muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/7118, Karar No: 2019/499, Tarih: 29.01.2019

**14. Ceza Dairesi         2015/7118 E.  ,  2019/499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Çocuğun basit cinsel istismarı

HÜKÜM : Mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan yargılamaya ilişkin düzenlenen 18.04.2012 - 12.04.2013 tarihli duruşma tutanakları ve gerekçeli hükümde zabıt katibinin ıslak imzası ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre elektronik imzasının bulunmadığı saptanmakla, söz konusu imza eksikliklerinin usulüne göre tamamlanmasının ardından kayden 05.08.2002 doğumlu olup suç ve karar tarihlerinde on beş yaşını tamamlamayan mağdure Aslı'nın velayet hakkına sahip annesi Şenay'ın, aynı zamanda hakkında müsnet suçtan kamu davası açılan sanığın da resmi nikahlı eşi olduğunun dosya içeriğinden anlaşılması karşısında, mağdureyi iş bu dosyada temsil etmesi için kayyım atandıktan sonra yokluğunda verilen kararın temsil kayyımı ile aşamalarda davaya katılımı sağlanmayan müşteki Şenay'a tebliğiyle, tebellüğ belgeleri ile verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenip, hükmün temyizi halinde bununla ilgili ek tebliğname düzenlenmesinden sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 29.01.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/450, Karar No: 2021/646, Tarih: 16.12.2021

**Ceza Genel Kurulu         2020/450 E.  ,  2021/646 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 8. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Asliye Ceza

Sayısı : 417-730

Sanık ... hakkında iftira ve kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçlarından açılan kamu davasında yapılan yargılama sırasında ... 24. Asliye Ceza Mahkemesince 05.06.2013 tarih ve 308-561 sayı ile verilen görevsizlik kararı üzerine dosyanın gönderildiği ... 2. Asliye Ceza Mahkemesince 17.04.2014 tarih ve 335-61 sayı ile davanın düşmesine karar verilmiştir.

Hükümlerin katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesince 16.10.2017 tarih ve 10675-11374 sayı ile;

"5187 sayılı Basın Kanunu'nun 2-ı maddesindeki; 'eser sahibinin, süreli veya süresiz yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazanı, çevireni veya resmi ya da karikatürü yapanın olduğu' ve aynı Kanun'un 11/2. maddesindeki; 'süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur.' hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu haberin Yeni Akit Gazetesi'nin 06.01.2012 tarihli nüshasının 11. sayfasında yer aldığı ve sanık ...'un beyanlarının haberleştirildiği dolayısıyla sanığın eser sahibi olmadığı anlaşılmakla söz konusu Kanun maddesinin 26/1. maddesinde yer alan dava sürelerinden yararlanmaması gerektiğinin gözetilmemesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan ... 2. Asliye Ceza Mahkemesince 26.12.2018 tarih ve 284-568 sayı ile sanığın her iki suçtan beraatine karar verilmiş, bu hükümlerin de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesince 02.07.2019 tarih, 10110-9225 sayı ve oy çokluğuyla;

"Sanığın olay tarihinde Genel Kurmay Başkanı olan katılan ...'un oğlunun arkadaşlık ettiği kişinin durumundan hareketle silahlı terör örgütünü koruduğu, kamplara operasyon yaptırmadığı, bu kamplardaki teröristlerin güçlenerek KCK adı altında şehir yapılanmalarına gittiği, bu kamplardan kentlere gönderilen teröristlerin kent ortasında bomba patlatıp uzman çavuşlarımızı şehit ettiği, bunun müsebbibinin katılan ... olduğu şeklinde toplumdaki itibarını sarsacak ve kişilik haklarını ihlal edecek şekilde yayınlanacağını bilerek röportaj verdiği; bu röportajında ileri sürdüğü iddialardan dolayı katılan hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını veya idari bir yaptırıma maruz kalmasını sağlamak amacıyla hareket etmediği anlaşılan sanığın eyleminin bir bütün olarak katılana hakaret niteliğinde olduğu anlaşılmakla hakaret suçundan mahkûmiyet hükmükurulması gerektiğinin gözetilmemesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiş,

Daire Üyeleri ... ve ...; "Mahkemece sanık hakkında müsnet suçtan sanığın beyanlarının ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı gerekçesiyle suç oluşturmayacağından beraatine karar verilmiştir. Mahkemenin kararı kanaatimizce isabetli ve yerindedir. Sanığın beyanları gazetecilik faaliyetleri kapsamında olup verdiği bir röportaj sırasında ifade ettiği bilgi açıklamaları mahiyetindedir.

