muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/11250, Karar No: 2024/1439, Tarih: 19.02.2024

1-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63 üncü maddesinde, genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde sağlıklarını kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri sayılmış; anılan maddenin (f) bendinde Kurumun, “…sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki tıbbî sarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti süresi sonrası bakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri…” sağlayacağı, değişik 2 nci fıkrasında, Kurum, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile (f) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini, ödeme usul ve esaslarını Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünün alınması (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki araç ve gereçlerin miktarını, standartlarını, sağlanmasını, uygulanmasını, kullanma sürelerini ve garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesi hususlarını kapsar. Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliği yapabilir. Komisyonların çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirleneceği belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 64 üncü maddesinin uyuşmazlık konusu dönemdeki düzenlemesine göre Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetlerinin, vücut bütünlüğünü sağlamak amacıyla yapılan ve iş kazası ile meslek hastalığına, kazaya, hastalıklara veya konjenital nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan durumlarda yapılacak sağlık hizmetleri dışında estetik amaçlı yapılan her türlü sağlık hizmeti ile estetik amaçlı ortodontik diş tedavileri; Geleneksel, tamamlayıcı, alternatif tıp uygulamaları ve Sağlık Bakanlığınca izin veya ruhsat verilmeyen sağlık hizmetleri ile Sağlık Bakanlığınca tıbben sağlık hizmeti olduğu kabul edilmeyen sağlık hizmetleri, yabancı ülke vatandaşlarının, genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihten önce mevcut olan kronik hastalıkları olduğu belirtilmiştir. Aynı şekilde 72 nci maddesinde 65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir

. Aynı şekilde 72 nci maddesinde 65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

2-Aynı şekilde katılım payı alınması kenar başlıklı 68 inci maddesinde, 63 üncü maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınacak olanlar şunlardır: Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi, Vücut dışı protez ve ortezler, ayakta tedavide sağlanan ilaçlar, kurumca belirlenecek hastalık gruplarına göre yatarak tedavide finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri olduğu, katılım paylarının hesaplanmasında 72 nci maddeye göre tespit edilen sağlık hizmeti tutarları esas alınacağı, katılım paylarının ödenme usûlleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği, 69 uncu maddesinde ise 68 inci maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişilerinin Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; Kurumca belirlenen kronik hastalıklar ve hayati önemi haiz 68 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sağlık hizmetleri ile organ, doku ve kök hücre; nakli şeklinde belirtilmiştir.

3. Değerlendirme

1-Davacı çocuğun babasının 4/1-a kapsamında sigortalı olduğu, IV. Evre Nöroblastom kanseri tanısı konulduğu, IV. Evre Nöroblastom kanseri nedeniyle hastanın Dinutuximab etken maddeli Qarziba kullanması uygundur şeklinde rapor tanzim edildiği, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tedavide Dinutuximab etken maddeli Qarziba ilaç/ilaçların kullanımına uygun görüldüğü, ilaç bedelinin karşılanması amacıyla Kuruma yapılan başvurunun Kurum tarafından sağlık uygulama tebliğinin EK-4/A bedeli ödenecek ilaç listesinde yer almadığının belirtilerek bedelinin karşılanmayacağı yönünde yazısı üzerine eldeki davanın açıldığı Mahkemece, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği görülmüştür.

