muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/13625, Karar No: 2014/15440, Tarih: 12.05.2014

Öncelikle işyerinde sendikal sürecin 2009 yılında başladığı bu süreç içerisinde birçok işçinin iş sözleşmelerinin feshedildiği, bunlara karşı sendikal nedenle fesih iddiasıyla işe iade davalarının açıldığı, mahkemelerce fesihlerin sendikal nedenle yapıldığı gerekçesiyle geçersizliğine ve davacıların işe iadesine karar verildiği, söz konusu kararların Yargıtay incelemesinden geçerek onandığı görülmektedir. En son 2012 yılı Ocak ayında davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş.’nin Pegasus’la olan sözleşmenin adı geçen firma tarafından feshedildiği gerekçesiyle işletmesel gerekliliklerden dolayı birçok işçinin iş sözleşmesini feshettiği, yine sendikal fesih nedeniyle işe iade davalarının açıldığı ve davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş.’nin işçilerin iş sözleşmelerini fesih için gerekçe yaratmak amacıyla P..’un iş sözleşmesini feshetmesini sağladığı feshin sendikal nedene dayandığı kabul edilerek işe iade kararları verildiği ve davalı tarafından temyizi üzerine söz konusu kararların Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nce onandığı anlaşılmaktadır. Yaklaşık dokuz ay sonra dava konusu olayda yine Pegasus firmasının sözleşmeyi feshettiği, hiçbir müşterinin kalmadığı, rekabetin güçlüğü belirtilerek işyeri kapatıldığı gerekçesiyle işçilerin iş sözleşmeleri feshedilmiştir.

İşyerindeki sendikal süreç değerlendirildiğinde davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş.’nin işyeri kapatma kararının sendikal hakların kullanılmasını engelleme amacı taşıdığı, bu nedenle hakkın kötüye kullanılması teşkil ettiği kabul edilmelidir. Davacının iş sözleşmesinin sendikal nedene dayandığının kabulü ile işe başlatmama tazminatının davacının bir yıllık ücreti tutarında belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

3- Davacı davasını İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım, Yapım İşletme A.Ş. ve İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş.’ye ayrı ayrı yönelttiği, mahkemece yargılama sonunda feshin geçersizliğine karar verildiği hüküm kısmında doğru olarak davacının davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım, Yapım ve İşletme A.Ş. bünyesinde işe iadesine şeklinde hüküm kurulduğu ancak işe iadenin mali sonuçlarından hangi davalının sorumlu olduğunun kısa kararda açık ve net bir şekilde belirtilmediği, ancak gerekçeli kararda yalnızca boşta geçen süre alacağından İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım, Yapım ve İşletme A.Ş.’nin sorumlu tutulduğu görülmekle bu husus usul ve yasaya aykırıdır.

Davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. ile diğer davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş. arasında organik bağ bulunduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. ile diğer davalı İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş. arasında organik bağ bulunduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Aynı tarihte iş sözleşmeleri feshedilen bir çok işçinin işe girişleri sırasında İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. ile iş sözleşmesi imzaladıkları, sözleşme yapmış veya yapmamış bir çok işçiye İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. tarafından eğitimler ve eğitimler sonucu başarılı olanlara sertifikalar verildiği, hatta bir kısım işçilere İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. tarafından ramp eğitimleri, temel yolcu hizmetleri gibi eğitimlerin ve sertifikaların verildiği görülmektedir. Buna göre İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yer Hizmetleri A.Ş. işçilerinin davalılar tarafından birlikte istihdam edildikleri, işe iadenin mali haklarından her iki davalının birlikte sorumlu tutulacak şekilde karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM :

Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1.Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İ.. S.. G.. Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş.’de İŞE İADESİNE,

3.Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminatın her iki davalının birlikte sorumlu olmak kaydı ile miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 1 yıllık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,

4.Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalılardan müştereken ve müteselsilin tahsilinin GEREKTİĞİNE,

5.Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

6.Davacının yaptığı 336.20 TL yargılama giderinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, davalıların yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

7.Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL ücreti vekaletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

8.Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,

Kesin olarak 12.05.2014 gününde oyçokluğu ile karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

5.Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

6.Davacının yaptığı 336.20 TL yargılama giderinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, davalıların yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

7.Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.500 TL ücreti vekaletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

8.Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,

Kesin olarak 12.05.2014 gününde oyçokluğu ile karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 25 inci (yürürlükten kalkan 2821 sayılı Sendikalar Kanunu 31 inci) maddesinde düzenlenmiştir. Değinilen yasa maddesi ile işçilerin işe alınmalarının; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, sendikadaki üyeliklerini sürdürmeleri ya da üyelikten çekilmeleri, herhangi bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları şartına bağlı tutulamayacağı belirtilmiş, işveren tarafından; bir sendikaya üye olan işçilerle olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları bakımından herhangi bir ayırım yapılamayacağı gibi, sendikal faaliyetlerinden dolayı da işlerine son verilemeyeceği öngörülmüştür.

