muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/2441, Karar No: 2015/3549, Tarih: 05.03.2015

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettiş raporu, temizlik işçisi adı altında alınıp da temizlik işi dışındaki işlerde çalıştırılan işçiler bakımından muvazaa olgusu bulunduğuna ilişkindir.

Somut olayda; öncelikle davacının yukarıda değinilen muvazaa tespiti yapılan dönem sonrası işe girdiği anlaşılmaktadır. Dava dilekçesinde davacının sekreter olarak çalıştığı ileri sürülmüştür. Davalı tarafça sunulan belge de davacının büro elemanı olduğu belirtilmiş ve iş tanımı; idari yazışmalar, hasta randevu işlemleri, kurum içi dışı görüşme taleplerine cevap vermek, hasta kabul kayıt ve faturalandırma işlemleri, hasta dosyalarının arşivlenmesi, hasta yakınlarının bilgilendirilmesi, maaş işlemleri, eczane ilaç stok kontrol işlemleri, vb işlemler şeklinde açıklanmıştır. Dosya kapsamında tanık dinlenilmemiştir. Tüm bu delillere göre davacının sekreter başka bir anlatımla yardımcı büro hizmetleri elemanı olarak çalıştığının kabulü gerekir. Dosya kapsamından yardımcı büro hizmetleri elemanı çalıştırılması hususunda davalı Üniversitenin alt işveren ile hizmet alım sözleşmesi imzalandığı görülmüştür. Davacı tarafın davacının yardımcı büro hizmetleri dışında bir işte çalıştırıldığına dair bir iddiası yoktur. Şu halde davacının muvazaa tespiti yapılan dönem sonrası işe alınmış olmasına göre, hizmet alım sözleşmesinde yapılmış bir muvazaa olmadığı, davacının ne iş için alınmışsa o işte çalıştırıldığı, usulüne uygun hizmet alım sözleşmesi doğrultusunda taşeron işçisi olarak çalıştığı, davalı kurumun işçisi sayılmasını gerektirecek bir muvazaanın bulunmadığı sabit olduğundan, buna göre bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi bozma nedenidir.

O halde davalı vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itirazı kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalının alacağın hesabına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, 5.3.2015 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi uyarınca, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.

Alt işveren uygulaması bir işletmesel karardır. Alt işverene devrin işletme gereklerine dayanan geçerli fesih nedeni olması, İş Kanunu’nun 2’nci maddesinin 6 ve 7’nci fıkraları uyarınca geçerli ve muvazaaya dayanmayan asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulması şartına bağlıdır.

Alt işveren uygulaması bir işletmesel karardır. Alt işverene devrin işletme gereklerine dayanan geçerli fesih nedeni olması, İş Kanunu’nun 2’nci maddesinin 6 ve 7’nci fıkraları uyarınca geçerli ve muvazaaya dayanmayan asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulması şartına bağlıdır.

uvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2/7 maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Bu kriterler, asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi sureti ile haklarının kısıtlanması veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisinin kurulması olarak belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2’nci maddesinde belirtilen unsurları taşımayan alt işveren uygulaması, fesih için geçerli neden kabul edilemez. İş Kanunu’nda yardımcı işlerin alt işverene verilmesinin herhangi bir koşula bağlanmaması nedeniyle, bu nevi işlerin muvazaa olmaması kaydıyla alt işverene devri sebebiyle iş sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde, feshin geçerli nedene dayandığı kabul edilebilir. Buna karşılık, 6’ncı fıkra gereğince, asıl işin bir bölümünde işletme ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler alt işverene devredilebilecektir. Anılan düzenlemede baskın öğe, “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren” işlerdir. Başka bir anlatımla işletmenin ve işin gereği ancak teknolojik nedenler var ise göz önünde tutulur. Dolayısıyla, söz konusu hükümdeki şartlar gerçekleşmeden asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi hâlinde, asıl işveren-alt işveren ilişkisi geçersiz olacağından iş sözleşmesinin feshi de geçersiz olacaktır.

