muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/2170, Karar No: 2017/1426, Tarih: 22.11.2017

Anayasa'nın 54'üncü maddesinin emrine uygun biçimde hangi iş yerlerinde ve işlerde grev ve lokavtın yasak olduğu 2822 sayılı Kanunun 29 ve 30'uncu maddelerinde hükme bağlanmış olup buna göre, can ve mal kurtarma işlerinde, cenaze ve tekfin işlerinde, su, elektrik, havagazı, termik santrallarini besleyen linyit üretimi, tabii gaz ve petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi, dağıtımı, üretimi nafta veya tabii gazdan başlayan petrokimya işlerinde, banka ve noterlik hizmetlerinde, kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye, şehiriçi deniz, kara ve demiryolu ve diğer raylı toplu yolcu ulaştırma hizmetlerinde havacılık hizmetlerinde; ve ilaç imal eden iş yerleri hariç olmak üzere, aşı ve serum imal eden müesseselerle, hastane, klinik, sanatoryum, prevantoryum, dispanser ve eczane gibi sağlıkla ilgili iş yerlerinde, eğitim ve öğretim kurumlarında, çocuk bakım yerlerinde ve huzurevlerinde, mezarlıklarda, Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan işletilen iş yerlerinde grev ve lokavt yapılamaz.

6356 sayılı Kanun ise, yürürlükten kaldırdığı 2822 sayılı Kanuna göre grev ve lokavtın yasak olduğu işleri ve iş yerlerinin sayısını azaltmıştır. Nitekim 6356 sayılı Kanunun 62'inci maddesi uyarınca can ve mal kurtarma işlerinde; cenaze işlerinde ve mezarlıklarda; şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol üretimi, tasfiyesi ve dağıtımı ile nafta veya doğal gazdan başlayan petrokimya işlerinde; Millî Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan işletilen iş yerlerinde; kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye ve hastanelerde grev ve lokavt yapılamaz. Bu fıkrada sayılan hâllerde kesin bir grev ve lokavt yasağı bulunmaktadır.

Öte yandan bir işin ya da iş yerinin yasak kapsamına girip girmediği konusunda çıkacak uyuşmazlıklar yargı mercilerinde (mahkemelerde) giderilmek gerekir (Narmanlıoğlu, Ü.: İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri, Yeni Mevzuata göre Yazılmış 2. Baskı, s.609).

Yukarıda Yüksek Hakem Kurulu, Kurulun kararlarının niteliği, grev hakkı ve lokavt ile grev ve lokavtın yasak olduğu iş ve iş yerleri ile bu konulardaki kanuni düzenlemelerden kısaca bahsedilmiş olup, bir iş ya da iş yerinin grev yasağına tabi olup olmadığı konusunda taraflar arasında çıkacak uyuşmazlığın Yüksek Hakem Kurulunca çözümlenmesinin mümkün olup olmadığının irdelenmesi ve açıklığa kavuşturulması gerekir.

Yukarıda Yüksek Hakem Kurulu, Kurulun kararlarının niteliği, grev hakkı ve lokavt ile grev ve lokavtın yasak olduğu iş ve iş yerleri ile bu konulardaki kanuni düzenlemelerden kısaca bahsedilmiş olup, bir iş ya da iş yerinin grev yasağına tabi olup olmadığı konusunda taraflar arasında çıkacak uyuşmazlığın Yüksek Hakem Kurulunca çözümlenmesinin mümkün olup olmadığının irdelenmesi ve açıklığa kavuşturulması gerekir.

