muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/39387, Karar No: 2016/4695, Tarih: 29.02.2016

Ne var ki Dairemizde aynı gün incelenen bazı dosyalarda zaten kurum tarafından başvurusu kabul edilerek intibakları yapılan işçilerin de, ilk işe giriş derecesinin “13” derece olduğunun tespitine karar verilerek alacak hesabı yapılmıştır. Ancak kurum tarafından intibakın yapılması nedeniyle taraflar arasında uyuşmazlık konusu bulunmayan hususların mahkemece yeniden hüküm altına alınmasında hukuki yarar olmadığından davacının bu konudaki talebinin reddi gerekirken kabulü isabetsizdir. Ayrıca intibak tarihinden sonra gerekli ödemelerin yapılmış olması nedeniyle, alacak hesabının intibakın yapıldığı tarihe kadar geçen dönem yerine dava tarihine kadar yapılmış olması da hatalıdır.

Davacının hesaplamalara temel alınan ücrete yaptığı itiraz yerinde değildir. Ancak derecelerin ilerlemesine dair hesaplamalara yönelik itirazları doğrudur.

Yürürlükteki TİS’in 21. Maddesine göre; işe alınan işçinin deneme süresi sonunda işe alınması durumunda kesin kabul yapılırken, işe alındıkları ücret derecesinin bir üst derecesinden hesaplamalar yapılır. Ayrıca kesin kabul sırasında lise muadili teknik öğrenim veren okul mezunlarına bir üst derece ayrıca verilir. Bu nedenle davacının kesin kabul sonunda, derecesinin “15.” derece olması gerekmektedir. Zaten başvuruları kabul edilen işçilerin intibakları sırasında davalı kurum da, kesin kabul sonrası “15.” dereceden işlem yapmıştır. Yine 21. Madde/4. bent hükmüne göre deneme süresi hizmet ve terfi için bekleme süresinden sayılır bu nedenle derece terfii tarihinin belirlenmesinde deneme süresi dahil hesaplama yapılması zorunludur. Bilirkişinin buna aykırı hesaplamaları hatalı olup hükme esas alınamaz.

Ancak TİS’in 58. maddesine göre terfi bekleme sürelerini doldurmuş işçilerin yılda iki kez, Nisan ve Ekim aylarında terfilerinin yapılacağı hükme bağlanmıştır. Bilirkişinin hesaplamaları yaparken derece terfilerini bu aylarda yapması ve hesaplamaların da buna uygun olarak yapılması gerekmektedir.

Ayrıca davacının intibakı sırasında şahsi siciline göre çalışırken almış olduğu ödül terfilerine de dikkat edilerek işçinin hakkına tam olarak kavuşması sağlanmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken bir husus da, davalı kurum tarafından 15.09.2013 tarihinde tüm işçilere verilen ilave dereceler, “22.” derece baz alınarak belirlenmiş olup, yapılan intibak sonucu davacının “22.” derecenin üstüne çıkması durumunda ilave edilmesi gereken derecenin değişeceği hususu da gözden uzak tutulmamalıdır.

Ayrıca davacının intibakı sırasında şahsi siciline göre çalışırken almış olduğu ödül terfilerine de dikkat edilerek işçinin hakkına tam olarak kavuşması sağlanmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken bir husus da, davalı kurum tarafından 15.09.2013 tarihinde tüm işçilere verilen ilave dereceler, “22.” derece baz alınarak belirlenmiş olup, yapılan intibak sonucu davacının “22.” derecenin üstüne çıkması durumunda ilave edilmesi gereken derecenin değişeceği hususu da gözden uzak tutulmamalıdır.

Yine davacının işe girmeden önceki hizmetinin 4 yıldan fazla olması durumunda bunların kurumda geçen hizmet süresinden kabulü ile derece terfiine esas alınmış olması da hatalıdır. Önceki hizmetinin süresi, sadece “13.” dereceden başlayıp başlamayacağın tespitinde önem arz etmekte olup bu sürenin 4 yılın ne kadar üstünde olduğunun bir önemi yoktur. Davacı, “4” yıl ve daha fazla hizmeti olduğu için “13.” dereceyi hak etmektedir. Bu nedenle bilirkişinin bazı hesaplamalarda 4 yılı aşan hizmeti de sanki kurumda geçmiş gibi kabul ederek derece terfiine esas almış olması hatalıdır.