AİHS’nin 10. maddesinde ifade özgürlüğü düzenlenmiştir. AİHM 1976 tarihli Handyside-Birleşik Krallık kararında; 'İfade özgürlüğü, demokratik bir toplumun temel taşlarından biri olup bu özgürlüğün olmadığı bir toplumu demokratik olarak nitelendirmek mümkün değildir. İfade özgürlüğü bir toplumun ilerlemesinin ve her insanın gelişiminin temel koşullarından biridir. Bu fikirler toplum tarafından hoş görülmeyen, şok edici, rahatsız edici, beğenilmeyen görüş ve düşüncelerin de özgürce ifadesini kapsar. Bu durum demokratik bir toplumun olmazsa olmazları olan çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleridir.' ifadelerine yer verilmiştir.

İfade özgürlüğü bilgi ve fikir alma ve verme özgürlüğünü de kapsamaktadır. Fotoğraflar, tıbbi sırlar, mülakat görüşmelerindeki olgusal ifadeler de bilgi ve fikir kapsamındadır.

İfade özgürlüğü ile basın özgürlüğü arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Zira basın özgürlüğü, ifade özgürlüğünü gerçekleştirmenin en önemli araçlarından biridir. Basın kavramının içerisine bir gazeteci ile yapılan mülakatın da girdiği gayet açık bir durum olup basın mensuplarının toplumu bilgilendirme görevlerinden dolayı ifade özgürlüğü konusunda daha geniş bir değerlendirmeye sahip olduğunun da kabulü gerekir.

İfade özgürlüğü konusunda hükûmete karşı yapılacak eleştiriler konusunda daha geniş bir takdir marjının olduğunun da kabulü gerekir. Zira yürütme organı içerisinde olup icracı makamlardaki şahısların yaptıkları icrai faaliyetler konusunda eleştiriye açık olmaları gerekir. Olayımızda da hükûmetin bir bürokratı mesabesindeki devlet yetkilisi olan katılanın da eleştirilirken bu takdir marjı çerçevesinde eleştirilmesi ve yapılacak sınırlamanın başka şahıslara göre daha dar tutulması gerekir.

Olayımızda sanığın yaptığı faaliyet gazetecilik faaliyeti niteliğinde olup basının bilgi verme kapsamında olduğu hususu göz ardı edilmemelidir. Olayımızda her ne kadar kullanılan ifadeler ve verilen haber rahatsız edici ve ciddi boyutlarda olsa da ifade özgürlüğü kapsamındadır. Nitekim röportajın yapıldığı tarihteki ülke konjonktörü de dikkate alındığında şehit olaylarının fazla olduğu ve terörün aşırı bir şekilde arttığı ortamda yapılan bu faaliyet basın faaliyeti ve ifadeyi ve düşünceyi açıklama kapsamında olup Mahkemece verilen beraat kararının onanması gerektiği," düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

... 2. Asliye Ceza Mahkemesi ise 17.12.2019 tarih ve 417-730 sayı ile bozma kararına direnerek önceki hükümler gibi sanığın her iki suçtan beraatine karar vermiştir.

... 2. Asliye Ceza Mahkemesi ise 17.12.2019 tarih ve 417-730 sayı ile bozma kararına direnerek önceki hükümler gibi sanığın her iki suçtan beraatine karar vermiştir.

Direnme kararına konu bu hükümlerin de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 25.08.2020 tarihli ve 34259 sayılı “onama” istekli tebliğnamesi ile dosya, 6763 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile değişik CMK’nın 307. maddesi uyarınca kararına direnilen Daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 8. Ceza Dairesince 10.11.2020 tarih, 5515-18220 sayı ve oy çokluğuyla direnme kararı yerinde görülmeyerek Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire çoğunluğu ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanık ...’a atılı hakaret ve iftira suçlarının unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle 5187 sayılı Kanun’un 26/1. maddesinde muhakeme şartı olarak düzenlenen sürelerin sanık hakkında uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.

İncelenen dosya kapsamından;

Yeni Akit Gazetesi'nin 16.01.2012 tarihli nüshasının 11. sayfasında yayımlanan "...'tan ...'a ağır suçlamalar" başlıklı ... tarafından yazılan haber içeriğinde;

"... Org. ... ...'un oğlu ... ... ile PKK'lı ... ...'nın arkadaşlığına ilişkin çok konuşulacak iddialarda bulundu. ...'yı ...'un oğluyla ilgilenmesi için ... adındaki bir PKK sorumlusunun görevlendiğini söyleyen ..., ...'un görev süresince oğlunun fotoğraflarının ve özel bilgilerinin odaya çıkmaması için PKK'ya göz yumduğunu öne sürdü.

CHP Genel Başkanı ...'nun hapse atmaya çalıştığı yazar ..., İnternet Andıcı soruşturması kapsamında tutuklanan eski Genelkurmay Başkanı emekli Orgeneral ... ...'un oğlu ... ... ile 'Burhan' kod adlı PKK'lı ... ...'nın arkadaşlığına ilişkin çok konuşulacak iddialarda bulundu. Oğul ... ve ... arasındaki samimi ilişkinin, asker-sivil onlarca masum insanın canına mal olduğunu gerekçeleriyle Akit'e anlatan..., Mart ayında piyasaya çıkacak olan 'Paşaların Saltanatı' isimli kitabında bunu etraflıca işleyeceğini söyledi.

...

... ... ile ...'nın samimi fotoğraflarının ilk 22 Temmuz\_2010'da Vakit gazetesinde yayınlandığını hatırlatırken eski PKK sorumlularından ... ismindeki eski bir hemşirenin, Kandil'den aldığı talimatla ... ...'yı ...'dazengin çocuklarını, üst düzey ailelerin çocuklarını avlaması için görevlendirdiğini belirtti. PKK'nın burada akıllı bir strateji yürüttüğünü dile getiren ..., ...'nın durumuna dikkat çekerek, 'Kimi hangi işte kullanacaklarını iyi biliyorlar. Şekli şemali düzgün olanları seçiyorlar.' ifadelerini kullandı.

...

...

... ...'un Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütttüğü dönemde oğlu ...'ın bu fotoğraftarı ve özel bilgileri için PKK'ya göz yumduğunu öne süren ... '... oğlunun durumu yüzünden PKK'ya ödün verdi. Örgütün Hakkari'ye 30 kilometre mesafede kurduğu Kavaklı, Armutlu kamplarına ve Kato Dağı eteklerindeki kampa göz yumdu. Dönemin yetkilileri bölgedeki idareciler 'Tam zamanıdır. Operasyon yapalım.' şeklinde ısrar ettikleri hâlde ... buralara değil uçak helikopter dahi kaldırmadı. Sürekli zayiat veririrz. Bölge olumsuz' bahanesini uydurdu. Maalesef ... oğlunun durumunun ortaya çıkmaması için PKK'ya boyun eğdi.' dedi.

...

Görev süresince 'İçerideki Kandil' olarak nitelendirilen kamplara müdahale etmeyen ...'u ihanetle suçlayan ... şöyle konuştu '... oğlundan dolayı PKK'nın şantajlarına boyun eğmiştir. Kavaklı, Armutlu ve Kato etrafındaki kampların güçlenmesine neden olmuştur. Başlangıçta 20-30 kişilik gruplarla kurulan bu kampların sayısı sonradan her biri beş yüze çıktı. Ve biz bu yüzden buralarda çok sayıda askerimizi şehit verdik. Ondan sonra bu kamplardaki teröristler güçlenerek KCK adı altında şehir yapılanmasına gittiler. Bu kamplardan kentlere gönderilen teröristler bomba patlattı. Kavaklı'da eğitilen hainler, Hakkari'de sokak ortasında uzman çavuşlarımızı enselerinden kurşun sıkarak infaz etti. Bunların müsebbibi ... ...'dur.'

...

Dönemin 1. ... Komutanı Orgeneral ...'un 13 Nisan 2009'da ... Emniyetine yaptığı süpriz ziyaretin ... ...'nın evinde bulunan ... ...'un fotoğrafları ile ilgili olduğunu kaydeden ..., 'O günlerde ... ...'ya operasyon yapılmıştı. ... 13 nisan'da emniyete gitti. ... ..., ...'un kendisi için geldiğini zannediyor. Ancak ...'un gayesi o fotoğrafların piyasaya çıkmaması. O nedenle ... Emniyetine ricada bulunuyor. Zaten fotoğraflar o dönemde ortaya çıkmadı. ... mahkemedeki ifadesinde bu konudan bahsediyor.' diye konuştu.

...

Orgeneral ... ...'un Aralık 2009'da oğlu ...'ın PKK'lı ...'yla ilişkisinden bahseden bir kurmay albayı zorla emekli ettirdiğini iddia eden yazar ..., 'Karargahın önemli bir biriminde görevli kurmay albayı zorla Ayrancı'daki lojmanından bir gecede çıkararak emekli etti. Albay korkudan sesini çıkaramadı. Bu albayın kim olduğunu ... ... dönemin Genekurmay İstihbarat Daire Başkanı ve hatta o zaman Kara Kuvvetleri Komutanı olan Orgeneral Işık Koşaner çok iyi bilir. Hepsinin görüşü alınarak bu albay emekli edildi.' şeklinde konuştu.

...

Candaş medyanın PKK'ya yardım ve yataklıktan 13 ay hapis yatan ve yargılanması süren ... ...'yı normal bir vatandaş olarak göstermeye çalıştığına dikkat çeken ..., 'Orgeneral ...'un ricasının ardından ... ... büyük bir sessizlik içerisinde tutuklandı. 13 ay cezaevinde kaldı. ... ...'nın tahliye olmasını beraat olarak gösteriyorlar. ... tahliye oldu ama hâlâ bu dava 3 yıldır devam ediyor. Dava daha bitmedi. ...'nın sanki PKK'lı olmadığını göstermeye çalışıyorlar.' değerlendirmesinde bulundu." şeklinde olduğu,

Katılan ... vekilinin ... Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben düzenlendiği 27.01.2012 havale tarihli dilekçesi ile; sanık ...'un 16.01.2012 tarihinde Yeni Akit isimli gazetenin 11. sayfasında yayımlanan röportajı nedeniyle eser sahibi ... ile röportajı veren sanık ... hakkında basın ve yayın yoluyla hakaret, iftira ve adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçlarını işledikleri iddiası ile şikâyetçi olduğu,

... Cumhuriyet Başsavcılığınca 07.03.2012 tarih ve 9530-8610 sayı ile; hakaret, iftira ve adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçlarının yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle olay tarihinde söz konusu gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü olan ... ile haberi yazan ... ve röportajı veren sanık ... hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği,

28.03.2012 tarihinde tebliğ edilen bu karara karşı 04.04.2012 tarihinde katılan vekilince itiraz edilmesi üzerine ... 2. Ağır Ceza Mahkemesince 18.06.2012 tarih ve 631 sayı ile; şikâyetçi ve şüphelilerin beyanları alınmadan eksik inceleme ile karar verildiği gerekçesiyle itirazın kabulüne ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verildikten sonra, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca eksik soruşturma tamamlanarak, 20.12.2012 tarih ve 61134-43446 sayı ile; hakaret, iftira ve adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçlarının yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle ..., ... ve sanık ... hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği,

03.01.2013 tarihinde tebliğ edilen bu karara karşı 17.01.2013 tarihinde katılan vekilince itiraz edilmesi üzerine ... 20. Ağır Ceza Mahkemesince 21.02.2013 tarih ve 262 sayı ile; ... ve ... hakkında hakaret, iftira ve adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs, sanık ... hakkında adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçlarından verilen karara yönelik itirazın reddine, sanık ... hakkında hakaret ve iftira suçlarından verilen karara yönelik itirazın kabulü ile bu suçlar bakımından kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına ve hakkında dava açılmasına karar verilmesi sonucu; ... Cumhuriyet Başsavcılığının 14.05.2013 tarihli ve 21529-7698 sayılı iddianamesi ile sanık ...'un iftira ve kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçlarından cezalandırılması istemi ile kamu davası açıldığı,

... 24. Asliye Ceza Mahkemesince 05.06.2013 tarihinde iddianamenin kabulünden sonra aynı gün 308-561 sayı ile; "Her ne kadar sanık hakkında, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret ve iftira suçlarından dolayı mahkememize kamu davası açılmış ise de, suçun basın yolu ile işlendiğinin iddia olunduğu, 5187 sayılı Basın Kanun'un 27/2. maddesi gereğince Basın Kanunu'ndan doğan davaların 2 nolu mahkemede görüleceği," gerekçesi ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın ... 2. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, bu kararın, ... 3. Ağır Ceza Mahkemesince 20.09.2013 tarih ve 981 değişik iş sayı ile itirazın reddine karar verilmesi suretiyle kesinleştiği,

... 2. Asliye Ceza Mahkemesince 17.04.2014 tarih ve 335-61 sayı ile; "Suçun öğrenildiği tarih olarak kabul edilen 27.01.2012 tarihi ile iddianamenin kabul tarihi olan 05.06.2013 tarihi arasında 5187 sayılı Yasa'nın 26/1. maddesinde ön görülen suç tarihi itibarıyla 2 aylık hak düşürücü sürenin dolmuş olduğu" gerekçesiyle davanın düşmesine karar verildiği,

Bu kararın katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Ceza Dairesince 16.10.2017 tarih ve 10675-11374 sayı ile eser sahibi olmayan sanığın 5187 sayılı Kanun'un 26/1. maddesinde muhakeme şartı olarak düzenlenen dava sürelerinden yararlanamayacağının gözetilmemesi isabetsizliğinden kararın bozulmasına hükmedildiği,

Bozmaya uyan ... 2. Asliye Ceza Mahkemece 26.12.2018 tarih ve 284-568 sayı ile; sanığa atılı iftira ve kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçlarının unsurlarının oluşmadığı gerekçesi ile CMK'nın 223/2-a maddesi uyarınca beraatine karar verildiği, bu hükümlerin de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesince 02.07.2019 tarih, 10110-9225 sayı ve oy çokluğuyla katılan hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını veya idari yaptırım uygulanmasını sağlamak amacıyla hareket etmediği değerlendirilen sanığın eyleminin bir bütün olarak hakaret suçunu oluşturduğu gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verildiği,

... 2. Asliye Ceza Mahkemesi ise 17.12.2019 tarih ve 417-730 sayı ile bozma kararına direnerek her iki suçtan sanıkların beraatine hükmettiği,

Anlaşılmaktadır.

Sanık ... aşamalarda benzer şekilde; Kültür Sanat Yayınlarının sahibi ve aynı zamanda yazar olduğunu, suça konu röportajda yer olan konulara daha sonra yayımlanan "Paşaların Saltanatı" isimli kitabında da yer verdiğini, Türkiye İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği'nin asıl üyesi olduğunu, kendisinin de eser sahibi olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur.

Ön sorunun isabetli bir şekilde çözümlenebilmesi için basın özgürlüğü ve basılmış eserler yoluyla işlenen suçlarda ilgililerin cezai sorumluluklarının değerlendirilmesi gerekecektir.

Anayasanın 25 ve 26. AİHS’nin 10. maddeleri ile teminat altına alınan, düşünce ve kanaate sahip olma, bilgiye erişme (haber alma), düşünce ve kanaati açıklama ve yayma haklarını da kapsayan ifade özgürlüğü; demokratik toplumun vazgeçilmez unsurlarından biri olarak, toplumun gelişmesi, bireyin kendini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi için en temel haklardan birisidir. Basın özgürlüğü ise AİHS’nin 10. maddesi çerçevesinde korunurken, Anayasanın 28. maddesinde özel bir himaye görmüştür.

Anayasanın 25 ve 26. AİHS’nin 10. maddeleri ile teminat altına alınan, düşünce ve kanaate sahip olma, bilgiye erişme (haber alma), düşünce ve kanaati açıklama ve yayma haklarını da kapsayan ifade özgürlüğü; demokratik toplumun vazgeçilmez unsurlarından biri olarak, toplumun gelişmesi, bireyin kendini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi için en temel haklardan birisidir. Basın özgürlüğü ise AİHS’nin 10. maddesi çerçevesinde korunurken, Anayasanın 28. maddesinde özel bir himaye görmüştür.

Anayasa Mahkemesine göre, "...ifade özgürlüğü, sadece 'düşünce ve kanaate sahip olma' özgürlüğünü değil aynı zamanda sahip olunan 'düşünce ve kanaati (görüşü) açıklama ve yayma', buna bağlı olarak 'haber veya görüş alma ve verme' özgürlüklerini de kapsamaktadır. Bu çerçevede ifade özgürlüğü bireylerin serbestçe haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanmaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalarına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına gelir."

Demokratik bir toplumdan beklenen, çoğulculuk, hoşgörü ve açık fikirliliğin zaruri umdesi olan ifade ve basın özgürlüğünün, esas itibariyle siyasi otoritenin veya halkın çoğunluğunun onaylamadığı, sarsıcı rahatsız edici görüş ve düşünceleri de koruduğu (AİHM, Handyside/Birleşik Krallık Başvurusu) kabul edilmektedir.

