muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/1985, Karar No: 2020/537, Tarih: 08.07.2020

Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

14. Dava şartı noksanlığının giderilmesi için mahkemece verilen kesin süre içerisinde bu şart yerine getirilmezse dava HMK’nın 115/2 maddesi uyarınca usulden reddedilir.

15. Ne var ki adli yardım talebiyle açılan davalarda durum farklıdır. Söz konusu nüansın daha doğru ortaya konulabilmesi için adli yardım ile ilgili kısa açıklama yapılması yerinde olacaktır.

16. Temel insan hakları arasında sayılan ve kabul gören adlî yardım uluslararası ve ulusal boyutuyla evrensel bildiri, sözleşmeler ve iç hukuk kurallarıyla düzenlenmiş bulunmaktadır. Adil yargılanma hakkını gerçekleştirmek amacına yönelik olan ve temel bir insan hakkı olarak, hak arama özgürlüğünün [2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Anayasa), m. 36/1] kullanımını güçleştiren ekonomik ve sosyal engellerin kaldırılarak güvence altına alınması, öncelikle ülkelerin anayasal sorunu olarak görülmüş olmakla birlikte bununla yetinilmemiş, uluslararası düzenlemelerle genel ilke ve kurallara bağlanmıştır (Taşkın, Â.: Adli Yardımın İşlevi ve Yardım Giderlerinin Geri Alınma Zamanı, TBBD, 1999/3, s. 831).

17. Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde adil yargılanma hakkı;

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” şeklinde ifade edilmiştir.

18. Ayrıca Anayasa’nın 90. maddesinin son fıkrasında usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğu, bunlar hakkında Anayasa’ya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümlerinin esas alınacağı ifade edilmiştir.

19. Bu bağlamda ülkemizin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme)'nin 6. maddesinde adil yargılanma hakkı ayrıntılı yer almış olup, gerek Anayasa gerekse Sözleşme düzenlemelerine koşut olarak 6100 sayılı HMK’nın 27. maddesinde hukuki dinlenilme hakkı düzenlenmiştir.

20. HMK’nın “Hukuki dinlenilme hakkı” başlıklı 27. maddesi uyarınca;

" (1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.

(2) Bu hak;

a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,

c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir."

21. Hukuki dinlenilme hakkının temel unsurları maddede tek tek belirtilmiş, böylece uygulamada bu temel yargısal hak konusundaki tereddütlerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

(2) Bu hak;

a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,

c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir."

21. Hukuki dinlenilme hakkının temel unsurları maddede tek tek belirtilmiş, böylece uygulamada bu temel yargısal hak konusundaki tereddütlerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

22. Bu unsurlardan ilki ve eldeki uyuşmazlıkla ilgili olanı “bilgilenme hakkı” dır. Bu çerçevede, öncelikle tarafların gerek yargı organlarınca gerek karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir. Hak sahibinin kendisi ile ilgili yargılama ve yargılamanın içeriği hakkında tam bir şekilde bilgi sahibi olması sağlanmalıdır. Tarafın bilgi sahibi olmadığı işlemler, belge ve bilgiler yargılamada esas alınamaz. Bilgilenmenin şekli bakımından, hukuki dinlenilme hakkına uygun davranılmalı, ilgilinin bilgilenmesi şeklen değil, gerçek anlamda sağlanmaya çalışılmalıdır.

23. Adli yardım konusuyla ilgili hükümlere geri dönüldüğünde; HMK’nın 334/1. maddesine göre “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” (Belirtmek gerekir ki; 11.04.2013 tarih ve 6459 sayılı Kanun’un 22. maddesi ile yapılan değişiklik öncesinde bu madde hükmünde geçen “taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması” ibaresi “haklı oldukları yolunda kanaat uyandırmak” şeklinde yer almıştır.).

24. Adli yardımın kapsamını düzenleyen 335. maddeye göre adli yardım kararı verilmesi; yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici muafiyeti, teminat göstermekten muafiyeti, yapılması gereken tüm giderlerin (m. 120, 324 vb.) Devlet tarafından avans olarak ödenmesini, ücreti sonradan ödenmek üzere avukat teminini sağlar.

25. Mahkemece adli yardım talebi hakkında verilecek kararlara karşı itiraz yolu yukarıda bahsi geçen 11.04.2013 tarihli, 6459 sayılı Kanun değişikliği ile açılmıştır (m. 337/2). Ne var ki eldeki uyuşmazlıkta adli yardım talebinin değerlendirildiği 17.10.2012 tarihi itibariyle 6459 sayılı Kanun henüz düzenlenmemiştir. Düzenleme öncesi hâliyle 337. maddenin ikinci fıkrası “Adli yardım talebinin kabul veya reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz” şeklinde olup usul hükümleri derhal uygulanmakla birlikte tamamlanan işlemlere tatbik edilemeyeceğinden somut olayda doğrudan adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz yolunun işletilmesi mümkün olmamıştır.

26. Kural, dava açılırken gerekli masraf ve harçların ödenmesi olmakla birlikte; 03.04.2012 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan mülga Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği’nin “Harç, gider avansı ve delil avansının ödenmesi” başlıklı 45. maddesinin ikinci fıkrasında bu kurala istisna getirilmiş ve adli yardım talebiyle açılan dava ve işlerde adli yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç, gider ve delil avansı alınmayacağı düzenlenmiştir.

27. Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; baro adli yardım bürosundan görevlendirilen avukat eliyle 22.08.2012 tarihinde açılan davada adli yardım talep edilmiş, söz konusu istem nedeniyle Yönetmeliğin 45. maddesi gereği davanın açılışı sırasında gider avansı alınmamıştır. Mahkemece dosya üzerinden verilen 17.10.2012 tarihli ek karar ile davacı vekilinin adli yardım talebi yerinde görülmeyerek reddedilmiş ve yatırılmayan gider avansının tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilmiştir. Ne var ki dosyada söz konusu kararın tebliğ masrafını karşılayacak bedel olmadığından davacı vekiline bu karara ilişkin tebligat yapılamamıştır. 27.11.2012 tarihinde ise mahkemece dosya üzerinden davanın HMK’nın 114/1-g, 115/2. maddesi gereği usulden reddine karar verilmiş, gerekçeli karar davacı vekiline kalemde 28.01.2014 tarihinde tebliğ olunmuştur.

28. Yukarıda açıklandığı üzere mevzuatımızda adli yardım talebiyle açılan davalarda bu talep hakkında karar verilinceye kadar harç, masraf vs alınmayacağı, talebin kabulü hâlinde tüm giderlerin Devletçe karşılanacağı düzenlenmiş ise de talebin reddi durumunda dosyada tebligat için masraf da bulunmazsa bu kararın ne suretle taraflara tebliğ edileceğine dair açık hüküm bulunmamakta; bu durum, uygulamada sıkıntılara neden olmaktadır. Başlangıçta kendisinden alınmayan masrafları adli yardım talebinin reddi nedeniyle ödemek durumunda kalan kişiden, bu karardan haberdar olmadığı müddetçe eksikliği gidermesi beklenemez. Kaldı ki eksikliğin ikmali doğrultusunda kesin süre verilip bu süreye ilişkin ara karar hukuki anlam ve neticelerini ihtiva eden ihtarla ilgilisine ulaştırılmadan, eksikliğin verilen sürede ikmal edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi evrensel normlarla korunan hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının ihlâli sonucunu doğuracaktır.

29. Hâl böyle olunca mahkemece adli yardım talebinin reddi ve gider avansının ikmali yönünde kurulan kararın, suçüstü ödeneğinden masrafı karşılanmak ve sonrasında gerektiğinde ilgilisinden tahsil edilmek suretiyle, tebliğ edilmesi zorunludur. Bu zorunluluk yerine getirilmeden yazılı gerekçeyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi hukuka aykırıdır.

30. Sonuç olarak direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ve yukarıda açıklanan genişletilmiş gerekçe ve nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

30. Sonuç olarak direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ve yukarıda açıklanan genişletilmiş gerekçe ve nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen ve yukarıda belirtilen genişletilmiş gerekçe ve nedenlerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Aynı Kanun’un 440. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 08.07.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/18384, Karar No: 2010/21414, Tarih: 29.06.2010

**2. Ceza Dairesi         2009/18384 E.  ,  2010/21414 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2007/185956

MAHKEMESİ : Pendik 3. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 29/03/2007

NUMARASI : 2007/178

SUÇ : Geceleyin konut dokunulmazlığını bozmak

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olduğu anlaşıldığından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için aranan 5271 sayılı CMK.’nun 231/6.maddesinin a bendinde yazılı “ kasıtlı bir suçtan mahkum olmama ” koşulunun bulunmaması nedeniyle sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyeceği belirlenerek yapılan incelemede;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Sanığa ait onaylı nüfus kayıt örneği getirtilmeden, onaysız sureti esas alınarak hakkında hüküm kurulması,

2-Sanığın adli sicil kaydına esas diğer ilamların silinme şartlarının gerçekleştiği, Tosya Asliye Ceza Mahkemesinin 18.03.1998 tarih, 175 esas sayılı ilamına konu adli para cezasının 12.10.1999 tarihinde, hapis cezasının ise 17.02.2001 tarihinde infaz edilmesi nedeniyle, yargılamaya konu suçun işlendiği 20.01.2006 tarihi itibari ile TCK’ nın 58. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi gereğince öngörülen 3 yıllık sürenin geçtiği bu nedenle mükerrirliğe esas alınamayacağının gözetilmemesi, kabule göre de; mükerrir sayılan sanık hakkında denetimli serbestlik tedbirinin süresinin infaz aşamasında 5275 sayılı Kanun hükümleri uyarınca belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-Sanığa tayin edilen hapis cezasına bağlı olarak 5237 sayılı TCK.nun 53. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde gösterilen hak yoksunluğunun kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından koşullu salıverilinceye kadar devamına karar verilmesi gerekirken, aynı madde de sayılan tüm haklardan infaz süresince yoksun bırakılmasına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı (BOZULMASINA), 29.06.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/7762, Karar No: 2022/583, Tarih: 25.01.2022

**11. Hukuk Dairesi         2020/7762 E.  ,  2022/583 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 05.03.2020 tarih ve 2020/50 E. - 2020/254 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar ... ve ... vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı şirketin davacı banka ile imzaladığı genel nakdi ve gayrinakdi kredi sözleşmesinin borçlusu, diğer davalıların ise kredi ipotek veren 3. kişiler olduklarını, davalılar hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takibin davalıların itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı şirket temsilcisi, takibe dayanak 08.07.2008 tarihli kredi sözleşmesindeki imzanın kendisine ait olmadığını, sözleşmeye istinaden bir ödeme yapılmışsa dekontlardaki imzaların da kendisine ait olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Diğer davalılar vekili, davalılara usulüne göre gönderilmiş bir ihtar bulunmadığını, davalı ...’in 08.07.2008 tarihli kredi sözleşmesinde imzasının olmadığını, 28.06.2006 tarihli ipotek senedinin asıl borçlunun sadece doğmuş borçları kapsadığını, 08.07.2008 tarihinde yapılan yeni bir kredi sözleşmesine istinaden verilen kredi sebebi ile sorumluluğunun bulunmadığını, davalı ... tarafından verilen ipoteğin 50.000,00 TL tutarlı azami meblağ ipoteği olduğunu, alacak davası ile alacak miktarı tespit edildikten sonra ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabileceğini, davalının 08.07.2008 tarihli kredi sözleşmesinin tarafı ya da kefili olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonunda, davanın ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile yapılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali davası olduğu, davalılardan Dağcılar Day..Ltd.Şti.’nin kredi borçlusu, diğer davalıların kredi borcunun teminatı amacıyla ipotek veren taşınmaz sahipleri olduğu, TMK'nın 887. maddesine göre kredi borçlusu ile ipotekli taşınmaz sahipleri arasında zorunlu takip ve dava arkadaşlığı olduğu, dava konusu ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte sadece Dağcılar Day..Ltd.Şti.’nin borçlu olarak gösterildiği, ipotek veren ... ve ...’in borçlu olarak gösterilmediği, sadece takip dayanağı ipoteğin bu kişiler tarafından verildiğinin takipte belirtildiği, ... ve ...’e gönderilen icra emirlerinin İcra Hukuk Mahkemesince iptal edildiği, itirazın iptali davasında usulüne uygun yapılmış takibin dava şartı olduğu, somut olayda usulüne uygun yapılmış bir takip bulunmadığı, usulsüz takip nedeniyle yapılan diğer işlemlerin de geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın reddine, davacının kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davalılar lehine tazminata hükmedilmemesine karar verilmiştir.

Karar, davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve özellikle davanın esasına ilişkin yargılama yapılmadığından kötüniyet tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığının değerlendirilemeyecek olmasına göre davalılar ... ve ... vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalılar ... ve ... vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 26,30 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalılar ... ve ...'den alınmasına, 25/01/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2425, Karar No: 2015/2022, Tarih: 30.09.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2013/2425 E.  ,  2015/2022 K.**

* KISITLININ ZARARA UĞRATILMASINDAN KAYNAKLI TAZMİNAT İSTEMİ

* BASİRETLİ TACİR GİBİ HAREKET ETME

* İSPAT YÜKÜNÜN YER DEĞİŞTİRMESİ

* BORCA AYKIRILIKTA İSPAT YÜKÜ

* TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 2

* TÜRK MEDENİ KANUNU (TMK) (4721) Madde 15

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 98

* TÜRK BORÇLAR KANUNU (6098) Madde 114

* TÜRK BORÇLAR KANUNU (6098) Madde 18

* TÜRK TİCARET KANUNU(MÜLGA) (6762) Madde 20

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki “tazminat” isteminden dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 30.11.2010 gün ve 2009/1327 E. 2010/1256 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13.06.2012 gün ve 2011/3554 E. 2012/10389 K. sayılı ilamı ile;

“...Davacı vekili, müvekkili H.. M.. K..'nin 22.01.2009 tarihinde kısıtlandığını, kesinleşen kararın 13.02.2009 tarihinde davalı bankaya tebliğ edildiğini ve bankanın kısıtlının tüm hesaplarına bloke koyup, banka ve kredi kartlarının kullanıma kapattığını, ancak kısıtlının 15.02.2009 ve 16.02.2009 tarihlerinde hesabından toplam 1.820 TL para çektiğini, kısıtlama kararını tebliğ alan bankanın buna rağmen işleme izin vererek kısıtlıyı zarara uğrattığını ileri sürerek, 1.820 TL'nın davalı bankadan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, para çekme işlemlerinin kısıtlının kendisi tarafından ATM kartı ve şifresi kullanılarak gerçekleştirildiğini, borçlandırıcı bir işlem bulunmadığını,kısıtlının zarara uğratıldığını iddia edilmesine karşın söz konusu zararların ne olduğu yönünde herhangi bir açıklama yapılmadığını, varsa böyle bir zararın davacı tarafça ispatlanması gerektiğini, kısıtlının halen çalışıyor olması karşısında fiil ehliyetinden tamamen yoksun olduğunun söylenemeyeceğini, bizzat kısıtlının uhdesine geçen paranın davalı bankadan talep edilmesinin sebepsiz zenginleşmeyi neden olacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece,aksi yöndeki bilirkişi raporuna nazaran, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, hesaptaki paranın bizzat kısıtlı tarafından çekildiği, paranın üçüncü kişinin uhtesine geçtiğine dair bir iddia bulunmadığı gibi, bu işlemde nasıl bir zarar meydana geldiğinin de davacı tarafından açıklanamadığı, maddi tazminatı gerektirir bir zarar mevcut bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

TMK'nun 15.nci maddesi gereğince Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz. Ancak, bir hukuki muamelenin, o muameleyi yapanın temyiz kudretinden mahrum bulunması sebebiyle batıl olduğunu ileri sürme hakkı dahi, bütün hakların kullanılmasının sınırlarını gösteren TMK'nun 2.nci maddesi hükmüne tabidir. Temyiz kudretinden mahrum olan kimsenin yaptığı muamelenin aynı kayıt ve şartlar altında hareket eden mümeyyiz bir kimsenin muamelesinden farksız olduğu ve bu sebeple zararlı bir mahiyet göstermediği hallerde TMK'nun 15.nci maddesine dayanılarak muamelenin hükümsüzlüğünü ileri sürmek, hakkı gayesi dışında kullanmak olur. (T.D. 28.11.1955 t 663 E, 7734 K)

Somut olayda, davalı vekili kısıtlının zarara uğramadığını savunmuş olup, bu konudaki ispat külfeti davalıdadır. Bu durumda, davalı Banka'dan bu konudaki delilleri sorulup, toplanacak deliller muvacehesinde bir karar verilmek gerekirken eksik inceleme sonucu yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir…”

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davacı vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava; tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, kesinleşen kısıtlama kararının davalı bankaya tebliğ edilmiş olmasına rağmen davalı tarafça kısıtlının banka hesaplarında işlem yapmasına göz yumularak kısıtlının zarara uğratıldığını ileri sürerek 1.820.00 TL'nin işlem tarihlerinden itibaren faizi ile birlikte davalı bankadan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir

Mahkemece, davacı tarafından dava konusu olaydan nasıl bir zarar meydana geldiğinin açıklanamadığı, dava konusu paranın kısıtlı tarafından çekildiği ve çekilen paranın üçüncü bir kişiye geçtiğine dair bir iddianın da bulunmadığı, bu nedenle ortada maddi tazminatı gerektirir bir zararın mevcut olmadığından bahisle, davanın reddine dair verilen karar, davacı vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmuştur.

Mahkemece, önceki kararda dayanılan gerekçeler genişletilerek direnme kararı verilmiş, direnme kararını davacı vekili temyize getirmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, somut olayda ispat külfetinin davacı tarafta mı yoksa davalı tarafta mı olduğu noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, önceki kararda dayanılan gerekçeler genişletilerek direnme kararı verilmiş, direnme kararını davacı vekili temyize getirmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, somut olayda ispat külfetinin davacı tarafta mı yoksa davalı tarafta mı olduğu noktasında toplanmaktadır.

Bankalar, devletin yoğun denetimi ve müdahalesi altında bulunan ve kendileri için belirlenmiş özel ilkelere uymak şartıyla faaliyet gösterebilen kuruluşlardır. Bankacılık sektörüne özgü bu durum, bankalarla muhatap olan geniş halk kitlelerinin bankalara karşı özel bir güven duygusu beslemelerine yol açmaktadır. Hukuken korunmaya değer olduğu sürece bu güven, bankaların diğer ticari işletmelerden ve klasik şirket türlerinden farklı hukuki sorumluluk kurallarına tabi tutulmalarını zorunlu kılmaktadır. Bankaların bu özelliği; aynı zamanda, iş ilişkileri nedeniyle muhatap oldukları kişilere karşı borçlarının ve sorumluluklarının da ayrı ve özel kurallarla belirlenmesini gerektirmektedir (BATTAL, Ahmet: Güven Kurumu Nitelendirmesi Işığında Bankaların Hukuki Sorumluluğu, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara 2001, s.1).

Güvenilir olmak, ticaret hayatında çok değerli güç kaynaklarından biridir. Bu sıfat, sahibine bir sosyal statü sağlar. Kendisiyle alışveriş yapılabilir, borç verilebilir, kefaleti kabul edilebilir olmak gibi önemli sonuçlar doğurur (BATTAL, Ahmet: a.g.e., s.9).

Sosyal hayatın temelini oluşturan güven duygusu hukuk düzeninde de önemli bir ilke şeklinde kendini göstermektedir (ERİŞ; Gönen: Açıklamalı- İçtihatlı TTK, Ankara 1987, c. I, s.23). Bu ilke, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)’nun 2. maddesinden kaynaklanmaktadır.

Güven ilkesi öncelikle, söz verenin sözüne sadık kalacağına, namuslu ve dürüst bir kişi olarak hareket edeceğine güven şeklinde sözleşmelerin temelinde yer alır. Ayrıca söze bağlılık kadar, güveni sarsacak tutumlardan ve karşı tarafı hayal kırıklığına uğratmaktan kaçınmak da güven ilkesinin sonucudur (SEROZAN, Rona: Sözleşmeden Dönme, İstanbul 1975, s. 245; SUNGURBEY, İsmet: Medeni Hukuk Sorunları, İstanbul 1974, c. II, s.91).

Güvenin korunması ilkesi -kısaca güven ilkesi- hukuken korunmaya değer bir çıkarını gerçekleştirmek üzere buluştuğu kişide bir güven olgusu yaratanın, bu güvenin sonuçlarına katlanması ve onun bir kez yaratmış bulunduğu güveni artık sarsmaması anlamını taşımaktadır. Aralarında karşılıklı güvene dayanak oluşturabilecek özel ve somut bir hukuksal bağ bulunan kişilerden her birinin, sözüyle ve eylemiyle karşı tarafta yarattığı korunmaya değer haklı güveni boşa çıkarmamasını buyurur (SEROZAN, Rona: y.a.g.e., s. 246).

Bankalar sözleşmeden kaynaklanan veya bu kapsamda değerlendirilen borçlarını, hiç ya da gereği gibi yerine getirmemeleri halinde, kendilerine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlü olurlar (818 sayılı Borçlar Kanunu m. 96, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 112)