muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/6587, Karar No: 2015/10224, Tarih: 05.11.2015

**14. Ceza Dairesi         2015/6587 E.  ,  2015/10224 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 14 - 2013/310409

MAHKEMESİ : Gaziantep 3. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 16.07.2013

NUMARASI : 2012/277 Esas, 2013/495 Karar

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun basit cinsel istismarı

İlk derece mahkemesince verilip re'sen de temyize tabi hükmün sanık müdafileri tarafından duruşmalı temyiz edilmesi üzerine, dosya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle, 11.11.2015 Çarşamba saat 13.30’a duruşma günü tayin olunarak sanık müdafilerine çağrı kağıdı gönderilmişti.

Belli günde Hâkimler Kurulu duruşma salonunda toplanarak Yargıtay Cumhuriyet Savcılarından B..E.. hazır olduğu halde oturum açıldı.

Yapılan tebligat üzerine dosyadaki vekâletnamelere dayanarak sanık A.. S.. adına gelen Av. H.. A.. ve Av. S.. A.. huzura alınarak duruşmaya başlandı.

Duruşma isteğinin süresinde ve yerinde olduğu anlaşıldıktan sonra uygun görülen talep ve mütalaa dairesinde sanık A.. S.. hakkında DURUŞMALI inceleme yapılmasına oybirliğiyle karar verilerek tefhim olunduktan sonra işin açıklanmasına dair raportör üye tarafından düzenlenen rapor okundu.

Raportör üye rapora ilave edecek bir cihet bulunmadığını bildirdi.

Sanık müdafileri temyiz layihalarını açıklayarak savunmalarda bulunup müvekkili hakkındaki hükmün BOZULMASINI istediler.

Yargıtay Cumhuriyet Savcısı tebliğname içeriğini tekrar etti.

Son sözleri sorulan sanık müdafileri savunmalarına ilave edecek bir cihet bulunmadığını bildirmekle dosya incelenerek karar verilip tefhim olunmak üzere duruşmanın 11.11.2015 Çarşamba günü saat 13:30'a bırakılmasına oybirliğiyle karar verildi.

Belli günde oturum açıldı. Dava evrakı incelenerek gereği görüşülmüş olduğundan aşağıda yazılı karar ittihaz olundu.

28.06.2014 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda değişiklik yapan 6545 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler de gözetilip dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiilin unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatı yapılmış bulunduğundan, sanık müdafilerinin yerinde görülmeyen temyiz itirazları ile duruşmalı inceleme sırasındaki sözlü savunmalarının reddiyle re'sen de temyize tabi hükmün ONANMASINA, 05.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

05.11.2015 tarihinde verilen işbu karar 11.11.2015 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Savcılarından B.. E.. hazır olduğu halde sanık müdafileri Av. H.. A.. ve Av. S.. A..'ın yüzlerine karşı tefhim olundu.
Yargıtay — Esas No: 2023/1041, Karar No: 2024/283, Tarih: 22.05.2024

**Hukuk Genel Kurulu         2023/1041 E.  ,  2024/283 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

EK KARAR TARİHİ : 16.09.2020

SAYISI : 2022/1737 E., 2022/1586 K.

KARAR : Davanın usulden reddine

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 05.09.2022 tarihli ve

2021/4951 Esas, 2022/5379 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf dilekçesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 341/2, 346/1 ve 352/1-b maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı vekilinin temyiz başvurusunun da Bölge Adliye Mahkemesinin 16.09.2020 tarihli ek kararı ile reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ek kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda Bölge Adliye Mahkemesince verilen ek karar kaldırılarak Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; Rize ili, İkizdere ilçesi, Yerelma Köyünde bulunan 116 ada 3 parsel sayılı taşınmazın müvekkillerine murisleri ... oğlu ...'dan intikal ettiğini, murisin 01.03.1976 tarihinde vefat etmesi üzerine söz konusu taşınmazın murisin oğulları ... ... ve ... ... tarafından kullanıldığını, ... ve ...'nın ölümünden sonra da torunları tarafından zilyetliğin sürdürüldüğünü, muris ... her ne kadar Hasanoğulları ailesinden gelmekte ise de köyde yaşanan husumet nedeniyle soyadını "..." olarak değiştirdiğini, murisin amcasının çocuğunun olmaması nedeniyle arazilerini paylaştırdığını, dava konusu taşınmazı ise murise verdiğini, bununla ilgili Osmanlıca senetlerin olduğunu, müvekkillerinin taşınmaz üzerindeki zilyetliklerinin neredeyse dört kuşak öncesine dayandığını, tüm bu süre boyunca davalının ve üst soyunun dava konusu taşınmaz ile herhangi bir ilişkisi olmadığı hâlde kadastro çalışmaları sırasında bu yerin hatalı olarak davalı ... adına tespit gördüğünü ileri sürerek davalı adına kayıtlı bulunan dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile tüm mirasçılar adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı vekili; dava konusu taşınmazı kullandığı iddia edilen kök muris ... aleyhine açılan davada İkizdere Asliye Hukuk Mahkemesinin 1962/1 Esas, 1962/18 Karar sayılı kararı ile müdahalenin men'ine karar verildiğini, mahkeme kararı ile men edilen bir yerin işgal yoluyla miras bırakılamayacağını, dayanılan Osmanlıca senetlerin Rize Sulh Hukuk Mahkemesinin 08.02.1939 tarihli men'i müdahale kararı ile geçersiz olduğuna hükmedildiğini, davacıların iddialarını kadastro çalışmaları sırasında kadastro memurlarına ilettiklerini ancak mahkeme kararları nedeniyle kadastro memurlarınca dinlenmediğini, dava konusu taşınmazın müvekkilin amcasının ölümü üzerine müvekkilin babası Mevlüt ...'e intikal ettiğini, bu husus kanıtlandığı için çekişmeli yerin müvekkili adına tespit gördüğünü belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.03.2020 tarihli ve 2017/136 Esas, 2020/44 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmaz zilyetliğinin davacıların murisinde olduğu, 1976 yılında murisin vefatından sonra mirasçılarının taşınmaz zilyetliğini kadastro tespit tarihinden önce en az yirmi yıl boyunca malik sıfatıyla sürdürdüğü, İkizdere Asliye Hukuk Mahkemesinin 1962/1 Esas, 1962/18 Karar sayılı kararının müdahalenin men'ine ilişkin olduğu ve kararın eldeki davada kesin hüküm niteliği taşımayacağı, ayrıca zilyetliğin nizasız oluşu bakımından kadastro tespit tarihi olan 06.08.2007 tarihinden yirmi yıl önceki sürecin incelenmesi gerektiği, buna göre 06.08.1987 tarihinden önceki davaların zilyetlikle kazanma şartlarının oluşmasına engel olmayacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu 116 ada 3 parsel sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptaline, dava konusu taşınmaz 360 pay kabul edilerek muris ... mirasçıları adına miras payları oranında tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 17.07.2020 tarihli ve 2020/261 Esas, 2020/249 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın toplam değerinin 5.104,84 TL olduğu, değere karşı taraflarca bir itiraz ileri sürülmediği, dava değerinin hükmün verildiği tarih itibariyle öngörülen istinaf kesinlik sınırının altında kaldığı ve kesin nitelikte olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/2, 346/1 ve 352/1-b maddeleri gereğince davalı vekilinin istinaf dilekçesinin usulden reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyizi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince verilen 16.09.2020 tarihli ve 2020/261 Esas, 2020/249 Karar sayılı ek karar ile; kararın miktar itibariyle kesin olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 362/1-a maddesi ile 366 ncı madde yollamasıyla 346 ncı maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyizi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince verilen 16.09.2020 tarihli ve 2020/261 Esas, 2020/249 Karar sayılı ek karar ile; kararın miktar itibariyle kesin olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 362/1-a maddesi ile 366 ncı madde yollamasıyla 346 ncı maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına ve 16.09.2020 tarihli ek kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Anayasa’nın 36. maddesi’nin 1. fıkrası uyarınca herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı yahut davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir; yine Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde de herkesin kişisel hak ve yükümlülükleriyle ilgili her türlü iddiasını mahkeme huzuruna taşıma hakkı teminat altına alınmıştır. Mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvuru hakkı adil yargılanma hakkının saç ayaklarındandır. Bu anlamda mahkemeye erişim hakkı kapsamında uyuşmazlığın etkin şekilde sonuçlandırılması ancak kanun yolu denetimi ile mümkündür. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararlarının denetim mekanizmasını önemli ölçüde etkisizleştiren sınırlamalar, erişim hakkını ihlal edebilir.