Ancak toplum hayatında temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması kaçınılmazdır. Çünkü toplumsal yaşama gerçeği ve bu gerçeğin zorunlu unsuru olan "ortak düzen" realitesi, özgürlükler idealitesinin sınırlılığını koşullamaktadır. (Eren 2004 sy. 15) Düzensizlik, kargaşa ve huzursuzluk içinde gerçek özgürlüğün varlığından bahsedilemez. Hürriyetlerin sınırlandırılmadığı bir ortam, toplum hayatı ve kamu düzeni açısından tehlikeli olduğu gibi bireylerin kendi menfaatlerinin de aleyhinedir. Sınırları belirtilmeyen özgürlükler özgürlük vaadinden başka bir şey değildir. Bu vaadin sosyal hayat içinde bir kargaşa ortamı yaratmadan, gerçek manada vücut bulabilmesi için ham madde halindeki hürriyetlerin kanun yoluyla işlenmesi ve herkesin hak ve hürriyetlerinin nereye kadar uzanıp nerede bittiğinin açıkça belli edilmesi gerekir." (Münci Kapani 1970, sy. 204)

Mutlak haklardan olmayan ifade ve basın özgürlüğünün, gerek bilgiye ulaşmada/haber almada, gerekse düşünce ve kanaati açıklama ve yaymada sınırsız bir özgürlük vadetmediği de tartışmadan varestedir. AİHS kişilere her türlü bilgiye erişim hakkı tanımamıştır (AİHM, Loiseau/Fransa Başvurusu). Nitekim hem AİHS, hem Anayasa, hem de Basın Kanunu, demokratik toplumun zorladığı bir gerekliliğin varlığı durumunda, meşru amaçlar için, hakkın özüne dokunmayan ölçülü sınırlamaların getirilebileceğini öngörmüştür.

Ne var ki, düşüncelerin şiddete teşvik etmediği durumlarda, -yani şiddete başvuru veya kanlı intikam yollarını övmediği, yandaşlarının amaçlarını gerçekleştirme doğrultusunda terör eylemlerinin işlenmesini haklı göstermediği ve kimliği belirli şahıslara karşı telkin ettikleri derin ve mantıksız nefretle şiddete teşvik edebilecekleri şeklinde yorumlanamadıkları takdirde, Sözleşmeci Devletlerin, Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen amaçları, yani toprak bütünlüğünün korunmasını, milli güvenliği, kamu düzeninin korunmasını ve suçun önlenmesini ileri sürerek bile, halkın haber alma hakkını kısıtlayamayacağı yerleşik içtihadlarla kabul edilmektedir. (... ... Altan Türkiye Başvuru No: 13237/17, 20 Mart 2018 ve Sürek/Türkiyeno. 24762/94,8 Temmuz 1999)

İfade hürriyeti çerçevesinde basın özgürlüğünün etkin şekilde kullanılmasının sağlanması ve ilgililerin uzun süre ceza tehdidine maruz bırakmamak açısından basın yoluyla işlenen suçlarda dava açma sürelerinde genel hükümlerden ayrı olarak özel düzenlemelere yer verilmiştir.

Konu ile ilgili yasal düzenlemeler şu şekildedir;

5187 sayılı Basın Kanunu

Tanımlar

Madde 2- Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Basılmış eser: Yayımlanmak üzere her türlü basım araçları ile basılan veya diğer araçlarla çoğaltılan yazı, resim ve benzeri eserler ile haber ajansı yayınlarını,

b) Yayım: Basılmış eserin herhangi bir şekilde kamuya sunulmasını,

c) Süreli yayın: Belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını,

…

h) Süresiz yayın: Belli aralıklarla yayımlanmayan kitap, armağan gibi basılmış eserleri,

ı) Eser sahibi: Süreli veya süresiz yayının içeriğini oluşturan yazıyı veya haberi yazanı, çevireni veya resmi ya da karikatürü yapanı,

j) Yayımcı: Bir eseri basılmış eser durumuna getirip yayımlayan gerçek veya tüzel kişiyi,…ifade eder.

Basın özgürlüğü

Madde 3- Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.

Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir.

Cezai sorumluluk

Madde 11- Basılmış eserler yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur.

Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur.