muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/9870, Karar No: 2022/9556, Tarih: 26.09.2022

**10. Ceza Dairesi         2020/9870 E.  ,  2022/9556 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

22.09.2014 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ve Eskişehir Denetimli Serbestlik Müdürlüğünün 16.10.2014 tarihli çağrı yazısının Tebligat Kanunu'nun 21/1. maddesine göre tebliğ edildiği, itiraz süresi ve mercii gösterilmediği için karar sanık tarafından öğrenilmiş olsa bile, 22.09.2014 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleştiğinden söz edilemeyeceği, UYAP sistemi üzerinde yapılan incelemede, suç tarihinden sonra 28.06.2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasının olaya tatbik kabiliyetinin bulunmadığı, hükümde "Yargılama masrafı 22 TL'den az miktarda olduğundan 6183 Sayılı Yasa'nın 106/1 maddesi yollamasıyla CMK'nın 324/4. maddesi gereğince yapılan yargılama masrafının kamu üzerinde bırakılmasına" şeklinde karar verildiği anlaşıldığından, tebliğnamedeki 1, 2, 4 ve 5 numaralı bozma düşüncelerine iştirak edilmemiştir.

1- Sanık hakkında, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değişik TCK'nın 191. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte verilen tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri kararının içeriğinde, sanığın bu karara itiraz hakkı bulunduğuna ilişkin, itiraz süresi ve merciinin de gösterilmemesi suretiyle usulüne uygun bir yasa yolu bildirimi yapılmadığı için karar sanık tarafından öğrenilmiş olsa bile, birleşen dosya kapsamında verilen 22.09.2014 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmediği ve kovuşturma şartlarının oluşmadığı dikkate alınarak, sanığa kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına karşı 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz hakkı bulunduğu ihtarı ile birlikte kararın yeniden tebliğ edilmesi gerektiğinden, bu kapsamda inceleme konusu olayda sanığın 18.03.2015 tarihli eylemi, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı kesinleşmeden gerçekleştirdiği anlaşılmakla, sanık hakkında kovuşturma şartlarının oluşmaması nedeniyle, 5271 sayılı CMK'nın 223/8. maddesi gereğince kovuşturma şartının gerçekleşmesini beklemek üzere, kamu davasının durmasına ve gerekli tebligat işlemlerinin tamamlanarak, kararın infazına devam edilmesi için dosyanın Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmesi yerine yargılamaya devamla sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulması,

2- Suç tarihi itibariyle yürürlükte bulunan TCK'nın 191. maddesinde sanığa isnat edilen suç için temel ceza miktarının "bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası" olarak belirlendiği; 5271 sayılı CMK'nın hükümden sonra yürürlüğe giren 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile başlığı ile birlikte yeniden düzenlenmiş olan "Basit Yargılama Usulü" başlıklı 251. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir." şeklindeki düzenlemeye, 7188 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesinin 1-d bendinde yer alan "01/01/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz." şeklindeki düzenleme ile sınırlama getirilmiş ise de; Anayasa Mahkemesinin 19/08/2020 tarihli 31218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 25/06/2020 tarihli ve 2020/16 esas, 2020/33 karar sayılı iptal kararı ile, "...kovuşturma evresine geçilmiş..." ibaresinin, aynı bentte yer alan "... basit yargılama usulü..." yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi sebebiyle kovuşturma evresine geçilmiş olan ve basit yargılama usulü uygulanabilecek dosyalar yönünden 7188 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1-d bendinde yer alan düzenlemenin iptal edildiği anlaşıldığından; Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümesi mümkün olmayıp, Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklerin ise derhal uygulanması gerekmekle birlikte, basit yargılama usulü uygulanan olaylarda CMK'nın 251. maddesinin 3. fıkrasına göre; " mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir." şeklindeki düzenleme karşısında, Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararının neticeleri itibarıyla maddi ceza hukukuna ilişkin olduğunun ve CMK'nın 251. maddesinin 3. fıkrasında yer alan düzenlemenin sanık lehine sonuç doğurabilecek nitelikte olduğunun anlaşılması karşısında, TCK'nın 7. maddesi ile CMK'nın 251. maddesi hükümleri gözetilmek suretiyle sanığın hukuki durumunun "Basit Yargılama Usulü" yönünden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Kabule göre;

