muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/18253, Karar No: 2022/2581, Tarih: 07.03.2022

Olağanüstü temyiz de denilen bu kanun yoluna, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan kararlarda, gerek maddî hukuka ve gerek usul hukukuna ilişkin aykırılıkların giderilmesi için başvurulabilir.

Böylece kanunun eşit uygulanması ve sanığın aleyhine olmamak koşuluyla, hukuka aykırılıkların, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi amaçlanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Adalet Bakanınca bildirilen nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtay ceza dairesine verir.

Yargıtay ileri sürülen nedenleri yerinde görmezse istemi reddeder, yerinde görürse karar veya hükmü kanun yararına bozar" şeklindedir.

Madde gerekçesinde “kanunun eşit uygulanması ve sanığın aleyhine olmamak koşuluyla, hukuka aykırılıkların, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi amaçlanmıştır” cümlesinde kanunların eşit uygulanması ve hukuka aykırılıkların toplum ve birey açısından giderilmesinin önemine vurgu yapılmıştır.

Kanun yararına bozma talebi, bireyin iradesi dışında başvurulan olağan üstü kanun yoludur. Bireyin başvurusu olmamasına rağmen hukuka aykırı kararın kesinleşmesi hukuk düzeni açısından sakıncalıdır.

5271 sayılı CMK'nın 294. maddesinde düzenlenen nedene dayalı olmayan ve 5271 sayılı CMK'nın 291 ve 296. maddelerine göre usulüne uygun temyiz dilekçelerinin 5271 sayılı CMK'nın 289. maddesinde düzenlenen hukuka kesin aykırılık halleri yönünden inceleme yapılmaksızın 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesi gereğince reddine karar verilmesi hukuka uygun değildir.

Hukuka aykırı olarak istinaf veya temyiz aşamasından geçmeksizin kesinleşen hüküm ve kararlara karşı kanun yararına bozma temyiz yolu açıktır. İlk derece mahkemesinin istinaf denetiminden geçen, temyiz talebinin 5271 sayılı CMK'nın 289. maddesinde düzenlenen hukuka kesin aykırılık halleri yönünden inceleme yapılmaksızın 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesi gereğince reddine karar verilen ve bu şekilde kesinleşen kararlar yönünden kanun yararına bozma temyiz yoluna gidilmesi mümkün değildir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak 5271 sayılı CMK'nın 280/1-e. maddesi gereğince yeniden hüküm kurulması halinde bu temyiz talebinin 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesi gereğince reddedilmesi halinde kanaatimce bu karara karşı olağan üstü kanun yolu olan kanun yararına bozma temyiz yolu açıktır. Çünkü Bölge Adliye Mahkemesince yeniden kurulan hüküm, üst denetim merci olan Yargıtayca esastan incelenmemiştir.

Taraflarca talep olmamasına rağmen hukuka aykırı bir karar veya hükme karşı, olağan üstü kanun yolu olan kanun yararına bozma temyiz yolu açık iken; usulüne uygun temyiz talebine rağmen kanunun açık hükmü dar ve kısıtlayıcı yorumlanarak kanun yararına bozma temyiz etme imkanı bulunmayan, hukuka kesin aykırı hükmün kesinleşmesini sağlamak beklenen hukuki sonuç olamaz.

Taraflarca talep olmamasına rağmen hukuka aykırı bir karar veya hükme karşı, olağan üstü kanun yolu olan kanun yararına bozma temyiz yolu açık iken; usulüne uygun temyiz talebine rağmen kanunun açık hükmü dar ve kısıtlayıcı yorumlanarak kanun yararına bozma temyiz etme imkanı bulunmayan, hukuka kesin aykırı hükmün kesinleşmesini sağlamak beklenen hukuki sonuç olamaz.

Yapılan açıklamalar muvacehesinde sanık müdafii tarafından temyiz talebinin usulüne uygun olarak yapıldığı, 5271 sayılı CMK'nın 294. maddesine göre temyiz nedeni belirtilmediği ve re'sen dikkate alınacak sebeplerin değerlendirilmesinin talep edilmesi karşısında;

Sanık hakkında; kurulan hükmün -5271 sayılı CMK'nın 289. maddesindeki hukuka kesin aykırılık hallerinin var olup olmadığının tespiti açısından işin esasına re'sen girilerek hukuka kesin aykırılık veya aykırılıkların tespiti halinde; hükmün 5271 sayılı CMK'nın 302/5. maddesi gereğince bozulmasına, aksi halde temyiz talebinin 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dairemizce oluşan çoğunluğun kanaatine belirtilen gerekçelerle katılmak mümkün görülmemiştir. 07/03/2022
Yargıtay — Esas No: 2016/12161, Karar No: 2019/2959, Tarih: 21.03.2019

