muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1165, Karar No: 2017/8, Tarih: 17.01.2017

1- Hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri veya zorla getirme kararı bulunan kişi ile hakkında gıyabi tutuklama kararı verilen kaçak yakalandığında üstünde arama yapılması (Adli ve Önleme Aramalan Yönetmeliği, m.8/a, 30/1)

2- Kolluk memurlarının TCK'nın 24. maddesinin kendisine verdiği yetkiyi kullanarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yakalama işlemi yapması halinde arama yapması, buradaki arama yakalanan kişinin kendisine, başkalarına veya yakalama işlemi yapan kolluk görevlilerine zarar vermesini önlemek amacıyla yapılan kaba üst aramasıdır. (Yönetmelik, m.8/b)

3- Gözaltına alınan kişinin nezarethaneye konmadan önce yapılan üst araması (Yönetmelik, m.8/c)

4- Hukuka uygun biçimde yakalamadan sonra kaçma olayı olursa, bundan sonra yapılacak yakalamada arama yapılabilir ( Yönetmelik, m.8/d)

5- Yönetmeliğin 8/f bendinde ise TCK'nın 24. maddesindeki kanunun hükmü ve amirin emrini yerine getirme, 25. maddesindeki meşru savunma ve zorunluluk hali ve 26. maddesindeki hakkın kullanılması ve ... diğer kanunların öngördüğü hukuka uygunluk sebepleri ve suçüstü halinde yapılan aramalarda toplum için veya kişiler bakımından hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak amacıyla veya kapalı yerlerden gelen yardım çağrıları üzerine konut işyeri ve yerleşim yeri ile eklentilerine girmek için yapılabilir.

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği'nin 'Yakalama işlemi' başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrasında ‘Yakalama sırasında suçun iz emare ve delillerinin yok edilmesini veya bozulmasını önleyecek tedbirler alınır’ şeklinde düzenleme yapılmıştır.

g) Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 27. maddesinde yer alan durdurma yetkisine ilişkin durum:

'Durdurma, durdurma sonrası kontrol ve arama işlemleri' başlıklı 27. maddesinde de;

'a) Durdurulan kişi üzerinde giysilerinden herhangi birisi çıkarılmaksızın yoklama biçiminde bir kontrol yapılır. Bu işlem sonucunda kişide silah bulunduğu sonucunu çıkarmaya yeterli şüphe meydana gelirse memur kendiliğinden silah ve diğer suç eşyası araması yapabilir,

b) Yoklama suretiyle kontrol kişinin cinsiyetinde bulunan görevli tarafından yapılır,

c) Yapılan kontrolün konusu ve sebepleri ilgiliye açıklanır.

e) Yoklama suretiyle kontrol kişiye en az sıkıntı verici şekilde yapılır.

f) Yapılan kontrolün neticesinde suça konu iz, eser, emare ve delil elde edilirse kişi yakalanır.

g) Uyuşturucu gibi belirli bir şeyin kişinin herhangi bir yerinde gizlendiği düşünülüyorsa daha geniş çaplı kontrol yapılabilir.

h) Yoklama suretiyle kontrol kişinin veya aracın ilk durdurulduğu yerde veya o yerin yakınında mümkün olduğu kadar başkalarının görmeyeceği tarzda yapılır. Başka yere götürülerek kontrol yapılmaz.

i) Makul sebebi oluştuğu takdirde daha geniş kapsamlı kontrol yapılması için, kolluk aracından veya yakındaki kapalı bir yerden yaralanılabilir

j) Kontrolden sonra talep üzerine olay yerinde derhal bir tutanak düzenlenir. Bu maddede yazılı işlemler gece de yapılabilir’ şeklinde düzenleme yapılmıştır.

i) Makul sebebi oluştuğu takdirde daha geniş kapsamlı kontrol yapılması için, kolluk aracından veya yakındaki kapalı bir yerden yaralanılabilir

j) Kontrolden sonra talep üzerine olay yerinde derhal bir tutanak düzenlenir. Bu maddede yazılı işlemler gece de yapılabilir’ şeklinde düzenleme yapılmıştır.

h) Yasal düzenlemelere ilişkin bu açıklamalardan sonra olayın hukuki boyutunun değerlendirilmesinde;

Kriminalistik verilere göre bir fiilin soruşturulabilir bir nitelik arzetmesi halinde basit şüpheden bahsedilir. Yine Ceza Muhakemesinde bir koruma tedbirine başvurabilmek için o koruma tedbiri bakımından kanunun aradığı derecede bir şüphenin de bulunması gerekir.

Somut olayımızda 15.01.2015 günü saat 21.30 sıralarında Esenler Asayiş Büro Amirliğine bağlı ekiplerce ring görevinin ifası sırada, .... Mahallesi 1115. Sokak üzerinde bulunan Çınar Market isimli işyerine, yakalama sonrası açık kimliği öğrenilen ... isimli şahsın şüpheli hareketler sergileyerek girmesi üzerine, bir süre göz temasıyla markette ne yaptığı dışardan izlenerek, yanına gidildiğinde şahsın arkasında bir şeyler sakladığı görülmüş, şahıs yakalanmış ve kaba üst araması yapılabilmesi için dışarı çıkarılıp yapılan kaba üst aramasında, pantolonunun sağ arka cebinde 13 fişek halinde net toplam (1) gram gelen uyuşturucu madde, pantolonunun ön cebinde 65 TL para ile cep telefonu ele geçirilmiş, sanık Esenler Asayiş Büro Amirliğine götürülmüştür. Asayiş Büro da sanığa ait telefonun çalması üzerine arayanın, Metin'den uyuşturucu almak istiyebileceği düşünülerek kolluk görevlisi arayan şahısla görüşmüş, görevli memur uyuşturucu madde istendiğini anlayınca, hallederiz diye cevap vermiş, bu aşamadan sonra nöbetçi Cumhuriyet savcısına saat 22.38 de telefonla haber verilmiştir. Görüldüğü gibi suç şüphesi oluşan failin izlendiği ve makul suç şüphesinin oluştuğu halde, Cumhuriyet savcının haberdar edilmediği, sanığın kaçmaya çalışmadığı, yakalandığında muhafa altına alınmasına rağmen yine yetkili soruşturma makamlarının haberdar edilmediği, delil elde etme amaçlı arama yapıldığı açıktır. Dosya içerisinde ani gelişen olayların soruşturulmasına ilişkin PVSK'nın 9. maddesi uyarınca yetkili makamlarca verilmiş bir önleme araması kararı olmadığı görülmüştür.

I) Bu oluşa göre tespit edilen hukuka aykırılıklar:

1- 2559 sayılı Yasa'nın ek madde 6/2’deki düzenlemeye göre, 'Polis, bir suça ilişkin olarak kendisine yapılan sözlü ihbar ve şikâyetleri ve görevi sırasında öğrendiği suça ilişkin bilgileri yazılı hale getirir'. Bilgiyi tutanakla tespit ettikten sonra ek madde 6/3 gereğince gerekli tedbirleri alır sonra, adli soruşturmayı başlatmak üzere Cumhuriyet savcısına durumu bildirir, gerekli talimatları alıp, arama işlemi yapılması için olayın özelliğine göre PSVK’nın 9. maddesi gereğince verilmiş önleme aranması kararı ya da CMK’nın 119/1. maddesi gereğince arama kararı veya yazılı emri alması gerekirdi. Oysa bunların hiç biri yapılmamıştır.

Soruşturmadan Cumhuriyet savcısının herşey bittikten sonra haberdar edilmesi, kabul edilebilir yasal durum değildir. Soruşturmayı başlatma yetkisi Cumhuriyet savcısına tanınmış bir yetkidir. Aramada ise, Anayasanın 20. maddesi ve CMK’nın 119/1. maddesinde arama kararı alınmasının kural olarak yargıca verilmesi, yargıcın bağımsızlık ve tarafsızlığındandır. Ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı ve Cumhuriyet savcısına ulaşılamıyorsa kolluk amirine de bu konuda yazılı emir verme yetkisi kabul edilmiştir.

2- Suçun işlenmesinin önlenmesi amaçlı arama açısından incelediğimizde dosya içinde 2559 sayılı PVSK 'nın 9. maddesi gereğince olay yeri ve tarihini kapsayacak şekilde verilmiş bir ÖNLEME ARAMASI kararı yoktur. Varsa bile varlığı araştırılmamıştır. ADLİ ARAMA KARARI ya da YAZILI ARAMA EMRİ alınması konu bile edilmemiştir.

3- Yetkili organlar tarafından yasaya uygun olarak verilen özgürlük kısıtlamasında delil elde etme amaçlı arama yapılamaz, kaba üst araması ise yakalanan kişinin kolluk görevlilerine zarar vermemesi için (Yönetmelik, m.8/b) kabul edilmiştir. Bunun haricinde olay nedeniyle şüpheli yasaya uygun biçimde 'gözaltına' alındıktan sonra, 'nezarethaneye konmadan önce üst araması' yapılabilir (Yönetmelik, m.8/c). Olayda Yönetmeliğin 8/b ve 8/c maddelerinde belirtilen durumların hiç biri yoktur.

Yakalanan kişinin üzerinde silah gibi tehlikeli maddelerin bulunma olasılığı nedeniyle el ile yoklama / kaba üst araması yapılabilir;

Öğretide kaba üst aramasına ilişkin düzenleme açıkça anayasa ve yasaya aykırı olduğundan, özgürlüğü genişletici yorum yapılması gerekir. [Adli arama konusunda idarenin yönetmelik çıkarma yetkisinin olmadığına işaret eden Danıştay 10. Dairesi 13.3.2007, 6392/948 sayılı kararı ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 14.9.2012 gün ve 2007/2257, 2012/1117 sayılı kararı yerinde olduğu gibi, anılan Yönetmeliğin 8/b maddesindeki düzenlemede 'kaba üst araması' şeklinde bir ibareye yer verilmiş, bu arama ile 'üst araması' iç içe geçtiğinden, yasada yer almayan 'kaba üst araması' kavramının yönetmelikle düzenlenmesi (Özbek-Bacaksız, 2006, s. 191) temel hakların kullanım alanını daraltıcıdır] şeklinde görüşler mevcuttur.

Prof. Dr. Ferudun Yenisey'in tespitine göre, 'ani gelişen olaylarda, sokaktaki kolluk memurunun amirine başvuramayacağı hallerde, arama yetkisi verilmiş değildir. Hukukun genel hükümleri uyarınca, can kurtarmak için yapıldığı hallerde sorumluluk doğmayacaktır. Bunun dışındaki hallerde sorun vardır' (Yenisey, 2006, s. 15.)

Kanunun herkese yakalama yetkisi verdiğinden hareketle, yakalamalarda yetkili organların karar veya yazılı emrine gerek olmaksızın arama işleminin kabul edilmesi, demokratik hukuk devletinin dikkate alınmaması sonucunu doğurabilir.

Kanunun herkese yakalama yetkisi verdiğinden hareketle, yakalamalarda yetkili organların karar veya yazılı emrine gerek olmaksızın arama işleminin kabul edilmesi, demokratik hukuk devletinin dikkate alınmaması sonucunu doğurabilir.

Aynı şekilde güvenlik görevlilerinin yetkili organlardan arama kararı veya yazılı emrini alması gerekirken, bu gerekliliğe uymaksızın delil elde etmesinin kabul edilmesi, Anayasa ve yasada yer alan güvence hükümlerin ihlalinin kabulü sonucunu doğurur.

4- Görevlilerce edinilen bilgiler üzerine arama yoluyla delil elde edilmeye çalışılması, 2559 sayılı PVSK'nın ek 6. maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan, 'Edinilen bilgi veya alınan ihbar veya şikâyet üzerine veya kendiliğinden bir suçla karşılaşan polis, olay yerinde kişilerin ve toplumun sağlığına, vücut bütünlüğüne veya malvarlığına zarar gelmemesi ve suçun delillerinin kaybolmaması ya da bozulmaması için derhal gerekli tedbirleri alır' düzenlemesi kapsamında olmadığı gibi; suçüstü halinden de söz edilemez. Zira görevliler suç şüphesi üzerine o bölgeye gitmiş, şüpheli şahısları tespit etmiş onları izlemiş, suçun gerçekleşmesini beklemiş sonra delil elde etmek için arama yapmıştır.

5- Aynı Yönetmeliğin 'Durdurma, durdurma sonrası kontrol ve arama işlemleri’ başlıklı 27. maddesinin (a) bendinde

'Durdurulan kişi üzerinde giysilerinden herhangi birisi çıkarılmaksızın yoklama biçiminde bir kontrol yapılır. Bu işlem sonucunda kişide silah bulunduğu sonucunu çıkarmaya yeterli şüphe meydana gelirse memur kendiliğinden silah ve diğer suç eşyası araması yapabilir.' denilmiştir.

Olayımızdaki arama bu amaçla yapılmamıştır, delil elde etmeye yöneliktir.

Yönetmelik hükümleri aslında uygulanması gereken kanunların nasıl uygulanabileceğini gösteren açıklamaları içeren, kanunun iz düşümü niteliğinde olan normlardır.Yorum yapılırken Anayasa ve kanun hükümleri aksine ve yasalar da düzenlenen hukuki güvenceleri değiştiren, kısıtlayan yorum yapılamaz. Zaten polisin durdurma yetkisinin arama yapma yetkisini de içerdiği yönetmelik hükümlerinde yer almamaktadır. Buradaki tedbir alma kavramı, CMK'da belirtilen koruma tedbirlerini yetkili merciin iznini almadan uygulama yetkisini polise vermez.

6- Yüksek Ceza Genel Kurulu’nda yapılan oturumda Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin bazı maddelerinin iptali için açılan dava da Danıştay'ın iptal kararı vermediği ve bu yönetmelik hükümlerinin yasaya aykırı olmadığı beyan edilmiş olması nedeniyle ;

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 18.10 2016 tarih, 2016/10-57 esas ve 2016 /374 karar sayılı kararında yer alan çoğunluk görüşüne katılmayan Yargıtay 4. Ceza Dairesi Başkanı Sayın Doç Dr. İbrahim Şahbaz Beyefendinin aşağıdaki şekilde yazarak açıkladığı gibi:

'Konuyla ilgili 'Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’ (R.G..01.06.2005, Sayı:25832) hükümlerine dayanılarak arama yapıldığı düşünülebilir. Bu Yönetmeliğin kimi maddelerinin iptali için açılan davada aşağıdaki kararlar verilmiştir:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 18.10 2016 tarih, 2016/10-57 esas ve 2016 /374 karar sayılı kararında yer alan çoğunluk görüşüne katılmayan Yargıtay 4. Ceza Dairesi Başkanı Sayın Doç Dr. İbrahim Şahbaz Beyefendinin aşağıdaki şekilde yazarak açıkladığı gibi:

'Konuyla ilgili 'Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’ (R.G..01.06.2005, Sayı:25832) hükümlerine dayanılarak arama yapıldığı düşünülebilir. Bu Yönetmeliğin kimi maddelerinin iptali için açılan davada aşağıdaki kararlar verilmiştir:

aa-Danıştay 10 ncu Dairesine, '1.6.2005 tarih ve 25832 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 8 nci maddesinin (a) ve (c) bentleri ile yine aynı maddenin (f) bendindeki 'ilgilinin rızası ile' ibaresinin; 27 nci maddesinin ve 30 ncu maddesinin birinci fıkrasının iptali' istemiyle dava açılmıştır.

Danıştay kararında iptal istemiyle ilgili olarak bir genel değerlendirme yaptıktan sonra, iptal isteminin bir kısmıyla ilgili olarak iptal kararı vermiş, bir kısım talebin yerinde olmadığını karara bağlamıştır.

Yönetmelikle ilgili Danıştay 10 ncu Dairesi kararı (Danıştay 10.Daire Kararı, 2005/6392, 2007/948, 13.3.2007.): 'dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 'a' bendindeki '...yakalanması amacıyla konutunda, işyerinde, yerleşim yerinde, bunların eklentilerinde ve aracında yapılacak aramada...' ibaresinin; 30. maddesinin 1. fıkrasının ve 8. maddenin [f bendindeki ’...ilgilinin rızası...' ibaresinin, esasta oybirliği gerekçede oyçokluğu ile iptaline'.

İptal istemi reddedilen Yönetmeliğin 30/1 nci maddesi ise : 'Haklarında gıyabi tutuklama veya tutuklama kararı ile yakalama emri veya zorla getirme kararı bulunan kişilerin yakalanması için yapılacak aramalarda, ayrıca arama kararı verilmesi gerekli değildir. Bu gibi hallerde sadece yakalanacak kişiyle ilişkili işlemler yapılabilir. O yerde bulunan diğer kişiler hakkında, ayrıca karar verilmemişse, arama yapılamaz'.

Görüldüğü gibi iptal istemi reddedilen Yönetmeliğin 30/1 nci maddesinde, zaten yasaya uygun olarak özgürlüğü kısıtlanmış bir kişi var ve bunun üzerinin aranması için ayrıca arama kararı alınmasına gerek olmadığından Danıştay bu konuya ilişkin iptal istemini yerinde olarak reddetmiştir.

Yönetmeliğin 8/a maddesinde yer alan 'üstünde' kavramında anayasa ve yasaya aykırılık olmadığına karar verilmiş ise de; bu düzenleme dikkatlice incelendiğinde, 'Hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri veya zorla getirme karan bulunan kişi ile hakkında gıyabi tutuklama kararı verilen kaçak yakalandığında üstünde' arama yapılabileceği kabul edilmiştir.

Dolayısıyla burada da 30/1 nci maddede olduğu gibi hukuka uygun olarak özgürlüğü kısıtlanmış bir kimsenin üstünde arama yapılmasının yasaya aykırı yönü olmadığına işaret edilmiştir.

Dolayısıyla burada da 30/1 nci maddede olduğu gibi hukuka uygun olarak özgürlüğü kısıtlanmış bir kimsenin üstünde arama yapılmasının yasaya aykırı yönü olmadığına işaret edilmiştir.

Yine iptal istemi reddedilen 8 nci maddenin (c) bendindeki düzenleme şöyle: ’Gözaltına alınan kişinin, nezarethaneye konmadan önce yapılan üst aramasında'. Görüldüğü gibi bu düzenlemede şüpheli zaten yasaya uygun olarak gözaltına alınmış olduğundan, nezarethanede üst araması yapılması hukuka aykırı görülmemiştir.

Danıştay 10. Dairesinin bu kararında yasaya uygun olarak özgürlüğü kısıtlanmış kişiyle ilgili arama kararı alınmasına gerek görülmemiştir.

Bu kararın özetle yasaya uygun olarak ve yasayla yetkili kılınmış organlar tarafından verilen özgürlük kısıtlaması, örneğin yakalama kararı verilmesi halinde şüphelinin yakalanması halinde ayrıca arama kararı verilmesine gerek görülmemektedir. Dolayısıyla yetkili organlarca ve usulüne uygun olarak verilmiş bir özgürlük kısıtlaması kararı yoksa, yakalama halinde delil elde etme amaçlı arama yapılamayacaktır. Bir başka deyişle, her yakalamada mutlaka arama yapılması gerekmez, ancak bu halde sadece kaba üst araması ile delil elde etme değil, diğer koruma amaçlı üst kontrolü yapılabilir.

Somut olayımızda, suç işlendiği konusunda ihbar olduğundan bahisle yapılan bir yakalama ve üst araması söz konusudur. Ortada suçüstü koşulları da olmadığına göre, 5271 sayılı Yasa'nın 119/1 nci maddesinde belirtilen yetkili organlar tarafından alınmış bir karar veya yazılı emir olmaksızın arama işlemi yapılmaması gerekirdi.

bb-Diğer yandan Danıştay 10. Dairesinin bu kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda hukuka uygun bulunarak onanmıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı, 2007/2257, 2012/1117, 14.9.2012)

Bu kararda şu hususlara işaret edilmiştir: 'Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle Yönetmeliğin adli aramaya ilişkin dava konusu maddelerinin yasal dayanağının değerlendirilerek, adli aramalar konusunda davalı idarelerin düzenleme yapma yetkisinin bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekmektedir. 'Adli arama' ceza yargılaması usulü içinde yer aldığından, idari alanın dışında kalan bir faaliyet niteliğindedir. Temyiz incelemesine konu olan Yönetmeliğin 8/a, 8/f ve 30/1 maddeleri de 'adli aramalara' ilişkin olduğundan, bu maddeler yönünden Yönetmeliğin yasal dayanağının, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu olduğu tartışmasızdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda, yasa koyucunun 'idari alan' olarak gördüğü ve yönetmelikle düzenlenmesini öngördüğü hususlar açıkça belirtilmiş olup, bu maddeler arasında 'arama' konusuna yer verilmemiştir'.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı konuya ışık tutucu olduğundan, iptali istenen hükümler dışında kalan ve genel bir değerlendirmeyi içeren görüşünün geniş biçimde buraya aktarılmasında yarar görülmüştür:

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı konuya ışık tutucu olduğundan, iptali istenen hükümler dışında kalan ve genel bir değerlendirmeyi içeren görüşünün geniş biçimde buraya aktarılmasında yarar görülmüştür:

'Anayasa'nın 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Ulusu adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı belirtilmiş; 138. maddesinde hakimlerin görevlerinde bağımsız oldukları ifade edilmiş ve bu bağımsızlığı sağlayan araçlara yer verilerek, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat verilmesi, genelge gönderilmesi, tavsiye ve telkinde bulunulması, görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisi’nde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaklanmıştır.'

Yargı bağımsızlığının gerekliliği ve varlığı, güçler ayrılığı ilkesinin yanı sıra Anayasa'nın değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez nitelikteki 2. maddesinde yer alan Türkiye Cumhuriyeti'nin niteliklerine dayanmaktadır. Başka bir ifadeyle yargı bağımsızlığı, daha doğrusu yargının bağımsızlığı, Türkiye Cumhuriyeti'nin toplumun huzuru, ulusal dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk ulusçuluğuna bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olmasının doğal ve zorunlu sonucu; kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunun, kişi temel hak ve özgürlüklerinin en önemli güvencesini oluşturan hukuk güvenliğini sağlamanın tek aracıdır.

Bu önemi ve vazgeçilemezliği nedeniyle, Anayasa'daki, güçler ayrılığı devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip, belli devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir işbölümü ve işbirliği olarak nitelendirmiş; bu bağlamda yasama ve özellikle yürütme erki ile yargı arasında, yargının işlevsel etkinliğini artırmak, faaliyetlerini hızlandırmak ve kolaylaştırmak için kimi organik bağlar kurmakla birlikte, fonksiyonel bir etkide bulunulmasına, yani yargı yetkisinin kullanılmasına ve yürütülmesine karışmaya kesinlikle izin vermemiştir. Bu haliyle, yargı erkini oluşturan, yargı yetkisini kullanan hakimlik ve savcılık mesleğinin yürütülmesinin, başka bir ifadeyle yargı yetkisinin kullanılmasının, yani mahkemelerce yapılan faaliyetlerin neler olduğunun belirlenmesinin yürütme erkine bırakılmaması, hatta yürütmenin etki ve gözetiminin dahi bulunmaması hukukun genel ilkelerinin ve üstün kamu yararının mutlak gereğidir.

Bu çerçevede, 'Muhakeme' kavramı, sadece yargılama usulünü değil, yargı yerinin uyuşmazlığın çözümü için yürüttüğü faaliyetten kaynaklanan hukuki ilişkilerin, süjelerinin işlemlerini de içermektedir. 'Ceza Muhakemesi'nin temel amacı, yargılanan kişinin hukuksal güvenliğinin gereği olarak yargılamanın nasıl yapılacağının gösterilmesinden başka, adil yargılama ilkesinin gereklerinin gözetilerek 'maddi gerçeğin' ortaya çıkartılmasıdır. Bu bağlamda yargıcın yargılama faaliyetini yürütmesine ait şekil/yöntem kurallarının yanı sıra, ceza yargılamasının diğer süjelerinin eylemleri, işlemleri, hakları ve yükümlülükleri ile maddi gerçeğin araştırılması ve bulunması için öngörülen araçlar ile bu araçları kullanacaklar da ceza muhakemesine ilişkin düzenlemelerin kapsamındadır. Nitekim, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Yasası'nın 1. maddesinde de, bu Yasa'nın, ceza muhakemesinin nasıl yapılacağı hususundaki kurallar ile bu sürece katılan kişilerin hak, yetki ve yükümlülüklerini de düzenlediği belirtilmiştir. Dolayısıyla ceza muhakemesini düzenleyen kurallar yalnızca usul kurallarına değil, aynı zamanda maddi içeriğe de sahiptir,

'İdare Hukuku'nda 'yetki', idareye Anayasa ve yasalarla tanınmış olan karar alma gücünü ifade etmektedir. Bu yönüyle idari işlemin en temel unsurunu oluşturan 'yetki' yasayla hangi makama verilmiş ise ancak onun tarafından kullanılabilir. İdare Hukukunda 'yetkisizlik' kural, 'yetkili olma' istisna'dır. Bu istisna ise, yetkinin, yalnızca yasayla gösterilen hallerde ve yine yasayla gösterilen idari merciler tarafından kullanılmasıdır. Bu nedenle 'yetki' yasanın açık izni olmadan devredilemez. Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca, kuruluş ve görevleri yasayla düzenlenmek durumunda olan idarenin kendi düzenleme yetkisi de yasalarla sınırlı olduğundan, yetki kuralları genişletici yoruma tabi tutulamaz.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle dava konusu Yönetmeliğin 'adli aramalara' ilişkin düzenlemelerinin yasal dayanağının değerlendirilmesi, daha sonra da adli aramalar konusunda idarenin düzenleme yapma yetkisinin bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

'Önleme araması', idarenin klasik ve en genel hizmet alanlarından olan genel kolluk hizmetinin kapsamında yer almasına karşın, 'adli arama'; ceza yargılaması usulü içinde yer alan ve bu haliyle, idari alanın dışında kalan bir faaliyet niteliğindedir. Dava konusu Yönetmelikte yer alan ve iptali istenilen maddelerden 8/a, 8/f ve 30/1 maddeleri adli aramalara ilişkin olup, bu maddeler yönünden Yönetmeliğin yasal dayanağını, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu oluşturmaktadır.

Bu durumda, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında Adalet Bakanlığı’nın düzenleme yetkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Yargılama usulü ile ilgili konular yargı yerini ilgilendirdiği için, yargılama usulü yasalarının uygulanmasına ait alt düzeydeki normların konusu ve kapsamının ilgili yasa metninin lafzıyla sınırlı olacağı tabiidir.