muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/11245, Karar No: 2014/11988, Tarih: 02.06.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/11245 E.  ,  2014/11988 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Şanlıurfa 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 02/04/2013

NUMARASI : 2013/155-2013/493

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde dahi, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanmaları mümkün olduğundan, bu gibi hallerde bile gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabulü yada reddi söz konusu olsa bile tarafların kararın gerekçesini temyiz etmekte hukuki yararları bulunabileceğinden, bu gibi durumlarda bile gerekçeli kararın yöntemince taraflara tebliği zorunludur.

Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda;

Gerekçeli karar tebliğ edilmeyen davalı U. C.'a yöntemince tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432 ve 433. maddelerindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmek üzere,

Dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 02/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1985, Karar No: 2011/1371, Tarih: 21.03.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2011/1985 E.  ,  2011/1371 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 111 ada 47 ve 122 ada 4 parsel sayılı 2.330,65 ve 10.245,69 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden oldukları belirtilerek davalı Hazine adına ham toprak niteliği ile tespit edilmiştir. Davacılar ... ve..., irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmışlardır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne çekişmeli 111 ada 47 sayılı parsel ile 122 ada 4 sayılı parselin fen bilirkişisi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümünün davacılar murisi ... mirasçıları adına tesciline, 122 ada 4 sayılı parselin geriye kalan bölümünün ise tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı Hazine temsilcisinin 111 ada 47 sayılı parsele yönelik yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile bu parsele ilişkin hükmün ONANMASINA,

1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı Hazine temsilcisinin 111 ada 47 sayılı parsele yönelik yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile bu parsele ilişkin hükmün ONANMASINA,

2- Davalı Hazine vekilinin 122 ada 4 sayılı parselin temyize konu edilen bölümüne yönelik temyiz itirazlarına gelince; mahkemece, çekişmeli taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümünün tarım arazisi niteliğinde olduğu ve davacı taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14.maddesinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme şartlarının oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de mahallinde yapılan keşifte tarafların tanıkları dinlenilmediği gibi, tespitin aksi sonuca varıldığı halde tespit bilirkişilerinin de tanık sıfatı ile beyanlarına başvurulmamış, 1943 doğumlu davacı tanığı ile 1933 doğumlu tespit bilirkişisi duruşmada dinlenilmiş, keşifte dinlenen yerel bilirkişi çekişmeli taşınmazın öncesinin dere yatağı olduğunu belirttiği halde keşfe jeolog bilirkişi götürülmemiş, taşınmazın niteliği ve taşınmaz üzerindeki tarımsal faaliyetin ne şekilde sürdürüldüğü yeterince araştırılmamış olduğundan yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli bulunmamaktadır. Sağlıklı sonuca varılabilmesi için; öncelikle taraflardan iddia ve savunmalarıyla ilgili deliller sorulup saptanmalı, dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu yardımı, uzman jeolog ve üç kişilik zirai bilirkişi heyeti refakate alınarak mahallinde yeniden keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişi kurulu, tespit bilirkişileri ve taraf tanıklarından taşınmazın geçmişte kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, zirai bilirkişi heyeti ve jeolog bilirkişiden taşınmazın niteliği ve öncesinin dere yatağı olup olmadığını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı izlemeye elverişli ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulmalıdır. Mahkemece belirtilen şekilde araştırma ve inceleme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenle yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 21.03.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3, Karar No: 2017/8342, Tarih: 26.10.2017

**21. Hukuk Dairesi         2017/3 E.  ,  2017/8342 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanmasına ve borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 26/10/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4922, Karar No: 2013/25828, Tarih: 18.11.2013

**12. Ceza Dairesi         2013/4922 E.  ,  2013/25828 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle Yaralama

Hüküm : Beraat

Taksirle yaralama suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, katılan ... ve müşteki ... vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

1- Müşteki ... vekilinin temyiz istemine yönelik yapılan incelemede;

Müşteki ...'nin 23.02.2010 tarihli oturumda şikayetçi olmadığını beyan etmesi ve katılan sıfatını da almaması nedeniyle müşteki vekilinin temyize yetkisi bulunmadığından, temyiz isteminin 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 317. maddesi uyarınca isteme uygun olarak REDDİNE,

2- Katılan ... vekilinin temyiz istemine yönelik yapılan incelemede;

Sanığın sevk ve idaresindeki kamyon ile meskun mahalde tek yönlü bölünmüş caddeyi takiben seyri sırasında olay mahalline geldiğinde solundaki park halinde bulunan araçların arasından kontrolsüzce, aniden yola giren 2001 doğumlu yayanın sağ ayağına aracının sol tekerleği ile çarpması sonucu meydana gelen olayda, yapılan yargılama sonunda yüklenen suç açısından sanığın taksirinin bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan katılan vekilinin kararın yasaya aykırı olduğuna ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle beraata ilişkin hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 18.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3087, Karar No: 2012/22723, Tarih: 31.05.2012

**3. Ceza Dairesi         2010/3087 E.  ,  2012/22723 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyetine dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1)Sanık ... hakkında katılan ...'e karşı işlemiş olduğu yaralama eylemi nedeniyle kurulan hükmün temyizen incelenmesinde,

5271 sayılı CMK'nin 231/12. maddesi gereğince “Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir” hükmü gereğince kararın temyiz kabiliyeti olmadığından ve ancak itiraz yolu açık bulunduğundan itiraz merciince karar verilmek üzere dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE,

2)Sanık ... hakkında katılan ...'ya karşı işlemiş olduğu yaralama eylemi nedeniyle kurulan hükmün temyizen incelenmesinde,

Yerinde görülmeyen sair itirazların reddine, ancak,

Sanığın katılanın yüzüne kırık şişe parçası ile vurarak yüzde sabit iz oluşacak ve testislerine tekme atmak suretiyle organlarından birinin işlevinin yitirilmesine yol açacak şekilde yaralaması eylemi nedeniyle, 5237 sayılı yasanın 44. maddesi gereğince aynı eylem nedeniyle oluşan birden fazla neticesi sebebiyle ağırlaşan yaralamada sanığın en ağır netice doğuran arttırım nedeninden sorumlu tutulması gerektiğinden sanık hakkında TCK'nin 86/1, 87/2-b, son 29, 62 maddeleri gereğince,hüküm kurulması gerekirken TCK'nin 86/1, 86/3-e, 87/2-b, son, 29, 62. maddelerinin uygulanması sonuca etkili olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya,toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre katılan vekili ve sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 31/05/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10428, Karar No: 2017/92, Tarih: 10.01.2017

**12. Ceza Dairesi         2016/10428 E.  ,  2017/92 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : TCK'nın 85/1, 62, 50/1-a-4, 52/2-4. maddeleri ile 5275 sayılı Kanunun 106/3. maddesi gereğince mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin ceza miktarına ve sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1-Sanık hakkında hükmedilen 2 yıl 6 ay hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi esnasında adli para cezasının belirlenmesine esas tam gün sayısının gösterilmemesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 232/6. maddesine ve TCK'nın 52/3. maddesine aykırı davranılması,

2-Hükmolunan adli para cezası taksitlendirilen sanık hakkında, ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğine ilişkin ihtarın TCK'nın 52/4. maddesi yerine, infaz aşamasına ilişkin 5275 sayılı Kanunun 106/3. maddesi gereğince yapılması suretiyle CMK'nın 232/6. maddesine aykırı davranılması,

3-Hapis cezasının günlüğü 40,00 TL den çevrilmesine rağmen 20,00 TL olarak gösterilmek suretiyle hükümde çelişki yaratılması,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılamayı gerektirmeyen bu konularda, aynı Kanunun 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan, aynı maddenin verdiği yetkiye istinaden hüküm fıkrasının 3. bendinin çıkarılarak yerine “Sanığa verilen 2 yıl 6 ay hapis cezasının sanığın kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu ve suçun işlenmesindeki özellikler nazara alınarak TCK'nın 50/4. maddesi delaletiyle TCK'nın 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilmesine; TCK'nın 52/3. maddesi gereğince adli para cezasının belirlenmesine esas tam gün sayısının 910 tam gün olarak belirlenmesine; TCK'nın 52/2. maddesi gereğince sanığın ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak bir gün karşılığı adli para cezasının takdiren 40 TL olarak hesabıyla 36.400 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına” ibarelerinin eklenmesi ve hükmün 5. bendinin hükümden çıkarılarak yerine "TCK'nın 52/4. maddesi uyarınca taksitlerden birinin süresinde ödenmemesi halinde, geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin sanığa ihtarına” ibaresinin eklenmesi suretiyle, sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün isteme uygun olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 10/01/2017 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ:

MUHALEFET ŞERHİ:

Sanık ... hakkında; Ankara 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; 28/04/2016 gün, 2016/25 E-2016/292 K sayılı karar ile Taksirle Öldürme suçundan dolayı TCK'nın 85/1, 62, 50/4, 50/1-a, 52/2-4. maddeleri gereğince 36.400 TL Adli Para Cezasına hükmedilmiştir.

Bu karara karşı sanık müdafi tarafından süresinde açılan temyiz davası üzerine, Yargıtay Yüksek 12. Ceza Dairesi tarafından yapılan inceleme sonucunda, 10/01/2017 gün, 2016/10428 E-2017/32 K sayılı karar ile sanık hakkında yerel mahkemece verilen mahkumiyet kararının; yukarıdaki asıl kararda açıklanan hukuka aykırılıkların giderilmesinden sonra DÜZELTİLEREK ONANMASINA, karar verilmiştir.

Yerel mahkemece verilen mahkumiyet kararının Yargıtay Yüksek 12. Ceza Dairesi tarafından "DÜZELTİLEREK ONANMASINA” dair karara karşı aşağıda arz ve izah edilecek sebeplerle iştirak edilmemiştir.

Sanık ... hakkında; yerel mahkemece hükmedilen 2 Yıl 6 Ay Hapis cezasının günlüğü 20 (Yirmi) TL üzerinden adli para cezasına çevrildiğinin hüküm fıkrasında net bir şekilde belirtilmesine karşın, hapis cezasının günlüğü bozma öncesinde olduğu gibi 40 (Kırk) TL üzerinden adli para cezasına çevrilmiş gibi hesaplanarak sonuç itibariyle 36.400 TL Adli Para Cezasına hükmedilmiştir. Hükmün sadece sanık tarafından temyiz edilmesine karşın Yargıtay Yüksek 12. Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu tarafından; hüküm fıkrasındaki hapis cezasının günlüğünün gerçekte 40 TL üzerinden adli para cezasına çevrilmesine karşın, yazım hatasından dolayı hüküm fıkrasına 20. TL olarak yazıldığı kabul edilerek sonuç cezanın doğru olduğundan bahisle; hüküm fıkrasındaki hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında bir gün hapis cezasının karşılığı olarak 40. TL'nin yerine yazım hatasından dolayı yazılan 20 TL'nin, 40 TL olarak değiştirilerek sonuç itibariyle yerel mahkemece verilen 36.400 TL Adli para cezasının, diğer hukuka aykırılıkların da giderilmesinden sonra DÜZELTİLEREK ONANMASINA karar verilmiştir. Asıl kararda belirtilen diğer hukuka aykırılıklar konusunda Yargıtay Yüksek 12. Ceza Dairesinin sayın çoğunluğu ile aramızda görüş ayrılığı mevcut olmayıp, sanık hakkındaki hapis cezasının günlüğünün 20 TL üzerinden adli para cezasına dönüştürüldüğünün yerel mahkeme tarafından açıkça belirtilmesine karşın 40. TL üzerinden çevrilmiş gibi hesaplanarak sonuç cezanın fazla tayin edilmesi durumunda; sonuç cezanın doğru olduğundan bahisle dosya içeriğine göre hüküm fıkrasına yazım hatasından dolayı yanlış yazıldığı kabul edilen 20. TL'nin, 40. TL olarak değiştirilip değiştirilemeyeceği ve bu tartışmanın sonucuna bağılı olarak 1 gün hapis cezasının 40. TL üzerinden adli para cezasına çevrilmesi sonucunda belirlenen sonuç 36.400. TL Adli Para Cezasının onanması halinde, aleyhe temyizinde olmamasına karşın, kazanılmış hak kuralının ihlal edilip edilmeyeceği hususunda uyuşmazlık doğmuştur.

Uyuşmazlığın çözümü için, öncelikle kararın ne anlama geldiği açıklanarak, somut olayımızda incelemeye konu hükümdeki hatanın yazım, hesap yada uygulama hatalarından hangisine girebileceği tartışılarak, yapılan hatanın sanık lehine kazanılmış hak oluşturup oluşturmayacağının aşağıda ayrıntılı bir şekilde açıklanan ve benzer olaylardaki içtihatlara, kanuni düzenlemelere ve öğretideki görüşlere ayrıntılı bir şekilde yer veren Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulunun 15/03/2016 gün, 2014/482 E-2016/125 K sayılı içtihadı ışığında belirlenmesi gerekmektedir. 15/03/2016 tarihli ilamda;

“Hukukta karar; herhangi bir durum için tartışılarak verilen kesin yargı, hüküm, olarak ifade edilmiştir. Bu tanımdan yola çıkıldığında, yargısal karar; bir yargılama işlemi sonunda belli bir yönteme bağlı olarak verilmiş, kesin yargıyı ifade eden belge olarak tanımlanabilir. Bu durumda kararın en önemli özelliği olarak, “kesinlik” karşımıza çıkmaktadır. Kesinlik kelimesinin sözlük anlamı; bir bilginin, bir kanaatin şüpheye düşmeden onaylanması durumudur.

CMK'nın 223 maddesi "Hüküm fıkrasında, verilen kararın ne olduğunun, uygulanan kanun maddelerinin, verilen ceza miktarının, kanun yollarına başvurma ve tazminat isteme olanağının bulunup bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir." hükümlerini içermektedir.

Gerekçeye yer verilmeden sadece kısa karar olarak adlandırılan "hüküm-sonuç" bölümünün açıklanmasından sonra, maddi olayın açıklandığı "sorun" bölümü ile delillerle sonuç arasındaki bağın, yani neden bu sonuca ulaşıldığının anlatıldığı ve hukuki nitelendirmenin yer aldığı "gerekçe" bölümünün hüküm fıkrasına da yer verilmek suretiyle, kısa kararın açıklanmasından itibaren on beş gün içinde yazılması gerekmektedir. Bu şekilde sorun, gerekçe ve hüküm-sonuç bölümünden oluşan karara ise uygulama da gerekçeli karar denilmektedir.

Ceza Genel Kurulunun ve Özel Dairelerin yerleşmiş uygulama ve kabullerine göre, hükmün esasını kısa karar oluşturmaktadır. Tutanağa geçirilmesi ve açıklanması suretiyle hukuken geçerlilik kazanmış kısa kararın/hükmün önemine binaen mahkemelerin kısa karar oluştururken son derece dikkatli ve ciddi davranmaları gerekmektedir.

Uygulamada hükmün kurulması sırasında yapılan hatalar, "uygulama hatası", "hesaplama hatası", "yazım hatası" şeklinde tasniflere tâbi tutulmaktadır. Uygulama hatası; yargılama araçlarının belirli biçimde hatalı takdir edilmelerinden kaynaklanan hukuki yanılgılardır. Hesaplama hatası, cezanın artırımı veya eksiltimi sırasında yapılan matematiksel işlem hatalarıdır. Yazım hataları ise, olağan bir dikkat ve özenin gösterilmesi halinde gerçekleşme-yecek olan isim, yaş vb. bilgilerin yanlış yazılmasıdır. Esasen hesaplama ve yazım hataları da uygulama neticesinde ortaya çıkmış hatalar olduğundan sonuç itibarıyla birer uygulama hatasıdır. Kaldı ki bazen yapılan yanlışlığın ne tür bir hata olduğu da tam belirlenememektedir.

Yargı makamlarınca verilen hükümlerin kesin ya da kesinleşmiş olması bireylerin güven içinde yaşamaları için zorunludur. Her yargılamada gerçeğe, adalet ve hakkaniyete ulaşılması çabası bulunsa da ceza muhakemesinin de bir sonu olmalıdır. Aksi halde ceza muhakemesinin amaçları arasında olan toplumsal barış ve güven sağlanamaz; sürekli bir çekişme ve belirsizlik ortamı varlığını korur. (Veli Özer Özbek, İnfaz Hukuku, Ankara 2015, Seçkin Yayıncılık, 7. baskı, s. 70)

Uyuşmazlık konusu ile bağlantılı olarak, ilk derece mahkemelerince verilen ve içerisinde hata barındıran hükümlerin temyiz incelemesine konu edilmesi halinde "aleyhe değiştirmeme zorunluluğu" ya da "aleyhe düzeltme yasağı" kavramlarına değinilerek uyuşmazlık çözüme kavuşturulmalıdır.

Cezayı aleyhe değiştirememe yasağı, hükmün temyiz incelemesine başlarken, bakış açısını belirleyen bir usul kuralı olduğu gibi, bozmadan sonraki aşamada da ceza miktarının sınırını belirleyen bir yargılama ilkesidir. Bu sebeple temyiz incelemesinde öncelikle temyizin lehe veya aleyhe mi olduğu tespit edilip, inceleme buna göre yapılmalı ve sanık lehine tecelli eden bir hatanın doğuracağı hukuki neticeler aleyhte başvuru bulunmadıkça değiştirilmemelidir.

Latince "reformatio in pejus judici appellato non licet" olarak adlandırılan, "bir hükmün aleyhe değiştirilmesi caiz değildir. Şeklinde tercüme edilen, öğreti ve uygulamada ise, "lehe kanun yolu davası üzerine hükmü aleyhe değiştirmeme, aleyhe bozmama zorunluluğu, aleyhe düzeltme yasağı, yaptırım ve sonuçlarını aleyhe kötüleştirememe ya da ağırlaştıramama kuralı, aleyhe bozma yasağı" olarak ifade edilen bu ilkenin amacı; hükmün aleyhine bozulabileceğini düşünen sanığın bazı davalarda istinaf ya da temyiz kanun yoluna başvurmaktan çekinmesinin önüne geçmek ve kanun yoluna başvurma hakkını daha özgürce kullanabilmesini sağlamaktır.

Anılan kural, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 326. maddesinin 4. fıkrasında; "Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 291. maddede gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, evvelki hükümle tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz" şeklinde kanuni düzenlemeye dönüştürülmüştür.

Bu kuralla ilgili olarak 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 307/4. maddesinde ise; "Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 262. maddede gösterilen kimselerce temyiz edilmişse yeniden verilen hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz" düzenlemesine yer verilmiştir.