muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/20365, Karar No: 2017/13254, Tarih: 13.09.2017

**9. Hukuk Dairesi         2016/20365 E.  ,  2017/13254 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının, 17/05/2003 tarihinden itibaren davalı kurumda araştırma memuru olarak çalıştığını, iş akdinin, B. Ö. isimli kadın ile gayri resmi ilişkisi olduğu, kurum bilgisayarından şahsın facebook adresine girip döküman topladığı ve İstanbul ... ... Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde valinin adını gerçek dışı kullandığı gerekçeleriyle ...'nın 30/12/2015 tarih ve 20 nolu kararı ile feshedildiğini, B. Ö isimli şahsın, davacıyla ilişkisinin olmadığına dair valilik makamına dilekçe verdiğini, davacının, B. Ö. nin facebook hesabından rızası dahilinde, kendisine atılan suçlamaları bertaraf edebilmek için önemli gördüğü bilgileri indirdiğini, psikolojik rahatsızlığı nedeniyle ... Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'ne yatırılan B. Ö nin ailesine yardımcı olmak için hastaneyi arayarak Sosyal Yardımlaşma Vakfı'nda çalıştığını belirterek, ailenin hastaneden kızları hakkında bilgi almasına yardımcı olduğunu, valinin adını kullanmadığını iddia ederek davacının iş aktinin feshinin geçersizliğinin tespiti ile İş Kanunu'nun 21.maddesine göre davalının davacıyı işe başlatmaması halinde davalıdan davacının 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesine ve boşta geçen süre için davacıya 4 aylık ücreti ile diğer haklarının ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı T.C. İçişleri Bakanlığı vekili; davacı ile Sosyal Yardımlaşma Vakfı arasında işçi-işveren ilişkisi bulunduğunu, davanın doğrudan vakıf tüzel kişiliğine yöneltilmesi gerektiğini, davalı T.C. İçişleri Bakanlığı'nın taraf sıfatının olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı T.C. İçişleri Bakanlığı vekili; davacı ile Sosyal Yardımlaşma Vakfı arasında işçi-işveren ilişkisi bulunduğunu, davanın doğrudan vakıf tüzel kişiliğine yöneltilmesi gerektiğini, davalı T.C. İçişleri Bakanlığı'nın taraf sıfatının olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ili Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı vekili ; davacının, iş akdinin 4857 Sayılı Yasa'nın 25. maddesi gereğince feshedildiğini, davacının, ihtiyaç sahipleri ile ilgili inceleme yapıp, durumlarıyla ilgili raporlar hazırladığını, bu bağlamda vatandaşlarla muhatap olan davacının ihtiyaç sahiplerine karşı ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlarda bulunmaması, duygusal bağ kurmaması gerektiğini, kamu yararına çalışan vakıf adına daha hassas davranmasının gerektiğini, şikayetçi B. Ö. nin 28/08/2015, annesi H. Ö. nün 30/09/2015 tarihinde kuruma şikayet dilekçeleri vermeleri üzerine soruşturma başlatıldığını, yapılan soruşturma sonucunda davacının, şikayetçiyle duygusal ilişkide bulunduğunun, aralarında alacak verecek meselesi olduğunun, davacının, kurum bilgisayarını amacı dışında kullandığının, valilik makamının nüfusunu kullanarak görevini kötüye kullandığının tespit edildiğini, vatandaşların güven kapısı olarak gördükleri davalı vakıfta, herhangi bir bireyin özel hayatının istismar edilemeyeceğini, bu durumun vicdanen rahatsız edici olduğunu, yapılan feshin haklı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, feshe esas alınan bir kısım olayların, 2009 yılında gerçekleşmesi, özel hayata ilişkin olması, davacının şikayetçi B. Ö. nün rahatsızlığı sırasında tedavisi için Valilik Makamı'nın ismini kullanarak yardımcı olunmasını istemesi, vakıf tarafından kendisine verilen bilgisayar ve yazıcıdan özel evraklarını çıkartması disiplin soruşturmasına esas alınacak eylemler olup, bundan dolayı iş akdinin feshedilmesi fesihte ölçülülük ve feshin son çare olma ilkesine aykırı olup, yapılan feshin geçerli de olmadığı gerekçesiyle feshin geçersizliğine, davacının işe iadesine, işe başlatmama tazminatının davacının 5 aylık ücreti tutarında belirlenmesine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasında fesih tarihi itibariyle işverence otuz veya daha fazla işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı ve dolayısıyla davacının işgüvencesi kapsamında kalıp kalmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18.maddesidir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18.maddesinin birinci fıkrasına göre iş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde çalışmak gerekir. İşçi sayısına ilişkin bu hüküm nispi emredici olduğundan, daha az işçi sayısını öngören sözleşme hükümleri geçerli kabul edilmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18.maddesinin birinci fıkrasına göre iş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde çalışmak gerekir. İşçi sayısına ilişkin bu hüküm nispi emredici olduğundan, daha az işçi sayısını öngören sözleşme hükümleri geçerli kabul edilmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/2 maddesine göre, İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür. 4857 sayılı İş Kanunu'nun dördüncü fıkrasına göre ise işverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan sayısı bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir.

Otuz işçi sayısının belirlenmesinde fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarih itibariyle belirli-belirsiz süreli, tam-kısmi süreli, daimi-mevsimlik sözleşmelerle çalışan tüm işçiler dikkate alınır.

Davalı işyerinde fesih tarihinde çalışan işçi sayısının belirlenmesinde, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün tüm çalışanlarının hesaba katılıp katılamayacağına yönelik 2016/3 esas sayılı içtihatların birleştirilmesi talebi üzerine İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunca 09.06.2017 tarihinde yapılan toplantıda '' Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakıfları'nın her birinin ayrı işyeri oldukları, her vakıf için işyeri düzeyinde toplu iş sözleşmesi yetkisi verileceği ve iş güvencesi bakımından otuz işçi sayısının her vakıf işyeri için aranması gerektiği '' yönünde karar verilmiştir.

Yargıtay Kanunu' nun 45/5. maddesi “İçtihadı birleştirme kararlarının benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, Dairelerini ve Adliye Mahkemelerini bağlayacağı" hükmünü içermektedir.

Yargıtay Kanunu' nun 45/5. maddesi de dikkate alınarak, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun "Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakıfları'nın her birinin ayrı işyeri oldukları ve iş güvencesi bakımından otuz işçi sayısının her bir vakıf işyeri için ayrı ayrı aranması gerektiği" şeklindeki kararı Dairemizi de bağladığından dava şartlarının bu karara uygun şekilde değerlendirilmesi gerekmiştir.

Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan gelen yazı cevaplarına göre davacının Sakarya Sosyal Dayanışma Vakfı' nın işçisi olup, davalı Vakıf iş yerinde fesih tarihinde davacı ile birlikte altı işçi çalıştığı, vakıf olarak çalışan davalı işyerindeki işçi sayısının belirlenmesinde Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün tüm çalışanlarının hesaba katılamayacağı, dolayısıyla 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18.maddesinin birinci fıkrasına göre iş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için ''otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyeri'' koşulunun somut olayda bulunmadığı ve davacının işe iade davası açamayacağı anlaşılmaktadır.

Davalılar T.C. ... ve T.C. İçişleri Bakanlığı' nın hukuki durumlarına gelince;

Davacının davalı Bakanlık ve Valilikten ayrı bir tüzel kişiliği olan Sakarya Sosyal Dayanışma Vakfı' nın işçisi olup, davalı Vakıf ile davalılar T.C. ... ve T.C. İçişleri Bakanlığı arasında sorumluluklarına yol açacak bir hukuki ilişki bulunmadığından davalılar T.C. ... ve T.C. İçişleri Bakanlığı aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerekirken, karar gerekçesinde bu davalıların husumet itirazının tartışılmaması hatalı olup, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

Kabule göre de, davada birden fazla davalı olduğu halde davacının hangi davalı nezdinde işe iade edildiğinin ve mali haklardan hangi davalının sorumlu olduğu açıklanmadan "...davalıdan.." denilerek hüküm kurulmasının infazda tereddüde yol açacağının düşünülmemesi de hatalıdır.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2- Davalılar T.C. ... ve T.C. İçişleri Bakanlığı aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE,

Davalılar T.C. ... ve T.C. İçişleri Bakanlığı vekil ile temsil edildiğinden karar tarihindeki AAÜT. si uyarınca belirlenen 1.980,00 TL. maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılar T.C. ... ve T.C. İçişleri Bakanlığı' na verilmesine,

3- Davacının davalı ... Sosyal Dayanışma Vakfı aleyhine açtığı davanın 30 işçi şartı gerçekleşmediğinden REDDİNE,

4-Karar tarihi itibariyle alınması gerekli olan 31,40 TL. karar ve ilam harcından, peşin alınan 29,20 TL. harcın mahsubu ile bakiye 2,20 TL. karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

5-Davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı Vakfın yaptığı 200,00 TL. yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalı Vakfa ödenmesine,

6-Davalı Vakıf vekil ile temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. sine göre belirlenen 1.980,00 TL. ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalı Vakfa verilmesine,

7-Yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, kesin olarak 13.09.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16837, Karar No: 2016/11219, Tarih: 19.12.2016

**1. Hukuk Dairesi         2016/16837 E.  ,  2016/11219 K.**

**"İçtihat Metni"**

....

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, dava konusu 102 Ada 10, 11, 106 Ada 6, 115 Ada 3, 1521 ve 1495 parsel sayılı taşınmazlarda mirasbırakanı .... baba adının tapu kayıtlarında yazılmadığını ileri sürerek, “....” olan baba adının tapu kayıtlarına eklenerek düzeltilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla Tetkik Hâkimi ...’nun raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

-KARAR-

Dava, tapu kaydında düzeltim isteğine ilişkindir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazlardan 1521 parsel sayılı taşınmaz yönünden isteğin reddine hükmedilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından vekalet ücretine hasren temyiz edilmiştir.

Dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, hakkında dava reddedilen 1521 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydı yargılama sırasında düzeltilmiş; bu taşınmaz yönünden dava konusuz kalmıştır. 6100 sayılı HMK'nın 331. maddesinde; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hâkimin davanın açıldığı tarihdeki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği belirtilmiştir. Dava açıldıktan sonra, 11.07.2013 tarihinde davaya konu 1521 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydındaki ....’in baba adının .... olarak tapuya eklendiği anlaşılmaktadır. Dava tarihi itibari ile davacı dava açmakta haklı olduğuna göre, davalı vekili yararına vekâlet ücreti tayin edilmemesinde bir isabetsizlik yoktur. Davalının temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, Harçlar Kanununun değişik 13. maddesinin j. Bendi gereğince davalı ... Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına

, 19.12.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5909, Karar No: 2017/7879, Tarih: 17.10.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/5909 E.  ,  2017/7879 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

1-Yerel Mahkeme, davacı vekilinin temyiz talebini yasal 8 günlük sürede temyiz etmediği gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar vermiştir.

Davacı vekili, temyiz talebinin reddine dair ek kararı süresinde temyiz etmiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının "hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal" olarak anlaşılması zorunludur.

Öte yandan, 6100 sayılı HMK'nın 294/3.maddesine göre "Hükmün tefhimi, her hâlde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur."

HMK'nın 297/2.maddesine göre "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."

Öte yandan, 6100 sayılı HMK'nın 294/3.maddesine göre "Hükmün tefhimi, her hâlde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur."

HMK'nın 297/2.maddesine göre "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."

Yerel mahkemenin gerekçeli kararında, yukarıda belirtilen madde hükmü gereğince, taraflara sağlanan temyiz hakkı konusunda; iş mahkemesi sıfatıyla bakıldığı göz ardı edilerek sehven yapılmış olsa bile, tarafları yanıltıcı biçimde, temyiz süresinin 15 gün olduğunun açıkça ifade edilmesi karşısında, Yasa'da öngörülen 8 günlük temyiz süresinin geçtiğinden söz edilemez. Öte yandan, dosya kapsamında gerekçeli kararın davacı tarafa tebliğ edildiğine dair belge de bulunamamıştır. Hal böyle olunca, davacı vekilinin hükmü süresinde temyiz ettiği anlaşıldığından Yerel Mahkemenin temyiz isteminin reddine ilişkin EK KARARININ BOZULARAK KALDIRILMASI ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432/son maddesi gereğince asıl hükmün temyizini amaçlayan temyiz itirazlarının incelenmesi gerekir.

2- Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 17/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/872, Karar No: 2016/3551, Tarih: 23.02.2016

**9. Hukuk Dairesi         2016/872 E.  ,  2016/3551 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatlarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı davacıya tazminatlarını ödediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davanın belirsiz alacak davası olarak açılabilmesi için davanın açıldığı tarihte davaya konu alacağın miktarının tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gerektiğini, işçilik alacaklarının ne şekilde hesaplanacağının 1475 sayılı ve 4857 sayılı Yasa'larda ayrıntılı ve açıkça yazılı olduğundan davacının çalışma süresi ve ücret seviyesi üzerinden hesaplanabileceğinden davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yarar olmadığını, bunu nedenle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davaya konu işçilik alacalarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Belirsiz alacak davası 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen ve alacaklıya bazı avantajlar sağlayan yeni bir dava türüdür. Sözü edilen hükme göre “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir”. Şu hale göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkansız ise belirsiz alacak davası açılabilir. Öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez ise yine belirsiz alacak davası açılabilir.

Belisiz alacak davasını düzenleyen HMK’nun 107. maddesinin gerekçesinde, birçok kez hak arama özgürlüğüne vurgu yapılmıştır. Yine alacaklının hukuki ilişkiyi, muhatabını ve talep edebileceği asgari tutarı bilmesine rağmen “alacağın tamamını tam olarak”tespit edemeyecek durumda olması da davanın nedenleri arasında sayılmıştır. Bu itibarla belirsiz alacak davasıyla ilgili yoruma gidildiğinde, alacaklının hak arama özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekir. Bunun aksine ilgili hükmün, alacaklının hakkına ulaşmasını kısıtlayan şekilde ele alınması doğru olmaz.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Konuyu iş mevzuatı açısından ele aldığımızda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3, 8, 22, 28, 32, 37, 67. maddelerinde işverene çalışan her bir işçi yönünden kayıt tutma ve işçiye belge verme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Bütün yasal yükümlülüklere uyan işveren bakımından kural olarak işçi alacaklarının belirsiz olduğundan söz edilemeyecektir. Zira işçinin çalışma süresinin tam olarak kayda geçirildiği, iş sözleşmesi ile ücreti, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlendiği, işçiye her ay ücret hesap pusulası verildiği, günlük ve haftalık iş sürelerinin işçiye önceden bildirildiği, işçinin yaptığı olağanüstü çalışmalar için kendisine belge verildiği durumlarda, işçinin bir çok alacağı belirli ya da belirlenebilir durumdadır. Sadece hakimin taktirine kalan bazı alacaklar bakımından yine de başlangıçta bir belirsizlikten söz edilebilecektir.

İşçilik alacaklarının hesabı genelde iki kritere tabidir. İşçinin işyerinde geçen çalışma süresi ve ücreti ile ekleri bilindiğinde işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Bu yüzden özellikle kamu kurumlarında işçinin çalışmalarının tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmesi ve işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçinin ücreti ile eklerinin toplu iş sözleşmesinde yer alması sebebiyle işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Yine de hakimin taktir alanına giren manevi tazminat, taktiri indirime tabi fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, cezai şart, sözleşmenin kalan süresine ait ücret gibi alacakların başlangıçta tam olarak ve tamamen belirlenmesi mümkün değildir. Nitekim 107. maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde de, alacaklının “talep edebileceği miktarı asgari olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağın tamamını tam olarak tespit”edememesi halinde belirsiz alacak davası açılabileceği ifade edilmiştir.

Gerekçede örnek olarak “keşif ve bilirkişi raporu” ile alacağın miktarının tespit olunmasından söz edilmiştir ki, iş yargısında bilirkişi hesap raporu alınması çok yaygın bir uygulamadır. Yine 107. maddenin 2. fıkrasında “karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu” alacak miktarının belirlenmesinden söz edilmiştir ki, yukarıda sözü edilen yasal yükümlülükler sebebiyle işçiye çalışırken belge vermekle yükümlü olan işveren bunu yerine getirmediğinde, işçinin alacağın miktarını tam olarak belirlemesini beklemek doğru olmaz.