muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/6558, Karar No: 2013/2129, Tarih: 03.04.2013

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davacıya sözleşmenin ifasına yönelik olarak sözleşme kapsamındaki hangi ... ve işlemlerin yapılması için yetki ve izin istediğini yazılı olarak açıklaması için süre verildiği, davacı vekilince ....07.2012 havale tarihli dilekçe ile hangi ... ve işlemlerle ilgili olarak yetki istediğini açıklandığı, talep edilen izin ve yetkilerin mahkemece denetlenerek uygun bulunmayanların çıkartıldığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalı tarafın davacı yükleniciyi vekaletten azletmek suretiyle yarattığı muarazanın (çekişmenin) men'ine, taraflar arasındaki sözleşmenin ayakta durduğunun tespitine, bu sözleşmenin ifası amacıyla işlemlerin yapılması için vekaletname yerine geçmek üzere davacı yükleniciye;

''... İli, ... İlçesi.... Mahallesinde vaki ve kain olup, tapunun 27037 ada, ... parsel numarasında 865 m² olarak kayıtlı bulunan gayrimenkul üzerine dilediği şekil ve koşullarda her nev'i inşaatlar yaptırmaya, her türlü temel altı, temel üstü ruhsatlarını almaya, inşaat ruhsatlarını yenilemeye, çap, kroki, röperli kroki, istikamet rövelesi ve yol kotu ile ilgili evrakları tanzim ve tasdik ettirmeye, yapılacak olan inşaata elektrik, su, doğal gaz ve kanalizasyon bağlattırmaya, her türlü sözleşmeleri akdetmeye, teminat ve depozitolarını yatırmaya, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri gereğince yapı denetim kuruluşları ile yapı denetim sözleşmeleri tanzim ve imzalamaya, dilerse feshe, yenilemeye, şartlarını tayin ve tespite, kabul veya redde, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Yasası gereği kat irtifakını kurmaya, kurulmuş veya kurulacak kat irtifakını terkine, yeniden tesis ve tesciline, liste beyanı almaya, düzenlemeye, düzenlettirmeye, bunları noterden

onaylattırmaya, kat irtifakını kat mülkiyetine çevirmeye, liste, yönetim planı, proje, kroki, fotoğraf, plan tasdik ettirmeye, belgelerini imzalamaya, iskân ruhsatını almaya, tapu kaydında mevcut olan takyitleri kaldırmak üzere arsa sahipleri olan davalılar adına dava açmaya, bu amaçla avukat tutmaya, başkalarını tevkil, ve azle, taraflar arasında düzenlenen 05.05.2006 tarih ve 12581 yevmiye numaralı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesindeki hükümler doğrultusunda hak ettiği daireleri dilediği şahsa dilediği bedel ile satmaya" yetki verilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davacı asıl ile davalılar vekili temyiz etmiştir.

...-Davacının temyiz itirazları yönünden;

Kararı, davacı asıl ile davalılar vekili temyiz etmiştir.

...-Davacının temyiz itirazları yönünden;

Dava, gayrimenkul satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshinin geçersiz olduğunun ve sözleşmenin ayakta bulunduğunun tespiti, sözleşme kapsamındaki işlerin yapılabilmesi için vekaletname yerine geçmek üzere yetki verilmesi ve davalıların sözleşmeye vaki müdahale ve muarazalarının men'i istemine ilişkindir.... .... Hukuk Dairesi'nin uyulmasına karar verilen ....02.2012 tarih ve 2011/2775 E, 2012/830 K. sayılı bozma ilamında davacıya sözleşmenin ifasına yönelik olarak sözleşme kapsamında hangi ... ve işlemlerin yapılması için yetki ve izin istendiğini açıklatmak, talep edilen izin ve yetkileri denetleyerek uygun bulunanlar bakımından istemi kabul etmek gerektiği açıklanmıştır.Bozma ilamı doğrultusunda davacı yüklenici tarafından ....07.2012 havale tarihli dilekçede " ... plan ve projelerini tasdik ettirme, plan ve projelerde tadilat ve düzeltmeler yaptırma, tahsisat yaptırma..." yetkisi verilmesi istenmiş, mahkemece, soyut ifadelerle uygun bulunmayan yetkilerin çıkartıldığı belirtilerek bu husustaki yetki talebi reddedilmiştir.Talep edilen bu yetkinin 05.05.2006 tarihli vekaletnamede bulunduğu ve anılan bozma ilamında da sözleşmenin ifasına yönelik hangi ... ve işlemler için yetki ve izin istendiği açıklatmak üzere yükleniciye süre verilmesi gerektiği belirtildiği gözetilerek istenen bu yetkinin ne sebeple sözleşmenin ifasına yönelik olduğu hususunda yükleniciden açıklama alınıp, gerekirse ilgili Belediye Başkanlığı ile yazışmalar yapmak suretiyle sözleşmenin ifasına yönelik olup olmadığının araştırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken gerekçe gösterilmeden uygun bulunmadığının belirtilmesi doğru olmamıştır.

...-Davalılar vekilinin temyiz itirazları yönünden;

a-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre,davalılar vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

...-Davalılar vekilinin temyiz itirazları yönünden;

a-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre,davalılar vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

b-Davada, sözleşme kapsamındaki işlerin yapılması için yetki verilmesi istendiği halde mahkemece, " ...tapu kaydında mevcut olan takyitleri kaldırmak üzere arsa sahipleri olan davalılar adına dava açmaya, bu amaçla avukat tutmaya, başkalarını tevkil, ve azle, taraflar arasında düzenlenen 05.05.2006 tarih ve 12581 yevmiye numaralı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesindeki hükümler doğrultusunda hak ettiği daireleri dilediği şahsa dilediği bedel ile satmaya" yetki verilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin yükleniciye ait bağımsız bölümlerin satış yetkisini düzenleyen .... maddesine göre arsa sahiplerinin bu konuda kendi içlerinden bir veya iki kişiye vekaletname verecekleri kabul edilmesine rağmen doğrudan yükleniciye satış yetkisi verilmesi, davacıya davalılar adına dava açmak ve avukat tutmak üzere yetki verilmesi sözleşmenin amacına uygun olmayıp genel nitelikte bulunduğu gibi talebi aşar nitelik taşıdığı için doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda (2a) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davacının, (2b) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, taraflar yararına BOZULMASINA, peşin alınan harçların istek halinde temyiz edenlere iadesine, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 03.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9021, Karar No: 2012/15875, Tarih: 06.07.2012

**22. Hukuk Dairesi         2012/9021 E.  ,  2012/15875 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa 5. İş Mahkemesi

TARİHİ : 02/06/2010

Davacı vekili, davacının davalı şirkette satış danışmanı (güzellik uzmanı) olarak 29.03.2005 tarihinde işe başladığını ve aynı gün Bursa’da şirketin bayisi olan ... görevlendirilmiş olup, bugüne kadar da kesintisiz bu işyerinde çalışmış olduğunu, iş sözleşmesinin geçerli ve haklı sebep olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı cevap dilekçesinde, davacının 22-23-24 Şubat 2010 tarihlerinde görev yerine mazeretsiz ve izinsiz olarak gitmediğini ve bu hususun görev yaptığı ........ tarafından da tespit ve tayin edilmiş olduğunu, davacının görev yaptığı parfümeri mağazasında bulunmamasının, gerek ekonomik, gerekse müşteri ilişkileri yönünden olumsuz bir etki yaptığını, iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu sebebi ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla, işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç, işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse, yeni bir dava açılmasını gerektirmesi sebebi ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9. Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya  taraf  sıfatında  maddi  hataya  düştüğü  kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124. maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu sebeple talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur (6100 sayılı Kanun madde 59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir (PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik resen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Kanun'un 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı, hem işçi hem de işveren yönünden hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava sıfat yokluğundan reddedilmelidir.

Taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucunda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayanması sebebi ile feshin geçersizliğine yönelik karar gerçek işveren hakkında kurulmalı, geçersiz veya muvazaaya dayalı ilişkinin diğer tarafı hakkında sıfat yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmelidir. Ancak, 6100 sayılı Kanun'un 327. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraf sıfatı olmadığı halde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltarak kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verdiği için, davanın sıfat yokluğu sebebi ile hakkındaki davanın reddine karar verilen taraf lehine vekâlet ücreti takdir edilmemelidir.

Somut olayda, davalı şirket ile dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. arasındaki hukuki ilişki net olarak anlaşılamamaktadır. Dosya arasında davalı ve dava dışı  ...Şti. arasındaki sözleşme bulunmamaktadır. Öncelikle Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında yer alan işverenlerin unvanları araştırılarak, çalışma süreleri belirlenmelidir. Diğer taraftan davalı ile dava dışı ...Şti. arasındaki sözleşme, varsa dayanağı şartnameler getirtilmelidir. Davalı şirket ile dava dışı ...... Şti. arasında bağlantı olup olmadığının anlaşılması açısından ticaret sicili kayıtları da dosya arasına alınmalıdır. Davacının iddia ettiği çalışma süresinin hangi işveren ya da işverenler nezdinde geçtiği, öncesinde başka alt işverenler yanında çalışmasının bulunup bulunmadığı da açıklığa kavuşturulmalıdır. Mahkemece, belirtilen eksiklikler giderilerek diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir. Yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, bozma sebebine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 06.07.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/3832, Karar No: 2009/5222, Tarih: 04.05.2009

**1. Hukuk Dairesi         2009/3832 E.  ,  2009/5222 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BALA ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ,

TARİHİ : 19/02/2007

Taraflar arasında birleştirilerek görülen davada;

Davacı, davalı şirket tarafından faaliyette bulunulan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ocak sahalarını da kapsayan toplam 7120.85 hektarlık alan için 11.06.2001 tarihinde 10 yıl süreli maden işletme ruhsatı alınarak, anılan sahaların rödevans karşılığı sözleşmeler ile çalıştırıldığını, ancak söz konusu ocak sahalarının bulunduğu devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tescil harici alanların kullanımına ilişkin olarak hazineden kiralama talebinde bulunulmadığı gibi herhangi bir kira bedeli de ödenmediğini ileri sürerek, davalının haksız fiili nedeniyle uğranılan kira karşılığı haksız kullanım bedelinin tahsili ile el atmanın önlenmesi isteminde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava ve birleşen dava, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, idari yargı yerinin görevli olduğu belirtilerek davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden toplanan delillerden;Davacı Hazine, davalı şirket tarafından faaliyette bulunulan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ocak sahalarını da kapsayan toplam 7120.85 hektarlık alan için 11.06.2001 tarihinde 10 yıl süreli maden işletme ruhsatı alınarak anılan sahaların rödevans karşılığı sözleşmeler ile çalıştırıldığını ve kullanıma ilişkin olarak hazineden kiralama talebinde bulunulmadığı gibi herhangi bir kira bedeli de ödenmediğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır

Bilindiği gibi, gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle işgal tazminatı, hak sahibinin kötü niyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İnançları Birleştirme Kararında “.......fuzuli işgalin kiraya benzetilemeyeceği; ........haksız bir eylem sayılması gerektiği......bir zarar meydana gelirse bunun tazmin ettirileceği, ..... Medeni Kanunun (eski) 908 inci maddesi anlamında zilyedin faydalanmasından doğan bir istem olduğu.....” vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır.

a)Haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklindeki olumlu zarar,

b)Kullanmadan doğan olumlu zarar,

c)Malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir.

a)Haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklindeki olumlu zarar,

b)Kullanmadan doğan olumlu zarar,

c)Malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir.

Yüce Yargıtay’ın ilgili tüm Daireleri ve Yüksek Hukuk Genel Kurulu kararlarında, özetlenen bu ilkeleri esas almışlardır. Bu durumda ecrimisilin tahsili için genel mahkemede dava açılabileceğinde kuşku yoktur.

Eldeki davada Hazinenin davacı olması nedeniyle, olayın 01.01.1984 tarihinde yürürlüğe giren 2886 Sayılı “Devlet İhale Yasası” nın 75 inci maddesi açısından irdelenmesine gelince; anılan maddede aynen “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden “Ticaret Odası, Sanayi Odası, borsa veya bilirkişiler) sorulmak suretiyle 13. maddede gösterilen komisyonca (ilgili idare memurunun başkanlığında en az bir uzman veya maliye memuru) takdir ve tespit edilerek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.

Ecrimisil fuzuli şagil tarafından ödenmez ise 6183 Sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur...” hükmü öngörülmüştür. Uyuşmazlık Mahkemesinin 20.02.1989 tarih 2/1 sayılı ilke kararında da “....2886 Sayılı Devlet İhale Kanununun 75. maddesi uyarınca, tebliğ olunan ihbarname ile istenilen ecrimisil nedeniyle açılan davaların çözüm yerinin, ecrimisilin belirlenmesi ve işgalciden istenilmesi işlemlerinin idari niteliği itibariyle idari yargı yeri olduğu açıklanmıştır.

Gerçekten de; 2886 Sayılı Yasa’nın 75.maddesine göre, Hazinece ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenip tebliği işleminden sonra, ihbarnamenin iptali, ecrimisil gerekmediği, veya fazla talep edildiği iddiasına dayalı işlerin ve davaların idari nitelikte bulunduğu çözüm yerinin idari yargı olduğu kuşkusuzdur.

Gerçekten de; 2886 Sayılı Yasa’nın 75.maddesine göre, Hazinece ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenip tebliği işleminden sonra, ihbarnamenin iptali, ecrimisil gerekmediği, veya fazla talep edildiği iddiasına dayalı işlerin ve davaların idari nitelikte bulunduğu çözüm yerinin idari yargı olduğu kuşkusuzdur.

Bilindiği gibi dava hakkı, Anayasa ile güvence altına alınmıştır. Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir (Anayasa m.36.I). Bu hak temel haklardandır. Yine T.C.Anayasası’nın 13.maddesi hükmünce (Temel hak ve Hürriyetler, Devletin Ülkesi ve Milletiyle Bölünmez Bütünlüğünün, Milli Egemenliğin, Cumhuriyetin, Mili Güvenliğin, Kamu Düzeninin, Genel Asayişin, Kamu yararının, genel ahlakın ve genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle, Anayasa sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabilir. Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç dışında kullanılamaz. Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak ve hürriyetlerin tümü için geçerlidir). Konu bir Temel hakkın kullanılması ile ilgilidir. 2886 Sayılı Yasasının 75 ve diğer maddelerinde, ecrimisili ihbarnamesinin tebliğinden önce veya 2886 Sayılı Yasanın hiç uygulanmadığı hallerde Genel Mahkemelerde ecrimisil davasının açılamayacağı konusunda Yasa ile konulmuş sınırlayıcı bir hüküm bulunmamaktadır. O halde T.C.Anayasasının 36 ve 13.madde hükümleri de gözetildiğinde somut olayın özelliği itibariyle davacı Hazinenin dava hakkının bulunduğunun kabulü zorunludur.

Diğer taraftan 2886 sayılı yasanın 75 nci maddesi ile getirilen bu imkanın bir zorunluluk olarak yorumlanması doğru değildir. Hazinenin, ecrimisil isteyebilmesi için genel mahkemeye dava açma zorunda olmaması, bu konuda idari işlem düzenleme ve böylece sorunun idari yargıda çözümlenmesi zorunluluğu olarak düşünülmemelidir. Somut olayda sadece ecrimisil isteği yer almamış onun yanında Elatmanın önlenmesi de istenmektedir. Hazine seçimlik hakkını kullanarak, idari yargı yolunu tercih etmeden doğrudan doğruya genel mahkemede dava açmış ise, mahkeme gerekli araştırma ve soruşturmayı yaparak bir karar vermek zorundadır.

Esasen, Hazineyi bu olanaktan alıkoyan bir yasal hükümde bulunmamaktadır. Yasa koyucu başka türlü düşünseydi, 2886 Sayılı Yasanın 75. maddesinde, ecrimisilin genel yargı yolu ile takip ve dava edilemeyeceğini de düzenlerdi. Öte yandan, haksız eylemden kaynaklanan bir alacağın dava edilmesinde hukuksal yararın varlığı tartışılamaz bir gerçektir. Özellikle, elatmanın önlenmesi ve yıkım ya da başka bir dava ile birlikte ecrimisil istenmesi halinde, ecrimisille ilgili davayı idari yargıya göndermek; genel mahkemedeki davaları bekletici sorun saymak, ecrimisilin tahsilinin uzunca bir süre sürüncemede kalması sonucunu doğurur. Hazinenin hukuksal yararı ecrimisilin diğer davalarla birlikte sonuca bağlanmasındadır. Hukuk Genel Kurulu da 2886 Sayılı Yasanın yürürlüğünden sonra intikal eden işlerde Hazinece beş yıllık süreye ilişkin olarak ecrimisil isteyebileceğini karar bağlamış, görev hususuna değinmemiştir (H.G.K. 02.04.1986 tarih 1985/3-150 Esas 347 Karar) ve (H.G.K. 15.11.1985 tarih 1984/3-154 Esas 913 Karar).

Hal böyle olunca, işin esasına girilerek taraf delillerinin eksiksiz toplanması hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu üzere hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün açıklanın nedenlerden ötürü H.U.M.K.’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 4.5.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.