muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/39170, Karar No: 2017/24849, Tarih: 14.11.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/39170 E.  ,  2017/24849 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı ... davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkili işçinin yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, sorumluluk zammı, ikramiye, yakacak yardımı, giyim ve koruyucu eşya yardımı, kira yardımı, belediye hizmetlerinden yararlanma (ulaşım) yardımı ve ücret alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalılar vekilleri, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyma kararı verilerek devam edilen yargılama neticesinde, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, taraflar vekilleri temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının ve davalı ... Belediye Başkanlığı’nın tüm, davalı ...’nın aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 166. maddesinin altıncı fıkrasında, “Devre konu işçiler bakımından devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devralan kurum sorumlu tutulamaz. Kıdem tazminatına ilişkin hükümler saklıdır.” hükmü düzenlenmiştir.

Davacı işçinin devredildiği davalı ...’nın, 6111 sayılı Kanun’un 166. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan sorumluluğu bulunmamaktadır. Mahkemece, söz konusu kanun maddesinin nazara alınmadan hüküm tesis edilmesi hatalı olmuştur.

Her ne kadar, mahkemece uyulan bozma ilamında, bu yöne ilişkin bir bozma sebebi mevcut değil ise de, açık kanun hükmünün temyiz incelemesi sırasında maddi hataya dayalı olarak gözden kaçtığı anlaşılmaktadır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 04/02/1959 tarihli 1957/13 esas ve 1959/5 karar sayılı ile 09/05/1960 tarihli 1960/21 esas ve 1960/9 sayılı kararlarında açıklandığı üzere Yargıtay’ca maddi hata sonucu verilen bir karara mahkemece uyulmasına karar verilmesi halinde dahi usulü kazanılmış hak oluşmaz.

Anılan sebeple, hüküm altına alınan alacaklardan, davalı ...’nın sorumluluğu, yukarıda açıklanan 6111 sayılı Kanun’un 166. maddesinin altıncı fıkrası hükmü nazara alınarak yeniden değerlendirilmelidir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 14/11/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1791, Karar No: 2013/8389, Tarih: 02.05.2013

**5. Hukuk Dairesi         2013/1791 E.  ,  2013/8389 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 22/11/2012

NUMARASI : 2011/422-2012/858

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: D.. M.. aleyhine açılan davada karar verilmesine yer olmadığına, İ.. M.. aleyhine açılan davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalılardan İ.. M.. vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davada karar verilmesine yer olmadığına, İ.. M.. aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı İ.. M.. vekilince temyiz edilmiştir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan rapor uyarınca göl mutlak koruma alanında kalan taşınmazların dava tarihindeki değerinin biçilmesi ve bedelin davalı idareden tahsili ile taşınmazların davacılar üzerindeki tapusunun iptali ve davalı idare adına tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı İ.. M.. vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içeri
Yargıtay — Esas No: 2022/5104, Karar No: 2022/6818, Tarih: 12.09.2022

**2. Hukuk Dairesi         2022/5104 E.  ,  2022/6818 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı kadın tarafından kusur belirlemesi, tazminatların reddi yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Davalı kadın , temyiz dilekçesinde adli yardım talebinde bulunmuştur. Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334-340. maddelerinde düzenlenmiş olup, aynı Kanunun 336/3. maddesine göre adli yardım talebi kanun yollarına başvuru sırasında Yargıtaya da yapılabilir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 337/1. maddesi uyarınca da duruşma yapmaksızın talep hakkında karar verilebilir. Davalının adli yardım talebini içeren dilekçesi ve dosya kapsamındaki belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde; kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin ödenmesi gereken kanun yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu kanaatine varıldığından, davalı kadının adli yardım talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2-Davalı kadının temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, adli yardımdan yararlanması sebebi ile başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı karar ve ilam harcı ile temyiz başvuru harcının davalıya yükletilmesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 12.09.2022 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2016/16543, Karar No: 2019/14068, Tarih: 25.06.2019

**22. Hukuk Dairesi         2016/16543 E.  ,  2019/14068 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosya üzerinde yapılan incelemede,

Bilirkişi raporlarında incelendiği bildirilen puantaj ve bordroların dosya içinde olmadığı, dosya üst kapağında eklerin Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü Kaleminde olduğunun belirtildiği,

Davalının cevap dilekçesi ekinde 8 adet klasör ve bir dosyanın sunulduğu ifade edilmesine rağmen söz konusu eklerin Dairemize gönderilen dosyanın ekinde yer almadığı tespit edildiğinden anılan kayıtlar temin edilerek,

Ayrıca işyerinde 31/12/2009 tarihinden sonraki döneme ilişkin toplu iş sözleşmesi bulunup bulunmadığı araştırılarak varsa söz konusu toplu iş sözleşmesi de eklenerek,alınacak cevabi yazılar ve ekleri dosyaya eklendikten sonra, dosyanın tekrar Dairemize gönderilmesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 25.06.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/908, Karar No: 2014/2511, Tarih: 12.02.2014

**15. Ceza Dairesi         2014/908 E.  ,  2014/2511 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

O yer Cumhuriyet savcısının yüzüne karşı tefhim olunan 03.03.2009 tarihli beraat hükmüne yönelik, yasal süresi geçtikten sonra yaptığı, 13.03.2009 havale tarihli dilekçesi ile vaki temyiz talebinin, 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi uyarınca REDDİNE, 12.02.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/248, Karar No: 2009/7129, Tarih: 14.04.2009

2. Hukuk Dairesi 2008/248 E., 2009/7129 K.

**2. Hukuk Dairesi 2008/248 E., 2009/7129 K.**

**- EVLATLIK İLİŞKİSİNİN KALDIRILMASI

- HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE**- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 313 ]

- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 316 ]

- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 318 ]

- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 319 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava; evlatlık ilişkisinin kaldırılması isteğine ilişkin olup, evlat edinenler tarafından evlatlığa karşı açılmıştır.

Davacılar, evlat edinme kararının Türk Medeni Kanunu'nun 313/3. maddesinde yer alan "evlat edinilenin en az beş yıldan beri evlat edinenlerle aile halinde birlikte yaşamış olması" şartı gerçekleşmeden ve aynı Yasa'nın 316. maddesinde ifade olunan araştırma yapılmadan verildiğini, bu sebeple evlat edinmenin esasa ilişkin noksanlıkla sakat olduğunu ve evlatlığın, evlat edinenlere karşı yasal ve ailevi yükümlülüklerini yerine getirmediğini ileri sürerek evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemişlerdir. Buna göre dava, Türk Medeni Kanunu'nun 318/1. maddesi yanında evlatlığın, evlat edinenlere karşı görevlerini yerine getirmemiş olmasına da dayanmaktadır. Evlat edinme kararı, davacıların başvurusu üzerine verilmiş ve temyiz edilmeyerek 25.11.2004 tarihinde kesinleşmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 258. maddesinde öngörülen evlatlık akdinin iptali müessesesine yer verilmemiştir. Bu nedenle, evlatlığın, evlat edinenlere karşı mükellef olduğu vazifeleri ifada ihmal göstermesi, evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebi oluşturmaz.

Evlatlık ilişkisinin esasa ilişkin noksanlıklardan biriyle sakat olması, evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebidir (TMK m. 318/1). Ancak, davanın evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her halde evlat edinme işleminin üzerinden beş yıl içinde açılması gerekir. Bu süre hak düşürücü süredir (TMK m. 319) ve hakim tarafından re'sen gözetilir. Dava, 26.07.2006 tarihinde açılmıştır. Evlat edinme kararı, davacıların başvurusu üzerine verildiğine, davacılar esasa ilişkin noksanlığı bildiklerine göre, Türk Medeni Kanunu'nun 319/1. maddesindeki bir yıllık hak düşürücü süre geçmiştir. Davanın açıklanan sebeple reddi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamıştır.

Sonuç: Hükmün yukarıda gösterilen sebeple (BOZULMASINA), temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 14.04.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1574, Karar No: 2014/2656, Tarih: 18.02.2014

**8. Hukuk Dairesi         2014/1574 E.  ,  2014/2656 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kocaeli 3. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 19/09/2013

NUMARASI : 2013/301-2013/420

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR

Borçlu vekili, vekil edeni aleyhine alacaklı tarafından Kocaeli 3. İcra Müdürlüğü’nün 2010/6176 Esas sayılı dosyasıyla yürütülen takipte, takip öncesi faiz adı altında faiz istenildiğini, oranı ve hangi tarihten itibaren başlatıldığının icra emrinde yazılı olmadığını, faizin bilirkişi vasıtasıyla hesaplattırılmasının gerektiğini ve ayrıca takip konusu yapılan 24.880,00 TL alacak vekâlet ücreti olup, vekâlet ücretine yeniden vekâlet ücreti talep edilmesinin yasaya aykırılık teşkil ettiğinden bahisle icra emrinin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ilamda yer alan vekâlet ücretine icra aşamasında yeniden vekâlet ücreti talep edilmesinin yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle 24.880,00 TL avukatlık ücreti olarak belirtilen kısma icra vekalet ücreti takdir edilmemesine, bilirkişi raporu doğrultusunda ise faize itirazın kabulü ile 1.259,66 TL'lik miktar açısından takibin iptaline karar verilmiştir. Davalı alacaklı vekili tarafından hükmün vekalet ücretine yeniden vekalet ücreti istenemeyeceğine dair bölümünün temyizi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 24.11.2011 gün ve 2011/6501-24093 sayılı ilamı ile; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca; avukat vasıtasıyla takip edilen icra işlemlerinde nispi tarife üzerinden, vekil lehine icra vekâlet ücreti ödeneceğinden bahisle şikayetin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine; Yerel Mahkemece, önceki kararda direnilmiş; direnme kararı davalı - alacaklı vekili tarafından ilk kararın temyiz sebepleri ile temyiz edilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 17.04.2013 tarih ve 2012/12-1470 Esas, 2013/563 Karar sayılı ilamıyla benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmuştur. Bunun üzerine, yerel Mahkemece, bozmaya uyularak şikayetçinin vekalet ücretine vekalet ücreti yürütülemeyeceğine ilişkin şikayetinin reddine, icra emrinde asıl alacağın işlemiş faizine faiz talep edilmediğinden bu yöne ilişkin şikayetin reddine, ancak faiz dışındaki alacaklar için takip tarihinden sonra % 9 oranından az olmamak üzere istenen yasal faizin 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi hükmüne göre % 9 ve değişen oranlarda yasal faiz oranlarının uygulanması şeklinde icra emrinin düzeltilmesine karar verilmiş, hüküm borçlu vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Bir Mahkeme Yargıtay Dairesi'nce verilen bozma kararına uyduktan sonra kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapma, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usulü kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK). Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usulü kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Yukarıda açıklanan nedenlerle anılan İcra Mahkemesi kararı vekâlet ücretine icra aşamasında yeniden vekâlet ücreti talep edilemeyeceği yönündeki şikayet yönünden bozulmuş olup, diğer hususlar yönünden ise kesinleşmiştir. Mahkemece, uyulan bozma kararı yönünde karar verilmesi gerekirken, kesinleşen hususlarda da yeniden hüküm kurulması isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve İİK'nun 366/3. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine 18.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/12945, Karar No: 2022/7731, Tarih: 24.05.2022

**10. Hukuk Dairesi         2021/12945 E.  ,  2022/7731 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

İlk DereceMahkemesi : ... Batı 1. İş Mahkemesi

Dava, iş kazasından sigortalının sürekli iş göremezliği nedeniyle maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine dair verilen karara karşı, asıl ve birleşen dosya davalıları vekilinin istinafa başvurması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin kabulü ile yeniden esas hakkında kısmen kabul ve redde ilişkin karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince verilen kararın asıl dosya davalısı .... vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dairemizin 02.11.2021 tarih ve 2020/9099 E - 2021/13290 K ile dava dosyasındaki eksikliklerin ikmali için dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmiş, Mahallince geri çevirme sebeplerinin bir kısmı ikmal edilmekle beraber, davacının malulen/yaşlılık nedeniyle emekli olduğu iddia edilmiş olması karşısında, davacının bu hususta bir kaydı bulunup bulunmadığı; var ise emekliliğe ayrıldığı tarihi ve emekliliğe girmesi nedeniyle iş kazası sigorta kolundan bağlanmış olan gelirde değişikliği gösterir kayıtların Sosyal Güvenlik Kurumundan sorularak cevabi yazının dosyaya eklenmesine dair noksanın ikmal edilmediği, bu hususta noksanın ikmali Bölge Adliye Mahkemesince SGK’ya sorulmasına karşın, SGK’dan verilen 08.12.2021 tarihli cevapta iş kazası nedeniyle bağlanan gelire ilişkin bilgi verildiği, davacının malulen yahut yaşlılık sebebiyle emeklilik aylığı almaya başlayıp başlamadığı hususunda olumlu olumsuz bir cevap verilmediği anlaşılmaktadır.

O halde, davacının malulen veya yaşlılık aylığı şartlarını ikmal ederek SGK’dan almış olduğu bir aylığının bulunup bulunmadığı var ise emekliliğe ayrıldığı tarihi ve emekliliğe girmesi nedeniyle iş kazası sigorta kolundan bağlanmış olan gelirde değişikliği gösterir kayıtların Sosyal Güvenlik Kurumundan bir kez daha sorularak cevabi yazının dosyaya eklenmesi, bu hususta yazılan yazı cevabının sorulan hususları tam olarak karşılayıp karşılamadığı mahallince tetkik edilip gereksiz yazışma ve temyiz incelemesinin uzamasına mahal verilmemesine dikkat ederek, işaret olunan noksan eksiksiz ikmal edilmesi halinde dosyanın dairemize gönderilmesi için,

Dosyanın noksan ikmali için kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.05.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13511, Karar No: 2013/4364, Tarih: 21.03.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/13511 E.  ,  2013/4364 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili dava dilekçesinde, boşanma nedeni ile davacının velayeti altında bulunan kızı ...'in "..." olan soyadının "..." olarak değiştirilmesini istemiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının eski eşi ... ile olan evliliklerinden kızı ...'in dünyaya geldiğini, daha sonra aralarında çıkan anlaşmazlık nedeniyle boşandıklarını ve küçüğün velayetinin davacı anneye verildiğini, boşanmadan dolayı anne ile kızı ...'in soyadlarının farklı hale geldiğini bu durumun çocuğu okulda rahatsız ettiğini ve sorunlar yaşamasına neden olduğunu ileri sürerek ...'in ... olan soyadının annesinin soyadı olan Kırmızıgül olarak değiştirilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; davacı ile dava dışı ...'in evliliklerinden 28.02.2002 tarihinde soyadının değiştirilmesi istenen ...'in dünyaya geldiği, davacı ... ile dava dışı ...'ın ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.05.2003 gün 2003/173-290 sayılı kararı ile boşandıkları ve dava dışı baba ile çocuk ... arasında şahsi ilişki tesisine karar verildiği, ...'in velayetinin yaşı henüz anne bakım ve şefkatine muhtaç olması nedeniyle davacı anne ...'e bırakıldığı anlaşılmaktadır.

2525 sayılı Soyadı Kanununun 4.maddesinin ikinci fıkrasının “evliliğin feshi veya boşanma hallerinde çocuk anasına tevdi edilmiş olsa bile babasının seçtiği veya seçeceği soyadı alır” şeklindeki birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinden sonra bilhassa boşanmalar sebebiyle somut olayda olduğu gibi zaruri nedenlerle velayetin anneye bırakılması hallerinde velayet hakkına sahip annelerin çocuklarına kendi soyadlarını vermek için bir çaba içine girip bu tür soyadı değişikliği davalarını açtıkları görülmektedir.

2525 sayılı Kanunun 4.maddesindeki düzenlemenin, Yasanın genel gerekçesinden de anlaşılacağı gibi Soyadı Kanununun, ilk defa soyadı alınması ile ilgili olduğu ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 321. maddesindeki hüküm karşısında, bu kuralın günümüzde sadece bazı istinai durumlarda uygulanabilmesinin söz konusu olduğu Anayasa Mahkemesince de kabul edilmektedir. Yüksek Mahkeme sözü edilen maddeyi Türk Medeni Kanununun 335 ve 366. maddeleriyle Anayasanın 10. ve 41. maddelerine aykırılığı nedeniyle iptal etmiştir. Tüm bu maddeler, velayet hakkının kullanılmasında kadın ve erkeğin birbirleriyle eşit oldukları ilkesini ön plana çıkarmaktadır. 743 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun eşitliğe aykırı hükümleri, bu yasanın yürürlükten kaldırılmasıyla son bulmuştur.

Birleşmiş Milletler Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi hükümleri ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarında da geçerli nedenlerin varlığı dışında yalnızca cinsiyete dayalı bir farklı muamelenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağını ihlal ettiği kabul edilmektedir. Eşitlik ilkesi, Anayasa Mahkemesinin kararında da değinildiği gibi aynı konumda bulunan kadın ve erkeğin yasalar önünde eşit haklara sahip olmasını gerektirir. Durumdan vazife çıkartarak ya da geçici elde edilmiş bazı hak ve imkanlardan yararlanarak kadın veya erkeğin kendi lehine bir üstünlük yarışına girmesine millî yasalar ve evrensel hukuk düzeni izin vermez. İptal kararına konu olan yasa maddesini Kanunun kabul edildiği 21.06.1934 tarihinin koşullarına göre misyonunu tamamlamış bulunmaktadır. Aradan geçen zaman içinde yukarıda kısmen değinilen hukuki gelişmeler karşısında iptalinden başka bir çare de kalmamıştır. Bununla birlikte 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 321. maddesi Anayasa Mahkemesinin incelemesinden geçmiş olup “çocuk, ana ve baba evli ise ailenin” soyadını taşıyacağı hükmünün Anayasaya aykırı olmadığına karar verilmiştir. Buradaki “aile” deyiminden babanın anlaşılacağı Anayasa Mahkemesince de kabul edilmiştir (Anayasa Mahkemesinin 02.07.2009 gün ve 2005/114-2009/105 sayılı kararı). Buna karşılık Türk Medeni Kanununun sözü edilen bu maddesindeki “evli değilse ananın” ibaresi Anayasanın 10 ve 41. maddelerine aykırı bulunarak baba lehine iptal edilmiştir. Bu madde iptal edilmezden önce anne ve babanın sonradan evlenmesi (Türk Medeni Kanununun 292. maddesi) ile yine, aynı Kanunun 27. maddesine bağlı haklı nedenlerden dolayı soyadının değiştirilmesi halleri dışında çocuk babanın soyadını tanıma vs. sebeplerle alamamakta idi.