muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/11462, Karar No: 2015/13574, Tarih: 25.11.2015

**4. Hukuk Dairesi         2015/11462 E.  ,  2015/13574 K.**

* ADLİ YARDIM TALEBİ

* HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 334

* HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 336

**"İçtihat Metni"**

Davacı M.. T.. tarafından, davalı O.. T.. aleyhine 23/09/2008 gününde verilen dilekçe ile haksız fiil nedeni ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 27/05/2015 günlü kararın Yargıtay’ca adli yardım talepli olarak incelenmesi davalı tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki belgeler incelenerek gereği görüşüldü.

6100 sayılı HMK madde 334 de “(1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler. (2) Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler. (3) Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.” hükmü getirilmiştir. Aynı kanun madde 336 da ise “(2) Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. (3) Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır. (4) Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Dilekçeye ekli ve dosyadaki bilgi ve belgelerden, davalının yukarıda belirtilen kanun hükmünün öngördüğü şartları taşıdığı anlaşıldığından, adli yardım talebinin kabulüne karar verilerek işin esasının incelenmesine geçildi.

Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 25/11/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7146, Karar No: 2013/7746, Tarih: 05.12.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/7146 E.  ,  2013/7746 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, ... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2012/8142 esas sayılı dosyasından müvekkili bankaya gönderilen müzekkere ile borçlu... adına kayıtlı 06 RBM 47 plakalı aracın yediemin ücreti alacağına karşılık haczedildiği, 12.12.2012 tarihinde satışının gerçekleştirildiğini, ihale bedelinden yediemin ücreti alacağı ödendikten sonra kalan 6.277,22 TL'nin rehin hakkına karşılık müvekkili bankaya ödenmek üzere bekletildiğinin bildirildiğini, ancak davalı tarafından talep edilen tutarın yedieminlik ücreti değil otopark ücreti olduğunu ve rüçhanlı alacak olmadığını, ihale bedelinden öncelikli olarak ödenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle ihale tutarının tamamının rehin alacaklısı sıfatı ile müvekkili bankaya ödenmesi gerektiğini, yapılan ödemenin fazla olduğunu ileri sürerek, düzenlenen sıra cetveline itirazlarının kabulüne, ihale bedelinin tamamının müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, aracın teslimi anından itibaren yedieminlik görevinin başladığını, aracın bu sıfatla muhafaza edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; davacı bankanın davalının alacağının rehinli olmadığı yönündeki itirazının, sıraya yönelik olup sıraya yönelik itirazlarda İcra Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu, davacı tarafın bu konuya ilişkin olarak ... 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2013/25 esas sayılı dosyası ile açılan davada mahkemece karar verildiği, davalının diğer alacaklılardan önce rüçhanlı olarak alacağını alıp almayacağına ilişkin uyuşmazlıkta, mahkemenin görevli bulunmadığı gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İİK'nın 142. maddesi uyarınca sıra cetveline itiraz davaları kural olarak genel mahkemelerde görülür. Anılan maddenin son fıkrasına göre itiraz yalnız sıraya yönelik ise görev İcra Mahkemesinindir.

