muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/13773, Karar No: 2022/16869, Tarih: 28.12.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/13773 E.  ,  2022/16869 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :

Dava, sigorta başlangıcı tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyularak ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemece, uyulan (kapatılan 21. HD.) bozma ilamında; “Mahkemece yapılacak iş; işverenin gerçek kişi mi, tüzel kişi mi olduğunu tespitini sağlamak bunun için ilgili ticaret odası, sanayi odası, vergi dairesi, işe giriş bildirgesindeki işveren kurum sicil numarası yazılarak Kurum'dan sormak, bilgiler geldiğinde dava dilekçesi doğru hasıma usulune uygun tebligatı sağlanmalı,dinlenilen davacı tanık ifadesini de denetlemeye yeter sayıda tanıklarının beyanlarına başvurmak, tanıklardan davacı ve işverenin ne iş yaptığını sormak; Kurumdan, Belediye'den ve Vergi Dairesinden sorulmak suretiyle ayrıca zabıta marifetiyle sağlıklı bir araştırma yaptırılarak komşu işyerlerinde benzer işi yapan işlerle uğraşan işverenler veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlarını tespit etmek, sonrasında bu işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının kayıtları SGK’dan getirtilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, davacının sigorta sicil numarasının Kurumun hangi ünitesince verildiği ve hangi yılın ve ayın serilerinden olduğunu sormak, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.” şeklinde detaylı ve yol gösterici açıklama yapılarak karar bozulmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyulmasına rağmen bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş;

1-87082 işyeri sicil nolu ve 01/01/1983 işe giriş tarihli işveren ...... sk. 2/A Cebeci ... adresli işyerinden verilen ve sigorta sicil nosunun 1983 ... serilerinden olduğu bildirilen işe giriş bildirgesine göre, tekrar kurumdan, dönem bordroları sorulmalı, mahkemece, bozma öncesi ve sonrasında dinlenen tanık Hüsniye Ayçiçek’in ifadesinde, çalıştıkları şirketin ilk adresinin ... Cad. 11/7 olduğunu, daha sonra ...Belediyesinin yanında ki binada çalıştıklarını ( işe giriş bildirgesinde bulunan adresin eskiden Mamak Belediyesi yakınlarında olduğu da gözetilmek suretiyle) , şirket sahiplerinin ..., ... ve ... olduğunu belirttiği anlaşılmakla bu kişiler adına ayrı ayrı işyeri kaydının bulunup bulunmadığı kurumdan sorulmalı var ise bu kayıtlar getirtilmeli,

2- Tanık tarafından bildirilen işyeri adreslerinde, kurumdan, vergi dairesinden komşu işyeri araştırması yapılarak bulunması halinde komşu işyeri sahipleri ile bu işyerlerinden bildirimleri yapılan bordro tanıklarının ifadelerine başvurulmalı,

3- İşe giriş bildirgesindeki davacıya ait imza üzerinde imza incelemesi yaptırılarak, imzanın davacıya ait olup olmadığı araştırılmak suretiyle çalışmanın varlığı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, 28/12/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/10916, Karar No: 2024/1644, Tarih: 15.02.2024

**4. Hukuk Dairesi         2023/10916 E.  ,  2024/1644 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2021/802 E., 2021/802 K.

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ

SAYISI : 2021/İHK-30398

HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulüne-İtirazın reddine

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-2021/96205

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; Dairenin 12.04.2023 tarihli ve 2021/25407 Esas, 2023/5323 Karar sayılı geri çevirme ilamı ile dosya kapsamında bulunmayan ve dava konusu kaza ile ilgili Bakırköy 12. İş Mahkemesinin 2019/132 Esas sayılı dosyasının aslının ya da eksiksiz onaylı örneğinin ve 15.07.2021 tarihli aktüerya ek raporunun temini istenmiş, bunun üzerine Mahkemece, Bakırköy 12. İş Mahkemesi'nin 2019/132 Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden gönderilmiş ise de anılan geri çevirme ilamında temini istenen 15.07.2021 tarihli aktüerya ek raporunun gönderilmediği ve bu hususa dair bilgi de verilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla mevcut durumun usul ekonomisine aykırılık oluşturduğu ve yargılamanın uzamasına da sebebiyet verildiği hususlarına dikkat edilerek yeniden geri çevirme yapılmasına neden olunmayacak şekilde sözü geçen eksiklik giderildikten sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere mahkemeye İKİNCİ KEZ GERİ ÇEVRİLMESİNE,

15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/4040, Karar No: 2018/4655, Tarih: 26.06.2018

**14. Ceza Dairesi         2018/4040 E.  ,  2018/4655 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde nitelikli cinsel saldırı

HÜKÜM : Mahkûmiyet

İlk derece mahkemesince bozma üzerine verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık hakkında mahkemece kurulan ilk hükmün temyiz incelemesinde bozulmasının ardından yapılan yargılamaya ilişkin düzenlenen üçüncü celseye ait duruşma tutanağında zabıt katibinin ıslak imzası ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre elektronik imzasının bulunmadığı anlaşılmakla, söz konusu imza eksikliği usulüne göre tamamlandıktan sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.06.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8430, Karar No: 2020/4940, Tarih: 12.11.2020

**14. Ceza Dairesi         2016/8430 E.  ,  2020/4940 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Beraat

İlk derece mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle başvurunun muhtevası nazara alınarak dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanesinden aldırılan 13.01.2014 tarihli sağlık kurulu raporun da mağdurenin geçmişte "Bipolar Bozukluk" denilen ve atak dönemlerinde akıl hastalığı niteliği taşıyan rahatsızlığa düçar olduğu, hatta bu nedenle beş yıl önce Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinde yatarak tedavi gördüğünün belirtilmesi karşısında, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için, mağdure Minire ile eşi ve çocuklarının gerektiğinde psikiyatrist eşliğinde dinlenip, kendilerine hastalığın tanısı için uygun olan sorular sorularak suç tarihi olan 10.09.2012 günü hastalığının akut halde olup olmadığının tespiti amacıyla ayrıntılı beyanlarının alınması, ayrıca bu tarih ve öncesinde mağdurenin söz konusu hastalık nedeniyle tedavi görüp görmediği, araştırılıp şayet görmüşse en son ne zaman ve hangi hastanede kaldığı belirlenerek buradan temin edilecek bilgi ve belgelerde olduğu halde mağdurenin dava dosyasıyla beraber İstanbul Adli Tıp Kurumu ile ilgili ihtisas kuruluna sevk edilerek hastalığının suç tarihinde akut halde olup olmadığı, akut ise maruz kaldığı iddia edilen eyleme karşı ruhsal yönden mukavemete muktedir olup olmadığı, bu durumda iken rahatsızlığının hekim olmayanlar ile kendisini tanıyanlar veya çevresinde yaşayanlarca anlaşılıp anlaşılamayacağı, beyanlarına itibar edilip edilemeyeceği, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğine sahip olup olamayacağı hususlarında ayrıntılı rapor alındıktan sonra toplanacak delillere göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken olaydan iki yıl sonra Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden aldırılan 13.01.2014 tarihli raporda yer alan ve muayene anındaki durumuyla ilgili tespitlerden hareketle ve eksik araştırma ile düzenlenen rapora istinaden yazılı şekilde hükümler kurulması,

Kanuna aykırı, katılan mağdure vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 12.11.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/183, Karar No: 2015/62, Tarih: 24.03.2015

**Ceza Genel Kurulu         2014/183 E.  ,  2015/62 K.**

* BEĞENMEME VE PAHALI OLMASI NEDENİYLE UYUŞTURUCU MADDE ALMAKTAN VAZGEÇME

* UYUŞTURUCU MADDE TİCARETİ

* GÖNÜLLÜ VAZGEÇME

* ARACILIK ETME İRADESİ

* ÖZGÜR İRADE VE OTONOM KARARLA UYUŞTURUCU ALMAKTAN VAZGEÇME

* TÜRK CEZA KANUNU (TCK) (5237) Madde 35

* TÜRK CEZA KANUNU (TCK) (5237) Madde 62

* TÜRK CEZA KANUNU (TCK) (5237) Madde 52

* TÜRK CEZA KANUNU (TCK) (5237) Madde 39

* TÜRK CEZA KANUNU (TCK) (5237) Madde 41

* TÜRK CEZA KANUNU (TCK) (5237) Madde 188

**"İçtihat Metni"**

Uyuşturucu madde ticareti suçundan sanıklar V.. U.. ve G.. U..'ın 5237 sayılı TCK'nun 188/3, 35/2, 62 ve 52/2. maddeleri uyarınca 3 yıl 1 ay 15 gün hapis ve 1.500 Lira adli para, sanık H.. S..'ın aynı Kanunun 188/3, 35/2, 39/2-b, 62 ve 52/2. maddeleri uyarınca 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 740 Lira adli para cezası ile cezalandırılmalarına, aynı kanunun 53, 54 ve 63. maddeleri uyarınca tüm sanıkların hak yoksunluğuna, müsadereye ve mahsuba ilişkin, Elmalı Ağır Ceza Mahkemesince verilen 18.12.2012 gün ve 222-258 sayılı hükmün sanık Haci müdafii ile sanıklar Veli ve G.. U.. tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesince 01.07.2013 gün ve 6148-6803 sayı ile;

“...Sanıkların, diğer sanıklar B ve A'den suça konu esrarı ticari amaçla satın alma eylemlerinden gönüllü olarak vazgeçtikleri, mevcut eylemlerinin suç oluşturmadığı, TCK'nın 36. maddesi gereğince cezalandırılamayacakları gözetilmeksizin mahkûmiyetlerine karar verilmesi" isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiş,

Daire Üyeleri Y. K ve Ş. Ş; sanıklar hakkında TCK'nun 36. maddesi uyarınca gönüllü vazgeçme hükmünün uygulanma şartları bulunmadığından hükmün onanması gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmışlardır.

Yerel mahkeme ise 10.12.2013 gün ve 238-303 sayı ile;

“...Sanık A, yayladaki evlerine gelen sanıklara, eşi sanık B'in talimatı ile suç konusu esrarları gösterdiğini, gelen sanıklardan bayan olanın 'bu tohumluk, bu bize yaramaz, bizde bundan çok var' dediğini ve geri gittiklerini beyan etmektedir.

Sanıklar V ile H'nin yaylaya uyuşturucu almaya giderken 13.08.2012 günü saat 17.41'de yaptıkları görüşmede, H..'nin V..'ye, 'Ya orda karşıda polisler var, polis hepsi onlar seni mi takip ediyorlar' dediği,

Sanık H'nin uyuşturucu almaya gidip uyuşturucuyu almadan geri döndükten sonra dosya dışı başka bir kişi ile yaptığı telefon görüşmesinde 'iyi ikiden aşağı olmaz diyo haa' dediği görülmektedir.

Sanık A'in beyanı, zikredilen telefon konuşmalarına göre, sanıklar V, G ve H.nin kalitesini beğenmedikleri suça konu esrarların fiyatının iki milyardan aşağı inilmemesi, iki milyara alındığı takdirde piyasaya satmalarının mümkün olmaması ve polis takibinden şüphelendikleri için almaktan vazgeçtikleri, eylemlerinin satmak amacıyla uyuşturucu madde satın almaya teşebbüs suçunu oluşturduğu, olayda gönüllü vazgeçme şartlarının oluşmadığı...” gerekçesi ile önceki hükümde direnilmesine karar vermiştir.

Bu hükmün de sanık H.. S.. müdafii ile sanıklar G.. U.. ve V.. U.. tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 18.03.2014 gün ve 89631 sayılı "bozma" istekli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanıklar A. S. ve B. S. hakkında kurulan mahkûmiyet hükümleri temyiz edilmeksizin, sanık Hüseyin Karatekin hakkındaki mahkûmiyet hükmü de Özel Dairece onanmak suretiyle kesinleştiğinden, inceleme sanıklar H.. S.., G.. U.. ve V.. U.. hakkında kurulan hükümlerle sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire çoğunluğu ile yerel mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK'nun 36. maddesi uyarınca gönüllü vazgeçme hükmünün uygulanma şartları bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

İstihbari çalışmalar neticesinde Kumluca'da ikamet eden sanık Haci'nin Karacaören ve Yuvalı köylerinden temin ettiği uyuşturucu maddeleri sattığı bilgisine ulaşılması üzerine, üç ay süre ile telefonunun iletişiminin tespitine karar verildiği, telefon görüşmelerinden H'nin Denizli ....da ikamet eden V'nin K. İlçesi K... Köyü'ndeki B'den uyuşturucu madde almasına aracılık edeceğinin değerlendirildiği, 13.08.2012 günü V'nin H'dan yola çıktığı, Haci'nin de kendisini B'e ulaştıracak olan H'i birkaç kere aradığı ve “B Ağabeye ne alalım” şeklinde sorular sorduğu, telefonda buluşma yeri de konuşulduğu için kolluk görevlilerince fiziki takibe başlandığı, saat 17.41 sularında V buluşma yeri olan petrol istasyonuna gelip H'ye “petroldeyim” şeklinde söyleyince, çevredeki görevlileri fark eden H'nin fiziki takipten şüphelenerek “Ya orda karşıda polisler var, polis hepsi onlar, seni mi takip ediyorlar” diye sorduğu, V “yoo” diye karşılık verince “ne bileyim ben, yukarı doğru çık bakayım bi, biliyon de mi yukarı gitiğimiz yola” şeklinde söyleyerek V'yi başka bir yola yönlendirdiği, sanıklar tarafından farkedilmesi nedeniyle görevlilerce fiziki takibe son verildiği,

Eşi G ve bir torunu ile K'ya gelmiş olan sanık V ile H'nin buluştuktan sonra iki araçla giderek H'i aldıkları, ardından H'nin ........... plakalı aracını orman işletme müdürlüğünün kamelyasının önünde bırakıp V'ye ait ........... plakalı araçla K. köyünün K. yaylasında bulunan B. S. ait çadır evine gittikleri, B evde olmadığından eşi sanık A'in poşet içindeki hint kenevirini getirdiği, uyuşturucu maddeleri gören sanık G'nin “bunlar tohumluk bu bize yaramaz, bizde bundan çok var” diyerek kubar esrarı beğenmemesi nedeniyle alışverişin gerçekleşmediği ve sanıkların uyuşturucu madde almadan evden ayrıldıkları, dönüş sırasında H'nin iki kişi ile telefon görüşmesi yaptığı ve onlara malın tamamı için 2000 Lira istendiğini belirttiği,

Yayla evinden dönen sanıkların uyuşturucu madde getireceklerini düşünen kolluk görevlilerinin aynı saatlerde H'nin orman işletme kamelyası önüne park ettiği aracının yanında tertibat alıp beklemeye başladıkları, V'nin aracı ile gelen sanıkların yakalandıkları, üstlerinde ve araçta yapılan aramada suç unsuruna rastlanmadığı, G'nin üzerinden 2.950 TL ve 25 USD ele geçtiği, H'nin park halindeki aracının torpido gözünde ise 0.1 gram esrar elde edilebilecek nitelikte 0.7 gram hint kenevirinin bulunduğu,

Ertesi gün Cumhuriyet savcısının yazılı arama emri ile B. S'in K. yaylasında bulunan çadır evinde yapılan aramada, çocuk odası olarak kullanılan yerin halısının altında, kazılmış zeminde çuval içindeki 3 siyah poşette net 924,35 gram esrar elde edilebilecek nitelikte 2.668 gram kubar esrarın ele geçtiği ve sanık A'in yakalandığı,

Aynı gün A'in çadır evine gelen ve uyuşturucu maddeyi satın almak üzere inceleyen kişiler olarak diğer sanıklar H, H, V ve G'yi teşhis ettiği,

Anlaşılmaktadır.

Hakkındaki mahkûmiyet hükmü temyiz edilmeksizin kesinleşen sanık A. S.; çadır evine gelen dört sanığa eşi B'in söylemesi üzerine evde gömülü olan poşetteki maddeleri gösterdiğini, G'nin "bunlar tohumluk bu bize yaramaz, bizde bundan çok var”" dediğini, satın almadan ayrıldıklarını, cahil olduğu için gösterdiğinin uyuşturucu madde olduğunu bilmediğini,

Suç tarihinden üç ay sonra yakalanan ve hakkındaki mahkûmiyet hükmü kesinleşen sanık B. S; diğer sanıklarla irtibatını ve görüşme yaptığını inkar ederek, esrar kullanıcısı olduğunu, olay günü de kendi kullanımı için evinde kubar esrar bulundurduğunu,

Hakkındaki mahkûmiyet hükmü Özel Dairece onanmak suretiyle kesinleşen sanık H. K; V. ve G.'nin mevsimlik işçi bulmak ve motor satın almak için Kumluca'ya geldiklerini iddia ederek, adı geçenlerle birlikte B'in evine gitmediklerini, esrar satın almaları için aracılık da etmediğini,

Sanık H.. S..; nar işçisi bulmak ve motor alışverişi yapmak üzere K'ya gelen V. ile görüştüklerinin doğru olduğunu, fakat esrar almalarına aracılık etmediğini, uyuşturucu madde kullanıcısı olup suç tarihlerinde H'den esrar istediğini, sanık B'i de tanıyıp kullanıcı olduğunu bildiğini,

Sanık V.. U..; esrar kullanıcısı olduğunu, H. ve H. aracılığıyla B'in evine gittiklerini, kendi kullanımı için az miktarda esrar almak istediğini, ancak A'in elindeki tüm maddeyi satmak istemesi üzerine anlaşamadıkları ve geri döndüklerini,

Sanık G.. U..; B'in yayla evine gittiklerinde esrar almak isteyen eşi V'ye izin vermediğini, A'in malzemenin hepsini satmak istemesi üzerine geri döndüklerini, Savunmuşlardır.

Uyuşmazlığın isabetli bir şekilde çözüme kavuşturulabilmesi ve açıklanan olayda gönüllü vazgeçme şartlarının oluşup oluşmadığının belirlenebilmesi için gönüllü vazgeçmenin hukuki niteliği üzerinde durulmalıdır.

Sanık G.. U..; B'in yayla evine gittiklerinde esrar almak isteyen eşi V'ye izin vermediğini, A'in malzemenin hepsini satmak istemesi üzerine geri döndüklerini, Savunmuşlardır.

Uyuşmazlığın isabetli bir şekilde çözüme kavuşturulabilmesi ve açıklanan olayda gönüllü vazgeçme şartlarının oluşup oluşmadığının belirlenebilmesi için gönüllü vazgeçmenin hukuki niteliği üzerinde durulmalıdır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Suça Teşebbüs” başlıklı 35. maddesinde; “Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur” hükmü yer almaktadır.

Buna göre suça teşebbüs, işlenmesi kastolunan bir suçun icrasına elverişli araçlarla başlanmasından sonra, elde olmayan nedenlerle suçun tamamlanamamasıdır. Maddenin açık hükmüne göre, icra hareketlerinin yarıda kalması ya da sonucun meydana gelmemesi failin iradesi dışındaki engel nedenlerden ileri gelmelidir.

Aynı kanunun “Gönüllü Vazgeçme” başlıklı 36. maddesinde; “Fail, suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya neticenin gerçekleşmesini önlerse, teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; fakat tamam olan kısım esasen bir suç oluşturduğu takdirde, sadece o suça ait ceza ile cezalandırılır” şeklinde teşebbüsten kaynaklanan ceza sorumluluğunu kaldıran şahsi bir sebep olan gönüllü vazgeçme hüküm altına alınmış,

“İştirak hâlinde işlenen suçlarda gönüllü vazgeçme” başlıklı 41. maddesinde ise;

“(1) İştirak halinde işlenen suçlarda, sadece gönüllü vazgeçen suç ortağı, gönüllü vazgeçme hükümlerinden yararlanır.

(2) Suçun;

a) Gönüllü vazgeçenin gösterdiği gayreti dışında başka bir sebeple işlenmemiş olması,

b) Gönüllü vazgeçenin bütün gayretine rağmen işlenmiş olması,

Hallerinde de gönüllü vazgeçme hükümleri uygulanır” şeklindeki hükme yer verilerek iştirak halinde işlenen suçlarda gönüllü vazgeçmenin uygulanma şartları düzenlenmiştir.

Gönüllü kelimesi, genel anlamıyla zorlama (icbar) kelimesinin karşıtı olup, gönüllü veya başka bir ifadesiyle ihtiyari vazgeçme ise; failin kendi isteğiyle icra hareketlerine devam etmemesi veya bu hareketleri tamamladıktan sonra iradi etkin davranışlarıyla tipik neticenin meydana gelmesini önlemesi olarak ifade edilebilecektir.

Gönüllü kelimesi, genel anlamıyla zorlama (icbar) kelimesinin karşıtı olup, gönüllü veya başka bir ifadesiyle ihtiyari vazgeçme ise; failin kendi isteğiyle icra hareketlerine devam etmemesi veya bu hareketleri tamamladıktan sonra iradi etkin davranışlarıyla tipik neticenin meydana gelmesini önlemesi olarak ifade edilebilecektir.

Kanundaki tanım uyarınca gönüllü vazgeçme ile teşebbüs arasındaki ayrım şu şekilde özetlenebilir: Teşebbüs, suçun tamamlanması veya neticenin gerçekleşmesinin, failin elinde olmayan nedenlerle meydana gelmemesi olarak tanımlanmışken, gönüllü vazgeçmede failin iradi hareketi veya çabası ile icra hareketlerinin terkedilmesi ya da suçun tamamlanmasının önlenmesi sözkonusudur. Suç tamamlanmadan veya sonuca ulaşılmadan önce vazgeçme gerçekleştiğinden, gönüllü vazgeçme etkin pişmanlıktan da farklıdır. Etkin pişmanlık, belirli bazı suçlar için suçun tamamlanmasından sonraki pişmanlığı düzenlemekte ve tamamlanan bir suçun yol açtığı zararın giderilmesi, eski hale getirilmesi veya malın iadesini kapsamaktadır.

Gönüllü vazgeçmenin şartları ve sonuçları TCK'nın 36. maddesinin gerekçesinde; “Gerek icra hareketleri aşamasında gerekse icra hareketlerinin bitmesinden sonra, failin suçu tamamlamaktan gönüllü olarak vazgeçmesini teşvik etmek modern suç politikasının temel araçlarından biridir. 765 sayılı Türk Ceza Kanununda sadece icra hareketlerinin devamı aşamasında kabul edilen gönüllü vazgeçme, icra hareketlerinin bittiği ancak neticenin meydana gelmediği olaylar bakımından da öngörülmüştür. Böylece suçun icrası sürecindeki bütün aşamalarda gönüllü vazgeçme mümkün hâle gelmektedir. Ancak icra hareketlerinin bitmesinden sonra gönüllü vazgeçmenin kabulü için, vazgeçenin suçun tamamlanmasını önlemek bakımından ciddi bir çaba göstermesi gerekmektedir.

Gönüllü vazgeçme hâlinde kişiye ceza verilmemekte, ancak o ana kadar yapılan hareketler ayrıca bir suç oluşturuyorsa sadece o suçtan sorumlu tutulmaktadır.

Suç bütün unsurlarıyla tamamlandıktan sonra örneğin çalınan eşyanın geri verilmesi veya kaçırılan kişinin serbest bırakılması hâllerinde, artık vazgeçme değil etkin pişmanlık söz konusudur…” biçiminde açıklanmıştır.

Madde gerekçesinde özenle vurgulandığı üzere, 765 sayılı TCK uygulanmasında sadece icra hareketlerinin devamı aşamasında kabul edilen gönüllü vazgeçme, 5237 sayılı TCK uygulanmasında icra hareketlerinin bittiği ancak neticenin meydana gelmediği olaylar bakımından da öngörülmüş, böylece neticenin meydana gelmesine kadar bütün aşamalarda gönüllü vazgeçmenin mümkün olduğu kabul edilmiştir.