5393 sayılı Belediyeler Kanunu’nun 67. maddesi ile Belediyeler ve bağlı kuruluşların asıl işlerini de 6. fıkradaki sınırlamalar olmaksızın alt işverenlere verebileceği düzenlenmiştir. Keza 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesine 5538 sayılı yasa ile eklenen 7 ve 8. fıkralara göre, Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kamu kurum ve kuruluşları ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin en az yüzde ellisine sahip oldukları ortaklıklar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu veya diğer kanun hükümleri çerçevesinde, hizmet alımı amacıyla sözleşme yapabilirler. 67. maddedeki hüküm uyarınca temizlik işleri, park bahçe işleri, toplu taşıma ve ulaşım hizmetleri, bakım ve onarım işleri belediyenin asli işlerinden olmasına rağmen, işletmenin veya işin gereği teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren iş olup olmadığına bakılmaksızın üçüncü kişilere gördürülmesi mümkün kılınarak İş Kanunu’nun 2’nci maddesine istisna getirilmiştir. Ancak Belediyeler Kanunu’nun 67 ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/8 maddeleri uyarınca bir işin veya hizmetin belediye tarafından alt işverene verilmesi, muvazaa iddialarının araştırılmasına engel teşkil etmez. Söz konusu hükümde sayılan işlerin veya hizmetlerin alt işverene verilmesine dayanılarak iş sözleşmesinin feshi, muvazaa iddiasının ispatı hâlinde geçersiz olacaktır. Madde de alt işverene verilmesi gereken Belediye’nin sayılan iş ve hizmetleri olduğu, ancak hizmet alımı yapılacağı, bu hizmetlerin yerine getirilmesi veya işlerin yapılması için eleman temin edilmesi halinde, hizmetin alınmadığı, işçilik temini için ihale yapıldığı iddialarının araştırılması gerekir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, asıl işin hizmet alımı yolu ile ihale edilmesidir. Yapılan ihalede, ihale yapan kurum veya kuruma ait bağlı kuruluş tarafından araç temini sağlanır, asıl işte alt taşeron işçileri ile hizmeti alan işveren işçileri birlikte çalışıyorlar, yönetim hakkı hizmeti alana ait ise, kısaca ihale işçi teminine yönelik ise, ihaleye veren ile ihaleyi alan kişi arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisinden sözedilemeyecektir. Hizmet alımı yapma ile bu hizmetin yürütülmesi için personel (işçi) temini farklı olgulardır. Hizmet alımı ve hizmetin yaptırılması ibarelerinin, iş mevzuatının yasakladığı ticari amaçlı işçi teminine olanak tanıdığı şeklinde yorumlanarak, sonuca ulaşılması hukuken mümkün değildir. Bunda kamu yararı da yoktur. Bu yönde yapılan ihale sözleşmeleri geçersizdir.

Diğer taraftan, bir alt işveren, bir asıl işverenden sözleşme ile üstlendiği mal veya hizmet üretimi için belirli bir organizasyona, uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip değilse, kısaca üretim ya da hizmet sunumuna ilişkin ekonomik faaliyetin bağımsız yönetimini üstlenmemişse asıl işveren alt işveren ilişkisinden çok olayda, asıl işverene işçi temini söz konusu olacaktır.

Diğer taraftan, bir alt işveren, bir asıl işverenden sözleşme ile üstlendiği mal veya hizmet üretimi için belirli bir organizasyona, uzmanlığa ve hukuksal bağımsızlığa sahip değilse, kısaca üretim ya da hizmet sunumuna ilişkin ekonomik faaliyetin bağımsız yönetimini üstlenmemişse asıl işveren alt işveren ilişkisinden çok olayda, asıl işverene işçi temini söz konusu olacaktır.

Somut uyuşmazlıkta davacı işçi, davalı Üniversite'nin hizmet alımı yaptığı şirketler aracılığı ile bağlı hastanelerde çalıştırıldığını, alt işveren şirketlerle Üniversite arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu ve bu nedenle başlangıçtan itibaren gerçek işvereninin, davalı Üniversite olduğunu ileri sürerek alacak talebinde bulunmuştur.

