muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/119, Karar No: 2023/623, Tarih: 29.11.2023

Sanık ... Adalet Müfettişine verdiği 24.11.2010 tarihli yazılı savunmada; memleketi Adana'daki mahallesindeki büyüğü olan Selahattin Uygungül ile beraber gelen ... adlı şahsın, sanık ...’den boşandığını söyleyip kızını göstermemesi nedeniyle yardımını istediğinden barıştırma girişimi sırasında sanık ...'yi tanıdığını, Erdekli olduğunu, burada uzun süre çalışan sanık ...’i tanıdığını öğrendiğini, emlak işiyle uğraşan biri olarak tanıdığını, daha sonra yanında tanıklar ... ve ... ile Bios Life ürününü adliye personeline pazarlamak ve satmak için geldiklerini, bu sırada sanık ...'nin kendisine tanık ... ile aralarını yapabileceğini, çok hamarat bir kadın olduğunu, evlenirse mutlu olabileceğinin söylediğini, kendisinin ise "tanışalım, ciddi ise bakarız" dediğini, daha sonra arkadaş olduğunu, tanık ...’nin Ankara'da oturması nedeniyle bazen otelde, bazen de arkadaşında kaldığını, bir kaç gün için kalacak yer aradığını söyleyince aklına sanık ...'in evinin geldiğini, ondan izin alarak buraya sanık ..., ... ve tanık ... ile beraber gittiklerini, Tercuman Sitesindeki evi tanık ...'nun çok beğenip birkaç gün kalmak istediğini bildirince tanık ... ile birlikte birkaç gün kalabileceklerini söylediğini, evin kendisine ait olduğunu ifade etmediğini, tanık ... ile anlaşamayınca ayrıldıklarını, tanık ...’nun sanık ...'yi yanından ayırmadığını, tanık ...’nun psikolojik sorunları olan, alkolik, tutarsız ve sanık ...'nin eline bakan yaşlı biri olduğunu, sanık ...'nin kendisine kadın bulmasına ihtiyacı olmadığını, onun 100-200 TL’sine tenezzül etmeyeceğini, fakülteyi İstanbul'da okuduğunu, altı yıl burada gazetecilik ve tiyatro oyunculuğu yaptığını, daha sonra hâkimlik mesleğine atandığını, karakterinin bu eylemlere uygun olmadığını, sanık ...'nin gerçek yüzünü ve kim olduğunu öğrenince onu kovduğu için iftira attığını, tarihini tam olarak hatırlayamadığı bir gün Yakacık'ta sanık ... tarafından bir pikniğe davet edildiğini, daha önce de yaptıkları piknikler gibi sanık ...'in ailece geleceğini düşündüğünü, piknikte sanık ..., sanık ... ve yanlarında isimlerini hatırlayamadığı iki bayanın olduğunu, piknik sonrası eve döndüğünü, iddia edildiği gibi bayanlarla birlikte olmadıklarını, onların ne konuştuğunu bilmediğini, hiçbir zaman ... isminin geçmediğini, söz konusu dosyadan bahsedilmediğini, aksi hâlde buna müsaade etmeyeceğini, Tercüman Sitesindeki evin sanık ...'e ait olduğunu, iki çocuğuyla Ataköy 5. kısımda Adliye Lojmanında oturduğunu, sanık ...'in buranın karşısında Pramit adlı lokantayı çalıştırdığını, çocuklarıyla birlikte burada yemek yedikleri için onunla tanıştıklarını ve hemşehri olmaları nedeniyle arkadaş olduklarını, dürüst birisi olduğunu, şimdiye kadar bir talebinin olmadığını, birkaç gün misafirini ağırlamak için evinin anahtarını istediğini, böylelikle sanık ... ile tanıklar ... ve ...’nun bu evi öğrendiklerini, sanık ...'nin asılsız bir şekilde bu evi başka amaçla kullanılan bir ev olarak aktardığını, sanık ..