Sendikal tazminat davalarında, ayırımcılığın veya feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı konusunda, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçi olup olmadığı, işyerinde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, işçi çıkarmalarının ardından yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadıkları gibi hususlarının tespiti önem arzetmektedir.

Diğer yandan sendikal ayırımcılık ya da sendikal nedenle fesih iddialarında (elbette işyeri kapatmanın doğal sonucu gerçekleşen fesih durumları da dahil) işverenin "işletmesel karar” savunmasının da mahkemece etraflı şekilde araştırılması gerekmektedir.

Bilindiği üzere; 4857 sayılı İş Kanununun 18 inci maddesinde işletmenin, işyerinin veya işin gerekleri kavramına yer verildiği halde, işletmesel karar kavramından bahsedilmemiştir. Bu itibarla işverenin; işyerinin, çalışma koşullarının ve işin niteliğinin gerektirdiği kararları yönetim hakkı kapsamında serbestçe alabileceği kuşkusuzdur. Genel anlamda, işletme/işyeri ve çalışanlarla ilgili, iş sözleşmesinin feshi de dahil yapılan işin kapsam ve koşullarının gerektirdiği her türlü kararlar işletmesel kararlardır.

İşverenin, işin kapasitesini işçi ihtiyacı ile uyumlu hale getirmek için öngördüğü ancak değişik nedenlerle açıkça ifade etmediği/edemediği kararların bulunması da imkân dahilinde olup, bunlar “gizli, örtülü” işletmesel karar olarak nitelendirilmektedir. Bu tür durumlarda, işletmesel kararın bulunup bulunmadığı, iş sözleşmesinin feshi için gösterilen sebeplerin ve doğruluklarının etraflıca araştırıldıktan sonra değerlendirilmesi gerekir. Elbette işverenin işyerinde işçi sayısını azaltma yönünde kendini zorunlu görmesine yol açan durum, daha önce kendisi tarafından alınan, ancak işçi aleyhine sonuçlar doğurabilecek hatalı kararlara dayanmamalıdır. Aksi halde İş Kanununun 18 inci maddesi anlamında “geçerli fesih” savunmasına itibar edilmesi söz konusu olamaz.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan bir fesih ya da işyeri kapatmanın savunulduğu durumlarda, yargısal denetim yapılabilmesi için bir açık veya örtülü bir işletmesel kararın gerektiği kuşkusuzdur. İş sözleşmesinin iş, işyeri veya işletme gereklerine ya da işyeri kapatılmasına dayalı olarak feshi, işletmesel kararın sonucu olarak gerçekleşmekte, fesih işlemi de işletmesel karar çerçevesinde değişen durumlara karşı işveren tepkisini oluşturmaktadır. Bu kararlar işletme ve işyeri içinden doğan nedenlerden dolayı alınabileceği gibi, işyeri dışındaki sebeplerden de kaynaklanabilir. Bu nedenler, işçinin işyerinde çalışmaya devam etmesi gerekliliğini doğrudan veya dolaylı olarak etkiliyorsa dikkate alınmak zorundadır.

