muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/19030, Karar No: 2013/6362, Tarih: 29.03.2013

devir tarihi itibariyle davalı şirkette ortak olup olmadığı, genel kurullarda sermayenin ne şekilde temsil edildiği hususları açıklığa kavuşturulmalı ve bu inceleme sonucunda davacıların ortaklığının sahih olmadığı, pay defterindeki kaydın diğer kayıtlarla örtüşmediği anlaşıldığı taktirde bu aşamadan sonra davacıların zararından davalıların haksız fiil hükümleri uyarınca sorumluluklarının bulunup bulunmadığı üzerinde durularak her bir davalının hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi suretiyle oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye ve yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın davacılar yararına BOZULMASINA, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacılara verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 29.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/25791, Karar No: 2014/17143, Tarih: 22.10.2014

**11. Ceza Dairesi         2013/25791 E.  ,  2014/17143 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mühür bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yokluğunda verilen hükmün, katılan... vekiline tebliğ edildiğine dair dosyada belgeye rastlanılmadığından tebligat yapılmış ise belgesinin, yapılmamış olması halinde ise usulüne uygun tebligat yapılması ve buna dair belge ile verilmesi halinde temyiz dilekçesinin eklenerek iadesi için mahalline gönderilmek üzere dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 22.10.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4383, Karar No: 2012/7479, Tarih: 18.12.2012

**23. Hukuk Dairesi         2012/4383 E.  ,  2012/7479 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında görülen sıra cetveline itiraz davası sonucunda verilen hükmün onanmasına ilişkin Dairemizin 03.04.2012 gün ve 2012/719 Esas 2012/2580 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davalı vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

- KARAR -

Davacı vekili, borçluya ait taşınmazın satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde üst sıraya alınan davalının alacağının muvazaaya dayandığını, davalının takibine dayanak kıldığı bononun 11.12.2009 keşide ve 31.12.2009 vade tarihini taşıdığını, keşide ve vade arasında sadece yirmi gün bulunduğunu ve nakden kayıtlı olduğunu, yüksek meblağlı bononun protesto da edilmediğini ileri sürerek, davalıya isabet eden paranın müvekkilinin alacaklı olduğu .... 8. İcra Müdürlüğü'nün 2010/10789 sayılı dosyasına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin borçlu şahsın avukatı olduğunu ve alacağın da vekalet ilişkisinden kaynaklandığını, borçlunun hissedar olduğu dava dışı ... AŞ ile ... Film Corp. arasındaki anlaşmazlıkta, borçlu ve ailesini temsilen uzlaşma girişimlerinde bulunduğunu, ... Film Corporation’un ödemeyi kabul ettiği 8.000.000,00 EUR esas alınarak vekalet ücret sözleşmesi yapıldığını ve % 7,5 oranının benimsendiğini, sonrasında borcun ödenmesine yanaşılmadığını ve takip dayanağı bononun alındığını ve takip aşamasında da çok sayıda uyuşmazlık çıktığını, bunun da alacağın muvazaaya dayanmadığının göstergesi olduğunu ayrıca davacının kapak hesabının da fahiş yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizin 03.04.2012 tarih ve 2012/719-2012/2580 E-K sayılı ilamıyla onanmıştır.

Bu kez, davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, HUMK'nun 440.maddesinde sayılan hallerden hiçbirisine uymayan karar düzeltme isteminin reddi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin karar düzeltme isteminin REDDİNE, alınması gereken harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına ve takdiren 203,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, alınması gereken karar düzeltme harcı peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 18.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6937, Karar No: 2023/7232, Tarih: 22.06.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/6937 E.  ,  2023/7232 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/29 E., 2023/5 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun 2.3506.12990.46 sicil sayılı dosyasında işlem gören iş yeri çalışanlarından.......sigorta sicil numaralı ... 'nın meslek hastalığına tutulduğunu, meslek hastalığının davalıların işyerinde olduğunu, meslek hastalığı nedeniyle sigortalının hak sahiplerinden ...'ya 73.049,45 TL, ...'ya 20.917,51 TL olmak üzere toplam 93.966,96 TL değerinde gelirin peşin değeri bağlandığını ve kurumun zararı oluştuğunu, ssysk tarafından maruziyet süresinin kısaltıldığını ve sigortalının meslek hastalığına musap olduğuna karar verdiğini belirterek kurum zararı olan toplam 93.966,96 TL 'nin 46.983,48 TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkili kuruma ödenmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili 12.06.2018 tanzim tarihli ıslah dilekçesi ile; dava değerini 84.570,26 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddialarını kabul etmediklerini, ...'nın müvekkilerine ait iş yerinde meslek hastalığına yakalandığına dair dosyada bir delil bulunmadığını, ...'nın çok kısa süreler ve aralıklarla çalıştığını, ilk olarak ...'a ait işyerinde 19.08.2003 - 30.09.2003 tarihleri arasında kısa bir süre kaynakçı olarak çalıştığını, davacının yaptığı işin meslek hastalığı getirecek mahiyette bir iş olmadığını, devamında ...'nın ...'a ait şahıs şirketi olan Gümüşoluk ... Ltd. Şti'ne dönüştükten sonra 11.06.2007 - 21.07.2008 tarihleri arasında yine kaynakçı olarak çalıştığını, burada da kanunda öngörülen haftalık çalışma sürelerinden daha kısa çalıştığını, kaynakçılık işiyle iştigal eden bir işçinin silis kumu, toz gibi materyallere maruz kalmayacağını, müvekkillerine ait iş yerinde 1 yıldan az çalışan sigortalının meslek hastalığına tutulması nedeninin ve bu nedenle SGK tarafından ödenmiş olan meblağların müvekkillerine atfedilmesi ile tazmin talebinin hakkaniyete ve hukuku aykırı olduğundan bahisle haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Özetle; davacının davalı ...'a yönelik davasının reddine, davacının davalı ... Metal Tekstil İnşaat Makine Kuyumculuk Sanayi ve Limited Şirketine yönelik davasının kabulü ile, sigortalı ...'nın hak sahiplerine bağlanan peşin sermaye değerli gelirden oluşan toplam tutardan adı geçen davalı şirketin kusur oranı (%90) nazara alınarak 84.570,26 TL'sinin tahsis onay tarihi olan 23.02.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Metal Tekstil İnşaat Makine Kuyumculuk Sanayi ve Limited Şirketi'nden alınarak davacı kuruma verilmesine, dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece özetle; “...mahkemece yapılacak iş, sigortalı da ki arazın mesleki olup olmadığını belirlemek olup, öncelikle bu hususun aydınlatılması için Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’ndan rapor alınarak rapor sonucuna göre, davanın esası hakkında karar vermek olmalıdır. Mahkemece anılan usul izlenmeden yanılgılı değerlendirmeyle karar tesisi isabetsizdir ve bozmayı gerektirir.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; “1-Davacının davalı ...'a yönelik davasının reddine, 2-Davacının davalı ... Metal Tekstil İnşaat Makine Kuyumculuk Sanayi ve Limited Şirketine yönelik davasının kabulü ile, sigortalı ...'nın hak sahiplerine bağlanan peşin sermaye değerli gelirden oluşan toplam tutardan adı geçen davalı şirketin kusur oranı (%90) nazara alınarak 84.570,26 TL'sinin tahsis onay tarihi olan 23.02.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Metal Tekstil İnşaat Makine Kuyumculuk Sanayi ve Limited Şirketi'nden alınarak davacı kuruma verilmesine,” şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; “... davalılardan ...’un toplam kusur oranları en az % 90 olması gerekirken mahkeme eksik kusur oranı değerlendirmiştir, bu davalının kusursuz olarak kabul edilip bu davalı hakkında davanın reddedilmesi hukuka ve yasalara aykırı olmuştur.” gerekçesiyle bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/483, Karar No: 2015/274, Tarih: 15.01.2015

**13. Hukuk Dairesi         2015/483 E.  ,  2015/274 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

KARAR

Ankara Asliye Hukuk mahkemesince hükme bağlanan dava, kamulaştırma kanunundan kaynaklanmaktadır.

9.2.2011 gün ve 6110 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunun 8.maddesi ile 2797 sayılı Yargıtay Yasasının 14.maddesinde yapılan değişiklik uyarınca; Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 24.01.2014 günlü ve 2014/1 sayılı kararı uyarınca

Adıyaman, Ağrı, Amasya, Ankara, Ardahan, Artvin, Bartın, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Bolu, Çankırı, Çorum, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, İstanbul, Karabük, Kars, Kastamonu, Kırıkkale, Kırklareli, Kilis, Kocaeli, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tekirdağ, Tokat, Trabzon, Tunceli, Van, Yalova, Yozgat, Zonguldak Mahkemelerince verilen kararlara ilişkin temyizen incelenme görevi 01.02.2014 tarihinden itibaren Yargıtay 5.Hukuk Dairesine verilmiştir.

SONUÇ: Dosyanın görevli Yargıtay Yüksek 5.Hukuk Dairesi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, 15.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/22707, Karar No: 2016/1768, Tarih: 09.02.2016

**18. Hukuk Dairesi         2015/22707 E.  ,  2016/1768 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

Dava dilekçesinde, velayetin kaldırılması ve küçüğün evlatlık edindirilmesinde anne-baba rızasının aranmaması istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından anne-baba rızasının aranmaması yönünden temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenlere göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usule ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 09.02.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21895, Karar No: 2014/16050, Tarih: 03.07.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/21895 E.  ,  2014/16050 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:İş Mahkemesi

KARAR

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veya gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde dahi, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanmaları mümkün olduğundan, bu gibi hallerde bile gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabulü yada reddi söz konusu olsa bile tarafların kararın gerekçesini temyiz etmekte hukuki yararları bulunabileceğinden, bu gibi durumlarda bile gerekçeli kararın yöntemince taraflara tebliği zorunludur.

Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda;

1-Gerekçeli karar tebliğ edilmeyen davacı vekili ile davalı Kurum vekiline yöntemince tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432 ve 433. maddelerindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmek üzere,

2-Temyiz eden davalı Kurum vekili ile davalı işveren vekili tarafından sunulan temyiz dilekçelerinin , HUMK'nun 433. maddesi gereğince davacı vekiline yöntemince tebliğ edilerek, tebligat parçası eklendikten sonra gönderilmek üzere,

Dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 03/07/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/10834, Karar No: 2021/657, Tarih: 03.02.2021

**16. Ceza Dairesi         2019/10834 E.  ,  2021/657 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK 314/2, 3713 sayılı Kanunun 3, 5/1, TCK'nın 62/1,

53/1-2-3, 58/9, 63 maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığın silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan müdafi yardımından faydalandırılmadan yargılanıp anılan suçtan mahkumiyetine karar verildiği görüldüğünden ceza muhakemesi hukukunda savunmanın ayrılmaz parçası olan “müdafilik” kavramı üzerinde durmak ve sanığa 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesi uyarınca müdafi atanmasının zorunlu olup olmadığının, bu bağlamda zikredilen yasa maddesinde şart koşulan beş yıllık ceza süresinin, suçun basit hali için öngörülen temel cezaya göre mi yoksa uygulanması zorunlu nitelikli haller ile cezayı ağırlaştırıcı nedenlerin de dikkate alınması suretiyle belirlenecek cezaya göre mi tespit edileceğinin irdelenmesi gerekmektedir.

Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasa'nın 36. maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7.3.2014, § 32).

Müdafi; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder. (CMK m. 2/1-c)

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafiilik sistemini benimsemiş, sınırlı bazı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafiilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafiilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek derecede genişletmiştir. (CGK, 17.02.2009 t. 2008/1-172 E. 2009/26 K.)

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Müdafiiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir.

Ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere; 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş ve sınırlı bazı hallerde zorunlu müdafilik sistemini getirmişken; 5271 sayılı CMK zorunlu müdafilik sistemini, önemli ölçüde genişletmiştir.

5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın; çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması CMK’nın 74/2 (maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile müdafi görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı, Anayasanın 36/1. maddesinde “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Adil yargılanma hakkı” başlıklı 6/1. maddesinde de; “Herkes

davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir...” denilerek teminat altına alınmıştır.

davasının, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, adil ve kamuya açık olarak, … görülmesini isteme hakkına sahiptir...” denilerek teminat altına alınmıştır.

Adil yargılanma hakkının muhtevası, savunma ve müdafi yardımından faydalanma hakkı yönünden iç hukukumuzun da bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6/3-c maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, bir suç ile itham edilen herkes, kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafiin yardımından faydalanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddi olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek hakkına sahiptir. Anılan madde gereğince, bir suç isnadı altında bulunan kişi savunma hakkının kullanılmasında, kendisini bizzat savunma, seçtiği bir müdafi yardımından yararlanma ve bir müdafi tayin etme imkanından yoksun ise ve adaletin selameti için gerekli görülürse re’sen atanacak bir müdafi yardımından yararlanma olmak üzere üç ayrı hakka sahiptir. Bu nedenle, suç isnadı altında bulunan kişinin kendisini bizzat savunması talep edilemez. Savunma hakkının etkin bir şekilde kullanma imkânını sağlayan müdafi yardımından yararlanma hakkı aynı zamanda adil yargılanma hakkının diğer bir unsuru olan “silahların eşitliği” ilkesinin de gereğidir. (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pakelli/Federal Almanya Davası, B. No: 8398/78, 25.4.1983)

Gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmaması ile ilgili olarak, AİHM, her sanığın, gerekiyorsa resmi olarak görevlendirilen bir avukat tarafından etkili bir şekilde savunulması hakkının adil yargılamanın temel özelliklerinden birisi olduğunu hatırlatmaktadır. (Salduz, Poitrimol-Fransa, 23 Kasım 1993 ve Demebukov-Bulgaristan, başvuru no: 68020/01, 28 Şubat 2008)

Kural olarak, sanığa, polis tarafından ifadesinin alındığı veya tutuklu olarak yargılandığı andan itibaren avukat yardımından yararlanma imkanı sağlanmalıdır. (Dayanan/Türkiye davası, başvuru no:7377/03)