muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2008/4785, Karar No: 2008/8765, Tarih: 17.06.2008

**2. Hukuk Dairesi         2008/4785 E.  ,  2008/8765 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :İpoteğin Kaldırılması

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre yerinde bulunmayan bütün temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine,peşin alınan harcın mahsubuna, iş bu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi. 17.06.2008 (Salı)

KARŞI OY YAZISI

Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olan eş diğer eşin açık rızası bulunmadan tapu kaydında şerh bulunmayan aile konutu üzerinde ipotek tesis ederse rıza alınmadan yapılan işlemin kesin hükümsüz olması gerçeği karşısında değerli çoğunluğun ve mahkemenin farklı gerekçesine katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2014/3213, Karar No: 2014/10446, Tarih: 26.06.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/3213 E.  ,  2014/10446 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : MUDANYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 18/09/2013

NUMARASI : 2012/276-2013/254

Taraflar arasında görülen alacak davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dilekçesinde; davacı ile dava dışı arsa sahipleri arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, davacının kendi uhdesinde kalan iki dükkan ile iki dairenin davalılara satışı konusunda gayrimenkul alım satım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye konu gayrimenkullerin satış fiyatının 268.000 TL olduğunu, satış bedeline mahsuben davalılardan 101.000 TL'lik nakit para, senet ve çek alındığını, davacının inşaatın devamı sırasında nakit sıkıntısına girmesi nedeniyle üçüncü şahıslara borçlandığını, borcuna karşılık taşınmazları tapuda bu şahısların üzerine devir ettiğini, davacının iki adet dükkanın tapusunu davalılara devir yaptığını ancak iki dairenin tapusunun A.. K.. adına olduğunu, davalıların A.. K.. isimli kişiye bankadan kredi çekerek 120.000 TL ödeme yapıp tapularını da bu kişiden devir aldıklarını, ancak sözleşmeye göre davacıya ödenmesi gereken bakiye 47.000 TL'nin davacıya ödenmediğini belirterek bakiye 47.000 TL ile fazladan yapılan imalat bedeli olmak üzere şimdilik 3.000 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalılar vekili 01/10/2012 tarihli cevap dilekçesinde; davacının vekaleten 08/06/2009 tarihinde dava konusu bağımsız bölümlerin tapularını verdiğini davanın 28/08/2012 tarihinde açıldığını, bir yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesini aksi takdirde davalıların davacının talimatı uyarınca A.. K.. dahil diğer alacaklılara ödeme yaptıklarını belirterek alacak talebinin ve haksız açılan imalat bedeli talebinin reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

Mahkemece; taraflar arasındaki sözleşmenin geçersiz sözleşmeye dayandığı, davacının geçersiz sözleşmeye dayalı olarak bedel talebinde bulunamayacağı, ayrıca, davalıların davaya konu taşınmazları davacıdan değilde üçüncü bir şahıstan tapuda devir aldıkları hususunun dava dilekçesin de belirtildiğini, davacının edimini yerine getirmiş olduğu hususunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece; taraflar arasındaki sözleşmenin geçersiz sözleşmeye dayandığı, davacının geçersiz sözleşmeye dayalı olarak bedel talebinde bulunamayacağı, ayrıca, davalıların davaya konu taşınmazları davacıdan değilde üçüncü bir şahıstan tapuda devir aldıkları hususunun dava dilekçesin de belirtildiğini, davacının edimini yerine getirmiş olduğu hususunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bilindiği üzere, tapulu bir taşınmazın mülkiyetinin devrini öngören her türlü sözleşmenin resmi şekilde yapılması, geçerlilik koşuludur (743 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 634; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 706; Borçlar Kanunu madde 213; Tapu Kanunu madde 26; Noterlik Kanunu madde 60). Yasa hükümlerinin öngördüğü biçimde yapılmayan sözleşmeler hukuken geçersizdir; burada öngörülen şekil, sözleşmenin geçerlilik koşulu olup, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenledir ki, gerek mahkeme gerekse Yargıtay'ca doğrudan gözönünde tutulur.