...'in buranın karşısında Pramit adlı lokantayı çalıştırdığını, çocuklarıyla birlikte burada yemek yedikleri için onunla tanıştıklarını ve hemşehri olmaları nedeniyle arkadaş olduklarını, dürüst birisi olduğunu, şimdiye kadar bir talebinin olmadığını, birkaç gün misafirini ağırlamak için evinin anahtarını istediğini, böylelikle sanık ... ile tanıklar ... ve ...’nun bu evi öğrendiklerini, sanık ...'nin asılsız bir şekilde bu evi başka amaçla kullanılan bir ev olarak aktardığını, sanık ...'in bu evi kimden aldığını bilmediğini, misafirinin kaldığı evin eski maliklerini araştırmasının akla ve mantığa sığmadığını, eski maliklerini tanımadığını ve davaları olup olmadığını bilmediğini, sanık ...’nin hâkim ve Cumhuriyet savcıları hakkında iftira attığını, iki çocuğuna bakan boşanmış biri olduğunu, işine karıştırmayacak şekilde ilişkilerinin olabileceğini, bunun özel yaşamı olduğunu, sanık ...'in otuz beş yıllık arkadaşı olduğunu, eski bir hâkim olduğunu, kendisini zor duruma düşürecek bir harekette bulunmadığını, 2010/49 Esas numaralı dosyada sanık değil şikâyetçi vekili olduğunu, dosyanın derdest olduğunu, 1997/431 ve 534 numaralı dosyaların ise incelenebileceğini, ...’a 8 yıl 9 ay ceza verdiğini tahliye de etmediğini, üç telefon hattı olduğunu, daha önce iki hattının bulunduğunu, yakınlarının Türkcell hat kullanması nedeniyle yeğeninin temin ettiği kontörlü 0535 5... 8. 8. numaralı hattı yakınları ile yaptığı görüşmelerde kullanmaya başladığını, faturası olmadığı ve kontör yüklenerek kullanıldığı için kimin adına kayıtlı olduğunun öneminin bulunmadığını, hattın adına kayıtlı olduğu şikâyetçi ...'ı tanımadığını, art niyetli olsa bu hattı üç yıldır kullanmayacağını, sanık ...’yi kimseyle tanıştırmadığını, menfaata dayalı arkadaşlık tesis etmediğini, mahkeme başkanı olarak koruması gereken mesafeyi koruduğunu, otellerde hayat kadınları ile kalmadığını ve başka amaçla kullanılan bir evinin olmadığını, sanık ...’yi kovduğundan dolayı intikam almak için iftira attığını,

Sanık ... Özel Daireye verdiği savunma dilekçesinde; uzun süre İstanbul'da Beşiktaş Adliyesinde DGM'de çalıştığını, son zamanlarda 14. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı olarak özel yetkili bir alt mahkemenin vermiş olduğu bazı itirazları değerlendirdiği ve Ergenekon davasında ...’in tahliyesine karar verdiği için böyle bir suçlamayla karşı karşıya kaldığını, hatta HSK Başkan vekilliği yapan ... ve eski Adalet Bakanı... ile birlikte Ankara'da yemek yediğinden bahisle bile hakkında tahkikat yapıldığını, tüm iddiaların asılsız ve maksatlı olup ön yargıya dayandığını,

