muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/5, Karar No: 2022/32, Tarih: 18.01.2022

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 18. Ceza Dairesince 07.11.2018 tarih, 6235-14582 sayı ve oy çokluğu ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanık hakkında TCK’nın 129. maddesinde düzenlenen özel haksız tahrik hükmünün uygulanması gerekip gerekmediğinin belirlenmesine ilişkin ise de; yapılan müzakere sırasında bazı Ceza Genel Kurulu Üyelerince Yerel Mahkemece verilen hükmün yasal ve yeterli gerekçe içerip içermediğinin tartışılması gerektiğinin ileri sürülmesi üzerine Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle bu konunun değerlendirilmesi gerekmiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

Yerel Mahkemece bozma sonrası kurulan hükmün "Delillerin Tartışılması ve Değerlendirilmesi" bölümünde; "Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre: Sanık hakkında kamu görevlisine hakaret suçundan kapatılan ... 1. Sulh ceza mahkemesinin 2010/493 esas - 2011/718 karar sayılı ilamı ile cezalandırılmasına karar verildiği, sanığın temyiz üzerine Yargıtay 4. Ceza dairesine bozma ilamı ile sanık hakkında hükmünün uygulanmayacağının tartışılmaması nedeniyle bozulmasına karar verildiği, sanık aşamalardaki savunmalarında müdür olarak görevli katılan kendisine 'sen dağdan mı indin, niye bağırıyorsun' diye söylediğini beyan etmişse de tanık ve katılanların alınan beyanlarında bu hususta herhangi bir beyan olmadığı anlaşılmakla katılandan kaynaklanan haksız bir eylem bulunmadığı değerlendirilerek sanık hakkında haksız tahrik hükümlerinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilerek sanığın sabit olan eylemi nedeniyle önceki hükümde aleyhe temyiz bulunmaması da dikkate alınarak TCK 58. maddesi yönünde sanığın kazanılmış hakkı korunarak sanık hakkında hüküm kısmında belirtilen diğer gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." açıklamalarına yer verilerek yalnızca bozma kararında değinilen hususlar değerlendirilmiş, CMK'nın 230. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde değinildiği üzere bir mahkûmiyet hükmünde bulunması gereken "Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi" zorunluluğuna uyulmadığı anlaşılmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." şeklinde düzenlenmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." şeklinde düzenlenmiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Kararların gerekçeli olması" başlığını taşıyan 34. maddesinin birinci fıkrasında; "Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dâhil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230. madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.",

"Hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlar" başlıklı 230. maddesinde;

"1) Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde aşağıdaki hususlar gösterilir:

a) İddia ve savunmada ileri sürülen görüşler.

b) Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya içerisinde bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi.

c) Ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili ve bunun nitelendirilmesi; bu hususta ileri sürülen istemleri de dikkate alarak, Türk Ceza Kanununun 61 ve 62. maddelerinde belirlenen sıra ve esaslara göre cezanın belirlenmesi; yine aynı Kanunun 53 ve devamı maddelerine göre, cezaya mahkûmiyet yerine veya cezanın yanı sıra uygulanacak güvenlik tedbirinin belirlenmesi.

d) Cezanın ertelenmesine, hapis cezasının adlî para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına veya bu hususlara ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanaklar.

2) Beraat hükmünün gerekçesinde, 223. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir.

3) Ceza verilmesine yer olmadığına dair kararın gerekçesinde, 223. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir.

4) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen hükümlerin dışında başka bir karar veya hükmün verilmesi hâlinde bunun nedenleri gerekçede gösterilir."

Hükümlerine yer verilmiştir.

Bu bağlamda, Anayasa'nın 141 ile CMK'nın 34 ve 230. maddeleri uyarınca mahkeme kararlarının karşı oy da dâhil olmak üzere gerekçeli olarak yazılması zorunludur.

Mahkemeler, kararlarını hangi temele dayandırdıklarını yeterince açık olarak belirtme yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük, tarafların temyiz hakkını kullanabilmeleri için gerekli olmasının yanı sıra tarafların, muhakeme sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilmeleri ve ayrıca demokratik bir toplumda, toplumun kendi adına verilen yargı kararlarının sebeplerini öğrenmelerinin sağlanması için de gereklidir (AYM, B.N: 2013/7800, 18.6.2014, & 31; AİHM, Hadjianastassıou/Yunanistan Kararı, 16.12.1993, & 33).

Mahkemelerin davanın taraflarınca ileri sürülen iddia ve savunmalara şeklen cevap vermiş olmaları yeterli olmayıp, iddia ve savunmalara verilen cevapların dayanaksız olmaması, mantıklı ve tutarlı olması da gerekir (AYM; B.N: 2013/7970, 10.06.2015, & 41). Böylece davanın taraflarının mahkeme kararının dayanağını öğrenerek mahkemelere ve genel olarak yargıya güven duymaları da sağlanacaktır (AYM; B.N: 2012/1034, 20/3/2014, & 34).

Bu açıklamalar ışığında ön soruna ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Yerel Mahkemece bozma sonrası kurulan hükmün "Delillerin Tartışılması ve Değerlendirilmesi" bölümünde; "Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre: Sanık hakkında kamu görevlisine hakaret suçundan kapatılan ... 1. Sulh ceza mahkemesinin 2010/493 esas - 2011/718 karar sayılı ilamı ile cezalandırılmasına karar verildiği, sanığın temyiz üzerine Yargıtay 4. Ceza dairesine bozma ilamı ile sanık hakkında hükmünün uygulanmayacağının tartışılmaması nedeniyle bozulmasına karar verildiği, sanık aşamalardaki savunmalarında müdür olarak görevli katılan kendisine 'sen dağdan mı indin, niye bağırıyorsun' diye söylediğini beyan etmişse de tanık ve katılanların alınan beyanlarında bu hususta herhangi bir beyan olmadığı anlaşılmakla katılandan kaynaklanan haksız bir eylem bulunmadığı değerlendirilerek sanık hakkında haksız tahrik hükümlerinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilerek sanığın sabit olan eylemi nedeniyle önceki hükümde aleyhe temyiz bulunmaması da dikkate alınarak TCK 58. maddesi yönünde sanığın kazanılmış hakkı korunarak sanık hakkında hüküm kısmında belirtilen diğer gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." açıklamalarına yer verilerek yalnızca bozma kararında değinilen hususlar değerlendirilmiş, CMK'nın 230. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtildiği üzere bir mahkûmiyet hükmünde bulunması gereken "Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi" zorunluluğuna uyulmadığı anlaşılmıştır.

Anayasa'mızın 141 ve 5271 sayılı CMK’nın 34. maddeleri uyarınca bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olması ve gösterilen gerekçenin de dosya içeriğine uygun, kanuni ve yeterli gerekçe içermesi gerektiği, mahkemelerce yasal, yeterli ve geçerli bir gerekçeye dayanılmadan karar verilmesinin kanun koyucunun amacına uygun düşmeyeceği gibi uygulamada da keyfiliğe yol açacağında kuşku bulunmadığı; bu bağlamda CMK'nın 230. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde değinildiği üzere bir mahkûmiyet hükmünde bulunması gereken "Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi" zorunluluğuna uyulmadan kurulan hükmün kanun koyucunun aradığı anlamda yasal ve yeterli gerekçe içermediği açıktır.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının değişik gerekçeyle kabulüne, Yerel Mahkeme hükmünün saptanan bu usuli nedenlerden dolayı diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının değişik gerekçeyle kabulüne, Yerel Mahkeme hükmünün saptanan bu usuli nedenlerden dolayı diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının değişik gerekçe ile KABULÜNE,

2- Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 14.05.2018 tarihli ve 7150-7330 sayılı düzeltilerek onama kararının KALDIRILMASINA,

3- ... 4. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 14.04.2015 tarihli ve 755-515 sayılı mahkûmiyet hükmünün, Anayasa'nın 141 ve CMK'nın 34 ve 230. maddelerinde öngörülen şekilde kanuni ve yeterli gerekçeyi içermemesi isabetsizliğinden diğer yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

4- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 18.01.2022 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/4506, Karar No: 2011/5508, Tarih: 18.04.2011

**6. Ceza Dairesi         2007/4506 E.  ,  2011/5508 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

I- Hükümlü ... hakkında kurulan hükmün temyiz incelemesinde:

Hükümlü ... hakkında kurulan Samsun 2.Asliye Ceza Mahkemesinin 09.10.2003 gün ve 2003/406-2003/1113 sayılı önceki hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiğinin anlaşılması karşısında; ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 18.09.2007 günlü, 2007/125-186 sayılı ve benzer kararlarında açıklandığı üzere, adı geçen hükümlü hakkında temyiz edilmeksizin kesinleşen ilk hükmün ancak, suç tarihinden sonra yürürlüğe giren yasalar yönünden talep halinde yada resen uyarlama yargılaması yapılmasının mümkün olduğu, hükümlü hakkında kurulan ilk hükmün kesinleşmesinden sonra, aynı dosyada sanık ... hakkında kurulan ilk hükmün sanık savunmanı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6.Ceza Dairesinin 19.12.2005 tarihli ilamıyla bozulduğu, bozma sonrasında dosyanın yeniden ele alınıp hükümlü ... hakkında yeniden kurulan hükmün hukuki değerden yoksun ve yok hükmünde bulunduğu anlaşıldığından, hükümlü ... savunmanının, yeniden kurulan hükme yönelik temyiz itirazının 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK’nun 317. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak REDDİNE, hükümlü hakkında kurulan ilk hükümle ilgili uyarlamanın mahallinde yapılması için dosyanın gereği yapılmak üzere İADESİNE,

II- Sanık ... hakkında kurulan hükmün temyiz incelemesine gelince: Sanığın suç tarihinde hakkındaki hükümlülük kararı kesinleşen arkadaşı ... ile birlikte yakınanı belirlenemeyen minibüsün kelebek camını açarak aracın içerisinden fotoğraf makinesi ile 2 adet çatal ve kaşık takımını çalmaları şeklinde gerçekleştirdikleri eylemin, suça konu aracın bulunamaması nedeniyle eylemin ne şekilde gerçekleştirildiği tespit edilemediğinden, sanık lehine değerlendirilerek, 765 sayılı TCK.nın 491/ilk maddesine uyan hırsızlık suçunu işlediğinin kabulüyle yapılan incelemede;

Sanığa yüklenen ve 765 sayılı TCK.nın 491/1. maddesine uyan suçun gerektirdiği cezanın türü ve üst sınırına göre; aynı Yasanın 102/4 ve 104/2. maddelerinde öngörülen 7 yıl 6 aylık zamanaşımının suç tarihi olan 04/01/2003 gününden inceleme tarihine kadar geçmiş bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... savunmanının temyiz itirazı ve tebliğnamedeki düşünce bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK.nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, sanık hakkında açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle ORTADAN KALDIRILMASINA (DÜŞMESİNE), 18/04/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/14234, Karar No: 2015/20681, Tarih: 10.09.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/14234 E.  ,  2015/20681 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

6100 Sayılı HMK'nun 294. maddesi gereğince hükmün tefhimi, her halde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur. Aynı Kanun'un 297/2. maddesine göre hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Yine aynı Kanun'un 298/2. maddesinde; gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı düzenlenmiştir. Esasen kısa kararı yazıp tefhim etmekle davadan elini çekmiş olan hakimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak da yoktur. Kısa kararla gerekçeli kararın birbirinden farklı olması, yargılamanın aleniyeti ve kararların alenen tefhim olunmasına ilişkin Anayasa'nın 141.maddesi ile HMK'nun yukarıda değinilen emredici nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca bu husus kamu düzeni ile ilgili olup, re'sen gözetilmesi yasa ile hakime yüklenmiş bir görevdir.

Somut olayda; borçlu tarafından icra mahkemesine yapılan başvuruda ... plakalı araç ihalesinin feshinin talep edildiği, daha sonra borçlu vekilinin davadan feragati üzerine verilen kararın, Dairemizin 10.02.2014 tarihli 2014/1316-3105 sayılı kararı ile davacı borçlu lehine hükmedilen vekalet ücreti yönünden bozulduğu ve Mahkemece bozma kararına uyularak, yüze karşı verilen kısa kararda, “maktu vekalet ücretinin (500 TL) davacıdan alınıp davalı alacaklı vekiline verilmesine" karar verilmesine karşı, gerekçeli kararda “300 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine ” karar verilerek kısa kararla gerekçeli karar arasında çelişki meydana getirilmiştir.

10.04.1992 tarih ve 1991/7 E.-1992/4 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'na göre kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması bozma nedeni olup, bu durumda mahkemece, anılan İçtihadı Birleştirme Kararı'nda da belirtildiği gibi, bozmadan önce verilen kararla bağlı olmaksızın aradaki çelişkiyi giderecek şekilde yeniden karar verilebilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 10.09.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9297, Karar No: 2017/10437, Tarih: 12.12.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/9297 E.  ,  2017/10437 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalı işverene ait işyerinde askerlik süresi hariç 01.07.1997 – 14.02.2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine sigorta başlanıcının 01.07.1979 olduğuna karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davacı ve davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, davacının 07.01.1997 – 21.05.2004 ve 01.09.2005- 14.02.2007 tarihleri arasında davalı işyerinde kesintisiz çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 07.01.1997 tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, kısmen kabulü ile, davacının sigortalılık başlangıcının, işe giriş bildirgesinin veriliş tarihi olan 22/05/2001 olmasına rağmen 18 yaşını ikmal ettiği 01/05/2002 tarihi olduğunun, davacının bu tarihten 14/02/2007 tarihine kadar (muvazzaf askerlik dönemi hariç) davalıya ait Eczane işyerinde, dönemin asgari ücreti ile sigortalı olarak çalıştığının tespitine; fazlaya ilişkin talebin, hak düşürücü sürenin dolması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının ihtilaflı dönemde 22.05.2001- 05.06.2001 tarihleri arasında 15 gün davalı işyerinden sigotalı bildiriminin bulunduğu, 14.02.2007 tarihinde davalı işyerinde çalışmasının tekrar başladığı, davalı işverene ait ... Eczanesi ünvanlı işyerinin 01.11.1975 tarihinde kanun kapsamına alındığı, dönem bordrolarının gönderildiği, davacının 01.05.1984 doğumlu olup 21.05.2004- 21.08.2005 tarihleri arasında askerlik görevini yaptığı, davacı, davalı ve bordro tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/8. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.Somut olayda, davacının 18 yaşına kadar olan sürelerinin sigorta başlangıç tarihine esas alınması da prime esas gün sayısına dahil edilebileceği dikkate alınmaksızın 01.05.2002 tarihi öncesi yönünden red kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; 22.05.2001- 01.05.2002 tarihleri arasında davacının davalı işyerinde kesintisiz çalıştığının tespitine karar vermek, 22.05.2001 tarihi öncesi yönünden ise; ihtilaflı dönemde kayıtlı bordo tanıklarını dinlemek, bordro tanklarının beyanı ile yetinilmediği durumda Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının ihtilaflı dönemdeki çalışmasının başlama ve bitme tarihlerini, bu süreler içerisindeki çalışmasının kesintisiz olup olmadığını net bir şekilde belirlemek, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği de nazara alınıp gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Kabule göre de, davacının askerlik sürelerini hükümde göstermek yerine muvazzaf askerlik dönemi hariç denilmek suretiyle hüküm kurulması hatalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacı ile davalı ...'ya iadesine

07.11.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/13245, Karar No: 2012/2274, Tarih: 23.02.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2010/13245 E.  ,  2012/2274 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Mersin 1. İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde çalıştığının tespitiyle işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan ... Dış Ticaret AŞ. ve Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Kanun’un 6. ve 79/10. (5510 sayılı Kanun açısından ise 86/9. ) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.madde de, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan kanunun 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı Kanun’dan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, SGK’nun bu davalarda davalı sıfatı bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde bir kısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.