2-Somut olayda, talebin SUT öncesi döneme ilişkin olup öncelikle davacıya ait tüm tedavi evrakları celp edilerek kanserin türü belirlenerek talep konusu dönemde ilacın SUT kapsamında olup olmadığının araştırılarak, SUT kapsamında ise SUT şartlarını sağlayıp sağlamadığı, SUT kapsamında değilse yukarıda açıklanan mevzuat kapsamında irdeleme yapılmak suretiyle; davaya konu ilacın söz konusu kanser hastalığının tedavisinde hayati öneme haiz ve kullanılmasının zorunlu olup olmadığının, dolayısıyla kullanılmasının tıbben ve fennen sigortalının iyileşmesine katkıda bulunup bulunmayacağının, ilacın hangi tür kanser hastalarında hangi evrede ve hangi dozda kullanılacağının ve bu hususların nasıl belirleneceğinin, davaya konu ilaçla yapılacak tedavinin bilinen mevcut tedavi yöntemlerine göre daha etkin ve daha yararlı olup olmadığının üniversitelerin tıbbi onkoloji bilim dalından alınacak sağlık kurulu raporu ile saptanmalı, bu saptama yapılırken dosya içinde mevcut görüş, karar ve raporlarda irdelenip varsa çelişkiler giderilmeli, ayrıca bu belirleme yapılırken iyileştirme kavramından anlaşılması gerekenin sigortalı hastanın sağlığına kavuşması ve hastalığın iyileşmesi hususu olduğu göz önünde tutulmalıdır. Ancak, hastanın sağlığına kavuşması ve hastalığın iyileşmesi hususları kuşkusuz mutlak bir şifa anlamına gelmez. Dava konusu ilacın bilinen mevcut tedavi yöntemlerine göre sürekli olarak daha etkin ve daha yararlı olduğunun ve kullanılmasının tıbben zorunlu bulunduğunun tıbbi yöntemlerle belirlenmesi yeterlidir.

3-Bu kapsamda yapılacak araştırmalar sonucunda; davaya konu ilacın anılan hastalığın iyileşmesi için tedavisinde kullanılmasının hayati öneme haiz ve zorunlu olduğu sonucuna varıldığı taktirde ise ilaç bedelinin uygunluğu yönünden ve katkı payını da irdeleyecek biçimde denetime elverişli hesap raporu alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10207, Karar No: 2015/662, Tarih: 19.01.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/10207 E.  ,  2015/662 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, vakıf senedinde yapılan değişikliklerin tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm ...Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

1-Vakıf senedinin 3. maddesinin 3294 Sayılı Kanuna uygun olarak "Bu vakfın amacı, fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan, kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişilere yardım etmek, gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek ve sosyal adaleti pekiştirici tedbirler almak suretiyle, gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir” şeklinde düzenlenmesi gerekirken bu hususlara dikkat edilmeden hazırlanan değişikliğin tesciline karar verilmesi,

2-Kabule göre de; vakfın sadece değiştirilmesi istenilen maddeler dışında gerekli olmadığı halde vakıf senedinin tamamının yeniden düzenleme şeklinde noterden düzenlenerek hüküm fıkrasında ayrıntılı olarak yazılmış olması, bu düzenleme yapılırken maddi hatalar yapılması ve gerek olmadığı halde kurucu iradeye aykırı olacak şekilde vakfın malvarlığını düzenleyen 4. maddede değişiklik yapılması,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; davacı tarafa yukarıda belirtilen hususların yerine getirilmesi için süre verilip yeniden düzenleme şeklinde noter senedi hazırlatılması ve Türk Medeni Kanunu’nun 112-113 ve ... Yönetmeliği’nin 14. maddeleri gereğince ... Genel Müdürlüğü’nün de görüşü alındıktan sonra oluşacak sonuca göre bir karar vermektedir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 19.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/229, Karar No: 2013/1031, Tarih: 18.02.2013

**16. Hukuk Dairesi         2013/229 E.  ,  2013/1031 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

15.12.1969 tarih, 89 sıra, 17.12.1981 tarih, 346 sıra, 09.12.1993 tarih, 2 sıra, 22.04.1994 tarih 174 sıra, 05.07.1994 tarih, 8 ve 9 sıra 11.05.1999 tarih 3 sıra numaralı tapu kayıtlarının tesislerinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte celbi ile dosyasına konulması, bundan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 18.02.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4606, Karar No: 2010/10969, Tarih: 10.06.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/4606 E.  ,  2010/10969 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre değer biçilmesinde ve irtifak hakkı karşılığının tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, peşin alınan temyiz ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 10.06.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1111, Karar No: 2014/571, Tarih: 30.04.2014

**Hukuk Genel Kurulu         2013/1111 E.  ,  2014/571 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 6.Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/12/2012

NUMARASI : 2012/561 E-2012/350 K.

Taraflar arasındaki “kişilik hakkına saldırı nedenine dayalı tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul Asliye Hukuk 6.Mahkemesi’nce davanın reddine dair verilen 22.06.2010 gün ve 2009/214 E.-2010/187 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4.Hukuk Dairesi’nin 14.03.2012 gün ve 2011/811 E.-2012/4084 K. sayılı ilamıyla;

(...Dava, kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, Diyarbakır milletvekili olduğunu, davalının ise kamuoyunda Ergenekon soruşturması olarak bilinen soruşturma kapsamında yargılandığını, davalının yargılama sırasında verdiği ifadesinde kişilik haklarına yönelik ağır saldırı ve hakaret içeren, iftira niteliğinde gerçeğe aykırı iddia ve isnatlarda bulunulduğunu, davalının iddialarının basında da yer aldığını beyan ederek her bir haber nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.

Davalı, Askeri Mahkemedeki ifadesinde basında yer aldığı şekilde beyanda bulunmadığını, ifadesinin hukuka uygunluk kriterlerini taşıdığını, savunma dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

Mahkemece, "...davalının savunma yaptığı, içinde bulunduğu ruh hali düşünüldüğünde, sanık konumundaki davalının, mahkeme huzurunda savunmasını yaparken sarf ettiği sözlerin tek tek ele alınarak anlam çıkarılmasının yerinde olmadığı, davalının doğrudan yayın kuruluşlarına beyanda bulunmadığı, davacının ise politikacı olduğu, her türlü eleştiriye ağır ve incitici olsa da katlanmak zorunda olduğu, yasal koşulları oluşmadığından..." şeklindeki gerekçe ile istemin reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamından davalının Askeri Mahkeme huzurunda 26.06.2009 tarihinde verdiği ifadesinde "...Askeri Savcılık tarafından bir takım kişilerin evlerinde arama yapıldı, İhsan Arslan'ın da evinin aranması gerekirdi, o bir Kürt kökenli milletvekilidir. Aynı zamanda Kürtçüdür, Başbakanla da akrabalığı vardır. Bunlar bir düzmecedir..." şeklinde komşusu olan davacı hakkında beyanlarda bulunduğu anlaşılmaktadır. Davalı savunmasında davacı hakkında kullandığı ifadelerle davacıyı hedef göstererek ve onun evinde de arama yapıldığı takdirde suç unsurlarının bulunacağını ima etmek ve ayrımcılık içeren beyanlarda bulunmak suretiyle savunma sınırları aşılarak davacının kişilik hakları ihlal edilmiştir. Şu halde, davacı yararına uygun bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile istemin tümden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kişilik haklarına saldırı nedenine dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı M. İ. A. vekili 23.07.2009 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; “M.. A..’ın, Adalet ve Kalkınma Partisinin .... Milletvekili olduğunu, davalının 27.06.2009 tarihli celsede verdiği ifadesinde manevi şahsiyet haklarına yönelik ağır saldırı ve hakaret içeren ve iftira niteliği taşıyan gerçeğe aykırı iddia ve isnatlarda bulunduğunu, davalının bu ifadelerinin 27.06.2009 tarihli Akşam, Habertürk, Hürriyet, Radikal ve Taraf gazetelerinde haber yapıldığını ve davalının ağzından kamuoyuna duyurulduğunu, davalının ifadelerinin toplumun değer yargılarını sömürmek suretiyle ayrımcılık yaratacak şekilde olduğunu, davalının toplum içinde ayrımcılık yaratacak isnatlarda bulunarak davacıya karşı düşmanca bir ortam hazırlamayı amaçladığını iddia ederek, her bir haber için 5.000.-TL (beşbin TL) olmak üzere toplam 25.000.-TL (yirmibeşbin TL) manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesi” istemiştir.

Davalı M.. D.. vekili 09.09.2009 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; “mahkeme zabıtlarında dava konusu yayınlarda belirtildiği şekilde herhangi bir ifadenin mevcut olmadığını, ifade ile yayınlarda yer alan tek ortak ifadenin "Kürtçü" şeklindeki sıfatlama olduğunu, bu sıfatlamanın da ancak davacının siyasi tavrına binaen bir eleştiri olarak adlandırılabileceğini, davacının, müvekkilin sarf etmediği sözleri haber konusu haline getiren ve yayınlayan gazeteler hakkında dava ikame etmesi gerekirken, yayını yapan gazetelere dava ikame etmemiş olmasının düşündürücü olduğunu, bu görüşlerin savunma amaçlı oluşu ve görünür gerçeğe uygun oluşunun gözetilmesi gerektiğini, Sapanca’da yazlık olarak kullandığı evin davacını evine komşu olduğunu, taşınmazını davacıya satmayınca tehdit ettiğini davacının evini peşmerge kıyafeti giymiş kişilerin koruduğunu, M.. A..’ın “Sor Yayınları” adlı yayınevinden 1992 yılında çıkan “Kürt Soruşturması” adlı kitabı dikkate alındığında "kürtçü" iddiasının doğru olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece istem reddedilmiş, Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenlerle karar bozulmuştur. Mahkemece evvelki gerekçeler tekrar edilerek önceki kararda direnilmiştir.

Uyuşmazlık; davalının mahkeme huzurunda yaptığı savunmasının davacının kişilik haklarına saldırı oluşturup oluşturmadığı noktasında toplanmaktadır.

İşin esasına geçilmeden önce Daire sözcüsünce, Daire bozma kararında çoğunluk görüşünde olanların da azınlık görüşünü paylaştığını, bu nedenle çoğunluk görüşünün savunulmayacağı ifade edilmiştir.

Uyuşmazlık; davalının mahkeme huzurunda yaptığı savunmasının davacının kişilik haklarına saldırı oluşturup oluşturmadığı noktasında toplanmaktadır.

İşin esasına geçilmeden önce Daire sözcüsünce, Daire bozma kararında çoğunluk görüşünde olanların da azınlık görüşünü paylaştığını, bu nedenle çoğunluk görüşünün savunulmayacağı ifade edilmiştir.

1982 Anayasasının 90.maddesinin son fıkrasında; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır” hükmü yer almaktadır. Bu durumda mahkemelerin önlerine gelen uyuşmazlıklarda, usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

Hal böyle olunca, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gözetilerek verilen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının incelenmesi gerekmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “adil yargılanma hakkı” başlıklı 6.maddesinin 3.fıkrasında bir suç ile itham edilen herkesin kendisini bizzat savunmak hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Savunma hakkının ise sınırsız olmadığı açık ise de, bir suç ile suçlanan kişinin içinde bulunduğu psikolojik durum, kendisini savunma refleksi dikkate alındığında bu hakkın sınırlarının daha da geniş tutulması gerekliliği açıktır.

Bu savunma hakkı yerine getirilirken kullanılan ifadelerin de kişilik haklarına saldırı teşkil edip etmediği AİHS 10 maddesi dikkate alınarak belirlenmelidir.

Anayasa’nın “ Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” şeklindeki 36. maddesi ve 5237 sayılı TCK. nun “Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnatlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması halinde ceza verilemez” şeklindeki 128.maddesi ile, iddia ve savunma dokunulmazlığı anayasal ve yasal teminat altına alınmıştır. Her hakta olduğu gibi iddia ve savunma dokunulmazlığı da sınırsız olmayıp, madde devamında, “Ancak, bunun için, isnat ve değerlendirmelerin, gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerektiği” bildirilmiştir.

Anayasa’nın ve 5237 sayılı TCK’nun kabul ettiği esasa göre, iddia ve savunma hakkının kullanılması ancak meşru vasıta ve yollardan yararlanmak suretiyle olmalıdır. İddia ve savunma hakkının her türlü etkiden uzak olarak kullanılması esastır. Bir davada tarafların yargı mercileri önünde iddia ve savunmalarını hiçbir endişeye kapılmadan serbestçe yapmaları gerekir. Ancak bu serbesti, dava konusu olayın aydınlığa kavuşması, bir başka anlatımla hakkın meydana çıkarılmasına vesile olması amacına hizmet etmelidir. Böyle olduğu takdirde Anayasa’nın öngördüğü meşru vasıta ve yollara başvurulmuş olur. Ancak o dava sebebiyle söylenmesinde ve yazılmasında yarar bulunmayan, diğer bir deyişle davanın aydınlığa kavuşmasında ve hakkın meydana çıkarılmasında hiçbir olumlu etkisi olmayan, hakareti oluşturan yazı ve sözlerin kullanılmasında meşruiyet vardır denilemez. Bu gibi durumlarda iddia ve savunma sınırı aşılmış ve dolayısıyla haysiyetler korunmamış olur. (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 20.10.1998 tarih, E. 1998/225, K. 1998/316 sayılı kararı)

Bu ilkelerin ışığında somut olaya baktığımızda; davalının Genelkurmay Başkanlığı Askeri Mahkemesi’nin 2009/350 Esas sayılı dosyasında verdiği 26.09.2009 tarihli savunmasında “bu gördüğüm malzemeler içerisinde bana ait olan, bana istihkak olarak verilen kullandığım malzemeler var, ancak sorgumda belirttiğim gibi benim şahsen kullandığım malzemeler dışındaki tüm malzemeler bana ait değildir, oraya polis tarafından ya da başka biri tarafından konuldu. Ayrıca Askeri Savcılık tarafından bir takım kişilerin evlerinde arama yapıldı, İhsan Arslan’ın evinin aranması gerekirdi, o bir Kürt kökenli milletvekilidir, aynı zamanda Kürtçüdür, Başbakanla da akrabalığı vardır. Bunlar bir düzmecedir” şeklinde beyanları olduğu görülmüştür.

Davalının savunması, 27.06.2009 tarihli Taraf, Hürriyet, Habertürk, Radikal ve Akşam gazetelerinde bazı eklemeler yapılarak verilmiştir.

Hemen ifade edilmelidir ki davalının savunmasının basın organlarında farklı şekillerde verilmiş olmasından davalının sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı açıktır.

Davalının savunması dikkate alındığında “Ayrıca Askeri Savcılık tarafından bir takım kişilerin evlerinde arama yapıldı, İ. A.’ın evinin aranması gerekirdi, o bir Kürt kökenli milletvekilidir, aynı zamanda Kürtçüdür, Başbakanla da akrabalığı vardır. Bunlar bir düzmecedir” şeklindeki ifadesindeki “kürt” ve kürtçü” şeklindeki değer yargısı ifadeleri davacı ile ilgilidir.

Öncelikler şunun ifade edilmesi gerekir ki 6098 s. TBK 58. (818 s. eBK 49) maddesi dikkate alındığında ifade özgürlüğüne müdahale edilmesine yönelik Daire bozma kararının hukuken öngörülebilir olduğu, AİHS’nin madde 10§2’nin anlamı dâhilinde başkalarının itibarını ve haklarını koruma meşru amacını izlediğini söylemek mümkündür.

Ancak, davacının talebinin ve Daire bozma kararının demokratik bir toplumda kabul edilip edilmeyeceği tartışılmalıdır.