Ancak böyle bir yetkinin hasren mahkemelere, yargı organına ait bulunduğunu ve Yüksek Hakem Kurulunun bu hususta bir yetkisinin bulunmadığını söyleyebilmek imkânı vardır. Her ne kadar kanun Yüksek Hakem Kuruluna aydınlatılmasına gerek duyulan hususlarda ilgilileri bizzat dinlemek veya onlardan yazılı bildirimde bulunmalarını istemek yetkisini vermiş ve Kurulun bilgi isteğinde bulunduğu kimselerin yardımcı olmalarını sağlamak için kanunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun şahitler ve bilirkişilere ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiş ise de (Sen. TisK. m. 56/2), bu husus toplu iş sözleşmesi bağıtlanması konusuyla ilgili bulunmaktadır. Yüksek Hakem Kurulu bir yargı organı olmadığından yargıya ilişkin bir görevi yerine getirmesi, mahkemelerin yetkilerini kullanması caiz değildir (Narmanlıoğlu, Ü.: age, s. 518).

Grev yasağı bulunup bulunmadığı, bir hukuki mesele olup, uyuşmazlık hâlinde iş mahkemelerinde çözümlenmelidir. Dolayısıyla böyle bir konunun çözümü Yüksek Hakem Kurulunun yetkisine girmez. Eğer her şeye rağmen alınan bir Yüksek Hakem Kurulu kararı varsa, bu kararı geçersiz saymak gerekir; geçersizliğin tespitine yönelik iş mahkemesinde bir tespit davası açılabilir (Sur, M.: İş Hukuku Toplu İlişkiler, Güncelleştirilmiş 7. Bası, Ankara 2017, s. 435).

Yukarıda yapılan açıklamalar altında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; davacı şirket vekili toplu iş sözleşmesi yetkisi kapsamındaki iş yerlerinin ve buralarda görülen işlerin grev ve lokavt yasağı kapsamında kalmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş iken; davalı sendika vekili davacının üyesi olduğu işveren sendikasının bu yöndeki itirazının Yüksek Hakem Kurulu tarafından reddedildiğini, Yüksek Hakem Kurulu kararları kesin olduğundan davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, kaldı ki, işyerlerinde grev ve lokavt yasağı kapsamına giren işler görüldüğünü belirterek davanın reddini istemiştir.

Dosya içeriğinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 11.08.2011 tarih ve B.13.0.ÇGM.0.12.02.00/103/13586 sayılı yazısı ile davacı şirkete ait Sanayi Mahallesi Eski Gölcük Yolu No:40 KOCAELİ (Merkez) adresindeki 1060616.041 ve 1073007.041 SGK sicil numaralı iş yerlerinden oluşan işletmede 28.07.2011 başvuru tarihi itibari ile çalışan 29 (yirmidokuz) işçiden 18 (onsekiz) işçiyi üye kaydeden davalı ... Sendikasının kanunun aradığı çoğunluğu sağladığı belirtilerek, davalı sendika lehine olumlu yetki tespiti yapıldığı, 23.09.2011 tarih ve B.13.0.ÇGM.0.12.02.00/103/15117 sayılı yazısı ile 11.08.2011 tarih ve B.13.0.ÇGM.0.12.02.00/103/13586 sayılı yetki tespitine kanunda öngörülen süre içerisinde itiraz olmadığından 2822 sayılı Kanunun 16'ncı maddesi gereğince davalı ... Sendikasına işletme toplu iş sözleşmesi yapmak üzere yetki belgesi verildiği, işveren ve işçi sendikası yetkililerinin imzaladığı 12.10.2011 tarihli tutanakta davacı şirkette uygulanmak üzere akdedilecek toplu iş sözleşmesi müzakereleri için Yerel Yönetimler Kamu İşverenleri Sendikası-YERELSEN ile Belediye-İş Sendikası yetkililerinin bir araya geldikleri, 2822 sayılı Kanunun 17'nci maddesi gereği yasal süre içinde çağrının yapıldığı, toplu iş sözleşmesi görüşmelerine 02.11.2011 tarihinde saat 11.00'da davacı şirket hizmet binasında başlanılmasına karar verildiği, Kocaeli 1. İş Mahkemesinin 2012/1 Değişik İş sayılı kararı ile Yerel Yönetimler Kamu İşverenleri Sendikası (YERELSEN) ile Belediye-İş Sendikası Kocaeli 1 No'lu Şubesi arasındaki toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin 60 günlük süre içinde anlaşma ile sonuçlanmaması nedeni ile 2822 sayılı Kanunun 22/2'inci maddesi uyarınca resmî arabulucu tayin edildiği, tarafların 23.02.2012 tarihi Perşembe günü saat 14.00'da YERELSEN'e ait hizmet binasının toplantı salonunda biraraya geldikleri, toplu iş sözleşmesi müzakerelerine başlandığı, kalan 17 asıl, 2 geçici madde üzerinde işçi sendikasının revize teklifini sunduğu, sürdürülen müzakereler sonucunda Yıllık Ücretli İzinler başlıklı 26'ıncı maddesi ile Bildirim Önelleri ve İş Akitlerinin Feshi başlıklı 42'inci maddesi üzerinde anlaşma sağlandığı, tarafların kendi aralarında görüşmeye devam edeceklerini bildirdikleri, bu nedenle taraflarca resmî arabulucu süresinin 2822 sayılı Kanunun 23'üncü maddesine göre 6 iş günü uzatılmasına karar verildiğine dair 23.02.2012 tarihli tutanağın düzenlendiği, 23.02.2012 tarihinde tarafların uyuşmazlık konusu maddeler üzerinde genel görüşme yaptıkları, 09.03.2012 tarihli resmî arabulucu raporunda arabuluculuk görüşmelerinin olumsuz sonuçlandığının belirtildiği görülmüştür.

Bu safhadan sonra resmî arabuluculuk aşamasının olumsuz sonuçlandığına ilişkin tutanağın tebliği üzerine davalı sendikanın 22.03.2012 tarih ve 3.2012/6.4H902 sayılı yazısı ile %99'u Kocaeli Büyükşehir Belediyesine ait olan davacı şirket ile ilgili olarak 02.11.2011 tarihinde başlayan toplu iş sözleşme görüşmelerinde yasal süre içinde anlaşma sağlanamadığı, resmî arabulucu sürecinde de uyuşmazlığın çözümlenemediği, bu hususun resmî arabulucu raporu ile sabit olduğu, Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin Kamu İhale Kurumunda 2011/139194 ve 2011/138378 no'lu işlem gören dosyalarındaki hizmet alım ihalelerini kazanan ... A.Ş'nin çalışanlarının Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin ulaşım dâhil kamuya sunduğu hizmetlerin tamamında çalıştığı, adı geçen iş yerinde 2822 sayılı Kanunun 29 ve 30'uncu maddelerinde belirtilen grev yasağı kapsamındaki işlerin ve yerlerin bulunması nedeniyle toplu iş sözleşmesinin 2822 sayılı Kanunun 32'nci maddesi uyarınca Kurulca bağıtlanmasını talep ettiği, Yüksek Hakem Kurulunun taraflardan bilgi ve belge talep ettiği, davacı şirketin üyesi olduğu Yerel Yönetimler Kamu İşverenleri Sendikası (YERELSEN)'nın 26.04.2012 tarih ve 225 sayılı yazı ile Yüksek Hakem Kuruluna toplu iş sözleşmesi yapılmak üzere yetki alınan ... A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesindeki iş yerlerinin grev yasağı kapsamına girip girmediğinin tespitine ilişkin Kocaeli 4. İş Mahkemesinde 25.04.2012 tarih ve 2012/160 Esas sayısı ile dava açıldığı, davanın sonucunun yetki hususunu ve toplu iş sözleşmesini doğrudan etkileyeceğinden dava sonuna kadar uyuşmazlık konusu toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin ertelenmesini talep ettiği; Yüksek Hakem Kurulunun 26.04.2012 gün ve 2012/23 E.-2012/29 K. sayılı kararı ile itiraza konu işletmede 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu'nun 29 ve 30'uncu maddelerinde sayılan grev ve lokavt yasağının bulunduğu işler ve yerlerin mevcut olduğu gerekçesi ile itirazın reddine oy çokluğu ile karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere zorunlu tahkim görevini yerine getiren Yüksek Hakem Kurulunun yetki ve görevleri, gerek uyuşmazlık döneminde yürürlükte bulunan 2822 sayılı Kanunda gerekse mer'i 6356 sayılı Kanunda açıkça sayılmıştır.

Yüksek Hakem Kuruluna verilen görevler arasında iş yerinin grev ve lokavt yasakları kapsamında olup olmadığının tespitine ilişkin bir görev yoktur. Hukuki nitelikteki bu uyuşmazlığın yargı yetkisine sahip mahkemeler tarafından çözümlenmesi gerekir. Yüksek Hakem Kurulunun kesin olan kararları, Kurul önüne kanundaki prosedüre uygun biçimde getirilmiş uyuşmazlıkla ilgili olarak toplu iş sözleşmesi hükmünde verdiği kararlardır.

Şu durumda mahkemenin, Yüksek Hakem Kurulunun bu hususta kesin olarak verdiğini belirttiği karara istinaden davacı şirketin davasını reddetmesi doğru olmamıştır.

Şu durumda mahkemenin, Yüksek Hakem Kurulunun bu hususta kesin olarak verdiğini belirttiği karara istinaden davacı şirketin davasını reddetmesi doğru olmamıştır.

Ne var ki, grev hakkı işçilere tanınan, toplu iş uyuşmazlığının anlaşmazlık ile sonuçlanması üzerine kanunda belirtilen prosedüre uygun biçimde işçi sendikası tarafından alınan karara istinaden toplu olarak kullanılan ve özünde karşı tarafa (işverene) zarar verme potansiyelini barındıran bir hak olup, işverenlere tanınan lokavt ise grev kararına bağlı olarak kullanılabilir.

Bu durumda toplu iş sözleşmesi kapsamındaki iş yerlerinin veya bu iş yerlerinde görülen işlerin grev ve lokavt yasağı kapsamında olmadığının tespitinde davacı işverenin hukuki yararı yoktur.

O hâlde davacı şirketin bu davayı açmakta hukuki yararı olmadığından mahkemenin direnme kararı sonucu itibari ile doğrudur.

Hâl böyle olunca yukarıda açıklanan bu değişik gerekçe ile direnme kararı onanmalıdır.

S O N U Ç : Davacı şirket vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ile ONANMASINA, gerekli temyiz ilam harcı peşin alındığından başka harç alınmasına yer olmadığına, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 22.11.2017 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/20358, Karar No: 2015/7464, Tarih: 02.12.2015

**23. Ceza Dairesi         2015/20358 E.  ,  2015/7464 K.**

**"İçtihat Metni"**

Güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık suçlarından şüpheliler ..., ... ve ... haklarında yapılan soruşturma evresi sonucunda, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 11/12/2014 tarihli ve 2013/108572 soruşturma, 2014/86406 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın reddine ilişkin İstanbul 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 09/02/2015 tarihli ve 2015/350 değişik iş sayılı karar aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 25/08/2015 Gün ve 17327/55634 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 15/09/2015 gün ve 2015/304585 sayılı yazısıyla dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteminde;

Kanun yararına bozma isteminde;

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'unun 160. maddesinde yer alan “Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.” şeklindeki düzenleme karşısında, Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmak zorunda olduğu, somut olayda müşteki şirketin Forum İstanbul alışveriş merkezinde bulunan mağazasında 05/06/2013 tarihinde yapılan sayımda çok sayıda eksik ürün çıkması üzerine konunun müşteki şirketçe araştırıldığı, şüphelilerden Yüksel'in sayım yapılan mağazanın müdürü olduğu ve ürün açığından birinci derecede sorumlu olduğu, adı geçen şüphelinin sayım yapılacağı gün el yazısı ile bir dilekçe verip, istifa ettiğini, akşam yapılacak sayımda oluşacak açığı kabul ettiğini beyan ettiği, soruşturma aşamasındaki ifadesinde ise açığın sayım tekniğinden kaynaklandığını, bir önceki sayımda fazla okutulan ürünlerin bir sonrakinde eksik çıktığını beyan ederek suçlamayı kabul etmediği, soruşturma sonucunda savunmanın aksine delil bulunmadığı gerekçesi ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmış ise de, müştekinin iddiaları etkin bir şekilde soruşturulmadan yalnızca şüpheli savunmalarına dayanılarak karar verilmiş olduğu, şüpheli .... ise hiç ifadesinin alınmadığı, isimleri tespit edilen bazı müşterilere faturasız ürün verildiği, hediye çeki satın alan müşterilere bu çeklerin fıziken teslim edilmeyip şüpheli tarafından açıkların kapatılmasında kullanıldığı ve benzeri iddialar yönünden soruşturma yapılmamış olduğu, gerektiğinde sayım tutanakları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılıp tanıkların da dinlenmesi gerektiği cihetle, eksik inceleme ve yetersiz soruşturma ile karar verildiği gözetilerek itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Kanun yararına bozmaya atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden İstanbul 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin 09.02.2015 tarihli 2015/350 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin merciince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na TEVDİİNE, 02/12/2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2004/119, Karar No: 2004/142, Tarih: 22.06.2004

Ceza Genel Kurulu 2004/5-119 E., 2004/142 K.

**Ceza Genel Kurulu 2004/5-119 E., 2004/142 K.**

**- AĞIR PARA CEZASININ NİTELİĞİ**- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 202 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 19 ]

**"İçtihat Metni"**

Zimmet suçundan sanık Ahmet P.....'ın TCY.nın 202/1-3, 19, 219/3-son ve 59/2. mad-deleri uyarınca 1 yıl 1 ay 10 gün ağır hapis cezası ve 16.900.000 lira ağır para cezası ile cezalan-dırılmasına ve müebbeten memuriyetten mahrumiyetine ilişkin Kütahya Ağır Ceza Mahke-mesince 19.03.2002 gün ve 156-46 sayı ile verilen kararın sanık tarafından temyiz edilmesi üze-rine, dosyayı inceleyen Yargıtay 5. Ceza Dairesince 05.04.2004 gün ve 3543-2610 sayı ile;

"TCK.nun 202. maddesinde belirtilen ağır para cezasının tazmin esasına dayalı olup TCK.nun 19. maddesinde belirtilen ağır para cezası niteliğinde olmadığı ve ödenmemesi durumunda hürriyeti bağlayıcı cezaya da dönüştürülemeyeceği gözetilmeden, sanığa fazla ağır para cezası tayini" isabetsizliğinden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay C.Başsavcılığı ise 02.06.2004 gün ve 67289 sayı ile;

"Para cezası, bir hukuk normunu ihlal eden kişinin yasa hükümlerine göre Devlete veya yasada belirlenen bir yere ödemek zorunda olduğu belirli bir miktar paradır. Para cezaları türlerine göre; maktu-nisbi, kamu-tazminat kabilinden olmak üzere ayırımlara tâbi tutulmaktadır.

Yasa bazı hallerde, para cezalarının aşağı ve yukarı sınırlarını belirlemiştir ki, bu tür para cezaları "maktu"dur. Eğer yasa, para cezasının belirli bir oran dairesinde ve olayın niteliğine gö-re artmasını amaçlıyorsa; bu tür cezalara da "nisbi" para cezası denilmektedir. TCK.nun 202. maddesinin bir ve ikinci fıkralarında yer alan para cezaları da bu tanıma göre, nisbi nitelikte para cezasıdır.

Nisbi para cezaları genelde ve nitelikleri itibariyle tazminat kabilinden değil, amme para cezalarından bulunmaktadır. Nisbi para cezalarının, olayların niteliğine göre belirli bir oran da-hilinde artması özellikleri nedeniyle, maktu para cezalarını suç tarihlerine göre misil artırımına tâbi tutan 5435 sayılı Yasa ve bu yasayı yürürlükten kaldıran 3506 sayılı Yasada, misil art-tırılmasına tâbi tutulmadıkları ancak Ek.3 ve Ek.4 maddeleri gereğince alt veya üst sınırlarından birinin veya her ikisi gösterilmeyen hallerde, para cezalarının alt ve üst sınırlarının tesbitinde TCK.nun 19 ve 24. maddelerdeki sınırların esas alınacağı ve bu maddeler gereğince tesbit edilen miktardan da az olamayacağı gerek öğretide ve gerekse Yargıtayın kararlılık gösteren içtihat-larında kabul edilmektedir. (CGK.nun 20.11.1989 gün ve 287/356 esas sayılı, 13.12.1993 gün ve 315/318 esas sayılı ve 24.09.2002 gün ve 6-184/320 esas sayılı kararları ile 5. Ceza Dairesinin 22.05.2003 tarih 2002/9389 esas 2003/3303 kararı)

Ayrıca, Dairece TCK.nun 202. maddesinde belirtilen ağır para cezasının tazmin esasına dayalı olduğu kabul edilmiş ise de TCK.nun 202/4. maddesinde meydana gelen zararın ödenmemesi halinde mahkemece ödettirilmesine re'sen karar verileceği düzenlenmiş olmakla bu yöndeki Daire kabulünün de hatalı olduğu, Dairenin kabulü şeklinde uygulama yapılması halinde ey-lemin teşebbüs aşamasında kalması, zarar miktarının tesbit edilememesi veya zararın sanık tara-fından tazmin edilmiş olması halinde sanığa para cezası tayin edilmeme durumu ortaya çıkacak olup bu husus ise kanuna aykırıdır.

Bu nedenle zimmet suçundan dolayı sanığa para cezası tayin edilirken, zimmete geçirilen ve para cezasına esas alınan miktarın suç tarihi itibariyle TCK.nun 19. maddesine göre tesbit edilen para cezasının altında kalması nedeniyle bu miktara çıkartılması suretiyle yapılan mah-keme uygulaması kanuna uygundur." görüşü ile itiraz yoluna başvurarak Özel Daire kararının kaldırılmasına ve Yerel Mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya Birinci Başkanlığa gönderilmekle Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanığın, zimmet suçundan cezalandırılmasına karar verilen olayda Özel Daire ile Yargıtay C.Başsavcılığının görüşleri arasında suçun sübutu, sanığın eyleminin hangi suç niteliğine uyduğu hususu ile diğer uygulamalar yönünden ayrılık bulunmamakta, itirazın kapsamına göre çözülmesi gereken hukuki uyuşmazlık, TCY.nın 202 maddesinde hapis cezasıyla birlikte hük-medilmesi gereken ağır para cezasının tazmini nitelikte bir ceza olup olmadığının, dolayısıyla da aynı Yasanın 19. maddesinde ağır para cezaları için öngörülen alt sınıra tabi bulunup bulunma-dığının belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.

Para cezaları, yasalar ile uygulama ve öğretide kamu para cezaları, tazminat kabilinden para cezaları, medeni para cezaları, disiplin para cezaları, idari para cezaları, nispi para cezaları, ağır ve hafif para cezaları biçiminde ayrımlara tabi tutulmuştur. Türk Ceza Yasasında ise, ağır ve hafif para cezaları şeklinde nitelendirilmiştir.

Para cezasının miktarı yasada belirtilmiş ise maktu olup alt ve üst sınırları, ağır para cezalarında TCY.nın 19. ve hafif para cezalarında ise 24. maddesine göre belirlenecektir. Para cezasının miktarı belirli bir oran dahilinde, olaya bağlı olarak azalabilir veya çoğalabilir nitelikte ise, nispidir. TCY.nın 19. maddesi gereğince nispi para cezalarının üst sınırı bulunmayıp, alt sınır ise bu maddeye göre belirlenecektir.

Tazminat niteliğindeki para cezaları ise, ceza yasalarında tanımlanmamış, bu cezaları diğer para cezalarından ayıran ölçütlere yer verilmemiş, yalnızca TCY.nın 92. maddesinde tazmini nitelikteki para cezalarının ertelenemeyeceği kuralının getirilmesiyle yetinilmiştir. Öğretide, bu yaptırımlar Devletin ekonomik ve mali zararını karşılayan ve bunun yanında suç işleyeni de cezalandırmak amacını güden para cezaları olarak tanımlanmaktadır.

Tazminat niteliğindeki para cezaları ise, ceza yasalarında tanımlanmamış, bu cezaları diğer para cezalarından ayıran ölçütlere yer verilmemiş, yalnızca TCY.nın 92. maddesinde tazmini nitelikteki para cezalarının ertelenemeyeceği kuralının getirilmesiyle yetinilmiştir. Öğretide, bu yaptırımlar Devletin ekonomik ve mali zararını karşılayan ve bunun yanında suç işleyeni de cezalandırmak amacını güden para cezaları olarak tanımlanmaktadır.

Dönmezer-Erman; tazminat kabilinden para cezalarının hem ceza hem de tazminat niteliğini taşıyan para cezaları olduğunu, genellikle "mali suçlar" karşılığı konulduğunu, bu cezalarla hazineye verilen zararları önlemek amacının güdüldüğünü belirttikten sonra "kanun koyucunun sözü geçen amacı hedef tutup tutmadığı ise, bu nevi para cezalarını benimseyen kanunlarda yer alan cezanın infazı biçimine ilişkin hükümlerden anlaşılır." şeklinde, ayrımdaki kriterin infaz rejimi olduğunu belirtmişler (Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Cilt 2, S.694,418,419); S.Donay, A.Önder, F.Erem, A.Danışman, M.Emin Artuk ve T.T.Yüce de eserlerinde aynı görüşlere yer vermişlerdir.

13.2.1935 gün ve 75-3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında ise, bu konudaki ölçüt, "Hususi kanunlarda yazılı para cezalarının nev'ini tayinde kanun koyucunun bu cezaları koymaktaki gayesi esastır. Hazinenin bu yüzden uğrayacağı zararları ödetmek ve mali menfaati korumak amacına dayanmak suretiyle konmuş cezalar tazminat kabilindendir." şeklinde belirtilmiştir.

Öte yandan, 19.06.1929 gün ve 25-14 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında, tazminat niteliğinde olan para cezalarının, özel yasalarında açık hüküm olmadığı takdirde, infazlarında ki-şisel hak kuralları yürüyeceğinden özgürlüğü bağlayıcı cezaya çevrilmelerine karar verileme-yeceği esası kabul edilmiştir.

Bu ölçütler nazara alınarak TCY.nın 202 maddesinde öngörülen ağır para cezasının niteliği incelendiğinde;

Anılan maddede, "Görevi sebebiyle kendisine tevdi olunan veya muhafaza, denetim veya sorumluluğu altında bulunan para veya para yerine geçen evrak veya senetleri veya diğer malları zimmetine geçiren memura altı yıldan oniki yıla kadar ağır hapis ve meydana gelen zararın bir misli kadar ağır para cezası verilir.

Yukarıdaki fıkrada gösterilen cürüm, dairesini aldatacak ve fiilin açığa çıkmamasını sağlayacak her türlü hileli faaliyette bulunmak suretiyle işlenmiş ise faile oniki yıldan aşağı olmamak üzere ağır hapis ve meydana gelen zararın üç misli kadar ağır para cezası verilir.

Zararın, kovuşturma yapılmadan önce tamamiyle ödenmiş olması halinde yukarıdaki fıkralarda yazılı cezaların yarısı, ödeme hükümden önce gerçekleştirilmiş ise üçte biri indirilir.

Meydana gelen zararın ödenmemesi halinde mahkemece ödettirilmesine re'sen hükmolunur.

Bu fiiller kamu bankaları aleyhine işlenmiş ise faile verilecek ceza üçte bir oranında artırılır." hükmüne yer verilmiştir.