muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/83, Karar No: 2023/4406, Tarih: 25.04.2023

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 26.09.2019 Tarihli Karar

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra verilen 26.09.2019 tarih ve 2017/419 Esas, 2019/646 Karar sayılı karar ile ölümün meydana gelmesinde davalıların %25 oranında kusurlarının bulunduğu, bünyesel faktörlerin ise zararlı sonucun ortaya çıkmasında %75 oranında etkili olduğundan bahisle asıl ve birleşen dosya yönünden davacılar eş ve çocuk Melike’nin maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 45.000,00 TL, çocuk Melike lehine 10.000,00 TL, çocuk... lehine 5.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

C.30.03.2021 Tarihli Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesi'nin 26.09.2019 tarih ve 2017/419 Esas, 2019/646 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemiz'in 30.03.2021 tarih ve 2020/7182 Esas, 2021/4262 Karar sayılı kararı ile somut olayda davacılar murisi sigortalının rahatsızlığının başlangıcı ve tedavi kapsamında birlik revirine başvuruları ile Alman Hastanesi’ne sevk süreci arasında geçen süre, 30.10.2018 tarihli bilirkişi kusur raporundaki, ilk hastalık ortaya çıktığında yeterli tedavi süreci uygulanmadığı, akciğer öyküsü olan işçinin daha kapsamlı bir sağlık kuruluşuna sevk edilmediği“ şeklindeki belirlemeler dikkate alındığında hükme dayanak alınan kusur raporlarında belirlenen oranların oluşa uygun olmadığı açık olduğu gibi hükme esas bu kusur raporlarında davalılar yönünden kusur oranları ayrıştırılmaksızın işveren adı altında genel bir ifade ile her iki davalıya birlikte kusur izafe edilmesinin doğru olmadığı, mahkemece müteveffa sigortalının rahatsızlığının başlangıcı, tedavi kapsamındaki başvuruları ve tedavi süreci dikkate alınarak kardiyoloji uzmanı, göğüs hastalıkları uzmanı ve işçi sağlığı ve iş güvenliği alanlarında uzmanlardan oluşan bilirkişi kuruluna somut olayı, her iki davalı yönünden kusur oranlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini de gözeterek, inceletip kusurun oran ve aidiyetini yeniden belirlemek ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibaret olduğundan bahisle bozulmasına karar verilmiştir.

Ç.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 02.12.2021 Tarihli Karar

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra verilen 02.12.2021 tarih ve 2021/372 Esas, 2021/435 Karar sayılı karar ile ölümün meydana gelmesinde davalıların %25'er oranda kusurlarının bulunduğu, bünyesel faktörlerin ise zararlı sonucun ortaya çıkmasında %50 oranında etkili olduğundan bahisle asıl ve birleşen dosya yönünden davacılar eş ve çocuk Melike’nin maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 45.000,00 TL, çocuk Melike lehine 10.000,00 TL, çocuk... lehine 5.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

D.24.05.2022 Tarihli Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesi'nin 02.12.2021 tarih ve 2021/372 Esas, 2021/435 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

D.24.05.2022 Tarihli Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesi'nin 02.12.2021 tarih ve 2021/372 Esas, 2021/435 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemiz'in 24.05.2022 tarih ve 2022/124 Esas, 2022/7720 Karar sayılı kararı ile davalıların tüm temyiz itirazlarının reddine, davacının sair temyiz itirazlarının reddine ancak davacılar lehine hüküm altına alınan manevi tazminatların az olduğundan bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

E.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 22.11.2022 Tarihli Karar

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra verilen 22.11.2022 tarih ve 2022/559 Esas, 2022/963 Karar sayılı karar ile ölümün meydana gelmesinde davalıların %25'er oranda kusurlarının bulunduğu, bünyesel faktörlerin ise zararlı sonucun ortaya çıkmasında %50 oranında etkili olduğundan bahisle asıl ve birleşen dosya yönünden davacılar eş ve çocuk Melike’nin maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 80.000,00 TL, çocuk Melike lehine 45.000,00 TL, çocuk... lehine 25.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi'nin 22.11.2022 tarih ve 2022/559 Esas, 2022/963 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; hüküm altına alınan manevi tazminatların az olduğunu, davalıların tam kusurlu olduklarını,

