muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/788, Karar No: 2020/2835, Tarih: 10.06.2020

.../... silahlı terör örgütünün TSK içerisindeki mahrem yapılanmasında faaliyet yürüten ve etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanan bazı şüpheliler vermiş olduğu ifadelerinde ankesör-sabit hat (...-market vb.) aramaları konusunda, özetle; TSK içindeki bir kişinin örgüt adına aranacaksa kontörlü telefonu bulunan ..., market ve kuruyemişçilerden arandığını, bunun bir tedbir olduğunu beyan etmişlerdir.

Yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, .../... silahlı terör örgütünün, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine sızmış mensuplarının bir kısmı ile özellikle geçmiş yıllarda kullandıkları bir sistem olan ..., market ve benzeri yerlerdeki ücretli telefonlar veya kontörlü telefonlar ile haberleşmek suretiyle örgütsel iletişimin kurulduğu, arama işleminin genellikle tek taraflı ve kısa süreli olduğu, sadece sorumlu şahısların arama işlemini yaptığı (askeri şahıs tarafından karşı arama yapılmadığı, askeri personelin de çok sık olmamakla birlikte mahrem sorumlusuna ulaşmak istedikleri durumlarda aradığı), sorumlu şahıs tarafından aranan askeri personelin büyük kısmının rütbe, makam ve sınıf olarak genelde denk oldukları, genel olarak her sivil yöneticinin sorumluluğunda birden fazla hücre bulunduğu ve hücrelerin 2-3 asker şahıstan (askeri öğrenci ve/veya muvazzaf personel) oluştuğu, bu asker şahısların da aynı Kuvvete mensup olup aynı rütbede bulundukları (istisnai olarak farklı rütbe ve/veya Kuvvetlere mensup asker şahıslardan bir hücre oluşabildiği, örneğin; sivil sorumlunun astsubaylardan oluşan grubunun yanında astsubaylıktan subaylığa geçen askeri personelle de ilgilenebileceği) tespit edilmiş, tek ankesör ya da sabit hattan (market-...-bakkal vb.) farklı asker şahısların aranması, arka arkaya arama (ardışık arama) şeklinde olması durumu da aramanın örgütsel olduğu kanısını güçlendirmiştir.

.../...’nin bir iletişim aracı olarak ankesörlü/sabit hatlardan periyodik veya ardışık aramaların hukuki niteliği konusunda Dairemizin 13.11.2019 tarihli 2018/5526 – 2019/6842 sayılı kararında yapılan açıklamalarda da belirtildiği üzere, ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri çerçevesinde başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 8. maddesinde ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 20. maddesinde koruma altına alınmış olan özel hayata saygıya ve özel hayatın gizliliğine ilişkin hükümler ile Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının haberleşme hürriyetine ilişkin 22, suç ve cezalara ilişkin esasların düzenlendiği 38, milletlerarası antlaşmaları uygun bulmaya ilişkin 90. maddesi; Ceza Muhakemesi Kanunun iletişimin tespiti ve dinlenilmesi ile kayda alınmasına dair 135., bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevinin düzenlendiği 160., Cumhuriyet savcısının görev ve yetkilerinin düzenlendiği 161., delillerin ortaya konulması ve reddine dair 206., delillerin takdir yetkisine dair 217., hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlara dair 230., hukuka kesin aykırılık hallerine dair 289. maddeleri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Khan/Birleşik Krallık, 12.05.2000, B.No:35394/97, &34; Bykov/Rusya, 10.03.2009, B.No:4378/02, & 90; Khodorkovskiy ve Lebedev/Rusya, 25.07.2013, B.No:11082/06, 13772/05, & 700; Leander/İsveç, 26.03.1987, B.No:9248/81, & 59; A. ve Diğerleri/Birleşik Krallık, 19.02.2009, B.No:3455/05, & 177 kararları ile birlikte bir bütün olarak değerlendirildiğinde; yargılama konusu olayın açıklığa kavuşturulması ve maddi gerçeğin bulunabilmesi için ispat amacıyla kullanılan her araç delil olarak kabul edilir. Bu manada esas olan, delilin keyfi ve açıkça dayanaktan yoksun olacak şekilde sanık aleyhine kullanılmaksızın, yargılamanın bir bütün olarak adil yapılmasıdır. Delillerin kabul edilebilirliği ve değerlendirilmesi ulusal mahkemelerin takdirindedir. Bir devletin terörle mücadele etmek için önlem almadan önce, felaketin gelip çatmasını beklemesi mümkün değildir. Herkesin özel yaşamına saygı gösterilmesi hakkına sahip olmasına karşılık; terörle mücadele, terör saldırılarını engellemeye yardımcı olabilecek bilgilerin toplanması, terör şüphelilerinin yakalanıp yargılanması amacıyla özel gözetleme yöntemlerinin kullanması hukuka aykırı değildir.

Suçun işlendiğini gösterir somut olgulara dayanan kuvvetli suç şüphesinin bulunması, elde edilen delilin keyfi ve açıkça dayanaktan yoksun olmayıp denetlenebilmesi, kamu düzenini bozan bir eylem olarak işlenen suçun aydınlatılamamasının ve cezasız kalmasının, toplumun dirlik ve düzeninin bozulması sonucunu doğuracağında tereddüt olmaması hususları dikkate alındığında; demokratik kurumlara, hukuk devletine, demokrasiye ve insan haklarına karşı, 15.07.2016 tarihli darbe teşebbüsünü gerçekleştiren, pek çok insanın ölümüne ve yaralanmasına sebebiyet verip bir çok ağır suçu organize şekilde işleyen... silahlı terör örgütünün, çok büyük bir önem verdiği, silahlı kanadını oluşturan askeri mahrem yapılanmasına yönelik yapılan soruşturmada, şüpheliler ve suç delillerine ulaşılması amacıyla Ankara merkezli ve diğer illlerde Cumhuriyet Başsavcılıklarının yasal yetkisine dayanarak hakim kararıyla geçmişe dönük elde ettiği “iletişimin tespiti (HTS)” kayıtlarının, “hukuka uygun bir delil olarak hükme esas alınmasında herhangi bir hukuki isabetsizlik bulunmadığı, yapılan işlemin “demokratik bir ülkede gereklilik” ve “orantılılık” ilkelerine uygun” olduğu, somut olay kapsamında da, kanunda yazılı esas ve usullere göre bu tedbire başvurulmasının “iletişim özgürlüğü” hakkının özünü ortadan kaldırmayacağı kanaatine varılmıştır.

.../... silahlı terör örgütü mensuplarının iletişim yöntemi olarak ankesörlü/sabit hatlardan periyodik veya ardışık aramalar yaptıkları yönündeki tespitlerden sonra, soruşturma makamlarınca başlangıç soruşturması kapsamında ve CMK’nın 160/1 maddesinin verdiği yetkiye dayanarak yapılan araştırmalar sonucunda; ...... silahlı terör örgütü mensuplarının “sohbet” olarak adlandırdıkları örgütsel toplantılara devam etmek için kamuya açık market ... vb. yerlerde kurulu bulunan ücret karşılığı kullanılan sabit hat veya ankesörlü hatları özel yöntemlerle kullandıklarının tespit edilmeleri üzerine, CMK. 135/6 maddesi gereğince sabit hat ve ankesörlü hatlara yönelik iletişimin tespiti kararları alınarak uygulamaya konulması, bu cümleden olarak şüpheli kişilerin hatlarıyla kamuya açık, birbirinden bağımsız ..., market vb. yerlerde kurulu bulunan sabit veya ankesörlü hatların HTS kayıtlarının incelenmesi, üçüncü kişilere ait verilerin ayıklanması ile yapılan analizler sonucunda şüphelilere ulaşılmasında hukuka aykırı yöntemlerin kullanıldığı ileri sürülemeyeceği gibi, ihlal edildiği iddia edilen hakka nazaran kamu güvenliğinin korunması ve suçla mücadele için sağlanan yararın üstünlüğünden de kuşku duyulmaması gerekecektir.

Vicdani kanının oluştuğuna ilişkin duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Vicdani kanının oluştuğuna ilişkin duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmalarda alınan ifadelerden, ...... silahlı terör örgütünün ülke genelinde olduğu gibi sanığın görev yaptığı Kocaeli ilinde de, askeri mahrem yapılanma anlamında bir yapılanmaya gittiğine yönelik kuvvetli suç şüpheleri ile yapılanma içerisinde yer alan sivil mahrem imamların örgütsel faaliyetler kapsamında örgütsel haberleşmeyi sağlamak amacıyla il genelinde bulunan, kamuya açık ve birbirinden bağımsız market, ..., kırtasiye, lokanta vb. gibi sair işletmelerde kurulu bulunan, ücret karşılığı kullanılan sabit hat ve ankesörlü hatları kullandıklarına ilişkin bilgilere ulaşılması üzerine, il genelinde faaliyet yürüten sabit/ankesörlü telefonlara yönelik olarak Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca Sulh Ceza Hakimliğinden;

İl Merkezindeki kontörlü telefon ve ankesörlü telefon olarak kullanımda olduğu tespit edilen 99 sabit telefon hattına yönelik Kocaeli 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.06.2017 tarihli ve 2017/4009 D.iş sayılı, 14.02.2018 tarihli ve 2018/836 D.iş sayılı, Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 16.10.2017 tarihli ve 2017/5850 D.iş sayılı, Kocaeli 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 17.12.2018 tarihli ve 2018/4415 D.iş sayılı, Kocaeli 3.Sulh Ceza Hakimliğinin 19.12.2018 tarihli ve 2018/4585 D.iş sayılı kararları ile Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/7541 sayılı dosyası üzerinden yürütülen soruşturma kapsamında Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 09.05.2019 tarih ve 2019/2255 D.iş sayılı, Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 30.05.2019 tarihli ve 2019/2531 D.iş sayılı kararları ile CMK'nın 135/6. maddesi gereğince iletişimin tespiti kararları alındığı, bu kararlara dayanılarak (HTS) kayıtlarının incelenmesinde (soruşturma konusu suç ile ilgileri bulunmayan üçüncü kişilere ait veriler ayıklanarak);

Sanığın annesi ... adına kayıtlı ve sanığın kullanımında olan ... GSM nolu hattının; Kocaeli ilinde bulunan ... ...’ye ait ... numaralı sabit hattan 18.01.2014 tarihinde ... (astsubay çavuş) isimli askeri personelle bir kez, 02.05.2014 tarihinde ... (astsubay çavuş) ve ... (astsubay) isimli askeri personellerle bir kez, Özaltın Kuruyemiş’e ait... numaralı sabit hattan 22.11.2013, 17.10.2014, 21.11.2014, 28.11.2014, 21.03.2015 tarihlerinde ... (astsubay çavuş) ve ... (astsubay) isimli askeri personellerle birer kez, ... ...’ye ait ... numaralı sabit hattan 08.03.2014, 22.03.2014, 21.05.2014, 22.06.2014, 23.06.2014, 31.08.2014, 01.11.2014, 07.11.2014 tarihlerinde ... (astsubay çavuş) ve ... (astsubay) isimli askeri personellerle birer kez olmak üzere ardışık arandığı,

Ayrıca sanığın annesi ... adına kayıtlı ve sanığın kullanımında olan ... GSM nolu hattının; Kocaeli İl Merkezinde bulunan “......” numaralı market/büfeye ait 5 ayrı sabit hattan (22.11.2013 – 21.03.2015) 9 kez tekil olarak arandığı tespit edilmiştir.

Ayrıca sanığın annesi ... adına kayıtlı ve sanığın kullanımında olan ... GSM nolu hattının; Kocaeli İl Merkezinde bulunan “......” numaralı market/büfeye ait 5 ayrı sabit hattan (22.11.2013 – 21.03.2015) 9 kez tekil olarak arandığı tespit edilmiştir.

Sanık, aşamalarda alınan savunmalarında, söz konusu aramalara ilişkin makul bir açıklama getirememiştir.

Tüm bu açıklamalar karşısında dosya kapsamında somut olay irdelendiğinde;

Hukuka uygun olarak elde edilen (HTS) kayıtlarının incelenmesinde sanığın annesi ... adına kayıtlı ve sanığın kullanımında olan ... GSM nolu hattının Kocaeli İl Merkezinde bulunan ücret karşılığı kullanıma sunulan farklı farklı kez sabit hatlı telefonlardan, (22.11.2013 – 21.03.2015) tarihleri arasında toplam 15 ardışık ve 9 kez tekil olmak üzere toplam 24 kez arandığının anlaşılması karşısında, arama sayısı, aramaların ardışık ve periyodik olması, aramaların gerçekleştirildiği zaman, konuşma süreleri, sanığın farklı sabit hatlardan aranması, aramada şifreleme yönteminin kullanılması, aranmaların makul görünmemesi nazara alındığında, sanığın örgütün iletişim metotlarından olan “ankesörlü/sabit hatlardan aranma” gizli iletişim sistemine dahil olduğu, yine yargılamada tanık olarak dinlenen ...’nın sanık ... ve ......le birlikte... mensubu bir kişi tarafından yapıya ait bir eve götürüldükleri, bu evde ... kitapları okudukları, bu kişinin kendilerine askeri okul öğrenciler ile ilgili bir takım sorular sorduğuna ilişkin soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki söylemleri de dikkate alındığında, mahkemenin sanığın örgüt üyesi olduğuna ilişkin kabulünde bir isabetsizlik olmadığı, yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık ve müdafinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler yerinde görülmediğinden CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükmün ONANMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Kocaeli 5. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.06.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7701, Karar No: 2018/2749, Tarih: 14.03.2018

**2. Ceza Dairesi         2015/7701 E.  ,  2018/2749 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Müştekinin soruşturma aşamasında, suça sürüklenen çocuklardan birinin elinde tuttuğu para cüzdanını almak istediğini, kendisinin vermek istememesi üzerine şahsın elini ittirerek cüzdanı aldığını, kovuşturma aşamasında da; suça sürüklenen çocukların kolundan tutup cüzdanı asıldıklarını, kendisinin vermemek için cüzdanı tuttuğunda aralarında karşıklı çekiştirme olduğunu, ayağının tökezlediğini ve yere düşmekten korktuğu için cüzdanı bırakmak zorunda kaldığını beyan ettiğinin anlaşılması karşısında; eylemin bir bütün olarak TCK'nın 149/1-c maddesindeki yağma suçunu oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delilleri takdir ve değerlendirmenin, üst dereceli ağır ceza mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi yerine duruşmaya devamla yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, ... müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, yeniden kurulacak hükümde 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesinin gözetilmesine, 14/03/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/8978, Karar No: 2010/13413, Tarih: 07.12.2010

**6. Hukuk Dairesi         2010/8978 E.  ,  2010/13413 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, akde aykırılık nedeniyle kiralananın tahliyesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi üzerine hükmün davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin davacıya ait otel binasında 15.12.2003 başlangıç tarihli ve 10 yıl süreli kira sözleşmesi ile kiracı olduğunu, sözleşmede kiralayanın yazılı muvafakatı alınmadan davalı şirkette hisse devri yapılmayacağı ve temlik edilmeyeceği kararlaştırılmasına rağmen şirketin büyük hissedarı ...'ın %95 hissesini devir ettiğini belirterek akde aykırılık nedeniyle tahliye istemiştir. Davalılar vekili sözkonusu payın üçüncü kişiye devir edilmediğini şirket ortağı ve yönetim kurulu üyesi olan kişiye devir edildiğini, akde aykırılığın oluşmadığını ve davanın reddini savunmuştur.

Davaya dayanak yapılan ve hükme esas alınan 15.12.2003 başlangıç tarihli ve on yıl süreli kira sözleşmesinde kiralayan ... tarafından tahrifat yapıldığı belirtilmek suretiyle özel belgede sahtecilik suçundan Marmaris Asliye Ceza Mahkemesinde dava açıldığı ve yargılamanın devam ettiği anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece Marmaris Asliye Ceza Mahkemesindeki davanın sonucunun beklenmesi ve bu davanın neticesine göre bir karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile HUMK.nun 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 07.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/3367, Karar No: 2020/3202, Tarih: 15.06.2020

**10. Hukuk Dairesi         2019/3367 E.  ,  2020/3202 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

No : 2019/204-2019/402

İlk Derece

Mahkemesi : Bursa 7. İş Mahkemesi

No : 2017/378-2018/383

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davacı ve davalı şirket vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince, davacı Kurum ve davalı şirket vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalı şirket vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı Kurum, 15.05.2010 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu yaralanan kazalıya bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelir ile yapılan harcama ve ödemelerin rücuan tahsilini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı şirket vekili; kazanının meydana gelmesinde kazalının sorumlu olduğunu, davalı işverenin ise hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi tarafından, ‘davanın kabulüne, mahkememiz dosyası ile birleşen Bursa 1.İş Mahkemesi’nin 2016/334 esas numaralı dosyasındaki talepler birlikte değerlendirilerek, taleple bağlı kalınarak fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere, a)33.561 TL’nin (davalı ... açısından 25.171 TL ile sınırlı olarak) ilk peşin değerli gelire ilişkin tahsisin onay tarihi olan 29.12.2011 tarihinden, b)1.927 TL geçici iş görmezlik ödeneğinin ödeme, c)6.180 TL tedavi giderinin sarf tarihinden, itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine’, şeklinde karar verilmiştir.

Davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; kazalıya verilen kusurun fahiş olduğu gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; kazalıya verilen kusurun fahiş olduğu gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının maddi zararından yalnızca ilk peşin sermaye değeri olan 50.342,56 TL mahsup edildiğini, kurum tarafından davacıya ödenen geçici iş görmezlik ödeneği ve tedavi giderleri, davacının maddi zararı hesaplanırken mahsup edilmediğini, davacı kurum tarafından ödenen geçici iş görmezlik ödeneği ile tedavi giderlerinin davacının maddi zararından mahsup edilmeyip, davalı şirkete mahsup edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, yerel mahkemenin kararında, karara bağlanan miktarların davalılar arasında dağılımında hataya düşüldüğünü, davalıların kusur oranları dikkate alınmaksızın yanlış hesaplandığını, davalı ...'un sorumlu olduğu miktarın gerekenden az belirlendiğini ve davalı işverenin kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun olmadığını beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, talep etmiştir.

B-BAM KARARI

İlk derece mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davacı ve davalının ayrı ayrı istinaf başvurularının esastan reddine, dair karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacı ve davalı şirket vekilleri, aynı istinaf gerekçeleriyle kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu” başlığını taşıyan 21. maddesinin birinci fıkrası, sigortalıya ya da ölümü halinde hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerin işverenden rücuan tahsili koşullarını düzenlenmiş olup; işverenin sorumluluğu için, zarara uğrayanın sigortalı olması, zararı meydana getiren olayın iş kazası veya meslek hastalığı niteliğinde bulunması, zararın meydana gelmesinde işverenin kastının veya sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketinin ve bu hareket ile meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Buradan, işverenin, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatın kendisine yüklediği, objektif olarak mümkün olan tüm tedbirleri alma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve bu nedenle iş kazası veya meslek hastalığı şeklinde sosyal sigorta riskinin gerçekleşmesi halinde, kusur esasına göre meydana gelen zararlardan Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı rücûan sorumlu olduğu sonucu çıkarılmaktadır.

Buna göre; işverenin ve üçüncü kişilerin iş kazasındaki kasıt veya kusurunun tespiti amacıyla; iş kazasının oluşumuna ilişkin maddi olguların eksiksiz biçimde saptanması, sorumluluğu gerektiren her koşulun, kendi özelliği çerçevesinde araştırılıp irdelenmesi, işveren ve diğer ilgililerin kusur oran ve aidiyetlerinin belirlenmesi gerekir.

Bu kapsamda; 6331 sayılı Kanunun 37’nci maddesi uyarınca yürürlükten kaldırılan ancak zararlandırıcı sigorta olayının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77’nci maddesi uyarınca, işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumluluktan konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar. Anılan madde ile, işverenlere, işçi sağlığı ve iş güvenliği kavramından kapsamlı olarak, her türlü önlemi almak yanında, bir anlamda objektif özen yükümlülüğü de öngörülmektedir. Bu itibarla işverenin, mevzuatın kendisine yüklediği tedbirleri, işçinin tecrübeli oluşu veya dikkatli çalıştığı takdirde gerekmeyeceği gibi bir düşünce ile almaktan sarfınazar etmesi kabul edilemez.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) ortak Komisyonunda işçi sağlığının esasları: Bütün işkollarında işçinin fiziksel, ruhsal ve sosyo-ekonomik bakımdan sağlığını en üst düzeye çıkarmak ve bunun devamını sağlamak; çalışma şartları ve kullanılan zararlı maddeler nedeni ile işçi sağlığının bozulmasını engellemek; her işçiyi kendi fiziksel ve ruhsal yapısına uygun işte çalıştırmak; özet olarak işin işçiye ve işçinin işe uyumunu sağlamak olarak tanımlanmaktadır. Belirlenen amaçlara ulaşmak, dolayısıyla iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek temel sorumluluktur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.11.2006 gün ve E: 2006/10-696, K: 2006/704 sayılı kararı).