muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/22376, Karar No: 2017/10212, Tarih: 19.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2015/22376 E.  ,  2017/10212 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/10, Karar No: 2024/478, Tarih: 25.09.2024

**Hukuk Genel Kurulu         2024/10 E.  ,  2024/478 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/40 E., 2023/231 K.

KARAR : Davanın usulden reddine

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 14.11.2022 tarihli ve 2021/5189 Esas, 2022/7487 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı tereke temsilcisi tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 341, 346/1 ve 352/1-b maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tereke temsilcisi tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı tereke temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... (... oğlu) dava dilekçesinde; Araklı ilçesi Çamlıktepe köyünde yapılan kadastro çalışmaları sırasında 31 ada (doğrusu 301 ada) 21 ve 302 ada 7 parsel sayılı taşınmazların davalı amcası ... adına tespit gördüğünü, tespit işleminin hatalı olduğunu, toplanacak deliller ile durumun ortaya çıkacağını ileri sürerek dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile muris babası İsmail Bektaş (doğrusu ... Bektaş) adına tesciline karar verilmesini istemiş, yargılama aşamasında maddi hatayı düzelterek babası ... Bektaş adına tescil talebinde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı ... (İsmail oğlu) cevap dilekçesinde; kadastro çalışması sırasında mahalli bilirkişi beyanları uyarınca dava konusu taşınmazların adına tespit gördüğünü, muris babası İsmail Bektaş'tan kalan taşınmazların haricen taksim edildiğini ve tüm mirasçıların payını aldığını, iptalin söz konusu olması durumunda sadece dava konusu taşınmaz kayıtlarının değil muris babasından kalan tüm tapu kayıtlarının iptali gerektiğini, davacının ... Bektaş’ın mirasçısı olduğunu, ancak ...’nın diğer mirasçılarının davada yer almadığını, usul eksikliği bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuş, 02.04.2018 tarihinde yapılan keşif sırasında dava konusu 301 ada 21 sayılı parsel yönünden gösterdiği sınırlar doğrultusunda davayı kabul ettiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. Yargılama sırasında Araklı Sulh Hukuk Mahkemesinin 05.01.2015 tarihli ve 2014/537 Esas, 2015/2 Karar sayılı kararı ile muris ... Bektaş’ın terekesini eldeki davada temsil etmek üzere davacı ...’ın atanmasına karar verilmiş olup, tereke temsilcisi huzurunda davaya devam olunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. Yargılama sırasında Araklı Sulh Hukuk Mahkemesinin 05.01.2015 tarihli ve 2014/537 Esas, 2015/2 Karar sayılı kararı ile muris ... Bektaş’ın terekesini eldeki davada temsil etmek üzere davacı ...’ın atanmasına karar verilmiş olup, tereke temsilcisi huzurunda davaya devam olunmuştur.

2. İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2020 tarihli ve 2014/200 Esas, 2020/255 Karar sayılı kararıyla; keşif sırasında davalı tarafın imzalı beyanı ile dava konusu 301 ada 21 sayılı parsel yönünden gösterdiği sınırlar doğrultusunda davayı kabul ettiği, kabul beyanının kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurduğu, diğer dava konusu 302 ada 7 sayılı parsel yönünden ise davacının iddiasını ispat etmesi gerektiği, mahalli bilirkişi beyanlarına göre bir tespit yapılamadığı, yapılan keşif, alınan teknik bilirkişi raporu ve dinlenen tanık beyanları uyarınca davacının dayandığı 10.03.1968 tarihli satış senedinin araziye uygulanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile dava konusu 301 ada 21 parsel sayılı taşınmazın 06.06.2018 tarihli fen bilirkişi rapor krokisinde (A) harfi ile gösterilen 242,47 m2’lik kısmının davalı adına olan tapu kaydının iptaline ve davacının murisi ... Bektaş adına tesciline, dava konusu 302 ada 7 parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tereke temsilcisi istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.09.2020 tarihli ve 2020/247 Esas, 2020/336 Karar sayılı kararıyla; 6100 sayılı Kanun’un 341 inci maddesinin iki numaralı bendi uyarınca karar tarihi olan 2020 yılı için kesinlik sınırının 5.390,00 TL olduğu, davacı tarafın dava konusu 302 ada 7 parsel sayılı taşınmaz yönünden dayandığı satış senedi kapsamında kalan kısmı için dava açtığı, bu kısımların fen bilirkişi raporuna ekli krokide (C) harfi ile gösterilen 107,93 m2’lik ve (D) harfi ile gösterilen 48,64 m2’lik yerler olduğu, ziraat bilirkişi raporunda ise bu kısımların toplam değerinin 1.753,57 TL olarak belirlendiği, bu değere taraflarca bir itirazda bulunulmadığı, davacının reddedilen bu kısımlar için istinaf yoluna başvurduğu, istinafa konu edilen 1.753,57 TL’nin hükmün verildiği tarih itibarıyla Kanun’da öngörülen kesinlik sınırının altında kaldığı, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın hüküm tarihinde miktar itibarıyla kesin olduğu, her ne kadar 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesi ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu’na ek madde 6 hükmü eklenmiş ise de bu hükmün geçmişe dönük olarak uygulanamayacağı, miktar yönünden kesin olan ve verildiği tarih itibarıyla hüküm doğurmaya başlayan kararların sonradan yapılan Kanun değişikliğiyle istinaf ve temyiz incelemesine konu edilemeyecekleri gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun’un 341, 346/1 ve 352/1-b maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tereke temsilcisi temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''...3.3.1. 7251 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen Ek 6. maddesinin gerekçesinde de açıkça belirlendiği üzere, bu madde ile mevzu davaların mülkiyet hakkına doğrudan tesirinden ötürü ehemmiyeti gereği miktar ve değerine bakılmaksızın kanun yolu incelemesine tabi tutulması suretiyle etkin denetim mekanizması oluşturulması amaçlanmıştır.

3.3.2. Anayasa ve AİHS ile güvence altına alınan adil yargılama hakkı kapsamında mahkeme kararlarına karşı kanun yolu başvurusunda bulunma hakkı, hukuki belirlilik ilkesi, etkin denetim mekanizmasının oluşturulması gayesi ve 7251 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen Ek 6. maddesinin düzenleme amacı bir arada değerlendirildiğinde, tereddüte yol açan usul hükümlerinin aşırı şekilci olarak uygulanması neticesinde yasanın denetim yollarının kullanımını önemli ölçüde etkileneceğinden, kanun yolu başvuru aşamalarının süren usul işlemlerinden olduğu, hüküm kesinleşinceye kadar geçirdiği derecatın bir bütünü oluşturduğu hususları da göz önüne alındığında, 3402 sayılı Yasa'nın Ek 6. maddesinin henüz kanun yolu aşamasında olan dava dosyalarına, yürürlük tarihinden bağımsız olarak sirayet edeceği hususunun tereddütsüz olduğu anlaşılmaktadır.

3.3.3. Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesince kadastro öncesi nedene dayalı olarak açılmış olan eldeki tapu iptali ve tescil davasında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken dava değeri nedeniyle istinaf talebinin usulden reddine karar verilmesi hatalıdır'' gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