İşyeri/işletme içi sebeplerin; işverenin, işletme veya işyerinin yönetiminin gerektirdiği teknik, organizasyon ve ekonomik sahada aldığı bütün işletmesel tedbirleri kapsayacağı kuşkusuzdur. Bu tedbirler aracılığıyla işveren, işletmenin organizasyon yapısı ve üretimle ilgili düzenleme yapma hakkını (yönetsel karar alma yetkisini) kullanmaktadır. İşletme/işyeri içi sebeplerden kaynaklanan fesihlerde, işverenin, hangi tedbirleri aldığını ve bu tedbirlerin iş sözleşmesi feshedilen işçinin işine nasıl etki ettiğini ortaya koymak zorundadır. Ancak Dairemizin kararlarında da vurgulandığı üzere, işverenin bu tedbirlerin amaca uygunluğunu ve gerekliliğini gerekçelendirmek zorunda olmadığını burada belirtmek gerekir. İşletmesel karar söz konusu olduğunda, kararın yararlı ya da amaca uygun olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılamaz. Diğer bir anlatımla, işletmesel kararlar yerindelik denetimine tabi tutulamaz. İşverenin serbestçe işletmesel karar alabilmesi ve bunun kural olarak yargı denetimi dışında tutulması şüphesiz bu kararların hukuk düzeni tarafından öngörülen sınırlar içinde kalınarak alınmış olmalarına bağlıdır. Bu açıklamalar ışığında, işletme içi sebeplere dayanılarak yapılan fesihlerde (işyeri kapatma durumları dahil), mahkemeler tarafından dikkate alınacak husus, işletmesel kararın fiilen ve tutarlı biçimde uygulamaya geçirilip geçirilmediği ve işçinin işyerinde çalışma imkânının ortadan kalkıp kalkmadığıdır. Bu bağlamda işveren, organizasyona yönelik veya teknik hangi tedbirleri aldığını ve bu önlemlerin iş sözleşmesi feshedilen işçinin işine nasıl olumsuz yönde etki ettiğini net bir şekilde ortaya koymalıdır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20/2 maddesinde açıkça, feshin geçerli nedenlere dayandığının ispat yükü davalı işverene verilmiştir. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli (veya haklı) olduğunu kanıtlamak durumundadır. Bu kapsamda, işveren fesihle ilgili aldığı kararın istihdam fazlasına dayandığını, feshin kaçınılmaz olduğunu ve kararın tutarlı şekilde uyguladığını ispatlamalıdır. İşverenin, dayandığı fesih sebebinin geçerli (veya haklı) olduğunu uygun delillerle inandırıcı bir biçimde ortaya koyması, kanıt yükünü yerine getirmiş sayılması bakımından yeterli olmakla birlikte bu durum, başlı başına uyuşmazlığın çözümlenmesine yetmemektedir. Çünkü yasa koyucu işçiye başka bir olanak daha sunmuştur. Eğer işçi, feshin, işverenin dayandığı sebep dışında, başka bir nedene (örneğin somut olayda olduğu gibi sendikal sebeplere) dayandığını iddia ederse, bunu kanıtlamakla yükümlüdür.

İşyerinin kapatılması veya faaliyetin durdurulması durumunda, bunun doğal sonucu gerçekleşen feshin sendikal nedene dayandığı iddiasının araştırılması ve kabulü muhakkak ki ayrı bir önem taşımaktadır. Kuşkusuz işyeri kapatılması veya faaliyetin durdurulmasının gerçek ve sürekli olup olmadığı, diğer bir anlatımla muvazaalı veya geçici nitelik taşıyıp taşımadığının tespiti mahkemece ortaya konulması gereken en önemli konudur. Zira muvazaalı olarak işyeri kapatılmış veya faaliyeti durdurulmuş ise gerçek bir kapatma veya faaliyet durmasından söz edilemez. Gerçek ve süreklilik niteliğini taşıyan işyeri kapatılması veya faaliyetin durdurulması durumlarında, işverenin ancak başka bir işyerinin bulunmaması veya işçiyi başka bir işyerinde çalıştırma imkânının olmaması halinde geçerli bir fesihten bahsedilebilecektir.

Somut olay açısından sendikal nedenle fesih iddiası ve buna karşı ileri sürülen savunmalar değerlendirildiğinde;

Bilindiği üzere fesih hakkının kötüye kullanılması ve bu bağlamda sendikal nedenin ispat külfeti işçiye ait olup; bu yönde ispat hukuku açısından genel hükümlerin uygulanacağı kabul edilmektedir (Süzek, Sarper, Fesih Hakkının Kötüye Kullanılması, s. 199; Süzek s. 484). Bununla birlikte; konuyla ilgili işçinin gösterdiği olayların, feshin kötü niyetle yapıldığı kuşkusunu artırması halinde, doktrinde fiili karinenin ortaya çıkacağı ve delil ikamesi yükünün yer değiştireceği benimsenmektedir (Süzek, s. 485; Bayram, Fuat, Sendikal Fesih Karinesi, s.1228).

