muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/13553, Karar No: 2018/13477, Tarih: 30.05.2018

**22. Hukuk Dairesi         2017/13553 E.  ,  2018/13477 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı isteminin özeti:

Davacı, kıdem tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı cevabının özeti:

Davalı, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre; davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacı vekili dava dilekçesinde davacının aylık ücretinin net 1.200.00 TL olduğunu beyan ettiği halde tanık beyanları ve ücret araştırması sonucuna göre 1.250.00 TL net ücretle çalıştığının kabulü ile hüküm kurulması taleple bağlılık kuralına aykırı olmuştur. Davacının aylık ücreti net 1.200.00 TL kabul edilmeli ve hesaplamalarda bu ücret esas alınmalıdır.

3-Taraflar arasında davacının fazla çalışma yapıp yapmadığı uyuşmazlık konusudur.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkan dahilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkan dahilindedir. İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı işyerinde yaz aylarında haftalık 15 saat, kış aylarında haftalık 9 saat fazla mesai yapıldığı, yaz sezonunda ayda 2 pazar çalışıldığı kabul edilmiştir. (Dosyamız açısından yaz sezonunda ayda 2 hafta tatili çalışıldığı kabulü doğru olmuştur.) Dairemizden geçen emsal 2017/9941 ve 9942, 2017/12237, 2017/13571, 2017/24832 ve 2017/14702 esas sayılı dosyalarda ki davacıların 07:30-17:30 saatleri arasında çalıştığı (yaz...ayrımı olmaksızın) ve yazın ayda 2 hafta tatilinde çalıştığı kabul edilerek haftalık bazda fazla çalışma alacağının hesaplanması gerektiği yönünden hükümler bozulmuştur. Davacılar aynı işi yaptıklarından bu dosyada aynı şekilde hesaplama yapılması gerekir. Davalı işyerindeki belirlenen çalışma düzenine göre emsal dosyalardan farklı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 30.05.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/280, Karar No: 2014/2362, Tarih: 17.02.2014

**18. Hukuk Dairesi         2014/280 E.  ,  2014/2362 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Dazkırı Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 15/11/2012

NUMARASI : 2012/74-2012/212

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Sonradan yazılan gerekçeli kararın, tefhim edilen kısa karara uygun olması gerekir. Kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili bulunması, 10.04.1992 gün ve 1991/7-1992/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince mutlak bozma nedenidir.

Taraflara tefhim edilen kısa kararda "kamulaştırma bedelinin 194.882,08 TL tespitine" denildiği halde gerekçeli kararda, "kamulaştırma bedelinin 198.240,40 TL tespitine” şeklinde karar verilmiştir. Saptanan bu çelişki karşısında, anılan İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca diğer hususlar incelenmeksizin mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

Bu itibarla temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının yukarıdaki nedenle BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edenlerden davalı tarafa iadesine, 17.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7394, Karar No: 2011/17327, Tarih: 20.12.2011

**11. Hukuk Dairesi         2010/7394 E.  ,  2011/17327 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 08/03/2010 tarih ve 2009/475-2010/89 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı, davalı şirkette bulunan %5 oranındaki hisselerini 18.04.2003 tarihli noterden düzenlenmiş hisse devir sözleşmesi ile davalı ...’ya devrettiğini, devir tarihinden itibaren uzunca bir süre geçmesine rağmen hisse devrinin ticaret sicil memurluğu nezdinde tescil edilmediğini, pay devrinin TTK’nun 520. maddesine uygun olduğunu ileri sürerek, davalı şirkette bulunan hisselerinin davalı ...’ya devrine ilişkin sözleşmenin ticaret siciline tescil edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar, davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, davacının davalı şirketteki payını noterde düzenlenen hisse devir sözleşmesi ile devrettiği, ancak şirket ortaklarının TTK’nun 520. maddesinde öngörüldüğü biçimde hisse devrinin kabul edildiğine dair karar almadıkları, bu nedenle hisse devrinin pay defterine de kaydedilmediği, limited şirket hisse devrinin gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacının tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacının bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, alınmadığı anlaşılan 18,40 YTL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 20.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/13070, Karar No: 2022/14802, Tarih: 27.10.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/13070 E.  ,  2022/14802 K.**

**"İçtihat Metni"**

GÖNDEREN : Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı davalı TEDAŞ Genel Müdürüğü vekilinin istinaf başvurusu üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesinin 4. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin HMK'nın 341 ve 352 maddesi uyarınca usulden reddine dair karar verilmiş, Bahçesaray Asliye Hukuk Mahkemesinin kararı Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünce kanun yararına incelenmesi istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir. Davacı vekili 17.01.2018 tarihli dilekçesi ile ecrimisil talebinden vazgeçtiklerini beyan etmiştir.

İlk derece mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı yapılan istinaf talebinin Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince HMK'nın 341 ve 352 maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmiş, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 21.05.2021 tarihli ve 802-14601 sayılı yazıları ile kanun yararına temyiz edilmiştir.

Yapılan incelemede; dava konusu Van İli, Bahçesaray İlçesi, Elmayaka Mahallesi, 186 ada 30 parsel sayılı, 2049,34 metrekare yüzölçümlü taşınmazın 392,90 m²’sinde irtifak tesis edilmek, 18 m²'lik bölümüne ise pilon dikilmek suretiyle el atıldığı, mahkemece 392,90 metrekarelik bölümde irtifak tesisine ve bu hakkın tapuya tesciline, 18 ve 9 metrekarelik pilon yerlerinin ise tapusunun iptal edilerek davalı İdare adına tesciline, irtifak hakkı ve pilon yeri bedeli olarak 1486,72 TL el atma tazminatının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verildiği, davacı yararına 2180 TL vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmaktadır.

a) Davalı idareden dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattına ilişkin proje getirtilip, içerisinde elektrik bilirkişisi de bulunan üç kişilik bilirkişi kurulu eşliğinde keşif yapılarak Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği de gözetilerek izdüşüm alanı, yaklaşma mesafesi, emniyet mesafesi ve maksimum salınım mesafeleri kavramları ayrı ayrı açıklattırılıp bu açıklamalar ışığında irtifak alanı hesaplanması gerekirken denetlemeye yeterli olmayan rapora göre hüküm kurulması,

b) 02.01.2019 tarihli ve 30643 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren AAÜT’nin 13. maddesinin 2. fıkrası gereğince hükmedilen vekalet ücretinin kabul edilen miktarı geçemeyeceğinin gözetilmemesi,

c) Ecrimisil talebi hakkında hüküm kurulmaması,

Doğru görülmemiştir.

b) 02.01.2019 tarihli ve 30643 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren AAÜT’nin 13. maddesinin 2. fıkrası gereğince hükmedilen vekalet ücretinin kabul edilen miktarı geçemeyeceğinin gözetilmemesi,

c) Ecrimisil talebi hakkında hüküm kurulmaması,

Doğru görülmemiştir.

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün talebi yerinde görülmekle Bahçesaray Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.03.2018 tarihli ve 2016/27 Esas, 2018/40 Karar sayılı hükmünün HMK’nın 363. maddesinin 2. fıkrası 2. cümlesi gereğince sonuca etkili olmamak kaydıyla BOZULMASINA, 27.10.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/11350, Karar No: 2020/18499, Tarih: 16.11.2020

**8. Ceza Dairesi         2019/11350 E.  ,  2020/18499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerini kullanma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

TCK.nın 268. maddesinde düzenlenen suçun oluşabilmesi için failin işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerini kullanması gerektiği; somut olayda bir olay sebebiyle ayağından yaralanan ve tedavi olmak amacıyla hakkında kesinleşmiş mahkumiyet hükmü olduğu için sanığın hakkında işlem yapılmasını engellemek amacıyla kolluk güçlerine mağdura ait kimlik bilgileriyle kendini tanıttığı ancak mağdur hakkında birden çok yakalama kararı bulunması nedeniyle sorguya sevk edilen ve sonrasında da durumu anlaşılan sanık hakkında herhangi bir suç soruşturmasının bulunmadığı ve eyleminin TCK'nın 206. maddesinde düzenlenen resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyanda bulunma suçunu oluşturacağı, hukuki durumunun buna göre takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 16.11.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2505, Karar No: 2019/3437, Tarih: 28.02.2019

**5. Hukuk Dairesi         2018/2505 E.  ,  2019/3437 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkini karşılığında idarece takdir edilen ve davacı tarafından ödenen bedelin fazla olduğunun tespiti ile davalıya fazla ödenen bedelin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkini karşılığında idarece takdir edilen ve davacı tarafından ödenen bedelin fazla olduğunun tespiti ile davalıya fazla ödenen bedelin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

1)Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre; dava konusu taşınmazın geldisi olan tamamı 27.384 m2 yüzölçümlü 65 ada 2 parselin 2.394,36 m2'lik kısmından .........Müdürlüğü lehine olmak üzere ...... ......since tesis edilen ...... ...... ...... nakil hattı sebebiyle kamulaştırma kararı alındığı, 1969 senesinde tapu malikinin rızaen ferağ vermesi sonucu irtifak hakkının ...... ......si adına tapuya tescil edildiği, 1982 yılında 2705 sayılı yasa ile irtifak hakkının ...... devredildiği, 65 ada 2 parselde yapılan imar uygulaması sonucu oluşan dava konusu 1482 ada 41 parselin 3.778,85 m2 yüzölçümü ile 24.01.1990 tarihinde tapuya tescil edildiği, söz konusu irtifak hakkının 292,305 m2'lik kısmının dava konusu taşınmazda kaldığı, iş bu taşınmaz üzerindeki enerji nakil hattının deplase edilmesi üzerine, davacıların taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkının terkini istemiyle davalı idareye başvurduğu, ...... Yönetim Kurulunun 03.09.2009 tarihli kararı ile irtifak hakkının terkini karşılığı olarak 1482 ada 41 parsel sayılı taşınmaz için 70.153,20-TL belirlendiği, davacı tarafça bu bedel ödenerek, tapu kaydında ...... lehine bulunan irtifak hakkının terkin edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla davanın ...... karşı açılması gerekirken, ...... A.Ş. aleyhine açılması temsilcide yanılma niteliğinde olup, ...... Genel Müdürlüğü davaya dahil edilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde davanın davalı ...Ş. yönünden kabulüne karar verilmesi,

Bu itibarla davanın ...... karşı açılması gerekirken, ...... A.Ş. aleyhine açılması temsilcide yanılma niteliğinde olup, ...... Genel Müdürlüğü davaya dahil edilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde davanın davalı ...Ş. yönünden kabulüne karar verilmesi,

2)Kabule göre de; yukarıda açıklandığı üzere, uyuşmazlık Kamulaştırma Kanununun 22. maddesi uyarınca tarafların anlaşmasıyla vazgeçme ve devir değil, dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattının deplase edilmesi nedeniyle söz konusu irtifak hakkının bedeli karşılığı terkini, yani Borçlar Hukuku anlamında bir icap ve kabul ilişkisi temeline dayanmaktadır. Bu durumda ise; irtifak hakkı bedelinin Kamulaştırma Kanununun değer biçmeye ilişkin 11. maddesinin hükümleri kıyasen uygulanarak belirlenmesi gerektiği tartışmasızdır.

Bu durumda; öncelikle, ...... niteliğindeki dava konusu taşınmazın emsal incelemesi yapılarak değeri belirlendikten sonra, dava konusu taşınmazın tamamının ......, ...... durumu ve ...... nakil hattnın taşınmazdan geçiş güzergahı dikkate alınıp, söz konusu enerji nakil hattıı nedeniyle taşınmazın tamamında meydana gelecek olan değer düşüklüğü oranı belirlenip, taşınmazın tamamının değeri ile bu oranın çarpılması sonucu bulunacak miktar belirlenerek, davalı idareye fazla ödenen bir miktar olup olmadığı tespit edilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden bu yönteme uyulmadan hesap yapan rapor doğrultusunda yazılı şekilde karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının ...... irad kaydedilmesine, 28/02/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13661, Karar No: 2017/4864, Tarih: 02.05.2017

**18. Ceza Dairesi         2016/13661 E.  ,  2017/4864 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Çevrenin kasten kirletilmesi, iftira

HÜKÜMLER : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1-) Müştekiler , ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...’nun çevrenin kasten kirletilmesi ve iftira suçlarına yönelik temyiz istemi ile katılanlar İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Ege Çevre ve Kültür Platformu Derneği, ..., , ...’in iftira suçu açısından temyizinde, doğrudan doğruya zarar görmedikleri ve bu nedenle davaya katılma hakkı bulunmadığından, Kanun yoluna başvurmak hak ve yetkisi bulunmadıkları anlaşıldığından, 5320 sayılı Kanunun 8/1 ve 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddeleri uyarınca çevrenin kasten kirletilmesi ve iftira suçları açısından müştekiler Yeşiller Sol ve Gelecek Partisi vekili, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekilinin ile iftira suçu açısından katılanlar İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Ege Çevre ve Kültür Platformu Derneği, ..., , ...’in tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE,

2-) Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında çevrenin kasten kirletilmesi suçundan kurulan hükümlerin temyizine gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I- Genel İlkeler:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 56/1. maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür. Bu bağlamda, “kamu sağlığını ve çevreyi koruma” prensibi Türk Ceza Kanunu’nun birinci maddesinde Kanun’un amaçlarından birisi olarak öngörülmüş, ayrıca “sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı” başta bu Kanunun 181 ilâ 184. maddeleri olmak üzere, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda ve diğer bir kısım mevzuatta koruma altına alınmış, çevreyi kirletme eylemi farklı suç ve kabahat türleri ile yaptırıma bağlanmıştır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Türk Ceza Kanununun 181. maddesinin birinci fıkrasında suç olarak düzenlenen atık veya artıklarla çevrenin kasten kirletilmesi fiili, kanunlarda belirtilen teknik usullere aykırı olarak, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların alıcı ortamlar olan toprak, su ve havaya kasten verilmesidir. Buna göre suç, atık veya artıkların teknik usullere aykırı olarak bir defa alıcı ortama verilmesiyle oluşacaktır.

Fıkrada sözü edilen “ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırılık” hali; 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu, 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu, 3213 sayılı Maden Kanunu gibi kanunların, kapsadıkları alanlarla ilgili olarak “çevreyi kirletmeme” ilkesi gereğince çerçeve olarak benimsedikleri düzenlemelere dayanılarak oluşturulan yönetmeliklerde açıklanan ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek olan, arıtma, depolama, imha etme, taşıma, koruma, alıcı ortama verme, uzaklaştırma gibi hususlar bakımından öngörülen yükümlülüklere aykırı davranmayı ifade etmektedir.

“Çevreyi kirletmeme” prensibi ise genel olarak 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “Kirletme Yasağı” kenar başlıklı 8. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde ise kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Yine aynı Kanunun “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesine göre atık, herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde, alıcı ortam ise hava, su, toprak ortamları ve bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerdir. Mevzuatımızda tanımı bulunmayan “artık” ise; öğretideki düşüncelerden de yararlanılarak, bir maddenin tüketimi, kullanımı ya da harcanmasından sonra artan, geriye kalan kısım olarak tanımlanabilir.

Türk Ceza Kanununun “çevreyi kasten kirletme” suçunu düzenleyen 181/1, “taksirle kirletme” suçunu düzenleyen 182/1 ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8. maddelerinde suçun unsuru olarak kabul edilen “çevreye zarar verecek şekilde” kavramı ise, “gerçekleşen somut bir zararı” değil, “zarar vermeye elverişliliği, zarar ihtimalini” anlatmaktadır. Madde gerekçesinde de açıklandığı üzere atık veya artığın; kasten su, hava ve toprak şeklinde gruplandırılan alıcı ortama ya da bu ortamlarla ilişkili ekosistemlerden birine verilmesi ile suç oluşacaktır. Çevrenin kasten kirletilmesi, kanunda tehlike suçu olarak düzenlenmiştir. Zararın gerçekleşmesi, bu suçta unsur olmadığı gibi cezalandırma şartı da değildir.