muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/15705, Karar No: 2015/29252, Tarih: 20.10.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/15705 E.  ,  2015/29252 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile ücret alacağı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, davacının haftanın 6 günü 09:00-23:00/24:00 saatleri arasında çalıştığını, iş aktinin davalı tarafından feshedildiğini, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ve genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının günlük 1,5 saat ara dinlenmesi ile 09:00-18:00 saatleri arasında çalıştığını, Cumartesi günleri yarım gün çalıştığını, davacının satış elemanı olup kamyon raporları ile bir ilgisi bulunmadığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, iş sözleşmesinde davalı şirketin çeşitli bölgelerinde iş ihtiyacına göre çalıştırılabileceği yazılı olsa bile, davacının son işyerinin ve ikametgahının bulunduğu ..... ile görevlendirildiği .... arasındaki mesafe düşünüldüğünde, bu değişikliğin İş Yasası’nın 22. maddesinde belirtilen, çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik olduğu ve 6 iş günü içinde yazılı olarak kabul etmeyen davacıyı bağlamayacağı, davacının nakledilen yeni yere gitmemesi halinde devamsızlığından söz edilemeyeceği, bu durumda da davalı işverene davacı işçinin bu nedenle iş akdini haklı fesih imkanı vermeyeceği, davacının davalı işyerinde 18.02.2009- 28.09.2012 tarihleri arası pazarlama elemanı olarak çalıştığı, iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın davalı işverenlik tarafından sonlandırıldığı, buna göre davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, yıllık izinlerini kullandığının ya da karşılığının ödendiğinin davalı işveren tarafından ispatlanmadığı, tanık beyanları ile ispatlanan ve bilirkişi tarafından hesaplanan haftalık 45 saati aşan fazla çalışma ücret alacağı, genel tatil ücret alacağı üzerinden Yargıtay uygulamaları gereği yüzde otuz takdiri indirim yapıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı işçinin yaz aylarında fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı işçinin yaz aylarında fazla çalışma yapıp yapmadığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir.

Dosya içeriğine göre davacı kömür ticareti ile iştigal eden davalıya ait işyerinde pazarlama elemanı olarak, kömür dağıtımı yapılacak yerlere kömür nakledilirken kamyonda şoförle ve diğer işçilerle birlikte kömür satımı ve dağıtımı işinde çalışmaktadır. İşin niteliği gereği kömür dağıtımı kış ayına girerken ve kış aylarında daha fazla mesai gerektirmektedir.

Dosya kapsamına göre işin niteliğine göre kış ayları için yapılan fazla mesai hesaplamasında isabetsizlik görülmemekle birlikte, yeterli araştırma yapılmaksızın yaz ayları için de aynı çalışma sürelerinin geçerli kabul edilmesi hatalıdır. Zira bu konuda tanık beyanları açık değildir. Hükme esas bilirkişi raporunda yaz-kış ayrımı yapılmadan 18 saat fazla mesai hesaplandığı açıklanmasına rağmen haftalık 15 saat fazla mesai üzerinden hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır.

Davalının kömür ticareti ile uğraştığı da gözetilerek, yaz sezonunda kış sezonu gibi fazla mesai yapılıp yapılmadığı, yazın fazla mesai yapılıyorsa yapılan işin niteliğine göre haftalık kaç saat yapıldığı açık ve somut olarak belirlenmeli, yazın yapılan fazla mesai süresi tespit edilmeli, gerekirse taraf tanıkları yeniden dinlenerek davalı lehine neticeten hükmedilen meblağ ile takdiri indirim oranı açısından oluşan usûlî müktesep hak gözetilerek sonuca gidilmelidir.

Yaz sezonu açısından fazla mesai hakkında gerekli araştırma yapılmaksızın sonuca gidilmesi hatalıdır.

F)Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 20/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2319, Karar No: 2018/3782, Tarih: 14.05.2018

**20. Hukuk Dairesi         2018/2319 E.  ,  2018/3782 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

TALEP EDEN : ...

KARŞI TARAF : ... İlçe Başkanlığı

Derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti istemine ilişkin olarak açılan davada .... Sulh Hukuk ve ... 10. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti istemine ilişkindir.

.... Sulh Hukuk Mahkemesince, Siyasi Partiler Kanununun 31. maddesine göre "Siyasi partilerin merkez teşkilatı ... il merkezinde; il ve ilçe teşkilatları, ilgili il ve ilçe merkezlerinde; belde teşkilatları, il ve ilçe merkezleri hariç olmak üzere, belediye teşkilatı olan yerlerde; yan kuruluşları ve yurtdışı temsilcilikleri ise tüzüklerinde belirtilen yerlerde bulunur." hükmü karşısında derneklere atıf yapan 2820 sayılı Kanunun 121. maddesi ve TMK'nun 87/5 uyarınca derneğe ilişkin hükümler siyasi partiler hakkında uygulanacak olup Genç Partisi Narman İlçe Teşkilatının kendiliğinden sona erdiğine dair yapılan yargılamanın Yargıtay ... . Hukuk Dairesi'nin 2016/1787 Esas - 2016/3537 Karar sayılı ilamı da gözönüne alınarak kesin yetki kuralının olması ve her siyasi partinin merkezinin Siyasi Partiler Kanununun 31. maddesi uyarınca ... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

... 10. Sulh Hukuk Mahkemesince ise, Siyasi Partilerin İlçe Teşkilatlarının Olağanüstü Kongrelerini üst üste iki defa yapmamaları nedeniyle kendiliğinden sona erdiğinin tespitine ilişkin davalarda HMK'nın 14/1. maddesi gereğince; ilçe teşkilatının bulunduğu yer mahkemesinin de yetkili olması nedeniyle kesin yetki kuralının olmadığı, Siyasi Partinin Merkezinin bulunduğu ... Mahkemelerinin kesin yetkili yer mahkemesi olmaması nedeniyle .... Sulh Hukuk Mahkemesinin vermiş olduğu yetkisizlik kararının uygun olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

4721 sayılı TMK'nın 60. maddesinde, "Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülkî amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir.

4721 sayılı TMK'nın 60. maddesinde, "Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülkî amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir.

Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve kurucuların hukukî durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde bunların giderilmesi veya tamamlanması derhâl kuruculardan istenir. Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde belirtilen noksanlık tamamlanmaz ve kanuna aykırılık giderilmezse; en büyük mülkî amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması için durumu Cumhuriyet Savcılığına bildirir. Cumhuriyet Savcısı mahkemeden derneğin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir." hükmü; aynı kanunun 87. maddesinde ise "Dernekler, aşağıdaki hâllerde kendiliğinden sona erer:

-2-

2018/2319 - 3782

1. Amacın gerçekleşmesi, gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2. İlk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması,

3. Borç ödemede acze düşmüş olması,

4. Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hâle gelmesi,

5. Olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması,

hallerinde her ilgili, sulh hâkiminden, derneğin kendiliğinden sonra erdiğinin tespitini isteyebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda; Siyasi Partiler Kanununun 31. maddesine göre "Siyasi partilerin merkez teşkilatı ... il merkezinde; il ve ilçe teşkilatları, ilgili il ve ilçe merkezlerinde; belde teşkilatları, il ve ilçe merkezleri hariç olmak üzere, belediye teşkilatı olan yerlerde; yan kuruluşları ve yurtdışı temsilcilikleri ise tüzüklerinde belirtilen yerlerde bulunur." hükmü karşısında derneklere atıf yapan 2820 sayılı Kanunun 121. maddesi ve TMK'nın 87/5 uyarınca derneğe ilişkin hükümler siyasi partiler hakkında uygulanacak olup Genç Partisi Narman İlçe Teşkilatının kendiliğinden sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmektedir. Bu halde uyuşmazlığın ... 10. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince ... 10.Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 14/05/2018 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/4309, Karar No: 2024/11017, Tarih: 01.10.2024

**3. Ceza Dairesi         2022/4309 E.  ,  2024/11017 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2018/452 E., 2020/89 K.

SUÇ : Silahlı terör örgütüne üye olma

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun’un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği ceza süresi yönünden yasal koşulları oluşmadığından reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Ankara 28. Ağır Ceza Mahkemesinin, 07.05.2018 tarihli ve 2017/20 Esas, 2018/108 sayılı kararı ile sanık hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nu 314 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 5 inci maddesinin birinci fıkrası, 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesii, 53 üncü maddesi, 58 inci maddesi ve 63 üncü maddesi uyarınca 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmiştir.

2.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesinin 17.01.2020 tarihli ve 2018/452 Esas, 2020/89 sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

3.Dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 21.01.2022 tarihli ve onama görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz istemi özetle;

1. İstinaf mahkemesinin gerekçeli kararının gerekçesiz olduğuna,

2. ByLock tespit ve değerlendirme tutanağının olmadığına

3. CGNAT kayıtları ile HTS kayıtlarının örtüşmediğine, bu husuta bilirkişiden rapor aldırılması ve hazırlanan rapora göre hüküm kurulması gerektiğine

4. İkinci celsede sanığın savunmaları kayıt altına alınmayarak zorunlu müdafii de bulunmadığından savunmasının tutanağa geçirilip geçirilmediğinin kontrol edilemediğine,

5. Mahkeme huzurunda dinlenmeyen tanığın beyanlarının sanık hakkında verilen mahkumiyet hükmünde delil değeri ve niteliği olmadığına,

6. Temyiz dilekçesinde belirtilen sair temyiz sebepleri ve sair hususlara,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

4. İkinci celsede sanığın savunmaları kayıt altına alınmayarak zorunlu müdafii de bulunmadığından savunmasının tutanağa geçirilip geçirilmediğinin kontrol edilemediğine,

5. Mahkeme huzurunda dinlenmeyen tanığın beyanlarının sanık hakkında verilen mahkumiyet hükmünde delil değeri ve niteliği olmadığına,

6. Temyiz dilekçesinde belirtilen sair temyiz sebepleri ve sair hususlara,

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince sanığın eyleminin silahlı terör örgütüne üye olma suçunu oluşturduğunun kabulü ile sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

1- Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 26.09.2017 tarihli ve 2017/16.MD-956 Esas ve 2017/370 sayılı kararı ile onanarak kesinleşen Yargıtay (Kapatılan) 16. Ceza Dairesinin İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla verdiği 24.04.2017 tarih, 2015/3 Esas, 2017/3 sayılı kararı ve Anayasa Mahkemesinin ... başvurusuna ilişkin 04.06.2020 tarih ve 2018/15231 Başvuru numaralı kararında belirtildiği üzere; ByLock iletişim sisteminin FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensuplarının kullanmaları amacıyla oluşturulan ve münhasıran bu suç örgütünün bir kısım mensupları tarafından kullanılan bir ağ olması nedeniyle, örgüt talimatı ile bu ağa dahil olunduğunun ve gizliliği sağlamak için haberleşme amacıyla kullanıldığının, her türlü şüpheden uzak, kesin kanaate ulaştıracak teknik verilerle tespiti halinde, kişinin örgütle bağlantısını ortaya koyan bir delil olacağında şüphe bulunmamakla birlikte, savunmasında ByLock kullanıcısı olmadığını bildiren sanığın savunmasının denetlenmesi bakımından, dosyada Bylock tespit ve değerlendirme tutanağının olmadığı görülmekle, ilgili emniyet birimlerinden ByLock tespit ve değerlendirme tutanağının temin edilerek 5271 sayılı Kanun’un 217 nci maddesi uyarınca duruşmada sanık ve müdafiine okunması, ekleyen, eklenen ve irtibatlı bulunduğu kişiler olarak gözüken şahıslar hakkında soruşturma yahut kovuşturma bulunup bulunmadığı araştırılarak varsa sanık ile ilgili aşama beyanları dosyaya getirtilip yine ... isimli FETÖ sanığına ait iddianame içeriğinde sanık hakkında ''.... Telegram programını yükleyip dua ve ayet paylaşacağını söylediğini, kabul ettiğini ve bu programı yüklediğini, programda ..., ..., ..., ... ve ... olarak görüne ... vardı." şeklindeki beyanlarının yargılama sırasında 2 nci celse sanığa okunmakla yetinilmeyip, gerektiğinde ve mümkün olduğu takdirde araştırılması istenilen ve bahsi geçen ifade/beyan sahiplerinin tanık sıfatıyla beyanları alınmasından sonra sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasa'nın 36 ncı maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7.3.2014, § 32).

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder. (CMK m. 2/l-c)

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı bazı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince

savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek derecede genişletmiştir (CGK.17.02.2009 12008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Müdafiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir. Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere, 5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın; çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafii yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.3.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, re'sen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.3.2007).

Buna göre kanun koyucu bir suç isnadıyla karşı karşıya kalan şüpheli ya da sanığın, müdafii yardımından faydalanmak hakkından açıkça vazgeçmesi halinde dahi adaletin selameti bakımından re'sen bir müdafiin atanması gerektiğini, 5271 sayılı CMK'da tahdidi olarak düzenlemiştir.

5271 sayılı Kanun'un 151 inci maddesine göre görevlendirilen müdafii, duruşmada hazır bulunmaz veya vakitsiz olarak duruşmadan çekilir veya görevini yerine getirmekten kaçınırsa, hâkim veya mahkeme derhâl başka bir müdafii görevlendirilmesi için gerekli işlemi yapmak zorundadır.

Keza ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Anayasa Mahkemesinin 31.12.2014 tarihli (... Bireysel Başvuru) ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu 31.01.2012 tarih ve Esas 2011/6-249, Karar 2012/1 sayılı kararlarında açıklandığı üzere; sanığın zorunlu müdafii de azletme ve değiştirilmesini isteme hakkı da bulunmaktadır.

Ayrıca, başvurucuya atanan müdafii ile başvurucu yargılama sürecinde hiçbir zaman bir araya gelmediklerine göre müdafiin dosyayı çalışmak, savunma hazırlamak ve gerektiği taktirde başvurucuya danışmak için yeterli zaman, imkân ve kolaylıklara sahip olduğu söylenemez (AİHM Goddi/İtalya, B. No: 8966/80, 9.4.1984, § 31). Böyle bir durumda da başvurucunun savunma haklarını tam anlamıyla kullanabileceği düşünülemez.

Somut olayda; sanık müdafiinin 2 nci celseye katılmadığı gibi herhangi bir mazeret de sunmadığı ve bu celse Cumhuriyet savcısının esas hakkında mütalaasını sunduğu ve hükmün tefhim edildiği esas hakkında mütalaaya yönelik müdafii tarafından yapılmış herhangi bir savunmanın mevcut olmadığı, sanık müdafiine duruşma günü bildirilerek süre verilmesi gerekirken duruşmaya devam edilmek suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

Hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Somut olayda; sanık müdafiinin 2 nci celseye katılmadığı gibi herhangi bir mazeret de sunmadığı ve bu celse Cumhuriyet savcısının esas hakkında mütalaasını sunduğu ve hükmün tefhim edildiği esas hakkında mütalaaya yönelik müdafii tarafından yapılmış herhangi bir savunmanın mevcut olmadığı, sanık müdafiine duruşma günü bildirilerek süre verilmesi gerekirken duruşmaya devam edilmek suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

Hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanık müdafiinin temyiz talebi yerinde görüldüğünden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesinin 17.01.2020 tarih ve 2018/452 Esas, 2020/89 sayılı kararının 5271 sayılı Kanun'un 302 inci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Ankara 28. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

01.10.2024 tarihinde karar verildi.