muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/22405, Karar No: 2013/24338, Tarih: 18.12.2013

**7. Ceza Dairesi         2013/22405 E.  ,  2013/24338 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5015 sayılı kanuna muhalefet

HÜKÜM : Sanığın beraatine ve müsadereye

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

I-Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu vekilinin temyiz isteminin incelenmesinde;

Kaçağa konu eşyanın, gümrük kapısından veya sınırdan yurda sokulmak istenirken ya da hemen sonrasında veya bu eylemlerin kesintiye uğramadan devamı sırasında yakalanması halinde, eyleminin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa muhalefet suçunu oluşturacak ve katılma hakkı da Gümrük İdaresine ait olacaktır.

Bu açıklamalar ışığında,

Sanığa isnat edilen eylemin sübutu halinde 5607 sayılı yasaya muhalefet suçunu oluşturacağı, bu suçtan zarar görenin ise Gümrük İdaresi olup, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olmadığı, dolayısıyla suçtan doğrudan zarar görmeyen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun hükmü temyize yetkisi olmadığından anılan kurum vekilinin temyiz isteğinin 5320 sayılı yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 317.maddesi uyarınca REDDİNE,

II-Suçtan zarar Gören Gümrük İdaresi adına hazine vekilinin temyiz istemine gelince,

Açılan kamu davasına katılma hakkı bulunan Gümrük İdaresine duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilip, katılma olanağı tanınmadan, yokluklarında yargılamaya devamla yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı olup, müşteki Gümrük İdaresi adına hazine vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, 18.12.2013 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2619, Karar No: 2021/2898, Tarih: 26.04.2021

**16. Ceza Dairesi         2020/2619 E.  ,  2021/2898 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesinin 07.09.2018 tarih ve 2017/173 – 2018/152 sayılı kararı

Suç : Terör örgütü propagandası yapma

Hüküm : 3713 sayılı Kanunun 7/2, TCK’nın 53. maddesi

uyarınca verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik

istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince kesin olarak verilen hüküm, 24.10.2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine anılan Kanuna eklenen geçici 5. maddenin 1/f bendinde belirtilen süre içinde temyiz edilmekle;

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Temyizin reddi nedenleri bulunmadığı anlaşıldığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1-YARGILAMAYA KONU SOMUT OLAY:

Olayın oluşuna ilişkin yerel mahkeme ile istinaf mahkemesinin kabulü aynı doğrultudadır. Bu kabule göre;

BDP il teşkilatı ve Halkların Demokratik Kongresinin 17.03.2013 tarihinde İstanbul ili Zeytinburnu ilçesinde bulunan Kazlıçeşme meydanında ortaklaşa düzenlemiş oldukları Nevruz etkinliğinde sanık ...’ın yapmış olduğu konuşmada “...Ben bu vesileyle ..., ..., ... arkadaşlarımızın şahsında bütün şehitlerimizi saygı ile anmak istiyorum... Bir nöbet kulübesinde bir gece yarısı nöbet tuttunuz mu? Kandil'i dümdüz ederiz diyenler kendilerini davet ediyorum, omuzuna G-3 takıp gitsinler. Bir gece Gabar'da nöbet tutsunlar bakalım. Kandil dümdüz oluyor mu? Olmuyor mu?” şeklinde sözler söylediği, bu olay nedeniyle sanık hakkında açılan dava ve yapılan yargılama sonunda; konuşma içeriğinin bölücü silahlı terör örgütü PKK ile yönetici ve üyeleri lehine, terör örgütü PKK'nın kullanmış olduğu şiddet yöntemini meşru göstermeye, desteklemeye ve övmeye, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin güvenlik güçlerince yürütülen meşru ve haklı terörle mücadele operasyonları ile ilgili olumsuz bir algı oluşturmaya yönelik olduğu kabul edilerek sanığın 3713 sayılı Kanunun 7/2 maddesi kapsamında terör örgütü propagandası yapma suçunu işlediği sabit görülerek sanığın cezalandırılmasına karar verilmiş, istinaf mahkemesi tarafından başvuru esastan reddedilmiştir.