Bunun gibi, geçerli bir kat karşılığı inşaat sözleşmesinde, yükleniciye ait olacağı kararlaştırılan bir bağımsız bölümün, yüklenici tarafından adi yazılı bir sözleşmeyle üçüncü kişiye satılması, Yargıtay'ın kökleşmiş uygulamasına göre, tapulu taşınmaza ilişkin bir satış sözleşmesi değil, Borçlar Kanunu'nun 162 ve sonraki maddelerinde düzenlenen "alacağın temliki" hükümlerine tabi bir işlemdir. Başka bir ifadeyle, böyle durumlarda, yüklenici kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince, kendisine düşen bir bağımsız bölümü üçüncü kişiye satmış değil; kat karşılığı inşaat sözleşmesi çerçevesinde söz konusu bağımsız bölüm yönünden arsa sahibine karşı sahip olduğu alacağını, diğer bir ifadeyle sözleşmeden doğan kişisel hakkını (bağımsız bölümün mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteme hakkını) üçüncü kişiye temlik etmiş sayılır. Kısaca, böyle durumlarda yüklenici ile üçüncü kişi arasında bir "alacağın temliki" sözleşmesi bulunur. Borçlar Kanunu'nun 163. maddesinde, alacağın temliki sözleşmesinin geçerliliği ise, sadece yazılı şekle tabi tutulmuş olup, resmi şekle bağlanmamıştır. Dolayısıyla, yazılı şekilde düzenlenmiş olması şartıyla, yüklenici, arsa sahibinden olan alacağını üçüncü kişiye devredebilir; "alacağın temliki" hükmünde olan böyle bir sözleşme de, hukuken geçerlidir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakılacak olursa; davacı ile davalılar arasında gerçekleştirilen sözleşme geçerli olup, davacının sözleşme gereğince davalılardan 101.00 TL aldığı sabittir Uyuşmazlık konusu husus davacının nakit sıkıntısı nedeniyle taşınmazları üçüncü kişilere devir etmesi nedeniyle taraflar arasındaki akdi ilişkinin sona erip ermediği noktasında toplanmaktadır.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakılacak olursa; davacı ile davalılar arasında gerçekleştirilen sözleşme geçerli olup, davacının sözleşme gereğince davalılardan 101.00 TL aldığı sabittir Uyuşmazlık konusu husus davacının nakit sıkıntısı nedeniyle taşınmazları üçüncü kişilere devir etmesi nedeniyle taraflar arasındaki akdi ilişkinin sona erip ermediği noktasında toplanmaktadır.

Davacı, nakit sıkıntısı nedeniyle taşınmazları geçici olarak dava dışı şahıslara devir ettiğini, bu hususun davalılar tarafından da bilindiğini, dava dışı şahıslara borcunu ödedikten sonra taşınmazları dava dışı şahıslardan aldığı vekaletname ile davalılara devir ettiğini buna rağmen tarafına bakiye 47.000 TL'nin ödenmediğini belirterek 47.000 TL'nin davalılardan tahsilini talep etmiştir. Davalılar cevap dilekçelerinde; davacının nakit sıkıntısı nedeniyle taşınmazların geçici olarak üçüncü şahıslara devir edildiği iddiasını inkar etmeyerek, davacının talimatı doğrultusunda üçüncü şahıslara ödeme yaptıklarını belirtmek suretiyle, davacı ile davalılar arasındaki akdi ilişkinin sona ermediğini kabul etmişlerdir.

Bu durumda davacı ile davalılar arasında gerçekleştirilen ve devam eden akdi ilişki nedeniyle davalılar ödemeye ilişkin iddialarını ispat yükü altındadırlar. Mahkemece; davalıların ödemeye ilişkin delilleri alacağın temliki hükümlerine göre değerlendirilmek suretiyle neticesine göre hüküm kurulması gerekirken, bakiye alacak talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmediği gibi, davacının fazladan yapılan imalat bedeli konusunda sunduğu deliller de karar yerinde tartışılmadan her iki talebe ilişkin davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/5115, Karar No: 2016/1968, Tarih: 18.02.2016

**20. Hukuk Dairesi         2015/5115 E.  ,  2016/1968 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro sırasında, ... ili,... ilçesi, ... köyü 17 ada 42 parsel sayılı 109,44 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, arsa niteliğiyle ... adına tespit ve tescil edilmiştir.

Davacı ..., çekişmeli taşınmazın kesinleşen orman kadastrosu içinde kaldığı, evveliyatı ve fiilî durumu itibariyle orman sayılan yerlerden olduğu iddiasıyla taşınmazın tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla ... adına tescili istemiyle dava açmıştır.

Mahkemece, davanın kabulüne; dava konusu 17 ada 42 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davalı Belediye vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kesinleşen orman sınırı içinde kaldığı iddia edilen taşınmazın tapu kaydının iptali istemine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde, 1948 yılında 3116 sayılı Kanuna göre yapılmış orman kadastrosu, 1964 yılında yapılmış arazi kadastrosu ve 22/04/1987- 22/10/1987 tarihleri arasında ilân edilerek kesinleşen herhangi bir sebeple sınırlama dışı kalmış ormanların kadastrosu ile bu ormanlarla evvelce sınırlaması yapılmış ormanların tümünde 6831 sayılı Orman Kanununun 3302 sayılı Kanunla değişik 2/B maddesi uygulama çalışmaları bulunmaktadır.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde, 1948 yılında 3116 sayılı Kanuna göre yapılmış orman kadastrosu, 1964 yılında yapılmış arazi kadastrosu ve 22/04/1987- 22/10/1987 tarihleri arasında ilân edilerek kesinleşen herhangi bir sebeple sınırlama dışı kalmış ormanların kadastrosu ile bu ormanlarla evvelce sınırlaması yapılmış ormanların tümünde 6831 sayılı Orman Kanununun 3302 sayılı Kanunla değişik 2/B maddesi uygulama çalışmaları bulunmaktadır.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve uzman bilirkişi raporuna göre, mahkemece davanın kabulü yolunda kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak; 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 16. maddesiyle 3402 sayılı Kanuna eklenen "Kadastro işlemi ile oluşan tespit ve kayıtların iptali için Devlet veya diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından kayıt lehtarına karşı kadastro mahkemeleri ile genel mahkemelerde açılan davalarda davalı aleyhine vekâlet ücreti dahil, yargılama giderine hükmolunmaz.” şeklindeki 36/A ve 17. maddeleri ile eklenen "Bu Kanunun 36/A maddesi hükmü, henüz infaz edilmemiş yargı kararlarındaki vekâlet ücreti dâhil yargılama giderleri için de uygulanır.” şeklindeki geçici 11. maddesi hükümleri gereğince davalı aleyhine yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru değil ise de, bu husus, hükmün bozulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hükmün düzeltilerek onanması uygun görülmüştür. Bu sebeple, hükmün harç, masraf ve vekâlet ücretine ilişkin kurulan, 3-4 ve 6. paragraflarının tümüyle kaldırılarak, bu paragrafların yerine “6099 sayılı Kanun ile 3402 sayılı Kanuna eklenen 36/A maddesi gereğince yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davacı lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına” ibaresinin yazılması suretiyle düzeltilmesine ve hükmün 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 438/7. maddesine göre düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, temyiz harcının istek halinde iadesine 18/02/2016 günü oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/25583, Karar No: 2019/21677, Tarih: 27.11.2019

**22. Hukuk Dairesi         2017/25583 E.  ,  2019/21677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının 2005 yılından itibaren... Belediyesi bünyesinde çalıştığını, 2007 yılında sendika üyesi olduğunu, çalıştığı dönemde davalı işverence aylık ortalama 300,00 TL gibi kısmi bir ödeme yapıldığını belirterek fark ücret alacağı ile Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan bir kısım alacakların hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, zamanaşımı def'inde bulunarak davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, süresi içerisinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı işçiye yapılan ücret ödemelerinin ve bakiye ücret alacağının ve Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklı alacakların miktarı konusundadır.

Dosya içeriğine göre, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, bordrolar ve Toplu İş Sözleşmesinde düzenlenen zam oranları gözetilerek davacının alması gereken ücret belirlenmiştir. Ardından davacının aylık ortalama 300,00 TL civarında ücret ödemesi yapıldığı yönündeki beyanı gözetilerek bakiye ücret alacağı miktarı belirlenmiştir.Dosyadaki tanık beyanlarında; tanık ... ücret ödemelerinin hep eksik yapıldığını, 200,00-500,00 TL arasında ödeme yapıldığını, tanık ... ise 300,00-500,00 TL arasında ödeme yapıldığını, bunun dışındaki maaşların bütçe emanet hesaplarına kaydedildiğini beyan etmişlerdir. Bütçe emanet hesaplarına alınan paraların ne miktarda olduğu ve davacıya ödenip ödenmediği de araştırılmamıştır. Ayrıca tanıklar elden ödemenin miktarı konusunda 500,00 TL rakamını belirttikleri halde aylık 300,00 TL ödendiğinin kabulü de isabetsiz olmuştur. Bütçe emanet hesaplarına dair banka kayıtları ve işçilerin maaş hesaplarına dair banka kayıtları temin edilmeli ve oluşacak sonuç dairesinde davacının bakiye ücret alacağının miktarı tüm kayıtlar incelenerek yeniden değerlendirilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.SONUÇ: Temyiz olunan yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 27.11.2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17554, Karar No: 2012/14279, Tarih: 28.05.2012

**2. Hukuk Dairesi         2011/17554 E.  ,  2012/14279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle mahkemece davalının talebi üzerine alınan duruşmanın gizli olarak yapılması kararında yasanın aradığı gereklilik koşullarının bulunmamasına (HUMK. m. 149/2; HMK. m. 28/2) ve gizlilik kararının alınmasından sonraki duruşmaların da aleni (açık) olarak yapılmasının nihai hükme etkili olmadığının anlaşılmasına göre yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine peşin alınan harcın mahsubuna ve 90.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.28.05.2012 (Pzt.)
Yargıtay — Esas No: 2021/21033, Karar No: 2024/2685, Tarih: 26.02.2024

**3. Ceza Dairesi         2021/21033 E.  ,  2024/2685 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2018/1443 E., 2019/686 K.

SUÇ : Silahlı terör örgütüne üye olma

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. GEREKÇE

Adil yargılamanın zımni gerekleri "hakkaniyete uygun yargılama" kavramından hareket ederek saptanmıştır. Bu gereklerden en önemlisi Anayasanın 36 ncı maddesinde de açıkça ifade edilmiş olan "savunma hakkı"dır. Ceza yargılamasındaki savunma haklarının güvence altına alınması demokratik toplumun temel bir ilkesidir. Bu sebeple hakkaniyete uygun bir yargılamanın gerçekleştirilmesi için, yargılamanın yürütülmesi sırasında alınan önlemlerin, savunma hakkının yeterince ve tam olarak kullanılması ile uyumlu olması ve bu hakların teorik ve soyut değil, etkili ve pratik olacak şekilde yorumlanması gerekmektedir (Anayasa Mahkemesi B. No: 2013/4784, 7.3.2014, § 32).

Müdafii; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder. (CMK m. 2/l-c)

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı bazı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek derecede genişletmiştir (CGK.17.02.2009 12008/1-172 E. 2009/26 K.).

Müdafilik ihtiyari veya zorunlu olabilir. 1412 sayılı CMUK, kişisel savunmada kural olarak ihtiyari müdafilik sistemini benimsemiş, sınırlı bazı hallerde ise kişilerin kendilerini yeterince savunamayacakları ve kamusal bir kurum olan savunmanın zaafa uğrayacağı kabulünden hareketle zorunlu müdafilik sistemini getirmiştir. 5271 sayılı CMK ise zorunlu müdafilik sistemini, istisna olmaktan çıkararak adeta kural haline getirecek derecede genişletmiştir (CGK.17.02.2009 12008/1-172 E. 2009/26 K.).

