muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/8097, Karar No: 2021/6279, Tarih: 31.05.2021

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2020/8097 E.  ,  2021/6279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılığa teşebbüs, resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

Nitelikli dolandırıcılığa teşebbüs ve resmi belgede sahtecilik suçundan sanığın beraatine ilişkin hükümler, katılan vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Eczacı olan sanığın düzenlediği ve ödeme yapılması için katılan Kuruma teslim ettiği 30.09.2011 tarihli 8339 nolu fatura ekindeki reçetelerin Medula sistemi ile birlikte örnekleme yolu ile kontrolünü yapan katılan kurum görevlisi tanık ...’ın 14.10.2011 tarihinde müşteki ... adına düzenlenen 28.09.2011 tarihli reçetenin Medula sistemine 19.09.2011 tarihli olarak girişinin yapıldığını, bu reçeteye dayanak 24.05.2011 tarihli rapor kapsamı dışında olduğunu tespit ettiği, durumu reçete kontrol işlemlerinden sorumlu olan tanık ...'a bildirdiği ve 28.09.2011 tarihli reçeteyi gösterdiği, tanık ...'ın da uygun bulmasıyla bu reçeteyi ödeme kapsamı dışına çıkardığı, aynı gün kesinti ve faturalama işlemi yaptığı, internet üzerinden SGK İl Müdürlüğü’ne kesinti yapıldığını eczane çalışanı ... ve eczacı sanığın SGK İl Müdürlüğü’nde hizmetli olarak çalışan ... ile görüşerek bedeli yüksek 28/09/2011 tarihli reçeteyi ... Eczanesinin 30 Eylül 2011 tarihinde faturalandırdığı reçetelerin bulunduğu koli içerisinden alınması ve yerine sahte reçete konulması hususunda anlaştıkları, ...'un 16/10/2011 pazar günü 12:00-13:40 arasında SGK İl Müdürlüğü Eczacılık Fatura Kontrol Servisine çıktığı ve 28/09/2011 tarihli reçeteyi alarak yerine 19/09/2011 tarihli 12865650 protokol nolu sahte olarak düzenlenen reçeteyi koyduğu, böylece ... Eczanesi’nin internet üzerinden gönderdiği veri ile fiziki evrakı uyumlu ve ödenebilir hale getirdiği, 17/10/2011 Pazartesi günü kurum görevlilerince yapılan kontrolde 28/09/2011 tarihli reçetenin olmadığı ve yerine 19/09/2011 tarihli reçetenin konulduğu, güvenlik kamera kayıtlarından ...'un ... Eczanesi’nin reçeteler ve faturasının olduğu koliyi karıştırdığı, kolide araştırma yaptığının görülerek inceleme başlatıldığı, müşteki ...'ın reçetenin düzenlendiği 19/09/2011 tarihinde OMÜ Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinde tedavi görmediği, tedavi gördüğü tarihlerin ise 27 Eylül 2011-17/10/2011 tarihleri arası olduğunun belirlendiği, bu şekilde sanığın nitelikli dolandırıcılığa teşebbüs ve resmi belgede sahtecilik suçunu işledikleri iddia edilen olayda; sanığın üzerine atılı suçları işlemediğine dair savunmaları, tanıkların beyanları, hükümlere esasa alınan bilirkişi heyet raporu, reçete üzerinde mahkemece gerçekleştirilen gözlem ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yüklenen suçların sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı gerekçesine dayanan mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, yüklenen suçların sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığı gerekçe gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin, beraat hükmünün kanuna aykırı olduğuna, eylemin suç teşkil ettiğine, alınan raporların yetersiz olduğu ve eksik incelemeye ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 31/05/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/11852, Karar No: 2010/14283, Tarih: 14.12.2010

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2010/11852 E.  ,  2010/14283 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : ... 2. Aliye Hukuk Mahkemesi

Tarih :17.06.2010

Nosu : 633-281

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz davalarında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklı üzerindedir. Davalı, alacağının varlığını ve miktarını usulüne uygun delillerle kanıtlamalıdır.

Ancak, davacı alacaklının borçlusu ... olup, alacaklının haczi koyduğu tarihte adı geçen şahıs bedeli paylaşıma konu taşınmazda 1/2 pay sahibi görünmekte ise de, davalı alacaklı ... tarafından Erdemli Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılan 2001/155 Esas sayılı tapu iptali ve tescil davası sonucu davanın kabulüne karar verilmiş ve taşınmazın tamamı tekrar davalı alacaklının borçlusu ... Ayas adına dönmüştür. Bu sebeplerle taşınmaz maliki ile davacı borçlusunun aynı kişi olmadığı, dolayısıyla davacının alacağını 3.kişiye ait taşınmazın satış bedelinden talep edemeyeceği ve sıra cetvelinde yer alamayacağı anlaşıldığından, bu gerekçe ile davanın reddi gerekirken, yazılı gerekçe ile reddi doğru değil ise de, sonucu itibariyle doğru olan hükmün HUMK.nun 438/son maddesi gereğince onanması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle sonucu itibariyle yerinde bulunan mahkeme kararının HUMK.nun 438/son maddesi gereğince gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek ONANMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 14.12.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/26089, Karar No: 2017/25909, Tarih: 07.02.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/26089 E.  ,  2017/25909 K.**

**"İçtihat Metni"**

T.C.

YARGITAY

18. HUKUK DAİRESİ

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/15198, Karar No: 2020/116, Tarih: 14.01.2020

**11. Ceza Dairesi         2017/15198 E.  ,  2020/116 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanığın daha sonra hakkında başlatılacak olan icra takibinde imzayı inkar ederek ödemeden kaçınmak amacıyla suça konu 08.06.2010 keşide tarihli, 15.08.2010 vade tarihli ve 1860 TL bedelli bono üzerine kendi iş yerine ait kaşeyi basıp başkasına imzalatmak suretiyle düzenlediği ve borcuna karşılık müştekiye verdiği iddia edilen somut olayda; müştekinin bononun ... ile gönderildiğini söylemesine rağmen söz konusu ... gönderisini ibraz edememesi, suça konu bono üzerindeki yazı ve imzaların sanığın eli ürünü olmadığının tespit edilmesi, sanığın savunmasında suça konu bonoyu ve yine müşteki tarafından hakkında icra takibine konu edilen 25.000 TL bedelli çeki kendisinin göndermediğini, toplam 3600 TL borcunun olduğunu, kendisine gösterilen bono fotokopisi üzerindeki yazı ve imzaların kendisine ait olmadığını, iş yerine ait kaşenin de taklit edilerek basıldığını söylemesi, daha sonra yapılan araştırmada sanığın iş yerinin kapanması nedeniyle iş yerine ait kaşenin ele geçirilememesi karşısında gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi bakımından; müştekinin yazı ve imza örnekleri alınarak bono üzerindeki yazı ve imzaların müştekinin eli ürünü olup olmadığını hususunda bilirkişiden rapor alınması, müştekinin mahkeme huzurunda dinlenilerek kendisinden, sanığın kendilerine olan toplam borcun ne kadar olduğunun, Ankara 8. İcra Hukuk Mahkemesinin 2011/208 Esas sayılı davasına konu edilen 25.000 TL lik çekin neden şikayet konusu yapılmadığının, sanık tarafından ... ile gönderilen başka senet olup olmadığının, ticari defter ve kayıtlarında suça konu bononun kaydının yapılıp yapılmadığının sorulması, sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanık müdafinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 14.01.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6033, Karar No: 2019/2073, Tarih: 26.02.2019

**17. Hukuk Dairesi         2016/6033 E.  ,  2019/2073 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalılardan ...'un yönetiminde olup diğer davalı ...İnş.San.Paz.Ltd.Şti adına kayıtlı olan ve davalı ... Genel Sigorta A.Ş.'ye ... ile sigortalı bulunan ... plakalı aracın davalı ...ye sigortalı... plakalı araca 19/08/2013 tarihinde çarparak araç içinde yolcu olan davacının eşi ...'nın ölümüne sebebiyet verdiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak suretiyle HMK 107 maddesi uyarınca 1.000,00 TL maddi tazminatın davlılardan müştereken ve müteselsilen sürücü işleten yönünden olay tarihinden, diğer davalılar yönünden temerrüt tarihinden itibaren yasal faizi ile, 40.000,00 TL manevi tazminatın ise davalı ... ve işleten ...İnş.San.Paz.Ltd.Şti'ye olay tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında manevi tazminat talebinden feragat etmiş, maddi tazminat talebini yükseltmiştir.

Davalı ... şirketleri vekilleri ile davalılar ...İnş.San.Paz.Ltd.Şti ve ..., davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile 22.035,80 TL'nin dava tarihi 10/12/2013 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı ...Ş'den ve ... ile ...İnş.San.Paz.Ltd.Şti'den müştereken ve müteselsilen, 7.345,27 TL'nin Sompo Japon Sigortadan 10/12/2013 tarihinden itibaren yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine, davacının davalılar, ... ve ...İnşaat. San. Paz. Ltd.Şti'ye yönelik 09/09/2014 tarihli feragat dilekçesi uyarınca feragat nedeniyle reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 15,20 TL kalan onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına 26/02/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/782, Karar No: 2023/3290, Tarih: 29.05.2023

**11. Hukuk Dairesi         2023/782 E.  ,  2023/3290 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI : 2021/14 Esas, 2021/252 Karar

HÜKÜM : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ve alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 44.020,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 3156 sayılı Kanun ile değişik 438 inci maddesi gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin yurt dışında birçok ülkede yatırılan paraların istenildiği her an geri çekilebileceği ve karşılığında yüksek oranda faiz verileceği garantisi ile müvekkilinin davalı tarafa para verdiğini, ancak ödenen paranın bir türlü geri alınamadığını ileri sürerek ödenen paranın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; husumet, zamanaşımı ve hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiğini, şirkete sermaye olarak verilen paranın geri istenemeyeceğini, davacının iddialarının asılsız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 19.07.2019 tarihli ve 2017/178 E., 2019/503 K. sayılı karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve bu karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 27.10.2020 tarihli ve 2019/5125 E., 2020/4524 K. sayılı kararıyla yargılama aşamasında yürürlüğe giren 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (7194 sayılı Kanun) 41 inci maddesinin değerlendirilmesi gerektiğine işaret edilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davalı şirketin 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi kapsamına girmediği, davacının zararından şirket yöneticisi ...'ın da haksız fiil hükümleri uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; anonim şirket ortaklarının sermaye olarak şirkete verdiklerini şirketten geri isteyemeyeceğini, hak düşürücü süre ve zamanaşımı sürelerinin dolduğunu, davalı ...'ın uyuşmazlık konusu olaydan dolayı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davalı şirketin 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi kapsamında olduğunu bu nedenle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflar arasında geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığından bahisle bu amaçla verilen paranın iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı Kanun) 41 inci, 55 inci ve 60 ıncı maddeleri, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6762 sayılı Kanun) 321 inci ve 336 ncı maddeleri

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, 22.04.2022 tarihli ve 2021/7 E., 2022/2 K. sayılı kararı

3. Değerlendirme

1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalılar vekilinin davalı şirketler hakkında 7194 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğine yönelik temyiz itirazının reddi gerekir.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun, 22.04.2022 tarih, 2021/7 E. ve 2022/2 K. sayılı kararıyla mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı birleştirme kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi, somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

3. Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk Kurumu: Türk Hukuk Lügatı, C. I, Ankara 2021, s. 1244). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

4. Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil, var olan bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibarıyla da zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına) dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu, zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkı zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etme zorunda olmadığını ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse hakim bu durumu resen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması sözkonusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

5. Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu hakların zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması, uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması, ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken korunmasının gerekmesi, hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak istememesi, hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem, Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.)