muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1479, Karar No: 2019/3730, Tarih: 11.06.2019

**19. Hukuk Dairesi         2018/1479 E.  ,  2019/3730 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... vek. Av. ... ile davalı ... vek. Av. ... arasında görülen dava hakkında Ankara 8. Aile Mahkemesi'nden verilen 27.04.2017 gün ve ... E.- K. sayılı hükmün bozulmasına ilişkin Dairemizin 07.12.2017 gün ve 2017/5211 -2017/7832 E.-K. sayılı ilamına karşı davacı vekili tarafından süresi içinde karar düzeltme yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

1-Mahkemece verilen hüküm, davalı vekili tarafından adli yardım talepli temyiz edilmiştir. Dairemizce temyiz incelemesi yapılırken davalının adli yardım talebi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden temyiz incelemesi yapılarak hükmün bozulduğu anlaşılmıştır. Dairemizin bu uygulaması usule uygun olmadığından davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 07.12.2017 gün ve 2017/5211 -2017/7832 E.-K. sayılı bozma kararı kaldırılarak, öncelikle davalının adli yardım talebinin incelenmesine geçilmiş ve adli yardım talebi kabul edildikten sonra davalının temyiz incelemesi yeniden değerlendirilmiştir.

2-Herhangi bir kambiyo senedinin tüm unsurlarını içerecek şekilde tanzim edilmesi mümkün olduğu gibi, en geç ibraz anında doldurmak kaydıyla boş olarak da lehtara verilmesi mümkündür. Bu durumda bedel hanesi boş olarak verildiği iddia edilen senedin, sözleşmeye aykırı olarak doldurulduğunun keşideci tarafından yazılı delillerle ispatı gerekir. Mahkemece uyuşmazlığın bu ilkeler çerçevesinde çözülmesi gerekirken, somut olaya uygun düşmeyen gerekçeyle ispat tayininde yanılgıya düşülerek, yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bendde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 07.12.2017 gün ve ...,.. E.-K. sayılı bozma kararının kaldırılmasına, davalının adli yardım talebinin kabulüne, (2) nolu bendde açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde karar düzeltme isteyen davacıya iadesine, 11/06/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/508, Karar No: 2021/869, Tarih: 01.03.2021

**4. Hukuk Dairesi         2019/508 E.  ,  2021/869 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

Davacı ... AŞ vekili Avukat ... tarafından, davalı ... Genel Müdürlüğüne izafeten ... aleyhine 28/12/2016 gününde verilen dilekçe ile menfi tespit istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne dair verilen 06/07/2017 günlü karara karşı davacı ve davalı tarafların istinaf başvuruları üzerine yapılan incelemede; davalının istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/865-2017/423 sayılı kararının kaldırılarak; davanın kabulüne dair verilen 09/05/2018 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, ilave ... bedeline yönelik işlem nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve ihtirazi kayıtla ödenen bedelin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hükme karşı davacı ve davalı tarafça istinaf talebinde bulunulmuştur. Bölge adliye mahkemesince, davalının istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, iktisadi devlet teşekkülü olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan 13/03/2003 tarihinde aldığı iletim lisansı çerçevesinde faaliyette bulunduğunu, kuruluşlarına ait tesislerin orman sayılan alanlara rastlaması halinde üzerinden enerji nakil hattı geçirilen ormanlık alanlar için 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. maddesi gereğince 49 yıl müddetle izin ve irtifak hakkı alınmakta ve bedellerinin de Orman Kanununun 17/3 ve 18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği’nde (Yönetmelik) geçen hükümler ve Orman Genel Müdürlüğü ile kuruluşları arasında akdedilmiş bulunan 04/04/2002 tarihli protokol kapsamında ödendiğini, ... Enerji ... Enerji Nakil Hattının 369.091,62 m²’lik ormanlık alandan geçen kısmı için davalı ile yapılan kesin izin taahhüt senedinde ve Yönetmelik’te ödenecek ücretlerin ... bedeli, arazi izin bedeli, orman köylüleri kalkındırma geliri ve ... ve erozyon geliri olarak belirlendiğini, davalı idarece bu gelir kalemlerine ek olarak ilave ... bedeli adı altında bir alacak kaleminin talep ve tahsil edildiğini, ilave ... bedelinin üretim tesisine yönelik bir ödeme kalemi olup kuruluşları sorumluluğunda yürütülen iletim faaliyetini kapsamadığını, davalı tarafından

gerek taahhüt senedinde, gerekse Yönetmelik’te yer almayan ilave ... bedeli talep edildiğini, talebin mevzuatta dayanağı olmadığını, ihtirazi kayıtla ödeme yapmak zorunda kaldığını belirterek ilave ... bedeli borcu bulunmadığının tespiti ile ihtirazi kayıtla ödemiş olduğu bedelin tahsilini istemiştir.

gerek taahhüt senedinde, gerekse Yönetmelik’te yer almayan ilave ... bedeli talep edildiğini, talebin mevzuatta dayanağı olmadığını, ihtirazi kayıtla ödeme yapmak zorunda kaldığını belirterek ilave ... bedeli borcu bulunmadığının tespiti ile ihtirazi kayıtla ödemiş olduğu bedelin tahsilini istemiştir.

Davalı, bedeller tahsil edilmediğinden taahhüt senetlerinde katlı ilave ... bedeli alacağına dair hüküm bulunmadığını, Yönetmelik ve genel müdürlüğün 16/07/2013 tarihli Talimatı gereği ilave ... bedeli talep ve tahsil edildiğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, Yönetmelik’te ve kesin izin taahhüt senedinde ilave ... bedeli alınacağı yönünde bir hüküm olmadığı, 16/07/2013 tarihli ve 880 sayılı Talimat’ın bunlara aykırı olarak uygulandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş; hükme karşı davacı ve davalı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Bölge adliye mahkemesince davalının istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, ilave ... bedelinin idarece yersiz alındığı iddiasına ilişkindir. İşbu davanın dayanağı olan 16/07/2013 tarihli ve 880 sayılı “... Enerji ..., ... Enerji ... ve ... ... İzinlerinde Ayrıca Alınacak ... Bedeli” konulu genelgenin iptali istemi ile Danıştay 8. Dairesinin 2014/5904 esasına kayden görülen davanın karara çıkmakla birlikte henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Şu durumda mahkemece, kararın kesinleşmesinin beklendikten sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK 373/1. maddesi gereğince KALDIRILMASINA ve İlk Derece Mahkemesi kararının HMK 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine 01/03/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/12044, Karar No: 2012/10732, Tarih: 11.06.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/12044 E.  ,  2012/10732 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitiyle, işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Sigortalılığa ilişkin “hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 6. ve 79/10. (5510 sayılı Yasa açısından ise 86/9.) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.maddede, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik ... ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir. İçerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, Kurumun bu davalarda davalı sıfatı da bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak Dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden asıl görevli Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir.

Öte yandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan ... bakımından da yarar bulunmaktadır. İşçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tespiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

0 halde, davalı işverenin ve davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlerden davalı ... Kumbasara iadesine, 11.6.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14447, Karar No: 2015/28655, Tarih: 07.05.2015

**4. Ceza Dairesi         2013/14447 E.  ,  2015/28655 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2013/137998

MAHKEMESİ : Karşıyaka 5. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 22/07/2011

NUMARASI : 2011/76 (E) ve 2011/293 (K)

SUÇ : Tehdit

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

1-Sanığın, önce ekmek bıçağını mağdur Ş.. A..’a göstererek “sakın dışarı çıkma ölümün benden olacak, işyerine gitme” diyerek ve hemen orada bulunan Şahin’in eşi mağdur Makbule’ye de bıçağı yöneltip “seni de……çoluğuna çocuğuna dikkat et, seni kim vurduya götüreceğim” demek suretiyle, birden fazla kişiyi tek bir fiille tehdit ettiğinin anlaşılması karşısında, TCK'nın 43/2. maddesi uygulanarak cezasının arttırılması yerine, Kanuni olmayan ve yerinde görülmeyen gerekçeyle, eylem iki ayrı tehdit suçu olarak kabul edilerek fazla ceza tayin edilmesi,

2-TCK'nın 53/l-(c) maddesindeki hak yoksunluğunun sanığın kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar geçerli olacağının gözetilmemesi,

3-Adli sicil kaydında yer alan Karşıyaka 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/233 Esas, 2010/641 Karar sayılı ilamına ilişkin hükümlülüğün tekerrüre esas olmasına karşın, TCK’nın 58. maddesinin uygulanmaması,

Kanuna aykırı ve sanık Ö.. G.. müdafiinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden, HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yeniden hüküm kurulurken 1412 sayılı CMUK’nın 326/son maddesinin gözetilmesine, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 07/05/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/607, Karar No: 2010/663, Tarih: 15.12.2010

**Hukuk Genel Kurulu         2010/4-607 E.  ,  2010/663 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 11/02/2010

Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne dair verilen 16.09.2008 gün ve 2008/65-248 sayılı kararın incelenmesi davalı Üniversite vekili ve davalı Göksan Soner tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 26.05.2009 gün ve 2009/4279-7150 sayılı ilamı ile,

(...1-Dava, haksız eylem nedeniyle uğranılan zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalılar tarafından temyiz olunmuştur.

Davalılardan Mersin Üniversitesi Rektörlüğü’nün temyiz itirazlarına gelince; 3533 sayılı Yasa’nın 1.maddesi gereğince genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir.

Davacı Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü ile davalılardan Mersin Üniversitesi Rektörlüğü’nün durumları gereği aralarındaki uyuşmazlığın tahkim usulüne göre çözümlenmesi gerektiği gözetilerek, sözü edilen yasa buyruğu uyarınca mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmek gerekirken işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

2-Diğer davalı Göksan Soner’in temyiz itirazlarına gelince; davacı kurum bünyesinde yapılan çalışma sonucunda oluşturulan “Yerel Yönetimler Görevde Yükselme Eğitimi Ders Notu” başlıklı kitabın İçişleri Bakanlığı’na teslim edildiği, davalı idare tarafından ise, “Yerel Yönetimler Temel Eğitimi II” başlığı ile hazırlanan bir kitabın yayımlandığı ve sunuş yazısının davalı G... S... tarafından yapıldığı, söz konusu yayının kısmi değişiklikler dışında davacı tarafından gerçekleştirilen çalışma ile bir ve aynı olduğu, idareden izin alınmadığı ve fikri haklara saldırı niteliğini taşıdığı ileri sürülerek istekte bulunulmuştur.

Dosya kapsamından; davalı üniversitede oluşturulan bir kurul tarafından davaya konu çalışmanın yapıldığı, davalı G... S... ’in de oluşturulan eserin yayımında görevlendirildiği anlaşıldığından adı geçen davalının, dava konusu olay nedeniyle, sorumluluğunu gerektirir bir kusuru bulunmadığı benimsenmelidir. Şu durumda yerel mahkemece, açıklanan yönler gözetilerek, davalılardan G... S...  hakkındaki istemin reddedilmesi gerekirken, tazminat ile sorumlu tutulmuş olması doğru olmadığından karar bu nedenle de bozulmalıdır…)

gerekçesiyle bozulmuş; bozma nedenine göre davalıların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilerek dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

gerekçesiyle bozulmuş; bozma nedenine göre davalıların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilerek dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN: Davalı Mersin Üniversitesi Rektörlüğü vekili

Davalı G... S...

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek  direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle H.U.M.K.2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II.fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, haksız eylem nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, “Yerel Yönetimler Görevde Yükselme Eğitimi Ders Notu” adlı kitabın mali ve manevi haklarının müvekkiline ait olduğunu, davalı Mersin Üniversitesi ile Üniversite bünyesinde Sürekli Eğitim Merkezi Müdürü olarak görev yapan G... S...  tarafından “Yerel Yönetimler Temel Eğitimi II” isimli kitabın hazırlandığını, 2000 adet basıldığını, bu kitabın müvekkiline ait eserin hemen hemen aynısı olduğunu, değişikliklerin iktibas sınırlarını aştığını belirterek, ıslah dilekçesi ile 3.601.YTL maddi ve 1.YTL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, vaki tecavüzün ref’i ve men’ine karar verilmesini istemiştir.

Davalı üniversite vekili ile davalı G... S... ; davacı TODAİE ve davalı Mersin Üniversitesi’nin 3533 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğunu, iki kurum arasındaki davanın hakem yolu ile görülmesi gerektiğini, davacının maddi ve manevi haklarının ihlal edilmediğini, bu işlemler sırasında Göksan Soner’in merkezin müdürlüğünü yürütmek dışında herhangi bir rolünün olmadığını belirterek davanın reddini istemişlerdir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne; davalıların davacının mali haklarına sahip olduğu esere yönelik tecavüzünün durdurulmasına ve önlenmesine, 3.600.YTL telif tazminatının 01.06.2002 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsiline, dair verilen karar; Özel Dairece, yukarıda metni aynen yazılı olan gerekçe ile bozulmuştur.

Yerel mahkemece, önceki gerekçeler genişletilmek suretiyle direnme kararı verilmiş; davalı Üniversite vekili ve davalı G... S... hükmü temyiz etmiştir.

Davacının manevi tazminat talebi reddedilmiş, bozma nedeni yapılmadığından bu yöne ilişkin karar kesinleşmiştir.

Açıklanan maddi olgu, bozma ve direnme kararlarının kapsamları itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Davacı Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü ile davalılardan Mersin Üniversitesi Rektörlüğü arasındaki uyuşmazlığın tahkim usulüne göre çözümlenip çözümlenmeyeceği; burada varılacak sonuca göre Ankara 3.Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi’nin davaya bakmakla görevli olup olmadığı; Davalı G... S...’in dava konusu olay nedeniyle, sorumluluğunu gerektirir bir kusurunun bulunup bulunmadığı; noktalarında toplanmaktadır.

İşin esası incelenmeden önce; direnme kararını temyiz eden ancak temyiz harcını yatırmayan Mersin Üniversitesi’nin temyiz harcından muaf olup olmadığı hususu ön sorun olarak tartışılmıştır.

5436 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 12.maddesi ile 5018 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelin A bendinin 46.sırasında davalı Mersin Üniversitesi Özel Bütçeli İdareler arasında sayılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Mali Kolaylıklar” başlıklı 56/b maddesinde aynen; “Üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri genel bütçeye dahil kamu kurum ve kuruluşlarına tanınan mali muafiyetler, istisnalar ve diğer mali kolaylıklardan aynen yararlanırlar.” hükmüne yer verilmiş; 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun, “Harçdan  Müstesna İşlemler” başlıklı 13/j maddesinde de; genel Bütçeye dahil idarelerin bu Kanunun 1 ve 3 sayılı tarifelerine giren bütün işlemlerinin harçtan müstesna olduğu, belirtilmiştir.

Anılan kanun hükümlerinden açıkça anlaşıldığı gibi, Özel Bütçeli İdareler arasında sayılan ve 2547 sayılı Yasa kapsamında olduğunda herhangi bir kuşku bulunmayan davalı üniversitenin de, genel bütçeye dahil kamu kurum ve kuruluşlarına tanınan mali kolaylıklardan ve istisnalardan faydalanacağı, bu istisnalar arasında yargı harçlarının da yer aldığı her türlü tereddütten uzaktır.

Hal böyle olunca, davalı üniversitenin temyiz harcından muaf olduğuna oybirliği ile karar verilmiştir.

Ön sorun bu şekilde aşıldıktan sonra işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

1-Davalı Mersin Üniversitesi’nin temyizi yönünden;

2709 sayılı 1982 Anayasası’nın 9.maddesinde yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı öngörülmüştür. Öteki deyişle, kural olarak hak arayan kişiler öncelikle mahkemelere başvuracaktır. Bu temel kuralın istisnası ise, bazı kanunlarda usul ve amaçları belirtilen özel yargıdır.

Bu özel yargılama usullerinden birisi de tahkim usulüdür.

Tahkimin türlerinden birisi “İç Tahkim” dir.

Genellikle tahkimle ilgili hükümler ülkelerin Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunlarında yer almaktadır. Türk hukukunda da, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK)’nun 516-536. maddelerinde ve bazı özel yasalarda iç tahkim usulü düzenlenmiştir.

İç  tahkimde kendi içinde “Mecburi Tahkim” ve “İhtiyari Tahkim” olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

Mecburi tahkim; doğrudan doğruya kanundan doğan bir tahkim türüdür. Bu tür tahkimde dava mahkemelerde açılmaz, ihtilaf çözüm için hakemlere götürülür. Mecburi tahkim özel kanunlarla öngörülmüş olup, bu kanunlarda kimin hakem olacağı, hakemin görev ve yetkileri düzenlenmiştir. Mecburi tahkim, HUMK’da yer almamış olup, bu Kanunda sadece 516 ilâ 536. maddeler arasında ihtiyari tahkim hükümlerine yer verilmiştir (Doç.Dr. Kemal Dayınlarlı, HUMK’da Düzenlenen İç Tahkim, Ankara-1977, s.7-11).