlamak suretiyle kurucu ortak veya hissedar olarak katılmaya yetkilidir.

(Ek fıkra: 2/1/2017-KHK-684/5 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7074/5 md.) Sermayesinin yarıdan fazlası doğrudan veya dolaylı olarak kamuya ait olan veya kamu tarafından kontrol edilen bankaların alacaklarının varlık yönetim şirketlerine satışında uygulanacak usul ve esasları belirlemeye Kurul yetkilidir.

Fon kurulacak varlık yönetim şirketlerine sermaye sağlamak suretiyle kurucu ortak veya hissedar olarak katılmaya yetkilidir.

Fonun en az yüzde yirmi hissedar olduğu varlık yönetim şirketleri, Fondan devraldığı alacaklarla ilgili olarak bu Kanunun 132 nci maddesinin sekizinci fıkrası ve 138 inci maddesinin beşinci fıkrasında Fona tanınan hak ve yetkileri kullanır.

Varlık yönetim şirketleri bu kapsamdaki işlemleri nedeniyle doğmuş veya doğması beklenen, ancak miktarı kesin olarak belli olmayan zararlarını karşılamak amacıyla karşılık ayırmak zorundadırlar. Karşılık ayrılacak alacakların nitelikleri ile karşılıklara ilişkin esas ve usûller Kurul tarafından belirlenir. Varlık yönetim şirketlerinin bu fıkra uyarınca ayırdıkları karşılıkların tamamı, ayrıldıkları yılda kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilir.

Bu Kanun kapsamında kurulan varlık yönetim şirketleri ile 4743 sayılı Malî Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kurulun çıkarmış olduğu yönetmelik kapsamında kurulan varlık yönetim şirketlerinin yaptıkları işlemler ve bununla ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar, kuruluş işlemleri de dâhil olmak üzere kuruldukları takvim yılı ve bunu izleyen beş yıl süresince 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre ödenecek damga vergisinden, 492 sayılı Harçlar Kanununa göre ödenecek harçlardan, her ne nam altında olursa olsun tahsil edilecek tutarlar 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu gereği ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisinden, kaynak kullanımını destekleme fonuna yapılacak kesintilerden ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 39 uncu maddesi hükmünden istisnadır.

Varlık yönetim şirketi tarafından, bu borçların, taahhütlerin yüklenilmesi veya alacakların, varlıkların devralınması hâlinde, bu borç, taahhüt, alacak ve varlıklarla ilgili olarak, takibi şikayete bağlı suçlar dahil olmak üzere açılmış veya açılacak her türlü ceza davalarında, alacağın devralındığı veya borcun, taahhüdün yüklenildiği tarihten itibaren, suçtan zarar gören olarak, varlık yönetim şirketi kendiliğinden müdahil sıfatını kazanır. Bu Kanunun yayımı tarihinden önce kurulmuş olan varlık yönetim şirketleri bu Kanun hükümlerine tâbi olarak faaliyetlerini yürütürler." hükümlerine amir olduğu,

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin 4/1-j maddesi uyarınca varlık yönetim şirketlerinin ''yükümlü'' olarak kabul edileceğinin belirtildiği, anılan yönetmeliğin 5. ve devamı maddelerinde yükümlüler tarafından kimlik tespitine ilişkin uyulması gereken hususların açıklandığı, anılan yönetmeliğin 3/1-f , 4 ve 21. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde ise, varlık yönetim şirketlerinin finansal kuruluş olarak kabul edilmemesi nedeni ile ''üçüncü tarafa güven'' kapsamında sorumlu tutulamayacağı anlaşılmakla birlikte;

Yukarıda anılan 5411 sayılı Kanunun 143. maddesi kapsamında kurulmuş olan varlık yönetim şirketlerinin temlik suretiyle ve alacak tahsili amacıyla edindiği gayrimenkul veya sair mal, hak ve varlıkların işletilmesi, kiralanması ve bunlara yatırım yapılması ve yine alacaklarını tahsil etmek amacıyla borçlularına ilâve finansman sağlamak veya sermayelerine iştirak etmek dâhil olmak üzere her türlü faaliyeti gerçekleştirmeye yetkili olduklarının belirtildiği, bu bağlamda, varlık yönetim şirketi tarafından bankalar ve Fon dâhil diğer malî kurumların, usulüne uygun olarak kimlik tespitine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmek sureti ile gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanması beklenen ancak tahsil edemedikleri alacaklarını temlik aldıktan sonra edindiği gayrimenkul veya sair mal, hak ve varlıkları işletmeden, kiralamadan, yatırım yapılmadan ve yine alacaklarını tahsil etmek amacıyla borçlularına ilâve finansman sağlamadan, borcu yeniden yapılandırıp taksitlendirme gibi borç miktarı üzerinde değişiklik yapılmaksızın mevcut hali ile tahsil etmesi şeklinde gerçekleşen eylemlerinin yeni bir iş ilişkisi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, ancak, varlık yönetim şirketleri tarafından alacak temlik alındıktan sonra edindiği gayrimenkul veya sair mal, hak ve varlıkların işletilmesi, kiralanması, yatırım yapılması ve yine alacaklarını tahsil etmek amacıyla borçlularına ilâve finansman sağlanması, taksitlendirme ya da başka bir surette borç miktarı üzerinde değişiklik yapılması durumunda ise artık ... yönetim şirketinin tesis etmiş olduğu iş ilişkisi nedeni ile kimlik tespitine ilişkin yükümlülüklere uyması gerektiği anlaşılmakla, öncelikle idari para cezasına konu 281 işleme ilişkin tespitin mahiyeti ayrı ayrı tespit edildikten sonra idari para cezasının yerinde olup olmadığının belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme neticesi karar verilmesinde,

2- 5549 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki, "Gerçek kişilerin kimlik tespitinde; ilgilinin adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, uyruğu, kimlik belgesinin türü ve numarası, adresi ve imza örneği, varsa telefon numarası, faks numarası, elektronik posta adresi, iş ve mesleğine ilişkin bilgiler ile Türk vatandaşları için bu bilgilere ilave olarak anne, baba adı ve T.C. kimlik numarası alınır. (2) İlgilinin adı, soyadı, doğum (…)(1) tarihi, T.C. kimlik numarası ve kimlik belgesinin türü ve numarasına ilişkin bilgilerin doğruluğu;(1) a) Türk uyruklular için T.C. nüfus cüzdanı, T.C. sürücü belgesi veya pasaport ile üzerinde T.C kimlik numarası bulunan ve özel kanunlarında resmi kimlik hükmünde olduğu açıkça belirtilen kimlik belgeleri, (2) b) Türk uyruklu olmayanlar için pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen kimlik belgesi, üzerinden teyit edilir. Yetkililerce istenildiğinde sunulmak üzere teyide esas kimlik belgelerinin asıllarının veya noterce onaylanmış suretlerinin ibrazı sonrası okunabilir fotokopisi veya elektronik görüntüsü alınır yahut kimliğe ilişkin bilgiler kaydedilir." şeklinde ve aynı Kanun'un 7. maddesindeki, "Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin kimlik tespitinde; tüzel kişinin unvanı, ticaret sicil numarası, vergi kimlik numarası, faaliyet konusu, açık adresi, telefon numarası, varsa faks numarası ve elektronik posta adresi ile tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, uyruğu, kimlik belgesinin türü ve numarasına ilişkin bilgiler ve imza örneği ile Türk vatandaşları için bu bilgilere ilave olarak anne, baba adı ve T.C. kimlik numarası alınır.

" şeklindeki düzenlemeler ile Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığının 29/09/2017 tarihli ve ... sayılı raporunda da, "...Bankalar ve TMSF dahil diğer mali kuruluşlar vadesinde tahsil edemedikleri alacaklarını satmak için fiziki veya elektronik ortamlarda açık artırma veya kapalı zarf usulü ile ihale yapmakta ve ihaleyi kazanan varlık yönetim şirketine alacaklarını devretmektedir. ...Dolayısıyla, ihalenin açılması ve kazanılması sonrasında varlık yönetim şirketine borçlulara ilişkin verilen bilgiler, borçlunun adı, soyadı veya ünvanı, kredi türü, TC kimlik no veya vergi sicil no, borcun anapara tutarı ile varsa adli teminatlara ilişkin mahkemesi veya icra dairesi, dava/takip dosya numarası, teminat mektupları ve ipotekli taşınmaz bilgileri ile sınırlı olup, devrolunan alacakların borçluları ile ilgili tüm bilgiler ihaleyi kazanan varlık yönetim şirketine verilmemektedir..." şeklindeki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, alacağı temlik alan varlık şirketlerine, borçlulara ait bilgilerin, elde olup olunmasına bakılmaksızın, eksik teslim edildiğine ilişkin tereddütün bulunmadığı, yine yapılan ihale öncesinde de alacakları temlik almak üzere ihaleye giren varlık şirketinin, kül halinde ihaleye çıkarılan ve ihalesini kazandığı alacakların borçlularına ilişkin kimlik bilgilerindeki eksiklikleri de tespit etmesinin mümkün olmadığı gibi, 5549 sayılı Kanun'un aradığı manada bir takım borçlulara ilişkin ayrıntılı istenilen kimlik bilgisi eksiklikleri tespit edilse dahi, kül hâlinde ihaleye çıkılması nedeniyle anılan borçluların ihale içerisinden çıkarılamayacağı, bu durumda da zaten kimlik bilgileri eksik teslim edilen borçlular nedeniyle varlık şirketine sorumluluk yüklenemeyeceği, kaldı ki Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin "Kimlik Tespiti" başlıklı 5. maddesinin, "(1) Yükümlüler;...e) Daha önce elde edilen müşteri kimlik bilgilerinin yeterliliği ve doğruluğu konusunda şüphe olduğunda tutar gözetmeksizin, kimliğe ilişkin bilgileri almak ve bu bilgilerin doğruluğunu teyit etmek suretiyle müşterilerinin ve müşterileri adına veya hesabına hareket edenlerin kimliğini tespit etmek zorundadır.(2) Kimlik tespiti, iş ilişkisi tesisinden veya işlem yapılmadan önce tamamlanır"

şeklindeki düzenlemeye nazaran, borçlulara ilişkin kimlik bilgilerinin eksiksiz alınmasından veya eksik alınması hâlinde eksikliklerin tamamlanmasından alacağın ilk sahibi temlik eden konumundaki alacaklı tüzel kişiliğinin sorumlu olduğu, 5549 sayılı Kanun'un gereğinin anılan tüzel kişi tarafından yerine getirilmesi gerektiği, söz konusu Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüğünün asıl alacaklı tarafından uzun süre yerine getirilmemesi nedeniyle alacağı temlik alan varlık şirketinin, bahsedilen eksiklikler nedeniyle sorumlu tutulamayacağı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde,

Kabule göre de;

Kabule göre de;

3- Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 22/01/2018 tarihli ve 2017/3035 esas, 2018/522 karar sayılı ilâmında, "... Eczanesi'nde 25.03.2016 tarihinde, ... İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan olağan eczane denetiminde 29 adet antibiyotik türünden ilacın reçetesiz olarak satılmış olduğunun tespitinden ibaret olayda, kabahatlinin eyleminin kesintisiz fiille işlendiğinin kabul edilerek her bir ilaç için ayrı ayrı idari yaptırım kararı verilemeyeceği hususu gözetilmeksizin, kabahatli hakkında uygulanacak idari para cezasının 29 ile çarpılarak belirlenmesi ile miktar bakımından hataya düşüldüğü kanaatine varılmakla;..." şeklinde belirtildiği üzere ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15/2. maddesindeki “Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idari para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idari yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır.” şeklindeki düzenleme karşısında, borçluların kimlik bilgilerindeki eksikliklerin giderilmemesi şeklindeki eylem nedeniyle tek bir rapor düzenlenip bir kez idari yaptırım kararı verilmiş olması nedeniyle, kimlik bilgilerinde eksiklik tespit edilen tüm borçlular yönünden eylemin kesintisiz fiille işlendiği ve tek bir eylem gerçekleştirildiğinin kabulü ile, her bir borçlu nazara alınarak, her bir borçlu bakımından ayrı ayrı idari yaptırım kararı verilemeyeceği hususu gözetilmeksizin, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (1) numaralı neden yerinde görüldüğünden ... Sulh Ceza Hakimliği' nin 31/12/2018 tarihli ve 2018/7019 değişik iş sayılı kararının CMK'nun 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenine göre müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, bozma uyarınca, kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (2) ve (3) numaralı nedenler bakımından bu aşamada KARAR VEİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 12/09/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/26768, Karar No: 2015/30934, Tarih: 03.11.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/26768 E.  ,  2015/30934 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BANDIRMA 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ)

TARİHİ : 13/07/2015

NUMARASI : 2014/611-2015/355

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davaya konu işçilik alacalarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Belirsiz alacak davası 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen ve alacaklıya bazı avantajlar sağlayan yeni bir dava türüdür. Sözü edilen hükme göre “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir”. Şu hale göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkansız isebelirsiz alacak davası açılabilir. Öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez iseyine belirsiz alacak davası açılabilir.

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK’nun 107. maddesinin gerekçesinde, birçok kez hak arama özgürlüğüne vurgu yapılmıştır. Yine alacaklının hukuki ilişkiyi, muhatabını ve talep edebileceği asgari tutarı bilmesine rağmen “alacağın tamamını tam olarak”tespit edemeyecek durumda olması da davanın nedenleri arasında sayılmıştır. Bu itibarla belirsiz alacak davasıyla ilgili yoruma gidildiğinde, alacaklının hak arama özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekir. Bunun aksine ilgili hükmün, alacaklının hakkına ulaşmasını kısıtlayan şekilde ele alınması doğru olmaz.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Konuyu iş mevzuatı açısından ele aldığımızda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3, 8, 22, 28, 32, 37, 67. maddelerinde işverene çalışan her bir işçi yönünden kayıt tutma ve işçiye belge verme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Bütün yasal yükümlülüklere uyan işveren bakımından kural olarak işçi alacaklarının belirsiz olduğundan söz edilemeyecektir. Zira işçinin çalışma süresinintam olarak kayda geçirildiği, iş sözleşmesi ile ücreti, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlendiği, işçiye her ay ücret hesap pusulası verildiği, günlük ve haftalık iş sürelerinin işçiye önceden bildirildiği, işçinin yaptığı olağanüstü çalışmalar için kendisine belge verildiği durumlarda, işçinin bir çok alacağı belirli ya da belirlenebilir durumdadır. Sadece hakimin taktirine kalan bazı alacaklar bakımından yine de başlangıçta bir belirsizlikten söz edilebilecektir.

İşçilik alacaklarının hesabı genelde iki kritere tabidir. İşçinin işyerinde geçen çalışma süresi ve ücreti ile ekleri bilindiğinde işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Bu yüzden özellikle kamu kurumlarında işçinin çalışmalarının tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmesi ve işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçinin ücreti ile eklerinin toplu iş sözleşmesinde yer alması sebebiyle işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Yine de hakimin taktir alanına giren manevi tazminat, taktiri indirime tabi fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, cezai şart, sözleşmenin kalan süresine ait ücret gibi alacakların başlangıçta tam olarak ve tamamen belirlenmesi mümkün değildir. Nitekim 107. maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde de, alacaklının “talep edebileceği miktarı asgari olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağın tamamını tam olarak tespit”edememesi halinde belirsiz alacak davası açılabileceği ifade edilmiştir.

Gerekçede örnek olarak “keşif ve bilirkişi raporu” ile alacağın miktarının tespit olunmasından söz edilmiştir ki, iş yargısında bilirkişi hesap raporu alınması çok yaygın bir uygulamadır. Yine 107. maddenin 2. fıkrasında “karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu” alacak miktarının belirlenmesinden söz edilmiştir ki, yukarıda sözü edilen yasal yükümlülükler sebebiyle işçiye çalışırken belge vermekle yükümlü olan işveren bunu yerine getirmediğinde, işçinin alacağın miktarını tam olarak belirlemesini beklemek doğru olmaz.

Belirsiz alacak davasını öngören hükümde biri sübjektif, diğer objektif iki unsur karşımıza çıkmaktadır. Alacağın veya dava değerinin belirlenmesini objektif olarak imkansız olması halinde belirsiz alacak davası açılabilecektir. Örneğin iş kazası geçiren işçinin açacağı davada işveren ve işçinin karşılıklı kusur oranları, kusursuz sorumluluk olup olmadığı ve varsa kaçınılmazlık durumu ve maluliyet oranlarının dava açma aşamasında belirlenmesi imkansızdır.

Sübjektif unsur ise alacaklının talep konusu miktarı belirlemesinin alacaklıdan beklenememesidir. İşçinin yasal hakları ödenmeksizin işten çıkarıldığı bir durumda yukarıda belirtilen masraflara ek olarak uzman hesap raporu aldırarak olası işçilik alacaklarını belirlemesi de hak arama özgürlüğü önünde engel olarak değerlendirilebilir.

Talep sonucunun rakam olarak ifadesinin imkansızlığı, davacının tam olarak miktarını bilmediği ve bu bilgisizliğini davalının sahasında bulunan vakıalardan kaynaklandığı durumlarda sözkonusudur.

İşyerinde sendikasız çalışan ve yasal işçilik alacakları konusunda ayrıntılı bilgi sahibi olması beklenmeyen bir işçinin, alacakları doğru şekilde adlandırması dahi mümkün olmazken doğru hesap yöntemiyle birlikte ve tam olarak belirlemesi mümkün görülmemelidir. Ancak işyerinde hukuk müşaviri, personel uzmanı, muhasebe müdürü gibi konumda çalışan bir işçibakımından aynı sonuca varmak mümkün olmayacaktır.

Belirsiz alacak davası hukuk sistemimize girmeden önce icra inkar tazminatına hak kazanma yönünden likit (belirli) olma kriteri içtihat olarak kabul edilmiştir. Bu kriterin, alacağın belirli olup olmamasında da dikkate alınabileceği Yargıtay tarafından kabul edilmiştir.Yargıtay’a göre; “Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ise; ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez”(HGK. 14.07.2010 gün ve 2010/19-376 E, 2010/397 K, HGK, Y.HGK. 17.10.2012 gün ve 2012/9-838 E, 2012/715 K).

Genel mahiyette bu açıklamalardan sonra işçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu olup olmayacağı noktasında Dairemizce belirlenen kriterler aşağıdaki gibidir;