3- Suç tarihi olan 30/03/2014 tarihi itibariyle yürürlükte olan 5560 sayılı Kanun ile değişik 5237 sayılı TCK’nın 191/1. maddesinde kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçuna ilişkin ceza miktarının “bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası” olduğu gözetilmeden, suç tarihinden sonra 28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile değişik 5237 sayılı TCK’nın 191/1. maddesi uyarınca temel cezanın 2 yıl olarak belirlenmesi suretiyle fazla ceza tayini,

Kabule göre;

3- Suç tarihi olan 30/03/2014 tarihi itibariyle yürürlükte olan 5560 sayılı Kanun ile değişik 5237 sayılı TCK’nın 191/1. maddesinde kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçuna ilişkin ceza miktarının “bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası” olduğu gözetilmeden, suç tarihinden sonra 28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile değişik 5237 sayılı TCK’nın 191/1. maddesi uyarınca temel cezanın 2 yıl olarak belirlenmesi suretiyle fazla ceza tayini,

4- Hükümden sonra 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi ve 7242 sayılı Kanun’un 10. maddesinde yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 26.09.0222 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/9343, Karar No: 2024/13359, Tarih: 19.11.2024

**11. Ceza Dairesi         2022/9343 E.  ,  2024/13359 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

EK KARAR TARİHİ: 08.04.2022

EK KARAR SAYISI : 2020/1262 E., 2022/268 K.

SUÇ : Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık

EK KARAR : Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz isteminin reddi ile ek kararın onanması

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında verilen ek kararın temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin ek kararı temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer verilen; “İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları”nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile 5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar ve aynı Kanun’un 296 ncı maddesinin birinci fıkrasının ilgili bölümünde yer alan; “... temyiz edilemeyecek bir hüküm temyiz edilmiş [ise] …, hükmü temyiz olunan bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bir karar ile temyiz istemini reddeder.” şeklindeki hüküm birlikte değerlendirildiğinde sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görülmediğinden sanık müdafiinin, ek karara yönelik temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 296 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Ankara 26. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.11.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3432, Karar No: 2016/143, Tarih: 12.01.2016

**12. Ceza Dairesi         2015/3432 E.  ,  2016/143 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname no : 12 - 2014/273904

Mahkemesi : Foça(Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi

Tarihi : 10/04/2014

Numarası :2012/214 - 2014/115

Suç :Taksirle yaralama

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, incelenen dosya kapsamına göre sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanığın 2. Müdür olarak görev yaptığı Foça Açık Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olup, kendi isteği, doktor oluru ve 02.02.2011 tarih ve 2011/196 sayılı Kurum İş Atölyelerinde Çalıştırma Kararı uyarınca marangoz atölyesinde çalışmakta olan katılanın yatar daire testeresi adı verilen makineye sol elini kaptırması sonucu sol eli 3. ve 4. parmaklarının dip seviyesi üzerinden total ampütasyonu nedeniyle hayat fonksiyonlarını 3. derecede etkileyen kemik kırıkları oluşup, duyu veya organlarından birinin işlevinin zayıflamasına neden olacak şekilde yaralandığı olayın yargılaması sonunda, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu ve İşyurtlarının İdare ve İhale Yönetmeliğinin 18/b. maddesine uygun olarak Foça Açık Ceza İnfaz Kurumu müdürü tarafından “İşyurdu müdürlüğü ile ilgili olan demirbaş malzemelerin temini ile takip ve sayımını yapmak(m.7), marangoz, terzi atölyesi, fotoğrafçılık iş kolları faaliyetlerini sürdürmek ve bu iş kolları ile ilgili olarak tartım, ölçüm ve sayım işlemlerini düzenlemek(m.9) ve sorumlu olduğu atölye ve iş kollarında iş güvenliği ile ilgili tedbirleri almak…(m.13)” şeklindeki bentleri ihtiva eden 16.08.2010 tarihli yazı ile görevlendirildiği anlaşılan Ceza İnfaz Kurumu 2. Müdürü(ve işyurdu müdür yardımcısı) sanığın mahkumiyetine karar verilmiş ise de; taksirle yaralama suçunu CMK’nun 161/5. maddesi anlamında “adliye ile ilgili görev veya işler” kapsamında bulunmayan tamamen idari nitelikteki görevi nedeniyle işlediği ileri sürülen sanık hakkında 4483 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca soruşturma izni alınmak üzere durma kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm tesisi,

Kabule göre de;

Olayın gerçekleştiği yatar daire testeresinin yaralanmaları önleyecek nitelikteki uygun koruyucular ile donatılmasını, iş yerinde mevzuata uygun makine kullanılmasını sağlamaması nedeniyle kusurlu olduğu tespit ve kabul edilen sanığın, Ceza İnfaz Kurumu Müdürünün emir ve