**11. Ceza Dairesi         2016/12161 E.  ,  2019/2959 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Beraat

Sanıklar hakkında "2007, 2008, 2009, 2010 ve 2011 takvim yıllarında sahte fatura düzenleme" suçlarından açılan kamu davasında; sanık ...’ın, diğer sanığı tanımadığını, şirket kurmadığını, kimliğini de kaybetmediğini savunması; sanık ...’ın, muhasebeci olduğunu, ...’ın da muhasebeciliğini yaptığını, getirdiği belgelerin düzgün olduğunu beyan etmesi; imza sirkülerindeki imzaların sanık ...’a ait olmadığının anlaşılması; sanık ...’ın, şirketin düzenlediği faturaları kullanan mükelleflerden bir kısmının da muhasebeciliğini yaptığının anlaşılması karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti için;

1) Sahte olarak düzenlendiği iddia olunan faturaların her takvim yılına ait kanaat oluşturacak sayıdaki asılları getirtilip sanıklara gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması, kendilerine ait olmadığını söylemeleri halinde; yazı ve imza örnekleri temin edilerek, faturalardaki yazı ve imzaların sanıklara ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması,

2) Sanıkların yüzleştirilmesi; 18.07.2006 tarihli hisse devir senedi başlıklı belgede imzaları bulunan ...ve ...'in tanık sıfatıyla dinlenmeleri, sanık ...'ı tanıyıp tanımadıklarının, şirket hisselerini devrettikleri kişinin sanık ... olup olmadığının sorulması,

3) Faturalardaki yazı ve imzaların sanıklara ait olmadığının anlaşılması halinde ise;

a) Faturaları kullandığı belirlenen mükellefler hakkında karşıt inceleme raporu düzenlenip düzenlenmediğinin ilgili vergi dairesinden sorularak, düzenlenmiş ise onaylı örneklerinin getirtilmesi,

b) Aynı mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığını araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

c) Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarının, sanıkları tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların alınması konusunda sanıkların bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması,

Sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanıkların hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, sahte fatura düzenleme suçunda, her takvim yılında işlenen suçların birbirinden ayrı ve bağımsız suçları oluşturduğu da gözetilmeden, hangi takvim yılından hüküm kurulduğu belirtilmeksizin sanıklar hakkında tek beraat hükmü kurulması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu sebeplerle yerinde görülmüş olduğundan, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA, 21.03.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/8290, Karar No: 2019/10176, Tarih: 27.06.2019

**19. Ceza Dairesi         2018/8290 E.  ,  2019/10176 K.**

**"İçtihat Metni"**

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 41/1-c maddesine aykırılıktan kabahatli ... hakkında, Şehzadeler Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün 08/08/2017 tarihli ve 45-2017-17/61 sayılı idari yaptırım kararı ile uygulanan 1.603,00 Türk lirası idari para cezasına yönelik başvurunun kabulü ile anılan cezanın kaldırılmasına ilişkin Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/12/2017 tarihli ve 2017/3647 Değişik İş sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 26/11/2018 gün ve 11233 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekinde bulunan dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 05/12/2018 gün ve KYB-2018-98177 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize gönderilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre; kabahatli eczacı hakkında gıda takviyesi, bebek maması, bitkisel çay vb. ürünlerin satışında mevzuatta öngörülen kayıt yükümlülüğünü ihlal etmek eyleminden dolayı idari para cezası verildiği, mercii tarafından eczane işletmelerinin 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun hükümlerine tabi olduğu, anılan Kanun’un 5/2. maddesinde yer alan “Eczaneler için ayrıca başka herhangi bir kurum veya kuruluştan kayıt veya onay belgesi aranmaz.” şeklindeki düzenlemeye göre eczanelerin başka kurumdan kayıt ve onay belgesi alma gerekliliğinin bulunmadığı, anılan yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde gıda takviyelerinin tanımının yapıldığı ve 42. maddesinde ise ilgili makamlardan ruhsat ve izin almış gıda takviyelerinin eczanelerde satışının yapılabileceğinin düzenlendiği cihetle itirazın kabulü yönünde karar verilmiş ise de;

İdari yaptırım kararının dayanağı olan 5996 sayılı Kanun’un 41/1-c maddesinde ''30 uncu maddenin birinci fıkrası gereği kayıt yaptırmayan üretim yerlerine ikibin Türk Lirası, perakende işyerlerine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.'' ve 30. maddesinde “Bu Kanun kapsamındaki gıda ve yem işletmelerinden onaya veya kayıt işlemine tâbi olanlar ile onay ve kayıt işlemlerine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir. Onaya tâbi işletmeler için, faaliyete geçmeden önce Bakanlıktan onay alınması zorunludur. Kayıt işlemine tâbi işletmeler, faaliyetleri ile ilgili işletme kayıtlarını Bakanlığa yaptırmak zorundadır.” şeklindeki düzenlemelere yer verildiği, yine benzer bir olaya ilişkin olarak Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 25/09/2017 tarihli ve 2016/13705 esas, 2017/7217 sayılı ilâmında,''...eczanelerde satışa sunulan "gıda takviyesi ve bebek maması " ürünlerinin eczanelerin gıda alanında yürütmekte oldukları faaliyetler kapsamında kaldığı ve bu malzemelerin denetimi hususunda tam yetkili kılınan ilgili Bakanlık nezdinde gerekli olan yasal tüm işlem ve yükümlülüklerini de yerine getirilmesi yükümlülüğünün bulunduğu yönünde tespite yer verildiği, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 3. maddesinin 3. fıkrasında ilgili bakanlık olarak "Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı" işaret edildiği, ilgili Bakanlık görevlilerince yapılan denetimin 5996 sayılı Kanun kapsamında olduğunun aşikar olduğu ve kabahatli tarafından satışa sunulan ürünün aynı Kanunun 30. maddesinin 1. fıkrasında Bakanlıkça aranan kayıt yaptırma şartı gözetilmeden satışa sunulması karşısında idari para cezası uygulanmasının usul ve yasaya uygun olduğu...'' belirtildiği üzere, idari yaptırım kararı vermeye yetkili Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı taşra teşkilatı içerisinde yer alan ... yetkililerince düzenlenen 27/07/2017 tarihli tutanaktan da anlaşılacağı üzere, gıda ürünlerin satışının yapıldığı eczanede işbu ürünlerin satışına dair işletme kayıtlarının tutulmadığının tespit edildiği cihetle, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla, gereği görüşülüp düşünüldü;

Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 05/12/2017 tarihli ve 2017/3647 Değişik İş sayılı karar başlığında kararına karşı başvuruda bulunulan kurum olarak Şehzadeler Kaymakamlığı İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü gösterilmesine karşın, hükümde itiraza konu 08/08/2017 tarihli ve 45-2017-17/61 sayılı karar ile uygulanan 1.603,000 Türk lirası idari para cezasının Manisa İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından uygulandığı belirtilerek kaldırılmasına karar verilmesi maddi hata olarak kabul edilmiştir.

6197 sayılı Kanunun 28. maddesinde ilgili bakanlıktan izin, ruhsat veya fiyat alınarak üretilen veya ithal edilen ürünlerin eczanelerde satılabileceği hususunun düzenlendiği, bir başka anlatım ile gıda takviyesi niteliğindeki ürünlerin üretim veya ithalatının Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan izin alınarak yapılmasının zorunlu olduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri tarafından eczanelerde yapılacak denetimlerin de eczanelerin işletme kaydının olup olmadığı noktasında değil, satışa sunulan ürünlerin belirtilen şartları taşıyıp taşımadıkları hususunda olabileceği, yine bu şartları taşıyan gıda takviyelerinin eczanelerde satılması için başkaca bir izin, ruhsat veya fiyat alınması zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmış olduğu, ayrıca gıda takviyesi niteliğindeki ürünler, bebek mamaları vb. ürünlerin satışı amacıyla eczanelerin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ( Tarım ve Orman Bakanlığı) tarafından kayıt altına alınmasına ilişkin işlemin iptaline dair Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesinin 13.02.2018 tarih, 2018/149 Esas, 2018/187 Karar sayılı kararı ile aynı yönde zorunluluk öngören İzmir Valiliği İl Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü' nün işleminin iptaline dair Danıştay 15. Dairesinin 18.05.2017 tarih, 2016/10436 Esas, 2017/2701 Karar sayılı kararının mevcut olduğu, nitekim aynı görüşü içeren kanun yararına bozma taleplerinin de Dairemizin 04.04.2019 tarih, 2017/3532 Esas, 2019/6776 Karar, 04.04.2019 tarih, 2017/3385 Esas, 2019/6775 Karar, 04.04.2019 tarih, 2017/4049 Esas, 2019/6777 Karar ve 04.04.2019 tarih, 2017/4958 Esas, 2019/6778 Karar sayılı kararları ile kabul edildiği anlaşılmakla;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yerinde görülmeyen kanun yararına bozma isteğinin REDDİNE, 27/06/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7836, Karar No: 2017/16895, Tarih: 27.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/7836 E.  ,  2017/16895 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/866, Karar No: 2014/6848, Tarih: 12.03.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/866 E.  ,  2014/6848 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ağrı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/01/2013

NUMARASI : 2012/379-2013/7

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tesbiti ve kamulaştırılan taşınmazın terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Yasa ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tesbiti ve kamulaştırılan taşınmazın terkini istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine değer biçilmesi doğrudur. Ancak;

1) Dava konusu taşınmazın tapu kaydında kargir evin dava dışı N.. Y..'a ait olduğunun belirtilmiş olması karşısında, bilirkişi kurulu raporunda bedeline hükmedilen evin davalıya ait olup olmadığı araştırılıp kesin olarak tespit edilmeden, yapı bedelinin davalıya ödenmesine karar verilmesi,

2) Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapıların yaşı ve niteliklerine göre yıpranma paylarının yüzde 25 yerine, yüzde 15 alınması neticesi fazlaya hükmedilmesi,

3) Kamulaştırılan taşınmazın terkini için ilgili Tapu Sicil Müdürlüğüne derhal müzekkere yazılmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kamulaştırma şerhinin işlenmesi için yazı yazılmasına karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 12.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4562, Karar No: 2012/19019, Tarih: 08.11.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2011/4562 E.  ,  2012/19019 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitiyle, işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasanın 6. ve 79/10. (5510 sayılı yasa açısından ise 86/9. ) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, SGK nun bu davalarda davalı sıfatı bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öteyandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tesbiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan SGK yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

0 halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine 08/11/ 2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.