2-SANIK MÜDAFİİ TARAFINDAN DİLE GETİRİLEN TEMYİZ NEDENLERİ:

Sanık müdafii tarafından, temyiz aşamasında ileri sürülen temyiz nedenleri özet olarak;

a) 6718 sayılı sayılı Kanunun 1. maddesi ile sanığın dokunulmazlığının hukuka aykırı bir şekilde kaldırıldığı,

b) Sanığın yargılamaya konu olan sözlerinin, Anayasanın 83/1 maddesinde uyarınca yasama sorumsuzluğu kapsamında kaldığı,

c) Sanığın yapmış olduğu, yargılamaya konu konuşmanın bir bilirkişi marifetiyle çözümünün yaptırılmaması ve konuşmanın bir bütün halinde değerlendirilmemesi,

Sanık müdafii tarafından, temyiz aşamasında ileri sürülen temyiz nedenleri özet olarak;

a) 6718 sayılı sayılı Kanunun 1. maddesi ile sanığın dokunulmazlığının hukuka aykırı bir şekilde kaldırıldığı,

b) Sanığın yargılamaya konu olan sözlerinin, Anayasanın 83/1 maddesinde uyarınca yasama sorumsuzluğu kapsamında kaldığı,

c) Sanığın yapmış olduğu, yargılamaya konu konuşmanın bir bilirkişi marifetiyle çözümünün yaptırılmaması ve konuşmanın bir bütün halinde değerlendirilmemesi,

d) Dosyanın, sanık hakkında aynı suçtan açılmış, derdest olan Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/189 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesinin gerekip gerekmediği,

e) Sanığın savunmasını yapmayı kabul etmediğinden bahisle görevsizlik kararı verilen Bakırköy 2. Ağır Ceza Mahkemesinde alınan savunmasının okunması ile savunmayı yapmış sayıldığına ilişkin ara kararın usul ve kanuna aykırılığı,

f) Esas hakkındaki mütalaaya karşı süre verilmeyerek savunma hakkının kısıtlandığı,

Nedenlerine dayanmaktadır.

3-SOMUT OLAY KAPSAMINDA İLERİ SÜRÜLEN TEMYİZ NEDENLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

İleri sürülen temyiz nedenleri ve re’sen inceleme sonucunda;

a) Milletvekili dokunulmazlığının hukuka aykırı şekilde kaldırıldığı iddiası:

Milletvekillerinin dokunulmazlığı T.C. Anayasasının 83/2. maddesinde, "seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir Milletvekili, meclis kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz." şeklinde, düzenlenerek, bu genel hükmün istisnaları "ağır cezayı gerektiren suç üstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasanın 14. maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır." olarak, aynı fıkranın devamında yer almıştır.

Bu genel hükümler yanında Anayasa koyucu, 20.05.2016 tarih, 6718 sayılı Kanunun 1. maddesi ile Anayasaya geçici 20. madde eklemek suretiyle "bu maddenin TBMM'nde kabul edildiği tarihte; soruşturmaya veya soruşturma ya da kovuşturma izni vermeye yetkili mercilerden, Cumhuriyet Başsavcılıklarından ve Mahkemelerden, Adalet Bakanlığına, Başbakanlığa, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına veya Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu karma Komisyon Başkanlığına intikal etmiş yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin dosyaları bulunan Milletvekilleri hakkında, bu dosyalar bakımından Anayasanın 83. maddesinin 2. fıkranın 1. cümlesi hükmü uygulanamaz." biçiminde özel bir düzenleme yapılmıştır.

Anayasa yapıcının amacı ve kanunun kapsamının belirlenmesi açısından uygulama ve doktrindeki görüşler dikkate alındığında; madde metninden açıkça anlaşıldığı üzere 20.05.2016 tarihi itibariyle ilgili birimlere intikal etmiş dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin dosyaları bulunan Milletvekilleri hakkında, “bu dosyalar bakımından” Anayasanın 83. maddesi 2. fıkra 1. cümlesinin uygulanamayacağı öngörülmüştür.

Anayasa yapıcının amacı ve kanunun kapsamının belirlenmesi açısından uygulama ve doktrindeki görüşler dikkate alındığında; madde metninden açıkça anlaşıldığı üzere 20.05.2016 tarihi itibariyle ilgili birimlere intikal etmiş dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin dosyaları bulunan Milletvekilleri hakkında, “bu dosyalar bakımından” Anayasanın 83. maddesi 2. fıkra 1. cümlesinin uygulanamayacağı öngörülmüştür.

Bu itibarla geçici 20. maddenin, yasama dokunulmazlığına ilişkin genel hüküm niteliğindeki 83/2 inci fıkrasına nazaran “Anayasal bir özel hüküm” olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anılan hükmün geçici madde olması, hükmün Anayasal hüküm olma niteliğini değiştirmeyeceği gibi özel hüküm olması nedeniyle genel hüküm karşısında öncelikle uygulanma zorunluluğu hukukun temel ilkelerindendir.

Bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde;

20.05.2016 tarih, 6718 sayılı Kanunun 1. maddesi ile Anayasaya eklenen geçici 20. maddesi kapsamında dokunulmazlığı kaldırılan ve suç tarihi itbariyle HDP eş başkanı olarak görev yapan sanığın, sonrasında da tekrar milletvekili de seçilmediği gözetildiğinde, sanık müdafiinin “müvekkili olan sanığın dokunulmazlığının hukuka aykırı şekilde kaldırıldığı” yönündeki temyiz itirazı yerinde görülmemiştir.

b) Yargılamaya konu sözlerin Anayasanın 83/1. maddesinde düzenlenen yasama sorumsuzluğu kapsamında kalıp kalmayacağı:

Yasama sorumsuzluğu, 1982 Anayasanın “yasama dokunulmazlığı” başlıklı 83’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında, dokunulmazlık müessesesi ile birlikte düzenlenmiştir. Buna göre; “Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.”

Düzenlemeden de açıkça anlaşıldığı üzere, yasama sorumsuzluğu, fiil, yer ve kişi bakımından sınırlandırmalara tabi tutulmuştur.

Yasama sorumsuzluğunun fiil bakımından sınırı, gerçekleştirilen fiillerin oy, söz ve düşünce açıklaması olması gerekir. Oy, söz ve düşünce açıklaması dışında kalan davranışlar -örneğin maddi fiillerle işlenen suçlar- bakımından sorumsuzluk söz konusu olamayacaktır. Bu tip durumlarda, yasama dokunulmazlığı gündeme gelecektir.

Yasama sorumsuzluğunun kişi bakımından sınırı ise, Anayasanın 83’üncü maddesinde “meclis üyeleri” şeklinde belirlenmiştir. Bu ifade uyarınca

milletvekillerinin yanı sıra, milletvekili olmamasına rağmen, meclis dışından bakan olarak atanmış kişilerin de meclis üyeliği kapsamında yasama sorumsuzluğundan yararlanacağını belirtmek gerekir.

Oy, söz ve düşüncelerin, sorumsuzluk kapsamında mütalaa edilebilmesi için aranan üçüncü şart, bunların, mecliste ya da meclis çalışmalarında açıklanmış olmasıdır. Ayrıca, meclis üyelerinin, mecliste ve meclis çalışmaları kapsamında meclis dışındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarının, yasama görevi ile irtibatlı olduğu kabul edilecektir.

Oy, söz ve düşüncelerin, sorumsuzluk kapsamında mütalaa edilebilmesi için aranan üçüncü şart, bunların, mecliste ya da meclis çalışmalarında açıklanmış olmasıdır. Ayrıca, meclis üyelerinin, mecliste ve meclis çalışmaları kapsamında meclis dışındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarının, yasama görevi ile irtibatlı olduğu kabul edilecektir.

Anayasanın 83. maddesinde yer alan düzenlemenin amacı, milletvekilinin, yasamaya ilişkin olan yetkisini daha özgürce kullanmasını ve bu doğrultudaki çalışmalarını güvence altına almaktır. Madde ile güvence altına alınan ve dokunulmazlığı sağlanan, salt yasama faaliyeti ile sınırlı olan eylemlerdir. Bu faaliyetin sınırı dışına çıkılması durumunda, dokunulmazlığın korunmasına yönelik amaç ortadan kalkar. Bir milletvekilinin yasama fonksiyonuyla bağlantısı olmayan, milli iradenin oluşumuna katkısı bulunmayan söz ve düşünce açıklamalarını, meclis çalışmaları dışında, herhangi bir konferansta veya toplantıda ya da bir gazetede yazmış olduğu köşe yazısında dile getirmesi halinde, artık bu söz ve düşünce açıklamaları sorumsuzluk kapsamında olmayacak; diğer vatandaşlar gibi milletvekili de bunlardan sorumlu olacaktır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Sanığın yargılamaya konu olan ve yasama faaliyeti ile ilgisi bulmayan sözlerini, meclis dışında, BDP il teşkilatı ve Halkların Demokratik Kongresi’nin birlikte düzenledikleri İstanbul ili Zeytinburnu ilçesi Kazlıçeşme meydanında 17.03.2013 tarihinde gerçekleştirilen Nevruz etkinliğinde söylediğinin anlaşılması karşısında, sanık müdafinin “yargılamaya konu sözlerin Anayasanın 83/1. maddesinde düzenlenen yasama sorumsuzluğu kapsamında kaldığı” şeklindeki temyiz itirazına itibar edilmemiştir.

c) Sanığın konuşmasının kayıtlı olduğu CD’lerin bilirkişi marifetiyle çözümünün yaptırılması talebinin mahkemece dikkate alınmaması:

Temyize konu dosyanın incelenmesinde, 17.03.2013 tarihinde İstanbul ili Zeytinburnu ilçesinde gerçekleştirilen Nevruz etkinliğinde, sanık tarafından yapılan konuşmanın kolluk görevlilerince çözümünün yapıldığı, bunun neticesinde video inceleme ve çözüm tutanağının tanzim edildiği anlaşılmaktadır.

Kovuşturma aşamasında defaatle sanık ve müdafileri tarafından, video çözümünün bir bilirkişi marifetiyle yeniden yaptırılması talep edilmiş, bu talep mahkemece yargılamaya bir yenilik katmayacağı gerekçesiyle reddedilmiştir.

17.03.2013 tarihinde yapılan nevruz etkinliği Güvenlik Şube personeli tarafından kayıt altına alınmış ve 5 adet CD halinde dosyaya sunulmuştur.

Dairemiz tarafından yapılan temyiz incelemesi esnasında, CD’ler heyet halinde izlenmiş olup, sanığın konuşmasının net bir şekilde duyulabildiği tespit edilmiştir.

17.03.2013 tarihinde yapılan nevruz etkinliği Güvenlik Şube personeli tarafından kayıt altına alınmış ve 5 adet CD halinde dosyaya sunulmuştur.

Dairemiz tarafından yapılan temyiz incelemesi esnasında, CD’ler heyet halinde izlenmiş olup, sanığın konuşmasının net bir şekilde duyulabildiği tespit edilmiştir.

Bu bağlamda, özellikle 5271 sayılı CMK’nın “Bilirkişinin Atanması” başlıklı 63. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde “genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı” şeklindeki düzenlemede nazara alındığında; sanık müdafiinin “sanığın konuşmasının kayıtlı bulunduğu CD’lerin bilirkişi marifetiyle çözümünün yaptırılması gerektiğine” yönelik itirazı yerinde görülmemiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesinde bu yönde bozma isteyen görüşünüde katılınmamıştır.

d) Dosyanın, sanık hakkında aynı suçtan açılmış ve derdest olan Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/189 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesinin gerekip gerekmediği:

UYAP sistemi entegrasyon ekranında yapılan inceleme neticesinde sanık müdafiinin birleştirme talebinde bulunduğu Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/189 Esas sayılı dosyasının halen derdest olduğu, temyiz konusu dosyadaki suç ile birleştirme talep edilen dosyadaki suçların farklı tarihlerde işlendikleri gibi terör örgütü propagandası yapma suçunun, silahlı terör örgütüne üye olma suçunun unsuru veya artırım sebebi olmadığı da gözetildiğinde, sanık müdafiinin dosyaların birleştirilmesi gerektiği yönündeki temyiz itirazı yerinde bulunmamıştır.

e) Sanığın savunmasını yapmayı kabul etmediğinden bahisle görevsizlik kararı verilen Bakırköy 2. Ağır Ceza Mahkemesinde alınan savunmasının okunması ile savunmayı yapmış sayıldığına ilişkin ara kararın usul ve yasaya aykırılığı iddiası:

“Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür”(CMK 7.m). Bu düzenleme ile görevsiz mahkemede yapılan işlemlerin hangilerinin görevli mahkemede geçerli olacağı gösterilmiştir. Sanık müdafiinin, görevli mahkemede savunma alınmaksızın, görevsiz mahkemede alınan savunmanın okunmasıyla yetinilmesine ilişkin ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğu yönündeki temyiz itirazı yerinde görülmüş, ancak sanık her ne kadar savunma yapmadığını belirtmiş ise de görevli mahkemede yapılan yargılamanın 4 ve 8 nolu celselerinde kendisine iddianame okunarak üzerine atılı suça ilişkin savunmasının alındığı ve görevsiz mahkemede alınan savunmasının hükme esas teşkil etmediği de nazara alındığında bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

f) Esas hakkındaki mütalaaya karşı süre verilmeyerek savunma hakkının kısıtlandığı iddiası:

f) Esas hakkındaki mütalaaya karşı süre verilmeyerek savunma hakkının kısıtlandığı iddiası:

14.12.2017 tarihli (1) nolu celsede, SEGBİS ile hazır edilmesi amacıyla sanığın başka suçtan tutuklu bulunduğu Ceza İnfaz Kurumuna mahkeme tarafından müzekkere yazılmış, ancak “SEGBİS vasıtasıyla savunma yapmayacağını” yazılı dilekçe ile bildiren sanığın, duruşmaya katılmaması nedeniyle savunması alınamamıştır. Sanık müdafileri tarafından ilk celse yapılan “hakimin reddi talebine” yönelik red kararının itiraz merciince gönderilmesi üzerine mahkemece resen 19.01.2018 tarihinde (2) nolu celse açılmış, sanığın SEGBİS ile hazır edilmesi için Ceza İnfaz Kurumuna müzekkere yazılmış, duruşma 26.02.2018 tarihine ertelenmiştir. Sanık bu aşamada da “SEGBİS vasıtasıyla savunma yapmayı kabul etmediğini, duruşmaya bizzat gelerek savunma yapmak istediğini” belirtir dilekçeyi göndererek duruşmaya katılmamış, duruşma bunun üzerine 16.03.2018 tarihine ertelenmiştir.

16.03.2018 tarihli (4) nolu celse de sanık duruşmada bizzat hazır edilmiş, iddianamenin okunmasının ardından sanık, usule ilişkin itirazlarını uzunca bir süre dile getirdikten sonra “iddianamenin kendisine ekleri olmaksızın tebliğ edildiğini, herhangi bir suç işlemediğini, öncelikle neyle suçlandığını bilmesi gerektiğini, ayrıca konuşmasının video çözüm tutanağında yazdığı kadar olmadığını, konuşmanın geneline bakılması gerektiğini” söylemiş, savunmasını hazırlayabilmesi için iddianame eklerinin kendisine tebliğini istemiş, mahkemede bir sonraki celseye kadar sanığa savunmasını hazırlaması için kesin süre vermiş, duruşmayı da 16.04.2018 tarihine ertelemiştir. 16.04.2018 tarihli celseye sanık mazeret dilekçesi sunarak katılmamış bu sebeple duruşma 30.04.2018 tarihine ertelenmiştir.

30.04.2018 tarihli celseye, sanık raporlu olduğundan yine katılmamış, bu celsede sanık müdafileri duruşma düzenini bozduklarından bahisle duruşma salonunun dışına çıkarılmış, iddia makamı esas hakkındaki görüşünü sanık ve müdafilerinin yokluğunda bildirmiş, mahkeme duruşma zaptının çözümünden sonra mütalaanın sanığa tebliği yönünde ara karar kurmuştur. Duruşma zaptının SEGBİS çözümü 06.06.2018 tarihinde mahkemeye sunulmuş, esas hakkında mütalaanın içerisinde bulunduğu duruşma zaptı SEGBİS çözümü 21.06.2018 tarihinde de sanığa tebliğ edilmiştir.

08.06.2018 tarihli celsede sanık mazeret sunarak yine duruşmaya katılmamış, sanık müdafileri ortak beyanlarında son savunma için uzun bir süre talep etmişlerdir. 07.09.2018 tarihli celse de sanık savunmasını yapmış, bu savunmanın üzerine atılı suçlamaya ilişkin olduğunu, esas hakkındaki savunması olmadığını, iddia makamının mütalaasının da duruşmadan iki gün önce kendisine tebliğ edildiğini dolayısıyla esas hakkındaki savunmasını yapmak için süre istediğini belirtmiş, mahkemece süre talebi reddedilerek, duruşmaya son verilerek esas hakkında hüküm kurulmuştur.

Savunma hakkı ile ilgili yasal düzenleme, tarafı olduğumuz Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve yerleşik yargısal uygulamalara bakıldığında;

CMK’nın 176. maddesinde, iddianamenin sanığa tebliği ve duruşmaya çağrılmasına yer verilmiş olup, “çağrının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir hafta süre bulunması gerekir.” şeklinde, sanıklara savunma için en az bir haftalık süre öngörülmüştür. Bu süreye riayet edilmemesi halinde CMK'nın 190/2 maddesi uyarınca sanığa ve müdafiine “duruşmaya ara verilmesini” isteme hakkının olduğu bildirilecektir. Sanığın mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya geçerli bir nedene dayalı olmaksızın sorgusunun yapılamaması halinde, delillerin ortaya konulmasına engel teşkil etmeyecektir. ( CMK 206/1 m)

“Deliller ortaya konulduktan sonra tartışmada söz, sırası ile katılana, vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa, müdafiine veya kanuni temsilcisine verilir. Hükümden önce son söz sanığa aittir.” (CMK 216. m) Bu düzenleme ile delillerin ne şekilde tartışılacağı ve söz alma sırası gösterilmiştir.

Anayasanın 36/1 maddesinde, “herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” denilerek, savunma hakkı vurgulanmıştır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Adil yargılanma hakkı" kenar başlıklı 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasında: "Herkes medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahiptir."

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise:

"Bir suç ile itham edilen herkes aşağıdaki asgari haklara sahiptir:

a) Kendisine karşı yöneltilen suçlamanın niteliği ve sebebinden en kısa sürede, anladığı bir dilde ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek;

b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmak;

c)Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek…" şeklinde adil yargılama ilkelerine yer verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin içtihatlarına göre adil yargılama ilkelerine ilişkin kriterler aşağıdaki başlıklar halinde toplanabilir.

a) Yargılamanın makul süre içinde sonuçlandırılabilmesi ve kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde yargılanma hakkının tanınması,

b) Yargılamanın istisnalar hariç aleni olarak yapılması,

c) Hakkaniyete uygun yargılama yapılması,

d) Suçsuzluk karinesine riayet edilmesi,

e) İsnadı öğrenme hakkının sağlanması,