muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/2411, Karar No: 2021/4619, Tarih: 14.09.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/2411 E.  ,  2021/4619 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... Fırça İmalat Day. Tük. Mal. ve Paz. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili; müvekkilinin sevk ve idaresindeki motosiklet ile davalılardan ... Fırça İmalat San. Tic. Ltd. Şti.'nin maliki olduğu diğer davalı ... sevk ve idaresindeki aracın çarpışması neticesinde maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazasının meydana geldiğini, kazanın kusurlu olduğunu, kaza sebebiyle müvekkilinin ayağının kırılmış olmakla halen yatakta ve ayağı alçılı şekilde tedavisinin devam ettiğini, müvekkilinin bu kaza sebebiyle ayağında meydana kırılma neticesinde yaklaşık 1 yıldan bu yana çalışamayacak halde olduğunu, müvekkilinin kaynakçılık yaparak geçimini sağlamakla birlikte kaza sonrası ayağında ve vücudunun diğer bölgelerindeki yaralar sebebiyle bu süre zarfında çalışamayacağını, açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 6.000,00 TL maddi tazminat ile 5.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 26/04/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen (davalı ... açısından maddi tazminatla sınırlı olmak üzere) tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Fırça İmalat Day. Tük. Mal. ve Paz. San ve Tic. Ltd. Şti. vekili;müvekkilinin arcını 7 yıl önce satış amaçlı vekalet ile bir başkasına teslim ettiğini, davacının kendi kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğini, talep edilen maddi ve manevi tazminatın fahiş olduğunu, açıklanan nedenlerle davacının haksız ve olaya uygun olmayan davasının reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davalı ... Sigorta A.Ş. hakkında açılan davanın reddine, tedavi gideri talebinin vazgeçme nedeniyle reddine,maddi tazminat talebinin kabulü ile; 5.000,00 TL'nin 26/04/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... Fırça İmalat Dayanıklı Tüketim Malları ve Pazarlama Sanayi Tic. Ltd. Şirketinden

Davalı ... vekili; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; davalı ... Sigorta A.Ş. hakkında açılan davanın reddine, tedavi gideri talebinin vazgeçme nedeniyle reddine,maddi tazminat talebinin kabulü ile; 5.000,00 TL'nin 26/04/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... Fırça İmalat Dayanıklı Tüketim Malları ve Pazarlama Sanayi Tic. Ltd. Şirketinden

müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, manevi tazminat talebinin kabulü ile; 5.000,00 TL'nin 26/04/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... Fırça İmalat Dayanıklı Tüketim Malları ve Pazarlama Sanayi Tic. Ltd. Şirketinden müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, dair karar verilmiş; hüküm, davalı ... Fırça İmalat Dayanıklı Tüketim Malları ve Pazarlama Sanayi Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 16.05.2018 gün ve 2015/10289 esas-2018/5112 karar sayılı ilamında özetle “...dosyada mevcut iki rapor arasında açıkça ve büyük oranda bir çelişki bulunduğu, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulundan olay tarihinde yürürlükte olan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine uygun çelişkiyi giderecek yeni bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulmasının doğru olmadığı” şeklindeki gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiş, mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddine, davacının tedavi gideri talebinden feragat etmesi nedeniyle bu yöndeki talebinin reddine, davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 5.000,00 TL'nin 26/04/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 5.000,00 TL'nin 26/04/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, karar verilmiş, hüküm davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin yerinde olmayan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin yerinde olmayan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 13. maddesi gereğince, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez.

Somut olayda davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. yararına tedavi gideri yönünden feragat nedeni ile bu yöndeki talebin reddine karar verilmiş olmakla davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken, ücret verilmemesi doğru olmamıştır.

Ne var ki (2) numaralı bentlerde açıklanan yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, kararın 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/II. maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK'nın 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm fıkrasına “davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. yararına reddedilen tedavi gideri yönünden “1.000,00 TL” vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine” şeklinde yeni bir bent eklenmesine ve bu şekli ile hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... Fırça İmalatı Day. Tük. Mal. ve Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye geri verilmesine 14/09/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3929, Karar No: 2022/9260, Tarih: 20.12.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/3929 E.  ,  2022/9260 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 12.07.2018 tarih ve 2015/68 E. - 2018/514 K. sayılı kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce verilen 04.11.2020 tarih ve 2018/2089 E. - 2020/1153 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtay'ca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, 6100 sayılı Kanun'un 369. maddesi gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddiyle dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkilinden yüksek oranda faiz getirisi verileceği ve yatırılan paranın istenildiği her an geri verileceği garantisi ile davalı şirket temsilcileri tarafından 15.338,76 Euro (30.000,00 DM) tahsil edildiğini, buna karşılık müvekkiline davalıya ait hisse senetlerinin teslim edildiğini, müvekkilinin yatırdığı parasını defalarca istemesine rağmen davalının parayı geri vermediğini, davalı ...'ın davalı şirket yönetim kurulu başkanı olması nedeniyle müvekkilinin oluşan zararından şirketle birlikte sorumlu olduğunu belirterek 15.338,76 Euro'nun tahsil tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili; davacının müvekkili şirkette 339 adet hissesi var iken bu hisselerden 29 adedini devretmesi sonucu halen 310 adet hissesinin bulunduğunu, pay defterine kayıtlı olan kişinin ortak sıfatına haiz olduğunu, kâr payı ödenmemiş olmasının ortağa sermayeyi geri isteme hakkı vermeyeceğini, davacının sahip olduğu hisselerden 29 adedini davadan önce devrederek geçersiz olduğunu iddia ettiği hisseleri üzerinde tasarrufta bulunduğunu, müvekkilinin istediği zaman paranın geri alınacağı ve yüksek faiz kazanılacağına ilişkin herhangi bir vaatte bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince, davalı Yimpaş Grubu şirketlerinin nominal bedelin üzerindeki bedelden ve usulüne uygun primli pay senedi çıkarma yetkisi olmaksızın yüksek kâr vaadi ve istenildiği an paraların iadesinin sağlanacağı vaadi ile gerçek kişilerden yüklü miktarlarda para topladığı, toplanan paralar ile davalı şirketler tarafından bir kısım yatırımlar yapılsa da yapılan bu yatırımlar neticesinde şirket kârlılık oranını artıramadığı, taraflar arasında geçerli bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığı, davalı şirket ve yetkililerin primli pay senedi çıkarma yetkisi olmaksızın nominal bedelin üzerindeki bedel üzerinden hisse senedi talep formu ve hisse devir kabul sözleşmesi adlı belgeler ile yüksek kâr vaadi ve istenildiği zaman para iadesi vaadi ile şeklen ortak görünen gerçek kişilerin iradesine fesada uğratma yönündeki haksız eylemlerinden ötürü davacının zararından müteselsilen sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, taraflar arasında ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespitine, 30.000,00 DM karşılığı 15.338,76 Euro'nun dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte, fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Davalılar vekili, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı şirketin anonim pay sahibi sayısı nedeniyle payları halka arz olunmuş ancak borsada işlem görmeyen anonim ortaklık niteliğinde olduğu, bu nedenle 07.12.2019 tarihinde yayınlanan 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'nun 41. maddesi ile 3182 sayılı Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna eklenen geçici 4. madde kapsamında bir şirket olmadığı, taraflar arasında geçerli bir oratklık ilişkisi kurulmadığından davalıların haksız fiil hükümlerince zarardan sorumlu olduğu gerekçesiyle verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 3531-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Davalılar vekili, kararı temyiz etmiştir.

1) Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Davalılar vekili, kararı temyiz etmiştir.

1) Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile, neticeten mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla, off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi, somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup, zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde  edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın  kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk  Kurumu: Türk Hukuk Lügatı C., Ankara 2021, s. 1 Uf). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren, ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu, hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı, alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını  kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil; var olan  bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibari ile de zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat  dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına)  dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu,  zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkının zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etmek  zorunda olmadığım ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse; hakim bu durumu re’sen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına  aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması söz konusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu haklarının zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle  uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması; uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması; ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa  bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken  korunmasının gerekmesi; hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak  istememesi; hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem,  Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.)

818 sayılı BK, l l.01.2011 tarihinde kabul edilen 6098 sayılı TBK’nın 647. maddesi  ile yürürlükten kaldırılmış; 6098 sayılı TBK ise 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 5/1. maddesi; “Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan  hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri, eski kanım hükümlerine tabi olmaya devam  eder. Ancak, bu sürelerin henüz dolmamış kısmı, Türk Borçlar Kanununda öngörülen süreden uzun ise, yürürlüğünden haşlayarak Türk Borçlar Kanununda öngörülen sürenin geçmesiyle, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi dolmuş olur” hükmünü haizdir. Buna göre, 818 sayılı BK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.  Haksız fiilden doğan tazminat davasının tabi olduğu zamanaşımı süreleri ve  başlangıçları 818 sayılı BK’nın 60. maddesinde genel zamanaşımı hükümlerinden ayrı olarak  düzenlenmiştir. Zamanaşımı sürelerinin ve başlangıçlarının düzenlendiği 818 sayılı BK’nın  60. maddesinin ilk iki fıkrası;

“Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblağ tediyesine müteallik dava, mutazam olan tarafın zarara ve failine ıttıla tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz.

Şu kadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsi davaya da o müruru  zaman tatbik olunur. “şeklinde düzenleme içermektedir.

“Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblağ tediyesine müteallik dava, mutazam olan tarafın zarara ve failine ıttıla tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz.

Şu kadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsi davaya da o müruru  zaman tatbik olunur. “şeklinde düzenleme içermektedir.

Görüldüğü üzere 818 sayılı BK’nın 60. maddesinde haksız fiillerle ilgili olarak üç farklı zamanaşımı süresi öngörülmüştür. Bunlardan ilki zarar görenin zararı ve faili (sorumlu kişiyi) öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlayan bir yıllık zamanaşımı süresidir. Bir yıllık sürenin işlemeye başlaması açısından “öğrenme” ölçütü esas alınmış; bu ölçüt hem  zarar hem de fail açısından aranmıştır. Bu nedenle bir yıllık zamanaşımı süresi, bu iki  husustan hangisi daha sonra öğrenilmişse o hususun öğrenilme tarihinden itibaren işlemeye başlar. Başka bir deyişle bu iki hususun birlikte gerçekleşmesi gerekmekte olup sadece birinin öğrenilmesi zamanaşımı süresinin işlemeye başlaması için yeterli olmamaktadır. Bir yıllık zamanaşımı sürenin başlangıcı öğrenme gibi sübjektif bir ölçüte bağlı olduğundan, bu süre  öğreti ve uygulamada “nispi zamanaşımı süresi” olarak adlandırılmaktadır.

Öte yandan bir yıllık sürenin başlaması bakımından zararın öğrenilmiş sayılması için zararın varlığını, niteliğini ve temel unsurlarını belirleyecek bilgilerin dava açacak derecede öğrenilmiş olması yeterlidir.

818 sayılı BK’nın 60. maddesi ile öngörülen zamanaşımı sürelerinden ikincisi ise bir  yıllık nispi zamanaşımı süresini, herhalde zarar verici fiilin gerçekleştiği (vuku bulduğu)  tarihten itibaren on yıl ile sınırlandıran on yıllık zamanaşımı süresidir. On yıllık zamanaşımı  süresinin başlangıcı objektif nitelikte olan zarar verici fiilin gerçekleştiği tarihtir. Bununla  birlikte eğer zarar verici fiil süregelen bir nitelik taşıyorsa on yıllık zamanaşımı süresinin de  fiilin tamamlandığı tarihten itibaren işlemeye başlaması gerekir. On yıllık zamanaşımı sürenin  başlangıcı haksız fiilin gerçekleştiği (veya tamamlandığı) tarih gibi objektif bir ölçüte bağlı  olduğundan, bu süre öğreti ve uygulamada “mutlak zamanaşımı süresi” olarak adlandırılmaktadır. On yıl içinde zarar ve sorumlu kişi öğrenilemediği için bir yıllık zamanaşımı süresi işlemeye başlamamış olsa dahi, haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren  on yıl geçmişse tazminat davası açma hakkı zamanaşımına uğrar . Buna karşılık on yıllık süre içinde zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık süre dolmuşsa artık azami nitelikteki on yıllık mutlak zamanaşımı süresinin bir önemi kalmaz, bir yıllık süre dolduğunda zamanaşımı gerçekleşmiş olur (Havutçu, Ayşe: Haksız Fiil Sorumluluğunda Zamanaşımı Sürelerinin Başlangıcı, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2012, C.12, s. 58.)

Görüldüğü üzere bir yıllık zamanaşımı süresi ile on yıllık zamanaşımı süresi arasındaki en önemli fark; sürelerin başlama anlarıdır. Bir yıllık zamanaşımı süresi zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlarken, on yıllık zamanaşımı süresi zararın ve  failin öğrenilip öğrenilmediğine bakılmaksızın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Zararın sonradan meydana gelmesi de sürenin işlemeye başladığı anı  değiştirmemektedir.

818 sayılı BK’nın 60. maddesi ile öngörülen zamanaşımı sürelerinden bir diğeri ise  ceza davası zamanaşımı süresidir . Buna göre, cezayı gerektiren haksız fiiller bakımından, ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüşse, tazminat talepleri için de  bu zamanaşımının uygulanması gerekmektedir. Ancak haksız fiillere ceza kanunlarındaki  zamanaşımının uygulanabilmesi için haksız fiilin cezalandırılabilir olması ve bu fiil için ceza kanunlarında öngörülen zamanaşımının haksız fiillere uygulanan nispi veya mutlak zamanaşımından uzun olması gerekmektedir. Buradaki ceza kanunlarındaki zamanaşımı ifadesinden anlaşılması gereken ise ceza kanunlarındaki dava zamanaşımıdır. Zira 818 sayılı  BK’nın 60/2. maddesinin düzenlenme amacı, ceza yargılaması yapılabildiği sürece, aynı fiilden kaynaklanan zararların tazmininin istenebilmesidir. Bir fiilin ceza yargılamasına konu olup olmamasında belirleyici olan süre ise dava zamanaşımı süresidir.

Haksız fiil olarak nitelendirilen davranışlar içerdikleri hukuka aykırılık ve kusur unsurlarına bağlı olarak ceza kanunlarına göre de suç teşkil edebilirler. Dolayısıyla, aynı  davranış hem ceza yargılamasının hem de tazminat davasının konusunu oluşturabilir. 818  sayılı BK’nın 60/2. maddesindeki düzenlenme ile fail, hukuka aykırı bir fiilinden dolayı ceza  kanunlarına göre cezalandırılabildiği sürece bu fiil nedeniyle uğranılan zararın telafisi de  failden istenebilir. Gerçekten de fail için daha ağır sonuçlar doğuran ceza yargılamasına izin  verilirken, aynı fiil nedeniyle faile karşı tazminat davası açılamaması yerinde olmayacaktır.

Ceza davası zamanaşımının uygulanabilmesi için tazminat sorumluluğuna neden olan  fiilin ceza kanunlarına göre suç oluşturması ve cezayı gerektirmesi yeterli olup ayrıca haksız  fiilin faili hakkında ceza davası açılmış olması veya mahkumiyet karan verilmiş olması, hatta  soruşturma yapılması gerekli değildir. Bu nedenle tazminat davasına bakan hakim,  zamanaşımı defi ile karşılaştığında, davanın esasına girmeden önce, fiilin cezayı gerektirir bir  fiil olup olmadığını ceza hukuku ilkelerine göre kendisi değerlendirecek, fiilin suç niteliğinde  olduğu kanaatine ulaşırsa ceza zamanaşımını dikkate alacaktır (Tekinay, S. Sulhi Akman, Sermet Burcuoğlu, Haluk Altop, Atilla: Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul  1993, s. 723.)