muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/17217, Karar No: 2019/3441, Tarih: 15.04.2019

2-5510 sayılı Kanun 14. maddeye göre, “meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.” 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun “Tanımlar” başlıkla 3/1-1 bendinde “Meslek hastalığı: Mesleki risklere maruziyet sonucu ortaya çıkan hastalık” olarak tanımlanmıştır.

Sigortalının mesleğini icrası sırasında sürekli tekrarladığı faaliyetlerden dolayı ya da icra edilen işin niteliği veya işin şartları nedeniyle mesleği ile bağlantılı olarak meydana gelen hastalıklar da sosyal güvenlik sistemi içerisinde bir sosyal risk olarak kabul edilmekte ve bu hastalıklar meslek hastalığı olarak nitelendirilmektedir.

İş kazası ani bir olay olmasına karşın meslek hastalığı, belirli bir zaman dilimi içerisinde tekrarlanan bir sebeple oluşmaktadır. Meslek hastalığı, işin nitelik ve yürütüm şartlarından dolayı ya da işyerinin durumu dolayısıyla yavaş yavaş ortaya çıkan bir sağlık sorunudur.

Somut olayda, davacıya 10.02.2009 tarihinde meydana geldiği iddia edilen iş kazası ile ilgili aynı gün hastaneye başvurup başvurmadığı, kazayı gören olup olmadığı, geçmişte bel rahatsızlığı olup olmadığı, olmuş ise hangi hastahanelere gittiği, tedavi görüp görmediği, görmüş ise tedavi süresi sorularak tedavi evrakları istenmeli, Özel Kartal Hastanesinin arşivlerinin nerede saklandığı sorulup araştırma yapılmalı, mevcut hastane kayıtlarında ani bir kaza olayından bahsedilmediği, uzun süre ağır koli kaldırılması nedeni ile oluşan hastalıktan bahsedildiği, iş kazasının ani bir olay olduğu, uzun süre çalışma veya tekrarlama sonucu meydana gelen arızaların meslek hastalığı konusu olabileceği nazara alınarak davacıda var olan bel rahatsızlığının 10.02.2009 tarihinde meydana geldiği iddia edilen olay sonucu mu yoksa geçmişten gelen rahatsızlıkların sonucu mu olduğu araştırılıp irdelenerek karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu, davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı ...Ş.'ye iadesine, 15.04.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/12441, Karar No: 2014/13015, Tarih: 22.04.2014

**13. Hukuk Dairesi         2014/12441 E.  ,  2014/13015 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana 2. Tüketici Mahkemesi

TARİHİ : 17/02/2014

NUMARASI : 2013/452-2014/397

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalıdan daire satın aldığını, taraflar arasındaki sözleşme gereğince taksitlerde yapılacak artış oranına uyulmadığını, böylelikle fazla tahsilat yapıldığını ileri sürerek, fazla tahsilat miktarı olan 2.142.41 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasındaki 20.6.2007 tarihli sözleşmenin 2.2. maddesi gereğince; taksitlerdeki artış oranı, bir önceki altı aylık dönemdeki memur maaş artış oranı dikkate alınarak artırılacaktır. Davalı Toki taksitlerdeki artış oranını hesaplarken, ek ödemelerde dahil olarak MMAO'nı nazara almaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, MMAO'nın içinde bulunması gereken ek ödemeler düşülerek sonuca gidilmiştir. Hesap da bu MMAO üzerinden yapılmıştır.

Mahkemece, Temmuz-Aralık 2008 döneminde memurların tamamına 2,35 oranında zam yapıldığını kabul eden bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulmuş ise de; Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 29.12.2008 tarihli yazısına göre;2008 yılı Temmuz-Aralık döneminde devlet memurlarının maaşlarındaki ortalama artış oranı % 5.2 olmuştur. MMAO ek ödemelerle birlikte bir bütün olarak ele alınmalı ve taksit oranı belirlenirken önceki 6 aylık dönemdeki ortalama memur maaş artış oranı dikkate

alınmalıdır. Bu durumda davalı Toki'nin yaptığı hesap yönteminin doğru olduğu kabul edilerek, dosyadaki delillere göre konusunda uzman bilirkişi tarafından yeniden hesaplama yapılması ve sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davacının savunduğu hesaplama yöntemi uygulanarak davanın kabulü, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 146.35 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22.4.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/12090, Karar No: 2010/1898, Tarih: 11.02.2010

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2009/12090 E.  ,  2010/1898 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Davalı vekili mahkeme kararını, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin tebliği üzerine temyiz etmiş ise de, dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydının yapıldığını gösteren ve ayrıca ödenmesi gereken harcın alındığına dair belge ya da bilgi dosya içerisinde bulunmamaktadır.

Söz konusu dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydedilmediğinin ve harcının yatırılmadığının inceleme sonucu anlaşılması halinde keyfiyetin tutanakla tespit edilip başkaca işlem yapılmadan; süresinde kayıt yapılmış ve harcı da alınmışsa kayıt tarihi bildirilmekle birlikte harcın alındığına dair belgenin dosyasına konulması ve dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi, deftere kaydı yapılmış ve ancak temyiz harcı alınmamışsa HUMK.nun 2494 sayılı Kanun ile değiştirilen 434.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gerekli tebligat yapılarak harcın süresinde tamamlanması üzerine dosyanın iadesi, aksi halde aynı fıkra hükmüne göre mahkeme kararının davalı tarafından temyiz edilmemiş sayılmasına karar verilmesinden,

2-Dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan asma ve ceviz ağaçlarının 2008 yılı itibarıyla yaş ve cinslerine göre rayiç fiyatlarının İlçe Tarım Müdürlüğünden sorularak alınacak yazı cevaplarının dosya içerisine getirtilmesinden,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 11.02.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/20077, Karar No: 2014/14680, Tarih: 13.06.2014

**12. Ceza Dairesi         2013/20077 E.  ,  2014/14680 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Hüküm : TCK'nın 179/3-2, 50/1-a, 52 maddeleri gereğince mahkumiyet

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın temyiz isteminin reddine ilişkin ek karar sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın temyiz dilekçesinde karar tarihinde cezaevinde olduğunu ve 04.02.2013 tarihinde tahliye olduğunu belirterek buna ilişkin belge sunduğu, gerekçeli kararın 18.03.2013 tarihinde sanığın sorguda belirttiği adresine usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, bu tarihte sanığın cezaevinde bulunmadığı anlaşılmakla; sanığın temyiz isteminin süresinde olmaması nedeniyle temyiz isteminin reddine ilişkin, Tekirdağ 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 15.05.2013 tarihli ek kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından, tebliğnamede ek kararın kaldırılmasını öneren görüşe iştirak edilmemiş olup, sanığın temyiz talebinin reddiyle, ek kararın isteme aykırı olarak ONANMASINA, 13.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/23558, Karar No: 2011/19899, Tarih: 29.11.2011

3. Ceza Dairesi 2011/23558 E., 2011/19899 K.

**3. Ceza Dairesi 2011/23558 E., 2011/19899 K.**

**- ERTELİ MAHKUMİYETİN VAKİ OLMAMIŞ SAYILMASI

- GEREKÇENİN YASAL VE YETERLİ OLMAMASI

- HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI**- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 231 ]

- 647 S. CEZALARIN İNFAZI HAKKINDA KANUN (MÜLGA) [ Madde 6 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 95 ]

**"İçtihat Metni"**

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak; gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen sair itirazların REDDİNE, ancak;

Sanığın incelemeye konu suçundan verilen hükmün sabıkası bulunduğu ve bu nedenle yasal koşulları oluşmadığından bahisle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmiş ise de, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun Dairemizce benimsenen 03.02.2009 tarih ve 2008/11-250 Esas, 2009/13 Karar sayı l ı ilamında belirtildiği üzere, 647 sayılı Yasa'nın 6. maddesi uyarınca ertelenmiş mahkumiyetlerde, sanığın deneme süresinde kasıtlı bir suç işlememesi halinde önceki mahkumiyet 765 sayılı TCK'nın 95/2. maddesi uyarınca esasen vaki olmamış sayılacağından, bu nitelikteki bir mahkumiyetin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yasal bir engel oluşturulabileceğini kabul etmenin mümkün olmadığının gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca (BOZULMASINA), 29.11.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/872, Karar No: 2019/7719, Tarih: 02.12.2019

**11. Hukuk Dairesi         2019/872 E.  ,  2019/7719 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

(ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ)

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada Tekirdağ 1.Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 05/11/2018 tarih ve 2018/298-2018/384 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili,davacı şirket ile davalılar arasında 01.12.2014 tarihinde Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamülleri Pazarlama A.Ş.'nin hisse devir sözleşmesinin yapıldığını, sözleşme öncesi 30.09.2014 tarihli protokol tanzim edildiğini, davalıların hisselerini müvekkilinin devraldığını, taraflar arasında ayrıca 01.12.2014 tarihli hisse devir sözleşmesine ek olarak 01.12.2014 tarihli ek protokol ile yine 01.12.2014 tarihli protokole ek olarak ise 24.02.2015 tarihli protokoller düzenlenerek imza altına alındığını, anılan şirket aleyhine işçilik alacaklarından kaynaklı dava açıldığını ve aleyhine tazminata hükmedildiğini, icra dosyasına müvekkilince 01.04.2015 tarihinde ödeme yapıldığını, 30.09.2014 tarihli protokolün 3. maddesi gereğince devir eden davalıların hisse devir tarihinden önceki döneme ait olan ve müvekkili şirket tarafından ödenen dava konusu borçtan bütün fer'ileri ile birlikte sorumlu olduklarını ileri sürerek, 42.923,61 TL alacağın 01.04.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, icra dosyasının borçlusu ve borcu ödeyen şirketin davacı olmayıp Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamulleri Pazarlama A.Ş. unvanlı şirket olduğunu savunarak 24.02.2015 tarihli ek protokolün 3. maddesi uyarınca davanın reddini istemiştir.

Davalılar vekili, icra dosyasının borçlusu ve borcu ödeyen şirketin davacı olmayıp Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamulleri Pazarlama A.Ş. unvanlı şirket olduğunu savunarak 24.02.2015 tarihli ek protokolün 3. maddesi uyarınca davanın reddini istemiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında düzenlenen 01.12.2014 tarihli hisse devir sözleşmesi ile dava dışı Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamulleri A.Ş’nin hisselerinin davacı şirkete devredildiği, 01.12.2014 tarihli ek protokolün sözleşmenin eki olarak düzenlendiği ve 30.09.2014 tarihli protokolde belirtilen hususlar dışında bir borcun ortaya çıkması halinde dava dışı şirketin yönetim kurulu başkanı sıfatıyla devreden ...’in borçtan sorumlu olacağının düzenlendiği, açılan işçilikalacağına dair davada, dava dışı Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamulleri A.Ş. aleyhine tazminata hükmedildiği ve davacı tarafından bu alacağın icra dosyasına ödenmek zorunda kalındığı ileri sürülmüş ise de, icra dosyasına yapılan ödemenin dava dışı Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamulleri A.Ş. tarafından yapıldığı, 24.02.2015 tarihli protokol gereğince de davacı şirketin dava dışı Hasat Meşrubat ve Tüketim Mamulleri A.Ş tarafından yapılan ödemeyi talep edemeyeceği ve ayrıca taraflar arasında devre ilişkin düzenlenen 24.02.2015 tarihli ek protokol kapsamında da davalıların sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle, davacının aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine kararı verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 02/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/12416, Karar No: 2010/20643, Tarih: 06.12.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/12416 E.  ,  2010/20643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğinden, dava konusu taşınmazın imar planında park alanında kaldığı, ancak fiilen el atılmadığı anlaşılmıştır. Dava konusu taşınmaza idarece kamulaştırmasız el konulduğunun kabulü için, imar planında park alanı olarak kamu hizmetine ayrılan taşınmaza idarece fiilen el atılması ve taşınmazın malikinin tasarrufunun engellenmesi gerekir. Taşınmazın imar planında park olarak ayrılması, fiili el atma sayılamayacağından davanın reddi yerine, kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz edenlerden peşin alınan temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine ve temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, 06.12.2010 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

(Muhalif) (Muhalif)

-MUHALEFET ŞERHİ-

Davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu taşınmazların revizyon ölçekli uygulama imar planında park alanında kaldığını mülkiyet hakları kısıtlandığından mülkiyetin davalı idareye devrine karşılık fazlaya ilişkin hak saklı kalmak kaydıyla yer bedelinin tahsilini istemiştir.

Mahkemece; dava konusu taşınmaza davalı idarece davacıların kullanım hakkının ortadan kaldırıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Daire çoğunluğunun imar planındaki park alanı olarak ayrılma durumunun fiili el atma sayılmayacağı görüşüne katılmamaktayız. Şöyle ki;

Mahkemece; dava konusu taşınmaza davalı idarece davacıların kullanım hakkının ortadan kaldırıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Daire çoğunluğunun imar planındaki park alanı olarak ayrılma durumunun fiili el atma sayılmayacağı görüşüne katılmamaktayız. Şöyle ki;

1-3194 sayılı İmar Kanunuyla, yerleşim yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla, adı geçen Kanunun 7. ve 8. maddesiyle belirli nüfus kriterini aşan belediyelere imar planlarını hazırlama ve yürürlüğe koyma yükümlülüğü getirilmiştir. Aynı Kanunun 10. maddesinde de; “Belediyeler, imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisince kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek kamu kuruluşlarının bütçelerine konulur. İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler geçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder.” hükmüne yer verilmek suretiyle, belediyelere, imar planlarını uygulamak üzere belirtilen süre içerisinde imar programını hazırlama; ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarına ise imar programlarında kendi görev alanlarındaki kamu hizmeti için ayrılan özel mülkiyete ait arsaları, kamulaştırma zorunluluğu yüklenmiştir.

2-İmar planlarında kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerlerde kalan arsalar üzerinde, malikleri ileri dönük kişisel tasarruflarda bulunamamakta, bu yerler kamulaştırma işlemine konu teşkil edeceğinden satış değerleri düşmekte, sahipleri bu arsaları rayiç değerinde satamamakta, ancak kamulaştırma bedelini almak suretiyle yarar sağlamaları mümkün bulunmaktadır. Diğer taraftan, belediyelerin uzun süre kamulaştırılmayan özel mülkiyete ait arsaları, imar planlarında değişiklik yapmak suretiyle plandan çıkarması pek mümkün olmamaktadır. Uygulamada özellikle kentleşmenin yoğun olarak yaşandığı yerlerde, mevzuattaki, imar planında değiştirilmesi düşünülen arsayı kamu hizmeti gereklerine uygun olarak ikame edecek bir yeri imar planında ayırma ve yer değişikliği için ilgili yatırımcı bakanlığın veya kuruluşun görüşünü alma mükellefiyetinden dolayı, belediyelerin söz konusu kamu hizmeti için yeni arsa tahsis etmeleri zor olduğu gibi, imar planlarında kamu hizmetine ayrılan yerlerden vazgeçmenin planla getirilen bütünsel dokuyu bozma riski nedeniyle de bu yola başvurulmadığı görülmektedir. Bu itibarla kamulaştırma sürecinin uzaması halinde kişisel mülkiyet hakkıyla bağdaşmayan ciddi mağduriyetlerle karşılaşılmaktadırlar.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunuyla kamulaştırma için bir ön şart olarak “yeterli ödeneğin” yatırımcı kurumların bütçelerine konulması gerektiğinden, İmar Kanununun 10. maddesi gereğince de ilgili kamu kuruluşunun kamulaştırma yükümlülüğünün imar programının yürürlüğe girmesiyle başlaması nedeniyle belediyelerin program yapmadıkları sürece kamulaştırmayı yapacak kuruluşun bir sorumluluğu da doğmamaktadır.

Öte yandan aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında “imar programına alınan alanlarda kamulaştırma yapılıncaya kadar emlak vergisi ödenmesi durdurulur. Kamulaştırmasının yapılması halinde durdurma tarihi ile kamulaştırma tarihi arasında tahakkuk edecek olan emlak vergisi, kamulaştırmayı yapan idare tarafından ödenir. Birinci fıkrada yazılı yerlerin kamulaştırma yapılmadan önce plan değişikliği ile kamulaştırmayı gerektirmeyen bir maksada ayrılması halinde ise durdurma tarihinden itibaren geçen sürenin emlak vergisini mal sahibi öder.” Denilmek suretiyle arsaları imar programına alınan maliklerin emlak vergisi mükellefiyetinin kamulaştırma işlemi yapılıncaya kadar durdurulacağı belirtilmek suretiyle kanun koyucu tarafından, imar planlarında kamu hizmetine ayrıldığı için tasarruf yetkisi kısıtlanan arsa maliklerinin kamu yararı hesabına katlandıkları fedakarlığı, arsa malikleri üzerindeki emlak vergisi ödeme yükümlülüğünü durdurarak dengelemeye çalışmış olmasına karşın imar programlarının hazırlanmasını belediyelerce geciktirilmesi kanun koyucunun açık iradesine aykırı olarak vergi sorumluluğunun da uzun yıllar özel mülkiyet sahiplerinin üzerinde kalması sonucu doğurmaktadır.

İmar Kanununun 10. maddesi hükmüyle, yatırımcı kuruluşlara imar planlarında kamu hizmetine ayrılan arsalar imar programı süresi içerisinde kamulaştırma, yine yetkili idari makamlara kamulaştırmaya ilişkin ödeneği yatırımcı kuruluşun bütçesine koyma mükellefiyeti yüklenmek suretiyle, kanun koyucu kamu yararı adına fedakarlığa katlanmak durumunda kalan maliklerin taşınmazlarının kamulaştırılmadan, mülkiyet haklarının ihlal edilmesi sonucu doğuracak şekilde uzun süre imar programlarında bekletilmesini uygun görmemiş ve idareye herhangi bir takdir yetkisi tanımadan bağlayıcı sürelerle gerekli işlemleri yapma görevi yüklemiştir.

3-Anayasanın 35. maddesinde ”Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” Denilmektedir. Yine, “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı Anayasanın 13. maddesinde “Temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” Denilmek suretiyle temel hak ve hürriyetlerin ancak kanunla sınırlanabileceği öngörülmüştür.

4-Türkiye tarafından 18.05.1954 tarihinde onaylanan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Eki 1. Protokolün 1. maddesinin 1. bendinde “Her gerçek ve tüzel kişi, maliki olduğu şeyleri barışçıl bir biçimde kullanma hakkına sahiptir. Kamu yararı gerektirmedikçe ve uluslar arası hukukun genel ilkeleri ile hukukun aradığı koşullara uyulmadıkça, hiç kimse mülkiyetinden yoksun bırakılamaz…” hükmüne yer verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 23.09.1982 günlü 7151/75 Sporrong ve Lonnroth kararında, mülkleri üzerinde uzun süren kamulaştırma izni ve inşaat yasağı kararı nedeniyle İsveç’ten yapılan başvuru üzerine “Kamulaştırma izni, maliklerin sahibi olan şeyleri kullanma ve tasarruf etme (dispose) haklarına dokunmadığı halde, pratikte bu hakların uygulanma olasılığını önemli ölçüde düşürmektedir. Ayrıca bu izin ve yasak, kamulaştırmadan önce her türlü kamulaştırmanın hukuka uygunluğu tanımakla ve Stockholm Belediyesine gerekli gördüğü her zaman kamulaştırma yapma yetkisi vermekle, mülkiyetin özüne dokunmaktadır. Bu suretle, başvurucuların mülkiyet hakkı istikrarsız ve terk edilebilir hale gelmiştir. Bu nedenle, başvurucuların mülkiyet hakkına bir müdahale vardır. Komisyonun da haklı olarak belirttiği gibi, kamulaştırma izinleri ve inşaat yasaklarının uzun bir süre ve birlikte kullanılması, hiç kuşkusuz, bu müdahalenin sonuçlarını ağırlaştırmıştır.” gerekçesiyle, bu durumun, mülkiyet hakkının korunması ile genel menfaatin gerekleri arasında sağlanması gereken dengeleri bozduğundan 1. protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği hükmüne varmıştır.