muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/171, Karar No: 2022/496, Tarih: 29.06.2022

Her ne kadar ... Anayasal Düzene Karşı İşlenen Suçlar Soruşturma Bürosu'nun 19/07/2019 tarihli ve 2019/9874 soruşturma 2019/3467 Esas sayılı iddianamesi ile ....T.C Kimlik Numaralı ... hakkında son soruşturma açılması talebiyle dava açılmış ise de Bu kişinin KHK ile İhraç edilmiş Polis Memuru olduğu, zuhulen iddianamede yer aldığı anlaşılmakla, asıl İsmal AKSOY'un ....T.C. Kimlik Numaralı, Maho ve ... Oğlu 20/03/1970 doğumlu ...'un başka suçtan ... 6 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu, hakkında ... CBS Hazırlık Bürosu'nun 12/09/2019 tarihli ve 2019/3846 sayılı iddianame düzenlenerek mahkememizin 2019/300 Esas sayılı dosyası ile birleştirme talep edildiği ve Mahkememizin 17/09/2018 tarihli 2019/328 Esas 2019/221 Karar sayılı Kararıyla Mahkememizin 2019/300 Esas sayılı dosyasında birleştirilme kararı verildiği görülmekle,..... T.C Kimlik Numaralı ... hakkında 2802 Sayılı Kanuna tabi kişilerden olmamakla son soruşturma açılmasına yer olmadığına, adı geçenin lekelenmememe hakkı kapsamında Uyap kayıtlarının silinmesi hususunda gereğinin takdir ve ifası için ... Bakanlığı Bilgi İşlem Daire Başkanlığı'na kararımız da eklenmek suretiyle yazı yazılmasına,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 257/1, 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 257/1, 257/2, 43/1, 109/1, 109/3-d (3 kez), 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 109/1, 109/3-d (5 kez), 257/1,43/1, 257/2, 43/1, 285, 53/1,

Sanık Mahmut MAVİ hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 109/1, 109/3-d (tüm müştekilere yönelik), 257/1, 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 109/1, 109/3-d (tüm müştekilere yönelik), 257/1, 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 257/1, 257/2, 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 109/1, 109/3-d (tüm müştekilere yönelik), 257/1, 257/2, 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 109/1, 109/3-d, 257/1, 257/2, 43/1, 53/1,

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 257/1, 53/1 maddeleri gereğince son soruşturma açılmasına,

Dosyanın 2802 Sayılı Kanunun 89 ve devamı maddeleri ile Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 30/01/2019 gün ve 1 sayılı ... bölümü kararı uyarınca son soruşturma için Yargıtay 9. Ceza Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla) Başkanlığına gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M ; Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Sanık ... hakkında TCK 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5/1, TCK 257/1, 53/1 maddeleri gereğince son soruşturma açılmasına,

Dosyanın 2802 Sayılı Kanunun 89 ve devamı maddeleri ile Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 30/01/2019 gün ve 1 sayılı ... bölümü kararı uyarınca son soruşturma için Yargıtay 9. Ceza Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla) Başkanlığına gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M ; Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Her ne kadar ... Anayasal Düzene Karşı İşlenen Suçlar Soruşturma Bürosu'nun 19/07/2019 tarihli ve 2019/9874 soruşturma 2019/3467 Esas sayılı iddianamesi ile ....T.C Kimlik Numaralı ... hakkında son soruşturma açılması talebiyle dava açılmış ise de , Bu kişinin KHK ile İhraç edilmiş Polis Memuru olduğu , zuhulen iddianamede yer aldığı anlaşılmakla , asıl bbbb 'un ..... T.C. Kimlik Numaralı, Maho ve ... Oğlu 20/03/1970 doğumlu ...'un başka suçtan ... 6 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu, hakkında ... CBS Hazırlık Bürosu'nun 12/09/2019 tarihli ve 2019/3846 sayılı iddianame düzenlenerek mahkememizin 2019/300 Esas sayılı dosyası ile birleştirme talep edildiği ve Mahkememizin 17/09/2018 tarihli 2019/328 Esas 2019/221 Karar sayılı Kararıyla Mahkememizin 2019/300 Esas sayılı dosyasında birleştirilme kararı verildiği görülmekle , ....T.C Kimlik Numaralı ... hakkında 2802 Sayılı Kanuna tabi kişilerden olmamakla SON SORUŞTURMA AÇILMASINA YER OLMADIĞINA, adı geçenin lekelenmememe hakkı kapsamında Uyap kayıtlarının silinmesi hususunda gereğinin takdir ve ifası için ... BAKANLIĞI BİLGİ İŞLEM DAİRE BAŞKANLIĞI'NA kararımız da eklenmek suretiyle YAZI YAZILMASINA,

2-Sanıklar ..., ..., ..., Mahmut MAVİ, ..., ..., ..., ..., ... hakkında 2802 Sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 89 ve devamı maddeleri gereğince SON SORUŞTURMA AÇILMASINA,

3-Dosyanın ile 2802 Sayılı Kanunun 89 ve devamı maddeleri ile ile Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 30/01/2019 gün ve 1 sayılı ... Bölümü Kararı uyarınca için Yargıtay 9.Ceza Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla) Başkanlığına gönderilmek üzere ... Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

4-Kararın bir örneğinin Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine GÖNDERİLMESİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda mütalaya uygun olarak oy birliği ile ve kesin olmak üzere karar verildi." ifadelerine yer verilerek sanıklar hakkında belirtilen suçlardan cezalandırılmaları talebiyle son soruşturma kararı verildiği anlaşılmıştır.

III) MAHKEME KABULÜ:

4-Kararın bir örneğinin Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine GÖNDERİLMESİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda mütalaya uygun olarak oy birliği ile ve kesin olmak üzere karar verildi." ifadelerine yer verilerek sanıklar hakkında belirtilen suçlardan cezalandırılmaları talebiyle son soruşturma kararı verildiği anlaşılmıştır.

III) MAHKEME KABULÜ:

''Görevi kötüye kullanma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, gizliliğin ihlali ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından sanıklar ..., ..., ..., Mahmut Mavi, ..., ..., ..., ... ve ... hakkında 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 89 ve devamı maddeleri gereğince kovuşturma izni verilerek ... Cumhuriyet Başsavcılığının 19.07.2019 tarihli, 2019/9874 soruşturma, 2019/3467 esas, 2019/491 iddianame numaralı ve 12.09.2019 tarihli, 2019/12790 soruşturma, 2019/3846 esas, 2019/549 iddianame numaralı iddianameleri ile ... 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 02.12.2019 tarihli, 2019/300 esas ve 2019/323 karar sayılı son soruşturmanın açılması kararıyla ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapılmak üzere Dairemize gönderilen dosya, Dairemizin 2019/18 esas sayısına kaydedildikten sonra, sanık Mahmut Mavi hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tefrik kararı verilip ayrı bir esasa kaydedildikten sonra sanığa atılı silahlı terör örgütüne üye suçunun niteliği ve mahiyeti itibariyle kişisel suç olması nedeniyle kovuşturma yapma yetkisinin, sanığın görev yaptıkları yerin bağlı olduğu ... Bölge Adliye Mahkemesinin bulunduğu yerdeki ... Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, Dairemizin 2019/18 esas sayılı dosyasında sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve Mahmut Mavi hakkında görevi kötüye kullanama, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve gizliliğin ihlali suçlarından, 2797 sayılı Kanunun 6545 sayılı Kanun ile değişik 14. maddesinin Ceza dairelerinde kısmının a,b,c fıkraları ile 31.01.2019 tarihli ve 30672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 30.01.2019 tarihli ve 2019/1 sayılı kararı uyarınca dava açılan son soruşturma kararındaki nitelenen en ağır suça göre davaya bakma görevinin Yargıtay 8. Ceza Dairesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği, Dairemizin ... bu esas sayılı dosyasında sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan iddia makamının yazılı mütalaası da alındıktan sonra incelendi:

...

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığı, davanın halen ... 37. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/62 esas sayılı dosyasında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığı, davanın halen ... 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/67 esas sayılı dosyasında derdest olduğu,

...

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığı, davanın halen ... 37. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/62 esas sayılı dosyasında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığı, davanın halen ... 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/67 esas sayılı dosyasında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesine dava açıldığı, davanın halen ... 23. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/465 esas sayılı dosyasında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... 22. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.01.2019 tarihli ve 2017/122 esas, 2019/29 sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiği ve itiraz üzerine dosyanın halen ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 2019/598 esas sayısında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... 30. Ağır Ceza Mahkemesinin 14.12.2018 tarihli ve 2018/28 esas, 2018/270 sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiği ve itiraz üzerine dosyanın halen ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 2019/194 esas sayısında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 04.04.2019 tarihli ve 2017/218 esas, 2019/154 sayılı kararı ile beraat kararı verildiği ve itiraz üzerine dosyanın halen ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 2019/1002 esas sayısında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... 24. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.06.2018 tarihli ve 2017/299 esas, 2018/107 sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiği, itiraz üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 04.12.2018 tarihli, 2018/1469 esas, 2018/1329 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği ve temyiz üzerine de dosyanın halen Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 2019/1976 esas sayısında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 27.03.2018 tarihli ve 2018/100 esas, 2018/151 sayılı kararı ile beraat kararı verildiği ve itiraz edilmeden kesinleştiği,

Anlaşılmıştır.

Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ... 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 27.03.2018 tarihli ve 2018/100 esas, 2018/151 sayılı kararı ile beraat kararı verildiği ve itiraz edilmeden kesinleştiği,

Anlaşılmıştır.

Bu itibarla; Dairemizin 2019/20 esasına kayıtlı dava dosyasında sanıklara atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği gereği temadi eden suçlardan olduğu, bu suçların, temadinin hukuki ve fiili kesintiyle sona ermesine kadar işlenmeye devam edeceği, aynı eylemleri ile ilgili olarak daha önceden yukarıda belirtilen davaların açılarak bir kısmının sonuçlandırıldığı, bir kısmının ise hala derdest durumda bulunduğunun anlaşıması karşısında; her ne kadar atılı suçların niteliği ve mahiyeti itibariyle kişisel suç olması nedeniyle kovuşturma yapma yetkisinin, sanıkların görev yaptığı yerin bağlı olduğu Bölge Adliye Mahkemesinin bulunduğu yerdeki Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu, bu nedenle de sanıklara atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından açılan dava dosyaları hakkında bu Ağır Ceza Mahkemeleri tarafından kararlar verileceği düşünülse de, gereksiz emek ve zaman kaybı ile usul ekonomisi bakımından Dairemizin 2019/20 esasına kayıtlı dava dosyasındaki silahlı terör örgütüne üye olma suçlarına ilişkin davaların CMK'nin 223/7. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'' şeklindeki ifadelerle kararın gerekçesi açıklanmış ve sanıklar hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmaları amacıyla açılan kamu davalarının reddine karar verilmiştir.

IV) HÜKMÜN İSABETLİ OLUP OLMADIĞI HUSUSUNDA MADDİ HUKUKA İLİŞKİN YAPILAN TEMYİZ İNCELEMESİ:

Temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi ve temyiz nedenleri bu şekilde değerlendirildikten sonra sanıklar hakkındaki davanın reddine ilişkin kararların; dosyaya yansıyan tüm maddi hukuka aykırılık iddiaları ile usul hükümlerine uygunluk bakımından ve 5271 sayılı CMK'nın 289. maddesinde yazılı bulunan hukuka kesin aykırılık hâllerinin mevcut olup olmadığı yönlerinden temyiz denetimine geçilmiştir.

İncelenen dosya kapsamından;

... Cumhuriyet Başsavcılığının 19.07.2019 tarihli ve 3467-491 sayılı ve 12.09.2019 tarihli ve 3846-549 sayılı iddianameleri üzerine ... 2. Ağır Ceza Mahkemesince 02.12.2019 tarih ve 300-323 sayı ile; 18.04.2007 tarihinde ...'da meydana gelen ve kamuoyunda...Yayınevi cinayeti olarak bilinen olaya ilişkin soruşturma dosyasında yaptıkları ... ve işlemler yönünden sanık ...'un silahlı terör örgütüne üye olma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, görevi kötüye kullanma, görevi ihmal ve gizliliğin ihlali; sanık ...'in silahlı terör örgütüne üye olma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve görevi kötüye kullanma; sanık ...'ın silahlı terör örgütüne üye olma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, görevi kötüye kullanma ve görevi ihmal suçlarından cezalandırılmaları amacıyla 2802 sayılı Kanun'un 89 ve devamı maddeleri gereğince son soruşturma açılmasına karar verildiği,

Bunun üzerine Özel Dairenin 2019/18 Esas sırasına kaydedilen dosyada kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, görevi kötüye kullanma, görevi ihmal ve gizliliğin ihlali suçlarından Yargıtay 8. Ceza Dairesine görevsizlik kararı verildiği, silahlı terör örgütüne üye olma suçu yönünden ise dosyanın Özel Dairenin 2019/20 Esas sırasına kaydedilerek evrak üzerinden yapılan inceleme neticesinde;

Sanık ... hakkında aynı konuda ... 23. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/465 esas sayılı dosyasında dava açıldığı ve hâlen dosyanın derdest olduğu,

Sanık ... hakkında aynı konuda ... 22. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.01.2019 tarihli ve 2017/122 Esas 2019/29 Karar sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiği ve itiraz üzerine dosyanın hâlen ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 2019/598 esas sırasında derdest olduğu,

Sanık ... hakkında aynı konuda ... 24. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.06.2018 tarihli ve 2017/299 Esas ve 2018/107 Karar sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiği, itiraz üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 04.12.2018 tarihli ve 2018/1469 Esas 2018/1329 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, temyiz edilmesi üzerine dosyanın hâlen Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 2019/1976 esas sırasında derdest olduğu,

Gerekçesiyle sanıkların ve iddia konusu eylemlerin aynı olduğundan bahisle CMK'nın 223/7. maddesi uyarınca kamu davasının ayrı ayrı reddine karar verildiği,

Anlaşılmıştır.

Özel Dairenin işbu ret kararının temyiz edilmesini takip eden süreçte, yukarıda belirtilen dosyalarda yapılan yargılama neticesinde sanıkların silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkumiyetlerine karar verildiği ve bu kararların sanık ... yönünden Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 22.03.2022 tarihli ve 2021/6501 Esas 2022/1464 Karar; sanık ... yönünden Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 30.11.2021 tarihli ve 2021/9033 Esas 2021/10229 Karar; sanık ... yönünden Yargıtay (Kapatılan) 16. Ceza Dairesinin 10.09.2020 tarihli ve 2019/1976 Esas 2020/3832 Karar sayılı ilamlarıyla onandığı,

Yapılan UYAP sorgulamasında görülmüştür.

Yapılan UYAP sorgulamasında görülmüştür.

Ceza muhakemesi yapılabilmesi için bir kısım "olmazsa olmaz" (sine qua non) şartlar aranır. Muhakeme yapılmasına engel olan bu şartlardan birisi "Non bis in idem" olarak ifade edilen, aynı sanık hakkında aynı suçtan verilmiş bir hüküm veya açılmış dava bulunmamasıdır. Kanunlarda açıkça yazılı olmadan da yaşayan bir hukuk normu olarak uygulanan, doktrinde de kabul olunan ve muhakeme hukukunun ana ilkelerinden olan "Non bis in idem" ilkesi, 1412 sayılı CMUK'nın 253. maddesinin üçüncü fıkrasında "Aynı konuda, aynı sanık için evvelce verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava var ise davanın reddine karar verilir", 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın "Duruşmanın sona ermesi ve hüküm" başlıklı 223. maddesinin yedinci fıkrasında ise "Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir" şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, aynı fiil nedeniyle aynı sanık hakkında önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilecektir.

"Non bis in idem" ilkesine uluslararası sözleşmelerde de yer verilmiş olup konu AİHS'nin 7 numaralı Ek Protokolü'nün "Aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı" başlıklı 4. maddesinin ilk fıkrasında "Hiç kimse bir devletin ceza yargılaması usulüne ve yasaya uygun olarak kesin bir hükümle mahkûm edildiği ya da beraat ettiği bir suçtan dolayı aynı devletin yargısal yetkisi altındaki yargılama usulleri çerçevesinde yeniden yargılanamaz veya mahkum edilemez" şeklinde ifade edilmiştir.

Bir fiilinden dolayı yargılanan kişinin aynı fiil nedeniyle tekrar yargılanmayacağını bilmesi kişi için bir güvence olup bu güvence hukuk devleti olmanın bir gereğidir. Dolayısıyla, bu güvencenin hayata geçirilebilmesi için aynı fiil nedeniyle aynı sanık hakkında önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava bulunduğu takdirde mükerrer yargılama yapılmasının engellenmesi amacıyla davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, sanıklar hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 5271 sayılı CMK'nın 223/7. maddesi gereğince verilen ret kararı isabetli bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle;

1)Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 30.12.2019 tarihli ve 20-172 sayılı; sanıklar ..., ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 5271 sayılı CMK'nın 223/7. maddesi gereğince verilen ret kararlarının ONANMASINA,

2)Dosyanın, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22.06.2021 tarihli ve 196 sayılı kararı ile Yargıtay 9. Ceza Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı terör suçlarından kaynaklanan davalara ilişkin dosyaların devredildiği Yargıtay 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 29.06.2022 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

...

Yazı İşleri Müdürü.

K.D.A
Yargıtay — Esas No: 2011/5485, Karar No: 2013/6178, Tarih: 29.03.2013

**10. Hukuk Dairesi         2011/5485 E.  ,  2013/6178 K.**

* KURUM ZARARININ RÜCUEN TAZMİN

* İŞLETMENİN DEVREDİLMESİ

* HUSUMET

* HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 124

* HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) (6100) Madde 448

* SOSYAL SİGORTALAR KANUNU(MÜLGA) (506) Madde 26

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 174

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 173

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 141

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 180

* BORÇLAR KANUNU(MÜLGA) (818) Madde 179

**"İçtihat Metni"**

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili ile davalı Ali tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı Ali'nin tüm, davacı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı Kurum, 09.10.2002 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu ölen sigortalı Erdoğan'ın hak sahiplerine bağlanan gelirlerden oluşan sosyal sigorta yardımlarının 506 sayılı Kanunun 26. maddesi uyarınca davalılardan teselsül hükümlerine göre rücuan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, davalı T... yönünden davada taraf sıfatı bulunmadığı, davalı Zayim yönünden ise iş kazasının meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle haklarındaki davanın reddine karar verilmiş, davalı Ali'nin kusuru %10 kabul edilerek istem hüküm altına alınmıştır.

Davalılardan T... 233 sayılı KHK.nın 3. maddesi uyarınca TEK Kurumundan ayrılarak iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak 15.09.1993 tarihli 21699 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ana statü ile organlarının görev alanları belirlenmiştir. Bilahare kendisine bağlı, tüzel kişiliği haiz müesseseler olarak teşkilatlanan davalı Kuruluşun müesseselerinin ticaret unvanı alıp ticaret siciline tescil edildiği ve Limited veya çoğunlukla Anonim Şirket olarak teşkilatlandıkları ve her bir şirketin özelleştirme suretiyle dönem dönem özel sektöre devredildiği anlaşılmaktadır.

İktisadi Devlet Teşekkülleri 233 sayılı KHK.'de saklı tutulan hususlar dışında "özel hukuk hükümlerine" tabidirler ve teşebbüs, müessese ve diğer birimlerin tasfiye ve devrini düzenlemiş bulunan anılan KHK de sorumluluk yönünden özel bir hüküm getirilmemiştir. Bu durum karşısında İktisadi Devlet Teşekküllerinin taraf olduğu devir, birleştirme ve diğer intikal hallerinde uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 179-180. maddeleri hükmü uyarınca "devre konu pasifler yönünden" sorumluluğu doğacaktır. Borçlar Kanunu'nun anılan hükümleri buyurucu nitelikte olduğundan sorumluluk kaydı, sözleşme, devir statüsü veya idari bir tasarrufla hiçbir şekilde etkisiz ve uygulama dışı bırakılamaz. Bunun tamamen etkisiz bırakılması veya sınırlandırılması ancak bir kanunla mümkündür.

Gerçekten, bir mamelekin ve işletmenin devralınmasını düzenleyen Borçlar Kanunu'nun 179. maddesine göre devir alan şirket, devir eden şirketin borçlarından ötürü sorumlu olduğu gibi iki yıl müddetle devreden borçlu dahi, devralan ile birlikte müteselsilen sorumlu olur. Borçlar Kanunu'nun müteselsil borçlara ilişkin 141. maddesine göre teselsülün kanun hükmünden doğduğu hallerde kamu düzeni söz konusu olacağından tarafların iradeleriyle teselsülün ortadan kaldırılması hükümsüzdür. Bu nedenle söz konusu müteselsil borç kanun hükmünden (Borçlar Kanunu md. 179'dan) doğduğundan, teselsülden kaynaklanan sorumluluğun dışlanması geçersizdir ve hukuki sonuç doğurmaz. Burada belirtilen sorumluluğun zamanı "devir anıdır." Devrin fiilen gerçekleştiği tarihte doğmuş ve nedeni vücut bulmuş borçlar bu sorumluluğun kapsamında kalmaktadır. İşletmenin devirden önceki borcunun naklinin kural olarak alacaklıya karşı hüküm ifade etmesi Borçlar Kanunu'nun 173 ve 174. maddeleri gereğince alacaklının kabulüne bağlı ise de, Borçlar Kanunu'nun 179. maddesi bu kurala bir istisna getirmiş, alacaklının rızasına gerek görülmeksizin borcun devir alana intikal ettiği kabul edilmiştir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 28.11.2001 gün ve E:2001/21-1030, K:2001/1077; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 17.10.2007 gün ve E:2007/21-664, K:2007/745 sayılı kararları)

Açıklanan bu yasal kurallar somut olayımıza uygulandığında, sigortalı, T...'a bağlı D... İşletme Şefliği'nde çalışırken 09.10.2002 tarihinde iş kazası geçirmiştir. Davacı Kurum 23.08.2005 tarihinde açtığı dava ile T...'a husumet yöneltmek suretiyle söz konusu iş kazası nedeniyle meydana gelen Kurum zararının 506 sayılı Kanunun 26/1. maddesi kapsamında işveren sıfatıyla davalı T...'tan tahsili istemiştir. Hal böyle olunca, Mahkemece, T...'ın iş kazasının meydana geldiği işletmesinin devir tarihi belirlenmeli, bu kapsamda yukarıdaki hukuki ilkeler çerçevesinde uyuşmazlıkta Borçlar Kanunu'nun 179. maddesinin uygulama yeri bulunup bulunmadığı yöntemince araştırılarak, deliller takdir edilip sonucuna göre bir karar verilmelidir.