muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/3647, Karar No: 2013/3733, Tarih: 03.06.2013

Bu bakımdan üçüncü şahıstaki para alacağının da anılan 110. madde hükmüne kıyasen hacizden itibaren bir yıllık süre içerisinde ... dosyasına celbinin istenmesi gerekir. Aksi halde haciz düşer (Satış talebi, para hacizlerinde dosya celbinin istenmesi suretiyle yapılır.) Öte yandan İİK'nın 142. maddesinde, çetvel suretinin tebliğinden yedi gün içinde her alacaklının takibin ... edildiği mahal makhemesinde alakadarlar aleyhine dava etmek suretiyle cetvel münderecatına itiraz edebileceği düzenlenmiş olup, bu madda hükmü ile sıra cetveline itiraz hakkı takip alacaklılara tanınmış ise de her alacaklı bu hakkı haiz değildir. YHGK'nın 05.03.2008 tarih ve ...-161 Esas, 213 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, sıra cetveline itiraz eden alacaklının ... takibinin ve buna bağlı olarak geçerli bir haciz işleminin bulunması gerekir. Sıra cetveline yönelik itirazda bulunma yetkisi, bu itiraz üzerine düzenlenecek yeni sıra cetveline girme hakkı bulunan alacaklılara tanınmıştır. Bir diğer ifade ile bedeli paylaşıma konu mal üzerinde haczi ya da rehni bulunmayan alacaklının, sıra cetvelinin iptalini istemekte de hukuki yararı yoktur. Sıra cetveli bedeli paylaşıma konu mal üzerinde, satış tarihi itibariyle haczi bulunan alacaklılar dikkate alınarak düzenlenir. Aksi halde satış bedelinden pay ayrılamayacağından, adı geçenlerin sıra cetvelinin iptalini istemekte hukuki yararı bulunmamaktadır.

Somut olayda mahkemece de isabetli olarak tesbit edildiği gibi, borçlunun emekli ikramiyesine Ağustos 2012 tarihinde hak kazandığı halde, gerek şikayetçinin alacaklı olduğu 2011/2944 Esas sayılı dosyada, gerekse şikayet olunanın alacaklı olduğu 2011/2715 Esas sayılı dosyada borçlu emekli ikramiyesine henüz hak kazanmadan İİK'nın 88. maddesi anlamında müzekkere ile ileride doğacak emekli ikramiyesine haciz konulmuştur. Haciz tezkerelerinin gönderildiği tarihte,taşınır hükümlerine göre haczedilebilecek bir paranın henüz mevcut olmadığı ve olmayan bir para üzerine taşınır mallara ilişkin İİK'nın 88. maddesi çerçevesinde haciz konulamayacağı gözetilmelidir. Şikayetçinin haczi yasaya uygun bir haciz olmadığından sıra cetvelinde yer alması mümkün olmayan şikayetçinin şikayetinin, hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle HMK'nın 114/d ve 115/.... maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçelerle esastan reddi doğru olmamış ise de sonucu itibariyle doğru olan kararın HUMK'nın 438/son maddesi hükmü uyarınca gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şikayetçi vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle ... Mahkemesi kararının İİK’nın 366. maddesi uyarınca ve HUMK'nın 438/son maddesi uyarınca gerekçesi değiştirilmek suretiyle ONANMASINA, alınması gereken harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 03.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4780, Karar No: 2013/1695, Tarih: 05.03.2013

**1. Ceza Dairesi         2012/4780 E.  ,  2013/1695 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğu veya beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kimseyi öldürme, bu suça yardım, ölümle tehdit

HÜKÜM : 1-Sanık ...: On sekiz yaşından ... maktul ...'i kasten öldürme suçundan TCK.nun 82/1-e, 62 maddeleri uyarınca müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına.

2-Sanıklar ..., ..., ...: On sekiz yaşından ... maktul ...'i kasten öldürmeye yardım etme suçundan TCK.nun 82/1-e, 39, 62 maddeleri uyarınca sanıkların ayrı ayrı 12 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına.

3-Sanık ...: a- On sekiz yaşından ... maktul ...'i kasten öldürmeye yardım etme suçundan TCK.nun 82/1-e, 39, 62 maddeleri uyarınca 12 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına.

b-Katılan mağdur ... ve mağdur ...'a yönelik zincirleme işlenen ölümle tehdit suçundan TCK.nun 106/2-a, 43, 62 maddeleri uyarınca 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1-Temyiz edenlerin sıfatları ve dilekçelerinin içeriklerine göre temyiz incelemesi sanık ...'in "çocuğu öldürme"; sanıklar ..., ... ve ...'in "çocuğu öldürmeye yardım"; sanık ...'ın "çocuğu öldürmeye yardım" ve "mağdurlar ... ve ...'ı silahla tehdit" suçlarından kurulan hükümler yönünden yapılmıştır.

2-Dosya kapsamına göre, olaydan bir gün önce tanıklar Rıdvan ve Mert ile aralarında çıkan kavga sırasında darp edilen sanık ...'ın, olay günü yanına sanıklar amcasının çocukları ... ve ..., kardeşinin kayınbiraderi ... ve tanıdığı ... ile birlikte kimliği tespit edilemeyen bazı yakınlarını da alarak, kendisinde tabanca, ...'de sopa ve diğer sanık ve şahıslarda ise tespit edilmeyen sopa benzeri eşyalar olduğu halde, intikam amacıyla Rıdvan ve Mert'i aramaya çıktıkları, sanıkların kimliği belirlenemeyen şahıslarla birlikte olay yerine geldiklerinde, kendi aralarında sohbet eden ve aralarında hiçbir çekişme bulunmayan, suç tarihinde TCK.nun 6/1-b maddesi kapsamında "çocuk" olan maktul ... ile mağdurlar ... ve ...'i gördükleri, aradıkları şahısları bulduklarını sanarak etraflarını çevirdikleri, ...'ın tabancasıyla mağdurları tehdit ettiği, akabinde sanıkların diğer şahıslarla birlikte maktul ve mağdurlara saldırdıkları, mağdurların bir fırsatını bularak kaçtıkları, bu sırada kaçamayan maktulün ise sanıkların çemberi içinde kaldığı, akabinde sanık ...'in sopa, sanıklar ..., ..., ... ve ...'in ise tekme ve yumruklarla, maktulü darp ettikleri, özellikle baş bölgesi ile vücudunun çeşitli bölgelerine aldığı şiddetli darbeler alan maktulün, bu darbeler sonucu künt kafa travmasına bağlı kafa kubbe, kaide kırıkları ile karakterli beyin kontüzyonu, beyin ödemi, beyin zarları kanaması ve buna bağlı gelişen komplikasyonlar sonucu öldüğü olayda,

Sanıklar ..., ..., ... ve ...'in "çocuğu öldürme" suçunu sanık ... ile beraber, mağdur üzerinde tam bir fiili hakimiyet kurarak birlikte işledikleri anlaşıldığı halde, belirtilen suçtan "fail" sıfatıyla cezalandırılmaları yerine, iştirakin derecesinde yanılgıya düşülerek, yazılı biçimde "yardım eden" sıfatı ile cezalandırılmaları,

Kabule göre;

15 ile 20 yıl aralığında hapis cezası öngören TCK.nun 39. maddesinin uygulanması sırasında, sanıklar ..., ..., ... ve ...'in eylemlerinin ulaştığı boyut dikkate alındığında, üst sınıra yakın bir ceza yerine, yardımın derecesinde yanılgıya düşülerek, yazılı biçimde ayrı ayrı 15 yıl hapis cezası ile cezalandırılmaları,

Suretiyle eksik ceza tayini aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

3-Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...'in "çocuğu öldürme"; sanıklar ..., ... ve ...'in "çocuğu öldürmeye yardım"; sanık ...'ın "çocuğu öldürmeye yardım" ve "mağdurlar ... ve ...'ı silahla tehdit" suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suçların niteliği tayin, cezayı azaltıcı takdiri indirim nedeninin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri nedeni dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık ... müdafiinin meşru savunmaya, suçun niteliğine; sanık ... müdafiinin sübuta; sanıklar ..., ... ve ... müdafiilerinin temyiz dilekçelerinde ve duruşmalı incelemede sübuta yönelen ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddiyle, kısmen resen de temyize tabi hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), hükmedilen ceza miktarı ve tutuklulukta geçirilen süreler dikkate alındığında, sanıklar müdafiilerinin tahliye taleplerinin reddine, 05/03/3013 gününde oybirliği ile karar verildi.

05/03/2013 gününde verilen işbu karar Yargıtay Cumhuriyet Savcısı ... ...'ın huzurunda ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanıklar ..., ... ile ... müdafiileri avukatlar ..., ..., ... ile ...'nin yokluklarında 07/03/2013 gününde usulen ve açık olarak anlatıldı.
Yargıtay — Esas No: 2014/18557, Karar No: 2014/21035, Tarih: 23.10.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/18557 E.  ,  2014/21035 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Akçaabat 2. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

TARİHİ : 26/03/2014

NUMARASI : 2008/311-2014/76

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine ve işcilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi

K A R A R

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 6. ve 79/10. (5510 sayılı Yasa açısından ise 86/9.) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.maddede, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise,4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, Kurumun bu davalarda davalı sıfatı da bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak Dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öte yandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tespiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.HGK'nın 06/02/2013 gün ve 2012/21-746 E. - 2013/215 K.sayılı kararı da aynı yöndedir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

O halde, davacı vekilinin,davalı Kurum vekilinin ve davalı işveren vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlerden davacı ve davalı A.Gıda Md Tic Ve San Aş E.Un Fabrikası'na iadesine 23/10/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8576, Karar No: 2013/8033, Tarih: 13.12.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/8576 E.  ,  2013/8033 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki kayıt kabul davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın açılmamış sayılmasına yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin, müflis şirketten genel kredi sözleşmesine dayalı faizi ile birlikte toplam 120.399,62 TL tutarındaki alacağının 67.149,70 TL'sinin iflas masası tarafından hukuka aykırı olarak reddedildiğini ileri sürerek, müvekkilinin 120.399,62 TL tutarındaki alacağının iflas masasına kayıt ve kabulünü talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, davacı vekilinin mazeret bildirmeksizin duruşmaya katılmaması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırıldığı 28.12.2011 tarihinden itibaren 3 aydan fazla zaman geçtiği halde davanın yenilenmediği gerekçesiyle, HMK'nın 150/5. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, iflas sıra cetveline kayıt kabul istemine ilişkindir.

HMK'nın 150/1. maddesi uyarınca; Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Aynı maddenin 5. bendi uyarınca da; "İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır."

Davacı vekilinin de katılımıyla yapılan, 16.11.2011 tarihli ön inceleme duruşmasında, tahkikat duruşmasının 28.12.2012 tarihinde yapılmasına karar verildiği, ancak henüz bu tarih gelmeden 28.12.2011 tarihinde yapılan tahkikat duruşmasında tarafların hazır olmadığı gerekçesiyle, HMK'nın 150/1. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırıldığı, 11.04.2012 tarihinde de aynı Kanun'un 150/5. maddesi uyarınca da davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, 16.11.2011 tarihli duruşmada, tahkikat duruşmasının 28.12.2012 tarihinde yapılacağına ilişkin tutanak tebliğ mahiyetinde olmak üzere davacı vekiline verildiğine göre, bir sonraki duruşma tarihine ilişkin bu husus maddi hataya dayanıyor ise ayrı bir tutanak ile bu durumun tespiti ve yeni duruşma gününün davacı vekiline bildirilmesi gerekirken, tutanakta belirtilen tarihten önce duruşma yapılarak dosyanın işlemden kaldırılması ve daha sonra davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 13.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10213, Karar No: 2017/17178, Tarih: 27.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/10213 E.  ,  2017/17178 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/22648, Karar No: 2010/18773, Tarih: 10.11.2010

4. Ceza Dairesi 2010/22648 E., 2010/18773 K.

**4. Ceza Dairesi 2010/22648 E., 2010/18773 K.**

**- KISA SÜRELİ HAPİS CEZASINA SEÇENEK YAPTIRIMLAR

- MUHAFAZA GÖREVİNİ KÖTÜYE KULLANMA**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 50 ]

**"İçtihat Metni"**

Muhafaza görevini kötüye kullanma suçundan sanık Fatma'nın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 289/1, 62/2, 52/2. maddeleri gereğince 2 ay 15 gün hapis 80 Türk Lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına, aynı Kanun'un 50/3. maddesi uyarınca sanığa verilen kısa süreli hapis cezasının, aynı Kanun'un 50/1-d maddesi uyarınca 25 adet çam fidanı dikme seçenek yaptırımına çevrilmesine dair (Kale Sulh Ceza Mahkemesi)'nin 12.01.2010 tarihli ve 2009/165 esas, 2010/2 sayılı kararının Adalet Bakanlığı'nca 29.06.2010 gün ve 43412 sayılı yazı ile yasa yararına bozulmasının istenmesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 22.07.2010 gün ve 169919 sayılı tebliğnamesiyle dava dosyası Daireye gönderilmekle incelendi:

Tebliğnamede "Dosya kapsamına göre, 5237 sayılı Kanun'un 50/1. maddesinde kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar sınırlı olarak sayılmış olup, bunlar arasında fidan dikme yaptırımının bulunmadığı gibi, fidan dikme mükellefiyetinin para sarfı ile yerine getirilebilecek maddi bir edim ihtiva ettiği, hakim ceza ve mükellefiyet tayininde takdir yetkisine haiz ise de, bu takdirini kanundaki ilkeler çerçevesinde kullanmak durumunda olduğu gözetilmeden, işlenen suçla ilgisi olmayan ve hükümlünün ıslahı amacına hizmet etmeyen fidan dikme seçenek yaptırımına hükmedilmesinde isabet görülmemiştir." denilmektedir.

Gereği görüşüldü;

5237 sayılı Türk Ceza Yasası'nın 50/1. maddesinde kısa süreli hapis cezalarının çevrilebileceği seçenek yaptırımlar sınırlı bir şekilde belirtilmiştir:

"Madde 50 - (1) Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre;

a) Adli para cezasına,

b) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle, tamamen giderilmesine,

c) En az iki yıl süreyle, bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmeye,

d) Mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle, belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya,

e) Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş olması durumunda; mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar sü-reyle, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya,

f) Mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya, çevrilebilir."

e) Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç işlenmiş olması durumunda; mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar sü-reyle, ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına, belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya,

f) Mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya, çevrilebilir."

Yasa koyucu, kişi özgürlüğünü kısıtlayıcı nitelikteki hapis cezasının aynen çektirilmesinin sakıncaları nedeniyle, kısa süreli hapis cezası yerine, Ceza Hukuku'nun suçla mücadeleye yönelik özel ve genel önleme amaçlarını gözeterek, ıslah edici başka seçenek yaptırımların uygulanmasına olanak sağlamıştır.

Seçenek yaptırımlardan hangisinin uygulanacağı mahkeme tarafından, 50. maddenin ilk fıkrasında belirtilen kriterler dikkate alınarak saptanacağı gibi, yasada belirtilmeyen bir yaptırımın seçenek yaptırım olarak tercih edilmesi olanağı da bulunmamaktadır. Mahkeme tarafından kısa süreli hapis cezası yerine uygulanması öngörülen yaptırımının, 50/1-f maddesinde sözü edilen; "Mahkum olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılma" seçenek yaptırımı kapsamında düşünülmesi olanaklı bulunsa dahi, bu seçenek yaptırıma da infazı kısıtlamayacak şekilde ve çalıştırılacak faaliyet alanı belirtilmeksizin, soyut olarak "...süreyle kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına" biçiminde ve gönüllülük esasına uyularak hükmedilmesi gerekeceği gözetilmeden, "hapis cezasının 25 adet çam fidanı dikme seçenek yaptırımına çevrilmesine" karar verilmesi yasaya aykırı görüldüğünden; 5271 sayılı CYY'nin 309/4-d maddesi uyarınca; Kale Sulh Ceza Mahkemesi'nin 12.01.2010 tarihli ve 2009/165 esas, 2010/2 sayılı kararının YASA YARARINA BOZULMASINA, bozulan karardaki öbür hususların aynen bırakılmasına, bozma kararı doğrultusunda ve yasada öngörülen gönüllülük ilkesi de gözetilerek yasaya uygun seçenek yaptırımın hükmedilmesi amacıyla yeniden yargılama yapılmak üzere müteakip işlemlerin mahkemesince yerine getirilmesine, 10.11.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.