3.3.3. Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesince kadastro öncesi nedene dayalı olarak açılmış olan eldeki tapu iptali ve tescil davasında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken dava değeri nedeniyle istinaf talebinin usulden reddine karar verilmesi hatalıdır'' gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ek olarak, karar tarihi itibarıyla kesin olarak verilen kararın sonradan çıkarılan Kanun ile yasa yoluna tâbi hâle gelip gelmediği hususunun öncelikle usul hukukuna ait bir konu olduğu, kanunların geriye yürümezliği ilkesi ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, somut olayda ilk derece mahkemesi karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Kanun hükümlerinin incelendiği, 7251 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen ek madde 6 hükmünün yürürlük tarihinden önce verilen kararlara tesir edip etmeyeceğinin tartışma konusu olduğu, kanun koyucu tarafından bu yasal değişikliğin yürürlük tarihinden önce verilen kararlara da tesir edeceği yönünde bir düzenleme yapılmadığı, yine 6100 sayılı Kanun’un 448 inci maddesinde bu Kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanacağının kararlaştırıldığı, usul hükümlerine ilişkin derhal uygulanırlık ilkesinin geçerli olduğu, bu kapsamda usul işleminin tamamlanıp tamamlanmadığının önem arz ettiği, usul işlemi tamamlandıktan sonra yürürlüğe giren usul hükmünün tamamlanmış işleme uygulanma olanağının bulunmadığı, bu hâliyle karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 6100 sayılı Kanun’un 341 inci maddesinin ikinci bendi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kesin olduğu belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararına karşı süresi içinde davacı tereke temsilcisi temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı tereke temsilcisi; direnme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, dava konusu taşınmazların muris babası ... Bektaş'a ait olduğunu, bu durumun mahalli bilirkişi ve tanık beyanları ile kanıtlandığını ileri sürerek direnme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararına karşı süresi içinde davacı tereke temsilcisi temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı tereke temsilcisi; direnme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, dava konusu taşınmazların muris babası ... Bektaş'a ait olduğunu, bu durumun mahalli bilirkişi ve tanık beyanları ile kanıtlandığını ileri sürerek direnme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin eldeki davada, İlk Derece Mahkemesinin davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin 12.03.2020 tarihli kararının davacı tereke temsilcisi tarafından istinaf edilmesini müteakip 22.07.2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen ek madde 6 hükmünün 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş olması ve Bölge Adliye Mahkemesinin 24.09.2020 tarihli kararı ile davacı tereke temsilcisinin istinaf dilekçesinin kararın miktar itibarıyla kesin olarak verilmiş olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Kanun’un 341 inci maddesi uyarınca reddine karar verildiği gözetildiğinde, 3402 sayılı Kanun’un ek madde 6 hükmünün somut olaya uygulanıp uygulanamayacağı, buradan varılacak sonuca göre ilk derece mahkemesince verilen kararın miktar itibarıyla kesin hüküm niteliğini haiz olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının (Anayasa) 13 ve 36 ncı maddeleri

2. 6100 sayılı Kanun'un 341 ve 448 inci maddeleri ile Ek 1 inci maddesi

3. 3402 sayılı Kanun'un Ek 6 ncı maddesi (7251 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi ile eklenen)

2. Değerlendirme

1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.

2. Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş olup anılan maddede düzenlenen hak arama özgürlüğü, yargılama usulüne ilişkin güvencelerle hakkaniyete uygun yargılama yapılmasını hedefleyen ve demokratik toplumda vazgeçilmez nitelikte olan adil yargılanma hakkını da kapsayan geniş bir içeriğe sahiptir.

3. Hak arama, kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı ve insan onuru kavramıyla yakından ilgilidir. Bu nedenle demokratik hukuk düzenlerinde hakların korunmasını ve hak ihlâllerinin giderilmesini temin edebilecek hukuki yollar öngörülmüştür. Nitekim Anayasa Mahkemesi (AYM) de kararlarında hak arama özgürlüğünün hukuk devletinin başlıca ölçütü ve demokrasinin vazgeçilmez koşullarından biri olduğunu ifade etmiştir (AYM 19.09.1991 tarihli ve 1991/2 Esas, 1991/30 Karar; 25.11.2015 tarih ve 2014/86 Esas, 2015/109 Karar, 01.10.2020 tarihli ve 2020/21 Esas, 2020/53 Karar). Bu doğrultuda Anayasanın 40 ıncı maddesinde hak ve özgürlükleri ihlâl edilen herkesin yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

4. Anayasanın 36 ncı maddesinde güvence altına alınan yargı mercileri önünde hak arama özgürlüğü, hakların korunmasını amaç edinen vazgeçilmez meşru yöntemlerin başında gelmektedir. Anayasadaki temel hakların korunmasında önemli bir teminat olan yargısal hak arama yolu, hakların korunmasında en etkili ve güvenceli yoldur. Hak arama özgürlüğünün kapsamının belirlenmesinde adalet ve hukuk devleti gibi temel anayasal ilkelerin de gözönünde bulundurulması gerekir. Bu doğrultuda hak arama özgürlüğünün amacının hak ihlâlinin önlenerek kişiye hakkının teslim ve adaletin tesis edilmesi olduğu söylenebilir. Anayasanın 36 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı, kanunun açıkça hatalı veya keyfi uygulanmasına ilişkin istisnalar dışında yargılama sonucunda verilen hükmün adil olup olmadığı veya hukuki açıdan isabetli olup olmadığı hususlarını içermemektedir. Bu itibarla adil yargılanma hakkının davanın taraflarına sağladığı tüm usul güvencelerine uyulmuş olsa bile yargılama sonucunda verilen hükmün hatalı olması mümkündür. Diğer bir ifadeyle adil yargılanma hakkının güvencelerine riayet edilmiş olsa da hâkimin gerek maddi vakıaların değerlendirilmesinde gerekse hukuk kurallarının uygulanmasında yanılgıya düşmesi ve buna bağlı olarak hukuka aykırı hüküm vermesi söz konusu olabilmektedir. Böyle kararlara ilgililerin veya toplumun katlanmasını istemek adalete olan güveni sarsar ve hukuk devletini zedeler. Bu nedenle hak arama özgürlüğünden yararlanılabilmesi bakımından adil ve isabetli olmadığı düşünülen bir hükmün başka bir yargı mercii tarafından denetlenmesi bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Anayasa açısından bu gereklilik, özel olarak düzenlenen hak arama özgürlüğünün kapsamı ve mahiyetinden kaynaklanmaktadır (AYM 27.12.2018 tarih ve 2018/71 Esas, 2018/118 Karar).

5. Anayasanın 154 ve 155 inci maddelerinin de mahkeme kararlarının kural olarak denetlenmesi gerektiği düşüncesiyle düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anayasanın 36, 154 ve 155 inci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Anayasanın mahkemelerce verilen hükmün bir başka yargı mercii tarafından denetlenmesini talep etme hakkını yargılamanın konusuna göre herhangi bir kısıtlamaya tâbi olmaksızın Anayasanın 36 ncı maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğü kapsamında güvenceye kavuşturduğu görülmektedir. Dolayısıyla hükmün denetlenmesini talep etme hakkı, konusu bir suç isnadına dayanan ya da medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan tüm yargılamalar için geçerlidir.

6. Anayasanın 36 ncı maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğü kapsamındaki hükmün denetlenmesini talep etme hakkı, kişinin aleyhine verilen bir hükmün başka bir yargı mercii tarafından gözden geçirilmesini ve denetlenmesini isteyebilmesini teminat altına almaktadır. Bununla birlikte hükmün denetlenmesini talep etme hakkının tabiatı itibarıyla Devletin kanuni düzenleme yapmasını gerektirdiği açıktır. Kişilerin ne şekilde bu haktan yararlanacakları ve bu hakkın temini bakımından nasıl bir sistemin kurulacağı hususunda kanun koyucunun geniş takdir yetkisi bulunmaktadır.

7. Hükmün denetlenmesini talep etme hakkına ilişkin kanuni düzenlemelerde bu denetimin sadece hukuk kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı hususuyla mı sınırlı olacağı yoksa bunun yanında maddi olguların değerlendirilmesini de mi kapsayacağı hususu kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Bu bağlamda mahkeme hükmünün denetiminin maddi olguların değerlendirilmesini de kapsaması gerektiğine dair bir anayasal zorunluluk bulunmamaktadır. Denetimi yapacak yargı mercinin hukuk kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığına yönelik bir denetim yapma yetkisi ile donatılması, hükmün denetlenmesini talep etme hakkının sağlanmasına ilişkin anayasal yükümlülüğün yerine getirilmesi bakımından yeterli görülebilir.

8. Bunun yanında hükmün denetlenmesini talep etme hakkının niteliği dikkate alındığında bu hakkın mutlak bir hak olarak kabulü mümkün değildir. Dolayısıyla bu hak kanun koyucu tarafından bazı sınırlamalara tâbi tutulabilir. Ancak bu sınırlandırmaların Anayasa'nın 13 üncü maddesinde öngörülen ölçütlere uygun olarak yapılması gerekir. Nitekim aynı esaslar Anayasa Mahkemesinin 24.02.2022 tarihli ve 2021/34 Esas, 2022/21 Karar sayılı kararında da benimsenmiştir.

9. Adil yargılanma hakkı çerçevesinde adli yargı sistemi içerisinde görülen hukuk davalarında hükmün denetlenmesini talep hakkının kullanımına dair düzenleme, 6100 sayılı Kanun'da mevcut olup anılan hükümlerde hukuk davalarında kanun yollarına başvuru hakkının hangi koşul ve şekillerde kullanılacağı, bu hakkın temininde nasıl bir yol izleneceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

9. Adil yargılanma hakkı çerçevesinde adli yargı sistemi içerisinde görülen hukuk davalarında hükmün denetlenmesini talep hakkının kullanımına dair düzenleme, 6100 sayılı Kanun'da mevcut olup anılan hükümlerde hukuk davalarında kanun yollarına başvuru hakkının hangi koşul ve şekillerde kullanılacağı, bu hakkın temininde nasıl bir yol izleneceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

10. Adli yargıda İlk Derece Mahkemelerinin nihai kararlarına karşı kural olarak istinaf yolu öngörülmüştür. 6100 sayılı Kanun’un 341 inci maddesinde istinaf yoluna başvurulabilen kararlar düzenlenmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde miktar veya değeri üç bin Türk Lirasını geçmeyen mal varlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğu öngörülmüştür. Kuralda belirtilen parasal sınır, anılan Kanun’un ek 1 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanmaktadır. Buna göre uyuşmazlık konusu hakkında İlk Derece Mahkemesince kararın verildiği 2020 yılı itibarıyla bu sınır 5.390,00 TL olup 2020 yılı için bu miktarın altındaki değerde olan mal varlığına ilişkin davalarda verilen kararlar kesin niteliktedir.

11. Öte yandan 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi ile 3402 sayılı Kanun'a eklenen ek 6 ncı maddesine göre; kadastro mahkemesinin veya otuz günlük askı ilan süresinden sonra, kadastro öncesi nedene dayalı olarak açılan davalarda genel mahkemelerin verdiği kararlar ile orman kadastrosuna ilişkin davalarda bu mahkemelerce verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın 6100 sayılı Kanun hükümlerine göre istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir.

12. Anılan maddenin gerekçesinde; kadastro mahkemesinin veya otuz günlük askı ilan süresinden sonra, kadastro öncesi nedene dayalı olarak açılan davalarda genel mahkemelerin verdiği kararlar ile orman kadastrosuna ilişkin davalarda bu mahkemelerce verilen kararların miktar veya değerine göre istinaf veya temyiz kanun yoluna tabi olup olmadığıyla ilgili uygulamada tereddütlerin bulunduğu belirtilerek bu tereddütlerin giderilmesi amacıyla bu davalarda verilen kararların miktar veya değeri dikkate alınmaksızın istinaf veya temyiz incelemesine açık olduğunun hükme bağlandığı belirtilmiştir.