muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/9084, Karar No: 2017/10533, Tarih: 13.12.2017

... Sulh Hukuk Mahkemesinin 25.08.1950 gün ve 205-135 sayılı kararıyla yüzölçümünün 20 hektar 6.400 m² olarak belirlendiği ve Eylül 1950 tarih 47 sıra nolu tapu kaydının oluştuğu, anılan tapunun malikleri olan ... ve ...'ın 20 hektar 6.400 m² yüzölçümlü tapuyu dört parçaya ayırdıkları, iki parçayı üzerlerinde bıraktıkları ve Eylül 1950 tarih 65 nolu 3 hektar yüzölçümlü tapu ile Eylül 1950 tarih 64 sıra nolu 11 hektar 6.400 m² yüzölçümlü tapu kayıtlarının ... ve ... adlarına 1/2' er paylı mülkiyet üzere oluştuğu, iki parçayı da ... ve ...'e sattıkları böylelikle 3 hektar yüzölçümlü Eylül 1950 tarih 62 sıra nolu tapu ile 3 hektar yüzölçümlü Eylül 1950 tarih 63 sıra nolu tapu kaydının 1/2'şer paylı mülkiyet üzere ... ve ... adlarına oluştuğu, ... ve ...'in ise Eylül 1950 tarih 62 nolu tapu kaydını iki parçaya ayırdıkları, 19.500 m² yüzölçümlü kesimini üzerlerinde bıraktıkları ve 23.09.1980 tarih 14 sıra nolu tapunun 1/2'şer paylarla ... ve ... adlarına oluştuğu, 10.500 m² yüzölçümlü yeri ise Özel İdare Müdürlüğüne sattıkları ve bu satışa istinaden 23.09.1980 tarih 13 sıra nolu tapunun Özel İdare Müdürlüğü adına oluştuğu, anılan tapunun kadastro sırasında 594 ada 17 sayılı parsele revizyon gördüğü Eylül 1950 tarih 63 ve 23.09.1980 tarih 14 sıra nolu tapu kayıtlarındaki ...'a ait 1/2 payın satışlar yoluyla 09.08.1996 tarih 2 ve 3 sıra nolu tapu kayıtlarının ...'a geçtiği, 09.08.1996 tarih 2 ve 3 sıra nolu tapularında 539 ada 11, 12 ve 13 sayılı parsellere revizyon gördüğü, ... ile ...'ın üzerlerinde bıraktıkları 2 parça taşınmaza ilişkin oluşan Eylül 1950 tarih 65 nolu 3 hektar yüzölçümlü tapu ile Eylül 1950 tarih 64 sıra nolu 11 hektar 6.400 m² yüzölçümlü tapu kaydının 1/2'er paylarla ... ve ... adlarına tescil edildiği, Eylül 1950 tarih 64 sıra nolu tapudaki ...'a ait 1/2 payın ... İcra Müdürlüğünün 1983/164 takip dosyasında yapılan cebri satış yoluyla...'a geçtiği ve 12.08.1985 tarih 6 sıra nolu 1/2 pay tapusunun ... adına oluştuğu, 12.08.1985 tarih 6 sıra nolu tapu kaydının 539 ada 3 ilâ 8, 10, 14 ilâ 16, 591 ada 1 ilâ 3, 592 ada 1 ilâ 4, 593 ada 1, 2 ve 3 sayılı parsellere revizyon gördüğü, Eylül 1950 tarih 65 sıra nolu tapu kayıt maliklerinden ...'ın 9000/30000 payının ... İcra Müdürlüğünün 1985/164 takip dosyasında yapılan cebri satış yoluyla ... ile ...'ya geçtiği ve 18.11.1985 tarih 2 sıra nolu pay tapusunun ... ve ... adlarına oluştuğu, ...'ın anılan tapu kayıtlarına istinaden 539 ada 3 ilâ 10, 14, 15 ve 16, 591 ada 1 ilâ 4, 592 ada 1 ilâ 4, 593 ada 1 ilâ 5 sayılı parselleri kullandığı, çekişmeli yeri kadastro tespit tarihinden önce tapu dışı satış yoluyla ...’e sattığı; Orman Yönetiminin 22.06.1983 tarihli dilekçe ile ... ve ... adlarına kayıtlı olan 23.09.1980 tarih 14 sıra nolu tapu kaydının kapsadığı sahanın Orman Yüksek Mühendisi ..., ... muhafaza memuru ... ve mahalli bilirkişi ... tarafından düzenlenen 18.11

