muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/22165, Karar No: 2017/9713, Tarih: 24.04.2017

**15. Ceza Dairesi         2014/22165 E.  ,  2017/9713 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılığa teşebbüs

HÜKÜM : a-Sanık ... hakkında; TCK’nın 158/1-k, 35, 62, 50/1-a, 52/2, 53. maddeleri gereğince mahkumiyet

b-Sanık ... hakkında; TCK’nın 158/1-k, 35, 39/1, 2-b, 62, 50/1-a, 52/2, 53. maddeleri gereğince mahkumiyet

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanıkların mahkumiyetine ilişkin hükümler sanıklar tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

... adına kaydı bulunan ancak sanık ...’nun kullandığı .... plakalı aracın sanık ...’ın yeğeni ...’in sevk ve idaresindeyken 01.01.2012 tarihinde tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası yaptığı, araçta maddi hasarın fazla olması ve ...’in sürücü belgesinin olmaması, alkollü olması ve aracın kasko sigortasının da olmaması nedeniyle sanık ...’nun kazayı resmi kurumlara bildirmediği, kaza sonrasında sanık ...’nun aracı diğer sanık ...’in “ben acenteyi tanıyorum, bu işi hallederiz” diyerek yönlendirmesi üzerine mağdur ... şirketine kasko sigortası ile sigortalattığı ve 13.01.2012 tarihinde saat 23.00 sıralarında ilk kaza yapılan yere aracı götürerek yeni kaza olmuş gibi ihbarda bulunduğu, kolluk görevlilerinin aldıkları duyum üzerine kazanın aslının ne şekilde olduğunu öğrendikleri, bu şekilde sanık ...’nun kasko sigortası bedelini almak amacıyla nitelikli dolandırıcılığa teşebbüs ettiği, sanık ...’in de yol ve yöntem göstererek suçun işlenmesine yardım ettiği ve .....’ın işini kolaylaştırarak nitelikli dolandırıcılığa teşebbüse yardım etme suçunu işlediklerinin iddia edildiği olayda,

1-Sanık ... hakkında verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz incelemesinde:

Sanık, katılan ve tanık beyanları, kriminal raporları ile dosya kapsamına göre, suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmakla bu gerekçelere dayanan mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

a-Hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde adli para cezası belirlenirken yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin, aynı gerekçeyle tam gün sayısının asgari hadden uzaklaşılması suretiyle belirlenerek sanığa fazla ceza tayini,

b-Sanık hakkında belirlenen temel gün adli para cezasının, para cezasına çevrilmesi sırasında uygulama yeri bulunmayan TCK’nın 50/1-a maddesinin yazılarak CMK'nın 232/6. maddesine aykırılık oluşturulması,

a-Hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde adli para cezası belirlenirken yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin, aynı gerekçeyle tam gün sayısının asgari hadden uzaklaşılması suretiyle belirlenerek sanığa fazla ceza tayini,

b-Sanık hakkında belirlenen temel gün adli para cezasının, para cezasına çevrilmesi sırasında uygulama yeri bulunmayan TCK’nın 50/1-a maddesinin yazılarak CMK'nın 232/6. maddesine aykırılık oluşturulması,

Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenlerle 5320 sayılı Kanun'un 8.maddesi gereğince halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, fakat, bu aykırılığın yeniden yargılama yapılmaksızın aynı Kanun'un 322.maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan;hüküm fıkrasından; adli para cezasının uygulanmasına ilişkin olarak sırasıyla ''20 gün'', ''10 gün'', ''8 gün'' ve ''160 TL'' adli para cezası terimlerinin tamamen çıkartılarak yerine, sırasıyla '' 5 gün '' , '' 2 gün '', '' 1 gün '' ve '' 20 TL '' adli para cezası ibaresinin eklenmesi ile hükmün ilgili bölümlerinde yer alan “TCK’nın 50/1-a” ibaresinin çıkartılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

2-Sanık ... hakkında verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz incelemesinde;

Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir" biçiminde düzenlenmiştir. Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına "şerik" denilmekte olup, kanunda şeriklik; azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olmayan suç ortağı, gerçekleşen fiilden, "bağlılık kuralı" uyarınca sorumlu olmaktadır.

TCK'nın 39. maddesi kapsamındaki yardım ise, asli iştirakin dışında kalan, fakat sonucun meydana gelmesi bakımından nedensellik değeri taşıyan hareketi ifade eder. Burada fiil üzerinde hâkimiyet kurulmamakta, sadece suçun icrası kolaylaştırılmaktadır. Yardım edenin hareketi asli faile nazaran suçu yaratıcı ve yapıcı bir nitelik taşımayıp, destekleyici, hazırlayıcı veya kolaylaştırıcı bir durum arzettiğinden yardım eden ikincil bir konumda yer almaktadır. TCK'nun 39/2. maddesindeki düzenlemeye göre, yardım etme; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır. Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım; suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek, suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak olarak sayılmıştır. Manevi yardım ise; suç işlemeye teşvik, suç işleme kararını kuvvetlendirmek, suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaad etmek, suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek, şeklinde belirtilmiştir.

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; sanık ...’in, diğer sanığı teşvik ettiği iddia edilmiş ise de, hasarlı aracın parasının sigortadan alınmasında sanık ...’in herhangi bir menfaatinin bulunmadığı, alınacak sigorta parasından sadece sanık ...’ın yararlanacağı, buna göre, sanık ...’in teşviki ve yardımıyla suçun işlendiğinin kabul edilemeyeceği, aksi kabul edilse bile sanığın aşamalarda değişmeyen beyanlarında suçlamaları kabul etmediği, diğer sanığın soyut beyanından başka sanığın suçun işlenmesine yardım ettiğine dair mahkumiyete yeter kesin ve inandırıcı deliller bulunmadığı ve suça iştirake dair yasal koşulların oluşmadığının anlaşılmasının karşısında, sanığın atılı suçtan 5271 sayılı CMK’nın 223/2-a,e maddesi gereğince beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

Kabule göre de;

a-Hapis cezası alt sınırdan tayin edildiği halde adli para cezası belirlenirken yeterli ve yasal gerekçe gösterilmeksizin, aynı gerekçeyle tam gün sayısının asgari hadden uzaklaşılması suretiyle belirlenerek sanığa fazla ceza tayini,

b-Sanık hakkında belirlenen temel gün adli para cezasının, para cezasına çevrilmesi sırasında uygulama yeri bulunmayan TCK’nın 50/1-a maddesinin yazılarak CMK'nın 232/6. maddesine aykırılık oluşturulması,

Kanuna aykırı olup, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca, hükmün BOZULMASINA, 24/04/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10925, Karar No: 2015/1851, Tarih: 12.02.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/10925 E.  ,  2015/1851 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, vakıf senedinde yapılan değişikliklerin tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm Vakıflar Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

1-Kanunla kurulan vakıf senedinin 3. maddesinin 3294 Sayılı Kanuna uygun olarak "Bu vakfın amacı, fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan, kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişilere yardım etmek, gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek ve sosyal adaleti pekiştirici tedbirler almak suretiyle, gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir” şeklinde düzenlenmesi gerekirken bu hususlara dikkat edilmeden hazırlanan değişikliğin tesciline karar verilmesi,

2-Kabule göre de; değiştirilmesi istenilen maddeler dışında gerekli olmadığı halde vakıf senedinin tamamının yeniden düzenleme şeklinde noterde hazırlanarak hüküm fıkrasında ayrıntılı olarak yazılması ve bu yapılırken maddi hataya düşülmesi, ayrıca gerek olmadığı halde kurucu iradeye aykırı olacak şekilde vakfın malvarlığını düzenleyen 4. maddesinin de değiştirilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; davacı tarafa yukarıda belirtilen hususların yerine getirilmesi için süre verilip yeniden düzenleme şeklinde noter senedi hazırlatılması ve Türk Medeni Kanunu’nun 112-113 ve Vakıflar Yönetmeliği’nin 14. maddeleri gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün de görüşü alındıktan sonra oluşacak sonuca göre bir karar vermek olmalıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 12.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16538, Karar No: 2014/6146, Tarih: 18.03.2014

**2. Hukuk Dairesi         2013/16538 E.  ,  2014/6146 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ankara 1. Aile Mahkemesi

TARİHİ :01.04.2013

NUMARASI :Esas no:2012/435 Karar no:2013/413

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından; kusur belirlemesi, nafakalar ile tazminatlar yönünden temyiz edilerek; temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmekle; duruşma için belirlenen 18.03.2014 günü temyiz eden davalı S.. A.. vekili Av. A.. E.. ve karşı taraf davacı S.. A.. vekili Av. S.. E.. geldiler. Gelenlerin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, duruşma için taktir olunan 1.100,00 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve 119.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 18.03.2014 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2008/13713, Karar No: 2009/1153, Tarih: 16.02.2009

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2008/13713 E.  ,  2009/1153 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik 30. Maddesi hükmüne göre iki kamu tüzel kişisi arasında devrinde anlaşılan taşınmaz malın bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın davacı idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dava, davacı ... Genel Müdürlüğü ile davalı ... Belediyesi Başkanlığı arasındaki taşınmaz malın devir bedelinin tespiti ile bu bedelin taşınmaz mal sahibi idareye ödenmesine ve devre konu taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmesi istemine ilişkindir.

2942 sayılı Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasa ile değişik 30. maddesi hükmüne göre taşınmaz malı devralacak olan idare ile taşınmaz mal sahibi devirde anlaşmış olmalarına karşın bedelde anlaşamadıkları takdirde alıcı idare devirde anlaşma tarihinden itibaren 30 ... içinde anılan Yasanın 10. maddesinde yazılı usule göre mahkemeye başvurarak kamulaştırma bedelinin tespitini ister. Yasanın bu buyurucu hükmünde öngörülen 30 günlük süre hak düşürücü nitelikte olup taraflarca ileri sürülmemiş olsa bile mahkemece kendiliğinden göz önünde tutulması gerekir. Somut olayda devre konu edilen taşınmaza alıcı idarenin (davacının) teklif ettiği bedeli taşınmaz mal sahibi Belediyenin düşük bulduğu bu nedenle bedeli kabul etmediğine ilişkin 03.05.2007 ... ve 68 sayılı Belediye Başkanlığı yazısının alıcı idareye (davacı kurum ...'a) 04.05.2007 tarihinde tebliğ edildiği Dairenin geri çevirme kararı üzerine dosyaya konulan 23.12.2008 ... 1972-6124 sayılı müzekkere cevabı içeriğinden anlaşılmaktadır. Buna göre devirde anlaşma ancak bedelde anlaşmaya varılamama tarihi 04.05.2007 olup, bu tarihten itibaren anılan Yasa maddesinde öngörülen 30 günlük süre içerisinde açılması gereken davanın yasal süre geçtikten sonra 16.08.2007 günü açılmış bulunduğu saptandığından davanın süre yönüden reddine karar verilmesi gerekirken, bu husus üzerinde durulmadan mahkemece işin esası hakkında karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile şimdilik diğer yönleri incelenmeksizin hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 16.02.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/20645, Karar No: 2011/21798, Tarih: 22.11.2011

**4. Ceza Dairesi         2009/20645 E.  ,  2011/21798 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

3194 sayılı İmar Yasasının 5.maddesinde bina kavramının "kendi başına kullanabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme ve dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır" biçiminde tanımlanıp, 21.maddesinde de diğer yapılarla birlikte binaların da ruhsata tabi kılınması, öte yandan 10.10.2005 tarihli ... Tatil Tutanağı ile 30.10.2006 tarihli bilirkişi raporuna göre, yarısı tuğla duvar örülü, üstü saç ile kaplanmış mermer atölyesi olarak kullanılan yapının "bina" niteliğinde olduğu gözetilmeden, "inşaatın bina kapsamında olmadığından" bahisle yerinde görülmeyen gerekçe ile beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı ve katılan ... Belediye Başkanlığı vekilinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 22.11.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/14585, Karar No: 2021/1851, Tarih: 03.03.2021

**8. Hukuk Dairesi         2018/14585 E.  ,  2021/1851 K.**

**"İçtihat Metni"**

DAVA TÜRÜ : Tapu İptali Ve Tescil

MAHKEMESİ : Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.03.2018 tarihli ve 2016/1119 Esas, 2018/205 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, Mahkeme hükmüne karşı bir kısım davalılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına şeklinde hüküm kurulmuş olup, bu kez bir kısım davalılar vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyizi üzerine Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, hukuki ilişkinin nitelendirmesine göre temyiz itirazları yerinde görülmediğinden, temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 370. maddesi uyarınca ONANMASINA, 1.404,90 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 4.210,72 TL'nin temyiz eden bir kısım davalılardan alınmasına, 03.03.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12155, Karar No: 2016/11770, Tarih: 16.06.2016

**2. Hukuk Dairesi         2016/12155 E.  ,  2016/11770 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Velayetin Değiştirilmesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Davacı baba, velayeti annede bulunan müşterek çocuk....'in velayetinin anneden alınarak kendisine verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkemece, davanın reddine, müşterek çocuk ile baba arasındaki kişisel ilişkinin kaldırılmasına karar verilmiştir.

Davacının davası velayetin değiştirilmesine yöneliktir. Davalı annenin ise kişisel ilişkinin kaldırılmasına yönelik harcı verilerek açılmış bir davası (TMK m 327 vd.) bulunmamaktadır. Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez (HMK m.26). Mahkemece kişisel ilişkinin kaldırılmasına yönelik bir dava olmadığı halde müşterek çocuk ile baba arasındaki kişisel ilişkinin kaldırılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.16.06.2016(Prş.)
Yargıtay — Esas No: 2013/22646, Karar No: 2013/19303, Tarih: 19.09.2013

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2013/22646 E.  ,  2013/19303 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, yıllık izin alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, davayı usül yönünden reddetmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Taraflar arasındaki sözleşmenin, iş sözleşmesi ve davacının işçi sayılıp sayılmayacağı ve mahkemenin görevli olup olmayacağı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrasında, bu Kanunun 4. maddede belirtilen istisnalar dışında kalan bütün işyerlerinde, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 2. maddesinde, bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. Buna göre işçi ve işveren sıfatlarının aynı kişiden birleşmesi mümkün olmaz.

4857 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca “İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Ücret, iş görme (emek) ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici unsurlarıdır.

İş sözleşmesini diğer iş görme sözleşmeleri olan eser ve vekalet sözleşmelerinden ayırt edici en önemli kıstas bağımlılık ilişkisidir. Her üç sözleşmede iş görme edimini yerine getirenin iş görülen kişiye (işveren-eser sahibi veya temsil edilen) karşı ekonomik bağlılığı vardır.

İş sözleşmesinde işçi, belirli veya belirsiz süreli olarak işveren için çalışır. Vekalette ise vekilin belli bir zamana bağlı olarak çalışması söz konusu değildir. Vekil kural olarak uzmanlığı bakımından iş sahibinin talimatları ile bağlı değildir. İş sözleşmesinin varlığı, ücretin ödenmesini gerektirir. Oysa vekalet için ücret zorunlu bir unsur değildir. Vekalet sözleşmesine ilişkin hükümlerde, iş sözleşmesinin aksine sosyal nitelikte edimlere ve koruma yükümlülüklerine rastlanmaz. Bağımsız olarak iş gören, bu sebeple faaliyetini sürdüreceği zamanı belirlemede kısmen de olsa serbestliğe sahip olan, bütün zamanını tek bir müvekkile hasretmek zorunda olmayan vekil, farklı kişilerle ayrı vekalet sözleşmeleri yapabilmekte ve bu şekilde ekonomik olarak tek bir işveren bağlı olmaktan kurtulmaktadır.

İş sözleşmesini belirleyen kriter hukuki-kişisel bağımlılıktır. Gerçek anlamda hukuki bağımlılık, işçinin işin yürütümüne ve işyerindeki davranışlarına ilişkin talimatlara uyma yükümlülüğünü üstlenmesi ile doğar. İşçi edimini işverenin karar ve talimatları çerçevesinde yerine getirmektedir. İşçinin bu anlamda işveren karşı kişisel bağımlılığı ön plana çıkmaktadır. Bu anlamda işveren ile işçi arasında hiyerarşik bir bağ vardır. İş sözleşmesine dayandığı için hukuki, işçiyi kişisel olarak işveren bağladığı için kişisel bağımlılık söz konusudur.

İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini; işverenin talimatlarına göre hareket etmek ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır. İşin işverene ait işyerinde görülmesi, malzemenin işveren tarafından sağlanması, iş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması, işin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi, bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi, ücretin ödenme şekli kişisel bağımlılığın tespitinde dikkate alınacak yardımcı olgulardır. Sayılan bu belirtilerin hiçbiri tek başına kesin bir ölçü teşkil etmez. İşçinin, işverenin belirlediği şartlarda çalışırken, kendi gücünü kullanması, işverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi bu bağımlılık ilişkisini ortadan kaldırmaz. Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olup olmaması, kar ve zarara katılıp katılmaması, girimcinin sahip olduğu karar verme özgürlüğüne sahip olup olmaması bağımlılık unsuru açısından önemlidir.

Tüzel kişilerde yönetim hakkı ile emir ve talimat verme yetkisi zorunlu olarak tüzel kişilerin temsilcileri aracılığıyla kullanılır. Bu bakımdan tüzel kişiler yönünden tüzel kişinin kendisi soyut işverene tüzel kişinin organı ise somut işveren sıfatını haizdir.

Ticaret şirketleriyle tüzel kişilerde somut işveren sıfatını taşıyan organ bir kurul olabileceği gibi tek başına bir kişiye verilen yetki çerçevesinde bir gerçek kişinin de organ sıfatını kazanması mümkündür.

Limited şirket, hisseli komandit ve kolektif şirketlerde şirketi yönetim yetkisi şirket ortaklarından birine bırakıldığında bu kişi müdür sıfatıyla kişi-organ sayılır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 367. maddesine göre anonim şirketler yönünden de yönetim ve temsil yetkisinin yönetim kurulu üyelerine bırakılması halinde bu kişi ya da kişiler kişi-organ sıfatını kazanır. Bu açıdan bakıldığında tüzel kişi şirketi temsil ve yönetime yetkili kişi-organ sıfatını haiz kişiler doğrudan somut işveren olduğundan, kural olarak işçi sıfatını haiz olmazlar.