muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/610, Karar No: 2020/2707, Tarih: 04.06.2020

**3. Hukuk Dairesi         2020/610 E.  ,  2020/2707 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki cezai şart işleminin iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalı ... SGK İl Müdürlüğü’nün 24/09/2013 tarih ve 3511836 sayılı yazısı ile eczanesi hakkında 1 adet sahte rapor ve reçete ile ... isimli kanser ilacı fatura edilmesi nedeniyle 2009 Eczane Protokolünün 6.3.3. maddesi gereğince haksız olarak yazılı uyarı ve 59.676,15.-TL cezai şart tahakkuku işlemlerinin yapıldığını, ortada davalı kurumun hiçbir zararının olmadığını bildirerek davalı ... SGK İl Müdürlüğü’nün 24/09/2013 tarih ve 3511836 sayılı yazısı ile tesis edilen işlemlerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı; davacının tespit edilen eylemlerinin sözleşme eki protokolün 6.3.3. maddesine açıkça aykırı olduğunu belirterek, açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacının davasının kabulüne; davalı kurum tarafından davacı aleyhine tesis edilen 24/09/2013 tarih ve 3511836 sayılı uyarı ve cezai şart işleminin iptaline karar verilmiş; hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, davacı tarafından davalı Kuruma fatura edilen 1 adet sahte ilaç kullanımı raporu içeren reçete nedeniyle uygulanan 59.676,15 TL cezai şart işleminin tahsiline ilişkin davalı Kurum kararının iptali istemine ilişkindir. Davalı, davacının muhakkik raporu ekinde belirtilen diğer 30 eczacı da olduğu gibi kendisine ibraz edilen sahte reçete ve raporlarda belirtilen ilaçları, reçeteyi ibraz eden kişinin kimliğini sormadan ve görmeden sadece sözlü beyanlarını reçete arkasına yazıp dolandırıcı kişiye imzalatmak suretiyle ilaçları dolandırıcı kişiye verdiğini, davacının eylemlerinin 5510 saylı Yasa'nın 67/3, 71/1, 103/2 ve sözleşme eki protokolün 6.3.3. maddelerine açıkça aykırı olduğunun Kurum muhakkiklerinin raporlarında ve Cumhuriyet Savcılığı dosyasında tespit edildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

... 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2011/80 Esas sayılı dosyası kapsamında evrakta sahtekarlık ve dolandırıcılık suçlarına konu yapılan yargılamada dava dışı ... ve Gürdal Koca isimli kişiler tarafından sahte reçetelerle, yine sahte fotokopi ilaç kullanım raporları kullanılarak davacının içinde yer aldığı muhtelif eczanelerden ilaçlar aldıkları, ilaç kullanım raporlarının doktor imzalarının bulunduğu kısım aynı kalmak üzere üst kısımdaki isim sütunlarının fotokopi makinesinde değişik isimler yazılarak birden fazla ilaç kullanım rapor fotokopileri elde edilmek suretiyle bu fotokopi ilaç kullanım raporları ile eczanelerden ilaç temin ettikleri, olayın en son bir eczacı tarafından ilaç almak isteyen şahıstan kimlik sorması üzerine ortaya çıktığı tespit edilerek bu kişiler hakkında yapılan yargılama sonucu mahkumiyet kararı verildiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin 6.3.3 maddesinde;" eczanenin kuruma fatura ettiği reçetelerden bulunması gereken ve reçete muhteviyatı ilaçların reçete sahibine yada yakınına teslim edildiğine ilişkin imzanın, reçete sahibine veya ilaçları teslim edildiği yakınına ait olmadığının tespit edilmesi halinde, reçete bedelinin 5 katı tutarında cezai şart uygulanarak eczacı yazılı olarak uyarılır, tekrarı halinde reçete bedelinin 5 katı tutarında cezai şart uygulanarak sözleşme feshedilir ve 1 (bir) ay süre ile sözleşme yapılmaz" düzenlemesi gereğince davacı eczacıya ceza verildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, davalı kuruma fatura edilen reçete ekinde yer alan ilaç kullanım raporunun aslı bulunmadığı ve sahte olduğu halde davacı tarafından rapor üzerine davalı ... yanıltacak şekilde aslının davacı eczacı tarafından görüldüğüne dair “ aslı gibidir” şerhinin verildiği, ayrıca dolandırıcılık suçundan mahkum olan ... isimli kişinin ceza dosyası kapsamı itibariyle ilacı teslim alan ve ilacın teslimine ilişkin imzayı atan kişi olduğu sabit olmasına rağmen sahte raporda ismi yeralan kişiye teslim edilmiş gibi imzanın alındığı, anlaşılmaktadır. Aynı konuda, davalı kurum tarafından başka bir eczaneye uyguladığı cezai şartın iptali istemi ile ... 5.Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, Yargıtay 13.Hukuk Dairesince, davacı eczane tarafından verilen ilaca ilişkin sağlık raporunun ve reçetenin sahte olduğu ... 2.Ağır ceza Mahkemesinin 2011/80 Esaslı dosyası ile yapılan yargılamadan anlaşıldığından, davalı idarenin ceza işleminin doğru olduğuna, davanın reddine karar verilmesi gerektiği yönünde bozma kararı üzerine, mahkemece direnilmiş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2014/13-267 esas, 2015/1673 karar sayılı ilamı ile davacının sözleşme ile üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği ve kendilerine ibraz edilen sahte reçete ve raporlarda belirtilen ilaçları teslim ederken sözleşmeye aykırı davrandıkları, davalı kurumun işleminin hukuka uygun olduğu gerekçeleri ile direnme kararının usul ve yasaya aykırı olduğuna ve bozulmasına karar verilmiştir. Somut olaya ilişkin yukarıda açıklanan aşamalar dikkate alındığında davacının sözleşme ile üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediği ve sözleşmeye aykırı davrandığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca mahkemece davalı tarafından uygulanan cezai işlemin hukuka uygun olduğu gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanını kabulüne ilişkin hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın davalı yararına BOZULMASINA, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/06/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3351, Karar No: 2017/3116, Tarih: 21.02.2017