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Müdafiyi kendisi ya da kanuni temsilcisi seçebilir. Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafii görevlendirilir. Bu haller isteğe bağlı müdafiliktir. Kanunumuz bazı hallerde ise zorunlu müdafiliği benimsemiştir. Bu durum Ceza Genel Kurulunun gündemine birçok kez gelmiştir. Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2016 tarih ve 2016/17-939, 2016/465 sayılı kararında açıklandığı üzere, 5271 sayılı CMK’ya göre; müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığın; çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olması (CMK’nın 150/2. maddesi), soruşturma veya kovuşturma konusu suçun cezasının alt sınırının beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi (CMK’nın 150/3. maddesi), resmi bir kurumda kusur yeteneğinin araştırılması için gözlem altına alınmasına karar verilecek olması (CMK’nın 74/2 maddesi), tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi (CMK’nın 101/3. maddesi), davranışları nedeniyle hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın yokluğunda duruşma yapılması (CMK’nın 204/1. maddesinde) ve kaçak sanık hakkında duruşma yapılması (CMK’nın 247/4. maddesinde) hallerinde, şüpheli veya sanığın istemi bulunmasa, hatta açıkça müdafii istemediğini beyan etse bile müdafii görevlendirme zorunluluğu bulunmaktadır.

Adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan müdafii yardımından yararlanmadan vazgeçmenin geçerli ve etkin olabilmesi için her türlü şüpheden uzak bir açıklıkta olması, ayrıca sonuçlarının ağırlığı itibariyle asgari garantileri içermesi, önemli hiçbir kamu menfaatine ters düşmemesi ve vazgeçmenin sonuçlarının makul olarak öngörebileceğinin ortaya konulması gerekir (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Salduz/Türkiye Davası, B. No: 36391/02, 27.11.2008; Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.3.2007). Ne var ki; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bazı durumlarda kişinin talebi olmasa da, re'sen ücretsiz olarak avukat tayin edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kişinin imkanının olmaması yanında, ayrıca suçlama nedeniyle alabileceği özgürlükten mahrum bırakılmayı gerektiren bir ceza ve davanın karmaşıklığı, avukat yardımının sağlanmasını gerektiren bir hukuki menfaati ortaya çıkarmaktadır (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Talat Tunç/Türkiye Davası, B. No: 32432/96, 27.3.2007).

Buna göre kanun koyucu bir suç isnadıyla karşı karşıya kalan şüpheli ya da sanığın, müdafii yardımından faydalanmak hakkından açıkça vazgeçmesi halinde dahi adaletin selameti bakımından re'sen bir müdafiin atanması gerektiğini, 5271 sayılı CMK'da tahdidi olarak düzenlemiştir.

5271 sayılı Kanun'un 151 inci maddesine göre görevlendirilen müdafii, duruşmada hazır bulunmaz veya vakitsiz olarak duruşmadan çekilir veya görevini yerine getirmekten kaçınırsa, hâkim veya mahkeme derhâl başka bir müdafii görevlendirilmesi için gerekli işlemi yapmak zorundadır.

Keza ayrıntıları Dairemizce de benimsenen Anayasa Mahkemesinin 31.12.2014 tarihli (Gürhan Nerse Bireysel Başvuru) ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu 31.01.2012 tarih ve Esas 2011/6-249, Karar 2012/1 sayılı kararlarında açıklandığı üzere; sanığın zorunlu müdafii de azletme ve değiştirilmesini isteme hakkı da bulunmaktadır.

Ayrıca, başvurucuya atanan müdafii ile başvurucu yargılama sürecinde hiçbir zaman bir araya gelmediklerine göre müdafiin dosyayı çalışmak, savunma hazırlamak ve gerektiği taktirde başvurucuya danışmak için yeterli zaman, imkân ve kolaylıklara sahip olduğu söylenemez (AİHM Goddi/İtalya, B. No: 8966/80, 9.4.1984, § 31). Böyle bir durumda da başvurucunun savunma haklarını tam anlamıyla kullanabileceği düşünülemez.

Somut olayda; sanık müdafiinin 3 üncü ve 4 üncü celselere mazeret bildirmeksizin katılmadığı, Cumhuriyet savcısının esas hakkında mütalaasını sunduğu ve hükmün tefhim edildiği 4. celsede mazeret dahi bildirmeden duruşmada hazır bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince CMK'nın 151/1 inci maddesi gereği ilgili barodan derhal başka bir müdafii görevlendirilmesi gerekirken sanığa yeni bir müdafii atanmaksızın duruşmaya devam edilmek suretiyle savunma hakkının kısıtlanması, bozmayı gerektirmiştir.

II. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden sair yönleri incelenmeyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin, 14.10.2019 tarihli ve 2018/1443 Esas, 2019/686 sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesi uyarınca Konya 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

26.02.2024 tarihinde karar verildi.