muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/18091, Karar No: 2013/25192, Tarih: -

**12. Hukuk Dairesi         2013/18091 E.  ,  2013/25192 K.**

**"İçtihat Metni"**

ESAS NO : 2013/18091

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının temyizine ilişkin dilekçenin reddini mutazammın 20.02.2013 tarih ve 2013/3809-5163 Karar sayılı daire ilamının müddeti içinde tashihen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi  tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu vekili, belediyenin maliki olduğu  taşınmazlar üzerinde tatbik edilen  taşkın hacizlerin kaldırılması isteminde bulunmuş, mahkemece, şikayetin  reddine karar verilmiştir.

İİK.nun 363.maddesi gereğince  taşkın hacizlerin kaldırılmasına ilişkin kararlara karşı temyiz yolu kapalı  olup, mahkeme kararının borçlu vekili tarafından temyizi üzerine  Dairemizin  20.02.2013 tarih  ve  2013/3809 Esas -2013/5163 Kararı ile uyuşmazlık konusu değerin 4.870,00 TL'yi  geçmemesi sebebiyle  temyiz kabiyetinin olmadığına ilişkin kararının oybirliğiyle kaldırılmasına karar verilerek Pendik 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin  03.10. 2012 tarih  ve  2012/35 Esas-2012/967 Karar sayılı hükmün temyiz incelemesine geçildi:

İcra mahkemesi kararlarından hangilerinin temyiz olunabileceği özel hükümlerle ve genel olarak da İİK.nun 363. maddesinde birer birer açıklanıp gösterilmiştir. Bunların dışında kalan mahkeme kararları kesindir. Yargıtay’ca incelenmesi istenen karar bu maddelerle tespit edilen kararlar arasına girmeyip kesin nitelikte bulunduğundan temyiz dilekçesinin (REDDİNE), 04/07/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13220, Karar No: 2015/10200, Tarih: 09.06.2015

**12. Ceza Dairesi         2014/13220 E.  ,  2015/10200 K.**

**"İçtihat Metni"**

Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Hüküm : Beraat

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm, Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5237 sayılı TCK’nın 179/3. maddesinde düzenlenen; alkol ve uyuşturucu madde etkisiyle veya başka bir nedenle “emniyetli bir şekilde” araç kullanamayacak kişinin, bu halde araç kullanması suçu kasıtla işlenebilecek bir suçtur. Alkol ve uyuşturucu maddenin sırf kullanılmış olması bu suçun oluşması için yeterli olmamakla birlikte Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu raporlarında istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere; alkollü bir şekilde trafikte seyreden bir sürücünün alkol konsantrasyonu hangi seviyede olursa olsun bireysel farklılıklar göstermekle birlikte trafik güvenliği açısından değişen derecelerde risk oluşturabileceği, ancak bu durumun tehlike arz edecek düzeyde olup olmadığı, dolayısıyla sürücünün tesiri altında bulunduğu alkol seviyesinde araç kullanması halinde, güvenli sürüş yeteneğini kaybedip etmediği, bireyin o andaki sürüş ehliyetini belirleyebilecek dikkat, algı, denge, refleks, psikomotor ve nöromotor koordinasyon gibi nörolojik, nistagmus, akomadasyon, görme gibi oftalmolojik ve genel durumunun tespitine yönelik detaylı dahili muayenesine yönelik tıbbi verilerin değerlendirilmesi ile mümkün olabileceği, ancak böyle bir tespit yapılmamış olsa bile bireysel farklılıkları da elimine edebilecek şekilde 100 promilden yüksek olarak saptanan alkol düzeyinin, güvenli sürüş yeteneğini kaybettireceğinin, bilimsel olarak kabulü gerektiği anlaşılmakla;

İncelenen dosyada; 1,57 promil alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sanığın, güvenli sürüş yeteneğini kaybettiği ve dolayısıyla atılı suçtan alt sınırdan uzaklaşılarak mahkumiyetine karar verilmesi gerektiği halde, beraatine karar verilmesi isabetsiz olup, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca, beraate ilişkin hükmün isteme uygun olarak BOZULMASINA, 09.06.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/12250, Karar No: 2022/10323, Tarih: 28.12.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/12250 E.  ,  2022/10323 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 08.11.2016 tarih ve 2016/53 - 2016/269 sayılı kararı

Suç : Terör örgütü propagandası yapmak

Hüküm : 3713 sayılı Kanunun 7/2-b.1 cümle, 53. maddeleri uyarınca hükmedilen mahkumiyet kararlarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi

Temyiz edenler : Sanıklar müdafileri, sanıklar ... ve ...

Bölge adliye mahkemesince verilen hükümlerin, 24.10.2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunun 29. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 286. maddesine eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme gereğince temyiz yolunun açılması üzerine anılan Kanuna eklenen geçici 5. maddenin 1/f bendinde belirtilen süre içinde temyiz edilmekle ;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararların niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

I-Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 34. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 20, Birleşmiş Milletler Medeni Siyasal Haklar Sözleşmesinin 21, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 11, Çocuk Hakları Sözleşmesinin 15. ve 2911 sayılı Kanunun 3. maddesi ile teminat altına alınan ve istikrar kazanmış uygulamaya göre ifade özgürlüğü kapsamında, ifadenin açıklanma yöntemlerinden biri olarak kabul edilen (Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 16.09.2014 tarih, 147-376 sayılı ve 10.11.2015 tarih 2015/9-111-381 sayılı kararları vb.) "silahsız ve saldırısız toplanma hakkı", demokratik toplumun gelişmesinde temel değerlerden biriyse de, amacı suç teşkil eden bir toplantı ya da gösteri yürüyüşünün koruma alanı dışında kalacağında (2911 sayılı Kanunun 3. maddesi) ve bir nispi hak olması nedeniyle zorunlu hale geldiğinde meşru amaçlar için (Anayasa madde 34/2, AİHS madde 11/2) müdahaleye tabi tutulacağında kuşku yoktur.

Olay tutanağı ve tüm dosya kapsamına göre; 10.08.2015 tarihinde Sarıyer'de bulunan ABD Başkonsolosluğuna DHKP-C Silahlı Terör Örgütü üyesi Hatice Aşık tarafından silahlı saldırı düzenlendiği, saldırı sonrasında Hatice Aşık'ın yaralı bir şekilde güvenlik güçlerince yakalandığı ve tedavi amacıyla Şişli Etfal Hastanesine kaldırıldığı, sanıkların hastane acil kapısı önünde kırmızı zemin üzerine sarı yazıyla 'HATİCE AŞIK ONURUMUZDUR TAYAD'LI AİLELER' şeklinde pankart açarak oturdukları, güvenlik güçlerince şüphelilere yaptıklarının kanuna aykırı olduğu ve dağılmaları bildirildiği, şüphelilerin dağılmamakta ısrar ederek 'Hatice Aşık onurumuzdur, direne direne kazanacağız, faşizme karşı omuz omuza, insanlık onuru işkenceyi yenecek' şeklinde slogan attıkları olayda; açılan pankart ve atılan sloganların içeriklerinin, ayrıntıları Dairemizin 09.02.2016 tarih, 2015/7466 - 2016/1025 sayılı kararında açıklandığı üzere, olay tarihi ve yeri, sanığın muhatap kitle üzerindeki etkisi, asılan pankart içeriğinin terör örgütünün cebir, şiddet ve tehdit içeren yöntemlerini öven, meşru gösteren ya da bu yöntemlere başvurulmasını teşvik eden bir muhteva da içermediğinin anlaşılması karşısında, terör örgütü propagandası suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilerek, sanıkların yasal olmayan gerekçe ile yazılı şekilde propaganda suçundan beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi,

II- Kabul ve uygulamaya göre de;

TCK'nın 53. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarının uygulanması bakımından, Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 esas 2015/85 karar sayılı iptal kararının gözetilmesi lüzumu,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeple BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 28.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/18016, Karar No: 2022/13131, Tarih: 05.10.2022

**6. Ceza Dairesi         2021/18016 E.  ,  2022/13131 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli hırsızlığa teşebbüs

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya içinde yer alan 25/03/2016, 01/04/2016, 04/04/2016 tarihli oturum ve hükmün açıklandığı 04/05/2016 günlü oturumda suça sürüklenen çocukların 18 yaşını tamamlamadığı gözetilmeden duruşmanın kapalı yerine açık yapılması ve hükmün de açık duruşmada tefhim edilmesi telafisi olanaklı olmadığından, bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suça sürüklenen çocuklar müdafiilerinin temyiz istemleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 05/10/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1185, Karar No: 2021/451, Tarih: 08.04.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1185 E.  ,  2021/451 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “tespit" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, ... 14. İş Mahkemesince verilen davanın usulden reddine dair karar davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davacı tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı dava dilekçesinde; geçirdiği iş kazası nedeniyle 14.10.2015 tarihinde ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde ameliyat olduğunu, döner sermaye birimine 1.387,10 TL ameliyat parası ödediğini, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 sayılı Kanun) hükümleri karşısında ameliyat için ilave ücret alınamayacağından katılım payı kesildikten sonra arta kalan miktarın iadesi için davalı ... Kurumuna (SGK/Kurum) başvurduğunu, ancak talebinin reddedildiğini, Kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu, öte yandan kaza geçirdiğinden beri iş göremez durumda olduğunu, bu nedenle adli yardım talep ettiğini belirterek ameliyat için ilave ücret alınıp alınmayacağının ve varsa ödenmesi gereken gerçek katılım payının tespitine, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davacının ilave ücreti Kurumdan talep etmesinin hukuken mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemenin Birinci Kararı:

6. ... 14. İş Mahkemesinin 22.01.2016 tarihli ve 2015/448 E., 2016/20 K. sayılı kararı ile; davacının mali durumuna ilişkin belge ibraz etmediğinden adli yardım talebinin kabul edilmediği, bu karara yönelik itirazının ... 1. İş Mahkemesi tarafından kesin olarak reddedildiği, davaya devam edilmesi için gerekli olan dava şartı mahiyetindeki gider avansını yatırması için davacıya muhtıra tebliğ edildiği ancak gider avansını yatırmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 114/g maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Özel Dairenin Kararı:

7. ... 14. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

8. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 14.04.2016 tarihli ve 2016/6394 E., 2016/6752 K. sayılı kararı ile; "...Somut olayda davacı, davasını adli yardımlı olarak açmış, mahkemece yapılan inceleme sonucunda davacının adli yardım talebine dayanak mali durumuna ilişkin belge ibraz etmediği gerekçesiyle adli yardım talebinin reddine karar verilmiş, akabinde tebliğ edilen muhtıraya rağmen süresinde gider avansının yatırılmaması nedeniyle dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Dosyada bulunun bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacının adli yardım talebinin idare mahkemesince kabul edildiği ve aynı içerikli bireysel başvurusunun Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edildiği, karar örneklerinin dosyada mevcut olduğu anlaşılmaktadır. Hukuk güvenliği bakımından bu davada da adli yardım talebinin kabulü gerekir.

Mahkemece, davacının adli yardım talebi kabul edilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddi yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır..." gerekçesi ile karar oyçokluğuyla bozulmuştur.

Direnme Kararı

9. ... 14. İş Mahkemesinin 15.11.2016 tarihli ve 2016/309 E., 2016/499 K. sayılı kararı ile; HMK’nın 337. maddesinin 2. fıkrasındaki amir hükme rağmen davacının mali durumuna ilişkin herhangi bir belge sunmadığı, farklı yargı mercileri tarafından adli yardım taleplerinin kabulüne ilişkin verilen kararların kıyas yoluyla uygulanmasının mümkün olmadığı, kaldı ki kişilerin mali durumlarının değişkenlik arzettiği, bunu öngören kanun koyucunun HMK’nın 337/2. maddesinde ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabileceğini hükme bağladığı, mahkemenin davacıyı adli yardımdan yararlandırmama gibi bir kanaat ya da ön yargıya sahip olmadığı, kanun hükmünün uygulandığı, karşı oy yazısında da belirtildiği üzere itiraza tabi olan ve itiraz üzerine verilen kararın kesin olduğu bir durumda Yargıtay tarafından değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu (HGK) önüne gelen uyuşmazlık; davacının adli yardım talebinin reddi kararına yönelik itirazının kesin olarak reddedildiği dikkate alındığında; bu kararın Yargıtay tarafından temyiz incelemesine konu edilip edilemeyeceği; burada varılacak sonuca göre gider avansının yatırılmadığı gerekçesiyle davanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/g maddesi uyarınca usulden reddinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. ÖN SORUN

12. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında işin esasına geçilmeden önce; davacının direnme kararını adli yardım talepli olarak temyiz etmesi karşısında, HMK'nın 336/3. maddesi gereğince kanun yoluna başvuru sırasında yapılan adli yardım talebinin yerinde olup olmadığı; burada varılacak sonuca göre temyiz harçları yatırılmamış olduğundan HMK’nın geçici 3. maddesi atfıyla uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 434. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dosyanın mahkemesine geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği hususu ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

13. Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar HMK’nın 334 ilâ 340. maddelerinde düzenlenmiş olup, anılan Kanun'un 336/3. maddesine göre “Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır".

14. Mahkeme kararını adli yardım talepli olarak temyiz eden taraf, adli yardımı Yargıtaydan talep etmelidir. Yargıtay tarafından öncelikle adli yardım talebi incelenir. Bu kapsamda davacının direnme kararını temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar vermeye yetkili mercii, temyiz incelemesi yapmakla görevli bulunan Hukuk Genel Kuruludur.

15. Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere, yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukuki yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez H./ Özekes M./ Akkan M./ Taş Korkmaz H.: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, ... 2017, s. 2410-2411).

16. HMK’nın “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334/1. maddesi; “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

17. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukuki yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

18. Talepte bulunan kişinin adli yardımdan yararlanabilme bakımından mali yetersizlik içinde olup olmadığı, kişinin mali durumu, bu çerçevede geliri, mal varlığı, borçları ve sosyal durumu, yani kendisi ve ailesinin yaşam düzeyi ve ihtiyaçları da göz önüne alınarak, her olay kendi koşullarına göre tespit edilecektir.

19. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Başka bir deyişle söz konusu iddia veya savunmada açıkça haksız durumda bulunmamak ve haklı olduğu yolunda hâkimde yaklaşık bir kanaat oluşturabilmek gerekir. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmamasının engellenebilmesi için haklılık koşulu özenle incelenmelidir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş/Korkmaz, s. 2417-2419).

20. Adli yardım talebinde bulunan kişi iddiasının ve adli yardım talebinin dayanağı olan delilleri göstermeli ve mahkemeye sunmalıdır. Bu husus HMK’nın 336/2. maddesinde “Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.” şeklinde düzenlenmiştir.

21. Adli yardım talep eden kişi, elinde bulundurduğu veya o sırada bilinen delilleri sunmamışsa mahkemece başka bir inceleme yapılmaksızın dosya üzerinden adli yardım talebi derhal reddedilmelidir.

22. Öte yandan talepte bulunanın mali gücüyle ilgili ispat konusunda hâkim tam bir kanaate sahip olmalıdır; bu yönüyle mali yetersizlik koşulunun ispatı için tam ispat ölçüsünün geçerli olduğunun kabulü gerekir. Haklılık koşulunun ispatında ispat ölçüsü, yaklaşık ispattır.

23. Kanun yoluna başvuru aşamasında ise temyize müracaat için gerekli olan giderleri karşılamak zorunda kalındığında, talepte bulunanın kendisi ve ailesinin geçiminin ciddi ölçüde zor duruma düşüp düşmeyeceği araştırılır. Temyiz aşamasındaki haklılık koşulu ise temyiz talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu şeklinde anlaşılmalıdır. Yargıtay, adli yardım talebini bu aşamada reddederse temyiz incelemesine geçilmez, dosya ilgili mahkemeye çevrilerek bu mahkemece temyiz harcının yatırılması için talepte bulunana süre verilir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2427).

24. HMK’nın “Adli yardım talebinin incelenmesi” başlıklı 337. maddesinin 1. fıkrasında mahkemenin adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebileceği belirtilmiş, 11.04.2013 tarihli ve 6459 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile eklenen ikinci cümlesinde ancak talep hâlinde incelemenin duruşmalı olarak yapılacağı düzenlenmiştir. 6459 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile değişik 2. fıkrada ise; “Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.” hükmü yer almaktadır.

25. Madde hükmünde açıkça belirtildiği üzere adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı yapılan itiraz incelemesi sonucunda verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilen taraf ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanarak yeniden talepte bulunabilir.

25. Madde hükmünde açıkça belirtildiği üzere adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı yapılan itiraz incelemesi sonucunda verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilen taraf ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanarak yeniden talepte bulunabilir.

26. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davacının sunduğu belgeler ve tüm dosya kapsamı dikkate alındığında adli yardım talebinin kabulü gerektiği sonucuna varılarak ön sorun bu şekilde aşılmış ve işin esasının incelenmesine geçilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

27. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle gider avansı kavramına kısaca değinmek gerekir.

28. HMK'nın 114. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde gider avansı dava şartı olarak düzenlenmiş olup Kanun'un 115/2. maddesine göre de dava şartı noksanlığının giderilmesi için mahkemece verilen kesin süre içerisinde bu şart yerine getirilmezse dava usulden reddedilir.

29. HMK'nın Harç ve avans ödenmesi” başlıklı 120. maddesinde ise; "Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

2) Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.

3) (Ek:22/7/2020-7251/9 md.) Taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen delil avansına ilişkin 324 üncü madde hükümleri saklıdır." hükmü bulunmaktadır.

30. Öte yandan 06.08.2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin (Yönetmelik) 197. maddesinde, dava dilekçesinin, dava harca tabi ise harç ve gider avansı, harca tabi değilse gider avansı tahsil edildikten sonra tevzi edileceği ve tevzi formunun bir örneğinin başvuru sahibine verileceği hükme bağlanmıştır.

31. Yönetmeliğin "Harç, gider avansı ve delil avansının ödenmesi" başlıklı 205. maddesinde de; " (1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl Bakanlıkça çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Gider avansı, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade eder.

(2) Adlî yardım talebiyle açılan dava ve işlerde adlî yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç, gider ve delil avansı alınmaz. Kanunlardaki özel hükümler saklıdır.

(3) Gider avansının yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir. Dava şartı olan gider avansının yatırılmaması veya tamamlanmaması hâlinde, dava, dava şartı yokluğundan reddedilir..." düzenlemesi bulunmaktadır.

32. Gelinen bu noktada "kesin süre" kavramı üzerinde de kısaca durulmalıdır.