muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/7129, Karar No: 2022/11878, Tarih: 05.10.2022

II- CEVAP:

Davalı vekili, davacının talep ettiği maddi ve manevi tazminat taleplerinin yersiz olduğunu, olayın iş kazası olduğunu kabul ettiklerini, kazanın yasal süre içinde SGK'ya bildirildiğini, davacının talebini Kuruma iletmesi ve kaza nedeniyle davacının uğradığı zararların(geçici iş göremezlik geliri, sürekli iş göremezlik geliri, tedavi masrafları) 5510 sayılı Kanun uyarınca Kurumca giderilmesi gerektiğini, Kurumca karşılanan zarardan fazla bir zarar varsa bunun ayrıca ispat edilmesi gerektiğini, müvekkilinin iş güvenliği mevzuatının öngördüğü önlemleri aldığını, kaza tarihi itibariyle işyerinde iş sağlığı ve güvenliği uzmanının istihdam edildiğini, davacının çalışır vaziyetteki istif robotunu kapatmadan onun hareket alanına girdiğini, çalışan makinenin alacağı kutuları düzeltmek isterken elini robotun kayışına kaptırdığını, kazadan hemen sonra işyeri hekiminin ilk müdahaleyi yapıp davacının ambulansla hastaneye nakledildiğini, davacının daha önce de üç kere iş kazası geçirdiğini, her defasında kendisine gerekli eğitimlerin verilip uyarıların yapıldığını, davacının dikkatsizliğinin kazaya neden olduğunu, kazanın oluşumunda müvekkilinin kusuru bulunmadığını, savcılık dosyasında aldırılan kusur raporunu kabul etmediklerini, kazadan sonraki dönemde çalışmadığı halde 13/12/2012 tarihine kadar davacının ücretinin tam olarak ödenmeye devam ettiğini ve sigorta primlerinin yatırıldığını, kazadan sonra davacıya yapılan toplam 2.825,34 TL ücret ödemesinin hesaplanacak tazminattan mahsup edilmesini istediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III- MAHKEME KARARI:

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, 500,00 TL'lik kısım için kaza tarihinden (17/08/2012) itibaren, 16.417,65 TL'lik kısım için ıslah tarihinden (08/10/2018) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte toplam 16.917,65 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 40.000,00TL manevi tazminatın kaza tarihinden (17/08/2012) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, kararın maddi tazminata ilişkin kısmının faiz başlangıç tarihine ilişkin hükmünün kaldırılarak, maddi tazminatın tamamının kaza tarihi olan 17.08.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde, kabul edilen maluliyet oranına göre manevi tazminat miktarının fazla olduğunu, kazadan sonra raporlu olup 117 günlük ücretinin ve primlerinin yatırılmasına rağmen ödemelerin mahsup edilmediğini, 2.327,90 TL ücret ödemesi ve SGK’ya yatırılan primin maddi tazminattan mahsubu gerektiğini, işveren kusur oranının çok yüksek belirlendiğini, davacı lehine takdir edilen vekalet ücretinin fazla olduğunu ileri sürmüştür.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davalı vekili istinaf dilekçesinde, kabul edilen maluliyet oranına göre manevi tazminat miktarının fazla olduğunu, kazadan sonra raporlu olup 117 günlük ücretinin ve primlerinin yatırılmasına rağmen ödemelerin mahsup edilmediğini, 2.327,90 TL ücret ödemesi ve SGK’ya yatırılan primin maddi tazminattan mahsubu gerektiğini, işveren kusur oranının çok yüksek belirlendiğini, davacı lehine takdir edilen vekalet ücretinin fazla olduğunu ileri sürmüştür.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“...Davacının geçirdiği kaza 17/08/2012 tarihlidir. Davacının olayda %3,0 oranında meslekte kazanma gücü kaybı yaşadığı ve meydana gelen kazada % 20 oranında kusurlu olduğu ortadadır.

Olayın meydana geliş şekli, davacının yaşı, davacı da yarattığı üzüntü, işverenin kusur durumu, maluliyet oranı ve tarafların sosyal ve ekonomik durumları manevi tazminatın niteliği gözetildiğinde, davacı için mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarı fahiş olup, bu miktarın taktiren 5.000-TL olmasının somut olaya ve manevi tazminatın kapsam ve amacına uygun olacağı sonucuna varılmıştır. Davalı vekilinin manevi tazminatın fazla olduğuna ilişkin istinafı yerindedir.

İş kazası sebebiyle tazminat alacağı haksız fiile dayalı olup, faiz başlangıcı tazminatı doğuran ve muaccel hale getiren zararlandırıcı olay tarihidir. Somut olayda, davaya konu iş kazasının 17/08/2012 tarihinde meydana geldiği, dava ve ıslah dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerinin tamamı için iş kazası tarihinden itibaren faiz işletilmesi talep edilmiş olmasına karşın; maddi tazminatın isteminin ıslah ile arttırılan kısmına ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi hatalı olmuştur. Bu yönüyle davacı yanın istinaf başvurusu haklı bulunmuştur.

Davalı vekilince iş kazasından sonra davacıya yapıldığı belirtilen ücret ve prim ödemelerinin maddi zarardan mahsup edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. 6098 sayılı TBK'nın 55. maddesinde ifa amacı taşımayan ödemelerin tazminattan mahsup edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir. Somut olayda, değişik tarih ve miktarlardaki bu ödemelerin hiçbirisinin açıkça 17/08/2012 tarihli iş kazası nedeniyle oluşan maddi zararlar karşılığı olarak yapıldığının belirtilmemesine, ödemelerde buna ilişkin bir açıklama bulunmamasına(ödemelerin maaş açıklaması ile yapılmış olmasına ve kuruma ödenen prim) göre ifa amacına yönelik ödeme olarak kabul edilmeleri ve buna bağlı olarak hesaplanan tazminattan mahsup olanağı yoktur. Yerel mahkemenin bu yöndeki yerindedir.

Davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf talepleri yukarıda açıklanan nedenler kapsamında yerinde görülmüş, ilk derece mahkemesi kararının HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak davanın kısmen kabulü kısmen reddine...” gerekçesiyle, “...Tarafların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Söğüt Asliye Hukuk-İş Mahkemesinin 2013/536 Esas ve 2019/12 Karar sayılı ilamının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına,

Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile,

Davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf talepleri yukarıda açıklanan nedenler kapsamında yerinde görülmüş, ilk derece mahkemesi kararının HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak davanın kısmen kabulü kısmen reddine...” gerekçesiyle, “...Tarafların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Söğüt Asliye Hukuk-İş Mahkemesinin 2013/536 Esas ve 2019/12 Karar sayılı ilamının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına,

Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile,

1-16.917,65-TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 17/08/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

2-5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 17/08/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine...” şeklinde hüküm kurulmuştur.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı vekili, ilk derece mahkemesince hükmedilen 40.000,00TL manevi tazminat tutarının Bölge Adliye Mahkemesince 5.000 TL’ye düşürülmesinin kabul edilemeyeceğini,genç bir kızın ellerindeki eksikliğin yaratacağı üzüntünün bedelinin bu şekilde belirlenmesinin yerinde olmadığı, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı lehine bozularak manevi tazminat miktarının yükseltilmesi için temyiz başvurusunda bulunduklarını belirtmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplerle temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2- Dosya kapsamından davacının iş kazası sonucu %3 oranında sürekli iş göremezliğinin bulunduğu ve iş kazasının meydana gelişinde davacı sigortalının %20, davalı işverenin %80 oranında kusurlu oldukları anlaşılmaktadır.

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplerle temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2- Dosya kapsamından davacının iş kazası sonucu %3 oranında sürekli iş göremezliğinin bulunduğu ve iş kazasının meydana gelişinde davacı sigortalının %20, davalı işverenin %80 oranında kusurlu oldukları anlaşılmaktadır.

Gerek mülga BK’nun 47 ve gerekse yürürlükteki 6098 sayılı TBK’nun 56. maddesinde hakimin bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi zarar adı ile ödenmesine karar verebileceği öngörülmüştür. Hakimin manevi zarar adı ile zarar görene verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Manevi tazminatın tutarını belirleme görevi hakimin takdirine bırakılmış ise de hükmedilen tutarın uğranılan manevi zararla orantılı, duyulan üzüntüyü hafifletici olması gerekir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları tarafların sosyal ve ekonomik durumları paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması, bunun yanında olayın işverenin işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı da gözetilerek gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. ( HGK 23.6.2004, 13/291-370)

Bu ilkeler gözetildiğinde, iş kazası nedeniyle davacı lehine takdir edilen 5.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın açıkça davacının manevi zararını tazminden uzak ve çok az miktarda olduğu açıktır.

Bu durum karşısında mahkemece yapılacak iş, davacı sigortalı lehine hakkaniyete uygun ve davacıdaki manevi kaybı tazminle uyumlu bir miktar manevi tazminata hükmetmekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu durum karşısında mahkemece yapılacak iş, davacı sigortalı lehine hakkaniyete uygun ve davacıdaki manevi kaybı tazminle uyumlu bir miktar manevi tazminata hükmetmekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/2. maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 05.10.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9894, Karar No: 2018/2409, Tarih: 28.03.2018

**23. Hukuk Dairesi         2015/9894 E.  ,  2018/2409 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Sulh Hukuk Mahkemesi

-KARAR-

1)Dosya gönderme formunda, hükmün davacı vekilince temyiz edildiğinin açıklandığı, dosya üzerinde yapılan incelemede davacı vekilince bir adet temyiz yoluna başvurma harcı yatırılmasına ilişkin sayman mutemet alındı belgesinin bulunduğu ancak temyiz dilekçesinin bulunmadığı görülmüştür.

Davacı vekili tarafından sunulan temyiz dilekçesinin ve vekaletnamenin dosya içerisine konulması,için dosyanın yerel mahkemesine geri çevrilmesi gerekmiştir.

2)Temyiz dilekçesinin verilme usulü HUMK'nın 434. maddesinde açıklanmış olup, buna göre harca tabi ise temyiz dilekçesinin temyiz defterine kayıt ettirilip, temyiz harcının yatırılmış olması gerekmektedir. Temyiz defterine kayıt ettirilip,harcı alınmayan temyiz dilekçeleri bakımından çözüm getiren 21.05.1985 gün ve 1984/5 Esas,1985/1 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında, harca tabi olmasına rağmen hesap edilip ilgilisinden alınmadan temyiz defterine kaydedilen temyiz dilekçeleri hakkında da HUMK`nın 434/3. maddesinde öngörülen eksik harç ödenmesi ile ilgili işlemin kıyasen uygulanması ve bu durumda temyiz isteminin, temyiz defterine kaydedildiği tarihte yapılmış sayılması gerektiği açıklanmıştır.Dava, istirdat istemine ilişkin olup, 03.04.2012 tarihinde yürürlüğe giren Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 48. maddesi uyarınca davalı kooperatif vekilinin temyiz dilekçesinin temyiz kaydı yapılmış ise de, kararı temyiz eden davalı kooperatiften temyiz harcı alınıp alınmadığı anlaşılamadığından davalı kooperatife ait temyiz harç alındı makbuzunun eklenmesi yahut alınmamış ise davalı kooperatife tamamlattırılmak suretiyle temyiz incelemesi açısından Dairemize gönderilmesi için yerel mahkemesine iadesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, dosyanın yerel mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 28.03.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9207, Karar No: 2015/5523, Tarih: 25.03.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/9207 E.  ,  2015/5523 K.**

**"İçtihat Metni"**

Asliye Hukuk Mahkemesi

(İş Mahkemesi Sıfatıyla)

Dava Türü : İşe İade

Taraflar arasındaki işe iade davasının yapılan yargılaması sonunda; hüküm duruşmalı olarak süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiş ise de; işin mahiyeti itibariyle duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili davacının İş sözleşmesinin Toplu İş Sözleşmeleri görüşmeleri sırasındaki olumsuz tutum ve davranışları ile çalışanları etkilediği, çalışma ve huzur ortamını bozucu davranışlar sergilediği gerekçe gösterilerek feshedildiğini, asıl fesih nedeninin sendikal nedene dayandığını ve işverence 19.06.2014 tarihli toplantıda TİS taslağının ilk şekline itiraz edip greve gidilmesi yönünde görüş bildiren aralarında 11'i TİS taslak komisyonu üyesi olan 28 işçinin 25.06.2014 tarihinde idari izne çıkartıldığını, aynı gün TİS'nin imzalandığını ve davacı ve arkadaşları hakkında işverence istihbarat yapılıp, sözleşme taslağını değiştirecek şekilde muhalefet yapıp, gerekirse grev hakkının kullanılması yönünde tavır geliştirdiklerinden dolayı sendikal faaliyetleri sebebiyle hakkında gerçeği yansıtmayan tutanaklar tutularak iş akitlerinin feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine, işe iadeye karar verilmesini ve sendikal tazminatın işe başlatma veya başlatmama koşuluna tabi olmaksızın 1 ıllık ücretinin üzerinde belirlenmesini talep etmiştir.

Davalı, davacı ve arkadaşlarının Taslak Komisyonu Üyesi olduklarına dair bir bildirimin yapılmadığını, Özgıda İş Sendikası ve işveren tarafının işçilere teklif ve karşı tekliflerini açıklamak için yapılan toplantıda davacı ve bir kısım işçilerin tekliflerin açıklanmasını ngellediğini, çalışanları kanunsuz greve ve rapor alıp işe gelmeme eylemlerinde bulunmaya teşvik ettiğini, davacının bırakın sendikal faaliyette bulunmayı suç teşkil eden eylemlerde bulunduğunu ve feshin haklı nedene dayandığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacı ve arkadaşlarının TİS görüşmelerinde sendikanın taslak komisyonu tarafından hazırlanan metnin bir bütün halinde kabul edilmesini sağlamak için greve dahi gidilmesi yönündeki çalışmalarının yasal süreç olduğu ve feshin sendikal sebeple yapıldığı sabit görüldüğünden davacının 1 yıllık ücreti tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilmesi gerekmekte olup, bu sürenin yasa koyucu tarafından tespit edilen asgari süre olduğunu Yasakoyucunun bunun üzerinde bir tazminat miktarının tespitini hakimin takdirine bıraktığı, 2014 yılı toplu iş görüşmeleri sonunda alınan zammın rekor zam olarak işverence ve sendika tarafından kamuoyuna duyurulduğu, alınan zam da sendika yönetimi üzerinde demokratik baskı oluşturduğu ve işverence de anılan süreçte davacıların problem olarak görülmeleri sebebiyle davacıların büyük katkılarının bulunduğunun aşikar olduğu, buna rağmen sergilemiş oldukları sendikal faaliyetlerden dolayı sebep bildirmeksizin toplu iş görüşmesi imzalanmasından hemen sonra idari izne çıkartılıp akabinde de 5 gün gibi bir süre içerisinde hizmet sözleşmelerinin sona erdirilmesi ve kıdemleri dikkate alınarak, kademeli olarak sendikal tazminat miktarlarının tespit edildiği gerekçesiyle 12 yıllık kıdemi bulunan davacı lehine 1 yıl 4 aylık brüt ücreti tutarında sendikal tazminat takdirine karar verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca “feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir”. İşçi fesihte sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasında bulunacaktır. İspat yükü ise işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispatla yükümlüdür (m. 20/f.2). İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi ve bunu ispatlaması, işverenin geçerli fesihle ispat yükünü ortadan kaldırmaz.

Gerek işverenin geçerli sebebin varlığı gerekse işverenin gösterdiği sebep dışında bir sebeple dayandığı ileri sürülmesi durumunda bu vakıalar bir hukuki işlem olmadığından takdiri delillerle ispatı mümkündür.

Davalı işverence yapılan feshin sendikal nedenle yapılıp yapılmadığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Sendika özgürlüğü Anayasaca güvence altına alınan sosyal ve klasik temel haktır. Anayasa madde ikideki ifadesini bulan “sosyal devlet” ilkesinin gerçekleşmesine aracı olur.

Anayasanın 51. maddesinin incelenmesinden de sendika özgürlüğünün klasik ve en önemlisi sosyal bir temel hak olduğu ortaya çıkmaktadır. Anılan maddenin içeriğinden sendika özgürlüğünün bireysel ve toplu sendika özgürlüğünü kapsayan çifte temel hak özelliği anlaşılmaktadır. İşçinin sendika kurma sendikaya üye olma özgürlüğüne pozitif sendika özgürlüğü denir. İşçiler önceden izin almadan sendikalar ve üst kuruluşlar kurma hakkına sahip oldukları gibi, sendikalar serbestçe üye olabilecekler, üyelikten çekilebileceklerdir.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. Maddesine göre ise;

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. Maddesine göre ise;

(1)İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri veya herhangi bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları şartına bağlı tutulamaz.

(2)İşveren, bir sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz. Ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım konularında toplu iş sözleşmesi hükümleri saklıdır.

(3)İşçiler, sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde işçi kuruluşlarının faaliyetlerine katılmaları veya sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamaz veya farklı işleme tabi tutulamaz.

(4)İşverenin fesih dışında yukarıdaki fıkralara aykırı hareket etmesi hâlinde işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir.

(5)Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18, 20 ve 21 inci Madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21'nci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21'nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.

(6)İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür.

(7)Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlü olur.

(8)Yukarıdaki hükümlere aykırı olan Toplu İş Sözleşmesi ve iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir.

(9)İşçinin iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır”.

(7)Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlü olur.

(8)Yukarıdaki hükümlere aykırı olan Toplu İş Sözleşmesi ve iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir.

(9)İşçinin iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır”.

Bireysel sendika özgürlüğü, kolektif sendika özgürlüğünün temelidir ve bu ikisi bir bütünü oluşturur. Çalışanların örgütlenmesi önündeki tüm engeller, toplu sözleşme düzeninin varlığını tehdit eder. Sendikal nedenle yapılan fesih, bu engellerden biridir. Feshin ilk bakışta iş sözleşmesi ve işçi üzerinde etkisini göstermesi yanıltıcıdır. Bu haksız fiil, temelde sendikaya ve nihayet toplu sözleşme düzenine yönelmektedir. Farklı ifadeyle, işveren işçiyi işe alırken ve çalıştırırken sendikal nedenle ayrım yapıyorsa ya da bu nedenle işçiyi işten çıkarıyorsa, aslında sendikayı işyerinden çıkarmak ya da toplu sözleşme düzenini etkisiz kılmak istemektedir. Haksız fiilin sebebi ve hakkın özü bakımından yapılan bu tespit, devletin yükümünün, hak sahibinin yetkilerinin ve ilgili hukuk kuralının barındıracağı yaptırımın belirlenmesinde temel dayanak olmalıdır. Yaptırım belirlenirken, sendikal nedenle yapılan feshin, ilk bakışta iş sözleşmesi ve işçi üzerinde etkisini gösteren fakat temelde sendikaya ve nihayet toplu sözleşme düzenine yönelik bir haksız fiil olduğunu gözden kaçırmamak gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmaz ise, işçiye ödenmek üzere en az 4, an çok 8 aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesi gerekir. Dairemizin yerleşik uygulaması gereği, iş güvencesi niteliğindeki bu tazminat işçinin kıdemi, fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenmelidir. Maddenin alt ve üst sınırları aşılamaz. Üst sınırın aşılmasının tek istisnası 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesindeki sendikal nedenle yapılan fesihlerdir. Bu kanun yürürlüğe girdikten sonra sendikal nedenle yapılan fesihlerde tazminat; işçinin başvurusu, işe başlatma ve başlatılmama şartına bağlı olmaksızın işçinin en az bir yıllık ücreti tutarında belirlenecektir. Dairemizin uygulaması bu yöndedir.