Kabule göre de;

Olayın gerçekleştiği yatar daire testeresinin yaralanmaları önleyecek nitelikteki uygun koruyucular ile donatılmasını, iş yerinde mevzuata uygun makine kullanılmasını sağlamaması nedeniyle kusurlu olduğu tespit ve kabul edilen sanığın, Ceza İnfaz Kurumu Müdürünün emir ve

talimatlarını yerine getiren bir kamu görevlisi olduğu ve teknik bilgiyi haiz bulunup bulunmadığının belli olmadığı ile iş kazasının meydana geldiği işyurdunun 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 2/2-d. maddesi ile kapsam dışı tutulduğu(kapsam içi olsa kanun aradığı şekilde iş yerinde iş güvenliği uzmanı görevlendirilecek, risk değerlendirmesi yapılacak, acil durum planı yapılacak, iş sağlığı ve güvenliği kurulu kurulacak, iş yeri Bakanlık iş müfettişleri tarafından denetlenecek, çalışanlar kanunun aradığı şekilde eğitilecektir) nazara alınarak sanığın eğitim durumunun, teknik yeterlilik ve kapasitesinin, işyurdunda sanığın yardımından faydalanacağı teknik personel bulunup bulunmadığının Ceza İnfaz Kurumu Müdürü ile sanığın dinlenmesi suretiyle tespiti ile Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumunun Kuruluş ve İdaresine İlişkin 4301 sayılı Kanun ile Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu ve İşyurtlarının İdare ve İhale Yönetmeliğinde işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda herhangi bir hüküm bulunmadığından; 4301 sayılı Kanunun 2. maddesinde sayılan birimlerden söz konusu hususta herhangi bir düzenleme bulunup bulunmadığının, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda özellikle çalışanlara koruyucu malzeme verilmesi hususunda ilgili Ceza İnfaz Kurumuna herhangi bir emir, talimat ya da karar iletilip iletilmediğinin sorulması, varsa gönderilmesinin istenmesi sonrası 16.08.2010 tarihli görevlendirmenin uygun ve yeterli olup olmadığı da dahil sanığın hukuki durumunun tespit ve tayini yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Kanuna aykırı olup, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince tebliğnamedeki isteme uygun olarak BOZULMASINA, 12/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/354, Karar No: 2013/1554, Tarih: 13.11.2013

**Hukuk Genel Kurulu         2013/18-354 E.  ,  2013/1554 K.**

**"İçtihat Metni"**

ESAS NO : 2013/18-354

KARAR NO : 2013/1554

Taraflar arasındaki “nüfus kaydı düzeltme” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın görevsizlik nedeni ile davanın reddine dair verilen 08.12.2011 gün ve 2011/807 E., 2011/789 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 18.06.2012 gün ve 2012/6082 E., 2012/7311 K. sayılı ilamıyla;

(...Dava dilekçesinde, O.Ö.ve H. Ö.'in nüfusuna onların çocuğu olarak kaydedilen davacı H. T.'ın kaydının iptali ile gerçek anne ve babası H. Ö. ile R.Ö.'in hanesine tesciline karar verilmesi istenilmiştir. Dava, miras ve soy bağını ilgilendiren kayıt düzeltme davası olup asliye hukuk mahkemesi görevlidir. İşin esasının incelenmesi gerekirken mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Davacı vekili 20/09/2011 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; “…müvekkilinin doğduğu zaman amcası O.Ö.ve eşi H. Ö.'den dünyaya gelmiş gibi kaydının yapıldığını, asıl ana-babasının R. Ö. ile eşi H.Ö. olduğunu, kendi öz babası ve annesinin kaydına dönmek istediğini, bu duruma halen kaydın üzerinde bulunduğu amcası O.ve H. Ö. ile öz babası R. ve annesi H. Ö.ve kardeşlerinin de razı olduğunu, amcasının hanesinde yazılan müvekkilinin tahkikat sonucunda kaydının tashih edilerek, öz babası ve annesi hanesine kaydı ile, amcası O. ve eşi H. adına olan kaydın iptalini” talep ve dava etmiştir.

Davalı R. Ö. 01.11.01.2011 tarihli celsede beyanında; “kardeşi O.’ın 1971 yılında yurtdışından izine geldiğini, aynı sene dünyaya gelen davacıyı kardeşi O.'a verdiğini, davacının 20 yaşına gelmesinden sonra bu sorunun ortaya çıktığını, davacının H.'den doğduğunu” beyan etmiştir.

Davalı nüfus idaresi herhangi bir savunma yapmamıştır.

Davalılar O.Ö..H.Ö.H. Ö. O.Ö.ve E. Ö.adına çıkan tebligatlar tebliğ edilmiş, davalılar savunma yapmamışlardır

Davalı R. Ö. 01.11.01.2011 tarihli celsede beyanında; “kardeşi O.’ın 1971 yılında yurtdışından izine geldiğini, aynı sene dünyaya gelen davacıyı kardeşi O.'a verdiğini, davacının 20 yaşına gelmesinden sonra bu sorunun ortaya çıktığını, davacının H.'den doğduğunu” beyan etmiştir.

Davalı nüfus idaresi herhangi bir savunma yapmamıştır.

Davalılar O.Ö..H.Ö.H. Ö. O.Ö.ve E. Ö.adına çıkan tebligatlar tebliğ edilmiş, davalılar savunma yapmamışlardır

Mahkemece “nüfus kayıtlarındaki anne ve baba adında basit maddi yanlışlıklar bulunmadığı, davacının babasının R.annesinin ise H.Ö. olduğunun dosya kapsamından anlaşıldığı, ancak davacının anne ve baba adının bu şahısların isimleri olarak düzeltilebilmesi için öncelikle R. ve H..ile davacı arasında nesep bağının kurulmasının gerektiği, bu nesep bağı kurulduktan ve davacının bu şahısların çocukları olduğu tespit edildikten sonra isim yanlışlığının düzeltilebileceği, TMK’nun 2.kitabı gereğince nesep davalarına aile mahkemelerinde bakılması gerektiği, gerekçesi ile görev nedeniyle davanın reddine karar verilmiş; davacı vekilinin temyizi üzerine karar Özel Dairece, yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmuştur. Mahkeme, önceki gerekçeler ile direnmiştir. Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava dilekçesi dikkate alındığında davanın soybağı mı, yoksa kayıt düzeltme davası mı olduğu, belirlenecek hukuki nitelendirmeye göre görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi mi, yoksa aile mahkemesi mi olduğu noktasında toplanmaktadır.

Konunun anlaşılabilmesi için öncelikle kanuni düzenlemeler sonra kavramlar ve soybağı davaları ile nüfus kayıt düzeltim davalarının farklıkları üzerine durulması gerekmektedir.

Türk Medeni Kanunu’nun soybağına ilişkin 282. maddesi düzenlemesi dikkate alındığında, soybağının kurulmasında ya çocuk ile ana ve babası arasında kan bağının bulunmasını ya da evlat edinme ilişkisinin kurulmasını arandığı görülmektedir. Bu açıdan Türk Medeni Kanunu düzenlemesi çerçevesinde, kan bağına dayanan soybağı, yani çocukla biyolojik ana ve babası arasındaki soybağı ve evlat edinme ilişkisi yoluyla kurulan soybağı ayırımını yapmak mümkündür. (Dural/Öğüz/Gümüş, Türk Özel Hukuk, Cilt 3, Aile Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2008, s.242)

TMK m. 282 hükmü soybağının kurulmasına ilişkin genel esasları düzenlemiştir. Düzenleme uyarınca ana ile çocuk arasındaki soybağının doğum ile kurulacağı ifade edilmiştir (m. 282/1). Maddenin ikinci fıkrasında baba ile çocuk arasındaki soybağının babanın ana ile evlenmesi, babanın çocuğu tanıması veya hakim hükmüyle kurulacağı düzenlenmiştir. Üçüncü fıkrada ise kan bağına dayanan soybağının yanında, evlat edinme ilişkisi de evlatlık ile evlat edinen veya evlat edinenler arasında soybağını kuran bir yol olarak kabul edilmiştir.

TMK’nun 282. maddesinin birinci fıkrasına göre çocuk ile ana arasındaki soybağının kurulabilmesi için, çocuğun, ana olduğu iddia edilen kadın tarafından doğurulduğunun tespit edilmesi yeterlidir. Çocuğu doğuran kadının evli olup olmaması soybağının kurulması için önem taşımamaktadır.

Ana ile evliliğin; çocuk ile babası arasında soybağını kurabilmesi; hem evliliğin çocuğun doğumundan önce gerçekleşmiş olması, hem de ana babanın çocuğun doğumundan sonra evlenmeleri halinde mümkündür.

Evliliğin doğumdan önce gerçekleşmiş olması halinde; TMK’nun babalık karinesini düzenleyen 285.maddesi gereğince evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu karine olarak kabul edilmiştir. Bu karine uyarınca, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuk ile o evlilikte koca arasında soybağı kurulacaktır.

Babalık karinesinin çürütülmesi soybağının reddi ile mümkündür (TMK 286). Bu ise soybağının reddi davası ile sağlanabilir (TMK 286). Bunun dışında çocuk ile baba arasında kurulan soybağının ortadan kaldırılması imkanı bulunmamaktadır. Bir diğer deyişle Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacak kayıt düzeltme davası ile baba adının düzletilerek soybağının reddi imkanı bulunmamaktadır. Ancak burada dikkate edilmesi gereken husus şudur; soybağının reddi davası, ancak babalık karinesinin kapsamında yer alan, dolayısıyla babalık karinesinden faydalanan çocukların soybağının ortadan kaldırılmasını sağlayan bir davadır. Babalık karinesinden faydalanma söz konusu olmaksızın, kocanın nüfus kütüğüne kaydedilen çocukla koca arasında soybağının kurulması söz konusu olmadığı için, böyle bir durumda çocuk ile koca arasında soybağının bulunmadığının tespitine yönelik olarak açılacak dava, soybağının reddi davası değil, yanlış kaydın düzeltilmesi amacına yönelik kayıt düzeltme davasıdır (MK m. 39).Örneğin kocanın eşi dışında bir başka kadın tarafından doğrulan çocuğu, eşinden doğmuş gibi nüfus kütüğüne kaydettirmesi ya da evliliğin sona erınesinden üçyüz gün geçtikten sonra doğan çocuğun üçyüz günlük süre içinde doğmuş gibi nüfusa kaydettirilmesi hallerinde durum böyledir.

Soybağının reddi davası, TMK 286. maddesine göre, ancak baba ve çocuk tarafından açılabilir. Baba ve çocuğun dava hakları birbirinden bağımsız haklardır. Söz konusu maddeye göre kocanın açtığı soybağının reddi davasında davalı ana ve çocuk iken, çocuğun açtığı soybağının reddi davasında, davalı ana ve koca olmak zorunda ve davalılar zorunlu dava arkadaşıdırlar.

Soybağının reddi davası, TMK 286. maddesine göre, ancak baba ve çocuk tarafından açılabilir. Baba ve çocuğun dava hakları birbirinden bağımsız haklardır. Söz konusu maddeye göre kocanın açtığı soybağının reddi davasında davalı ana ve çocuk iken, çocuğun açtığı soybağının reddi davasında, davalı ana ve koca olmak zorunda ve davalılar zorunlu dava arkadaşıdırlar.

TMK m. 291/f. 1 hükmü, belirli şartlarla koca ve çocuk dışındaki kişilere de soybağının reddi davası açma hakkı tanımaktadır. Anılan hüküm çerçevesinde soybağının reddi davası açma hakkı tanınan kocanın altsoyu, anası, babası ve çocuğun gerçek babası olduğunu iddia eden kişi, ancak, dava açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hallerinde dava açabileceklerdir. Dolayısıyla, koca dava açma süresi içinde dava açmamış ise, sürenin sona ermesinden sonra kocanın ölümü, gaipliğine karar verilmesi veya sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi belirtilen kişilerin soybağının reddi davası açma hakkına sahip olmaları sonucunu doğurmaz.( Dural/Öğüz/Gümüş,a.g.e.,s.256-257)

TMK 289. maddesine göre, koca, soybağının reddi davasını, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır. Maddenin 2. fıkrasına göre ise çocuk, ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde soybağının reddi davasını açmalıdır. Diğer ilgililer ise; TMK’nun 291. maddesine göre dava açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hallerinde kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişi, doğumu ve kocanın ölümünü, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybettiğini veya hakkında gaiplik kararı alındığını öğrenmelerinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi davasını açabileceği, ergin olmayan çocuğa atanacak kayyımın ise atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl, her halde doğumdan başlayarak beş yıl içinde soybağının reddi davasını açabileceği düzenlenmiştir.

Soybağının reddi davasının süresinde açılamadığı hallerde, gecikme hakimin kabul edeceği haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlayacaktır. Bu hal TMK’nun 289/son maddesinde düzenlenmiş ise de bu süre uzamasının TMK 291. maddede düzenlenen süre bakımından da geçerli olacağı kabul edilmelidir (Dural/Öğüz/Gümüş, a.g.e., s.260).

Soybağının reddi davalarında görevli mahkeme 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 4. maddesi uyarınca aile mahkemesidir.