Herkesin dilediği iş alanında faaliyet göstermesi Anayasal bir özgürlük olduğu gibi faaliyetine son vermesi de yine bu özgürlüğün kaçınılmaz sonucudur. Bu itibarla kişi, kendi isteği dışında belli bir alanda yatırım yapmaya zorlanamayacağı gibi, yönetim hakkının en temel parçası olan “yaptığı yatırımı sürdürmeye” zorlanamayacağını da kuşkusuzdur. Dolayısıyla işverenin, gerektirici sebepler bulunduğu taktirde ve kanunlarda öngörülen prosedüre de riayet etmek suretiyle işyerini kapatabileceğinin kabulü gerekir. Ancak her hak gibi işyerini kapatma hakkı da kötüye kullanılmamalı, kapatma kararı gerçek ve samimi olmalıdır. Kapatmanın bu niteliği taşımadığının saptanması, işçilerin bireysel veya toplu iş hukuku alanındaki haklarını kullanmalarını önlemeyi amaçladığının anlaşılması durumunda, hakkın kötüye kullanıldığı sonucuna varılmalıdır (SÜZEK, Sarper, İş Hukuku 8. Bası, s. 218). Bunun yanı sıra, işyerinin bir toplu uyuşmazlık veya iş mücadelesi ortamında kesin ve devamlı olarak kapatıldığının hukuken sabit olduğu veya tartışma dışı bulunduğu durumlarda da kötüniyetle kapatma söz konusu olabilecektir. (MOLLAMAHMUTOĞLU/ASTARLI, İş Hukuku 5. Bası, s. 258).

İş sözleşmesinin sendikal nedenlerle feshedildiği yönündeki iddialar değerlendirilirken, işyerinde özellikle fesihlerle ilgili sendikal uygulamalara ilişkin kronoloji ve işverenin işyerinde sendikal örgütlenme konusundaki tutumu önem arzetmekte ise de bu durumun tek başına (özellikle işyeri kapatma durumlarında) belirleyici olarak kabul edilmesi her zaman isabetli sonuçlara götürmeyecektir. Kapatmanın muvazaalı olarak yapıldığı, diğer bir ifadeyle bir işyeri kapatılırken aynı faaliyeti sürdürmek için diğer bir işyerinin açıldığı, başka bir şirket kurulduğu olguları net bir biçimde ortaya konulmadığı sürece, kapatma kararının doğal sonucu olan feshin sendikal nedene dayandığı ve salt bu nedenle geçersiz olduğu iddiasının kabulü kanaatimce mümkün değildir. Muvazaalı kapatmanın kuşkuya yer vermeyecek şekilde kanıtlandığı hallerde dahi, feshin geçersizliği ve bu durumun salt sendikal örgütlenmeyi bertaraf etme amacına dayandığı ayrıca ispat edilmelidir.

Somut olayda davacı işçi tarafından; davalı işverence, işyerinin faaliyetine muvazaalı olarak ve sendikal nedenle son verildiği, işyerinin kapatılmasının yasa koyucu tarafından yukarıda açıklanan yasa maddesinde korunan sendikalaşma özgürlüğü ve sendikal faaliyetlerin bertaraf edilmesine yönelik olarak gerçekleştirildiği konuları inandırıcı biçimde kanıtlanamamıştır. Bu itibarla, sendikal tazminata hükmedilmemesi gerektiği kanaatiyle, ilk derece mahkemesince verilen karar,sendikal tazminat koşullarının gerçekleşmediğinin kabulü açısından isabetli olduğundan, hükmün bu yönden bozulması yönündeki çoğunluk fikrine katılmamaktayım. 12.05.2014
Yargıtay — Esas No: 2006/254, Karar No: 2006/2052, Tarih: 02.03.2006

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2006/254 E.  ,  2006/2052 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ...Ş vek.Av.E....ile davalı ..... Tur.Tem.İnş. Tic.San.Ltd.Şti. aralarındaki sıra cetveline itiraz davası hakkında Antalya 3.İcra Mahkemesinden verilen 25.8.2005 gün ve 695-714 sayılı hükmün davacı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

- K A R A R -

Dava 1.305,92 YTL tutarındaki trafik para cezasının satış bedelinden karşılanmasının hatalı olduğu iddiasına dayanan sıra cetveline itiraz davasıdır.

5311 sayılı yasa ile İcra ve İflas Kanunu’na eklenen Geçici 7 nci maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen aynı yasanın 363 ncü maddesine göre, sıraya dair şikayet ve itirazın red veya kabulüne ilişkin kararlar, sırası itiraza uğrayan alacağın tutarının 2.870.000.000.-TL. (2.870,-YTL)’yi geçmemesi halinde, temyiz kabiliyetinden yoksundur.

İcra Mahkemesinin kararı 25.08.2005 tarihli olup, yukarıda açıklanan nedenle verilen karar kesin niteliktedir.

Bu sebeplerle kararı temyiz eden davacı vekilinin temyiz istemi İİK.nun 365/son maddesi hükmü gereğince reddedilmelidir.

SONUÇ : Yukarıda yazılı nedenle davacı vekilinin temyiz isteminin REDDİNE, peşin harcın istek halinde iadesine, 2.3.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21407, Karar No: 2014/15784, Tarih: 01.07.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/21407 E.  ,  2014/15784 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:İş Mahkemesi

K A R A R

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK’nın 321.maddesinin 2.fıkrasına göre; kararın tefhimi için hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanamadığı ve bu nedenle zorunlu olarak hüküm özetinin tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir. Bu hüküm doğrultusunda, hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte tefhim edilmediği hallerde gerekçeli kararın taraflara tebliği zorunludur (Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’nın (İkinci Bölüm) 20.03.2014 gün ve 2012/1034 Başvuru sayılı kararı da aynı yöndedir).

Mahkemece, taraflara tefhim edilen kısa kararda (hüküm özeti) hükmün tüm unsurları yer almakla birlikte kararın gerekçesinin tefhim edilememesi halinde temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlar. Ancak, hüküm tüm unsurları ve gerekçesi ile birlikte tefhim edilmiş ise artık hükmün HMK’nın 321/2 maddesine göre usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tefhim edildiği kabul edilir ve temyiz süresi tefhim tarihinden itibaren başlar. 5521 sayılı Kanun‘un 8.maddesinde yer alan ve temyiz süresinin başlangıcına esas alınan tefhim kavramının “hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklandığı hal“ olarak anlaşılması zorunludur.

Tarafların, gerekçeli karar tebliğ edilmeden önce, temyiz süre tutum dilekçesi veye gerekçeli temyiz dilekçesi sunmak suretiyle kararı temyiz ettikleri hallerde dahi, kararın gerekçesini dikkate alarak yeni temyiz gerekçelerine dayanmaları mümkün olduğundan, bu gibi hallerde bile gerekçeli kararın taraflara tebliği gerekir.

Davanın tümden kabulü yada reddi söz konusu olsa bile tarafların kararın gerekçesini temyiz etmekte hukuki yararları bulunabileceğinden, bu gibi durumlarda bile gerekçeli kararın yöntemince taraflara tebliği zorunludur.

Yukarıda yer alan açıklamalar doğrultusunda;

Temyiz eden davalılar vekillerince sunulan temyiz dilekçelerinin, HUMK'nun 433. maddesi gereğince davacı vekiline yöntemince tebliğ edilerek, tebligat parçası eklendikten sonra gönderilmek üzere, dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 01.07.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1276, Karar No: 2019/7339, Tarih: 06.11.2019

**14. Hukuk Dairesi         2019/1276 E.  ,  2019/7339 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 20.01.2016 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın derdestlik nedeniyle reddine dair verilen 27.01.2016 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, İcra ve İflas Kanununun 121. maddesi uyarınca alınan yetki belgesine dayalı olarak alacaklı tarafından açılan ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili; davacı alacaklının davalılardan ... hakkında icra takibi başlattığını ve icra mahkemesinden davayı açmak üzere yetki belgesi aldığını belirterek; borçlunun murisi ... 'dan intikal eden 113 ada 12 parsel ve 1129 ada 3 parsel sayılı taşınmazda bulunan 9 No'lu bağımsız bölüm üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.

Davalılar; davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazlarla ilgili daha evvel Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/1179 Esas sayılı dosyası üzerinden açılmış ve halen derdest olan ortaklığın giderilmesi davası bulunduğundan davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Davalılar; davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazlarla ilgili daha evvel Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/1179 Esas sayılı dosyası üzerinden açılmış ve halen derdest olan ortaklığın giderilmesi davası bulunduğundan davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

HMK'nın 114/1-ı maddesinde aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte (derdest) olmaması da dava şartları arasında düzenlenmiştir. Derdestlik; dava açılmasının usul hukuku bakımından ortaya çıkardığı sonuçlardan biridir. Aynı konuda, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak daha önce bir dava açılmış ve bu dava görülmekte ise, aynı konunun yeni bir dava konusu yapılması mümkün değildir. Çünkü; aynı konuda iki dava açılmasında davacının korunmaya layık bir menfaati yoktur. Daha önce HUMK m.187/4'de bir ilk itiraz olarak nitelenen bu husus HMK m. 114/1-ı hükmü ile dava şartı haline getirilmiştir. Burada anılan dava şartlarından maksat, davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için varlığı ya da yokluğu hakim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilen ve taraflarca da noksanlığı davanın her aşamasında ileri sürülebilen hallerdir. Aynı davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması konusu eş söyleyişle derdestlik iddiası bir olumsuz dava şartı haline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usuli bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve görülmekte olan bir davanın davacısı, hukuki korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı yeniden bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı iş davanın sonucunu beklemektir. Davayı açmaktaki yarar hukuki olmalıdır; ideal veya ekonomik yarar tek başına yeterli değildir. Derdestlik itirazının korunmasının temelinde aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukuki yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır.