muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/7088, Karar No: 2024/9404, Tarih: 30.05.2024

III. İHLAL KARARINDAN ÖNCEKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Derece Mahkemesi Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 29.05.2017 tarihli ve 2016/184 Esas 2017/266 Karar sayılı kararı ile; feshin sendikal nedenle gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda tanık delili dışında herhangi bir araştırma yapılmaksızın işveren tarafından gerçekleştirilen feshin geçerli nedene dayanmadığı gibi fesihte sendikal nedenlerin de bulunmadığı gerekçesiyle feshin geçersizliği ile davacının işe iadesine karar verilmiştir.

B. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

C. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 27.03.2018 tarihli ve 2017/1610 Esas 2018/428 Karar sayılı kararı ile; davacının davalı işverenin diğer işçisi konumunda bulunan üretim müdürüne yumruk atarak sataştığı, İlk Derece Mahkemesince davanın reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğu anlaşıldığından, feshin haklı nedene dayandığı gerekçesiyle sendikal feshe ilişkin hususlar araştırılmaksızın davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

E. Yargıtay Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 04.07.2018 tarihli ve 2018/8261 Esas, 2018/16807 Karar Karar sayılı kararı ile; dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesiyle yapılan inceleme sonucunda, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre Bölge Adliye Mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle kararın onanmasına karar verilmiştir.

IV. ANAYASA MAHKEMESİ KARARI VE İHLAL KARARINDAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bireysel Başvuru

Kesinleşen karara karşı davacı taraf Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Anayasa Mahkemesi Kararı

1. Anayasa Mahkemesinin 02.05.2023 tarihli ve 2018/24097 Başvuru numaralı kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesinin başvurucuların ifade özgürlüğü ile işyerinin disiplini, düzeni ve çalışma barışının sağlanması amacı arasında adil bir denge kurulmasına yönelik ilgili ve yeterli bir gerekçe sunamadığı gerekçesiyle başvurucuların sendika hakkı ışığında ifade özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verilmiştir.

2. Anayasa Mahkemesince ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesi Kararı

2. Anayasa Mahkemesince ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

C. İlk Derece Mahkemesi Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Anayasa Mahkemesinin hak ihlali kararı da göz önünde bulundurularak iş sözleşmesinin haklı yahut geçerli nedenlerle feshedildiğinin ispat yükünün davalı üzerinde olduğu ve bu hususun davalı işveren tarafından usulünce ispatlanamadığı, feshin haklı yahut geçerli nedene dayanmadığı, feshin sendikal özgürlükleri ihlal ettiğinden sendikal nedenlere dayalı olduğu gerekçesiyle feshin geçersizliğinin tespitiyle davacının işe iadesine ve 6356 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin beşinci fıkrası gereğince iş güvencesi tazminatına karar verilmiştir.

D. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

E. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; İlk Derece Mahkemesi kararının yeterli ve yasal gerekçeyi ihtiva etmediği, Anayasa Mahkemesi kararının hatalı ve hukuka aykırı geniş yorumlandığı, feshin geçersiz olduğunun kabul anlamına gelmemekle birlikte sendikal nedene dayalı olduğuna ilişkin hak ihlali kararında ifade bulunmadığı, davacının iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini, davacının fesihten yalnızca bir gün önce sendikaya üye olduğunu, bildiri bırakıldığı tarihte sendika üyesi olmadığını, davacının 25.03.2016 tarihinde ergonomi egzersizi sırasında mikrofonunun alınması ve sonraki süreçte davacı ile arkadaşının eylemleri nedeniyle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, kaldı ki Anayasa Mahkemesi kararının da usul ve kanuna aykırı nitelik taşıdığını, işyeri yetkilisinin yargılandığı sendikal hakların kısıtlanma suçundan beraat ettiğini, kararın kesinleştiğini, işe iade kararının hatalı olduğunu, sendikal tazminatın dava dilekçesinde başvurma ve başlatmama talebiyle bağlı kalınarak verilmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

F. Gerekçe ve Sonuç

F. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ulusal ve uluslararası hukuk ilkeleri uyarınca işçilerin barışçıl toplu eylemlerde bulunma hakları bulunduğu, Yargıtay içtihatlarında da belirtildiği üzere bir günü aşmayan iş bırakma eyleminin demokratik tepki ve barışçıl nitelikteki toplu ... olarak nitelendirilmesi gerektiğini, iş sözleşmesi feshedilen davacı ve arkadaşının işyerindeki sendikalaşma sürecinin öncülerinden olduğu ve sendikaya 24.03.2016 tarihinde üye oldukları, kaldı ki feshin sendikal nedenlere dayandığının kabulü için sendikaya üye olmanın mutlak şart olmadığı, olayın meydana geliş şekli, dosya içerisine getirilen deliller, Anayasa Mahkemesinin hak ihlali kararı, sendikal hareketler nazara alındığında davacının sendika hakkı ışığında ifade özgürlüklerinin kısıtlandığı gerekçesiyle feshin sendikal nedene dayalı olduğuna ilişkin kabulün dosya içeriğine uygun düştüğü, İlk Derece Mahkemesince sendikal tazminat talebi yönünden kanuna uygun işe başlama yahut başlatmama şartına tâbi olmaksızın sendikal tazminatın belirlenmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Anayasa Mahkemesince sendika hakkı ışığında ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilen işçi bakımından feshin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı, 6356 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tazminata hükmedilip edilmeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) "Feshin geçerli sebebe dayandırılması" kenar başlıklı 18 inci maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

"Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. ...

..."

2. 4857 sayılı Kanun'un fesih tarihinde yürürlükte olan 20 nci maddesi hükmüne göre de "İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle dava açabilir. ..."

3. 6356 sayılı Kanun'un 25 inci maddesi, 4857 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin ( II) numaralı bendinin (d) alt bendi.

4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

3. 6356 sayılı Kanun'un 25 inci maddesi, 4857 sayılı Kanun'un 25 inci maddesinin ( II) numaralı bendinin (d) alt bendi.

4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Anayasa’nın 148 inci maddesinin dördüncü fıkrasında ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 49 uncu maddesinin altıncı fıkrasında belirtildiği üzere, kanun yolu denetiminde gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz. Bu nedenle bir yargılamada usul meseleleri hakkında karar verilmesi, maddi vakıaların ortaya konması ve değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve somut uyuşmazlığa uygulanması görevli ve yetkili mahkemelerin işidir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bireysel başvuru yolunun içtihat çatışmalarını ortadan kaldırma aracı olarak veya farklı ulusal mahkemelerin kararlarındaki uyuşmazlıkları düzeltmek amacıyla bir kanun yolu olarak kullanılamayacağını ifade etmektedir (Nejdet Şahin ve Perihan Şahin-Türkiye, Başvuru No: 13279/05, Karar Tarihi: 20.10.2011). Anayasa Mahkemesi de Ahmet Sağlam, Başvuru No: 2013/3351, 18.9.2013 tarihli kararında; ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlık konusunda varılan sonucun adil olup olmamasının bireysel başvurunun konusu olamayacağını; ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçların bu kapsamda olmadığını açıklamıştır.

3. Somut uyuşmazlıkta Bölge Adliye Mahkemesinin 27.03.2018 tarihli kararında; dosyada mevcut delillerin değerlendirilmesinde, işveren tarafından davacının feshe konu eylemleri kapsamında 25.03.2016 tarihinde tutanak tutulduğu, tutanak içeriğinde davacının Üretim grup Müdürü Z.Ö'nün sırtına yumruk atarak darp ettiğinin belirlendiği ve tutanağın şahitler tarafından imzalandığı, davacının davalı işverenin diğer işçisi konumunda bulunan üretim müdürüne yumruk atarak sataştığı hususunun yargılama sırasında dinlenen davalı tanıkları tarafından doğrulandığı, ayrıca Karşıyaka 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/461 Esas, 2017/65 Karar sayılı dosyasında dinlenen tanıklarca da fiilin bu şekilde gerçekleştiğinin ifade edildiği gerekçesiyle davacının eylemi sabit görülerek feshin haklı nedene dayandığı sonucuna varılmıştır.

Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesinin söz konusu kararını ve kararın gerekçesini isabetli bularak hükmün onanmasına karar vermiştir. Buna rağmen Anayasa Mahkemesi kararında; "...İncelemeye, bildirideki ifadeler nedeniyle birinci başvurucunun diğer işçilere sataşmak suretiyle sözleşmesinin haklı olarak feshine sebebiyet verip vermediğinin istinaf mahkemesince ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya konulup konulamadığı yönünden devam edilmesi uygun olacaktır (pr 66).", "... yargılama süreçlerinde başvurucuların tanığı olarak dinlenen ve biri daha önce aynı işyerinde çalışmış, biri hâlen çalışmakta olan iki kadın işçinin başvurucuların cinsel tacize ilişkin iddialarını doğruladığı, istinaf mahkemesinin ise bu hususu dikkate almadığı görülmüştür.(pr.71)", "Ayrıca başvurucuların işe iade yargılamaları süreçlerinde dinlenen Şirket tanıklarının dahi ikinci başvurucunun "Kadına şiddet var!" diyerek bağırdıktan sonra Üretim Müdürü'ne vurduğunu söyledikleri, bir kısmının ise Üretim Müdürü'nün birinci başvurucunun kolundan tuttuğunu belirttikleri görülmüştür. İstinaf mahkemesi ise tanıkların bu şekildeki anlatımlarının olayın sübutuna ve başvurucunun sorumluluğuna etkisi konusunda değerlendirme yapmamıştır.(pr.75)" şeklindeki değerlendirmelerle delillerin yoğun biçimde tartışıldığı, böylece bireysel başvuru kurumunun kanun yolu gibi kullanıldığı anlaşılmaktadır. Başvurucunun, işverenin bir diğer işçisine yumruk atma eylemi Mahkemelerce sabit görüldüğü hâlde Anayasa Mahkemesi adeta delilleri yeniden değerlendirmek suretiyle başvurucunun sendika hakkı bağlamında ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Oysa başvurucunun yumruk atmak suretiyle sataşma eylemi sabit olup Mahkemelerin ve Yargıtayın değerlendirmesinde açıkça bir keyfilik ya da bariz bir takdir hatası da bulunmamaktadır.

Bu açıklamalara göre somut olayda derece mahkemelerinin ve Dairemizin yeterli gerekçelerle vardığı sonuç usul ve kanuna uygun olmakla birlikte, Anayasa Mahkemesince verilen ihlal kararının varlığı karşısında, feshin sendikal nedene dayandığının kabulüne dair Mahkeme kararının onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre ve Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı paragraflarında belirtilen ilave gerekçelerle usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ilâmın kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/12058, Karar No: 2019/15084, Tarih: 08.10.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/12058 E.  ,  2019/15084 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Yüzüne karşı verilen hükmü, 1412 sayılı CMUK'nın 310/1-2. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süreden sonra 19/10/2015 tarihinde temyiz eden sanığın temyiz isteminin aynı Kanun'un 317. maddesi gereğince istem gibi REDDİNE, 08/10/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/37909, Karar No: 2015/1398, Tarih: 02.02.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/37909 E.  ,  2015/1398 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2014/161416

MAHKEMESİ : Tokat 2. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 14/11/2013

NUMARASI : 2010/57 (E) ve 2013/457 (K)

SUÇ : Hırsızlık, suçluyu kayırma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Katılan M.. T..'un temyiz isteminin, sanık S.. Ö.. hakkında hırsızlık ve sanık S.B hakkında suçluyu kayırma suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerini de kapsadığı, ancak bu sanıklar yönünden tebliğnamede görüş bildirilmediği anlaşılmakla, sanıklar S.. Ö.. ve S.B hakkında ek tebliğname düzenlenmesi amacıyla dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESİNE, 02.02.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/2178, Karar No: 2021/6283, Tarih: 16.03.2021

**9. Hukuk Dairesi         2021/2178 E.  ,  2021/6283 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının, Erzurum ... Belediyesinde çalışmaktayken 5747 Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılması Hakkında Kanun'un (Ek 2) geçici 2. maddesi hükmü gereği kapatılan Belediyelerde çalışan işçilerin bir kısmının Milli Eğitim Bakanlığına devredilmesiyle beraber Ağustos 2010 tarihinde Erzurum İl Milli Eğitim Müdürlüğüne devredildiğini, devir öncesinde davacının üyesi olduğu Hizmet - İş Sendikası ile ... Belediyesi arasında 01/01/2004 - 31/12/2005 tarihleri arasında yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinin imzalandığını bu sözleşmeye göre belirlenen taban ücretlerinin 22/4/2004 tarihli protokol ile düşürüldüğünü, bu protokolün işçi lehine tahakkuk etmiş ve uygulaması yapılmış hakları olumsuz etkilediğinden geçersiz olduğunu, müvekkilinin protokolden sonraki ücretlerinin protokole göre düşük hesaplanıp ödendiğini davalı Bakanlığa devredilmeden önce üyesi olduğu Hizmet - İş Sendikası arasında yürürlükte olan 01.01.2009 - 31.12.2010 tarihli toplu iş sözleşmesine tabi olduğunu bu sebeple devirden sonra davalı Bakanlıkça davacıya söz konusu toplu iş sözleşmesinde yer alan ekonomik ve sosyal hakların uygulanmaya devam ettiğini, ancak bahse konu toplu iş sözleşmesinin yürürlük süresinin 31.12.2010 tarihinde sona erdiğini, davacının devirle beraber çalıştığı iş kolunun da değiştiğini ve bu sebeple devredildiği Bakanlığın faaliyet alanı olan ve İşkolları Yönetmeliğinin 10 sıra numarasında yer alan "Ticaret, Eğitim, Büro ve Güzel Sanatlar" işkoluna geçtiğini, söz konusu işkolunda kurulu olan Koop - İş Sendikasına üye olduğunu, Koop - İş Sendikasının uzun süren yetki ihtilafından sonra davalı Bakanlıkla sendika arasında 29.03.2013 tarihinde 01.07.2012 - 30.06.2015 yürürlük tarihli 1.dönem İşletme toplu iş sözleşmesinin bağıtlandığını bu nedenle de devirden sonraki ücretinin de eksik ödendiğini ve 1/7/2012 tarihine kadar düşük ücret ile çalıştığını, yetki ihtilafı nedeni ile 16/8/2010-1/7/2012 tarihleri arasında herhangi bir zam da almadığını, davacının tabi olduğu toplu iş sözleşmesinin yürürlüğünün bittiği 31.12.2010 tarihinden itibaren 31.12.2012 tarihine kadar "2009 ve 2011 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçevesi Anlaşma Protokolü"nün ücret zamlarının uygulanması gerektiğini belirterek ücret farkı ile birlikte ilave tediye ve ikramiye farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, dava dilekçesinde bahsedilen topu iş sözleşmelerinin müvekkili ile yapılmadığını, davanın önceki işveren belediyeye yöneltilmesi gerektiğini, davacının yevmiye ve diğer haklarının önceki durumlarına göre belirlenip ödendiğini, taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacının bahse konu protokol hükümlerinden yararlanmasının hukuken mümkün olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, 22/04/2004 tarihinde işveren ile sendikanın ek protokol yaptığı ve davacının yevmiyesine ilişkin maddenin değiştirildiği ve davacının yevmiyesinin düşürüldüğü ancak bu ek protokolün geçerli olabilmesi için işçinin durumu ağırlaştırıldığından onun da rızasının bulunması gerektiğini, davacı işçinin bu yönde bir rızası olduğuna ilişkin kanıt bulunmadığını, davacının devirden sonraki 2010/2012 yılları arasında Toplu İş Sözleşmesi yapılmamakla birlikte o dönemlere ilişkin Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolünün ücret zamlarının davacıya uygulanması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı vekilinin istinaf başvurusunun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı, davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Gerekçe:

Taraflar arasında davacının taban ücreti ve ücret zamlarına göre yevmiyelerinin ve sosyal haklarının davalı işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesine uygun belirlenerek ödenip ödenmediği noktasında uyuşmazlık vardır.

İlk olarak devir öncesi dönem değerlendirildiğinde;

Toplu iş sözleşmesinin taraflarının değişen ekonomik durumlar karşısında, sözleşmede değişiklik yapmak ve sözleşmeyi yeni koşullara uyarlamak amacıyla toplu iş sözleşmesi hükümlerini değiştirmeleri olanaklıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesinin son fıkrasında yazılı olan "taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilirler" kuralından, toplu iş sözleşmeleri yönünden iş ilişkisinin tarafları yerine, toplu iş sözleşmesinin taraflarını anlamak lazım gelir. Gerçekten, toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi olan kişilerin bu yetkileri devam ettiği sürece toplu iş sözleşmesi hükümlerinde değişiklik yapmaları kural olarak mümkündür (Hukuk Genel Kurulu, 15.05.2013 gün ve 2013/22-540 esas, 2013/727 karar.).

Toplu iş sözleşmesi yetkisi olan yanlar, aralarında yapacakları bir ek protokolle gelecekteki haklarda artışı ve hatta bir azalmayı kararlaştırabilirler (Tunçomağ K./Centel T.: İş Hukukunun Esasları, İstanbul 2008, s.369).

Toplu iş sözleşmesi yetkisi olan yanlar, aralarında yapacakları bir ek protokolle gelecekteki haklarda artışı ve hatta bir azalmayı kararlaştırabilirler (Tunçomağ K./Centel T.: İş Hukukunun Esasları, İstanbul 2008, s.369).

Ne var ki, toplu iş sözleşmesinde yapılacak olan değişiklikler kural olarak geçmişe etkili olamayacaktır. Toplu iş sözleşmesinin tarafları arasında yapılan bu değişiklikler yapıldıkları tarihten ileriye dönük olarak sonuçlarını doğurur. Ayrıca, toplu iş sözleşmelerinin özerkliği ilkesi gereğince, her toplu iş sözleşmesi kendi içinde bağımsızdır.

Somut olayda, uyuşmazlık konusu olan 2004-2005 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesi 01/01/2004-31/12/2005 yürürlük süreli olmak üzere 20/03/2004 tarihinde imzalanmış, aynı toplu iş sözleşmesinin bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair 22/04/2004 tarihinde toplu iş sözleşmesi taraflarınca imzalanan protokol hükümleri ile bir kısım haklar ile taban ücretler ve taban ücretlere seyyanen zam hükümlerinde değişiklik yapılmıştır.Bu değişiklikten sonra davacının ücreti protokol hükümlerine göre belirlenmiş ve toplu iş sözleşmesindeki düzenlemeler çerçevesinde belirlenen ücretlerinin ödendiği anlaşılmaktadır.

Davacının protokol tarihi olan 22/04/2004 tarihine kadar Toplu İş Sözleşmesinin 56. maddesine göre belirlenen taban ücretlere göre ücret farkı alacaklarına hak kazanmış ise de; davalı tarafın davaya karşı zamanaşımı def'inde bulunduğu, bu nedenle bu döneminde zamanaşımına uğradığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca davacının uyuşmazlığa konu dönem geçerli toplu iş sözleşmesi ve 22/04/2004 tarihli protokol hükümlerine göre ücretinin tespit edilerek davalı Belediye tarafından ödendiği, bu nedenle devir öncesi dava konusu fark ücret alacaklarının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İkinci olarak devir sonrası dönem için ise;

Mülga 2822 sayılı Kanununun 9. maddesine göre; toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanırlar. Toplu iş sözleşmesinin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanırlar. Toplu iş sözleşmesinin imzası sırasında taraf işçi sendikasına üye bulunmayanlar, sonradan işyerine girip de üye olmayanlar veya imza tarihinde taraf işçi sendikasına üye bulunup da ayrılanlar veya çıkarılanların toplu iş sözleşmesinden yararlanabilmeleri, toplu iş sözleşmesinin tarafı işçi sendikasına dayanışma aidatı ödemelerine bağlıdır. Bu hususta işçi sendikasının muvafakatı aranmaz. Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma talep tarihinden geçerlidir.