muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1508, Karar No: 2018/3841, Tarih: 22.02.2018

**9. Hukuk Dairesi         2018/1508 E.  ,  2018/3841 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile izin ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalılardan ... avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ve ulusal bayram genel tatil alacaklarını alacaklarını istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı ... vekili, müvekkilinin davacının işvereni değil ihale makamı olduğunu, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Ürün Ticaret Taahhüt Pazarlama Ltd. Şti. vekili, davacının iş sözleşmesinin ihale süresinin sona ermesi nedeniyle sona erdiğini, davacının işçilik alacaklarından diğer davalının sorumlu olduğunu, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı ... vekili, müvekkilinin davacının işvereni değil ihale makamı olduğunu, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Ürün Ticaret Taahhüt Pazarlama Ltd. Şti. vekili, davacının iş sözleşmesinin ihale süresinin sona ermesi nedeniyle sona erdiğini, davacının işçilik alacaklarından diğer davalının sorumlu olduğunu, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, bozma sonrası yeniden yapılan yargılama neticesinde; usulüne uygun olarak taraf teşkili sağlandığı, usul ve yasaya uygun olan bozma ilamına uyulduğu, bozma yönünde işlem yapılarak dosyadaki eksikliklerin giderildiğini, dosya yeniden bilirkişiye gönderilerek ulusal bayram ve genel tatil ücreti yönünden ek rapor alındığı, bilirkişi Av. ...'un 17.05.2010 tarihli ek raporu ile dosya içerisinde yapılan incelemede ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin tek bir tablo olarak hesaplandığı, hesaplamaların dosya içeriği bilgi ve belgelere uygun olduğu ancak Mahkeme'nin süreklilik arz eden içtihatlarında olduğu şekliyle hakkaniyet indirimi yapılmasına ilişkin gerekliliğin Mahkeme tarafından re'sen uygulanacağı düşünelerek raporuna eklemediği, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları doğrultusunda bir işçinin hizmet süresi boyunca hiç ara vermeksizin ve dinlenmeden çalıştığının kabulünün insan takatine ve hayatın olağan akışına aykırı olup, işyerinin özelliklerinden, hastalık ve diğer özel nedenlerle fiilen çalışmayan dönemler için bunalacaklardan 1/3 oranıda hakkaniyet indirimi yapılmasının takdirinin Mahkeme'ye ait olduğu, buna göre asıl bilirkişi raporunda 1996 yılından 2005 yılı sonuna kadar yapıldığı tespit edilen bayram çalışması ve hafta tatili çalışmalarının Yargıtay'ın öngördüğü süreklilik ve hayatın olağan akışına uygunluk açısından örtüşmekte olup hesaplandığı ve 5.117,37 TL'lik alacağın 1/3 oryanında indirime tabi tutulmasının Mahkeme'nin takdirine bırakdığı, davacının hak edeceği bayram çalışması ve hafta tatili alacaklarının brüt 3.411,58 TL olarak hesaplandığı, iddia, taraf beyanları, tanık anlatımları, bilirkişi raporu, Yargıtay ilamı, bilirkişi ek raporunun birlikte değerlendirildiği, yıllık izin ücreti ve hafta tatili ücreti bilirkişi tarafından birlikte hesaplandığından, bilirkişi ....'a ait 14/12/2009 havale tarihli bilirkişi raporunun ek 2'de yer alan hesap tablosundan, davacının talep edebileceği, ulusal bayram ücreti mahkememizce resen hesaplandığı gerekçesi ile kıdem tazminatı, yıllık izin ve ulusal bayram genel tatil ücreti taleplerinin kabulüne, ihbar tazminatı hakkında bozma konusu edilmediği için yeniden karar verilmesine yer olmadığına, hafta tatili alacağının reddine karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dava tarihinin 19/03/2009 olmasına rağmen gerekçeli karar başlığında 30/12/2013 olarak yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata olduğundan bozma nedeni yapılmamıştır.

2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı ...'nün aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3- Taraflar arasında bozmadan sonra, bozma konusu yapılmasa da bütün talepler hakkında yeniden hüküm kurulmasının gerekip gerekmediği konusunda uyuşmazlık vardır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10/10/2012 tarihli ve 2012/9-851 Esas - 2012/705 Karar sayılı kararında özetle; bozmadan sonra yapılan yargılama sonucunda verilecek kararlarda, bozma konusu yapılmasa da her bir taleple ilgili olarak yeniden ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir.

Mahkeme tarafından bozmadan sonra verilecek kararda bozma kapsamı dışında kalsın ya da kalmasın her bir taleple ilgili olarak yeniden HMK'nun 297. maddesine uygun şekilde yeniden hüküm kurulmalıdır.

Somut uyuşmazlıkta, Mahkeme tarafından bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda “ihbar tazminatı hakkında bozma konusu edilmediği için yeniden karar verilmesine yer olmadığına” şeklinde karar verilmesi, yukarda özetlenen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kararına ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na uygun değildir.

4-Yıllık izin ücreti bakımından, bozma öncesinde alınan bilirkişi raporlarında net 1.080,94/brüt 1.508,64 TL hesaplanmıştır. Bozma öncesi davacı vekilinin ıslah dilekçesinde talep edilen 1.080,94 TL'ye Mahkeme tarafından net miktar olup olmadığı belirtilmeksizin hükmedilmiş olup, bozma sonrası eldeki kararda brüt 1149,44 TL'ye hükmedilmiştir. Bozma öncesi miktar olarak talep ve hükmedilen miktarın aşılmaması bakımından brüt 1149,44 TL'nin neti olan 823,57 TL'ye hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır.

5-Kıdem tazminatı bakımından, bozmaya göre alınan bilirkişi raporunda hesaplanan miktardan 14,00 TL fazlasına hükmedilmiş, bunun sebebinin daktilo hatası olabileceği intibaı doğmuş ise de sebebi net olarak anlaşılamamıştır. Bilirkişi raporunda hesaplanandan 14,00 TL daha fazlasına sebebi belirtilmeksizin hükmedilmesi hatalıdır.

6-Faiz bakımından, bozma öncesinde kıdem tazminatı için "bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizine” hükmedilmiştir. Bozma sonrası verilen eldeki hükümde hükmedilen faiz cinsi yazılmamıştır. İlaveten, bozma öncesi hükümde ulusal bayram genel tatil alacağı için yasal faize hükmedilmiş, bozma sonrası eldeki hükümde ise "bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizine" hükmedilmiştir.

Bozma ilamının davalı ... temyizi üzerine verildiği ve faiz hususunun bozma konusu edilmediği de gözetildiğinde, kıdem tazminatı için faiz cinsinin bankalar tarafından uygulanan “en yüksek mevduat faizi” olduğunun belirtilmesi gerekir.

Bozma ilamının davalı ... temyizi üzerine verildiği ve faiz hususunun bozma konusu edilmediği de gözetildiğinde, kıdem tazminatı için faiz cinsinin bankalar tarafından uygulanan “en yüksek mevduat faizi” olduğunun belirtilmesi gerekir.

Ulusal bayram genel tatil ücretine uygulanacak faiz cinsi bakımından ise, bozma öncesi ilk kararda yasal faize hükmedildiği, davalı temyizi üzerine yapılan bozma kapsamı dışında kaldığı eldeki kararda ise en yüksek banka mevduat faizine hükmedildiği ve yine davalı ... temyizi bulunduğu, davacı temyizi bulunmadığı gözetildiğinde, ulusal bayram genel tatil ücretine "yasal faiz oranı aşılmamak üzere en yüksek mevduat faizine" hükmedilmelidir.

F)SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgiliye iadesine, 22/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/15833, Karar No: 2011/12864, Tarih: 08.12.2011

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/15833 E.  ,  2011/12864 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, ilk kesinti tarihini takip eden aybaşından itibaren Tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, prim kesintisine dayalı olarak davacının tarım ... sigortalılığının ve 6111 sayılı Yasa'dan yararlanma hakkı bulunduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, duruşmanın 28.10.2011 günlü oturumunda tefhim edilen kısa karar ile "Davanın kabulü ile davacı ... ve ... kızı, 1969 doğumlu, ...TC kimlik numaralı ...'nin ilk ... prim kesintisinin yapıldığı 17/05/2000 tarihini takip eden ay başı olan 01/06/2000 tarihinden son ürün tesliminin yapıldığı yıl sonu olan 31/12/2004 tarihine kadar olan sürede 2926 sayılı Yasa kapsamında ... tarım sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 6111 sayılı Yasa gereği ödeme kolaylığı ve taksitlendirme hükümlerinden yararlandırılmasına " karar verilmiş ise de gerekçeli kararda "Davanın kabulü ile davacı ... ve ... kızı 1955 doğumlu, ... TC kimlik numaralı ...'in ilk ... prim kesintisinin yapıldığı 04/04/1995 tarihini takip eden ay başı olan 01/05/1995 tarihinden tarım sigortalılık tescil tarihi olan 01/05/2004 tarihine kadar olan sürede 2926 sayılı Yasa kapsamında ... tarım sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 6111 sayılı Yasa gereği ödeme kolaylığı ve taksitlendirme hükümlerinden yararlandırılmasına" karar verildiği anlaşılmaktadır.

Hakimin son oturumda tutanağa yazdırıp tefhim ettiği karar, esas karar olup, sonradan yazılan gerekçeli kararın bu karara aykırı olmaması gerekir. Oysa zaptın 28.10.2011 günlü oturumda tefhim edilen kısa karar ile, gerekçeli kararın aykırı olduğu zaptın ve kararın incelenmesinden açıkca anlaşılmaktadır. Öte yandan konuyla ilgili 10.04.1992 günü ve 1991/7 Esas, 1992/4 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bu aykırılığın giderilmesi suretiyle gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gereği açıktır. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli, hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itiraz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 08.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11558, Karar No: 2012/15258, Tarih: 17.12.2012

**1. Hukuk Dairesi         2012/11558 E.  ,  2012/15258 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ,KADASTRAL PARSELİN İHYASI

Taraflar arasında görülen davada;

Davacılar, maliki oldukları 628 ve 1217 parsel sayılı taşınmazlarda davalı ... tarafından yapılan imar uygulamasının idare mahkemesinde iptal edilmesi sebebiyle kayıtların yolsuz tescil haline geldiğini ileri sürerek tapu iptal ve kadastral parsellerin ihyasını istemişlerdir.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, davacılar tarafından idari yargıda imar planının iptali yönünde herhangi bir dava açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ...'ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere ve özellikle, davanın 3194 s. Yasanın 18. maddesi uyarınca yapılan imar uygulamasının iptal edildiği iddiasıyla kadastral parselin ihyası isteğiyle açıldığı, çekişme konusu imar parsellerinin 12.11.1998 günlü idari karar sonucu yapılan uygulama ile oluştuğu, kadastral parselin ihyası istekli davalarda davacının mutlaka idari yargıda imar işleminin iptali isteğiyle dava açması gerektiği yönünde bir kural olmadığı, tescilin dayanağını oluşturan idari işlemin 3. kişiler tarafından açılan idari davalar sonucunda iptal edilmesi halinde de bu idari işlem kapsamında olan kişilerin dava açabilecekleri; ne var ki eldeki davada iptali istenen imar planlarının dayanağını oluşturan encümen kararının ayakta olduğu anlaşıldığına göre; davacıların temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, 17.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/22389, Karar No: 2022/17668, Tarih: 22.12.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/22389 E.  ,  2022/17668 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

-K A R A R-

6100 sayılı HMK m. 314/3 “(Ek:22/7/2020-7251/30 md.) Sulh, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı sulh hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” düzenlemesini içermektedir.

6100 sayılı HMK’nın 310.maddesi ise “ (1) Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2) (Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat veya kabul doğrultusunda ek karar verilir. (3) (Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Dosyanın incelemesinde; davalı vekili tarafından UYAP üzerinden gönderilen 05.12.2022 tarihli dilekçe ile davacı tarafla sulh olunduğundan bahisle davadan feragat edildiği bildirdiğinden, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince, davacı vekilinin vekaletnamesinde sulh ve davadan feragat yetkisi bulunup bulunmadığı da denetlenmek suretiyle sulh ve davadan feragat hususunda ek karar verilmesi için dosyanın mahalline İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere İtiraz Hakem Heyeti kararının saklanması kararını veren İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesine İŞLEMSİZ İADESİNE 22.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/25794, Karar No: 2015/32454, Tarih: 16.11.2015

**9. Hukuk Dairesi         2015/25794 E.  ,  2015/32454 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, hafta tatil ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalılar avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar vekili cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Yerel Mahkemece; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar vekili yasal süresi içerisinde temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davaya konu işçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Belirsiz alacak davası 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen ve alacaklıya bazı avantajlar sağlayan yeni bir dava türüdür. Sözü edilen hükme göre “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir”. Şu hale göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkânsız ise belirsiz alacak davası açılabilir. Öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez ise yine belirsiz alacak davası açılabilir.

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK’nun 107. maddesinin gerekçesinde, birçok kez hak arama özgürlüğüne vurgu yapılmıştır. Yine alacaklının hukuki ilişkiyi, muhatabını ve talep edebileceği asgari tutarı bilmesine rağmen “alacağın tamamını tam olarak” tespit edemeyecek durumda olması da davanın nedenleri arasında sayılmıştır. Bu itibarla belirsiz alacak davasıyla ilgili yoruma gidildiğinde, alacaklının hak arama özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekir. Bunun aksine ilgili hükmün, alacaklının hakkına ulaşmasını kısıtlayan şekilde ele alınması doğru olmaz.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Konuyu iş mevzuatı açısından ele aldığımızda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3, 8, 22, 28, 32, 37, 67. maddelerinde işverene çalışan her bir işçi yönünden kayıt tutma ve işçiye belge verme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Bütün yasal yükümlülüklere uyan işveren bakımından kural olarak işçi alacaklarının belirsiz olduğundan söz edilemeyecektir. Zira işçinin çalışma süresinin tam olarak kayda geçirildiği, iş sözleşmesi ile ücreti, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlendiği, işçiye her ay ücret hesap pusulası verildiği, günlük ve haftalık iş sürelerinin işçiye önceden bildirildiği, işçinin yaptığı olağanüstü çalışmalar için kendisine belge verildiği durumlarda, işçinin birçok alacağı belirli ya da belirlenebilir durumdadır. Sadece hâkimin takdirine kalan bazı alacaklar bakımından yine de başlangıçta bir belirsizlikten söz edilebilecektir.

İşçilik alacaklarının hesabı genelde iki kritere tabidir. İşçinin işyerinde geçen çalışma süresi ve ücreti ile ekleri bilindiğinde işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Bu yüzden özellikle kamu kurumlarında işçinin çalışmalarının tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmesi ve işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçinin ücreti ile eklerinin toplu iş sözleşmesinde yer alması sebebiyle işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Yine de hâkimin takdir alanına giren manevi tazminat, takdiri indirime tabi fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, cezai şart, sözleşmenin kalan süresine ait ücret gibi alacakların başlangıçta tam olarak ve tamamen belirlenmesi mümkün değildir. Nitekim 107. maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde de, alacaklının “talep edebileceği miktarı asgari olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağın tamamını tam olarak tespit” edememesi halinde belirsiz alacak davası açılabileceği ifade edilmiştir.

Gerekçede örnek olarak “keşif ve bilirkişi raporu” ile alacağın miktarının tespit olunmasından söz edilmiştir ki, iş yargısında bilirkişi hesap raporu alınması çok yaygın bir uygulamadır. Yine 107. maddenin 2. fıkrasında “karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu” alacak miktarının belirlenmesinden söz edilmiştir ki, yukarıda sözü edilen yasal yükümlülükler sebebiyle işçiye çalışırken belge vermekle yükümlü olan işveren bunu yerine getirmediğinde, işçinin alacağın miktarını tam olarak belirlemesini beklemek doğru olmaz.

Belirsiz alacak davasını öngören hükümde biri sübjektif, diğer objektif iki unsur karşımıza çıkmaktadır. Alacağın veya dava değerinin belirlenmesini objektif olarak imkânsız olması halinde belirsiz alacak davası açılabilecektir. Örneğin iş kazası geçiren işçinin açacağı davada işveren ve işçinin karşılıklı kusur oranları, kusursuz sorumluluk olup olmadığı ve varsa kaçınılmazlık durumu ve maluliyet oranlarının dava açma aşamasında belirlenmesi imkânsızdır.

Sübjektif unsur ise alacaklının talep konusu miktarı belirlemesinin alacaklıdan beklenememesidir. İşçinin yasal hakları ödenmeksizin işten çıkarıldığı bir durumda yukarıda belirtilen masraflara ek olarak uzman hesap raporu aldırarak olası işçilik alacaklarını belirlemesi de hak arama özgürlüğü önünde engel olarak değerlendirilebilir.

Talep sonucunun rakam olarak ifadesinin imkânsızlığı, davacının tam olarak miktarını bilmediği ve bu bilgisizliğini davalının sahasında bulunan vakıalardan kaynaklandığı durumlarda söz konusudur.

İşyerinde sendikasız çalışan ve yasal işçilik alacakları konusunda ayrıntılı bilgi sahibi olması beklenmeyen bir işçinin, alacakları doğru şekilde adlandırması dahi mümkün olmazken doğru hesap yöntemiyle birlikte ve tam olarak belirlemesi mümkün görülmemelidir. Ancak işyerinde hukuk müşaviri, personel uzmanı, muhasebe müdürü gibi konumda çalışan bir işçi bakımından aynı sonuca varmak mümkün olmayacaktır.

Belirsiz alacak davası hukuk sistemimize girmeden önce icra inkar tazminatına hak kazanma yönünden likit (belirli) olma kriteri içtihat olarak kabul edilmiştir. Bu kriterin, alacağın belirli olup olmamasında da dikkate alınabileceği Yargıtay tarafından kabul edilmiştir. Yargıtay’a göre; “Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ise; ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez”(HGK. 14.07.2010 gün ve 2010/19-376 E, 2010/397 K, HGK, Y.HGK. 17.10.2012 gün ve 2012/9-838 E, 2012/715 K).

Genel mahiyette bu açıklamalardan sonra işçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu olup olmayacağı noktasında Dairemizce belirlenen kriterler aşağıdaki gibidir;