Somut olayda, dava dilekçesinde alacağın miktarına da itiraz edilmiş olduğundan, bu hususun çözümü genel mahkemeye aittir. Bu nedenle davanın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 05.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/12743, Karar No: 2013/4542, Tarih: 08.03.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/12743 E.  ,  2013/4542 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 03.05.2012 tarih ve 2010/354-2012/374 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 08.03.2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalıların her istendiği an geri ödeneceği ve yatırılan paralar karşılığı yüksek faiz verileceği garantisiyle binlerce kişiden para topladıklarını, bu kapsamda müvekkilinden de hisse senedi devir ve kabul sözleşmesi başlıklı belge karşılığında para alındığını, ancak müvekkilince istenmesine rağmen alınan paranın geri ödenmediğini, davalıların eylemlerinin hukuki dayanağının bulunmadığını, ..., Bankalar Kanunu ve... hükümlerinin ihlal edildiğini, anılan kanunlar uyarınca müvekkilinin şirket ortağı yapılmasının mümkün bulunmadığını, şirket yönetim kurulu üyelerinin yürütülen bu faaliyetler nedeniyle defalarca yargılandıklarını ve mahkum edildiklerini, yapılan bu yargılamalar neticesinde şirket defterlerinde bulunan kayıtların gerçeği yansıtmadığının tespit edildiğini, ...'nın 336. maddesi uyarınca davalı ...'ın da ortaya çıkan zarardan sorumlu olduğunu ileri sürerek, geçerli bir ortaklık ilişkisinin bulunmadığının tespitine, kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğüne, 80.000 DM karşılığı 80.685,95 TL alacağın faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davacının müvekkili şirketin ortağı olduğunu, bu ortaklığın mevzuata uygun geçerli bir ortaklık niteliğinde bulunduğunu, müvekkili şirketin Sermaye Piyasası Kurulu kaydında olan, bu kurul ve diğer ilgili tüm resmi makamlar ile özel denetçiler tarafından faaliyetleri denetlenen çok ortaklı halka açık anonim şirket olduğunu, ...'nın 329. ve 405. maddeleri gereğince anonim şirket ortaklarının sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyeceklerini, müvekkili şirketin tasfiye halinde olmadığını, zamanaşımı süresinin dolduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalıların yüksek kâr payı verme ve her istenildiğinde geri alınması vaadi ile davacıdan para aldıkları, davalıların eylemlerinin nitelikli dolandırıcılık vasfında olduğu, bu itibarla geçerli bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile taraflar arasında ortaklık ilişkisinin bulunmadığının tesbitine, kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğüne, 80.685,95 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

...- Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisinin kurulmadığının tesbiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdadına ilişkin olup davalılar, davacının davalı şirketin ortağı olduğunu ve ...'nın 329-405. maddeleri gereğince ödediği parayı geri isteyemeyeceğini savunmuşlar ve mahkemece de yukarıda yazılan gerekçeyle bilirkişi raporu alındıktan sonra davalıların eylemi nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilmek suretiyle davalıların zamanaşımı def''inin reddiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalılar, davacının ortak olmak amacıyla Hisse Senedi Devir ve Kabul Sözleşmesi imzalamak suretiyle para verdiğini, kendisine hisse senedi verildiğini ve geçerli bir şekilde ortaklık ilişkisinin kurulduğunu savunduklarına göre evvelemirde davacının davalı şirkete gerçekten ortak olup olmadığının tesbiti ve davalıların zamanaşımı def'inin de buna göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Mahkemece, bu hususun tesbiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilerek bilirkişilere davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarını inceleme yetkisi verilmiş ise de bilirkişi kurulu raporlarında, davalı şirkete ait pay defterleri, mali tabloları ve genel kurul tutanaklarının incelemeye sunulduğunu beyanla davacının ortaklar pay defterinde kaydı bulunduğundan bahisle pay senedi almak suretiyle ortak olduğunu bildirmişler, davalıların haksız fiil sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususunun ise yabancı mahkeme kararlarındaki iddiaların varit görülüp görülmemesine göre değişeceğini ve mahkemenin takdirinde olduğunu belirtmişlerdir. Oysa, mahkemenin kararının gerekçesinde de özetlenen... raporunda davalı şirketin resmi kayıtlardan ayrı olarak ikincil kayıtlar tuttuğu belirtilmekte olup, bilirkişi incelemesine sunulan pay defterindeki kayıtların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı belli değildir. Davacının dayandığı Hisse Senedi Devir ve Kabul Sözleşmesine göre davacı bu hisseleri ... A.Ş.'den devralmış olup bilirkişi kurulu bu yönden bir inceleme yapmamış, davacının devir aldığı bu payların davalı şirketin sermayesi içinde temsil edilip edilmediği, hisse devreden bu şirketin devir tarihi itibariyle hisselerini devrettiği şirketin ortağı olup olmadığı üzerinde durulmamıştır.