...'ın anılan tapu kayıtlarına istinaden 539 ada 3 ilâ 10, 14, 15 ve 16, 591 ada 1 ilâ 4, 592 ada 1 ilâ 4, 593 ada 1 ilâ 5 sayılı parselleri kullandığı, çekişmeli yeri kadastro tespit tarihinden önce tapu dışı satış yoluyla ...’e sattığı; Orman Yönetiminin 22.06.1983 tarihli dilekçe ile ... ve ... adlarına kayıtlı olan 23.09.1980 tarih 14 sıra nolu tapu kaydının kapsadığı sahanın Orman Yüksek Mühendisi ..., ... muhafaza memuru ... ve mahalli bilirkişi ... tarafından düzenlenen 18.11.1981 tarihli tapu tatbik tutanağıyla orman sayılan yerlerden olduğunun belirlendiğini ileri sürerek Eylül 1950 tarih 62 sıra nolu sicilden gelen Eylül 1980 tarih 14 sıra nolu tapu kaydı ile geldi ve gittilerinin iptaline karar verilmesi istemiyle ... ve ... aleyhine dava açtığı, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.1993 gün ve 1983/177 E. - 1993/129 K. sayılı kararıyla "...Dava edilen yerin tapu miktarından çok fazla olduğu, davalı yer üzerinde ...'ın Orman Kanununa muhalefet suçundan cezalandırıldığı yine ... Sulh Ceza Mahkemesinin 1982/46 E. - 1986/72 K. sayılı dosyasında... ve ... hakkında açılan davada ...'ın cezalandırılmasına karar verildiği, temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, anılan dosyalarda sanıkların iptali istenen tapu kaydına dayandıkları, orman bilirkişinin davalı yerin orman sayılan yerlerden olduğu yönünde rapor verdiği, fen bilirkişi raporunda sarı olarak gösterilen yerin orman sayılmayan yerlerden olduğu belirtilmiş isede tapu kaydının geniş orman sahasını kapsadığı, davanın elatmanın önlenmesi isteğini içermediği, tapu kapsamında kalan yerlerin 4785 sayılı Kanun kapsamında kaldığı gerekçesiyle ... ve ... adlarına kayıtlı olan 23.09.1980 tarih 14 sıra nolu tapu kaydının tüm geldi kayıtlarıyla birlikte iptaline karar verildiği, ancak kararın kesinleşmediği, anılan dava dosyasının zayii olduğundan ihya edilmeye çalışıldığı, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1983/177 Esas sayılı dosya üzerinden, 03/03/2014 tarihli ek kararıyla dosyanın ihya edilerek yenilenmesi talebinin reddine karar verildiği, keza 27/04/2017 tarihli kararıyla da gerekçeli kararın taraflara tebliğine karar verildiği, kararın kesinleşmediği anlaşılmaktadır.Davacı ... Yönetimi; çekişmeli taşınmazın ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.1993 gün ve 1983/177 E. - 1993/129 K. sayılı kararının kapsamı içinde kaldığını ve öncesi itibariyle orman sayılan yerlerden olduğunu iddia etmektedir. Bu durumda, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.1993 gün ve 1983/177 E. - 1993/129 K. sayılı kararının neticesinin eldeki davanın sonucuna etkili olacağı kuşkusuzdur.6100 sayılı HMK'nın 165. maddesinde "Bir davada hüküm verilebilmesi başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir" hükmü yer almaktadır. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.1993 gün ve 1983/177 E. - 1993/129 K

. - 1993/129 K. sayılı kararının neticesinin eldeki davanın sonucuna etkili olacağı kuşkusuzdur.6100 sayılı HMK'nın 165. maddesinde "Bir davada hüküm verilebilmesi başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir" hükmü yer almaktadır. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.1993 gün ve 1983/177 E. - 1993/129 K. sayılı dava dosyasının sonucu görülmekte olan davanın esası yönünden önem arz etmektedir. Bu sebeple o davanın eldeki dava bakımından bekletici sorun olarak kabul edilmesi gereklidir.O halde, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.09.1993 gün ve 1983/177 E. - 1993/129 K. sayılı dava dosyasının sonucu bekletici mesele yapılmalı, anılan davanın çekişmeli yere ilişkin olduğunun belirlenmesi halinde ihya aşamasında bulunan davanın yörede yapılan arazi kadastrosunun ve orman kadastrosunun kesinleşmesini önleyeceği, bu durumda, davanın aynı zamanda kadastro tespitine ve orman kadastrosuna itiraza dönüşeceği, 6831 sayılı Orman Kanununun 11. maddesi ve 3402 sayılı Kadastro Kanunun 25, 26 ve 27. maddeleri uyarınca uyuşmazlığın çözümünde Kadastro Mahkemesinin görevli olacağı gözetilmeli, delillerin tamamı birlikte değerlendirilip oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usûl ve kanuna aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı ... Yönetimi vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde iadesine 13/12/2017 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/25336, Karar No: 2015/40746, Tarih: 23.12.2015

**4. Ceza Dairesi         2015/25336 E.  ,  2015/40746 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2015/325263

MAHKEMESİ : Burdur 3. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 18/05/2015

NUMARASI : 2015/332 (E) ve 2015/532 (K)

SUÇ : Tehdit

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığa yükletilen tehdit eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.

Ancak,

Anayasa Mahkemesi’nin hükümden sonra 24/11/2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı kararı ile TCK’nın 53. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde yer alan “ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibaresinin iptaline karar verilmiş, ayrıca aynı bentte yer alan “seçme ve seçilme” ehliyetleri ile ilgili olarak da, hükümlünün, hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak bu hak ve ehliyetlerden yoksun bırakılması uygulamasını engelleyici nitelikte iptal kararları verilmiş olması ve doğan boşluk nedeniyle bu hususta yeni bir yasal düzenleme yapılması ihtiyacının ortaya çıkması karşısında, yerel mahkeme hükmünde bu hak ve ehliyetlerden yoksun bırakmaya ilişkin uygulamanın dayanaksız kalması,

Bozmayı gerektirmiş ve sanık C.. D..'in temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye kısmen uygun olarak, hükümde, TCK’nın 53. maddesinin uygulanmasına ilişkin kısımdan “seçme ve seçilme ehliyetinden ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibareleri çıkartılarak DÜZELTİLMEK ve başkaca yönleri Kanuna uygun bulunan hüküm bu bağlamda ONANMAK suretiyle 5320 sayılı Kanunun 8/1. madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca davanın esasına, 23/12/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/5316, Karar No: 2020/4007, Tarih: 05.10.2020

**16. Hukuk Dairesi         2019/5316 E.  ,  2020/4007 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

KANUN YOLU: TEMYİZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu, ... Köyü çalışma alanında bulunan 592 ada 1, 3 ve 15 parsel sayılı muhtelif yüzölçümlü taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle sırasıyla ..., ... ve ... adlarına tespit ve tescil edilmiştir. Davacı Hazine, adına kayıtlı bulunan 592 ada 2 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün eksik yazıldığı iddiası ile tapu kaydına dayanarak tapu iptali ve adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacı Hazineye ait 592 ada 2 parsel sayılı taşınmaza ilişkin Hazinenin dayandığı tapu kaydının haritasının veya plan örneğinin bulunmadığı, söz konusu taşınmazın batısından dere geçtiği, dere yatağının zamanla genişlemiş olabileceği, bu durumun tapu miktarında değişikliğe sebebiyet verebileceği ve eski ölçüm yöntemleri ile şu anki elektronik ölçümler arasında da hataların olabileceği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, davacı Hazinenin dayandığı tapu kaydı Uludere Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1970/38-1970/25 Esas, Karar sayılı kamulaştırma kararı sonucu oluştuğuna göre haritasının da bulunması gerekir. Ne var ki, Kamulaştırma dosyası ve davacı Hazinenin dayandığı tapu kaydının oluşumuna esas tüm belgeler getirtilerek incelemeden ve varsa tapu kaydına ait harita ile kamulaştırma haritası uygulanmaksızın karar verilmiş olması nedeniyle, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır .

Hal böyle olunca; doğru sonucu varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacının dayandığı tapu kaydının oluşumuna esas Uludere Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 1970/38-1970/25 Esas, Karar sayılı kamulaştırma dosyası ve tapu kaydının oluşumuna esas tüm belgeler ilgili mahkeme, tapu müdürlüğü, Hazine ve ilgili kurumdan araştırılarak, dosya arasına getirtilmeli ve sonrasında, yaşlı ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve teknik bilirkişinin katılımıyla mahallinde yeniden keşif yapılmalı; yapılacak bu keşifte, kamulaştırma haritaları ile davacı Hazinenin dayandığı tapu kaydının haritası 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20. maddesi hükmü uyarınca, yerel bilirkişi yardımı ve uzman teknik bilirkişi eliyle yöntemince yerine uygulanmalı, uygulama yapılırken haritası bulunan kayıtlarının kapsamlarının öncelikle haritasına göre belirleneceği gözetilmeli, haritası bulunmayan kayıtlardaki sınırların tespiti bakımından mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına başvurulmalı, kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilerce zeminde göstertilmeli, kayıtlarda yazılı olup yerel bilirkişilerce zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanmasına ve taşınmazların tasarrufuna ilişkin beyanları, komşu parsel tutanakları ve dayanakları kayıtlarla denetlenmeli; teknik bilirkişiden, kroki üzerinde işaretlenmek suretiyle tapu kaydının sınır denetiminin yapıldığı ve kayıtların kapsamlarının kesin olarak gösterildiği, keşfi izlemeye imkan veren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor ve kroki alınmalı ve bu şekilde çekişmeli taşınmaların tümünün ya da bir kısmının tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamasız olarak tespit edilmeli ve bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

05.10.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6426, Karar No: 2014/11797, Tarih: 27.10.2014

**14. Hukuk Dairesi         2014/6426 E.  ,  2014/11797 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı mahal mahkemesinden verilen hüküm davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

1-Dava konusu İstanbul İli, Bağcılar İlçesi Kirazlı Köyü 2765 ada 27 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında bulunan 09.11.2007 tarihli 23335 Y. no'lu ...Genel Müdürlüğü lehine istimlak şerhi nedeniyle herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılıp yapılmadığı idareden sorularak alınacak yazı cevabının,

2-Ayrıca, dava konusu 2765 ada 27 parsel sayılı taşınmazın keşif krokisi yazı ekinde Belediye Başkanlığına gönderilerek söz konusu taşınmazın ilköğretim tesisi veya kamu alanında kalıp kalmadığı sorularak alınacak cevapların Dairemize gönderilmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 27.10.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3939, Karar No: 2022/9028, Tarih: 14.12.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/3939 E.  ,  2022/9028 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 19.07.2018 tarih ve 2011/773 E- 2018/563 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce verilen 19.11.2020 tarih ve 2019/103 E- 2020/1202 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, 6100 sayılı Kanun'un 369. maddesi gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddiyle dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkilinin 20.000 DM (10.224,95 Euro) karşılığı 25.531,70 TL değerinde hisse senedi aldığını, parasını defalarca istemesine rağmen geri ödenmediğini, şirkete ortak olmadığını ileri sürerek 25.531,70 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davacının halen müvekkili şirkette ortak olduğunu, müvekkilinin kimseye parasını geri alabileceği veya çok kar edeceği taahhüdünde bulunmadığını, müvekkili ... ile davacı arasında hiçbir irtibat bulunmadığını, hak düşürücü süre ve zamanaşımı sürelerinin geçtiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davalı tarafça zamanaşımı def’inin ileri sürülmesi TMK'nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı olduğu, taraflar arasında geçerli bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığı, haksız fiil nedeniyle oluşan davacı zararından davalıların sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, taraflar arasında ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespitine, davanın kabulüne, 20.000,00 DM karşılığı (10224,95 Euro) 25.531,70 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemesince; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile, neticeten mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla, off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup, zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde  edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın  kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk  Kurumu: Türk Hukuk Lügatı, C. I, Ankara 2021, s. 1244). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren, ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu, hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı, alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını  kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil; var olan  bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibari ile de zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat  dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına)  dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu,  zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkının zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etmek  zorunda olmadığını ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse; hakim bu durumu re’sen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına  aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması söz konusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu haklarının zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması; uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması; ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa  bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken  korunmasının gerekmesi; hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak  istememesi; hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın  sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem,  Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.).