Sanık ...; hâkim ve Cumhuriyet savcısı tanıdığı olmadığını, Beşiktaş Adliyesine hiç gitmediğini, Ataköy 5. Kısımda Pramit Cafe adlı restoranı 2003 yılında açıp 2007 yılı Temmuz ayında kapattığını, buraya adliye lojmanlarının yakın olduğunu, lokantasına gelen hâkim ve Cumhuriyet savcıları olduğunu ancak içlerinde tanıdığı, dostluğu ve diyaloğu olan kimsenin bulunmadığını, Tercüman Blokları, A/5 Blok, 46 numaralı daireyi ... ...'tan 70.000 Dolar karşılığı satın aldığını, 50.000 TL'sini Garanti Bankasında adına bulunan hesaptan aktardığını, bunu doğrulayan banka yazısının olduğunu, kalan parayı da Dolar olarak verdiğini, sanıklar ... ve ... ile ...'i tanımadığını, ...'in lokantasına geldiğinde evi satacağını öğrenince satın aldığını, sanık ...'ı tanıdığını, çocuklarının restoran karşısındaki okula gittiklerini ve öğle yemeğine geldiklerini, özel bir dostluğu ya da samimiyetinin bulunmadığını, restoranını sattıktan sonra Ataköy 5. Kısımdaki Pizzacıda otururken sanık ... ile sohbet ettiklerini, bu sırada misafirlerinin geleceğini söyleyip evin müsait olup olmadığını sorduğunu, evin boş olduğunu nereden bildiği konusunda fikri bulunmadığını, kısa süreliğine kullanmak üzere evin anahtarını istemesi üzerine, anahtarı verip 2-3 gün sonra geri aldığını, bunun haricinde evi sanık ...'a kullandırmadığını, buranın başka bir amaçla kullanmak üzere tutulmuş bir ev olmadığını,

Sanık ... (...); kardeşi sanık ... ve babası ... ile birlikte İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 2006/100 Esas numaralı dosyasında örgüt faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan tutuklandıklarını ve yargılandıklarını, babası ile kendisinin beraat ettiğini, kardeşi sanık ...’ın ceza aldığını, tahliye kararı verilmesi ve beraat etmeleri için mahkeme hâkimlerine herhangi bir menfaat sağlamadıklarını, annesi ... adına kayıtlı olan gayrimenkulu hâkimlere menfaat karşılığında vermediklerini, annesinin daireyi cezaevinde olduklarından ve paraya ihtiyaçları bulunduğundan ayrıca kardeşinin okul masraflarını karşılamak için sattığını,

Sanık ... ...; kardeşi sanık ... ve babası ... ile birlikte İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 2006/100 Esas numaralı dosyasında örgüt faaliyeti çerçevesinde uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan yargılandıklarını, bir süre tutuklu kaldıklarını, daha sonra babası ve kardeşinin beraat ettiğini, kendisinin ise 8 yıl 9 ay hapis cezası aldığını, cezasını infaz edip cezaevinden çıktığını, tahliye edilmeleri ve beraat kararı verilmesi için mahkeme hâkimlerine rüşvet vermediklerini, rüşvet verilmiş olsa kendisinin de tahliye olup ceza almaması gerekeceğini, annesi ...’in adına kayıtlı olan gayrimenkulu cezaevinde bulundukları ve paraya ihtiyaçları olduğundan ayrıca kardeşinin okul masraflarını karşılamak için sattıklarını,

Sanık ... 29.07.2010 ve 27.08.2010 tarihli Adalet Müfettişine tanık sıfatıyla verdiği ifadelerde; 26 yıldır avukatlık yaptığını, aynı zamanda oto galerisi bulunduğunu, sanık ...’yi iki yıl önce sanık ...’in odasının önünde havale yaptırmak için beklerken tanıdığını, sanık ...'ın okuldan ve stajdan arkadaşı olduğunu, sanık ...'nin sanık ... ile samimi olması durumunda bunu bileceğini, sanık ...'nin Beyoğlu, Bakırköy ve İdare Mahkemelerinde iş yaptırdığını, bu mahkemelerde hâkim ve Cumhuriyet savcılarına kadın temin ettiğini duyduğunu, ancak Beşiktaş'ta iş yaptıracak gücü olmadığını, kendisine ya da misafirlerine kadın temin etmediğini, böyle bir durumda sanık ...'ye ihtiyacı bulunmadığını, bir dosyada sanık ...’a aracı olması için sanık ...’nin talebi olduğunu, tavassutta bulunmasını istediğini fakat onu oyaladığını, bir yemekte sanık ..., sanık ... ve yeğeninin bulunduğunu, yemekte meseleyi anlatmasını sanık ...’nin istediğini ancak konuyu aktarmadığını, yemek sonrası sanık ... ve yeğenini Şirinevler'e, sanık ...’ı ise adliye lojmanına bıraktığını, sanık ... hakkında menfaat teminine yönelik bir şey duymadığını,

Kovuşturma aşamasında; sanıklar ... ve ...’ın Devlet Güvenlik Mahkemesi başkanı, sanık ...’nin ise sanık ...’in köylüsü olduğundan tanıdığını, bu olayın asıl hedefinin, özel yetkili savcı Zekeriye Öz’ün, Celal Kara ve Tacettin Şeker ile birlikte yukarıda adı geçen mahkeme başkanlarına komplo kurmalarından kaynaklandığını, bu başkanların Ergenekon teşkilatına karışmış olan generallerin tutuklanmalarına karşı çıkmalarından kaynaklandığını, telefon görüşmelerinin yasa dışı şekilde dinlendiğini, sanık ... ve onun iki kuzeni ile sanık ... ile birlikte İstanbul’da Kartal’da öğle yemeğine gittiklerini, sanık ...’nin sanık ...’dan numarasını bir kağıt üzerine yazdığı bir dosya konusunda daha hızlı ve dikkatli analiz etmesi için görüşmesini talep ettiğini, sanık ... ile üniversite yıllarından beri dostluğunun olduğunu, hiçbir zaman ondan dosyalar ile ilgili bir talepte bulunmadığını, bu yüzden sanık ...’nin verdiği kağıdı yırtıp attığını, yemekten sonra sanık ... ve arkadaşlarını Şirinevler’e bıraktığını, sanık ...’ı ise evine götürdüğünü, birkaç gün sonra sanık ...’nin arayıp dosya hakkında sanık ... ile görüşüp görüşmediğini sorduğunu, ondan kurtulmak için dosya numarasını sanık ...’a mesaj ile gönderdiğini söylediğini, o dosyadaki sanığın 10 yıl hapis cezası almasının dosya ile ilgilenmediğini gösterdiğini, hiçbir delil bulunmadığını, dostu olan sanık ...’ı rüşvet vermek için restorana davet etmesinin mantıksız oluğunu,

Savunmuşlardır.

V. GEREKÇE

A- Sanıklar hakkında rüşvet suçundan kurulan beraat hükümlerinin isabetli olup olmadığına ilişkin olarak;

1. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitabının "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler" başlığını taşıyan Dördüncü Kısmının, "Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "Rüşvet" başlıklı 252. maddesi suç tarihinde yürürlükte bulunan üçüncü fıkrasında rüşvet suçu; "bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır" şeklinde tanımlanmışken, 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanunla madde tamamen değiştirilmiş ve yürürlükteki düzenleme uyarınca;

"(1) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(4) Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

(5) Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık eden kişi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(6) Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(7) Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

..." biçiminde düzenlenmiştir.

TCK'nın 252. maddesinin birinci fıkrasında; "Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır" şeklinde rüşvet veren bakımından,

İkinci fıkrasında ise; "Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır" biçiminde ifade edilmek suretiyle de rüşvet alan kamu görevlisi açısından rüşvet suçu tanımlanmıştır. Bu suretle de sağlanan menfaatin kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı bir işin yapılması amacına yönelik olması şartı kaldırılarak, görevinin gereklerine uygun davranması için kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlamak fiili TCK'nın 257/3. maddesindeki görevi kötüye kullanmak suçu kapsamından çıkartılarak rüşvet suçuna dönüştürülmüştür.

05.07.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile TCK'nın 252. maddesinde yapılan değişikliğe ilişkin madde gerekçesinde; "Rüşvet suçunun oluşabilmesi için sağlanan menfaatin kamu görevlisinin ‘görevinin gereklerine aykırı’ bir işin yapılması amacına özgü olması şartı aranmamaktadır. Rüşvet suçunun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin görevinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması bağlamında kişiyle anlaşarak bir menfaat temin etmesi gerekmektedir. Ancak, önemle vurgulamak gerekir ki, kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle, kendisini mecbur hissederek kamu görevlisine veya yönlendireceği kişiye menfaat temin etmiş olması hâlinde, bu kişi bakımından fiil suç oluşturmaz. Çünkü bu durumdaki kişiyi mağdur olarak kabul etmek gerekmektedir. Buna karşılık menfaat sağlanan kamu görevlisini ise, artık rüşvet veya görevi kötüye kullanma suçundan dolayı değil, icbar suretiyle irtikâp suçundan dolayı cezalandırmak gerekmektedir. Bu suretle rüşvet suçu ile icbar suretiyle irtikap suçu arasındaki ayırıma açıklık getirilmiştir." şeklinde açıklanarak bu suretle de, görevinin gereklerine uygun davranması için kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlamak fiili TCK'nın 257/3. maddesindeki görevi kötüye kullanmak suçu kapsamından çıkartılmış olup irtikap suçunu oluşturmadığı takdirde rüşvet suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.

Gelinen bu aşamada rüşvet anlaşması ve rüşvet suçunda teşebbüs hususları üzerinde durulmasında yarar bulunmaktadır.

TCK'nın 252. maddesinin üçüncü fıkrası "Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur." şeklinde düzenlenmiştir. Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere rüşvet suçunun, menfaatin kamu görevlisi tarafından temin edildiği anda tamamlandığı ilke olarak kabul edilmekle birlikte, izlenen suç siyaseti gereği olarak, rüşvet suçunun kamu görevlisi ile iş sahibi arasında görevinin ifasıyla ilgili bir işin yerine getirilmesi veya getirilmemesi amacına yönelik menfaat teminini öngören bir anlaşmanın yapılması durumunda dahi rüşvet suçu tamamlanmış gibi cezaya hükmedileceği hüküm altına alınmıştır. Rüşvet anlaşmasının yapılmasıyla suç oluşup tamamlanacağından, anlaşmanın işin yapılmasından önce veya en geç yapılması anında olması gerekir.

Rüşvet anlaşmasının varlığı için belirli bir şekil şartı (yazılı olma gibi) yoktur. Tarafların fikir birliğine varma anında anlaşma yapılmıştır. Fikir birliğinin varlığı, karşılıklı olarak ileri sürülen söz veya davranışlardan da anlaşılabilir. Bu uyuşma karşılıklı görüşme anında olabileceği gibi aracılar vasıtasıyla iradelerin buluşması biçiminde de gerçekleşebilir (Osman Yaşar - Hasan Tahsin Gökcan - Mustafa Artuç, Yorumlu - Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, Adalet Yayınevi, Ankara, 2010, s. 7126).

Türk Ceza Kanunu'nun 252. maddesinin üçüncü fıkrasındaki tanımdan hareketle, rüşvet suçları, rüşvet anlaşmasının yapıldığı anda tamamlanmış olur. Uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere, bu suç teşebbüse elverişli bir suçtur.

Rüşvet verme veya alma niyetinde olmayan kişi veya kamu görevlisinin, atlatmak veya yakalatmak ya da suç delillerini ortaya çıkartmak amacıyla kabul etmiş gibi gösterdiği biçimsel rızanın (görünüşteki rıza-dış rıza) özgür iradeye dayalı olmaması nedeniyle, rüşvet anlaşmasının varlığından söz edilemeyeceği cihetle, böyle bir durumda rüşvet alırken veya rüşvet verirken yakalanan failin eyleminin rüşvet suçuna teşebbüs olarak kabulü gerekmektedir. Ceza Genel Kurulu ve Özel Dairece sürdürülen istikrarlı uygulamalar da bu yöndedir.

Rüşvet suçu, öğretide de açıkça vurgulandığı üzere iki taraflı bir suçtur. Bir karşılaşma suçu olduğu için, zorunlu olarak suçun işlenişine katılanlar, aynı amacın gerçekleşmesini hedeflemekte, fakat farklı yönlerden hareket etmektedirler. Bu suç ile yasaklanan eylemler, rüşveti alan kamu görevlisi bakımından rüşvet alma, rüşveti veren fail bakımından ise, rüşvet vermedir. Bu nedenle de yararı sağlayan veya bu yolda anlaşmaya varan (vaadde bulunan) kişi ile kamu görevlisi arasında, serbest iradeye dayalı bir rüşvet anlaşması bulunmaktadır (Mehmet Emin Artuk – Ahmet Gökcen – A. Caner Yenidünya, Ceza Hukuku Özel Hükümler, 7. Bası, s. 699 vd.; Durmuş Tezcan – Mustafa Ruhan Erdem – ... Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 6. Bası. s. 810 vd.; İzzet Özgenç, İrtikap ve Rüşvet Suçları, 1. Bası, s. 78 vd).

Rüşvet verme suçunda kişinin kamu görevlisine rüşvet teklifinde bulunması sonrasında kamu görevlisi tarafından bu teklifin kabul edilerek anlaşmaya varılması hâlinde suçun tamamlandığı, kamu görevlisi tarafından, yapılan teklifin reddedilmesi hâlinde ise rüşvet verme suçunun teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmektedir.

Gerek Ceza Genel Kurulunun ve Özel Dairenin yerleşmiş kararlarında, gerekse öğretide ağırlıklı bir görüş olarak kabul gördüğü üzere, kamu görevlisinin, görev alanına giren bir işin yapılması veya yapılmaması karşılığında, fertler arasında, haksız yararın sağlanması hususunda rızalarının tam olarak uyuşması ile rüşvet anlaşması gerçekleşmiş olur. Teklif veya önerinin fert veya kamu görevlisinden gelmesinin önemi bulunmamakla birlikte, rüşvet veren ve alanın aynı amacın gerçekleştirilmesine yönelik olarak, kamu görevlisi tarafından ferde veya fert tarafından kamu görevlisine doğrudan veya örtülü bir istek veya önerinin yapılması ve bunun da karşı tarafça kabul edilmesi gerekir. Böyle bir anlaşmanın varlığının kabulü için, anlaşmaya ilişkin rızalar özgür irade ürünü olmalı, başka deyişle, cebir, tehdit, hile ve sair nedenlerle fesada uğratılmamış bulunmalıdır.

Bu açıklamalardan sonra görevi kötüye kullanma suçu üzerinde durulmasında fayda bulunmaktadır.

Bu açıklamalardan sonra görevi kötüye kullanma suçu üzerinde durulmasında fayda bulunmaktadır.

Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitabının "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler"e yer veren dördüncü kısmının "Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı birinci bölümünde düzenlenen "Görevi kötüye kullanma" başlıklı 257. maddesi;

"(1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." şeklinde düzenlenmiştir.

Maddenin, birinci fıkrasında düzenlenen icrai davranışlarla görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi ve bu aykırı davranış nedeniyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olunması ya da kişilere haksız menfaat sağlanması ile oluşmaktadır.

Buna göre ilk şart, kamu görevlisi olan failin yaptığı işle ilgili olarak kanundan veya diğer idari düzenlemelerden doğan bir görevinin olması ve bu görevinin gereklerine aykırı davranmasıdır. Suçun oluşabilmesi için, norma aykırı davranış yetmemekte, fiil nedeniyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olunması ya da suç tarihi itibarıyla kişilere haksız kazanç sağlanması gerekmektedir.

Anılan maddenin gerekçesinde suçun oluşmasına ilişkin genel koşullar;

"Kamu görevinin gereklerine aykırı olan her fiili cezai yaptırım altına almak, suç ve ceza siyasetinin esaslarıyla bağdaşmamaktadır. Bu nedenle, görevin gereklerine aykırı davranışın belli koşulları taşıması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçunu oluşturabileceği kabul edilmiştir. Buna göre, kamu görevinin gereklerine aykırı davranışın, kişilerin mağduriyetiyle sonuçlanmış olması veya kamunun ekonomik bakımdan zararına neden olması ya da kişilere haksız bir kazanç sağlamış olması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir." şeklinde vurgulanmış, gerekçede yer verilen kazanç ifadesi 6086 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle sonradan menfaat olarak değiştirilmiştir.