Bu durumda, Dairemizden geçen emsal dosyalarda da belirtildiği üzere tarafların iddia ve savunmaları gözetildiğinde evvelemirde davacının sahih bir şekilde davalı şirkete ortak olup olmadığının belirlenmesi gerektiğinden mahkemece bilirkişi kuruluna davalının tüm ticari defter ve kayıtları ve ayrıca hisse devir tarihinden dava tarihine kadar davalı şirketin yapmış olduğu genel kurullara ait tutanaklar ve hazirun cetvelleri incelettirilmek suretiyle davacıya verilen hisse senedinin bir değerinin bulunup bulunmadığı, bu hisselerin davalı şirketin sermayesinde temsil edilip edilmediği, davacının hisse devir aldığı şirketin devir tarihi itibariyle davalı şirkette ortak olup olmadığı, genel kurullarda sermayenin ne şekilde temsil edildiği hususları açıklığa kavuşturulmalı ve bu inceleme sonucunda davacının ortaklığının sahih olmadığı, pay defterindeki kaydın diğer kayıtlarla örtüşmediği anlaşıldığı taktirde bu aşamadan sonra davacının zararından davalıların haksız fiil hükümleri uyarınca sorumluluklarının bulunup bulunmadığı üzerinde durularak her bir davalının hukuki durumunun buna göre tayin ve takdir edilmesi ve davalıların zamanaşımı def''inin de buna göre değerlendirilmesi suretiyle oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar vermek gerekirken davacının ortak olup olmadığı açıklığa kavuşturulmadan davalıların eyleminin dolandırıcılık olarak nitelendirilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle davalılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (...) nolu bentte gösterilen nedenle davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın davalılar yararına BOZULMASINA, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 08.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/19162, Karar No: 2022/2445, Tarih: 16.02.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/19162 E.  ,  2022/2445 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Yüze karşı 09/05/2018 tarihinde verilen hükmü, 5271 sayılı CMK’nın 291/1. maddesinde öngörülen on beş günlük yasal süreden sonra 25/05/2018 tarihinde temyiz eden sanığın temyiz isteminin aynı Kanun’un 298. maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE, 16/02/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5306, Karar No: 2014/6061, Tarih: 10.12.2014

**1. Ceza Dairesi         2014/5306 E.  ,  2014/6061 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürmeye teşebbüs, kasten yaralama

HÜKÜM : 1- Mağdur-sanık ... için;

TCK.nun 86/1-3-e, 87/1-d-son, 62, 53, 54, 63 maddeleri uyarınca 4 yıl 2 ay hapis cezası, Mağdurlar ... ve ...'i kasten yaralama suçlarından açılan kamu davalarının TCK.nun 73 ve CMK.nun 223/8 maddeleri uyarınca düşmesine.

2- Sanık ... için; Mağdur ...’ı kasten öldürmeye teşebbüs suçundan beraatine.

3- Mağdur-sanık ... için; mağdur sanık ...'i kasten yaralama suçundan açılan kamu davasının TCK.nun 73 ve CMK.nun 223/8 maddesi gereğince düşmesine.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1-a) Mağdur-sanık ...’in 21.09.2012 tarihli celsede sanık ...’ten şikayetçi olmadığını ve davaya katılmak istemediğini belirtmesi karşısında sanık ... yönünden davaya katılma ve sanık hakkında verilen hükmü temyize hakkı bulunmadığından, müşteki ... vekili sıfatıyla yapılan temyiz talebinin,

b) Sanık ... hakkında mağdurlar ... ve İsmet’i kasten yaralama suçlarından şikayet yokluğu nedeniyle verilen düşme kararlarını temyizde sanığın hukuki yararı bulunmadığından ve temyiz düşme kararlarının gerekçesine de yönelik olmadığından, sanık ... müdafiinin bu suçlara yönelen temyiz talebinin,CMUK’nın 317 maddesi uyarınca reddine karar verilmiştir.

2-a) Sanık ...’in mağdur ...'ı, sol göz çevresinde ekimoz, sol ayak tibia dış yüzünde 20 cm., sağ ayak tibia dış yüzünde 15 cm., sağ dizde 2 cm., karın göbek üst solunda 2 cm. ve sol omuzda 4 cm. kesi olacak şekilde bıçak ile yaraladığı, batına nafiz kesi nedeniyle laparatomi yapılmasına neden olan yaralanması nedeniyle mağdurun hayati tehlike geçirdiği olayda, TCK’nın 61. maddesi uyarınca meydana gelen tehlike ve zararın ağırlığı birlikte nazara alınarak, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngören TCK’nın 86. maddesinin uygulanması sırasında üst sınıra yaklaşılarak cezaya hükmedilmesi yerine 1 yıl hapis cezası verilmesi aleyhe temyiz bulunmadığından,

b) Sanık ...’in mağdur ...’ı kasten yaralama suçuyla ilgili olarak; 5237 sayılı TCK’nın 86/1, 86/3-e maddelerinin uygulanması sonucu belirlenen 1 yıl 6 ay hapis cezasının önce 87/1-d maddesi ile bir kat artırılıp 2 yıl 12 ay olarak tayin edildikten sonra, TCK'nın 87/1-d-son maddesi gereğince 5 yıla çıkarılması gerektiğinin düşünülmemesi, mağdurun yaşamını tehlikeye sokan bir durum olması nedeniyle sonuç ceza değişmeyeceğinden,

Bozma nedeni yapılmamıştır.

b) Sanık ...’in mağdur ...’ı kasten yaralama suçuyla ilgili olarak; 5237 sayılı TCK’nın 86/1, 86/3-e maddelerinin uygulanması sonucu belirlenen 1 yıl 6 ay hapis cezasının önce 87/1-d maddesi ile bir kat artırılıp 2 yıl 12 ay olarak tayin edildikten sonra, TCK'nın 87/1-d-son maddesi gereğince 5 yıla çıkarılması gerektiğinin düşünülmemesi, mağdurun yaşamını tehlikeye sokan bir durum olması nedeniyle sonuç ceza değişmeyeceğinden,

Bozma nedeni yapılmamıştır.

3) Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...'in mağdur ...'ı kasten yaralama suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, takdire ilişen cezayı azaltıcı sebebinin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, sanık ...’in mağdur ...’ı kasten öldürmeye teşebbüs suçu yönünden elde edilen delillere göre; CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca, mahkumiyete yeter nitelik ve derecede olmadığı kabul ve takdir kılınmış, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde eleştiri nedeni dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık ... ve müdafiinin delillerin takdirinde hata yapıldığına, eksik incelemeye, sübuta, tahrikin varlığına vesaireye ilişen, Cumhuriyet Savcısının sanık ...’in kasten yaralamaya yardım suçundan cezalandırılması gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), 10/12/2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6131, Karar No: 2019/7653, Tarih: 09.12.2019

**16. Ceza Dairesi         2019/6131 E.  ,  2019/7653 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 53, 62, 58/9,63 maddeleri gereğince mahkumiyetine dair istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre yapılan temyiz incelemesi sonunda dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan müdafii yardımından faydalandırılmadan yargılanıp anılan suçtan mahkumiyetlerine karar verildiği görüldüğünden ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak ve sanıklara 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca müdafii atanmasının zorunlu olup olmadığının, bu bağlamda zikredilen yasa maddesinde şart koşulan beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için öngörülen temel cezaya göre mi yoksa uygulanması zorunlu nitelikli haller ile cezayı ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınması suretiyle belirlenecek cezaya göre mi tespit edileceğinin irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasanın 36. maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir(Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32).

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder (CMK m. 2/1-c).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak isteğe bağlı/ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek şekilde genişletmiştir(C.G.K. 17/12/2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiinin yardımından yararlanabilir. Müdafiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine de birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın, çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de;

“Herkes davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir..” denilerek teminat altına alınmıştır.