muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/4733, Karar No: 2020/509, Tarih: 17.01.2020

Ancak Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” başlıklı 34. maddesine göre; “Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir...”

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Dernek kurma ve toplantı özgürlüğü” başlıklı 11. maddesinde de; “Herkes asayişi bozmayan toplantılar yapma, dernek kurma, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurma ve sendikalara üye olma haklarına sahiptir” denilerek barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkı en üst düzeyde teminat altına alınmıştır.

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 3. maddesinde ise; herkesin, önceden izin almaksızın, bu Kanun hükümlerine göre şiddet veya silah kullanmadan kanunların suç saymadığı belirli amaçlarla toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleyebileceği hüküm altına alınmıştır.

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde toplantının; "belirli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzelkişiler tarafından bu Kanun çerçevesinde düzenlenen açık ve kapalı yer toplantılarını", gösteri yürüyüşünün; "belirli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzel kişiler tarafından bu Kanun çerçevesinde düzenlenen yürüyüşleri" ifade ettiği açıklanmıştır.

Toplantı ve gösteri yürüyüşleri, çoğulcu bir demokrasinin kurulması, farklı siyasi, kültürel, dini, sanatsal ve benzeri fikirlerin oluşabilmesi ve bir arada yaşayabilmelerinin içselleşmesi bakımından önemlidir.

Ancak ifade özgürlüğünün kolektif bir açıklama yöntemi olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı mutlak haklardan olmadığından, demokratik toplumda zorunlu ve meşru bir ihtiyacın karşılanması amacıyla, yasayla sınırlanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 34. maddesine göre; “…Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın ve genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla ve kanunla sınırlanabilir...”, AİHS'nin 11. maddesinin ikinci fıkrasına göre

de; “Bu hakların kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplum içinde ulusal güvenliğin, kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli olanlar dışındaki sınırlamalara tabi tutulamaz. Bu madde, silahlı kuvvetler, kolluk kuvvetleri veya devlet idaresi mensuplarınca bu hakların kullanılmasına meşru sınırlamalar getirilmesine engel değildir” şeklinde sınırlamalar öngörülmek suretiyle bu hakkın sınırsız bir hak olmadığı ortaya konulmuştur.

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun “Düzenleme Kurulu” başlıklı 9. maddesinde; bu Kanuna göre yapılacak toplantıların, fiil ehliyetine sahip ve onsekiz yaşını doldurmuş, en az yedi kişiden oluşan bir düzenleme kurulu tarafından düzenleneceği, aynı kanunun “Bildirim verilmesi” başlıklı 10. maddesinde; toplantı yapılabilmesi için, düzenleme kurulu üyelerinin tamamının imzalayacakları bir bildirimin, toplantının yapılmasından en az kırksekiz saat önce toplantının yapılacağı yerin bağlı bulunduğu valilik veya kaymakamlığa verilmesi gerektiği, "Toplantının yapılması" başlıklı 11. maddesinde; düzenleme kurulunun, kendi üyelerinden başkan dahil en az yedi kişiyi toplantının yapıldığı yerde bulundurmakla yükümlü olduğu, “Düzenleme kurulunun görev ve sorumlulukları” başlıklı 12. maddesinde; düzenleme kurulunun, toplantının sükun ve düzenini, bildirimde yazılı amaç dışına çıkılmamasını sağlamakla yükümlü ve sorumlu olduğu, aynı Kanunun 23. maddesinde ise toplantı ve gösteri yürüyüşünün hangi hallerde kanuna aykırı sayılacağı ifade edilmiştir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ile ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarından bazıları şöyledir: "Kendine özgü rolü ve özel uygulama alanı bulunmakla birlikte, 11. maddede düzenlenen haklar, 10. maddenin ışığında incelenmelidir. Sözleşmenin 11. maddesinde yer alan toplanma ve örgütlenme özgürlüklerinin hedeflerinden biri, 10. maddede güvence altına alınan kişisel görüşlerin korunmasıdır." (Ollinger/Avusturya, 29.06.2006, No: 76900/01) "Kamuya açık alanda düzenlenen gösteriler, trafiği aksatmak gibi etkilerle günlük yaşam düzenini bir derece bozabilir. Göstericiler şiddet içeren hareketlerde bulunmadıkları sürece, resmi makamların, Sözleşmenin 11. maddesi kapsamında güvence altına alınan toplantı hakkının özüne halel gelmemesi için barışçıl nitelikteki toplantılara belirli derecede hoşgörü göstermesi gerekmektedir." (Disk-Kesk/Türkiye, 27.11.2012, No: 38676/081; Nurettin Aldemir/Türkiye, 18.12.2007, No: 32124/02, 32126/02, 32129/02, 32132/02, 32133/02, 32137/02, 32138/02) "Toplantı özgürlüğü ile bu özgürlük kapsamında düşüncelerini ifade etme hakkı, demokratik bir toplumun temel değerlerini oluşturmaktadır. Demokrasinin özünde açık bir tartışma ortamıyla sorunları çözebilme gücü yer almaktadır. Şiddete teşvik ve demokrasinin ilkelerini reddetme durumları dışında toplantı ve ifade özgürlüğünün ortadan kaldırılmasına yönelik önleyici nitelikli radikal tedbirler -yetkililere göre kullanılan ifade ve bakış açıları şaşırtıcı ve kabul edilemez görünebilir; ayrıca söz konusu gereklilikler yasadışı da olabilir- demokrasiye zarar vermekte ve hatta sık sık demokrasinin varlığını tehlikeye atmaktadır. Hukukun üstünlüğüne dayalı demokratik bir toplumda

kurulu düzene itiraz eden ve barışçıl yöntemlerle gerçekleştirilmesi savunulan siyasi fikirler; toplantı özgürlüğü uygulanırken diğer yasal araçlarla da kendini ifade edebilme imkânı sunmalıdır." (Gün/Türkiye, 18.06.2003, No: 8029/07) "Önceden izin alınmamış olsa bile barışçıl bir şekilde yapılan gösterilerde kolluğun bir miktar tolerans göstermesi gerekmektedir." (Oya Ataman/Türkiye, 05.12.2006, No: 74552/01)

Öğretide de, "Sözleşmenin 11. maddesinde yer alan toplanma ve örgütlenme özgürlüklerinin hedeflerinden birisi de, 10. maddede güvence altına alınan kişisel görüşlerin korunmasıdır. Barışçıl olarak toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, ifade özgürlüğünün bir başka görünümü olarak değerlendirilebilir ve bu çerçevede demokratik bir toplum bakımından temel hak niteliğindedir. Kişiler, siyasi, sosyal, kültürel ve benzeri nedenlerle toplanırlar ve gösteriler, yürüyüşler, mitingler düzenleyerek görüşlerini toplu olarak ifade ederler. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanılmasına sınırlama getirilirken, Sözleşmenin 11. maddesinin ikinci fıkrası dar yorumlanmalı ve Sözleşmenin 10. maddesi altında geliştirilen içtihatlar ile birlikte değerlendirilmelidir. Barışçıl olarak toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı, ifade özgürlüğü benzeri bir korumadan faydalanır." (... Doğru-Atilla Nalbant, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Açıklama Ve Önemli Kararlar, 2. Cilt, Council of Europe, Türkiye Cumhuriyeti Yargıtay Başkanlığı, 1. Baskı, Ankara 2013, s. 430); "İfade özgürlüğü ve dolayısıyla toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma özgürlükleri belirli bir ölçüde abartmayı hatta tahrik etmeyi de kapsar." (Ziya Çağa Tanyar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadında Toplantı Ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2011 s. 599); "AİHS'nin 11. maddesinde düzenlenen ilk hak barışçıl toplantı özgürlüğü hakkıdır. Maddenin ilk cümlesine göre, 'herkesin çıkarlarını korumak amacıyla barışçıl toplantı özgürlüğü hakkı vardır.' AİHM, maddede geçen 'toplantı özgürlüğü' kavramını içtihatları ile 'gösteri özgürlüğü'nü de kapsayacak şekilde geniş yorumlamaktadır. Bir toplantı veya gösteri yürüyüşünün barışçıl olup olmadığının tespiti için hakkı kullanmak isteyenlerin öncelikle niyetine bakmak gerekecektir. Hakkı kullanacak kişi veya örgütün o ana kadarki tutum ve açıklamaları burada belirleyici olmaktadır. Bir toplantı veya gösterinin barışçıl olup olmadığını belirlemede bir başka ölçüt de, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanımı sırasındaki tutum ve davranışlardır." (Sibel İnceoğlu, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Ve Anayasa, Avrupa Konseyi, 1. Baskı, 2013, s. 383) şeklinde görüşlere yer verilmiştir.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; Suriyeli sığınmacıların bulunduğu Adana İli Sarıçam İlçesi Sarıçam Konaklama merkezindeki marketi işleten şirkette çalışan sanıkların, çalıştıkları şirketin işlettiği marketlerle ilgili sözleşmelerin idare tarafından 12.01.2015 tarihinde fesh edilmesini müteakip bir başka şirket ile sözleşme yapılması üzerine, konaklama merkezinde bulunan Suriye vatandaşı sığınmacıları yönetime karşı protesto yürüyüşü yapmaları için kışkırtıcı sözler söylemekten ibaret eylemlerinin, 2911 sayılı Kanunun 28. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen, kanuna aykırı toplantı veya gösteri yürüyüşünü düzenlemek, yönetmek ya da bu toplantı veya yürüyüşü düzenleyen ve yönetenlerden olmamakla

birlikte, bizzat toplantı ve yürüyüşte hazır bulunarak bu kişilerin hareketlerine katılmak kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, protestocu gurubun kamp içerisinde bir süre görevlilerin denetim ve kontrolü altında yürüyerek yapılan uyarı üzerine olaysız dağıldığının anlaşılmasına göre, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 34. ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 11. maddeleri ile teminat altına alınan ve ifade özgürlüğünün kolektif bir açıklama yöntemi olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı kapsamında kaldığı nazara alınarak 5237 sayılı TCK'nın 26/1 maddesi gereğince bir hukuka uygunluk nedeni olarak "hakkın kullanılması" nedeniyle 5271 sayılı CMK'nın 223/2-d maddesi gereğince sanıkların beraatlerine karar verilmesi gözetilmeden hukuki olmayan gerekçe ile mahkumiyetlerine dair verilen karar ile itiraz merciinin vaki itirazın reddine ilişkin kararlarında hukuki isabet bulunmamaktadır.

V-SONUÇ: Açıklanan sebeplerle;

1-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 06.05.2019 tarihli kanun yararına bozma istemi yerinde görüldüğünden, Adana 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 27.11.2017 tarihli ve 2017/958 değişik iş sayılı kararı ile Adana 17. Asliye Ceza Mahkemesinin 27.09.2017 tarihli ve 2015/755 esas, 2017/794 sayılı kararının; CMK'nın 309/4-d maddesi uyarınca BOZULMASINA,

2-5271 sayılı CMK'nın 309/4-d maddesinin verdiği yetkiye istinaden sanıklar..., ..., ..., ... ve ...'in müsnet suçtan CMK'nın 223/2-d maddesi gereğince ayrı ayrı BERAATLERİNE,

Beraat eden sanıklar ... ve ...'in kendilerini vekil ile temsil ettikleri görüldüğünden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ayrı ayrı 1.980,00 TL ücreti vekaletin hazineden alınarak sanıklara verilmesine,

Yargılama gideri olarak yapılan 80 TL tebligat giderinin kamu üzerinde bırakılmasına,

Diğer işlemlerin yapılabilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.01.2020 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/7253, Karar No: 2022/4648, Tarih: 15.03.2022

**5. Hukuk Dairesi         2020/7253 E.  ,  2022/4648 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda; ilk derece mahkemesince verilen kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraf vekillerince istenilmiş, davalı ... vd. vekili de temyiz dilekçesinde duruşma isteminde bulunmuş olmakla, duruşma için belirlenen 15/03/20222 günü temyiz eden davacı idare vekili ile davalı ... vd. vekilinin yüzlerine karşı, usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesine rağmen gelmediklerinden bir kısım davalılar vekillerinin ve davalı asillerin yokluklarında duruşmaya başlanarak gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, 6830 sayılı Kanunu'nun 17.maddesi uyarınca tescil istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

Davacı idare vekilinin tüm, bir kısım davalılar vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir. Şöyle ki;

Kamulaştırılan taşınmazın 17. maddeye göre kamulaştırmayı yapan idare adına tesciline karar verilebilmesi için kamulaştırma işleminin usulüne uygun olarak tebliğ edilmesi ile birlikte, takdir edilen kamulaştırma bedelinin ve varsa arttırılan bedelin tamamının bankaya yatırılmış olması ve malikin bankaya müracaatında hiç bir kısıtlamaya tabi olmadan çekilebilmesi gerekir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, Değirmenönü Mahallesi, 321 ada, 33 parsel sayılı taşınmazın Denizli İl İdare Kurulu'nun 23.08.1973 tarih ve 1973/1448 sayılı kamu yararı kararı uyarınca kamulaştırılmasına karar verildiği, kamulaştırma tarihinde malik olan muris Şevki Kesimli adına çıkarılan kamulaştırma tebligatı 30.01.1974 tarihinde eşi ...’ye tebliğ edilmiş ise de, dosyada mevcut 58. Er Eğitim Tümen Saymanlığı'nın yazısında dava konusu taşınmaza ilişkin tapu maliki muris adına kamulaştırma bedelinin şartlı olarak ikinci bir işâre kadar ödeme yapılmamak kaydı ile bankaya yatırılmış olduğu anlaşıldığından, kesinleşmiş bir kamulaştırma işleminin varlığından söz edilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Bir kısım davalılar vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle HUMK’un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, bir kısım davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, temyiz eden davalı ... vd. yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 3.815,00-TL vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, 15/03/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/33445, Karar No: 2016/1213, Tarih: 25.01.2016

**4. Ceza Dairesi         2013/33445 E.  ,  2016/1213 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4-2012/22887

MAHKEMESİ : Sultandağı (Kapatılan) Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 10/06/2010

NUMARASI : 2008/123 (E) ve 2010/133 (K)

SUÇLAR : Hakaret, tehdit

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

1-Sanık S.. A.. hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yalnızca itiraz yolu açık ve dolayısıyla yapılan başvurunun mahallinde bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu,

Anlaşıldığından, sanık S.. A..’ın tebliğnameye uygun olarak, temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA,

2-Sanık Y.. A.. hakkındaki hükme yönelik temyize gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

Eyleme, yükletilen suça ve ceza vermeye yer olmadığı kararına yönelik katılan S.. A..’ın temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE CEZA VERMEYE YER OLMADIĞINA İLİŞKİN HÜKMÜN ONANMASINA, 25/01/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/178, Karar No: 2016/102, Tarih: 27.01.2016

**Hukuk Genel Kurulu         2014/178 E.  ,  2016/102 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (Kapatılan Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesi) davanın kabulüne dair verilen 21.04.2011 gün ve 2009/301 E., 2011/196 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20.02.2012 gün ve 2011/14762 E., 2012/2622 K. sayılı bozma ilamı ile;

“…Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idareler vekillerince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılarak arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Diğer davalı ... Başkanlığının temyizine gelince;

1) Dava konusu taşınmazdan geçirilen Pendik (Adnan Kahveci) caddesinin 17.12.2009 tarih ve 2009/8-1 sayılı UKOME kararı ile anaarter listesinden çıkartıldığı, bu caddenin bakım ve onarım sorumluluğunun Kartal Belediye Başkanlığına ait olduğu gözetilerek, bu bölüm için ... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi,

2) Dere ıslah çalışmalarından İSKİ sorumlu olduğundan taşınmazın dere ıslah çalışması yapılan bölümü için ... hakkındaki davanın da husumetten reddi gerekirken müteselsilen sorumlu kabul edilmesi,

Doğru görülmemiştir…’’

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili;müvekkilinin dava konusu 2690 ada 8 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, davalı idarelerin taşınmazın bir kısmına yol ve dere çalışmaları yapılmak suretiyle kamulaştırmasız el attığını ileri sürerek, kamulaştırma bedelinin tahsilini istemiştir.

Davalı ... vekili; taşınmaza el atan idarenin tespit edilerek husumetin ona yöneltilmesi gerektiğini, bu taşınmazın davalı idarenin yetki ve sorumluluğunda bulunup bulunmadığının saptanması, ana arter olup olmadığının araştırılmasını, istenen miktarın gerçek rayicin çok üzerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili; taşınmaza el atan idarenin tespit edilerek husumetin ona yöneltilmesi gerektiğini, bu taşınmazın davalı idarenin yetki ve sorumluluğunda bulunup bulunmadığının saptanması, ana arter olup olmadığının araştırılmasını, istenen miktarın gerçek rayicin çok üzerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili ise; dava konusu taşınmazların tapuda kimler adına kayıtlı olduğunun, davacının malik sıfatı bulunup bulunmadığının, arazinin vakıf arazisi olup olmadığının, dava konusu taşınmazlar üzerinde müvekkili idarenin inşa ettiği herhangi bir tesisin bulunmadığını, yoğun yapılaşma alanında kalan söz konusu taşınmazlara içme suyu havzasında kalmalarından dolayı el atmanın mümkün olmadığını beyan ederek, davanın husumetten reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece; bilirkişi raporları doğrultusunda davanın kabulü ile dava konusu olan 2690 ada 8 parsel nolu taşınmazla ilgili olarak 73.923,75 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin davalı İBB den ve 115.616,25 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin de davalı ... den müştereken ve müteselsilen 28.05.2009 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine;dava konusu taşınmazda (A) ile işaretli 65.71 M2 lik kısımda davacı adına olan tapunun iptali ile TMK 999/2 mad. gereğince yol ve kaldırım olarak terkinine, (B) ile işaretli 102.77 m2 lik kısımda davacı adına olan tapunun iptali ile davalılar İBBB ve İSKİ adına eşit paylarda tesciline karar verilmiştir.

Davalılar vekilinin temyizi üzerine hüküm, Özel Dairece yukarıda yazılı gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece, Özel Daire bozma ilamına kısmen uyulmuş; dava konusu taşınmazın(A )ile işaretli 65,71m² kısmı yönünden önceki kararda ise direnilmiş; hükmü davalılar vekilleri temyiz etmiştir.

Bilindiği üzere; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 2. maddesinde, Kamulaştırma Kanunu'nun uygulamasında idarenin, yararına kamulaştırma hak ve yetkisi tanınan kamu tüzel kişilerini, kamu kurum ve kuruluşlarını, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerini, ifade edeceği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 3. maddesine göre; “İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak...” ödemek suretiyle kamulaştırma yapabileceklerdir. Yani özel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz bir mala, kamu hizmeti için ihtiyaç duyan ve kamulaştırma yapma yetkisine sahip olan idareler, kamu yararının bulunduğu durumlarda Anayasanın 46. maddesindeki koşullara uyarak ve parasını peşin vermek suretiyle kamulaştırma yapabilirler.

Öte yandan, kamulaştırma yapmaya yetkili kişi ve kurumlar, Anayasa ve yasalara uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın, bir kimsenin maliki olduğu taşınmaz malına sahiplenme kastı ile ve kalıcı olarak el koyup, taşınmaz üzerine bir tesis veya bina yapar yahut da o taşınmaz malı bir hizmete tahsis ederek mal sahibinin taşınmaz üzerinde dilediği gibi kullanma hakkını engellerse, o zaman kamulaştırmasız el atma olgusu gerçekleşmiş olur. Bu gibi durumlarda kamulaştırma kararı almadan veya kamulaştırma işlemlerini tamamlamadan taşınmaza el koymuş bulunan idare de, haksız işgalci konumundadır.

Somut olayda, çekişmeye konu taşınmazdan geçen Pendik (Adnan Kahveci) Caddesinin dava tarihi itibariyle ana arter olmasına rağmen, yargılama sırasında 17.12.2009 tarih, 2009/8-1 sayılı UKOME kararı ile ana arter olmaktan çıkartılmıştır.

Davacı maliki bulunduğu taşınmaza kamulaştırma işlemi olmaksızın bir kısmına yol ve kaldırım yapılmak suretiyle el atıldığı ve çekişmeli taşınmazdan geçen Pendik (Adnan Kahveci) Caddesi'nin dava tarihi itibariyle davalı Belediyenin sorumluluğu altındaki ana arter olduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık yargılama sırasında 17.12.2009 tarihli kararla, çekişmeye konu taşınmazın bulunduğu yolun ana arter olmaktan çıkarılması üzerine, davalı belediyenin sorumluluğunun devam edip etmediği ve yolun bakım ve onarım sorumluluğunun geçtiği dava dışı ilçe belediyesine davanın yöneltilmesi gerekip gerekmediği noktasındadır.

İlke olarak her dava açıldığı tarihteki hal ve şartlara göre incelenip sonuçlandırılmalıdır. Dava açılırken gerçek hasmın tespit edilmesi ve davanın ona yöneltilmesi de temel bir usul kuralıdır. Öte yandan taşınmaza müdahalenin önlenmesi davaları, taşınmaza fiilen müdahale eden kişi ya da kuruma karşı açılır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.06.1973 tarih 1-908 Esas, 562 Karar sayılı ilamı). Dava tarihi itibariyle ana arter olan yolun bakım-onarım sorumluluğu bulunan davalı ..., Kamulaştırma Kanunu’na uygun hareket etmeden, taşınmazı kısmen işgal ettiğinden hukuka aykırı, kanunsuz bir harekette bulunmuştur.

Davacıya ait olan taşınmaza dava tarihi itibariyle kamulaştırmasız el atma eylemi, davalı ... tarafından gerçekleştirildiğine göre, yargılama sırasında söz konusu yolun ana arter olmaktan çıkartılmış olması el atma eylemini gerçekleştiren davalı Belediyenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; aksi halde yargılama sırasında el atılan taşınmazdan geçen caddenin tekrar ana arter haline getirilmesi halinde husumet yine değişecek ve bu durum keyfilik ve istikrarsızlık yaratacaktır.

Bu bakımdan mahkemenin, davalı Belediyeye husumet yöneltilebileceğine ilişkin direnmesi usul ve yasaya uygundur.

Ne var ki, Özel Dairece işin esasına yönelik diğer temyiz itirazları ile davacı vekili tarafından temyiz aşamasında dosyaya sunulan 01.08.2013 tarihli dilekçe içeriğinde yer alan feragat beyanı Özel Dairece incelenmemiştir.