**22. Hukuk Dairesi         2017/3351 E.  ,  2017/3116 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosya kapsamında incelenmesine ihtiyaç olduğundan;

1-Davacının dava tarihine kadar güncel hizmet döküm cetveli ile cetvelde yer alan işyerlerine ait işe giriş ve çıkış bildirgelerinin dosyaya eklenmesi,

2-İş akdinin feshinden sonra, davacının hizmet döküm cetvelinde yer alan işyerlerinin adresleri ile ticari sicil bilgilerinin getirilmesi,

3-Hizmet döküm cetvelinde fesihten sonra yeralan bu işyerleri ile dava dışı belediye arasında herhangi bir hizmet alım sözleşmesinin olup olmadığının dava dışı belediyeden sorularak tespit edilmesi için yazı yazılması, varsa dosyaya eklenmesi, belirtilen bu eksikliklerin tamamlanması ve tekrar Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 21.02.2017 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/8250, Karar No: 2023/3032, Tarih: 30.05.2023

**1. Hukuk Dairesi         2021/8250 E.  ,  2023/3032 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 16. Hukuk Dairesince kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, dava konusu ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan tahminen 9.000m² taşınmazın kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakıldığını, sınırları belirtilerek tarif edilen taşınmazın kadastrodan sonra imar ve ihya edilerek tarla haline getirildiğini, ekonomik amacına uygun olarak 40 yılı aşkın bir zamandır zilyet ve tasarruf edildiğini, taşınmazı arpa, buğday, ekin ekmek suretiyle ve halen de aynı şekilde tarım arazisi olarak kullandığını, taşınmaz içerisinde 1978 yılında evini yaptırdığını, ilerleyen yıllarda evin ikinci katını, bir ev ile iki de ahır yaptırdığını, bu evlerin birinde kendisinin diğerinde ise çocuklarının oturduğunu, ayrıca taşınmaz içerisinde dut, zeytin, portakal, incir, nar, yenidünya vs. meyve ağaçlarının da bulunduğunu ileri sürerek, dava konusu yerin adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Hazine vekili, taşınmazın bulunduğu mahalde 3367 sayılı Yasa gereğince köy yerleşim alanı uygulamasının yapıldığını, bu gibi yerlerde kanunun aradığı anlamda zilyetlikle iktisap gerçekleşmeyeceğinden davanın bu yönden reddi gerektiğini, taşınmazın kadastro tespiti sırasında taşlık, kayalık, çalılık ve fundalık olması sebebiyle tespit harici bırakıldığını, taşınmazın imar, ihya ve zilyetlikle kazanıma elverişli olmayan yerlerden olduğunu belirterek, davanın reddi ile ... Medeni Kanun'un 713. maddesi gereğince Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Belediyesi vekili, zamanaşımı ve zilyetlik yoluyla iktisap koşullarının bulunmadığını, belirterek, davanın reddini savunmuştur.

3.Dahili davalı ... vekili, husumetin yanlış yöneltildiğini davanın süresinde açılmadığını, imar planı kapsamındaki taşınmazların imar-ihya ile kazanımının mümkün olmadığını, zilyetlikle kazanım koşullarının araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.11.2015 tarihli ve 2014/323 E., 2015/666 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.11.2015 tarihli ve 2014/323 E., 2015/666 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan)16. Hukuk Dairesinin 19.02.2019 tarihli ve 2016/6847Esas, 2019/1163Karar sayılı kararıyla: “...Dava, 4721 sayılı TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddelerine dayalı olarak açılan tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir. TMK'nın 713/3. maddesi uyarınca, bu nitelikteki davalarda, Hazine ve ilgili kamu tüzel kişiliğine husumet yöneltilmesi zorunlu olup, yasal hasım konumundaki tüzel kişiler davaya dahil edilmeden yargılamaya devamla hüküm kurulması mümkün değildir. Somut olayda dava, ... ve Hazineye karşı açılmıştır. Ne var ki, karar tarihinden önce yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince, çekişmeli taşınmaz bölümünün bulunduğu ... Büyükşehir Belediyesinin sınırları, il mülki sınırları olarak belirlendiğinden ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının da ilgili kamu kişisi olarak davada yer alması gerekirken, bu husus göz ardı edilerek yöntemince taraf teşkili sağlanmadan hüküm verilmiştir. Taraf teşkilinin sağlanması dava şartlarından olup, bu şart sağlanmadan davanın esasına girilemez. Hal böyle olunca, Mahkemece yasal hasım konusundaki ... Büyükşehir Belediye Başkanlığını davaya dahil etmesi için davacı tarafa süre verilmeli, taraf teşkilinin sağlanması halinde, dahili davalılara davaya ilişkin savunmalarını ve delillerini sunmaları bakımından imkan tanınmalı, bundan sonra tarafların iddia ve savunmalarına ilişkin tüm deliller birlikte değerlendirilerek, sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır...” gerekçesiyle bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 14.10.2015 tarihli 2015/234 Esas, 2015/478 Karar sayılı kararıyla, zilyetlikle kazanım koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde, zilyetlikle kazanım koşullarının yeterince araştırılmadığını, kullanım sürelerinin maddi olaya dayandırılmadan farazi olarak tespit edildiğini, bozmadan sonra yapılan keşifte dinlenen tanık ve mahalli bilirkişilerin beyanlarının, bozmadan önce dinlenenlerle çelişkili olduğunu, çelişkilerin giderilmediğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun 713/1. maddesi, “Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir."

2. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. maddesi, “ Tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir.”

3. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 17. maddesi, “ Orman sayılmayan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen araziden, masraf ve emek sarfı ile imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirilen taşınmaz mallar 14 üncü maddedeki şartlar mevcut ise imar ve ihya edenler veya halefleri adına, aksi takdirde hazine adına tespit edilir.’’ hükümlerini içermektedir.

3. Değerlendirme

1-Mahkemece, fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 7.997,18 m2 taşınmaz bölümü üzerinde davacı yararına zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki, bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğrafları olduğu halde Mahkemece sadece 1992 yılına ait hava fotoğrafları üzerinde inceleme yaptırıldığı gibi jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi yerine sadece orman mühendisi bilirkişi tarafından değerlendirme yapıldığı, çekişmeli taşınmazın imar-ihya edilip edilmediği, edilmişse imar-ihyanın taşınmazın ne kadarlık kısmında ve hangi tarihte gerçekleştiği gibi hususlar kuşku bırakmayacak şekilde açıklığa kavuşturulmamıştır.

2.Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlere ait en az 3 adet stereoskopik hava fotoğrafı Harita Genel Komutanlığından getirtilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra; mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır. Mahallinde yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan; çekişmeli taşınmaz bölümünün geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, taşınmaz bölümünün imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp tamamlandığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; teknik bilirkişiden keşfi takibe elverişli, dava konusu taşınmaz bölümünü komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor alınmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz bölümünün zemininin ne şekilde kullanıldığını, üzerindeki ağaçların yaşlarını ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisinden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde çekişmeli taşınmaz bölümünün sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile taşınmaz bölümünde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü 6100 sayılı Yasanın geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

30.05.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)

-MUHALEFET ŞERHİ-

Dava, 4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun 713/1.maddesi gereğince açılmış zilyetliğe dayalı tescil davasıdır.

Mahkemece davacı lehine hüküm kurulmuş, ne var ki yargılama giderleri ve bunlardan olan karar ve ilam harcının davacıdan alınmasına karar verilmiştir. Yargılama giderleri taraflarca temyize getirilmemiştir.

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

30.05.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)

-MUHALEFET ŞERHİ-

Dava, 4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun 713/1.maddesi gereğince açılmış zilyetliğe dayalı tescil davasıdır.

