muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/16579, Karar No: 2024/11769, Tarih: 08.10.2024

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

"...Yukarıda yazılı iddianame ile açılan dava üzerine, mahkememizce yapılan yargılama sürecinde, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, mahkememizce edinilen vicdani kanaate göre;

Sanık AHMET RAAFAT ABDOU ABDELKADER MOHAMED hakkında DEAŞ/İŞİD terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla başlatılan soruşturma neticesinde sanığın yakalandığı, sanık AHMET RAAFAT ABDOU ABDELKADER MOHAMED isimli şahısın duruşma kapsamındaki beyanı ve tanık beyanları doğrultusunda gerçek isminin ATEF SHAHAT ABDELAAL ELGENDY olduğunun belirlendiği, hudut Kapıları Büro Amirliği yazısı uyarınca sanık ...'ın Türkiye'ye yasal yollarla girmediğinin tespit edildiği, bu hususun sanık tarafından da doğrulandığı anlaşılmaktadır.

Sanıktan elde edilen dijital materyallerin incelenmesinde; “patlayıcı bilimi” olarak belirtilen Word dosyası ve bomba yapım aşamaları ve bombayla ilgili olabileceği değerlendirilen videoların, Arapça ses kayıtlarının tespit edildiği, ev aramasında değişik isim ve ülkelere ait olduğu değerlendirilen pasaportlar, Araçça dokümanlar 128 yabancı uyruklu şahsın isim listesinin ve isimlerin karşısında pasaport numaralarının yazılı olduğu, isimlerden bazılarının önüne ve arkasına eksi veya artı işaretlerinin konulduğu listeler, yabancı ülke resmi kurumlarına ait olduğu değerlendirilen mühür, ıstampa, mühür, damga yapımında kullanılan makina ele geçirilmiştir.

Sanık savunmasında; hukuk profesörü olduğunu, Mısırda hakkında idam kararı verildiğini öğrenmesi üzerine AHMET RAAFAT ABDOU ABDELKADER MOHAMED 'in pasaportunu kullanarak 2016 yılında illegal yollardan Türkiye'ye geldiğini, Türkiye'de ... Grup LTD. ŞTİ. adında büyükbaş hayvan alım satımına ilişkin şirket kurduğunu, terör örgütü ile hiçbir bağlantısının olmadığını, ele geçen makinayı bardaklar üzerine resim basmak için aldığını, piyasada bulunan, yasal cihazlardan olduğunu, ele geçen dokümanlar arasındaki içinde diğer sanık ...'nin de bulunduğu 128 yabancı uyruklu şahsın isimli listesinin ve isimlerin karşısında pasaport numaralarının yazılı olduğu, isimlerden bazılarının önüne ve arkasına eksi veya artı işaretlerinin koyulduğu, belgeye ilişkin olarak sanığın şirketini taşıdığı yerde daha önceden bulunan derneğe ilişkin olup taşınma esnasında kendi evrakları arasına karışmış olabileceğini, beyan ettiği, kollukta diğer sanık ...'i çok uzun zamandır tanıdığını, Mısır'da aynı şehirde kaldıklarını, uzaktan akraba olduklarını beyan etmiş ise de mahkeme huzurunda savunmasında kaçamaklı beyanda bulunarak sanığı tanıdığını ancak onun kendisini tanıdığına dair bir beyanda bulunmadığını beyan ettiği anlaşılmakla hayatın olağan akışına aykırı, suçtan kurtulmaya yönelik savunmasına itibar edilmemiştir.

Sanıktan elde edilen dijital materyaller içerisinde word formatında yer alan belgenin incelenmesinde, patlayıcı madde yapımının detaylı bir şekilde anlatıldığı, ele geçen dokümanlardan 128 kişinin pasaport bilgilerinin bulunduğu liste üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde diğer sanık ...'den ele geçen listelerdeki bir kısım isimlerin ortak olduğunun tespit edildiği, sanıkların HTS kayıtları incelendiğinde birbirleri ile irtibat halinde olduklarının tespit edildiği, sanıkların HTS analiz raporunda irtibatlı oldukları şahıslar hakkında yapılan araştırmada çatışma bölgeleri ile irtibatlı olabilecek şahısların tespit edildiği, sanığın yakalanmamak için sahte pasaport düzenlettiği ve yakalandığında kendi kimlik bilgilerini sakladığının anlaşılması karşısında sanığın DEAŞ/İŞİD silahlı terör örgütü içerisinde yer aldığı, aynı terör örgütü üyelerinin kendilerini saklamak üzere sahte kimlikle dolaşmaları ve sanığın da sahte pasaport ile kimliğini gizlemeye çalışmış olması, Türkiye'ye kaçak yollarla girerek istihbarı bilgileri doğrular mahiyette örgüt üyelerine ülkemizde oturma izni ve yasal belgeler tanzim edip geçişlerini sağlamaya çalışarak diğer sanık ...'un yardımı ile örgüt adına faaliyette bulunduğu, kanaatine varılarak sanığın eylemlerinin çeşitlilik ve süreklilik arz ettiği ve suç işlemede yoğun kastı bulunduğu kanaatine varılarak alt sınırdan uzaklaşılarak ceza tayini yoluna gidilmiştir....

...Sanık ... hakkında DEAŞ/IŞID terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla başlatılan soruşturma neticesinde, sanığın 30.04.2019 günü yakalandığı, Hudut Kapıları kayıtlarına göre 29/05/2014 tarihinde Türkiye'ye yasal yollardan giriş yaptığı, sanığın ikametinde yapılan aramada ele geçen dijital materyallerde fotoğraflarla birlikte farklı şahıslara ait pasaport, vesikalık fotoğraf, vize, ikamet izni, kimlik, çeşitli evraklar vb. türde fotoğraf dosyalarına rastlandığı yine çatışma bölgeleriyle alakalı çok sayıda fotoğraf olduğu görülmüştür.

Sanık ... savunmasında, Mısır'da hukuk profesörü olduğunu, hakkında idam kararı çıkarılması üzerine yaklaşık 4 yıl önce Türkiye'ye geldiğini, Türkiye'de Uluslararası Hukuk ve Özgürlük Hürriyet Derneğinde faaliyet gösterdiğini ve Türkiye'de oluşumu bulunan İhvan Müslümanlar'ın başkanlığını yaptığını ayrıca bu oluşumdaki kişilerin işlerini hukuki yönden takip ettiğini, ikamet başvurularının takibini yaptığını, terör örgütü ile bir bağlantısı olmadığını, diğer sanık ...'ı daha önceden tanımadığını, sadece Ahmed Rujdi isimli kişinin yanına geldiğinde gördüğünü, samimiyeti olmadığını, sanık ...'ın ikametinde ele geçen pasaportlar hakkında bilgisi olmadığını, sadece bu pasaportlardaki ... ALGHOZLANY'nin kardeşi olduğunu, ancak pasaportun sanık ...'da ne aradığını bilmediğini, dijitallerinde ele geçen listedeki pasaport, isim ve fotoğrafların kendilerine ikamet izni için başvuran şahıslara ait olduğun karşılığında yazan rakamların resmi kurumlarca talep edilen harç miktarlarına ilişkin olduğunu beyan etmiş ancak sanık ...'ın savunmasında, sanığı uzun zamandır tanıdığını beyan ettiği, ikametinde sanığın kardeşinin pasaportunun ele geçtiği, sanıklardan ele geçen listelerdeki şahısların isimleri bilirkişi marifetiyle karşılaştırıldığında bir çok şahsın uyuştuğunun tespit edildiği ve sanık ...'in ... Grup isimli şirketi sanık ...'un yöneticisi olduğu İhvan Müslümanlar Derneği'nin yerine taşıdığı ve ele geçen evrakların bu dernekte karışmış olabileceği yönündeki savunması dikkate alındığında sanık ...'un sanık ...'ı tanımadığı ve irtibat halinde olmadığı yönündeki hayatın olağan akışına aykırı, suçtan kurtulmaya yönelik savunmasına itibar edilmemiş, istihbarı bilgileri doğrular mahiyette örgüt üyelerine ülkemizde oturma izni ve yasal belgeler tanzim edip geçişlerini sağlamaya yardımcı olduğu anlaşılmış, sanık hakkında silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan kamu davası açılmış ise de sanığın eyleminin bu haliyle "örgüt içerisindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme" suçunu oluşturduğu kanaatine varılarak alt sınırdan ceza tayini yoluna gidilmiştir...."

Tespitlerine yer verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

A.Sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan hüküm yönünden

Tespitlerine yer verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

A.Sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan hüküm yönünden

İlk Derece Mahkemesince hükmolunan cezanın tür ve miktarı ile istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince verilen düzeltilerek esastan ret kararı nazara alınarak 5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer verilen; "İlk Derece Mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları"nın temyiz incelemesine tabi olmadığına ilişkin düzenleme ile incelemeye konu suçun, 5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında da bulunmadığı dikkate alındığında, sanık ve müdafilerinin temyiz istemlerinin, aynı Kanun’un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B.Sanık ... hakkında silahlı terör örgütü üyeliği suçundan kurulan hüküm yönünden

1.Sanık hakkında El-Kaide silahlı terör örgütüne üye olmaktan iddianame düzenlendiği, delillerin değerlendirilmesi, kabul ve gerekçe başlığı altında El Kaide silahlı terör örgütünden ve bu örgütün Suriye kollarından bahsedildiği ancak sanıkla ilgili kabul kısmında DEAŞ/IŞİD silahlı terör örgütü içerisinde yer aldığı kabulü yapıldığı görülmekle; mahkemece sanığın hangi terör örgütü üyesi olduğunun kabulü noktasında çelişkiye düşülmesi suretiyle bir karar verilmesi,

2.Sanığın ikamet aramasında el konulan dijital materyalleriyle ilgili hazırlanan 22.12.2020 ve 22.03.2021 tarihli bilirkişi raporlarında Whatsapp ve Telegram uygulamaları üzerinden yaptığı mesajlaşmalar ve gönderdiği ses kayıtları sanığa okunarak (özellikle 22.03.2021 tarihli raporda yer alan 23.10.2016, 01.06.2016, 25.11.2015, 15.10.2015, 16.04.2016, 12.08.2016, 06.07.2016, 03.08.2016, 11.12.2015, 02.11.2016, 05.11.2016, 21.07.2017, 13.05.2016 tarihli mesajlar ile 22.12.2020 tarihli raporda yer alan 22-29.06.2018, 30.05.2018, 25-27.05.2018, 25.07.2017 tarihli mesajlar ve ses kayıtları) savunması alındıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

hukuka aykırı bulunmuştur.

C.Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan kurulan hüküm yönünden

hukuka aykırı bulunmuştur.

C.Sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan kurulan hüküm yönünden

Sanığın aşama beyanlarında İhvan Hareketi içerisinde yer aldığını, Sisi tarafından hakkında idam kararı çıkarılınca Türkiye'ye iltica ettiğini, burada bir dernek kurduklarını, bu derneğin Mısır'daki insan hakları ihlalleriyle ilgilendiğini, kendisi gibi Mısır'dan Türkiye'ye iltica eden insanların ikamet izni almaları için onlara yardım ettiğini, telefonunda yer alan fotoğraf dosyalarında yer alan pasaport, vesikalık fotoğraf, ikamet izni, kimlik gibi evrakların da bu konuyla ilgili şahısların kendisine gönderdiği evraklar olduğunu beyan ettiği, sanık savunmasının aksini ortaya koyan somut bir delilin dosya kapsamında bulunmadığı, sanık ...'nin hayvancılık üzerine kurduğu şirketin bulunduğu adresin daha önce ...'nin faaliyet yürüttüğü derneğin ikamet adresi olduğu, dolayısıyla sanık ...'nin ikamet aramasında ele geçen 128 kişilik liste ile sanık ...'nin dijitallerinde ele geçen isim listesindeki kişilerin çoğunun uyuşmasının da buna dayandığı, her iki listenin de sanık ...'a ait olduğunun değerlendirildiği, tanık beyanlarının da bu hususu doğruladığı, ayrıca söz konusu listede yer alan kişilerin terör örgütü üyesi olduklarını ortaya koyan bir delilin de bulunmadığı görülmekle; sanığın silahlı terör örgütü mensuplarına oturma izni ve yasal belgeler tanzim ederek geçişlerini sağlamaya yardımcı olduğuna dair mahkeme kabulünü ortaya koyan her türlü şüpheden uzak kesin kanıya varılamadığından atılı suçtan beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

A.Sanık ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan hüküm yönünden

Gerekçe bölümünde A bendinde açıklanan nedenlerle sanık ve müdafilerinin temyiz istemlerinin 5271 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, oy birliğiyle REDDİNE,

B.Sanık ... hakkında silahlı terör örgütü üyeliği suçu ile sanık ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan kurulan hükümler yönünden

Gerekçe bölümünde B ve C bentlerinde açıklanan nedenlerle sanık ... ve müdafileri ile sanık ... müdafinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Ceza Dairesinin 22.09.2022 tarihli ve 2022/1103 Esas, 2022/1010 sayılı Kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Sanık ...'nin üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, verilen ceza miktarı, bozma nedenleri, kaçma şüphesi ve tutuklulukta geçirdiği süre dikkate alındığında, sanık ve müdafilerinin tahliye taleplerinin reddi ile tutukluluk halinin devamına,

Sanık ...'nin üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, verilen ceza miktarı, bozma nedenleri, kaçma şüphesi ve tutuklulukta geçirdiği süre dikkate alındığında, sanık ve müdafilerinin tahliye taleplerinin reddi ile tutukluluk halinin devamına,

Dava dosyasının, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanun'un 8 inci maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun'un 304 üncü maddesi uyarınca İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin ise bilgi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

08.10.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/25628, Karar No: 2018/2402, Tarih: 12.02.2018

**9. Hukuk Dairesi         2017/25628 E.  ,  2018/2402 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, ilave tediye alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili özetle; müvekkilinin 30.10.2012 tarihinde davalı üniversiteye bağlı tıp fakültesi hastanesinde faaliyet gösteren taşeron firmalar vasıtası ile hastanenin asıl işlerinde aralıksız olarak asgari ücretle çalıştığını ve halen çalışmasına devam ettiğini, Bölge Çalışma Müdürlüğü'nün davalı işyerinde ki asıl işveren alt işveren sözleşmesinin muvazaalı olduğu tespitinde bulunduğunu, davalı üniversite tarafından ... 3. İş Mahkemesinin 2010/969 Esaslı doyası ile bu tespite karşı itiraz dava açıldığını, itirazın mahkemece reddedildiğini, muvazaa kararının kesinleştiğini, kesinleşme ile birlikte müvekkillerinin baştan itibaren davalı üniversite işçisi olduğunu ve 6772 sayılı Yasa gereği ilave tediyeye hak kazandığını beyanla 3.000,00 TL belirterek ilave tediye ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili özetle; Muvazaa tespitine ilişkin ... 4. İş Mahkemesinin 2009/258 Esas ve 2010/107 K. sayılı kararın temyiz edildiğini ancak Yargıtay 9.HD'nin Yasa gereği kararın kesin olduğu gerekçesiyle taleplerini reddettiğini, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi gereğince kurumun sorumlu tutulamayacağını, Bölge Çalışma Müdürlüğü tarafından işyerinde temizlik işçileri dışında kalan diğer işçilerin baştan beri asıl işveren işçisi olduğu tespiti yapıldığını, davacıların bu nitelikte bir işçiler olmadıklarını, Bölge Çalışma Müdürlüğü'nün baştan beri ifadesinin incelemeye konu yapılan ihale şartnamesi ve sözleşmesine münhasır olduğunun anlaşılması gerektiğini, yapılan incelemede sadece ... Tıp Hizmetleri ve ... Teks. Mak. Özel Güvenlik San. Tic. Ltd. Şti arasında imzalanan 25.09.2008 tarihli sözleşmenin değerlendirilmeye bu tarihten öncesi için davacının talepte bulunamayacağını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, Dosyaya toplanan beyan ve belgelerden davacının ... nezdindeki alt işverenler bünyesinde asgari ücret ile çalışmaya başladığı ve halen çalışmasına devam ettiği anlaşılmaktadır. Aynı konuda yapılan bilirkişi incelemelerinde ve teftiş raporunda, Çalışma Bakanlığı ... Çalışma Müdürlüğü tarafından, ... Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi hizmet alımları şartname ve sözleşmesinde, temizlik hizmet alım işi olarak tanımlanmasına rağmen, uygulamada işçilerin temizlik işlerinde çalıştırılmak üzere alınmalarına rağmen, rektörlüğün öngördüğü eczane teknisyeni, eczane memuru, hasta bakıcı, sekreterya işlerinde çalıştırıldığı, yüklenici firmalar ile Uludağ Üniversitesi arasında asıl -alt işveren ilişkisi olmayıp muvazaaya dayalı sözleşme bulunduğunu tespit etmiştir.

Davalı ... iş bu tespite, ... 4.İş Mahkemesinin 2009/ 258 E. Sayılı davası ile itiraz etmiş, ancak mahkemenin 2010/107 K. sayılı ilamı ile itirazın reddine karar verilmiş ve Yargıtay 9 H.D 2010 /21631 E. - 2010/16166 K. sayılı ilamı ile onanmıştır. Bu durumda 4857 sayılı Kanunun 2/6 maddesine göre, alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılmaktadır.

Mahkememiz tarafından davanın kabulune ilişkin verilen karar Yargıtay tarafından eksik inceleme nedeni ile bozulmuş olup, Mahkememiz tarafından bozma ilamına uyulmuştur.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2014/10417 E., 2014/15240 K. ve 04.07.2014 tarihli bozma ilamında; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişi raporunun, temizlik işçisi adı altında alınıp da temizlik işi dışındaki işlerde çalıştırılan işçiler bakımından muvazaa olgusunun bulunduğunu, fiilen temizlik işi yapan temizlik işçileri bakımından hizmet alım sözleşmesi ve asıl-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olmadığının belirtildiği görülmektedir.

Gerek bozma öncesi ve gerek bozma sonrası dosyaya toplanan tüm beyan ve belgeler hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının bakıcı anne olarak işe alındığı ve bakıcı anne olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır. Dosya kapsamından bakıcı anne çalıştırılması hususunda davalı Üniversitenin alt işveren ile hizmet alım sözleşmesi imzaladığı, davacının bakıcı anne hizmeti dışında bir işte çalıştırıldığına dair bir iddiasının olmadığı, hizmet alım sözleşmesinde yapılmış bir muvazaanın da olmadığı, davacının ne iş için alınmışsa o işte çalıştırıldığı, davacının yaptığı işin görev tanımı kapsamında olduğu (şartname gereğince ) anlaşılmıştır. Zira dinlenen davacı tanığı da; davalı üniversiteye ait kreşte üniversite personeli olan kadrolu bakıcı anne çalıştırılmadığı, bakıcı annelerin ihale ile taşeron firmalardan temin edildiği, davacınında bu şekilde çalıştırılan peronellerden olduğu beyan edilmiş olduğundan, tüm bu nedenlerden dolayı davacının ilave tediye ücretine hak kazanamadığı sonucuna varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, değişen alt işverenler arasındaki hukukî ilişkinin tespiti ve bunun işçinin işçilik haklarına etkileri konusunda toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde, işveren bir iş sözleşmesine dayanarak işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ya da tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar olarak açıklanmıştır. O halde asıl işveren alt işveren ilişkisinden söz edilebilmesi için öncelikle mal veya hizmetin üretildiği işyeri bulunan bir işverenin ve aynı işyerinde iş alan ikinci bir işverenin varlığı gerekir ki asıl işveren alt işveren ilişkisinden söz edilebilsin. Alt işverenin başlangıçta bir işyerinin olması şart değildir. Alt işveren, işveren sıfatını ilk defa asıl işverenden aldığı iş ve bu işin görüldüğü işyeri nedeniyle kazanmış olabilir.

Asıl işverene ait işyerinde yürütülmekte olan mal veya hizmet üretimine ait yardımcı bir işin alt işverene bırakılması nedeniyle, alt işveren açısından bağımsız bir işyerinden söz edilip edilemeyeceği sorunu öncelikle çözümlenmelidir. Zira asıl işveren veya alt işverenin değişmesinin işyeri devri niteliğinde olup olmadığının tespiti için işyeri kavramının bu noktada açıklığa kavuşturulması gerekir.

Soruna 2821 sayılı Sendikalar Kanunu açısından baktığımızda, asıl işin tabi bulunduğu iş kolunun yardımcı iş için de geçerli olduğunu söylemek gerekirse de 4857 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin açık hükmü karşısında, işin alt işverene bırakıldığı durumların bundan ayrık tutulması gerekir. Gerçekten, 4857 sayılı Yasanın 2/III maddesinde, “İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür” şeklinde Sendikalar Kanunu ile örtüşen ana kurala yer verildiği halde, sonraki bentlerde asıl işveren alt işveren ilişkisi düzenlenmiş, bir anlamda yardımcı işin alt işverene bırakılması ile ayrık bir durum öngörülmüştür. Daha sonra da, aynı yasanın 3 üncü maddesinde “Alt işveren, bu sıfatla mal veya hizmet üretimi için meydana getirdiği kendi işyeri için birinci fıkra hükmüne göre bildirim yapmakla yükümlüdür” şeklinde kurala yer verilerek sorun açık biçimde çözümlemiş ve alt işveren işyerinin asıl işverene ait işyerinden bağımsız olduğu ortaya konulmuştur. Belirtilen çözüm şekli alt işverenlik kurumunun niteliğine de uygun düşmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 4857 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce de alt işverenin işyerinin, asıl işverene ait işyerinden bağımsız olduğu sonucuna varmıştır (Yargıtay HGK. 6.6.2001 gün 2001/ 9-711 E, 2001/ 820 K).

İşyerinin tamamının veya bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devri işyeri devri olarak tanımlanabilir. 4857 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde, işyerinin bir bütün olarak veya bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başkasına devri halinde mevcut iş sözleşmelerinin devralana geçeceği düzenlenmiştir. Bu anlatıma göre, alt işverence asıl işverenden alınan iş kapsamında faaliyetini yürüttüğü işyerinin tamamen başka bir işverene devri 4857 sayılı İş Kanunu'nun 6 ncı maddesi kapsamında işyeri devri niteliğindedir. Dairemizin kökleşmiş içtihatları da bu yöndedir (9. HD. 18.9.2008 gün 2006/26306 E, 2008/23980 K.).

Süresi sona eren alt işverenle yeni ihaleyi alan alt işveren arasında açık biçimde işyeri devrini öngören bir sözleşme yapılması da imkân dahilindedir. Alt işverenin değişmesine rağmen yeni alt işveren nezdinde işyerinde çalışmaya devam edecek olan işçilerin belirlendiği hallerde, sözü edilen işçiler bakımından iş sözleşmelerinin devralan işveren geçtiği tartışmasızdır. Ancak yeni alt işverende çalışacak olan işçiler arasında gösterilmeyen ve süresi sona eren alt işveren tarafından başka bir işyerinde çalıştırılmak üzere bildirimde bulunulmayan işçilerin iş sözleşmelerinin devreden alt işveren tarafından feshedildiğini kabul etmek gerekir.

Alt işverenin asıl işverenle akdettiği çalışma süresinin sonunda veya süresinden önce alt işverenin, ilişkinin sonlandırılması nedenine dayalı olarak tüm işçilerine başka işyeri göstererek işyerinden ayrılması, ardından işin asıl işveren tarafından başka bir alt işverene verilmesi örneğinde alt işverenler arasında hukukî bir ilişki bulunmamaktadır. Hukukî ilişki, alt işverenler ile asıl işveren arasında gerçekleştiğinden belirtilen durum alt işverenler arasında işyeri devri olarak değerlendirilemez.

Alt işverenlerin değişmesi en yaygın biçimde, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması ve işçilerin yeni alt işveren nezdinde çalışmaya devam etmeleri şeklinde gerçekleşmektedir. Bu eylemli durumun işyeri devri niteliğinde olup olmadığının tespiti ile hukukî sonuçlarının belirlenmesi önemlidir. Alt işverenlerin değişiminde olması gereken, süresi sona eren alt işverenin işyerinden ayrılması anında işçilerini de beraberinde başka işyerlerine götürmesi veya iş sözleşmelerinin sona erdirilmesidir. Bunun tersine alt işveren işçilerinin alt işverenin işyerinden ayrılmasına rağmen yeni alt işveren yanında aynı şekilde çalışmayı sürdürmeleri halinde, alt işverenler arasında İş Kanunu'nun 6 ncı maddesi anlamında bir işyeri devrinin kabulü gerekir. Bu durumda yeni alt işverenin, devam eden hizmet akitlerini de devraldığı aynı maddede hükme bağlanmıştır.