muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/12873, Karar No: 2017/8987, Tarih: 12.10.2017

**17. Hukuk Dairesi         2016/12873 E.  ,  2017/8987 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Davacılar vekili, müvekkilinin babası olan ...'in üç tekerlekli engelli bisikleti ile davalı ...'nin sevk ve idaresindeki diğer davalı ... üzerine kayıtlı ... plakalı kamyonun ... yol kavşağında çarpıştığı ve bu kazada neticesinde müvekkillerin babasının öldüğünü, söz konusu olayda müvekkillerin babasının kusursuz olduğunu, olayın davalının gerekli dikkat eve özeni göstermemesinden kaynaklandığını, bu olay sonucunda babalarını kaybeden müvekkillerinin derin üzüntü içerisine girdiklerini, acı ve elem çektiklerini belirterek her bir müvekkili için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalılar vekili, ... tarafından alınan raporda davacıların murisinin kusurlu olduğunu, kazanın oluşumunda kendilerinin kusuru olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre, kazanın oluşumunda asli ve tam kusurlu davacıların murisi olduğu için davacıların davasının reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece yargılamada tarafların kusur durumuna ilişkin rapor alınmaksızın karar verilmiştir. ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/1110 soruşturma dosyasında 03.11.2011 tarihli trafik bilirkişisinden alınan raporda; davalı sürücü ...'nin tali kusurlu olduğu, müteveffa ...'in asli kusurlu olduğu belirlenmiş, ... ... tarafından hazırlanan 04/06/2013 tarihli tarafların kusuruna ilişkin raporda ise; davalı sürücü ...'nin kusursuz olduğu, müteveffa ...'in tam kusurlu olduğu rapor edilmiştir. Bu durumda mahkemece, İ.T.Ü. veya Karayolları Fen Heyeti gibi kuruluşlardan oluşturulacak uzman bilirkişi heyetinden, savcılık soruşturma dosyası da getirtilerek kusur raporu alınmalı ve varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar vermek doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacılara geri verilmesine 12/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/3265, Karar No: 2007/3334, Tarih: 27.09.2007

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2007/3265 E.  ,  2007/3334 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 164 ada 2 parsel sayılı 2.054,48 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kadim kullanım nedeniyle davalı .... Köyü Tüzel Kişiliği adına tesbit edilmiştir. Davacı Hazine, yasal süresi içinde çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkeme yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne ve çekişmeli parselin köy boşluğu olarak sınırlandırılmasına karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılamaya, toplanan delillere, taşınmaz başında yapılan keşfe, uzman bilirkişi raporlarına, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarına göre davacı Hazine’nin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak çekişmeli 164 ada 2 parselin köy boşluğu olduğu dosya kapsamından anlaşılıp köy boşluklarının mülkiyeti Hazine’ye ait olduğundan, mahkemece köy boşluğu olarak sınırlandırılmasına karar verilmesi isabetsiz olup bozma nedeni ise de; bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden kararın hüküm fıkrasından “sınırlandırılarak haritasında gösterilmesine” ibaresinin çıkarılarak “davacı Hazine adına tesciline” ibareleri eklenmek sureti ile ve hükmün düzeltilmiş bu hali ile ONANMASINA, 27.9.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/10050, Karar No: 2011/3429, Tarih: 05.10.2011

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/10050 E.  ,  2011/3429 K.**

**"İçtihat Metni"**

Banka veya kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken krediyi sağlamak amacıyla dolandırıcılık suçundan sanık ...'ın, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158/1-j-son maddesi uyarınca 3 yıl hapis ve 12.000,00 Türk lirası adlî para, 62.maddesi gereğince 1/6 oranında indirim yapılarak 2 yıl 6 ay hapis ve 10.000,00 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına dair İstanbul 6.Ağır Ceza Mahkemesinin 28/07/2009 tarihli ve 2008/169 esas, 2009/325 sayılı karar aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 14/12/2010 gün ve 2010/14208/73924 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14/01/2011 gün ve 3010-332389 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

Dosya kapsamına göre, 5237 sayılı Türk Ceza Kanun'un 158/1-j-son maddesinde "Dolandırıcılık suçunun banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla işlenmesi halinde, iki yıldan yedi yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak (e), (f) ve (j) bentlerinde sayılan hallerde hapis cezasının alt sınırı üç yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.", anılan Kanun'un 52/1 ve 2.fıkrasında ise, "Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.", "En az yirmi ve en fazla yüz Türk lirası olan bir gün karşılığı adli para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir." hükümlerinin yer aldığı, buna göre adli para cezasının anılan hükümler nazara alınmak suretiyle öncelikle gün olarak tespit edilmesi gerektiğinin gözetilmemesinde isabet görülmediğinden 5271 Sayılı CMK.nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

5237 Sayılı TCK’da 765 sayılı TCK’dan farklı olarak “gün para cezası sistemi” kabul edildiği için, bu sistemde nispi para cezasına yer verilmemiştir. Keza ilgili maddelerin gerekçe bölümlerinde de 5237 sayılı TCK sisteminde nispi para cezasının öngörülmediği açıkça belirtilmektedir.

Ancak 5237 sayılı Yasanın 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 29.06.2005 gün ve 5377 sayılı Yasanın 19. maddesi ile değişik TCK’nın 158/1. fıkrasına eklenen “……Ancak, (e), (f) ve (j) bentlerinde sayılan hallerde hapis cezasının alt sınırı üç yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen

Ancak 5237 sayılı Yasanın 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 29.06.2005 gün ve 5377 sayılı Yasanın 19. maddesi ile değişik TCK’nın 158/1. fıkrasına eklenen “……Ancak, (e), (f) ve (j) bentlerinde sayılan hallerde hapis cezasının alt sınırı üç yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen

menfaatin iki katından az olamaz” biçimindeki düzenleme ile 19.10.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 160. maddesinin 2. fıkrasında “suçun, zimmetin açığa çıkmasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde faile on iki yıldan az olamamak üzere hapis ve yirmibin güne kadar adli para cezası verilir; ancak, adli para cezasının miktarı bankanın uğradığı zararın üç katından az olamaz” şeklindeki düzenlemelerde göstermektedir ki, yeni ceza sisteminde bazı suç türleri için istisnai para cezası hesabı benimsenmiştir.

5377 sayılı Yasanın 19. madde ile getirilen yeni değişikliğe ilişkin gerekçesinde de belirtildiği üzere 158. maddenin 1. fıkrasına eklenen son cümledeki “…adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz” hükmünün uygulanabilmesi için öncelikle suçtan elde edilen haksız menfaat miktarının belli olması gerekmektedir.

5237 sayılı TCK’nın 52. maddesinin 1. fıkrası “Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir” şeklinde adli para cezasının tanımı yapıldıktan sonra aynı maddenin 3. fıkrasında “Kararda, adli para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir ” düzenlemesi yer almaktadır. Yine aynı Kanunun 61. maddesinin 8. fıkrasında ise, “Adli para cezası hesaplanırken, bu Madde hükmüne göre cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine yönelik artırma ve indirimler, gün üzerinden yapılır. Adli para cezası, belirlenen sonuç gün ile kişinin bir gün karşılığı ödeyebileceği miktarın çarpılması suretiyle bulunur” hükümleri ile yasa koyucu adli para cezasının mutlaka gün üzerinden tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Bu açıklamalardan sonra 5237 sayılı TCK’nın 158. maddesinin 1. fıkrasının (e), (f) ve (J) bentlerinde sayılan hallerde adli para cezasının tayininde öncelikle suçtan elde edilen haksız menfaat miktarının belli olup olmadığına bakılacaktır. Eğer somut olayda suçtan elde edilen haksız menfaat miktarı belli değilse, TCK’nın 61. maddesi hükmü göz önünde bulundurularak, 5 ila 5.000 tam gün arasında, takdir edilen gün sayısı üzerinden arttırma ve eksiltmeler yapıldıktan sonra ortaya çıkacak sonuç gün sayısı ile bir gün karşılığı aynı kanunun 52. maddesi gereğince 20-100 TL arasında takdir olunacak miktarın çarpılması neticesinde sonuç adli para cezası belirlenecektir. Ancak suçtan elde edilen haksız menfaat miktarı belli ise; o takdirde maddede öngörülen 5 ila 5.000 tam gün arasında belirlenecek gün sayısı üzerinden varsa artırım ve

indirim nedenleri uygulanarak tespit olunan sonuç gün ile bir gün karşılığı 20-100 TL arasında takdir edilecek miktar çarpımı yapılacak ve bulunan miktar suçtan elde olunan haksız menfaatin iki katından az ise adli para cezası asgari bu miktara yükseltilerek, bu miktar üzerinden varsa indirimler yapılarak sonuç adli para cezasının belirlenmesi gerektiği gözetilmeyerek, adli para cezasının yazılı biçimde doğrudan sağlanan menfaatin iki katı olarak belirlenmesi yasaya aykırı ve kanun yararına bozma istemine atfen düzenlenen ihbarname içeriği bu itibarla yerinde görüldüğünden, İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 28.07.2009 gün ve 2008/169 esas, 2009/325 sayılı kararın CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenine göre aynı maddenin 4. fıkrasının (d) bendi uyarınca karar verilmesi mümkün görüldüğünden, hükümlünün nitelikli dolandırıcılık suçundan eylemine uyan 5237 sayılı TCK’nın 5377 sayılı Yasanın 19. maddesi ile değişik 158/1-j-son maddesi uyarınca mahkemenin kabul ve takdiri de dikkate alınarak 3 yıl hapis cezası ve 600 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, aynı Yasanın 62/1. maddesi uyarınca cezasından 1/6 oranında indirim yapılarak, 2 yıl 6 ay hapis ve 500 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına, hükümlüye tayin edilen adli para cezasının aynı Yasanın 52/2. maddesi uyarınca bir gün karşılığı 20 TL olarak takdir edilip 10.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, infazın bu cezalar üzerinden yapılmasına, hükümdeki diğer hususların aynen bırakılmasına, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/12059, Karar No: 2024/9871, Tarih: 07.11.2024

