muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4509, Karar No: 2024/165, Tarih: 09.01.2024

Zaten yükümlülükler yerine getirilmediği için dava da açılmıştır. Bu husus nasıl bir davanın düşme sebebi olur ?

Kamu görevlilerinin veya şüphelinin, hata ya da kasten yaptığı işlemler/eylemler üzerine davanın düşmesine mi karar verilecektir.?

Eğer böyle bir uygulama kabul edilirse, denetim yükümlülüklerini yerine getirmeyene prim verilmiş olacaktır. Bu durum TCK’nın 191. maddesinin amacına, lafzına ve ruhuna uymaz. Kanun bu durumu himaye etmez . Madde gerekçesine göre de hasta olduğu kabul

edilen kişilerin, tedavisi yapılmadan geçen süre nedeniyle yaptırımda uygulanamayacağı için bir anlamda ödüllendirilmesi sonucu doğar.

\*TCK’nın 191/7. maddesinde ‘‘Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Şeklindeki düzenlemesinin yorumlanmasından, şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davrandığı ve yasakları ihlal ettiği takdirde (TCK’nın 191/5. fıkrasında belirtilen hâl saklı kalmak üzere) hakkında TCK’nın 191/4. maddesi gereğince kamu davası açılır.

Buradaki 5 yıllık süre, denetim yükümlülüklerinin yerine getirilebilmesi içindir, maddenin 3. fıkrasında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır, Bu süre üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi gerek görülmesi halinde tedaviye tabi tutulabilir.

Bu hükümlerin tamamı değerlendirildiğinde, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenme süresi, yükümlülüklerini getirmeyenler için öngörülmüş değildir.

Aynı zamanda

CMK’nın 223/8. maddesine göre;

‘‘Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir. Ancak, soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Bu karara itiraz edilebilir’’. Şeklindedir.

5271 Sayılı CMK’nın 223. maddesinin 8. fıkrasına göre, davanın düşmesine karar verilmesi için soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir.

Bu duruma ilişkin örnekler vermek gerekirse;

a) Yasama dokunulmazlığı, Cumhuriyet savcılıklarının bazı suçlar hakkında ceza davası açabilmesini sınırlayan sürenin geçmiş olması, izin, şikayet, yeni delil bulunması, açık dava bulunmaması, suçun işlenmesinden sonra ortaya çıkan akıl hastalığı, ön ödemenin yerine getirilmemesi, uzlaşmanın bulunmaması gibi durumlar soruşturma ve kovuşturma şartı olarak gösterilebilir. Yine şikayete bağlı bir suçta şikayetten vazgeçilmesi ya da şikayet süresinin kaçırılmış olması, soruşturma izni alınmadan memur hakkında işlem yapılamayacağı durumunda, soruşturma izni verilmemesi, düşme kararı verilmesini gerektirir.

Halbuki bu suçla ilgili olarak beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenme süresi, şüphelinin 5 yıllık süre içinde yükümlülüklere uyması halinde dava açılmasının önlenmesi için verilen bir imkandır. Şüpheliyi, sanık olup cezalandırılmasından koruyan bir hükümdür. Buradaki 5 yıllık süre

KOVUŞTURMAMA ŞARTIDIR. Aksi halde şüpheli/sanık hakkında dava açılacaktır.

Yukarıda da belirttiğim CMK’nın 223/8. maddesine göre;

... Ancak, soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Demektedir.

Bir başka deyişle, 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesi süresi kovuşturmama süresidir, bu 5 yıllık erteleme süresinde yükümlü, yükümlülüklerini yerine getirdiğinde dava açılmayacaktır. Yükümlü 5 yıl içinde yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde kovuşturmaya başlanacak kısaca dava açılacaktır, bu durum kovuşturma şartının gerçekleşmiş olması halidir. Bu nedenle kovuşturma şartının gerçekleşmediğinden bahsedilerek düşme kararı verilemez.

b) 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunumuza göre öngörülen düşme sebeplerinin varlığı hallerinde de davanın düşmesine karar verilir. Bu hallerde TCK’nın 64. maddesine göre sanığın ölümü, TCK’nın 65. maddesinde yer alan, genel af (özel af halinde kamu davası hakkında düşme kararı verilemez) ve TCK’nın 66. maddesine göre zamanaşımıdır.

Yukarıda açıkladığım nedenlerle CMK’nın ve TCK’nın bu hükümleri dışında, düşme kararı verilemez.

Uygulama yeri olmadığı halde, düşme kararı verilmesi nedeniyle, TCK’nın 191. maddesindeki suça ilişkin dava zamanaşımı süresi düzenlemesinin önüne geçilerek zamanaşımı kurumu uygulanamaz hale gelir.

Açıkladığım tüm bu nedenlerle; Dairemizin 2024/165 sayılı kararının gerekçesinde (IV-bb) bölümünde yer alan Kamu Davası Açılmasının Ertelenmesi süresi sona ermiş olması nedeniyle, davanın düşmesine karar verilmeyeceği gerektiği görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun bu bozma gerekçesine katılmıyorum. 09.01.2024
Yargıtay — Esas No: 2006/21377, Karar No: 2007/936, Tarih: 30.01.2007

**21. Hukuk Dairesi         2006/21377 E.  ,  2007/936 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi   : Mut İcra Mahkemesi

Tarihi            : 16.3.2005

Yukarıda tarih ve numarası yazılı kararın temyizen tetkiki  davalı (alacaklı)  vekili tarafından istenmiş, mahkemece ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne  karar vermiştir.Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından  düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1- Uyuşmazlık  İİK'nun  96 ve onu izleyen maddelerine dayalı  3. kişinin istihkak davasına ilişkindir.

Mahkemece  davacının noterde satın aldığı  aracın trafik kaydına konulan haczin  kaldırılmasını içeren davası kabul edilmiştir.  Ne varki yargılama devam ederken  dava  konusu aracın  davacı tarafından dava dışı  O.A.  isimli kişiye 21.7.2005 tarihinde Mut Noterlğince düzenlenen satış sözleşmesi ile   satıldığı dosyadaki belgelerden  anlaşılmaktadır.  Bir şeye malik  olan kişi,  ayrık durumlar dışında o şeyi  dilediğine devir ve temlik edebilir. Bu karardan hareketle  HUMK'nun 186. maddesi,  davanın açılmasından sonra dava konusunun davacı veya davalı yanca  üçüncü bir kişiye devir ve temlik edilmesi  durumunda  yapılacak usuli  işlemleri düzenlenmiştir.  Bu kural  uyarınca, istihkak davası yargılama sırasında, dava konusu hacizli şeyi davalının onayı olmadan dava dışı üçüncü bir kişiye  devir ve temlik edebilir.  Böyle bir durumda, istihkak davacısının  davacı sıfatı sona erer.  Temlik alan kişi, davalının  onayı olmaksızın kendiliğinden davacının  yerine geçip davayı  takip edebilir. Diğer bir söyleyişle, dava konusu  hacizli malı devir ve temlik alan,  davaya devam iradesini bildirdiğinde, davacı sıfatını alacak ve yargılama onun huzuru ile devam edecektir. Yargıtay'ın  kararlılık kazanan  uygulaması da aynı doğrultudadır. Bu durumda HUMK'nun 186. maddesi  gözetilerek aracı devralan  O.A.'a yöntemine  uygun şekilde davanın  özünü  bildirir açıklamalı davetiye tebliğ olunarak  çağrılması  gerektiği açıktır.

Mahkemece  bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin davacı sıfatı  kalmayan davacının huzuru ile yargılamaya devam olanarak davanın sonuçlandırılması usul ve yasaya aykırıdır.

2-Bundan başka  davacı 3. kişi A.İ.G. aracı 4.2.2003 tarihinde noterde satın alırken bu aracın daha önce  12.6.2002 tarihinde Mut İcra  Müdürlüğünün 2002/429 Esas sayılı dosasında yapılan fiili haciz sebebiyle aynı tarihte yediemin M.K.'ya aracın teslim edilmiş olması gerçeği karşısında davacının fiili haczi aracı satın alırken bildiğinin kabulü gerekeceği dolayısıyla aracı satın  alırken iyiniyetli olmadığı açıkça ortadadır.

İİK'nun 86/ son maddesi uyarınca iyi niyet  kurallarına aykırı olarak hacizli taşınır mal üzerinde 3. kişinin kazandığı haklar alacaklının haklarını ihlal ettiği nisbette batıldır. bu gerçeğin göz ardı edilerek yazılı  şekilde sonuca  varılması usul ve yasaya aykırı olup kabul şekli bakımından bozma nedenidir.

İİK'nun 86/ son maddesi uyarınca iyi niyet  kurallarına aykırı olarak hacizli taşınır mal üzerinde 3. kişinin kazandığı haklar alacaklının haklarını ihlal ettiği nisbette batıldır. bu gerçeğin göz ardı edilerek yazılı  şekilde sonuca  varılması usul ve yasaya aykırı olup kabul şekli bakımından bozma nedenidir.

O halde, davalı alacaklının bu yönleri amaçlayan  temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,  30.1.2007  gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3614, Karar No: 2016/1886, Tarih: 12.04.2016

**1. Ceza Dairesi         2015/3614 E.  ,  2016/1886 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürmeye teşebbüs

HÜKÜM : TCK.nun 81, 35, 62 maddeleri uyarınca; 10 yıl hapis cezası

1- Sanık ... hakkında, 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan CMK'nun 231/5 maddesi uyarınca verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar, aynı Yasanın 231/12 maddesi uyarınca itiraz yasa yoluna tabi olup temyiz kabiliyeti bulunmadığından, söz konusu kararın itiraz merciince incelenmesi mümkün görülmüştür.

2-Sanık ...'ın, mağdur ...'yi kasten öldürmeye teşebbüs suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün, sanık müdafiinin temyizine hasren yapılan incelemesinde,

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...'ın, mağdur ...'yi kasten öldürmeye teşebbüs suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç vasfı tayin, takdire ilişen cezayı azaltıcı sebep takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle değerlendirilerek reddedilmiş, duruşmalı olarak incelenen dosyaya göre verilen hükümde düzeltme nedenleri dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, müdafiinin, meşru savunmanın bulunduğuna, vasfa, haksız tahrikin varlığına yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,

Anayasa Mahkemesinin 2014/140 esas ve 2015/85 sayılı kararı ile 5237 sayılı Yasanın TCK'nun 53. maddesindeki iptal edilen bölümleri nazara alındığında, mahkemenin bu madde ile yaptığı uygulama ile Anayasasının 90. maddesi son fıkrası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesi uyarınca, 5271 sayılı CMK'nun 150, 234 ve 239. maddeleri ile 5320 sayılı Yasanın 13. maddesine dayanılarak hazırlanan Ceza Muhakemesi Kanunu Gereğince Müdafii ve Vekillerin Görevlendirilmeleri ile Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince, sanık ve mağdur için baro tarafından görevlendirilen zorunlu müdafii ücretinin sanıktan alınmasına hükmedilemeyeceği, bu ücretlerin ...Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanacağı gözetilmeksizin yazılı şekilde zorunlu müdafii ücretinin sanıktan tahsiline karar verilmesi, Yasaya aykırı ise de, bu hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, CMUK'un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasındaki 5237 sayılı Yasanın TCK'nun 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin bölümün ''Anayasa Mahkemesinin iptal kararındaki hususlar gözetilerek, 5237 sayılı TCK'nun 53/1-2-3 maddelerinin tatbikine" şeklinde değiştirilmesine, yine yargılama giderine mahsus bölümünde yer alan ve sanıktan tahsiline karar verilen “561“TL müdafii ücretinden ibaret yargılama giderinin hükümden çıkartılarak, toplam "597"TL olarak tesbit olunan miktarın "36"TL olarak düzeltilmesine, karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN hükmün, tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak ONANMASINA, 12.04.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.12/04/2016 gününde verilen işbu karar Yargıtay Cumhuriyet Savcısı ...'un huzurunda ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanık ... müdafii Avukat ...'in yokluğunda 21/04/2016 gününde usulen ve açık olarak anlatıldı.
Yargıtay — Esas No: 2018/5460, Karar No: 2018/15455, Tarih: 03.12.2018

**17. Ceza Dairesi         2018/5460 E.  ,  2018/15455 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Karşılıksız yararlanma

HÜKÜM : Beraat

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Her ne kadar 04/12/2013 tarihli önceki hükümde direnilerek beraat kararı verilmiş ise de; söz konusu direnme kararında gerekçenin genişletilmesi ve değiştirilmesi suretiyle hüküm kurulduğu, bu durumun Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun istikrar bulmuş içtihatları uyarınca (Örneğin, Yüksek Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 25/10/2016 gün, 2015/783 Esas ve 2016/377 Karar sayılı kararı) yeni hüküm mahiyetinde olduğu anlaşılmakla, dosyanın Dairemizce yapılan incelemesinde;

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 29.12.1986 tarih, 477/634 Esas ve Karar, 21.09.1992 tarih, 225/236 Esas ve Karar ile 12.06.2001 tarih, 177/119 Esas ve Karar sayılı kararları ile uyum gösteren daire kararlarında açıklandığı üzere, Ceza Yargılama Yasası'nda mahkemeye gelmemiş sanık hakkında duruşma yapılamayacağına ilişkin temel kuralın istisnalarından biri olarak öngörülen 5271 sayılı CMK'nın 193/2. maddesinin "ilk bakışta eylemin suç oluşturmayacağı ve derhal beraat kararı verilebilecek" hâllerle sınırlı olarak uygulanabileceği, bu hâller dışında, mutlaka sanığın sorgusunun yapılmasının gerektiği gözetilmeyip, sanığın savunması yöntemince saptanmadan hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan ...Ş. vekilinin temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 03.12.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3734, Karar No: 2016/819, Tarih: 21.01.2016

**12. Ceza Dairesi         2015/3734 E.  ,  2016/819 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 12 - 2014/264841

Mahkemesi : Akyazı Asliye Ceza Mahkemesi

Tarihi : 22/05/2014

Numarası : 2013/174-2014/169

Suç : Taksirle öldürme

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın idaresindeki araç ile gece vakti, aydınlatmalı, meskun mahalde, 7 metre genişliğindeki iki yönlü yolda, seyir yönüne doğru sol taraftan kaplamaya giren yayaya, geçişini tamamlamak üzere iken, fren izi olmadan çarptığı ve ölenin kopan sol ayağı ile ayakkabısının yol kenarındaki elektrik direğinin tellerine çarptığı, sanığın aracında bulunan tanık Ş.. K..'nun ifadesinde “...aracın hızı yaklaşık 140 km.civarında idi” şeklindeki ifadesi ve olayın meydana geliş şekli birlikte değerlendirildiğinde, meskun mahal şartlarına uygun hızda seyir etmemesinden dolayı çarparak ölüme neden olan otomobil sürücüsü sanığın eyleminde bilinçli taksirin koşullarının oluştuğu gözetilmeksizin tayin olunan cezasının TCK'nın 22/3. maddesi uyarınca arttırılmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin katılanlardan zarar miktarı sorulup araştırılmadan eksik inceleme ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümlerinin uygulanmadığına ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 21.01.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/49, Karar No: 2007/48, Tarih: 27.02.2007

Ceza Genel Kurulu 2007/16.HD-49 E., 2007/48 K.

**Ceza Genel Kurulu 2007/16.HD-49 E., 2007/48 K.**

**- YARGILAMANIN YENİDEN YAPILMASI

- YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISININ KANUN YARARINA BAŞVURUSU**- 2004 S. İCRA VE İFLAS KANUNU [ Madde 349 ]

- 2004 S. İCRA VE İFLAS KANUNU [ Madde 350 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 223 ]

**"İçtihat Metni"**

Borçlu Kadir İ...'in taahhüdü ihlal eyleminden dolayı İcra ve İflas Yasasının 5358 sayılı Yasa ile değişik 340/1. maddesi uyarınca 1 ay hapsen tazyikine ilişkin Susurluk İcra Ceza Mahkemesince evrak üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen 30.01.2006 gün ve 32-26 sayılı kararın yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi nedeniyle Adalet Bakanı tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen 10.07.2006 gün ve 31775 sayılı yazı ile; "2004 sayılı İcra ve İflas Yasasının, "muhakeme usulü" başlıklı 349. maddesi ile "duruşma" başlıklı 350. maddesine nazaran icra mahkemesince duruşma açılarak yargılama yapılması gerektiği gözetilmeden, sanığın savunma hakkı kısıtlanmak suretiyle evrak üzerinden karar verilmesinde isabet görülmemiştir." gerekçesi gösterilerek, yasa yararına bozma isteminde bulunulması ve bu talebin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14.08.2006 gün ve 172425 sayılı yazısı ile Yargıtay 16. Hukuk Dairesine ihbar edilmesi üzerine; dosyayı inceleyen Yargıtay 16. Hukuk Dairesince 18.12.2006 gün ve 5118-8029 sayı ile;

"..2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 349. ve 350. maddelerine göre İcra Mahkemesince duruşma açılarak yargılama yapılması gerekmektedir. Mahkemece duruşma açılmaksızın, sanığın savunma hakkının kısıtlanması suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

Bu nedenle Yargıtay C. Başsavcılığının Yazılı Emre atfen düzenlediği tebliğname yerinde görülmekle ve kanuna aykırılığın giderilmesinin de başkaca çözümünün mümkün bulunmadığı anlaşılmakla, uygulamada birliğin sağlanması amacıyla Susurluk İcra Ceza Mahkemesinin 30.01.2006 gün ve 2006/32-26 sayılı kararının, 5271 sayılı Yasanın 309. maddesi uyarınca bozulmasına, hükümlü hakkında cezanın çektirilmemesine, sair işlemlerin mahallinde ifasına, dosyanın mahkemesine iadesi için Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine..." karar verilmiştir.

Yargıtay C.Başsavcılığı ise 09.02.2007 gün ve 172425 sayı ile; bozma nedenine göre Yerel Mahkemede yeniden duruşmalı yargılama gerçekleştirilmesi gerektiği, bu itibarla Özel Dairece cezanın çektirilmemesine karar verilemeyeceği görüşüyle itiraz yasa yoluna başvurarak Özel Daire bozma kararından "hükümlü hakkındaki cezanın çektirilmemesine, sair işlemlerin mahallinde ifasına" ibaresinin çıkartılmasına ve "dosyanın müteakip işlemlerin mahkemesince yapılması için mahalline gönderilmesine" karar verilmesini istemiştir.

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği görüşülüp düşünüldü.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği görüşülüp düşünüldü.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Taahhüdü ihlal eylemi nedeniyle duruşmalı yargılama yapılması gerekirken, evrak üzerinde gerçekleştirilen inceleme sonunda borçlunun hapsen tazyikine karar verilen somut olayda,

Özel Daire ile Yargıtay C.Başsavcılığı arasındaki uyuşmazlık, bu kararın yasa yararına bozulması halinde mahallinde yeniden yargılama yapılması olanağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Öğretide "olağanüstü temyiz" olarak adlandırılan bu olağanüstü yasa yolunun koşulları ve sonuçları "kanun yararına bozma" adı ile 5271 sayılı Yasanın 309 ve 310. maddelerinde düzenlenmiştir.

5271 sayılı Yasanın 309. maddesi uyarınca, hâkim veya mahkemece verilip istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümlerde, maddî hukuka veya yargılama hukukuna ilişkin hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanı, o karar veya hükmün Yargıtay'ca bozulması istemini, yasal nedenlerini açıklayarak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirecektir. Bunun üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da hükmün veya kararın bozulması istemini içeren yazısına bu nedenleri aynen yazarak, Yargıtay ceza dairesine verecek, ileri sürülen nedenlerin Yargıtay'ca yerinde görülmesi halinde karar veya hüküm yasa yararına bozulacak, yerinde görülmezse istem reddedilecektir.

Böylece ülke sathında uygulama birliğine ulaşılacak, hakim ve mahkemelerce verilen cezaya ilişkin karar veya hükümlerdeki hukuka aykırılıkların, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi sağlanacaktır.

Bozma sonrası yapılacak işlemler ve bu işlemleri gerçekleştirecek merciler ile bozma kararının etkileri ise, bozulan hüküm veya kararın türü ve bozma nedenlerine göre ayrım yapılarak maddenin 4. fıkrasında ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Bozma nedenleri;

5271 sayılı Yasanın 223 üncü maddesinde tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, 309. maddenin 4.fıkrasının (a) bendi uyarınca; kararı veren hâkim veya mahkemece gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verilecektir. Bu halde yargılamanın tekrarlanması yasağına ilişkin kurallar uygulanamayacağı gibi, davanın esasını çözen bir karar bulunmadığı için, verilecek hüküm veya kararda, lehe ve aleyhe sonuçtan da söz edilemeyecektir.

Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin olması halinde ise, anılan fıkranın (b) bendi uyarınca kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilecek, ancak bu halde verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamayacaktır.

Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin olması halinde ise, anılan fıkranın (b) bendi uyarınca kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilecek, ancak bu halde verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamayacaktır.

Davanın esasını çözen mahkûmiyet dışındaki diğer hükümlerin bozulmasında ise, (c) bendi uyarınca aleyhte sonuç doğurucu herhangi bir işlem yapılamayacağı gibi, "tekriri muhakeme" yasağı nedeniyle kanun yararına bozma kapsamında yeniden yargılama da gerekmeyecektir.

4'üncü fıkranın (d) bendi gereğince bozma nedeninin hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektirmesi halinde, cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektirmesi halinde ise bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesince doğrudan hükmedilecektir. Bu halde de yargılamanın tekrarlanması yasağı bulunduğundan, Yargıtay ceza dairesince hükmün bozulması ile yetinilmeyip, gereken kararın doğrudan ilgili daire tarafından verilmesi gerekmektedir.

İnceleme konusu olayda, taahhüdü ihlal eylemi nedeniyle borçlunun İcra ve İflas Yasasının 349 ve 350. maddeleri hükümlerine aykırı olarak evrak üzerinde yapılan değerlendirme sonucunda 5358 sayılı Yasa ile değişik İcra ve İflas Yasasının 340/1. maddesi uyarınca 1 ay hapsen tazyikine karar verilmesi savunma hakkının bütünüyle ortadan kaldırılması sonucunu doğurduğundan yasaya mutlak aykırılık oluşturmakta ve kararın bu nedenle bozulmasını gerektirmektedir. Ancak 5271 sayılı Yasanın 309. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi kapsamındaki bu bozma nedeni, Yerel Mahkemece yeniden yargılama yapılmasını gerektirdiğinden ve varlığı saptanan hukuka aykırılık ceza verilmemesi sonucuna ulaştırır nitelik taşımadığından cezanın çektirilmemesine karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır. Unutulmamalıdır ki; 5271 sayılı Yasanın 309. maddesi uygulamasında, suçu ya da kabahati sabit olan ve eylemi cezai yaptırımı gerektiren kişi hakkında herhangi bir usulî nedenle "cezanın çektirilmemesine" karar verebilmek olanağına yer verilmemiştir. Bu itibarla, Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının kabulüne karar verilmelidir.

Bununla birlikte; suçun ne şekilde oluştuğu, suç tarihi ve şikayet süresinin geçip geçmediği gibi esaslı hususların denetlenebilmesi için Susurluk İcra Müdürlüğünün 2004/642 sayılı dosyasının celbi gerekirken; olayımızla ilgisi bulunmayan 2005/642 sayılı dosyanın celbi ile yetinilmiş olması, Genel Kurulun vardığı netice itibarıyla mahallinde yeniden yargılama yapılacağı için sonuca etkili görülmemiştir.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 18.12.2006 gün ve 5118-8029 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA,