muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/13679, Karar No: 2013/19613, Tarih: 10.12.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2013/13679 E.  ,  2013/19613 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz, (değişen vasfıyla kamu malına zarar verme)

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Sanıkların köy cami yanında köy yolu içerisinde bulunan köşk veya kamelya tabir edilen ve köylülerin ortak kullanımına ait tahtadan yapılmış gölgelikli oturma ünitesini sökerek 1500 TL civarında zarara sebebiyet verdikleri iddiasıyla açılan kamu davasında;

Mahkemece yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporuna göre sökülen kamelyanın köy genel yolu içinde kaldığı, Sulh Hukuk Mahkemesince verilen geçit irtifakına ilişkin kararın köşkün bulunduğu yeri kapsamadığının belirtilmesi karşısında sanıkların köye ait tahtadan yapılmış gölgelikli oturma ünitesini sökerek kamu malına zarar verme suçunu işledikleri halde mahkumiyetleri yerine yazılı şekilde beraatlarına karar verilmesi;

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 10.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/5094, Karar No: 2019/15748, Tarih: 08.10.2019

**5. Hukuk Dairesi         2019/5094 E.  ,  2019/15748 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı ve davalılardan ... Genel Müdürlüğü vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak hüküm kurulmuş, karar davacı ve davalılardan ... Genel Müdürlüğü vekillerince temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuşsa da bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki;

Mahkemece davalılar ... Genel Müdürlüğü, ... ve ... yönünden davanın husumetten reddine, davalı ... yönünden ise şartları oluşmadığından bahisle ecrimisil talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

Dava dilekcesinde 3.000,00 TL ecrimisil, 10.000 TL irtifak bedeli ve enerji nakil hattının kal’i talep edilmiş olup, mahkemece hüküm altına alınan ilk karar; kal ve irtifak hakkı karşılığı bir arada istenemeyeceğinden davacıdan talebi açıklattırılmak suretiyle davalı ... yönünden işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekçesiyle Dairemizce bozulmuş olup, bozma sonrasında dosyaya sunulan 19.07.2016 havale tarihli dilekçe ve 27.04.2016 ile 07.11.2018 tarihli celselerdeki davacı taraf beyanlarına göre enerji nakil hattının kal’i ile ecrimisil talebinde bulunulduğu anlaşılmış olup, kal talebi yönünde hüküm kurulması gerekirken, davacının talebi aşılmak ve yanlış değerlendirme yapmak suretiyle yazılı şekilde irtifak bedeline hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz edenlerden peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 08/10/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6727, Karar No: 2017/13080, Tarih: 23.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/6727 E.  ,  2017/13080 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1880, Karar No: 2011/9649, Tarih: 07.07.2011

5. Ceza Dairesi 2011/1880 E., 2011/9649 K.

**5. Ceza Dairesi 2011/1880 E., 2011/9649 K.**

**- HÜKMÜN AÇIKLAMASININ GERİ BIRAKILMASI

- YASA YOLUNDA YANILGI

- ZİMMET**- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 231 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 264 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 268 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 271 ]

**"İçtihat Metni"**

Zimmet suçundan sanık B…

… Ö…

…'ün yapılan yargılanması sonunda; hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair, Mersin 2. Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 07.04.2009 gün ve 2006/206 Esas, 2009/102 Karar sayılı hükmün süresi içinde Yargıtay'ca incelenmesi Yerel C.Savcısı tarafından istenilmiş ve katılan PTT Genel Müdürlüğü vekilinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itirazı üzerine Mersin 3. Ağır Ceza Mahkemesince 10.08.2009 gün ve 2009/679 Değişik İş ile hükmün temyizi mümkün bulunduğu cihetle itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek temyiz incelemesi için gönderilmiş olduğundan dava evrakı C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında zimmet suçundan dolayı CMK.nun 231/5. maddesi uyarınca verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar, aynı Yasanın 231/12. maddesine göre itiraza tabi olup Yargıtay tarafından temyizen incelenmesi mümkün bulunmadığından, yerel C.Savcısının yasa yolunda yanılgıya düşerek vermiş olduğu ve CMK.nun 264. maddesi hükmüne nazaran itiraz mahiyetinde kabulü gereken temyiz talebi ile katılan vekilinin 10.04.2009 tarihli itirazı üzerine, yetkili mercii olan Mersin 3. Ağır Ceza Mahkemesince CMK.nun 231/6. maddesinde belirtilen suça ve sanığa ilişkin objektif uygulama koşullarının var olup olmadığı ile sınırlı bir değerlendirme yapılması yerine, CMK.nun 231 ve 271. maddeleri ile YCGK.nun 03.02.2009 gün ve 2009/13-12 sayılı kararına aykırı olarak henüz açıklanmamış ve bu itibarla varlık kazanmamış hükmün içeriğindeki hukuka aykırılıkların denetlenmesi suretiyle hükmün temyiz incelemesine konu olduğu sebebine dayanılarak "karar verilmesine yer olmadığına" dair karar verildiği, ancak bu kararın CMK.nun 231/12. maddesine aykırı ve hukuki değerden yoksun olduğu gözetilerek, bu talepler konusunda aynı Kanunun 264 ve 268. maddeleri uyarınca mahallinde karar verilmek üzere incelenmeyen dosyanın Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.07.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18733, Karar No: 2014/2856, Tarih: 13.02.2014

**19. Hukuk Dairesi         2013/18733 E.  ,  2014/2856 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davalı tarafından müvekkili aleyhine ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/2795 E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus takip yoluyla takip yapıldığını, takibe konu bonolar altındaki keşideci imzalarının bonoların tanzim tarihinde müvekkilinin yetkili kişilerine ait olmadığını, bonolarda imzası bulunan ...'ın görme engelli olduğunu ve kambiyo senedi düzenlemesinin hukuken mümkün olmadığını, ayrıca bonoların tanzim tarihinde müvekkilini temsile yetkili kişilerin yetkilerini kötüye kullandıklarından haklarında kamu davası açıldığını, müvekkili ile davalı arasında takibe dayanak bonoların düzenlenmesini gerektirir herhangi bir ilişki bulunmadığını belirterek müvekkilinin ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2010/2795 E. sayılı dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine ve müvekkili lehine asıl alacağın %40'ından aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu bonoların da davacı kooperatife ait inşaatlardan D ve E bloklara ait 20 adet daire ile bunların merdiven boşlukları ve blokların bodrumlarının elektrik tesisatı işlerinin yapımı karşılığında müvekkiline verildiğini, bonolardaki imzaların aidiyetine dair müvekkilinin bilgisinin bulunmadığını, bonoların müvekkiline imzalı olarak teslim edildiğini bildirerek davanın reddine ve müvekkili lehine asıl alacağın % 40'ından az olmamak üzere tazminata karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere göre bonoların tanzim tarihinde davacı kooperatifi temsile yetkili ... ve ...'in dava konusu bonolardaki imzalarını kabul ettikleri, bonolarda imzası bulunan ...'ın görme engelli olmasının davacı kooperatif yönetim kuruluna seçilmesinde ve görev almasında herhangi bir engel olarak görülmediği, bu kişinin dava konusu senetlerin içeriği hakkında da bilgi sahibi olduğu gerekçesiyle davanın ve davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 13.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2232, Karar No: 2013/7065, Tarih: 11.04.2013

**5. Hukuk Dairesi         2013/2232 E.  ,  2013/7065 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan rapor uyarınca dere koruma alanında kalıp kullanımı yasaklanan taşınmazın dava tarihindeki değerinin biçilmesi ve bedelin davalı idareden tahsili ile el atılan taşınmazın davacı üzerindeki tapusunun iptali ve davalı idare adına tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11.04.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/19398, Karar No: 2018/4577, Tarih: 27.09.2018

**19. Hukuk Dairesi         2016/19398 E.  ,  2018/4577 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacılar vekili, davalı tarafından davacılar aleyhine ... . İcra Müdürlüğü’nün 2011/5602 E. sayılı dosyası ile başlatılan takip dayanağı sözleşmeden kaynaklanan asıl alacağın ferileri niteliğindeki faiz ve cezai şarta ilişkin yapılmış ödemelerin haksız şart niteliğinde olması nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ile faiz ve cezai şarta ilişkin yapılmış olan ödemelerden, şimdilik 1.000.-TL'nin faizi ile birlikte davalıdan istirdatı ile davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacıların tüketici olmayıp, ticari amaçla mal ve hizmet edinen kişiler olduğunu, alınan cihazın biçerdövere takılıp arazi ölçümünde kullanıldığını belirterek, davanın görev yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacıların davalıdan satın aldığı hektameterin (arazi ölçer cihazı) mesleki amaçla alındığı, davacıların "tüketici" sıfatında olmadığı, taraflar arasındaki çekişmenin 4077 ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamına girmediği gerekçesiyle davanın usulden reddine, dosyanın görevli ... Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava konusu bono kambiyo senedi niteliğinde olup, ayrıca bononun verilme nedeni olan sözleşme ticari nitelikte alım satım sözleşmesi olduğundan T.T.K’nun 4. ve 5. maddesi uyarınca davaya bakma görevinin ticaret mahkemesine ait olması nedeniyle, görevsizlik kararı verilmesi doğru ise de, görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olmayıp, ticaret mahkemesi olduğundan, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, 27/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11529, Karar No: 2021/2624, Tarih: 12.04.2021

**16. Ceza Dairesi         2019/11529 E.  ,  2021/2624 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : Sanıklar hakkında TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 62, 53, 58/9, 63 maddeleri gereğince mahkumiyetlerine dair hükümlere yönelik istinaf başvurularının esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurusunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Hükmolunan cezanın süresine göre şartları bulunmadığından, sanıklar müdafiinin duruşmalı inceleme isteminin CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca REDDİNE,

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından, işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Sanık ... yönünden;

Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek

suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmediğinden, CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükmün ONANMASINA,

II- Sanık ... yönünden;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan müdafii yardımından faydalandırılmadan yargılanıp, anılan suçtan mahkumiyetine karar verildiği görüldüğünden, ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak ve sanığa 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca müdafii atanmasının zorunlu olup olmadığının, bu bağlamda zikredilen yasa maddesinde şart koşulan beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için öngörülen temel cezaya göre mi yoksa uygulanması zorunlu nitelikli haller ile cezayı ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınması suretiyle belirlenecek cezaya göre mi tespit edileceğinin irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasanın 36. maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32).

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir(C.G.K. 17/12/2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafinin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine de birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de;

“Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir.” denilerek teminat altına alınmıştır.