**7. Ceza Dairesi         2023/12059 E.  ,  2024/9871 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2021/191 E., 2021/522 K.

SUÇ : 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Zamanaşımı nedeniyle düşme, kaçak eşyanın müsaderesi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Suça sürüklenen çocuk hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 7242 sayılı Kanun kapsamında getirilen düzenlemelerden dolayı dosyanın iadesi üzerine kurulan hükmün karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan ... İdaresi vekilinin temyiz talebi; suça sürüklenen çocuk hakkında zamanaşımı süresinin hatalı hesaplandığına ve vekalet ücretine ilişkindir.

II. GEREKÇE

Tüm dosya kapsamına göre; 12.10.2015 günü kolluk görevlilerince oluşturulan uygulama noktasında durdurulan ..... isimli şahsın sevk ve idaresindeki, suça sürüklenen çocuk ...'ın

muavin olarak bulunduğu .... plakalı yolcu otobüsünde Muş Sulh Ceza Hâkimliğinden alınan önleme araması kararına istinaden yapılan aramada şoförün dinlendiği bölmede yatak süngerinin çıkartılarak içerisine 58 karton gümrük kaçağı sigara yerleştirildiği ve suça sürüklenen çocuk hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na (5607 sayılı Kanun) muhalefet suçundan iki defa cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı belirlenmiştir.

Suça sürüklenen çocuk ...'ın tüm aşamalarda atılı suçu ikrar ettiği belirlenmiştir.

Suça sürüklenen çocuğun yargılama konusu eylemi için 6545 sayılı Kanun ile değişik 5607 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin onsekizinci fıkrası delaleti ile aynı Kanun'un 3 üncü maddesinin beşinci, onuncu ve yirmiüçüncü fıkraları uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve ikinci fıkrası ile 67 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereği 10 yıllık olağan ve 15 yıllık olağanüstü uzatılmış zamanaşımı süresinin öngörüldüğü cihetle, zamanaşımını kesen son işlem olan 02.02.2016 tarihli mahkûmiyet hükmünden itibaren hüküm tarihinde 10 yıllık aslî zamanaşımı süresi tamamlanmadığı halde suça sürüklenen çocuk hakkında açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verilmesi ve suça konu gümrük kaçağı sigaraların tamamının 5607 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin birinci fıkrası delaleti ile 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca müsaderesine karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken numune olarak alınan sigaraların müsaderesi yanında tasfiyesine de karar vermesi hukuka aykırı bulunmuştur.

III. KARAR

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan ... İdaresi vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, 07.11.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12021, Karar No: 2018/2672, Tarih: 10.04.2018

**14. Ceza Dairesi         2016/12021 E.  ,  2018/2672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkumiyet, sanık ... müdafiin temyiz isteminin reddi

İlk derece mahkemesince verilen hükümler ile temyiz isteminin reddine dair Ek karar temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan yargılamaya ilişkin düzenlenen 13.10.2015, 18.12.2015, 09.02.2016 tarihli duruşma tutanakları, sanık ...’in yakalama emrine istinaden yapılan sorgusuna ait tutanak ve sanıklar müdafilerinin talepleriyle ilgili verilen ek kararlarda zabıt katibinin ıslak imzası ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre elektronik imzasının bulunmadığı anlaşılmakla söz konusu imza eksikliği tamamlandıktan sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/19901, Karar No: 2010/2624, Tarih: 22.02.2010

**5. Hukuk Dairesi         2009/19901 E.  ,  2010/2624 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak ... karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak ... karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre, üzerinde bulunan yapıya resmi birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde ve irtifak ... karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 22.02.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/23380, Karar No: 2016/4138, Tarih: 24.03.2016

**10. Hukuk Dairesi         2015/23380 E.  ,  2016/4138 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, şimdilik 10.000-TL alacağın, işten ayrılma tarihi olan 03/09/2012 tarihinden kabul görmemesi halinde dava tarihinden itibaren en yüksek mevduat faiz oranı ile birlikte tahsili, istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtilen gerekçe ile davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalı yönünden ise görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin davalı ... Memurları Yardım Sandığı yönünden yaptığı tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-) Davacı vekilinin .... yönünden yaptığı temyiz itirazlarının değerlendirilmesinde;

29/06/1956 tarih ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun “Müstahdem ve işçiler lehine yardım akçesi” başlıklı 468. maddesi hükmü uyarınca; “Esas mukavelede şirketin müstahdem ve işçileri için yardım sandıkları ve sair yardım teşkilatı kurulması ve idamesi maksadiyle akçe ayrılması derpiş olunabilir. Yardım maksadına tahsis olunan para ve diğer mallar, şirket mallarından ayrılarak bunlarla Medeni Kanun hükümleri dairesinde bir tesis (vakıf) meydana getirilir.”

13/07/1967 tarih ve 903 sayılı Kanunun 1. maddesiyle 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi’ne eklenen “İstihdam Edilenlere ve İşçilere Yardım Vakıfları” başlıklı 77/A maddesi ile getirilen düzenleme uyarınca; “Türk Ticaret Kanununun 468 inci maddesi gereğince kurulan istihdam edilenler ve işçilere yardım vakıfları ayrıca aşağıdaki hükümlere tabidirler.” denmekte olup, maddenin son fıkrasında “Faydalananlar vakfa aidat ödedikleri veya vakfı düzenliyen hükümler onlara edayı talep hususunda bir hak bahşettiği takdirde, vakfın edalarını dava yoliyle…” talep edebilecekleri hükme bağlanmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakfı” başlıklı 110. maddesi de benzer bir düzenleme içermekte olup; “Yararlananların, vakfın edimlerinin yerine getirilmesini dava yoluyla” isteyebilecekleri belirtilmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakfı” başlıklı 110. maddesi de benzer bir düzenleme içermekte olup; “Yararlananların, vakfın edimlerinin yerine getirilmesini dava yoluyla” isteyebilecekleri belirtilmektedir.

17.07.1964 tarih ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun yürürlüğe girmesi üzerine “Bankalar, sigorta şirketleri, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personelinin malûllük, yaşlılık ve ölümlerinde yardım yapmak üzere bu kanunun yayımı tarihine kadar tesis veya dernek olarak kurulmuş bulunan sandıklar, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren “…bu personelin, iş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık, analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm, eşlerinin analık, eş ve çocuklarının hastalık hallerinde, en az bu kanunda belirtilen yardımları sağlayacak, birer tesis (vakıf) haline getirildikleri takdirde, bu teşekküllerin ve sandıkların personeli 506 sayılı Kanun uygulanmasında sigortalı sayılmayacakları belirtilmektedir.

İşlevi, tıpkı Sosyal Güvenlik Kurumu (devredilen SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı) gibi emeklilik sandığı niteliğinde bulunan bu vakıflar dışında bulunan, Türk Ticaret Kanunu 468. maddesi hükmü dikkate alınarak, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 77/A maddesi uyarınca tesis (vakıf) şeklinde yapılandırılan ve “munzam sandık-vakıf” olarak ifade de edilen yardımlaşma sandıklarından yararlananlara dava hakkı da anılan Medeni Kanun hükümleriyle tanınmıştır.

Bu tür “munzam sandık-vakıf”lara ilişkin olarak, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun “Yardımlaşma sandıkları” başlıklı 128. maddesinde; “Sigortalı çalıştırılan her türlü işlerde ve iş yerlerinde, herhangi ad altında kurulmuş veya kurulacak olan borç verme, emekli ve yardım sandıkları ve benzerleri, faaliyetlerine ve kuruluş amaçlarına göre ilgililere menfaatler sağlamaya devam edebilir” ifadeleriyle yer verilmiş olması, 1964 yılında kabul edilen 506 sayılı Kanunun Geçici 20. maddesinde tanımlanan, emeklilik sandığı niteliğinde bulunan vakıflar gibi bir yeniden yapılanma sürecine girip-girmeyecekleri yönünde oluşan tereddütleri gidermeye yönelik olup, amacı; “İş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık, analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm hallerinde bu kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımları” sağlamak olan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun, “uyuşmazlıkların çözüm yeri”ni düzenleyen 134. maddesindeki “Bu kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür.” Hükmü kapsamında ele alınarak, yardımlaşma sandıklarınca sağlanan, bir ekonomik, mali değerle ifade edilen yardımların dahi, sigorta kollarından sağlanan yardımlar gibi ele alınmasında yasaca imkan bulunmamaktadır.

Kaldı ki, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda da “yardımlaşma sandıkları” na ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmeyerek, bu yönde oluşan tereddütler giderilmiştir.