muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/506, Karar No: 2021/111, Tarih: 16.03.2021

Kabule göre de;

1- Sanıklar hakkında kararın gerekçe kısmında TCK'nın 58. maddesinin uygulanmasına karar verilmesine rağmen, bu konuda her hangi bir hüküm kurulmaması,

2- 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan hak ve yetkileri kullanmak yönündeki yoksunluğun, kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyumluk yetkileri açısından koşullu salıverilmeye kadar, üst soyu ile diğer kişiler yönünden ise cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması," isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

Ankara Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesi ise 09.04.2015 tarih ve 38-94 sayı ile;

"...Sanıkların müştekiden aldıkları para ve altınları, bohçaya koyarken el çabukluğu ile hırsızladıkları müştekinin kendi rızasıyla para ve altınları sanıklara vermediği, dolayısıyla eylemin dolandırıcılık suçunu oluşturmadığı," gerekçesiyle bozma kararına direnerek önceki hükümler gibi sanıkların mahkûmiyetlerine karar vermiştir.

Direnme kararına konu bu hükümlerin de sanıklar müdafisi tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 13.06.2018 tarihli ve 206989 sayılı "Bozma" istekli tebliğnamesiyle dosya, 6763 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile değişik CMK'nın 307. maddesi uyarınca kararına direnilen daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 15. Ceza Dairesince 24.10.2018 tarih ve 3877-7127 sayı ile; direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıkların eylemlerinin "nitelikli dolandırıcılık" suçunu mu yoksa "nitelikli hırsızlık" suçunu mu oluşturduğunun belirlenmesine ilişkin olup Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) Sisteminden alınan güncel nüfus kaydında, sanık ...'nın direnme kararından sonra temyiz aşamasında öldüğü bilgisine yer verilmesi karşısında, sadece bu sanık yönünden mahallinde araştırma yapılmasının gerekli olup olmadığı da değerlendirilecektir.

İncelenen dosya içeriğinden;

Kolluk tarafından düzenlenen 20.08.2009 tarihli fotoğraf teşhis tutanağında; katılan ... ile tanıklar ... ve ...'e daha önce suç işleyenlerin bulunduğu fotoğraf albümünde bulunan fotoğraflar gösterildiğinde; albümün 17. sayfasında bulunan 2008/2253 numaralı 37. fotoğraf ile 27. sayfasında bulunan 2004/1293 numaralı 29. fotoğrafı göstermek suretiyle sanıkların söz konusu fotoğraflardaki şahıslar olduğunu teşhis ettikleri,

Sincan İlçe Emniyet Müdürlüğünün 10.11.2009 tarihli yazısında; Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Grup Amirliği arşivinde 2004/1293 fotoğraf numarasında kayıtlı şahsın sanık ..., 2008/2253 fotoğraf numarasında kayıtlı şahsın ise sanık ... olduğu,

Sincan İlçe Emniyet Müdürlüğünün 10.11.2009 tarihli yazısında; Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Grup Amirliği arşivinde 2004/1293 fotoğraf numarasında kayıtlı şahsın sanık ..., 2008/2253 fotoğraf numarasında kayıtlı şahsın ise sanık ... olduğu,

Sincan Cumhuriyet Başsavcılığının 10.02.2010 tarihli yazısına istinaden; İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca sanıkların teşhise elverişli fotoğraflarının çekildiği,

Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) Sisteminden alınan güncel nüfus kaydında; sanık ...'nın direnme hükmünden sonra 05.11.2020 tarihinde öldüğü bilgisinin yer aldığı,

Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) Sisteminden alınan nüfus kaydında; sanık ...'ın oğlu ...'ın 20.08.2006 tarihinde vefat etmiş olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Katılan ...; olay günü eltisi olan tanık ... ve görümcesinin gelini olan tanık ... ile birlikte evinde oturdukları sırada saat 15.00 sıralarında kapı zilinin çaldığını, kapıyı açtığında biri 60 yaşlarında, esmer, 1,55 boylarında, hafif şişman, başı eşarplı, bluz ve etekli, diğeri ise 55 yaşlarında, 1,60-65 boylarında, kınalı saçlı, başı beyaz tülbentli, gri renkli yazlık yarım pardesülü olan sanıkları gördüğünü, sanıkların "Bize şeker ver." dediklerini, kendisinin sanıklara şeker verdiği sırada "Çok verdin." dediklerini, sanıklardan birinin kendisine ve evde bulunanlara "Sizlere okuyacağım, bana makara getirin." dediğini, makara alıp döndüğünde sanıkların içeriye girdiklerini ve oturma odasında yerde halı üzerinde oturduklarını, makara isteyen sanığın makarayı kırdığını ve tanık ...'ın eline verdiğini, "Bakın bu kırmış olduğum iplik nasıl uzayacak." dediğini ve kendilerine de gösterdiğini, bu sanığın tanık ...'a "Senin eşin nerede?" diye sorduğunu, tanık ...'ın eşinin İstanbul'da olduğunu söylediğini, kendisine hitaben de "Senin kocan kaza yapacak, ikinizde muska var, onu çevireyim." dediğini ve tanık ... ile kendisini çocuk odasına aldığını, diğer sanığın ise tanık ... ile oturma odasında kaldıklarını, birlikte çocuk odasına gittikleri sanığın "Yumurta veya domates getir." dediğini, getirdiği domatesi bir beze sardığını ve "Domatese vur." dediğini, domatese vurduğunu, o sırada "Altın ve paran var ise getir, onları okuyacağım." dediğini, yatak odasındaki bir adet yarım altın, bir çift küpe, üç adet altın saat ve 2.560 TL parayı getirdiğini, sanığın altınlar ile parayı bir bohçaya sardığını, "Bunları bir odaya kilitleyelim, ben dua edeceğim." dediğini, bohçayı yatak odasına koyduklarını, yaklaşık 20 dakika kadar durduklarını, "Burasını bir saat açmayın, biz tekrar geleceğiz, biz gelene kadar sakın açmayın." dediklerini ve gittiklerini, sanıklar geri gelmeyince odadaki bohçayı açtığında içerisinde altın ve paraların olmadığını gördüğünü, sanıkları sabıkalılar albümünden teşhis ettiğini, ayrıca çekilmiş olan fotoğrafların da kesin ve net olarak sanıklara ait olduğunu, sol taraftaki fotoğrafta bulunan sanığın muska yaptığını,

Tanık ...; olay günü yengesi olan katılan ...'nün evine gittiğini, evde yakını olan tanık ...'nün de olduğunu, birlikte bayram temizliği yaparlarken kapı zilinin çaldığını, kapıyı açtıklarında sanıkların "Bize şeker verin." dediklerini, katılanın şeker alıp getirdiğini ve sanıklara verdiğini, "Çok verdin." dediklerini, ayrıca sanıklardan birinin "Sizlere okuyacağım, bana makara getirin." dediğini, katılan makara almak için tekrar odaya gittiğinde sanıkların "Hiç içeriye buyur etmiyorsunuz, bir su içelim." dediklerini ve içeriye girdiklerini, oturma odasına geçip oturduklarını, bu sırada katılanın getirdiği makarayı sanığın parçalara ayırdığını ve küçük parça ipler kopardığını, kırık makara parçalarını katılana verdiğini, "Bakın bu kırmış olduğum iplik nasıl uzayacak." dediğini ve katılanın elinden çekerek birleşmiş vaziyette ipi gösterdiğini, katılana "Senin eşin nerede?" diye sorduğunu, katılanın da İstanbul'da olduğunu söylediğini, bu sanığın kendisinin eline bakıp "Senin iki yıldır çocuğun olmuyor, çocuk istiyorsunuz, eşin de istiyor, doktora gitmedin mi?" diye sorduğunu, gittiğini ancak yine de olmadığını söylediğini, "Sana muska yapılmış, muskayı çözeceğim, içeriden domates getir, bekle." dediğini, kendisinin de mutfaktan domates alıp beklemeye başladığını, bu sanığın katılana "Siz eşin ile nerede yatıyorsunuz?" diye sorduğunu, sanık ile katılanın yatak odasına gittiklerini, geri geldiklerinde sanığın bez içerisindeki domatesi katılana ezdirdiğini, domatesin içerisinden muska çıktığını, katılandan bohçayı getirip elini açmasını istediğini, "Senin evinde altın ve para görünüyor onları getir." dediğini, altın ve paraları bir bohça içerisine koydurup bohçayı okuduğunu ve yatak odasına tekrar bıraktırdığını, sanıkların "Bir saat açmayın muska bozulur.", daha sonra da "Hep birlikte dışarı çıkalım." dediklerini ve kendisi ile katılanı alarak dışarıya çıktıklarını, evden çıktıktan sonra sanıkların uzaklaştıklarını, biraz yürüdüklerini, evin biraz uzağında katılanın "Kızım sen geriye dön." dediğini, eve döndüğünü, katılanın da arkasından geldiğini, bir saat beklemeden eve hemen döndüklerini, sanıklar kendilerini evden çıkarırlarken anahtarı da alıp götürdüklerini, ama kendilerinin eve girdiğini, sanıkları sabıkalılar albümünden teşhis ettiğini, ayrıca çekilen fotoğrafların da kesin ve net olarak sanıklara ait olduğunu,

Tanık ...; olay günü yengesi olan katılanın evinde tanık ... olduğu hâlde birlikte oturuyorken kapı zilinin çaldığını, kapıyı katılanın açtığını, sanıkların "Bize şeker ver." dediklerini, katılanın sanıklara şeker verdiğini, sanıkların "Çok verdin." dediklerini, ayrıca sanıklardan birinin "Sizlere okuyacağım, bana makara getirin." dediğini, katılan makara almak için odaya gittiği sırada sanıkların "İçeriye buyur etmiyor musunuz? Bir bardak suyunuzu içelim." dediklerini ve oturma odasına girip halının üzerine oturduklarını, sanığın birisinin katılanın elindeki iplik makarasını kırdığını ve katılana verdiğini, "Bakın bu kırmış olduğum iplik nasıl uzayacak." dediğini ve kendilerine gösterdiğini, kendisine de "Senin eşin nerede?" diye sorduğunu, İstanbul'da olduğunu söylediğini, katılana "Senin kocan kaza yapacak, ikinizde muska var, onu çevireyim." dediğini, katılanı ve tanık ...'i çocuk odasına aldığını, kendisinin diğer sanık ile birlikte odada kaldığını, katılana da "Senin evinde büyü var, altınları da getir, bohçanın içine koyacağız, muskanın etkisi kaybolacak." dediklerini, katılanın getirdiği altınları bir muska ile birlikte bohçaya koyduklarını, sonra yanlarına katılan ile tanık ...'i de aldıklarını ve binadan çıktıklarını, kapıdan çıkarken de "Biz bunları götürüp 10 dakika sonra geleceğiz, bir bardak da çayınızı içeceğiz." dediklerini, ayrıca bir saatten önce eve girmemelerini istediklerini, dışarı çıkarken kapıyı kilitlediklerini ve yanlarından uzaklaştıklarını, 10 dakika kadar sonra katılan ile tanık ...'in eve döndüklerini, katılanın sanıkların geleceklerini düşünerek çay yaptığını, ancak sanıkların gelmediğini, şüphe edip bohçaya baktıklarında altın ve paranın olmadığını gördüklerini, sanıkları sabıkalılar albümünden teşhis ettiğini, ayrıca çekilen fotoğrafların da kesin ve net olarak sanıklara ait olduğunu,

Tanık ...; sanık ...'yi tanımadığını, ancak sanık ...'nın mahalleden komşusu olduğunu, olay tarihinde aklında kaldığı kadarıyla sanık ...'nın vefat etmiş oğlunun İzmir'de senelik mevlüdü olduğunu, bu nedenle sanık ...'nın evde olduğunu ve yemek hazırladığını, kendisinin de bu mevlüde katıldığını,

Tanık ...; sanık ...'nın vefat eden oğlunun senelik mevlüdüne katıldığını, mevlütte sanık ...'nın da yemek dağıttığını,

Tanık ...; sanık ...'yı tanıdığını, sanık ...'nın oğlunun ölümü nedeniyle seneyi devriyesinde bir mevlüdün yapıldığını ve orada sanık ...'nın yemek dağıttığını,

Tanık ...; 2009 yılı Ağustos ayında sanık ...'nın bir mevlüdünün olduğunu, mevlüdün yemeklerini hazırladığını, hocanın da saat 17.00'de geldiğini, sanığın da yanlarında olduğunu,

Tanık ...; kendisinin mezarlıklarda din görevlisi olarak çalıştığını, sanık ...'nın oğullarından birisinin vefat etmiş olduğunu, seneyi devriyesinde kendisini çağırıp mevlüt okuttuklarını, ölüm tarihine göre seneyi devrinin çıkartılabileceğini, tarihini tam olarak bilemediğini, ancak Ağustos ayı olduğunu,

İfade etmişlerdir.

Tanık ...; kendisinin mezarlıklarda din görevlisi olarak çalıştığını, sanık ...'nın oğullarından birisinin vefat etmiş olduğunu, seneyi devriyesinde kendisini çağırıp mevlüt okuttuklarını, ölüm tarihine göre seneyi devrinin çıkartılabileceğini, tarihini tam olarak bilemediğini, ancak Ağustos ayı olduğunu,

İfade etmişlerdir.

Sanık ... soruşturma evresinde; olayla ilgisinin olmadığını, diğer sanık ...'yı tanımadığını, belirtilen tarihte Sincan cezaevinde başka suçtan tutuklu olduğunu,

Kovuşturma evresinde farklı olarak; Gültepe-Mersinpınar'da 20.08.2009 tarihinde mevlüt yaptığını, suçlamayı asla kabul etmediğini,

Sanık ... soruşturma evresinde; olayla ilgisinin olmadığını, diğer sanık ...'ı tanımadığını, Ankara iline hiçbir zaman gitmediğini, en son 30 sene önce gittiğini,

Kovuşturma evresinde farklı olarak; Ankara'da Hacı Bektaş'a gittiğini, fakat katılanın evine gitmediğini, yapılan teşhisleri de kabul etmediğini, ancak daha önceden bu tür suçlardan mahkûmiyeti olduğunu,

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlık konularının sırasıyla değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) Sisteminden alınan güncel nüfus kaydında, sanık ...'nın direnme kararından sonra temyiz aşamasında öldüğü bilgisine yer verilmesi karşısında, sadece bu sanık yönünden mahallinde araştırma yapılmasının gerekli olup olmadığı;

5237 sayılı TCK'nın 64. maddesinde; sanığın ölümü durumunda kamu davasının düşürüleceği, sadece niteliği itibarıyla müsadereye tabi olan eşya ve yararlar hakkında yargılamaya devam olunacağı, hükümlünün ölümü hâlinde ise cezanın ortadan kaldırılmasına karar verilmekle birlikte müsadere ve yargılama giderine ilişkin hükmün infaz edileceği belirtilmek suretiyle hükümlü ile sanığın ölümüne farklı sonuçlar yüklenmiştir.

Buna göre; kamu davası açılmadan önce şüphelinin ölmesi durumunda kovuşturma imkânının bulunmaması nedeniyle "kovuşturmaya yer olmadığına", kamu davası açıldıktan sonra sanığın ölmesi hâlinde ise yerel mahkemece "davanın düşmesine" karar verilecektir. Ölümün ceza ilişkisini sadece ölen kişi bakımından sona erdirmesi nedeniyle iştirak hâlinde işlenen suçlarda diğer sanıklar hakkında davaya devam edilecek, sanığın ölümü, niteliği itibarıyla müsadereye tabi olan eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam olunarak müsadere kararı verilmesine engel olmayacaktır. Sanığın ölümü ceza ve infaz ilişkisini düşürürken, hakkındaki mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş olan hükümlünün ölümü sadece hapis ve henüz infaz edilmemiş adli para cezalarının infaz ilişkisini ortadan kaldıracaktır. Buna bağlı olarak, ölümden önce tahsil edilmiş olan para cezaları mirasçılara iade edilmeyecek buna karşın tahsil edilmemiş bulunan para cezaları mirasçılardan istenmeyecek, bunun yanında müsadereye ve yargılama giderine ilişkin hükümler ölümden önce kesinleşmiş olmak kaydıyla infaz olunacaktır.

Görüldüğü gibi, suç teşkil eden bir fiilin işlenmesiyle fail ile devlet arasında doğan ceza ilişkisi, bu fiili işleyen sanığın ya da hükümlünün ölümüyle cezaların şahsiliği ilkesi nedeniyle başkası sorumlu tutulamayacağından düşmektedir. Ölüm, bir vakıa olan suçu ortadan kaldırmayacak, suçtan sorumlu tutulacak kişi olmadığından, devletin suçla birlikte ortaya çıkan cezalandırma sorumluluk ve yetkisini sona erdirecektir.

Temyiz aşamasında sanığın öldüğüne ilişkin bir iddianın ortaya çıkması ya da UYAP vasıtasıyla alınan nüfus kaydında öldüğü bilgisinin yer alması gibi hâllerde, ölümün kamu davasının düşmesini gerektiren bir neden olduğu göz önüne alınarak, ölüm nedeniyle düşme kararının temyiz mercisince dosya üzerinde yapılan inceleme sırasında verilmesi yerine, ölüm bilgisi nedeniyle diğer yönleri incelenmeyen hükmün bozulması ve yerel mahkemece mahallinde yapılan araştırma sonucunda sanığın öldüğünün kesin olarak saptanmasından sonra düşme kararı verilmesi daha isabetli olacaktır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

UYAP kullanılarak alınan güncel nüfus kayıt örneğinde, sanık ...'nın direnme kararına konu hükümden sonra 05.11.2020 tarihinde öldüğü bilgisi yer aldığından, ölümle ilgili mahallinde araştırma yapılarak karar verilmesinde zorunluluk bulunmaktadır.

Bu itibarla, direnme kararına konu sanık ... hakkında kurulan hükmün, gerekli araştırmanın mahallinde yapılıp sanık ...'nın ölümünün Yerel Mahkemece tespiti ile sonucuna göre 5237 sayılı TCK'nın 64 ve 5271 sayılı CMK'nın 223. maddeleri uyarınca gereken hükmün verilmesinin temini için diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

B- Sanık ... hakkında kurulan direnme kararına konu hükmün diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmiş olması nedeniyle yalnızca sanık ...'ın eyleminin, "nitelikli dolandırıcılık" suçunu mu yoksa "nitelikli hırsızlık" suçunu mu oluşturacağına ilişkin uyuşmazlık konusunun değerlendirilmesine gelince;

Uyuşmazlığın isabetli bir hukuki çözüme kavuşturulabilmesi bakımından, öncelikle dolandırıcılık ve hırsızlık suçları üzerinde durulması gerekmektedir.

1- Dolandırıcılık;

Dolandırıcılık suçu TCK'nın 157. maddesinde;

"Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir." şeklinde düzenlenmiş, 158. maddesinde ise suçun nitelikli hâlleri sayılmıştır.

Mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

a) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

b) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

c) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

a) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

b) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

c) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da, nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

Görüldüğü gibi, dolandırıcılık suçunu diğer mal varlığına karşı işlenen suç tiplerinden farklı kılan husus, aldatma temeline dayanan bir suç olmasıdır. Birden çok hukuki konusu olan bu suç işlenirken, sadece mal varlığı zarar görmemekte, mağdurun veya suçtan zarar görenin iradesi de hileli davranışlarla yanıltılmaktadır. Madde gerekçesinde de, aldatıcı nitelik taşıyan hareketlerle, kişiler arasındaki ilişkilerde var olması gereken iyiniyet ve güvenin bozulduğu, bu suretle kişinin irade serbestisinin etkilendiği ve irade özgürlüğünün ihlâl edildiği vurgulanmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

"Hile", Türk Dil Kurumu sözlüğünde; "Birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika" (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, s. 891.) şeklinde, uygulamadaki yerleşmiş kabule göre ise; "Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Kullanılan hile ile mağdur yanılgıya düşürülmeli ve yanıltma sonucu kandırıcı davranışlarla yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hileli davranışın aldatacak nitelikte olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez." biçiminde tanımlanmıştır.

Öğretide de hile ile ilgili olarak; "Olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir." (Sulhi Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, s. 453.), "Hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir." (Nur Centel/Hamide Zafer/... Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Cilt I, Beta Yayınevi, 4. Baskı, Eylül 2017, İstanbul, s. 502-503.) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler göz önünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, hataya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkânlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hallerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.