Mahkemece davacı lehine hüküm kurulmuş, ne var ki yargılama giderleri ve bunlardan olan karar ve ilam harcının davacıdan alınmasına karar verilmiştir. Yargılama giderleri taraflarca temyize getirilmemiştir.

Sayın çoğunluk ile aramızda oluşan uyuşmazlık; temyize getirilmemekle birlikte, resen nazara alınması gereken karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, buradan hareketle davacı tarafından peşin yatırılan harcın iadesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle çözümlenmesi gereken husus, temyiz konusu yapılmayan karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, yargılama giderlerinden kimin sorumlu olacağı hususudur.

Anayasa’nın 35. maddesinin birinci fıkrasında mülkiyet ve miras hakları güvence altına alınmış, ikinci fıkrasında ise “Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.” denilmek suretiyle mülkiyet hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine vurgu yapılmıştır.

Anayasa’nın 36. maddesinde de “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmek suretiyle hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim hakkı anayasal koruma altına alınmıştır.

Anayasa’nın 13. maddesinin birinci cümlesinde ise “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.” denilmiştir.

Buna göre diğer şartlar bulunsa bile temel hak ve hürriyetlere ancak kanunla sınırlama getirilebilir. Bir başka ifadeyle kanun dışındaki bir norm veya yargı içtihadıyla temel hak ve özgürlüklere sınırlama getirilmesi mümkün değildir.

Öte yandan yargı harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenmiş ve kamu düzeninden olması nedeniyle harca ilişkin hükümlerin resen uygulanacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle harca ilişkin hususların resen ele alınabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Harçlardan kimin sorumlu olacağı hususu ise -yargılama giderleri, yargılama usulüne ilişkin bir konu olduğundan- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un 323. maddesinde harçlar yargılama giderlerinden sayılırken, 326. maddesinin (1) numaralı fıkrasında açıkça “Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.” denilmek suretiyle yargılama giderleri ve bunlardan olan yargı harçlarından kimin sorumlu olacağı tereddüde yer vermeyecek şekilde hüküm altına alınmıştır.

4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun 1. maddesi ise şöyledir:

“Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır.

4721 sayılı ... Medeni Kanunu’nun 1. maddesi ise şöyledir:

“Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır.

Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.

Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır.”

Buna göre Kanun’da hâkimin hukukun kaynaklarını belirlerken hangi sıralamayı izleyeceği açıkça kurala bağlanmış olup Kanun’un sözüyle ve özüyle değindiği herhangi bir konuda Kanun’un emrettiği hüküm dışında bir uygulama yapılması mümkün değildir. Hâkim ancak Kanun’da uygulanabilir bir hüküm yoksa anılan maddede belirtilen diğer kaynaklara başvurabilir.

Somut olay anılan anayasal ve yasal kurallar çerçevesinde ele alındığında, zilyetliğe dayalı tescil davasında, davacı birey, davalı ise Hazine ve Belediye Tüzel Kişiliğidir. Davalının Hazine veya kamu kurumu olması, kanunda açık bir hüküm bulunmadıkça yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınması kuralına istisna teşkil etmeyecektir.

Bilindiği üzere Hazine, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/j maddesi ile yargı harçlarından muaf tutulmuştur. Davalı ... ise harçlardan muaf değildir. Böyle bir durumda, yani davalının harçtan muaf olması ve davanın da davacı lehine sonuçlanması halinde karar ve ilam harcının mutlak bir şekilde alınması gerekip gerekmeyeceği ve alınacaksa kimden alınacağı sorularının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Yasa koyucu, tereddüde yer vermeyecek şekilde yargılama giderlerinden kimin sorumlu olacağını düzenlemiştir. Yine yasa koyucu genel ilke gereğince yargılama giderlerinden sorumlu olan tarafı harçtan muaf tutmuş ise, bu husus harcın diğer taraftan alınacağı şeklinde yorumlanamaz. Bu çerçevede Hazineye karşı açılan davada davacının haklı çıkması durumunda bakiye karar ve ilam harcı davalıdan hiç alınmamalıdır. Ancak davasında haklı çıkan davacı tarafından peşin yatırılan karar ve ilam harcı kendisine iade edilmelidir. Nitekim Hazinenin davalı olduğu tapu iptal – tescil davalarında yerleşik uygulama bu şekildedir. Hazine aleyhine açılan tapu iptal – tescil davasında Hazinenin harçtan muaf olması gerekçesiyle karar ve ilam harcı hiç alınmazken tescil davasında haklı çıkan davacının harçtan sorumlu tutulmasının hiçbir yasal dayanağı bulunmamaktadır. Yasa koyucu dileseydi 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 36/A maddesinde olduğu gibi, bu hususta da genel uygulamadan ayrılan bir düzenlemeye yer verebilirdi.