O halde taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 29/02/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/36291, Karar No: 2011/4308, Tarih: 07.03.2011

**2. Ceza Dairesi         2010/36291 E.  ,  2011/4308 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Elektrik hırsızlığı, mühür bozma

HÜKÜM : MAHKUMİYET

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Yüzüne karşı verilen 24.09.2008 tarihli hükmü 1412 sayılı CMUK.nun 310/1. maddesinde öngörülen bir haftalık yasal süreden sonra 06.10.2008 tarihinde temyiz eden sanığın temyiz isteminin aynı kanunun 317. maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE, 07.03.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6838, Karar No: 2020/4347, Tarih: 14.09.2020

**10. Hukuk Dairesi         2019/6838 E.  ,  2020/4347 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Tekirdağ 1. İş Mahkemesi

Dava, Kurum işleminin iptali ile noksan ödenen aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davalıdan alınmasına, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 14/09/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/5393, Karar No: 2006/7743, Tarih: 05.12.2006

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2006/5393 E.  ,  2006/7743 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen gün ve saatte temyiz eden ... vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen Hazine vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyiz incelemesi sırasında Davacı ... ve arkadaşlarının tutunduğu Şubat 1939 tarih 6 sıra numaralı tapu kaydının geldisi olan Mayıs 1927 tarih 213 sıra numaralı tapu kaydı ile davacı ... ve arkadaşlarının tutunduğu Mayıs 1951 tarih 1 sıra numaralı tapu kaydının tesisine esas belgelerin incelenmesine gerek duyulmuştur. Bu nedenlerle :

1) ... ilçesi ... mevkiinde kain Şubat 1939 tarih 6 sıra numaralı ve iskanen oluşan tapu kaydının geldisi olan Mayıs 1927 tarih 213 sıra numaralı tapu kaydının Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Arşiv Daire Başkanlığı’ndan celbi ile dosya içine konulması,

2) Davacı ... ve arkadaşlarının tutunduğu Kasım 1978 tarih 5 sıra numaralı tapu kaydının ilk tesisi olan Mayıs 1951 tarih 1 sıra numaralı tapu kaydının iktisap sebebinin mahalli Tapu Sicil Müdürlüğü’nden sorularak, tapunun tesisine ilişkin bütün belgelerin celbiyle dosya içine konulması,

Eksiklikler tamamlandıktan sonra temyizen incelenmek üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 5.12.2006 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/17789, Karar No: 2011/3278, Tarih: 04.04.2011

**7. Ceza Dairesi         2008/17789 E.  ,  2011/3278 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 sayılı yasaya muhalefet

HÜKÜM : Sanığın hükümlülüğüne ve müsadereye

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

İddianameyle atıfta bulunulan olay ve yakalama tutanağına göre, suça konu CD`lerin korsan ve bandrolsüz çoğaltıldığı yönünde anlatım bulunduğu gözetilerek yapılan incelemede;

5846 sayılı yasanın 08.02.2008 tarih ve 26781 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5728 sayılı yasanın 143.maddesi ile değişik 81/4.maddesinde "Bandrol yükümlülüğüne aykırı yada bandrolsüz olarak bir eseri çoğaltıp satışa arz eden, satan, dağıtan veya ticari amaçla satın alan yada kabul eden kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır." Hükmüne yer verilmiş ise de, aynı maddenin içtimayı düzenleyen 13.fıkrasında yer alan "Bandrol yükümlülüğüne aykırılığın aynı eserle ilgili olarak 71 inci maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde tanımlanan suçla birlikte işlenmesi halinde, fail hakkında sadece 71 inci maddeye göre cezaya hükmolunur. Ancak, verilecek ceza üçte biri oranında artırılır." Hükmü ve 5728 sayılı kanunun 138.maddesiyle değişik 71/1.maddesindeki "Bu kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya bağlantılı hakları ihlal ederek: Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan yada hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle yada sair şekilde yayan, ticari amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran yada depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur." Şeklindeki hüküm ve aynı yasanın soruşturma ve kovuşturma usulünü düzenleyen 75.maddesindeki "71 ve 72 inci maddelerde sayılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması şikayete bağlıdır. Yapılan şikayetin geçerli kabul edilebilmesi için hak sahiplerinin veya üyesi oldukları meslek birliklerinin haklarını kanıtlayan belge ve sair delilleri Cumhuriyet Başsavcılığına vermeleri gerekir. Bu belge ve sair delillerin şikayet süresi içinde Cumhuriyet Başsavcılığına verilmemesi halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir." ve "Bu kanunda yer alan soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı suçlar dolayısıyla başta Milli Eğitim Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri olmak üzere ilgili gerçek ve tüzel kişiler tarafından, eser üzerinde manevi ve mali hak sahibi kişiler şikayet haklarını kullanabilmelerini sağlamak amacıyla durumdan haberdar edilirler." hükümleri dikkate alınarak 5271 sayılı yasanın 234/2.maddesi ve 5846 sayılı yasanın 5728 sayılı yasanın 140.maddesi ile değişik 75.maddesi gereğince, eserler üzerinde hak sahipleri olan suçun mağdurları belirlenip davadan haberdar edildikten sonra yasal sürede şikayet hakkı bulunanlardan biri yada bir kısmı tarafından şikayette bulunulması ve hak sahibi olunduğunun ispatlanması halinde lehe yasanın belirlenmesi bakımından 5846 sayılı yasanın suç tarihinde yürürlükte bulunan 5101 sayılı yasa ile değişik 81.maddesinin 9.fıkrasının 1/b alt bendi ile 5728 sayılı yasa ile değişik 81/13

.maddesi ile değişik 75.maddesi gereğince, eserler üzerinde hak sahipleri olan suçun mağdurları belirlenip davadan haberdar edildikten sonra yasal sürede şikayet hakkı bulunanlardan biri yada bir kısmı tarafından şikayette bulunulması ve hak sahibi olunduğunun ispatlanması halinde lehe yasanın belirlenmesi bakımından 5846 sayılı yasanın suç tarihinde yürürlükte bulunan 5101 sayılı yasa ile değişik 81.maddesinin 9.fıkrasının 1/b alt bendi ile 5728 sayılı yasa ile değişik 81/13.maddesi ve aynı yasanın 71/1.madde hükümleri şikayet hakkı bulunanlardan biri yada bir kısmı tarafından şikayette bulunulmaması veya hak sahibi olunduğunun ispatlanamaması halinde ise 5846 sayılı yasanın 5728 sayılı yasa ile değişik 81/4 ve 5101 sayılı yasa ile değişik 81.maddesinin 9.fıkrasının 1/b alt bendi hükümleri karşılaştırılıp sonucuna göre uygulama yapılmasında zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün sair yönleri incelenmeksizin 5320 sayılı yasanın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 04.04.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/6860, Karar No: 2022/1080, Tarih: 23.02.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/6860 E.  ,  2022/1080 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtiraz Eden : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

İtiraz Edilen Daire Kararı : Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 14.04.2021 tarih ve 2020/1522 - 2021/2664 sayılı kararı

İtirazla İlgili Mahkeme Kararı: İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 04.11.2019 tarih ve 2019/252 - 2019/279 sayılı kararı

İtirazla İlgili Hüküm : İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 04.11.2019 tarih ve 2019/252 - 2019/279 sayılı kararı ile TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca ayrı ayrı verilen mahkumiyet kararlarına dairdir

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

I-İTİRAZ KONUSU:

Anayasayı İhlal suçundan sanıklar hakkında TCK'nın 309/1, 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca mahkumiyetlerine dair İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 12.02.2018 tarih ve 2017/127 Esas, 2018/22 Karar sayılı kararına yönelik istinaf istemleri hakkında İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 27.06.2018 tarih ve 2018/1380 Esas, 2018/1232 Karar sayılı ilamı ile esastan ret kararı verildiği, bu kararın sanıklar ve müdafileri ile katılanlar vekilleri tarafından temyizi üzerine Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 05.07.2019 tarih ve 2019/521 Esas, 2019/4769 Karar sayılı kararı ile itiraza konu sanıklar bakımından sübut bulan eylemlerinin silahlı terör örgütüne üye olma suçunu oluşturduğundan bahisle Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçu yönünden kurulan mahkumiyet hükümlerinin bozulmasına oybirliğiyle ile karar verildiği, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda silahlı terör örgütüne üye olma suçundan sanıklar hakkında TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca mahkumiyetlerine dair İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 04.11.2019 tarih ve 2019/252 Esas, 2019/279 Karar sayılı kararının sanıklar müdafileri tarafından temyizi üzerine Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 14.04.2021tarih ve 2020/1522 Esas, 2021/2664 Karar sayılı kararı ile itiraza konu sanıklar bakımından Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçu yönünden kurulan mahkumiyet hükümlerinin onanmasına oybirliği ile karar verildiği, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 29.04.2021 tarih ve 16-2020/5508 sayılı yazısı ile Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 14.04.2021 tarih ve 2020/1522 Esas, 2021/2664 Karar sayılı kararının itiraza konu sanıklar yönünden KALDIRILARAK;

İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin kararının, sanıklar ..., ... ve ... yönünden BOZULMASI talep edilmiştir.

II-İTİRAZ NEDENLERİ:

Mezkur ilama, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 29.04.2021 tarih ve 16 - 2020/5508 sayılı yazısı ile;

İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin kararının, sanıklar ..., ... ve ... yönünden BOZULMASI talep edilmiştir.

II-İTİRAZ NEDENLERİ:

Mezkur ilama, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 29.04.2021 tarih ve 16 - 2020/5508 sayılı yazısı ile;

1-"...Celse arasında 31.10.2019 tarihinde yazılı olarak sunulan iddia makamının esas hakkındaki mütalaasının sanıklar ..., ... ve ... ve müdafiilerine CMK’nın 176/4 maddesinde öngörülen sürede tebliğ edilmemesi ve mütalaanın yazılı olarak dosyaya sunulduğu tarihten dört gün sonra 04.11.2019 tarihinde yapılan karar oturumunda iddia makamının esas hakkındaki görüşünün hazır bulunan sanıklar ve müdafiileri yüzüne karşı okunmaması ve duruşma tutanağına geçirilmemesi suretiyle CMK’nın 176/4, 190/2 ve 216. maddelerine muhalefet edilerek savunma hakkının düşüncesine varılmıştır."

2-"... Beyanları sanıklar ... ve ... yönünden hükme esas alınan tanıklar ... ve ...'un duruşmaya celp edilip dinlenmesi, sanıklara tanıkları sorguya çekme hakkı tanınması yerine bu yöndeki taleplerin de mahkemece yetersiz ve yasal olmayan gerekçe ile reddedilerek sanıkların adil yargılanma hakkını da kısıtlayacak şekilde CMK'nın 217. maddesine muhalefet edildiği düşüncesine varılmıştır".

3-" Mahkemece sanıkların örgütsel faaliyetlerinin süreklilik, yoğunlu ve çeşitlilik arz ettiğine ilişkin kabulünde yer alan Bank Asyaya örgüt liderinin talimatı ile para yatırıldığına dair tespitin, 24.01.2017 günlü Emniyet Genel Müdürlüğü KOM Daire Başkalığı yazsının ekindeki analiz çalışması raporuna dayandığı, bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı, oysa ki sanıkların savunmalarında ileri sürdükleri hususların tespiti, hesapların maaş hesabı olup olmadığı, hesap hareketlerinin sanıkların pozisyonuna göre rutin bankacılık işlemi olarak kabul edilip edilemeyeceği, sanık ...'in çocukları adına açılan hesapların tam olarak kim tarafından açtırıldığının tespiti gerekirken bu iki sanık yönünden eksik kovuşturma ile hüküm kurulduğu düşüncesine varılmıştır."

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

İtirazın KABULÜ ile, Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 14.04.2021 gün ve 2020/1522 Esas, 2021/2664 Karar sayılı ONAMA kararının sanıklar ..., ... ve ...'e atılı silahlı terör örgütüne üye olmak suçu yönünden KALDIRILMASI, İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 04.11.2019 gün ve 2019/252 Esas, 2019/279 Karar sayılı hükümlerinin bu suçlar yönünden BOZULMASI, talep edilerek dairemiz kararına itiraz isteminde bulunulmuştur.

III-İTİRAZ DEĞERLENDİRİLMESİ VE KARAR:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının KISMEN kabulüne;

1-)Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, iddia makamının esas hakkında mütalaasının sanıklar müdafiilerine Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen süreye riayet edilerek tebliğ edilmediği ve bu sebeple savunma hakkının kısıtlandığına yönelik itirazlarının incelenmesinde;

Savunma hakkı ile ilgili yasal düzenleme, tarafı olduğumuz Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve yerleşik yargısal uygulamalara bakıldığında;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının KISMEN kabulüne;

1-)Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, iddia makamının esas hakkında mütalaasının sanıklar müdafiilerine Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen süreye riayet edilerek tebliğ edilmediği ve bu sebeple savunma hakkının kısıtlandığına yönelik itirazlarının incelenmesinde;

Savunma hakkı ile ilgili yasal düzenleme, tarafı olduğumuz Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve yerleşik yargısal uygulamalara bakıldığında;

CMK’nın 176. maddesinde, iddianamenin sanığa tebliği ve duruşmaya çağrılmasına yer verilmiş olup, “çağrının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta süre bulunması gerekir.” şeklinde, sanıklara savunma için en az bir haftalık süre öngörülmüştür. Bu süreye riayet edilmemesi halinde CMK'nın 190/2 maddesi uyarınca sanığa ve müdafiine “duruşmaya ara verilmesini” isteme hakkının olduğu bildirilecektir. Sanığın mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya geçerli bir nedene dayalı olmaksızın sorgusunun yapılamaması halinde, delillerin ortaya konulmasına engel teşkil etmeyecektir ( CMK 206/1 m).

“Deliller ortaya konulduktan sonra tartışmada söz, sırası ile katılana, vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa, müdafiine veya kanuni temsilcisine verilir. Hükümden önce son söz sanığa aittir.” (CMK 216. m) Bu düzenleme ile delillerin ne şekilde tartışılacağı ve söz alma sırası gösterilmiştir.

Anayasanın 36/1 maddesinde, “herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” denilerek, savunma hakkı vurgulanmıştır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Adil yargılanma hakkı" kenar başlıklı 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasında: "Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahiptir".

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise:

"Bir suç ile itham edilen herkes aşağıdaki asgari haklara sahiptir:

a) Kendisine karşı yöneltilen suçlamanın niteliği ve sebebinden en kısa sürede, anladığı bir dilde ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek;

b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmak;

c)Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek…" şeklinde adil yargılama ilkelerine yer verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin içtihatlarına göre adil yargılama ilkelerine ilişkin kriterlerden bazıları aşağıdaki başlıklar halinde toplanabilir.

c)Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek…" şeklinde adil yargılama ilkelerine yer verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin içtihatlarına göre adil yargılama ilkelerine ilişkin kriterlerden bazıları aşağıdaki başlıklar halinde toplanabilir.

a) Yargılamanın makul süre içinde sonuçlandırılabilmesi ve kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde yargılanma hakkının tanınması,

b) Savunmayı hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı, bu hakkın kullanımının sağlanmasında dosyanın hacmine ve delillerin çeşitliliğine bağlı olarak makul bir sürenin verilmesini gerektirmektedir. Savunmayı hazırlamak için gerekli kolaylıklara sahip olma dava dosyasının içeriğinde yer alan delillere erişebilme imkanını içermektedir. Bu hak sadece müdafiiye değil sanığa da tanınmalıdır.

c) Kendi kendine savunma veya bir müdafiinin hukuki yardımından yararlanma hakkı,

Adil yargılama ilkelerinden tartışma konusu olan savunma hakkının üzerinde durmak gerekecektir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek adil yargılamanın zımni gereklerini saptamıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasanın 36. maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine göre, Ludi/İsviçre ve Artico/İtalya davalarında verilen kararlarda da belirtilmiş olduğu üzere, hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir.