muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/1390, Karar No: 2012/6318, Tarih: 19.04.2012

**11. Ceza Dairesi         2011/1390 E.  ,  2012/6318 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura kullanmak

HÜKÜM : 213 sayılı Yasanın 359/b-1, 765 sayılı Yasanın 80. maddelerine göre 2 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına

Dosya içerisinde, İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Denetim Grup Müdürlüğü Vergi Denetmenleri Büro Başkanlığınca verilmiş, 09.10.2007 tarihli vergi suçu raporu ve eklerine atıflı 30.11.2007 tarihli mütalaa bulunduğundan tebliğnamedeki bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Kısa kararda açılan iddianameye uygun olarak tek hüküm kurulmuş olmasına rağmen gerekçeli kararın hüküm kısmında kısa karar iki kez yazılmak suretiye hükmün karıştırılması,

Yasaya aykırı ise de; yeniden duruşma yapılmasını gerektirmeyen bu hususun 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK. nun 322/1. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükümden gerekçeli kararın ikinci sayfasından başlayan ve beş nolu bendin sonuna kadar gelen kısımdan sonra gelen "karara karşı sanık yönünden" ile başlayıp beş nolu bendin sonuna kadar olan mükerrer yazılan kısmın çıkartılması suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA 19.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/15816, Karar No: 2007/2796, Tarih: 01.03.2007

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2006/15816 E.  ,  2007/2796 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıya ait İngilizce kursuna 27.9.2005 günü kayıt yaptırdığını, 12.10.2005 tarihinde tanıtım dersine katılmasından sonra kursun kendisine uygun olmadığına ve hatta kullandığı ilaçlar yüzünden derse konsantre olamaması nedeniyle kurstan ayrılmak istediğini, sözleşmenin feshini talep ettiği halde davalının buna yanaşmadığını, sağlık sorunları sebebiyle kurstan hiç yararlanmadığı halde 4.270,000 YTL kurs ücretini ödemek zorunda kaldığını ... sürerek, sözleşmenin feshi ile ödediği bedelin istirdadına karar verilmesini istemiştir.

Davalı, imzalanan sözleşme gereğince edimini yerine getirmeye hazır olduğunu, davacın şahsından kaynaklanan nedenlerle sözleşmeden dönemeyeceğini savunarak davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalı yanca sunulan hizmetin ayıplı olduğu ... sürülüp kanıtlanamadığından bahisle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalıya ait İngilizce kursundan yararlanmak için 27.9.2005 tarihinde bir sözleşme imzalamış ise de 12.10.2005 tarihli tanıtım dersine katıldıktan sonra kursun kendisine göre olmadığı ve sağlık sorunları nedeniyle kullandığı ilaçlar yüzünden derse konsantre olup verim alamayacağını anladığını ... sürerek sözleşmenin feshini istemiş, davalı yanca bu isteği kabul edilmeyince ... bu davayı açmıştır.

Bir davada, tarafların ... sürdükleri vakıalara uygulanacak hukuk kaidesini bulmak ve uygulamak hakimin doğrudan görevidir. (HUMK. 76.mad.) Taraflar arasındaki ihtilafın, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile bu

2006/15816-2007/2796

kanuna göre çıkartılan Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve Özel Öğretim Kurumlarında Öğrenci Ücretlerinin Tespit ve Tahsiline dair Yönetmelik hükümlerine göre halli gerekmektedir. Özel Öğretim Kurumlarında Öğrenci Ücretlerinin Tespit ve Tahsiline ait yönetmeliğin “Ücretlerin iadesi” başlıklı 10.maddesinde “Aşağıda belirtilen sebeplerden biri veya birkaçı dolayısıyla kurumdan ayrılan öğrencilerin ayrılış tarihinden sonraki aylara, günlere ve saatlere isabet eden ödenmiş ücretleri iade edilir.

a)Öğrencinin il içinde veya il dışında başka bir kuruma naklolması,

b)Öğrencinin sağlık sebebiyle kurumdan ayrılması,

c)Kanun’un 15 inci ve 16 ıncı maddelerine göre kurumun kapatılması,

d)Kurumların öğretime başlamasından önceki bir tarihte öğrencinin herhangi bir sebeple kurumdan ayrılması ve ayrılmak için müracaat etmesi,

e)Öğrenci velisinin öğrenciyi kurumda okutamayacak duruma düştüğünü gösterir resmi makamlardan alacağı belgelerle tevsik etmesi, gerekir.”

a)Öğrencinin il içinde veya il dışında başka bir kuruma naklolması,

b)Öğrencinin sağlık sebebiyle kurumdan ayrılması,

c)Kanun’un 15 inci ve 16 ıncı maddelerine göre kurumun kapatılması,

d)Kurumların öğretime başlamasından önceki bir tarihte öğrencinin herhangi bir sebeple kurumdan ayrılması ve ayrılmak için müracaat etmesi,

e)Öğrenci velisinin öğrenciyi kurumda okutamayacak duruma düştüğünü gösterir resmi makamlardan alacağı belgelerle tevsik etmesi, gerekir.”

Şeklinde düzenlenmiş olup, öğrencinin okuldan ayrıldığı tarihten sonraki süreye ilişkin ücretin iadesi, sayılan bu koşullarla sınırlandırılmıştır.

Davacı, sağlık sorunları nedeniyle kursa katılamayacağını bildirip, tedavi gördüğüne dair 18.1.2006 tarihili ve ... Hastanesince düzenlenen bir rapor da ibraz ettiğine göre, Mahkemece bu rapora ilişkin bilgi, belge ve evraklar ile tedavi kayıtları celbedilerek gerektiğinde üniversitelerden seçilecek konusunda uzman bilirkişiler marifetiyle bir inceleme yapılmak suretiyle davacının az yukarıda açıklanan yönetmelik hükümleri gereği öğrenimine engel hali olup olmadığının tespiti ile hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, 1.3.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12490, Karar No: 2014/12147, Tarih: 02.06.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/12490 E.  ,  2014/12147 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 9. İş Mahkemesi

TARİHİ : 15/05/2013

NUMARASI : 2011/705-2013/349

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde dahi, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanmaları mümkün olduğundan, bu gibi hallerde bile gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabulü yada reddi söz konusu olsa bile tarafların kararın gerekçesini temyiz etmekte hukuki yararları bulunabileceğinden, bu gibi durumlarda bile gerekçeli kararın yöntemince taraflara tebliği zorunludur.

Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda;

1-Gerekçeli karar, tebliğ edilmeyen davacı ile davalı Kuruma yöntemince tebliğ edilerek temyiz süresi geçtikten sonra ve gerektiğinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432 ve 433. maddelerindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmek,

Dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 02/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/24179, Karar No: 2020/12249, Tarih: 02.06.2020

**8. Ceza Dairesi         2019/24179 E.  ,  2020/12249 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Görevi yaptırmamak için direnme, kaçmaya imkan sağlama

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık ...'in farklı bir soruşturma nedeniyle tutuklama istemi ile mahkemeye sevk edildiği ve sorgu işlemleri için polis noktasında müşteki ...'in gözetiminde beklediği sırada camdan atlayarak kaçmaya çalıştığı, müştekinin engel olmak maksadıyla bacağını tutması üzerine ise, ayağı ile müştekiyi ittirerek, müşteki polis memurunu karnından ve bacağından basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralanmasına neden olduğu ve bu şekilde sanık ...'in cebir kullanarak gözetimi altında bulunan müşteki polis memurunun kaçmaya engel olma görevine cebir kullanmak suretiyle engel olduğunun anlaşılması karşısında, tebliğnamedeki suçun unsurlarının oluşmadığı görüşüne iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçların oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre sanık ...'in bir nedene dayanmayan, sanık ...'ın ise sübuta ve suç kastı bulunmadığına yönelik yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 02.06.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/7722, Karar No: 2011/13437, Tarih: 12.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/7722 E.  ,  2011/13437 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazların, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmazlara gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 12.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9098, Karar No: 2015/9277, Tarih: 20.05.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/9098 E.  ,  2015/9277 K.**

**"İçtihat Metni"**

İş Mahkemesi

Dava Türü : İşe iade

Taraflar arasındaki işe iade davasının yapılan yargılaması sonunda; hüküm davalılar ..... ve .... vekilleri tarafından süresi içinde temyiz edilmiş, davalı ..... vekili tarafından duruşma istenmiş ise de; işin mahiyeti itibariyle duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalılar ...... ve ..... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, davalılardan temyiz harçları peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 20.05.2015 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1096, Karar No: 2020/2712, Tarih: 04.06.2020

**3. Hukuk Dairesi         2020/1096 E.  ,  2020/2712 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki fesih ve cezai şart işleminin iptali ile menfi tespit davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; Dörtyol'da eczacılık yaptığını, ... SGK İl Müdürlüğü tarafından gönderilen 20.06.2011 tarih ve 13001810 sayılı yazı ile Temmuz-Ağustos 2007 dönemine ait fatura ettiği reçetelerin incelemesinde, reçete ekinde yer alan ilaç kullanım raporlarının sahte olduğunun hastane yazışmaları ile tespit edildiği belirtilerek 2009 yılı Eczane Protokolü’nün 6.3.19 maddesi gereğince yapılan sözleşmesinin 2 yıl süreyle feshedildiğinin ve sözleşmenin 6.3.19 maddesinden kaynaklı 5.479,85 TL reçete bedeli, 1.830,08 TL işlemiş faizi ile reçete bedelinin 10 katı tutarındaki 54.798,50 TL cezai şart olmak üzere toplam 62.108,43 TL’nin tahsilinin talep edildiğini, bu haksız işlemlerin iptaline ve reçete bedeli ile ceza-i şart miktarından borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı; yaptığı işleminin, yasaya ve sözleşme hükümlerine uygun olduğunu belirtilerek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; davacı tarafça veya çalışanlarınca kurumun kasıtlı olarak zarara uğratma amacı ile iş ve işlemler yapıldığı hususunda bir tespitin ve mahkeme kararının bulunmaması ve bu konuda başlatılan soruşturmanın da takipsizlik kararı ile sonuçlanmış olması nedeniyle davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile, davalı kurumun davacı ile yapmış olduğu sözleşmenin iki yıl feshi ile ilgili işleminin iptaline, davacı tarafça davalı tarafa 5.479,85TL asıl alacak ile bu alacağın işletilen 1.830,08 TL faizi ile birlikte borçlu olduğuna ayrıca asıl alacağı dava tarihinden itibaren faiz talep edilebileceğine, 54.798,50 TL cezai şart yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine dair verilen karar Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin 22/02/2017 tarihli 2015/14048 Esas, 2017/2191 Karar sayılı kararıyla; davacının talebiyle bağlı kalınarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Bozma sonrasında yapılan yargılama neticesinde mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; davalı kurumun davacı ile yapmış olduğu sözleşmenin 2 yıl feshi ile ilgili işlemin iptaline, davacı tarafca davalı tarafa 5.479,85TL asıl alacak ile bu alacağa işletilen 1.830,08TL faizi ile borçlu olduğunun, 54.798,50tl cezai şart yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, alınması gerekli 499,34 TL karar harcının peşin olarak alınan 922,35 TL nispi harçtan mahsubu ile, bakiye 423,01 TL harcın talep halinde ve mahkeme kararı kesinleştiğinde davacı tarafa veya ahzu kabza yetkili vekiline iadesine, karar verilmiş, söz konusu karar süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı lehine hükmedilen vekalet ücretine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T.'nin 13. maddesine göre; (1) Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir (2) Ancak hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez.” hükmü yer almaktadır.

Mahkemece; davanın kısmen kabulüne karar verildiğine göre, reddedilen 5.479,85TL kısım yönünden davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin karar tarihindeki maktu vekalet ücretinin altında olmaması gerekirken, maktu ücretin altında olarak davalı vekili lehine 1.500,00 TL vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmış olup, davalı lehine davanın görüldüğü mahkeme için karar tarihi itibariyle AAÜT de belirlenmiş maktu vekalet ücretinin altında vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanması HUMK 438/7. maddesi hükmü gereğidir.

3-Davalı SGK Başkanlığı'nın, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 36. maddesi hükmüne göre harçtan muaf olması nedeniyle kendisinden karar ve ilam harcı alınamayacağı gibi söz konusu harcın davacı tarafa yüklenmesi de mümkün değildir. Bu nedenle 499,34 TL karar harcının peşin olarak alınan 922,35 TL nispi harçtan mahsubu ile, bakiye 423,01 TL harcın talep halinde ve mahkeme kararı kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün, HUMK'nun 438/7 maddesi gereğince düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.

Ne var ki, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün, HUMK'nun 438/7 maddesi gereğince düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenle davalının temyiz itirazının kabulü ile; hükmün 6. fıkrasında yer alan "1.500,00 TL" ifadelerinin çıkartılarak yerine, "1.980,00 TL" ifadesinin yazılması sureti ile hükmün düzeltilmesine, üçüncü bentte açıklanan nedenle hükmün 4. fıkrasında yer alan "Alınması gerekli 499,34 TL karar harcının peşin olarak alınan 922,35 TL nispi harçtan mahsubu ile, bakiye 423,01 TL harcın talep halinde ve mahkeme kararı kesinleştiğinde davacı tarafa veya ahzu kabza yetkili vekiline iadesine," ifadelerinin çıkartılarak yerine, "Davalı, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 36. maddesi hükmüne göre harçtan muaf olduğundan davalıya harç yükletilmesine yer olmadığına, davacının yatırdığı tüm harçların karar kesinleştiğinde ve isteği halinde davacıya iadesine," ifadesinin yazılması sureti ile hükmün düzeltilmesine ve düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde davalı yönünden karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/06/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4382, Karar No: 2019/10338, Tarih: 25.12.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4382 E.  ,  2019/10338 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ile davalılardan ... İnş. Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve ... Elek. Tes. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 15.08.2011 tarihinde meydana gelen iş kazasında yaralanan sigortalıya bağlanan gelirler, geçici iş göremezlik ödemesi ve tedavi yardımı nedeniyle oluşan kurum zararının, davalılardan 5510 sayılı Yasanın 21. maddesi gereğince müştereken ve müteselsilen tahsili istemine ilişkindir.

1-5510 sayılı Kanun'un iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin sorumluluğunu düzenleyen 21'inci madde hükmü, sigortalıya ya da ölümü halinde hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerin işverenden rücuan tahsili koşulları düzenlenmiş olup; işverenin sorumluluğu için, zarara uğrayanın sigortalı olması, zararı meydana getiren olayın iş kazası veya meslek hastalığı niteliğinde bulunması, zararın meydana gelmesinde işverenin kastının veya sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketinin ve bu hareket ile meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Buradan, işverenin, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatın kendisine yüklediği, objektif olarak mümkün, olan tüm tedbirleri alma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve bu nedenle iş kazası veya meslek hastalığı şeklinde sosyal sigorta riskinin gerçekleşmesi halinde, kusur esasına göre meydana gelen zararlardan Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı rücuan sorumlu olduğu sonucu çıkarılmaktadır.

Olay tarihinde yürürlükte olan 5510 sayılı Kanun'un 12. maddesi hükmüne göre alt işveren, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı için, öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverinin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Alt işveren sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da, işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Dosya kapsamında; davalı ... İnş. Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve davalı ... Elek. Tes. San. ve Tic. A.Ş. ortak girişimi ile diğer davalı ... İnş. Gıda Pet. Ürün. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. arasındaki ilişkinin niteliği, asıl işverenlik-alt işverenlik ilişkisi bulunup, bulunmadığı araştırılıp, irdelenmemiştir.

Mahkemece, açıklanan hususlar çerçevesinde öncelikle davalı ortak girişimle ... şirketi arasındaki hukuki ilişki ve asıl işverenlik-alt işverenlik sıfatları irdelenmeli, yine ortak girişimin işi ihale ile aldığı dava dışı kurum arasındaki ilişki irdelenmelidir; bu doğrultuda iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak, ortaya çıkması halinde çelişki de giderilerek, hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

2-Öte yandan; 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi (tam teselsül) ya da birden çok kimsenin değişik nedenlerle meydana getirdikleri aynı zarardan sorumluluklarını düzenleyen Borçlar Kanunu'nun 51. maddesi (eksik teselsül) uyarınca ve aynı yasanın 142. maddesi hükmüne dayanarak davacı, zararının tümünü müteselsil sorumlulardan biri aleyhine açacağı tek bir dava ile isteyebileceği gibi sorumluların hepsi aleyhine açacağı tek bir dava ile de talep edebilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda da, öğretideki eleştiriler doğrultusunda tam ve eksik teselsül ayırımı kaldırılmışsa da (61. madde gerekçesi), teselsül esasına dayanan sorumluluk ilkesine ilişkin düzenlemeler korunmuş ve anılan Kanun'un birden çok kimsenin birlikte neden oldukları zarardan sorumluluklarını düzenleyen 61. maddesinde de; “Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır.” hükmü yer almıştır. Anılan Kanun'un 163. maddesinde de davacının, zararının tümünü müteselsil sorumlulardan biri aleyhine açacağı tek bir dava ile isteyebileceği gibi sorumluların hepsi aleyhine açacağı tek bir dava ile de talep edebileceği öngörülmüştür.