muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/21948, Karar No: 2017/11080, Tarih: 22.06.2017

**9. Hukuk Dairesi         2017/21948 E.  ,  2017/11080 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı vekili tarafından verilen 09.05.2017 havale tarihli dilekçede, Dairemizin 28.03.2017 tarih, 2017/3579 E ve 2017/5236 K sayılı onama kararının maddi hataya dayalı olarak verildiği ileri sürülerek kararın ortadan kaldırılması ve hükmün bozulmasına karar verilmesi talep olunmuştur.

Dairemizce davacının temyiz itirazları gözden kaçırılarak onama kararı verilmesinin maddi hataya dayandığı anlaşılmakla, Dairemizin 28.03.2017 tarih, 2017/3579 E ve 2017/5236 K sayılı onama kararının ORTADAN KALDIRILMASINA karar verilmiştir.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı kurumda 17.10.1988 tarihinden itibaren çalıştığını halen SSK İlaç Fabrikasında depocu olarak görev yaptığını, sendika üyesi olan davacıya yaptığı işe göre Toplu İş Sözleşmesinin 22.maddesi uyarınca mali sorumluluk tazminatı ödenmediğini, TİS 22 maddeye göre nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına aylık ücretlerinin %25 i oranında mali sorumluluk tazminatı verilir şeklinde düzenleme getirildiğini, aynı şekilde 1987 yılında yayımlanan 14 sayılı genelgenin mali sorumluluk tazminatını düzenleyen 13. maddesinde de toplu iş sözleşmelerinde nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına aylık ücretlerinin %25 i oranında ödenmesi öngörülen bu tazminatın sadece baş veznedar, veznedar, tahsildar, ambar memuru, depo memuru, veznedar yardımcılığı ve %20 ilaç bedellerinin tahsilinde fiilen görevli işçilere ödeneceğinin açıklandığını, kuruma ait depoda fiilen görevli olan davacıyı TİS 22. maddesi düzenlemesine aykırı olarak ödenmeyen mali sorumluluk tazminatı olduğunu ileri sürerek, mali sorumluluk tazminatı alacağının tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının halen görev yaptığı müdürlükten fiilen yapmış olduğu görevin ne olduğunun sorulmuş olup, yapmış olduğu görev itibarıyla mali sorumluluk tazminatı ödenmesine esas depo ve arşiv sorumluluğu gibi itibarıyla mali sorumluluk tazminatı ödemesine esas depo ve arşiv sorumluğu gibi hesap vermekle ilgili herhangi bir zimmetin bulunup bulunmadığının bildirilmesinin istendiğini, alınan 3.5.2010 tarihli cevabi yazıda ilgilinin görevinin genel olarak belirtildiğini ve üzerinde hesap vermekle ilgili olarak herhangi bir zimmet bulunmadığının bildirildiğini, Kamu-İş ile Tez-Koop İş arasında 1.1.2009 ile 31.12.2010 tarihleri arasında uygulanmak üzere 22.12.2009 tarihinde imzalanan SGK ve Bağlı İşyerleri Toplu İş Sözleşmesinin "Mali Sorumluluk" tazminatı başlıklı 22. maddesi gereğince nakit veya nakit yerine geçen ifadesinin para çek senet gibi değerleri içerdiğini, mali sorumluluk tazminatı Sayıştay’a hesap vermekle sorumlu saymanlara vezne açığından sorumlu veznedarlara ve bu nitelikte görev yapan personele yapılan bir ödeme olduğunu, davacının yapmış olduğu görevin ise bahsi geçen görevler niteliğinde olmadığından mali sorumluluk tazminatının verilmesinin mümkün bulunmadığını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemenin davanın kabulüne yönelik önceki kararı 7. Hukuk Dairesi’nin 05.09.2013 Gün, 2013/5717 Esas, 2013/13903 Karar sayılı ilamıyla davacının çalıştığı işyerinden ya da davalı kurumdan mali sorumluluk tazminatı alan işçilerin ücret bordroları getirtilerek davacının tam olarak ne iş yaptığı belirlenmeden davacının yaptığı iş itibari ile hatalı yanlış iş yapması halinde mali sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, ücretinden kesinti yapılıp yapılmadığı genel olarak hatalı işlemlerin yapılması durumunda kimlerin sorumlu olduğu araştırılmadan eksik inceleme ile karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının mali sorumluluk gerektiren işlerde çalıştırılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık 01.03.2006 tarihinde sendikaya üye olan davacının Toplu İş Sözleşmesi’nin 22. maddesinde yer alan mali sorumluluk tazminatından yararlanıp yararlanmayacağı noktasındadır.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık 01.03.2006 tarihinde sendikaya üye olan davacının Toplu İş Sözleşmesi’nin 22. maddesinde yer alan mali sorumluluk tazminatından yararlanıp yararlanmayacağı noktasındadır.

Toplu İş Sözleşmesi’nin 22. maddesi “Nakit veya nakit yerine geçen kıymet sorumlularına aylık ücretlerinin %25 (Yüzdeyirmibeş)’i oranında mali sorumluluk tazminatı verilir” düzenlemesini içermektedir. Maddede bu tazminattan kimlerin yararlanması gerektiği açık olmamakla birlikte davalı Kurum’un kaldırıldığı bildirilen ancak dosyada bulunan Kurum yazılarına göre halen aynı genelgenin ilgili maddesi kapsamında işlem yapılması gerektiği belirtilen 20.01.1987 tarih 14 sayılı genelgesinin 13. maddesinde “Toplu İş Sözleşmelerinde nakit veya nakit yerine geçen kıymet Sorumlularına aylık ücretlerinin %25’i oranında ödenmesi öngörülen bu tazminat, sadece Başveznedar, Veznedar, Tahsildar, Ambar Memuru, Depo Memuru, Veznedar Yardımcılığı ve %20 İlaç bedellerinin tahsilinde fiilen görevli işçilere ödenir” düzenlemesi bulunmaktadır.

Davacı da depo görevlisi olarak çalıştığını iddia etmiştir. Bozma öncesi dinlenen davacı tanıkları da davacının depo görevlisi olarak çalıştığını, depoya optik faturalar, eczane faturalarının geldiğini bunları alınıp ayrıldığını ve muhafaza edildiğini beyan etmişlerdir.

Uyulan bozma kararı doğrultusunda davacının yaptığı iş itibariyle hatalı yanlış iş yapması halinde mali sorumluluğunun bulunup bulunmadığı davalıya sorulmuş, davalı davacının 01.10.2007 öncesi hangi birimde çalıştığı konusunda bir cevap vermediği gibi, davacının 01.10.2007-09.12.2009 depo ve arşivde çalıştığını belirtmiş ancak çalıştığı sürelerde mali sorumluluk gerektiren işlerde çalıştırılmadığı şeklinde cevap vermişse de sadece davalının verdiği tek taraflı cevabın hükme esas alınamayacağı açıktır.

Buna göre bozma öncesi dinlenen davacı tanık beyanları, genelgenin 13. maddesi dikkate alındığında davacının depo görevlisi olarak çalıştığı dönem için TİS m.22’de yer alan mali sorumluluk tazminatına hak kazanacağı, davacının sendikaya üye olup bunun işverene bildirildiği tarihten itibaren ve depo görevlisi çalıştığı dönem için hesaplama yapılarak alacağın hüküm altına alınması gerekirken hatalı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi bozma nedenidir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 22.06.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2336, Karar No: 2016/5327, Tarih: 11.04.2016

**10. Hukuk Dairesi         2015/2336 E.  ,  2016/5327 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, 21.05.2009 tarihli trafik kazası sonucu yaralanan sigortalıya yapılan harcama ve ödemelerden oluşan Kurum zararının rücuan tahsili amacıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamına belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

01.10.2008 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun 13’üncü maddesine göre, iş kazası; sigortalının, işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olay, şeklinde; 14’üncü maddesinde meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleri, şeklinde; 15’inci maddesinde hastalık hali ise, 5510 sayılı Yasa'nın 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, şeklinde ifade edilmiştir.

İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya çalışma gücünü yeniden kazanması ve eski sağlığına kavuşabilmesi için hekime muayene, tıbbi malzeme ve ilaç harcamalarından oluşan sağlık yardımları yapılmakta, çalışamadığı sürede yoksun kaldığı gelir kayıplarını telafi etmek amacıyla istirahat raporu aldığı sürelerde geçici iş göremezlik ödeneği ödenmektedir. Ayrıca iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sigortalıda oluşan özür veya hastalık nedeniyle meslekte kazanma gücünün en az %10 azalması durumunda sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmaktadır. İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sigortalının ölmesi durumunda ise sigortalının hak sahibi eş, çocuk, ana ve babasına iş kazası ve meslek hastalığı ölüm geliri bağlanmakta, cenaze ödeneği verilmekte, gelir bağlanan hak sahibi kızın evlenmesi durumunda evlenme ödeneği verilmektedir.

5510 sayılı Kanunun 21/4 maddesi hükmüne göre ise, İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın, uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin sorumluluğuna ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun 39. maddesi ise “Üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalıya veya ölümü halinde hak sahiplerine, bu Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı için Kurumca zarara sebep olan üçüncü kişilere rücû edilir.

Malûllük, vazife malûllüğü veya ölüm hali, kamu görevlilerinin veya er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler veya bağlanan aylıklar için Kurumca, kurumuna veya ilgililere rücû edilmez.” hükmünü içermektedir.

Dava konusu somut olayda; 21.05.2009 günü sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile yoldan yaya olarak karşıdan karşıya geçmekte olan kazalı ..'e çarpması şeklinde meydana gelen trafik kazası sonucu sigortalı ...öremezliğe maruz kalacak şekilde yaralanmış; anılan sigortalıya yapılan 4845,63 TL geçici iş göremezlik ödemesinin, kusurlu sürücü ..., aracın ZMMSP tanzim eden Sigorta Şirketi ile aracın sahibi ...'dan tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itiraz üzerine de eldeki bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular birlikte değerlendirildiğinde, trafik kazası nedeniyle 4/1-a sigortalısı olan...e yapılan geçici iş göremezlik ödemelerinin tahsilinin dava konusu yapıldığının anlaşılması karşısında, davanın yasal dayanağının 5510 sayılı Yasa'nın 21/4 maddesi alınmak suretiyle yapılacak inceleme ve değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, somut olayda uygulama yeri bulunmayan 39.madde hükmü çerçevesinde yapılan değerlendirmeyle istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 11.04.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/19750, Karar No: 2013/22878, Tarih: 05.12.2013

**21. Hukuk Dairesi         2013/19750 E.  ,  2013/22878 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Sigortalılığa ilişkin "hizmet tespiti” davaları, Sosyal Güvenlik hakkına ilişkin olarak ortaya çıkan davalardır. Yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 6. ve 79/10. (5510 sayılı Yasa açısından ise 86/9.) maddelerinden almaktadır. Sözü edilen 6.maddede, çalıştırılanların, işe alınmaları ile kendiliğinden sigortalı olacakları, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılmayacağı ve vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir. Anılan yasanın 79/10. maddesinde ise, sigortalıların, çalışmalarının tespiti ile ilgili dava açabilecekleri hükme bağlanmıştır. Bu bakımdan, hizmet tespitine ilişkin davalar sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili olup, kişi iradesi belirleyici etkiye sahip değildir, içerisinde bulunduğu yasal statünün belirlediği durum doğrudan dikkate alınır. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki kapsamında, gerektiğinde tanık ve diğer deliller yoluyla doğrudan gerçeği bulma yükümü bulunmaktadır.

İşçilik haklarına ilişkin davalar ise, 4857 sayılı Yasadan kaynaklanmaktadır. Bu tür davalar, kişi iradesine önemli rol verilip, taraf anlaşmalarına geçerlilik tanınan, alacak ve tazminat türünde olan davalardır. Taraflar bu tür haklarından her zaman vazgeçebilir. Bu nedenle hakim, kendiliğinden araştırma yapmaz. Tarafların bildirdiği deliller dışında delil toplanması da olanaklı değildir. Kaldı ki, Kurumun bu davalarda davalı sıfatı da bulunmamaktadır.

Bu durumda, her iki dava türünün, taraflarının statüsü, hakimin delil araştırma bakımından kendiliğinden hareket etmesi, taraf iradelerine atfedilen rol, dava konusu edilen haktan vazgeçilip vazgeçilememesi gibi yönlerden yasal konumları birbirinden tamamen farklıdır. Her iki dava türünün birlikte görülmesi durumunda; davanın birinde birkısım delillerin kendiliğinden dikkate alınması, diğerinde alınmaması gerekecektir ki, aynı dava dosyasında birbiri ile çelişkili kararlar yer alabilecektir. Kaldı ki, işçilik haklarına ilişkin olarak Dairemiz kararları ile işçilik alacaklarına ilişkin davalar yönünden Yargıtay ilgili dairelerinin kararları arasında farklı uygulamalar ortaya çıkabilecektir

Öte yandan, temyiz aşamasında inceleme mercileri farklı olan bu davaların birbirinden bağımsız sonuçlandırılmalarında hukuki istikrar ve kararlara olan güven bakımından da yarar bulunmaktadır, işçilik haklarına ilişkin olarak kesinleşen hüküm, hizmet tespiti davasında sadece kuvvetli delil olarak değerlendirilmekte, davada taraf sıfatı bulunmayan Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden bağlayıcı olmamaktadır.

Mahkemenin bu maddi ve hukuksal olguları gözetmeksizin, birbirinden tamamen farklı iki davayı ayrı ayrı başvurma ve nisbi harca tabi olduğunu da gözardı ederek bir arada görmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. HGK'nın 06/02/2013 gün ve 2012/21-746 E. - 2013/215 K.sayılı kararı da aynı yöndedir.

Yapılacak iş; her iki davayı ayırmak ve eksik yargı harçlarını tamamlattıktan sonra yargılamayı birbirinden bağımsız olarak sonuçlandırmaktan ibarettir.

O halde, davalı Kurum vekilinin ve davalı işveren vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabu edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ... Gereçleri Çelik San. Ve Tic.Ltd.Şti.'ne iadesine, 05/12/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2019/689, Karar No: 2020/1170, Tarih: 26.02.2020

**20. Ceza Dairesi         2019/689 E.  ,  2020/1170 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : İSTANBUL Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Sanığın mahkumiyetine dair Bakırköy 14. Ağır CezaMahkemesi’nin 20.06.2018 tarih 2017/357 esas ve 2018/263 karar sayılı ilamına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

5271 sayılı CMK'nın 294/1. maddesinde yer alan "Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır."şeklindeki düzenleme de gözetilerek yapılan değerlendirmede, sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde herhangi bir temyiz sebebi göstermediği, CMK'nın 295/1. maddesinde belirtilen süre içerisinde temyiz sebeplerini içeren ek dilekçe de sunmadığı anlaşıldığından, vaki temyiz isteminin 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesi uyarınca REDDİNE, Üye ...'un karşı oyu ve oy çokluğu ile 26.02.2020 tarihinde karar verildi.

(K.O)

KARŞI OY

Sanık ... hakkında; Bakırköy 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 20.06.2018 tarih ve 2017/357 E, 2018/263 K. sayılı kararı ile uyuşturucu ticareti eylemi nedeniyle kurulan mahkumiyet hükmü üzerine yapılan istinaf incelemesi neticesinde; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 14.11.2018 tarih 2018/2284 Esas ve 2018/2554 K. sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun 5271 sayılı CMK'nın 280/1-a maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE karar verildiği,

Sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde özetle; "Tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi kararını süresi içerisinde temyiz ediyoruz. Söz konusu kararın temyizen tetkiki ile temyiz eden sanık lehine bozulmasını arz ve talep ederiz " yönünde talepte bulunduğu,

Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda:

Sanık ... hakkında; 5271 Sayılı CMK'nın 294/1. maddesinde yer alan - temyiz eden hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini göstermek zorundadır- şeklindeki düzenleme de gözetilerek yapılan değerlendirmede sanık müdafinin temyiz dilekçesinde herhangi bir temyiz sebebi göstermediği 5271 sayılı CMK'nın 295/1. maddesinde belirtilen süre içerisinde temyiz sebeplerini içeren ek dilekçe de sunmadığı anlaşıldığından vaki temyiz isteminin 5271 Sayılı CMK'nın 298/1. maddesi uyarınca REDDİNE, oy çokluğu ile karar verilmiş olup, sanık yönünden dairemizce oluşan çoğunluğun kanaatine aşağıda belirtilen gerekçelerle katılmamaktayım.

20.07.2016 tarihi itibariyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun istinafa ilişkin (272-285 maddeleri) hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle temyiz merci olan Yargıtayın, ilk derece mahkemeleri ve ikinci derece yargılama merci olan Bölge Adliye Mahkemelerinin vermiş olduğu temyizi kabil karalarına yönelik temyiz talebi üzerine yapılan incelemede, inceleme sınırının belirlenmesi önem arz etmektedir.

20.07.2016 tarihi itibariyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun istinafa ilişkin (272-285 maddeleri) hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle temyiz merci olan Yargıtayın, ilk derece mahkemeleri ve ikinci derece yargılama merci olan Bölge Adliye Mahkemelerinin vermiş olduğu temyizi kabil karalarına yönelik temyiz talebi üzerine yapılan incelemede, inceleme sınırının belirlenmesi önem arz etmektedir.

İkinci derece yargılama merci olan Bölge Adliye Mahkemesinin denetim yetkisinin yanında delil değerlendirme ve delil toplama diğer bir ifadeyle yargılama yapma yetkisi mevcuttur. 5271 sayılı CMK'nın 280. maddesinin başlığı "bölge adliye mahkemesinde inceleme ve kovuşturma"dır. Söz konusu maddedeki düzenlemeler ayrıntılı olarak incelendiğinde, Bölge Adliye Mahkemesinin, İlk Derece Mahkemesi kararını hem hukuki hem de maddi yönden inceleme yetkisi söz konusudur. Aynı zamanda gerekli gördüğü taktirde 5271 sayılı CMK'nın 280/1-(e) maddesinde verilen yetkiye dayanarak davanın yeniden görülmesine karar vererek kovuşturma yapabilir.

İstinaf aşamasından geçen temyizi kabil karaların temyiz incelemesinde Yargıtayın inceleme yetkisinin sınırları 5271 Sayılı CMK'nın 288.ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda "Temyiz Nedeni" başlığı altında başlığı altında aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

"MADDE 288. - [1] Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır.

[2] Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır" içerikli düzenlemeye gidilmiştir.

Madde içeriği değerlendirildiğinde Yargıtayın ilk derece ve istinaf aşamasından geçen karaların denetiminde inceleme yetkisi hukuki denetimle sınırlıdır. Diğer bir ifadeyle temyiz merci, olaya normun doğru uygulanıp uygulanmadığını denetleyebilir. Söz konusu yetki bununla sınırlandırılmıştır.

Maddenin gerekçesi, "Tasarı, 1412 sayılı Kanundan ayrılarak -kanuna aykırılık- yerine daha geniş anlamlı ve amaca uygun olan -hukuka aykırılık- sözcüklerine yer vermiştir. Yargılamanın konusunu oluşturan cezaî uyuşmazlık çözüldükten ve maddî gerçeğe ulaşıldıktan sonra ilgili hukuk kuralının eksik veya yanlış uygulanması veya hiç uygulanmaması, hukuka aykırılığı oluşturur.

Hukuk kuralı deyimi, temel hukuk ilkelerini, yazılı olan ve olmayan hukuk kurallarını, yargılama hukukuna ilişkin kurallarla maddî hukuka ilişkin kuralların tümünü kapsar.

Temyiz başvurusunun hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayandırılması gerekir. Delillerin yanlış değerlendirilmesi, kuralların yorumunu ve eylemin gerçek niteliğinin saptanmasını etkilediğinde, elbette ki, hukuka aykırılık oluşturur" şeklindedir.

Kanun koyucu, 1412 sayılı CMUK'nın aksine kanunilik ilkesinden ayrılarak daha ideal, modern ve özgürlükçü olan hukukilik ilkesini benimsemiştir. Bu sebeple söz konusu maddeyi uygularken kanun koyucunun iradesi doğrultusunda verilen yetkiyle sınırlı kalmak kaydıyla taraflar lehine geniş yorumlanması gerekir.