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, kendilerine kusur verilmesinin doğru olmadığını, birleşen dava yönünden zamanaşımının söz konusu olduğunu, bozmadan sonra alınan hesap raporunun tamamen hatalı ve yasaya aykırı olduğunu, zira bozulan kararın davacı vekilince icraya konulduğunu ve bozma öncesi hüküm altına alınan tutarların faizi ile birlikte diğer davalı MSB tarafından ödendiğini, çocuk... yönünden manevi tazminatın dayanaktan yoksun olduğunu, çocuk... için verilen manevi tazminatın fazla olduğunu, ıslahla manevi tazminat talep edilemeyeceğini, eş ve çocuk Melike’nin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini, bozmadan sonra alınan hesap raporunda kusurun azalmasına rağmen zararın artış gösterdiğini, bu çelişki nedeniyle ek rapor alınması taleplerinin kabul edilmediğini, faiz başlangıç tarihlerinin hatalı belirlendiğini,

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; ıslahla manevi talep edilemeyeceğini, eş ve çocuk Melike’nin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini, ıslahla istenen talebin zamanaşımına uğradığını, davacı çocuk... için ek dava ile manevi tazminat talep edilemeyeceğini, manevi tazminatların fazla olduğunu, dava ve ek davanın zamanaşımına uğradığını, faiz başlangıç tarihlerinin hatalı belirlendiğini, bozulan hükmün davacılar vekili tarafından icraya konulduğunu, kendilerinin de bunu ... 26. İcra Dairesi 2015/17176 sayılı dosyasına ödediklerini, bu durumun hesap raporlarında dikkate alınmadığını, yapılacak hesaplamada davalı ... tarafından tüm faizi ile birlikte yapılan ödemenin tenzil edilerek davalılar açısından kusur oranlarına göre ayrı ayrı hesap yapılması gerektiğini, kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, maddi tazminatların hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacılara yükletilmesine,Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5213, Karar No: 2024/7442, Tarih: 04.06.2024

**11. Ceza Dairesi         2022/5213 E.  ,  2024/7442 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2019/810 E., 2021/158 K.

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Düzeltilerek Onama

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Konya 9. Asliye Ceza Mahkemesinin, 02.04.2015 tarihli ve 2012/852 Esas, 2015/187 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hizmet nedeni ile güveni kötüye kullanma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 155 inci maddesinin ikinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 53 ve 51 inci maddesi uyarınca 1 yıl 8 ay hapis ve 7.500,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, hapis cezasının ertelenmesine karar verilmiştir.

2. Kararının katılanlar vekili ve Cumhuriyet savcısının temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan ) 15. Ceza Dairesinin 02.12.2019 tarihli ve 2019/10141 Esas, 2019/13577 Karar sayılı kararı ile uzlaştırma hükümlerinin uygulanması zorunluluğu nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir.

3. Konya 9. Asliye Ceza Mahkemesinin,23.02.2021 tarihli ve 2019/810 Esas, 2021/158 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hizmet nedeni ile güveni kötüye kullanma suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 155 inci maddesinin ikinci fıkrası, 62 nci ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis ve 10.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafinin temyiz isteği; bozma öncesi müvekkili hakkında cezanın ertelenmesine rağmen yeniden yapılan yargılamada yeni bir delil olmamasına rağmen cezanın teşdiden verilmesinin hukuka aykırı olduğuna, katılan şirketin sanık ve diğer çalışanlar hakkında bu şekilde suç duyurusunda bulunduğu, bu durumun araştırılması gerektiği, bu suretle usul ve yasaya aykırı olan kararın bozulması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafinin temyiz isteği; bozma öncesi müvekkili hakkında cezanın ertelenmesine rağmen yeniden yapılan yargılamada yeni bir delil olmamasına rağmen cezanın teşdiden verilmesinin hukuka aykırı olduğuna, katılan şirketin sanık ve diğer çalışanlar hakkında bu şekilde suç duyurusunda bulunduğu, bu durumun araştırılması gerektiği, bu suretle usul ve yasaya aykırı olan kararın bozulması gerektiğine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Sanığın, katılanlara ait hayvansal ilaç pazarlaması üzerine faaliyet gösteren ... Ecza Deposu şirketinde satış sorumlusu olarak çalıştığı, sanığın görev alanındaki bölgede eczacılık ve veterinerlik işi ile uğraşan şikayetçilere şirket adına mal pazarladığı, tahsilat yaptığı, sanığın şikayetçilerden aldığı paranın bir kısmını uhdesinde tutarak şirkete teslim etmediği iddiasıyla yapılan soruşturma neticesinde sanık hakkında atılı suçtan dava açılmıştır.

2. Yapılan bilirkişi incelemesine göre sanığın suç ihbarından sonra katılanların bir kısım zararını karşıladığı ancak katılanlar kısmi zarar giderimi sebebiyle etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına rıza göstermemişlerdir.

3. Mahkemece tüm dosya kapsamına dayanılarak;sanığın üzerine atılı hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunun uzlaşma kapsamında olması nedeniyle, dosyanın uzlaştırma bürosuna tevdi edildiği ancak katılanların zararlarının giderilmemiş olması sebebiyle uzlaşma teklifini kabul etmedikleri uzlaşmanın sağlanamadığı anlaşılmakla sanığın cezalandırılmasına dair temyiz incelemesine konu mahkûmiyet hükmü kurulmuştur.

IV. GEREKÇE

1. Sanığın farklı zamanlarda eylemlerini gerçekleştirmesi sebebiyle hakkında zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerektiği gözetilmeksizin eksik ceza tayini aleyhe temyiz olmadığından bozma sebebi yapılmamıştır.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların eleştiri dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir. ancak;

5271 sayılı Kanun'un 253 üncü maddesinin yirmi ikinci fıkrası ve bu maddeye göre çıkarılan Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 38 inci maddesindeki "Uzlaştırma ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden sayılır, ilgili ödenekten karşılanır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda, bu ücret ve giderler Devlet Hazinesi üzerinde bırakılır, Uzlaşmanın gerçekleşmemesi halinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri hakkında Kanun'un yargılama giderlerine ilişkin hükümleri uygulanır." hükmü uyarınca

3. Konya 9. Asliye Ceza Mahkemesinin, 02.04.2015 tarihli ve 2012/852 Esas, 2015/187 Karar sayılı kararının sanık lehine bozulması nedeniyle, lehe bozma sonrası uzlaştırma gideri dışındaki yargılama giderlerinin sanığa yükletilemeyeceğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuş ise de, anılan hukuka aykırılık Yargıtay tarafından düzeltilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu kararına yönelik sanık müdafinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği hüküm fıkrasında yer alan yargılama giderlerine ilişkin bölüm çıkarılarak yerine "Bozma öncesi yapılan yargılama gideri ile bozma kararı sonrası yapılan uzlaştırmacı giderinin sanıktan tahsili ile hazineye gelir kaydına, bozma sonrası yapılan uzlaştırmacı gideri dışındaki diğer yargılama giderlerinin hazine üzerinde bırakılmasına" ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

04.06.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/8107, Karar No: 2015/13189, Tarih: 09.06.2015

**21. Hukuk Dairesi         2015/8107 E.  ,  2015/13189 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılardan Kurum ve ... vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalılar ... ve ... Başkanlığının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 01.05.2006 - 01.06.2009 tarihleri arasında davalı işverenlere ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazılı olan sürelerdeki çalışmaların, yazılı olan sicil numaralı işyerlerinde davalılar ... ve .. .. nezdinde geçtiğinin tespitine karar verilmiştir. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalılardan.. Müdürlüğünün 24.07.2009 tarihli yazısında; “2007 yılı. İşçilikleri ihalesini 1., 2., 3. ve 4. partisi ihalesini...’nin aldığı, bu şirketin 07.11.2007 tarihli sözleşme ile aldığı işleri ...’a devrettiği, ...’ın 07.06.2008 tarihine kadar bu işleri yaptığı, 2008 ihalesine ...’ın ... adıyla katıldığı ve 2. ve 4. partileri aldığı, ... tarafından 05.05.2009 tarihine kadar işlerin devam ettiği, 2009 yılında yapılan ihalelerin başka şirketlerin uhdesinde kaldığının” belirtildiği, davacı adına 01.05.2006 tarihinden itibaren.. sicil numaralı işyerinden çalışmaların bildirildiği, bu işyerlerinden .. sicil numaralı işyerinin davalılardan ...sicil numaralı işyerinin de davalılardan.... adına tescilli olduğu, diğer işyerlerinin kime ait olduğunun dosya kapsamından belirlenemediği anlaşılmaktadır.

Bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) veya bir hakkın elde edilmesi amacıyla kime karşı dava edileceği (o davada davalı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının veya davalısının o dava yönünden davacı veya davalı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

O halde, dava konusu şey üzerinde kim veya kimler hak sahibi ise, davayı da bu kişi veya kişilerin açması gerekir. Davayı açabilmek için gerekli sıfat, dava konusu şey üzerinde hak sahibi olan kişiye aittir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir.

Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemez; dava, sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Görüldüğü üzere, taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir. Nitekim aynı ilkeler, Hukuk Genel Kurulu’nun 23.06.2004 gün ve 2004/4-371 E. 2004/375 K.; 18.04.2007 gün ve 2007/5-233 E., 2007/221 K.; 04.03.2009 gün ve 2009/10-34 E. 2009/104 K.; 04.11.2009 gün ve 2009/2-402 E., 2009/484 K.; 03.02.2010 gün ve 2010/4-4 E., 4 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

506 sayılı Kanunun 87. maddesinde “Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işveren de sorumludur.” hükmü yer almaktadır. Bu maddede düzenlenen sorumluluk maddi hukuka yani prim ödemeleri ve alacaklara ilişkin olup hizmet tespitini kapsamaktadır.

Somut olayda;...de yapılması gereken işleri, düzenlenen şartnameler doğrultusunda, çeşitli zamanlarda yapılan ihaleler ile farklı farklı gerçek veya tüzel kişilere ihale eden ..., sigortalının primlerinin ödenmemesinden dolayı davalı Kuruma karşı sorumlu ise de, hizmet tespiti davasında işveren konumunda değildir. Bu nedenle taraf gösterilmesi ve aleyhine hüküm kurulması hatalı olmuştur. Ayrıca davacının hüküm altına alınan çalışmalarının farklı sicil numarasına sahip birden fazla işyerinden geçtiğinin kabul edildiği anlaşılmasına rağmen, bu işyerlerinin gerçekten davalı ....’ne ait olup olmadığı araştırılmaksızın tüm çalışmaların ... ve ..şeklinde karar verilmesi de hatalı olmuştur

Yapılacak iş, ihale makamı konumunda olan ... hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek, ayrıca davacının çalışmalarının geçtiği kabul edilen .. sicil numaralı işyerinin hangi işverene ait olduğunu Kuruma sormak, bu işyeri davalı ...’ne ait ise bu işveren yönünden şimdiki hüküm kurmak, başka bir işveren ait ise bu işveren ile ilgili olarak usulüne uygun şekilde açılan bir dava olmadığından bu işyerindeki çalışmalar yönünden davanın reddine karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar ... ve ... Başkanlığının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ...'ne iadesine, 09.06.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3664, Karar No: 2015/8472, Tarih: 14.10.2015

**6. Hukuk Dairesi         2015/3664 E.  ,  2015/8472 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 27/01/2014

NUMARASI : 2010/383-2014/43

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tazminat davasına dair karar Dairemizin 21/01/2015 gün ve 2014/5403-2015/582 sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmesi üzerine bu defa davalı tarafından yasal süresinde karar düzeltme isteminde bulunulmuş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Mahkemenin kararında ve Yargıtay ilamında yazılı sebeplere göre 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 440.maddesinde yazılı hallerden hiçbirine uymayan karar düzeltme isteminin REDDİNE ve aynı yasanın 442.maddesi gereğince takdiren 248.-TL para cezasının karar düzeltme isteyenden alınmasına, karar düzeltme harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 14/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.