28/07/2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 22/07/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen Ek 6. maddesi ile "Kadastro mahkemesinin veya askı ilan süresinden sonra, kadastro öncesi nedene dayalı olarak açılan davalarda genel mahkemelerin verdiği kararlar ile orman kadastrosuna ilişkin davalarda bu mahkemelerce verilen kararlara karşı, miktar ve değere bakılmaksızın 12/01/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulabilir." hükmü getirilmiştir.

7251 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen Ek 6. maddesinin gerekçesinde de açıkça belirlendiği üzere, bu madde ile mevzu davaların mülkiyet hakkına doğrudan tesirinden ötürü ehemmiyeti gereği miktar ve değerine bakılmaksızın kanun yolu incelemesine tabi tutulması suretiyle etkin denetim mekanizması oluşturulması amaçlanmıştır.

7251 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen Ek 6. maddesinin gerekçesinde de açıkça belirlendiği üzere, bu madde ile mevzu davaların mülkiyet hakkına doğrudan tesirinden ötürü ehemmiyeti gereği miktar ve değerine bakılmaksızın kanun yolu incelemesine tabi tutulması suretiyle etkin denetim mekanizması oluşturulması amaçlanmıştır.

Anayasa ve AİHS ile güvence altına alınan adil yargılama hakkı kapsamında mahkeme kararlarına karşı kanun yolu başvurusunda bulunma hakkı, hukuki belirlilik ilkesi, etkin denetim mekanizmasının oluşturulması gayesi ve 7251 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen Ek 6. maddesinin düzenleme amacı bir arada değerlendirildiğinde, tereddüte yol açan usul hükümlerinin aşırı şekilci olarak uygulanması neticesinde yasal denetim yollarının kullanımı önemli ölçüde etkileneceğinden, kanun yolu başvuru aşamalarının süren usul işlemlerinden olduğu, hükmün kesinleşinceye kadar geçirdiği derecatın bir bütünü oluşturduğu hususları da göz önüne alındığında, 3402 sayılı Yasa’nın Ek 6. maddesinin henüz kanun yolu aşamasında olan dava dosyalarına, yürürlük tarihinden bağımsız olarak sirayet edeceği hususunun tereddütsüz olduğu anlaşılmaktadır.

Değerlendirme

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken kesin karara karşı istinaf talebinde bulunulamayacağı gerekçesiyle istinaf talebinin reddine karar verilmesi hatalı olduğu gibi davalı vekilinin istinaf talebinin reddine dair karara yönelik temyiz talebinin 16/09/2020 tarihli ek karar ile reddine karar verilmesinde de isabet bulunmamaktadır..." gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesinin 16.09.2020 tarihli ek kararının kaldırılmasına ve istinaf talebinin usulden reddine dair kararının bozulmasına, 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesi uyarınca istinaf incelemesi yapılması için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçesine ek olarak, karar tarihi itibariyle kesin olarak verilen kararın sonradan çıkarılan Kanun ile yasa yoluna tâbi hâle gelip gelmediği hususunun öncelikle usul hukukuna ait bir konu olduğu, bu durumun kanunların geriye yürümezliği ilkesi ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 448 inci maddesinde kanun hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanacağının düzenlendiği, kanun koyucu tarafından 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (7251 sayılı Kanun) 53 üncü maddesi ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu'na (3402 sayılı Kanun) eklenen ek madde 6 hükmünün yürürlük tarihinden önce verilen kararlara da tesir edeceği yönünde bir düzenlemeye yer verilmediği, 3402 sayılı Kanun'a eklenen ek madde 6 hükmünün 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe girdiği, eldeki davada ise İlk Derece Mahkemesince 11.03.2020 tarihinde ve Bölge Adliye Mahkemesince 17.07.2020 tarihinde karar verildiği, ek madde 6 hükmünün yürürlük tarihinden önce verilen mahkeme kararının 6100 sayılı Kanun'un 341 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince kesin olduğu, ek madde 6 hükmünün yürürlüğe girme tarihinden önce verilen kararlara tesir etmeyeceği, aksine bir yorumun kesin hüküm sonucunu ortadan kaldıracağı ve hukuki güvenlik hakkını zedeleyeceği, İlk Derece Mahkemesi kararının verildiği anda değer itibariyle istinaf veya temyiz sınırının altında kalmış olduğundan kesin nitelikte olması nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf dilekçesinin değer yönünden reddine ilişkin kararı ve bu karara yönelik temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararın isabetli olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; dava konusu taşınmazın karar tarihi itibariyle değerinin 5.104,84 TL'nin üzerinde olduğunu, zira aynı taşınmazla ilgili İkizdere Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/11 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif sonucunda düzenlenen 25.05.2010 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın 2010 yılı itibariyle değerinin 6.748,48 TL olarak tespit edildiğini, bu yönüyle kararın istinaf sınırı altında olamayacağını, somut olayda İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın 2016 yılına göre değerinin 5.104,84 TL olarak hesaplandığını ancak istinaf kanun yolu yönünden parasal sınırın karar tarihindeki değere göre uygulanması gerektiğini, kadastro öncesi nedene dayalı davalarda genel mahkemelerin verdiği kararlara karşı miktar veya değere bakılmaksızın istinaf veya temyiz yoluna başvurulabileceğini, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun ek 6 ncı maddesinin dikkate alınması gerektiğini, her ne kadar direnme kararında sonradan yürürlüğe giren usul hükmünün geçmişe tesir etmeyeceğinden bahsedilmişse de eldeki davanın kesinleşmediğini ve kanun yolu aşamasında olduğunu, usule ilişkin kurallar derhâl uygulanma ilkesine tabi olduğundan derdest olan eldeki davada miktar ve değere bakılmaksızın istinaf veya temyiz yoluna başvurulabileceğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava değerinin 10.000,00 TL olarak gösterildiği, yargılama sırasında davaya konu edilen taşınmaz değerinin 5.104,84 TL olarak belirlendiği ve taraflarca bu değere itiraz edilmediği kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescili talebine ilişkin eldeki davada, İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı vekilinin istinaf dilekçesinin Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Kanun’un 341/2, 346/1 ve 352/1-b maddeleri kapsamında reddine karar verilmesini müteakip 22.07.2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi ile 3402 sayılı Kanun’a eklenen ek madde 6 hükmünün yürürlüğe girmiş olması karşısında, 3402 sayılı Kanun’un ek madde 6 hükmünün somut olaya uygulanıp uygulanamayacağı, buradan varılacak sonuca göre İlk Derece Mahkemesince verilen kararın miktar itibariyle kesin nitelikte olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının (Anayasa) 13 ve 36 ncı maddeleri,

2. 6100 sayılı Kanun'un 341 ve 448 inci maddeleri ile ek madde 1 hükmü,

3. 7251 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi,

4. 3402 sayılı Kanun'un ek madde 6 hükmü,

2. Değerlendirme

1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının (Anayasa) 13 ve 36 ncı maddeleri,

2. 6100 sayılı Kanun'un 341 ve 448 inci maddeleri ile ek madde 1 hükmü,

3. 7251 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi,

4. 3402 sayılı Kanun'un ek madde 6 hükmü,

2. Değerlendirme

1. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar bulunmaktadır.

2. Anayasanın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş olup anılan maddede düzenlenen hak arama özgürlüğü, yargılama usulüne ilişkin güvencelerle hakkaniyete uygun yargılama yapılmasını hedefleyen ve demokratik toplumda vazgeçilmez nitelikte olan adil yargılanma hakkını da kapsayan geniş bir içeriğe sahiptir.

3. Hak arama, kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı ve insan onuru kavramıyla yakından ilgilidir. Bu nedenle demokratik hukuk düzenlerinde hakların korunmasını ve hak ihlallerinin giderilmesini temin edebilecek hukuki yollar öngörülmüştür. Nitekim Anayasa Mahkemesi de kararlarında hak arama özgürlüğünün hukuk devletinin başlıca ölçütü ve demokrasinin vazgeçilmez koşullarından biri olduğunu ifade etmiştir (Anayasa Mahkemesi 19.09.1991 tarih ve 1991/2 Esas, 1991/30 Karar; 25/11/2015 tarih ve 2014/86 Esas, 2015/109 Karar; 01.10.2020 tarih ve 2020/21 Esas, 2020/53 Karar). Bu doğrultuda Anayasanın 40 ıncı maddesinde hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkesin yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

4. Zira Anayasanın 36 ncı maddesinde güvence altına alınan yargı mercileri önünde hak arama özgürlüğü, hakların korunmasını amaç edinen vazgeçilmez meşru yöntemlerin başında gelmektedir. Anayasadaki temel hakların korunmasında önemli bir teminat olan yargısal hak arama yolu, hakların korunmasında en etkili ve güvenceli yoldur. Hak arama özgürlüğünün kapsamının belirlenmesinde adalet ve hukuk devleti gibi temel anayasal ilkelerin de gözönünde bulundurulması gerekir. Bu doğrultuda hak arama özgürlüğünün amacının hak ihlalinin önlenerek kişiye hakkının teslim ve adaletin tesis edilmesi olduğu söylenebilir. Anayasanın 36 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı, kanunun açıkça hatalı veya keyfi uygulanmasına ilişkin istisnalar dışında yargılama sonucunda verilen hükmün adil olup olmadığı veya hukuki açıdan isabetli olup olmadığı hususlarını içermemektedir. Bu itibarla adil yargılanma hakkının davanın taraflarına sağladığı tüm usul güvencelerine uyulmuş olsa bile yargılama sonucunda verilen hükmün hatalı olması mümkündür. Diğer bir ifadeyle adil yargılanma hakkının güvencelerine riayet edilmiş olsa da hâkimin gerek maddi vakıaların değerlendirilmesinde gerekse hukuk kurallarının uygulanmasında yanılgıya düşmesi ve buna bağlı olarak hukuka aykırı hüküm vermesi söz konusu olabilmektedir. Böyle kararlara ilgililerin veya toplumun katlanmasını istemek adalete olan güveni sarsar ve hukuk devletini zedeler. Bu nedenle hak arama özgürlüğünden yararlanılabilmesi bakımından adil ve isabetli olmadığı düşünülen bir hükmün başka bir yargı mercii tarafından denetlenmesi bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Anayasa açısından bu gereklilik, özel olarak düzenlenen hak arama özgürlüğünün kapsamı ve mahiyetinden kaynaklanmaktadır (AYM 27.12.2018 tarih ve 2018/71 Esas, 2018/118 Karar).

5. Öte yandan Anayasanın 154 ve 155 inci maddelerinin de mahkeme kararlarının kural olarak denetlenmesi gerektiği düşüncesiyle düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anayasanın 36, 154 ve 155 inci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Anayasanın mahkemelerce verilen hükmün bir başka yargı merci tarafından denetlenmesini talep etme hakkını yargılamanın konusuna göre herhangi bir kısıtlamaya tâbi olmaksızın Anayasanın 36 ncı maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğü kapsamında güvenceye kavuşturduğu görülmektedir. Dolayısıyla hükmün denetlenmesini talep etme hakkı, konusu bir suç isnadına dayanan ya da medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan tüm yargılamalar için geçerlidir.