Davalı işverenin 2008-2010 yıllarını kapsayan hizmet alım sözleşmeleri hakkında kesinleşmiş bir muvazaa kararının varlığı sayın çoğunluğun da kabulündedir. Gerek yardımcı işlerde ve gerekse 657 sayılı yasanın 4924 sayılı yasa ile değişik 36. maddesi uyarınca sağlık ve yardımcı sağlık hizmetlerinin hizmet alımı yolu ile gördürülebileceği düzenlemesi doğrultusunda alt işveren işçisi olarak çalıştırılan işçilerin muvazaalı alt işverenlik iddiasına bağlı taleplerinin her olayın özellikleri göz önünde tutularak araştırılması ve HMK.nun 31. maddesinde öngörülen hakimin davayı aydınlatma ödevi doğrultusunda çözümlenmesi gerekir. Salt muvazaa olgusunun kesinleştiği 2008-2010 dönemi sonrası veya 657 sayılı yasanın 36. maddesi uyarınca yapılan hizmet alımı sözleşmesi ile çalışma olgusu, muvazaa varlığının bulunmadığına gerekçe olamaz. Mahkemece yapılacak iş yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yürütülecek araştırma ile deliller toplanıp gerekirse mahallinde uzman bilirkişi marifeti ile inceleme yaparak elde edilecek verilere göre bir karar vermekten ibarettir. Bu hususlara değinmeyen sayın çoğunluğun davanın esastan reddine ilişkin bozma gerekçesine katılmıyorum.05/03/2015
Yargıtay — Esas No: 2006/4663, Karar No: 2006/5918, Tarih: 25.05.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/4663 E.  ,  2006/5918 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 1.12.2004 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat ve kal istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 18.7.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı temsilcisi tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, yerel mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 5018 sayılı yasa uyarınca davalı idare genel bütçeye dahil kuruluşlardan olduğundan yatırılan temyiz harcının iadesine, 25.5.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9512, Karar No: 2013/8359, Tarih: 26.04.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/9512 E.  ,  2013/8359 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... ... .... Asliye Hukuk (Pendik .... Asliye Hukuk) Mahkemesi’nce verilen 28.02.2012 tarih ve 2009/229-2012/137 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkillerinin murisi ...'ün ....03.2005 tarihinde, davalı idareye ait banliyo treninde seyahat ettiği sırada, trenin otomatik kapılarının kendiliğinden açılması sonucu trenden düşerek vefat ettiğini, olaydan davalı idare ile tren makinisti ve tren şefi olan diğer davalıların sorumlu olduğunu, müvekkillerinin olay nedeniyle büyük bir manevi yıkım yaşadıklarını ileri sürerek, müvekkilleri için ayrı ayrı 30.000.00 TL’den oluşan toplam 90.000.00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı İdare vekili, iş bölümü itirazında bulunarak görevli ve yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu bildirmiş, murisin boş koltuklara oturmayıp kapıya yaslanarak seyahat etmesi nedeniyle hayatını kaybettiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, talep edilen tazminat miktarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., olayda herhangi bir kusurunun ve ihmalinin olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu, olay nedeniyle yapılan ceza yargılaması sırasında alınan bilirkişi raporu ve Adli Tıp Kurumu raporuna göre, olayda müteveffa ...'ün %65, davalı TCDD'nin ise %35 oranında kusurlu olduğu, ancak Adli Tıp Kurumu Başkanlığı’nın raporuna göre, olayın teknik arızadan kaynaklandığı ve sorumluluğun davalı

idareye ait olduğu, davacıların murislerinin zamansız ölümü nedeniyle büyük elem ve ızdırap yaşadıkları, tarafların maddi ve sosyal durumları, olayın meydana geliş şekli ile tarafların kusur durumu, fiilin ağırlığı ve hakaniyet kuralları gözetilerek davanın davalılar ... ve ... yönünden reddine, davalı TCDD Genel Müdürlüğü yönünden kısmen kabulü ile, murisin eşi ve çocukları olan her bir davacı için ayrı ayrı ....000.00 TL'den toplam 75.000.00 TL manevi tazminatın olay tarihi ....03.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı idareden tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.

Kararı, davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye ....009,... TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalı TCDD Genel Müdürlüğü'nden alınmasına, ....04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/679, Karar No: 2009/324, Tarih: 03.02.2009

**7. Hukuk Dairesi         2009/679 E.  ,  2009/324 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı hazine tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, dosyadaki belgeler okundu. Tetkik hakiminin açıklamaları dinlendi. Gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava ve temyize konu 149 ada 218 parsel sayılı taşınmaz tutanağında belirtilen hukuksal nedenlere dayanılarak davalı taraf adına tespit edilmiştir. Davacı hazine dava ve temyize konu taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kanunları uyarınca hazineye kalan taşınmazlardan olduğunu tespit gününde zilyedi yararına hak kazanma koşullarının gerçekleşmediğini öne sürerek dava açmıştır.

Mahkemece davanın reddine, dava konusu taşınmazın tespit gibi davalı taraf adına tesciline karar verilmiş; hüküm davacı hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece kadastro tespit gününde adına tescile karar verilen zilyet davalı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14. maddesi hükmünde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş isede, yapılan araştırma, soruşturma hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Kadastro tespitine bir kayıt ve belge esas alınmamış, yargılama sırasında taraflar bir kayıt ve belgeye de dayanmamışlardır. Kural olarak asıl olan ülke topraklarının devlete, bir başka deyişle hazineye ait olmasıdır. Bu kuralın ışığı altında somut olaya bakıldığında kanıtlama yükümlülüğünün davalı tarafa ait olduğu kuşkusuzdur.

Hazinenin dava dilekçesinde öne sürdüğü hukuksal neden dikkate alındığında davalı taraf çekişmeli taşınmazın kacak ve yitik kişilerden kanunları uyarınca hazineye kalan taşınmazlar olmadığını kanıtlamak zorunda olduğu gibi taşınmazın sınırında 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16/B maddesi hükmü gereğince mera niteliği ile sınırlandırılmak suretiyle tespit edilen taşınmazın bulunduğu da gözönüne alındığında ayrıca dava konusu taşınmazın kamu malı niteliğinde mera olup olmadığı yolunda da yöntemine uygun bir araştırma ve soruşturma yapılması da zorunludur.

Nevarki, mahkemece bu doğrultuda yapılan araştırma ve soruşturma da yetersiz olduğu gibi yöntemine de uygun değildir. Öte yandan davanın dayanağını oluşturan 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14/son maddesi hükmünde öngörülen kısıtlamalar yönünden yapılan araştırma ve soruşturma yetersiz olmadığı gibi bu konuda mahkemenin karar yerinde gösterdiği gerekçenin de yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. Kaldıki, tutanak bilirkişilerinden biri dinlenmiş, diğerleri dinlenmemiş varsa nedenleri karar yerinde yasal gerekçeleri ile birlikte açıklanıp tartışılmamıştır. Öte yandan dava konusu taşınmaza sınırda komşu tüm taşınmazların tespit tutanakları varsa dayanakları kayıtlar getirtilip incelenmemiş, dıştan komşu taşınmazların tespitlerine bir kayıt ve belge esas alınmış ise sözü edilen kayıt ve belgelerde dava konusu taşınmaz yönünün ne biçimde ve kimin yeri olarak sınır gösterildiği yönü üzerinde durulmamış, tespitlerine bir kayıt ve belgenin esas alınmadığı saptandığı takdirde tespit tutanakları içeriğinde vurgulanan maddi ve hukuksal olgularla yerel bilirkişi ve tanık sözleri de denetlenmemiştir. Kaldıki, hükme esas alınan keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanıkların dava sonucunda yararı olmayan komşu belde yada köyler halkından seçilmemiş, aynı köyden yerel bilirkişi ve tanık dinlenmiş olması da bu doğrultudaki yerleşik Yargıtay uygulamasına da tümden aykırıdır. Böylesine yetersiz araştırma ve soruşturma ile hüküm kurulamaz.

Kural olarak mahkemece bir yerin mera olarak kabul edilebilmesi için taşınmazın yetkili idari merciler tarafından mera olarak tahsis edilmiş olması yada taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde mera olarak kullanılmasına bağlıdır.

O halde mahkemece sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için, öncelikle dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından 4753-5618 veya 4342 sayılı Yasa uyarınca mera tahsisi yapılıp yapılmadığı Özel İdare Müdürlüğü ve Mülki Amirlikten ayrı ayrı sorulup saptanmalı, yapılmış ise mera tahsis haritası ve eki belgeler yerinden getirtilmeli, bundan sonra dava konusu taşınmaza dıştan komşu taşınmazların tümünün tespit tutanakları ve varsa dayanakları kayıtlar davalı iseler dava dosyaları da getirtilmeli, bu doğrultuda araştırma ve soruşturma yapılırken taşınmaza sınırda komşu taşınmazların da davalı olduğu saptandığı takdirde davalı olan taşınmazlara dıştan komşu taşınmazların tespit tutanakları ve dayanakları kayıtların getirtileceği düşünülmeli, az yukarıda sözü edilen kayıt ve belgeler getirtildikten sonra yöreyi iyi bilen elverdiğince yaşlı, yansız ve dava sonucunda yararı olmayan dava konusu taşınmazın bulunduğu köye komşu belde yada köyler halkından seçilecek yerel ve uzman bilirkişi, fen elemanı, uzman ziraatçi bilirkişi ve tutanak bilirkişilerinin tümü hazır olduğu halde çekişmeli taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, öncelikle taşınmazın bulunduğu bölgede mera tahsisi yapılmış ise mera tahsis haritasının ölçeği ile geniş kapsamlı kadastro paftasının ölçekleri eşitlenerek yerel bilirkişi yardımı, uzman bilirkişi fen elemanı eliyle haritalar çakıştırılarak yerine uygulanmalı, uygulamada haritalarda tarif edilen belli poligon ve röper noktalar ile arz üzerindeki doğal yada yapay sınır yerlerinden varsa değişmez nitelikte sınır yeri sayılabilecek kişi taşınmazlarından da yararlanılmalı, çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölgede yetkili idari merciler tarafından mera tahsisi yapılmamış ise dava konusu taşınmazın öncesinin bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel biçimde kamu malı nitelinde mera olup olmadığı yolunda yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı olaylara dayalı bilgiler alınmalı, ayrıca çekişmeli taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kanunları uyarınca hazineye kalan taşınmazlardan olup olmadığı yolunda da yerel bilirkişi ve tanıklardan olaylara dayalı bilgiler alınmalı, bundan sonra mahkeme heyeti hazır olduğu halde uzman ziraatçi bilirkişi refakata alınarak çekişmeli taşınmaz hep birlikte gezilip görülmeli ve gözlenmeli, bu gözlem yapılırken taşınmazın fiziksel yapısı, meyil durumu, toprak yada taş unsurundan hangisinin galip olduğu belirlenmeli, ayrıca dıştan komşu taşınmazlarla toprak yapısı mukayese yapılmalı, mahkemenin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı, bu yolla dava konusu taşınmazın kültür arazisi niteliğinde olup olmadığı duraksamaya meydan vermeyecek biçimde saptanmalı, uzman bilirkişi fen elemanı ve uzman ziraatçi bilirkişiden konularında ayrı ayrı ayrıntılı, gerekçeli ve özellikle uzman ziraatçi bilirkişiden mahkeme gözlemini yansıtmaya elverişli uzman bilirkişi, fen elemanından ise keşfi izlemeye, yerel bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan veren rapor alınmalı, dıştan komşu

gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı, bu yolla dava konusu taşınmazın kültür arazisi niteliğinde olup olmadığı duraksamaya meydan vermeyecek biçimde saptanmalı, uzman bilirkişi fen elemanı ve uzman ziraatçi bilirkişiden konularında ayrı ayrı ayrıntılı, gerekçeli ve özellikle uzman ziraatçi bilirkişiden mahkeme gözlemini yansıtmaya elverişli uzman bilirkişi, fen elemanından ise keşfi izlemeye, yerel bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan veren rapor alınmalı, dıştan komşu taşınmazların tespit tutanağı içeriği varsa dayanakları kayıtlarda az yukarıda vurgulandığı gibi dinlenen yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli, keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile tutanak bilirkişilerinin beyanları arasında aykırılık bulunduğu takdirde usulün 259

. maddesi hükmü uyarınca tutanak bilirkişilerinin tümü taşınmaz başında ayrı ayrı dinlenerek yerel bilirkişi ve tanık sözleri ile tutanak bilirkişilerinin beyanları arasındaki aykırılık da giderilmeli, daha sonra davanın dayanağını oluşturan 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14/son maddesi hükmü uyarınca zilyet davalı taraf ile varsa akdi yada irsi halefleri yönünden ilgililerin kimlikleri belirlenerek adları geçenler adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit yada tescil edilip edilmediği Tapu Sicil, Kadastro, Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüklerinden ayrı ayrı sorulup saptanmalı, toplanan ve toplanacak deliller değerlendirilirken kamu malı niteliğindeki meralar ile kanunları uyarınca kaçak ve yitik kişilerden hazineye kalan taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresi ne olursa olsun hukukça değer taşımadığı özellikle göz önünde tutulmalı, davanın dayanağını oluşturan 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14/son maddesi hükmünde öngörülen kısıtlamalar yönünden gerektiğinde etkili bir denetim ve kontrol yapılabilmesi için zilyet davalı taraf ile bayii yada miras bırakanı ölmüş ise ve varsa dava dışı paydaşları adına davalı olan başkaca dava dışı taşınmazlar varsa az yukarıda vurgulandığı gibi etkili bir denetim ve kontrol için usulün 45 ve onu izleyen maddeleri hükmü uyarınca salt bu bağlamda dava dosyalarının birleştirilip birleştirilmeyeceği yönü üzerinde özellikle durulmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir.

Mahkemece böylesine bir araştırma ve soruşturma yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davacı hazinenin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 03.02.2009 gününde oybirliği ile karar verildi.