muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/5925, Karar No: 2021/3893, Tarih: 04.06.2021

AİHS ile AİHM'nin yargı yetkisinin tanınması ile birlikte, ulusal mahkemeler ile AİHM arasında ortaya çıkan yetki çatışmasının,"ikincillik ilkesi", "takdir alanı doktrini" ve "dördüncü derece yargı yeri doktrini" gibi çareler üretilmiş ve geliştirilmiştir. Aynı sorun 07/05/2010 tarihi itibariyle (5982/18 md.) derece ve temyiz mahkemeleri arasında da yaşanmaktadır.

Gerek AİHM (Kemmche/Fransa,B.No:17621/91,24.11.1994), gerekse AYM(B.No:2013/1728,12.11.2014), dördüncü yargı yeri doktrini çerçevesinde ikincil niteliği gözardı edilip, itiraz, istinaf ve temyiz gibi kanun yolu derecesinde görerek yapılan bireysel başvuruları kabul edilemez bulmaktadır. Açık keyfilik veya bariz takdir hatası içermedikçe ulusal hukukun yorumlanıp uygulanmasıyla, ilgili hukuki sorunları her iki mahkeme de incelememektedir.

Anayasa Mahkemesi, Şahin Alpay Başvurusu ile ilgili olarak 15.03.2018 tarih 2018/3007 sayılı kararında, ilgili AİHM ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu (28/04/2015 tarihli ve E.2013/9-464, K.2015/132) kararlarına da atıfta bulunarak, AİHM ve AYM kararlarının bağlayıcılığı, ikincillik niteliği, inceleme yetki ve sınırları hakkında ayrıntılı tespitlerde bulunmuştur. Anılan kararın ilgili bölümleri şöyledir;

"... Anayasanın 148. maddesi uyarınca herkesin Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkı bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını,idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlamaktadır."

2010 yılında Anayasanın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesi şöyle ifade edilmiştir:

Anayasanın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Sözleşme ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasanın 148. maddesinin birinci fıkrasında Anayasa Mahkemesine bu başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir.

6216 sayılı Kanunun 49. maddesinin (6) numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurulara ilişkin incelemesi, "bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği" ve "bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi" ile sınırlıdır.

6216 sayılı Kanunun 49. maddesinin (6) numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurulara ilişkin incelemesi, "bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği" ve "bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi" ile sınırlıdır.

Anayasanın 148. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanunun 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasına göre kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlar bireysel başvuruda incelenemez. Aynı Kanunun 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre ise ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilirken yerindelik denetimi yapılamaz.

Bu hükümlerin Anayasa'nın 148. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında düzenlenen Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve göreviyle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu görevi kapsamında Anayasa Mahkemesi, Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanında bulunan temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bireysel başvuruları incelemek ve karara bağlamak durumundadır. Anayasa Mahkemesi, bu incelemeyi temel hak ve özgürlüklere ilişkin olarak Anayasa'da öngörülen güvencelere göre yapar.

Dolayısıyla Anayasa ve Kanun'da bireysel başvuruda inceleme yasağı getirilen alanın temel hak ve özgürlüklere ilişkin olarak Anayasa'da öngörülen güvencelerle ilgili olduğu düşünülemez. Bu alan, bireysel başvuru kapsamı dışındaki hukuka aykırılık iddialarına ilişkindir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesinin birçok kararında da ifade edildiği üzere temel hak ve özgürlüklere müdahale söz konusu olmadıkça hukuk kurallarının uygulanması ve yorumlanması ile delillerin takdiri ve değerlendirilmesi derece mahkemelerine aittir (örnek olarak bkz. Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42; Sabahat Beğik ve diğerleri [GK], B. No: 2014/3738, 21/12/2017, § 23). Ancak temel hak ve özgürlüklere müdahalenin söz konusu olduğu durumlarda derece mahkemelerinin takdir ve değerlendirmelerinin Anayasa'daki güvencelere etkisini nihai olarak değerlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa'da öngörülen güvenceler dikkate alınarak bireysel başvuru kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerin ihlal edilip edilmediğine ilişkin herhangi bir inceleme "kanun yolunda gözetilmesi gereken hususun incelenmesi" veya "yerindelik denetimi" olarak nitelendirilemez.

Bu durumda (iç) hukukun yanlış yorumlandığını, delillerin yanlış değerlendirildiğini ve uyuşmazlık sonucunun adil olmadığını ileri süren başvurular

kural olarak AİHM /(AYM) tarafından, "kanun yolu şikayeti“ olarak görüldüğünden kabul edilemez bulunmaktadır. Bunun istisnası, keyfi uygulama veya bariz kanuna aykırılık halleridir. AİHM ve AYM kararlarında anayasa ve sözleşmede tanınan bir hakkın ihlali ile sonuçlanan hukuka aykırılıklar kanun yolu şikayeti olarak nitelendirilmemektedir(Gökcan H.Tahsin Bireysel Başvuruda Denetim Yetkisinin Sınırları TBB Dergisi).

kural olarak AİHM /(AYM) tarafından, "kanun yolu şikayeti“ olarak görüldüğünden kabul edilemez bulunmaktadır. Bunun istisnası, keyfi uygulama veya bariz kanuna aykırılık halleridir. AİHM ve AYM kararlarında anayasa ve sözleşmede tanınan bir hakkın ihlali ile sonuçlanan hukuka aykırılıklar kanun yolu şikayeti olarak nitelendirilmemektedir(Gökcan H.Tahsin Bireysel Başvuruda Denetim Yetkisinin Sınırları TBB Dergisi).

Şu hale göre; özellikle yargılama ve olağan yasa yolları süreci tamamlanmadan yapılan bireysel başvuru incelemelerinde, AYM'nin delil değerlendirmesinin hak ihlali bağlamında da olsa, asıl yargılama mercileri ile bir yetki çatışması sonucunu doğurduğu açıktır. Hak ihlalini netice veren meşru müdahale için ikame olunan delilin yeterli olup olmadığına ilişkin tespitin, yargılama konusu suçun sübut ve/veya vasfının tayini yönünden de belirleyici olacağında kuşku yoktur. Ne var ki,yargılama süreci tamamlanmış ve kanun yolu incelemesinden de geçerek kesinleşmiş hükümler yönünden gerçekleştirilen bireysel başvuru sonucunda tespit edilen hak ihlallerinin, gerektiğinde yeniden yargılama sebebi olarak kabul edildiği (CMK 311) sistemde, yargılamanın devamı sırasında ihlal neticesini doğuracak tespitlerin yargılama mercilerince göz ardı edilmesi düşünülemez. Aslolanın haksız-ölçüsüz bir müdahaleye maruz bırakılan temel hakkın bir an önce teslimi olduğuna göre, sair çatışma ve tartışmaların bu değerin önüne geçmesine “hukuk düzeninin tekliği“ ilkesi de müsaade etmez.

III-İDDİA MAKAMINCA İKAME OLUNAN VE İLK DERECE MAHKEMESİNCE DURUŞMADA TARTIŞILAN BELİRLEYİCİ DELİLLER:

1) İlk Derece Mahkemesinin hükme esas aldığı, bir gazeteci tarafından Cumhuriyet savcılığına teslim edilen 11, 16 ve 17 nolu CD’ler ile Gölcük Donanma Komutanlığında bulunan 5 nolu harddisk ve Eskişehir’de bir sanığın evinde bulunan flash bellekte yer alan dijital dökümanlar.

2) Olasılığı en yüksek tehlikeli senaryo;

AYM'nin adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine dair zikredilen kararına konu olmayan ve esas itibariyle sübutunda tartışma bulunmayan "olasılığı en yüksek tehlikeli senaryo" şu şekildedir:

"OLASILIĞI EN YÜKSEK TEHLİKELİ SENARYO

a. Şimdi 2003'tür.

b. Siyasi ve Askeri Gelişmeler:

(1)Olağanüstü halin kaldırılması ve bölgedeki KKK.lığına ait birliklerin esas konuşlu olduğu bölgelere dönmeleri üzerine kırsal bölge sorumluluğunu jandarma birlikleri, şehir merkezlerindeki emniyet asayiş görevlerini ise emniyet güçleri devralmıştır. Bölgedeki güç dağılımının değişimi ve yönetim zafiyetinden istifade eden TÎKKO terör örgütü, eylemlerini yurt sathında yaygınlaştırma kararı almıştır.

Kuzey Irak'taki gelişmelere paralel olarak KADEK terör örgütü Güneydoğu Anadolu bölgesinde silahlı eylemlere başlamıştır. Hakkari Çukurca bölgesinde Kaval

köyü civarında eğitim yapan birliklere ateş açılması sonucu çıkan çatışmada 2 Ütğm. ve 1 Bnb.'nın şehit olması nedeniyle başlatılan büyük çaplı operasyon düzenlenmiştir.

(2)Kuzey Irak'la ilgili Durumlar:

Kuzey Irak'taki gelişmelere paralel olarak KADEK terör örgütü Güneydoğu Anadolu bölgesinde silahlı eylemlere başlamıştır. Hakkari Çukurca bölgesinde Kaval

köyü civarında eğitim yapan birliklere ateş açılması sonucu çıkan çatışmada 2 Ütğm. ve 1 Bnb.'nın şehit olması nedeniyle başlatılan büyük çaplı operasyon düzenlenmiştir.

(2)Kuzey Irak'la ilgili Durumlar:

Merkezi Irak yönetimi silah denetçileri ile işbirliği yapmaya karar vermiştir. Ancak; ABD yönetimi silah denetçilerinin görevini sağlıklı şekilde yerine getirmediğini bahane ederek Irak'a karşı hareket kararı almıştır. Türkiye, ABD ile yapılan anlaşmada Kuzey Irak'ta kürt devleti kurulması konusundaki hassasiyetini beyan etmiştir. Irak'ın toprak bütünlüğünün korunmasının Türkiye'nin milli menfaatleri açısından zaruri görüldüğü dile getirilmiştir. Türkiye'nin bu konudaki çekincelerine ABD tarafından güvence verilmesi ve hareket sonrası oluşacak durum için verilen vaatler üzerine Türkiye ABD'ne destek sözü vermiş ve üslerini kullanıma açmıştır. Kara Kuvvetleri stratejik ihtiyatları bölgeye intikal ettirilmiştir. ABD tarafından merkezi Irak yönetimine karşı 05 OCAK 2003 tarihinde kuzeyden ve güneyden aynı anda rejim muhalifleri ile birlikte harekata başlanmıştır.

İlk iki günü hava harekatı, müteakip dört günü kara harekatı olmak üzere toplam altı günde tamamlanan harekat sonrasında Merkezi Irak Yönetimi devrilerek yöneticiler ülkeden kaçmış ve Yeni Irak Yönetimi kurulmuştur.

Merkezi Irak Yönetiminin tüm Irak'ta kontrolü sağlamada yetersiz kalması üzerine güneyde şii grupları Irak'ın güneyinde bağımsız bir devlet kurma girişimlerine ağırlık vermişlerdir. Kuzey Irak'ta (harekat esnasında bölgede Arap halkın merkezi bölgelere kaçması sonucu) kürt grupları bölgeye hakim olma ve Kuzey Irak'ta bağımsız bir kürt devleti oluşturma gayreti içine girmişler, Musul ve Kerkük'ü kontrol altına almışlardır. Bölgedeki bu gelişmeler üzerine KADEK; KDP ve KYB 'nin dolaylı onayını alarak Kuzey Irak'ta bulunan TSK'ne yönelik eylemler gerçekleştirme kararı almışlardır.

Bölgedeki Türkmenler gelişmeleri kaygıyla izlemektedir. Ankara'ya görüşmek için gelen Türkmen lider can güvenliklerinden endişe duyduklarını dile getirmiş ve Türkiye'nin yardımını istemiştir.

Türkiye gelişmelerden duyduğu rahatsızlığı ABD'ne ileterek Irak'ın toprak bütünlüğü konusunda kendisine verilen güvencenin sağlanmasını aksi taktirde bölgeye müdahaleye zorunlu kalınacağını bildirmiştir.

ABD bölgede kürt grupların hareketine sessiz kalmış ve Türkiye'nin itidalli davranmasını tavsiye etmiştir.

(3)BM genel sekreteri Kofı ANNAN'ın Kıbrıs konusunda gündeme getirdiği barış planı GKRY tarafından üzerinde görüşülmek kaydı ile kabul edilmiş, KKTC ise planın bu hali ile kabulünün mümkün olmadığını açıklamıştır.

İngiltere'nin Kıbrıs özel temsilcisi HANNAY belgenin müzakereye açık olduğunu ifade etmiştir. Güzelyurt'u terk etmek zorunda kalacak olan onbinlerce

ABD bölgede kürt grupların hareketine sessiz kalmış ve Türkiye'nin itidalli davranmasını tavsiye etmiştir.

(3)BM genel sekreteri Kofı ANNAN'ın Kıbrıs konusunda gündeme getirdiği barış planı GKRY tarafından üzerinde görüşülmek kaydı ile kabul edilmiş, KKTC ise planın bu hali ile kabulünün mümkün olmadığını açıklamıştır.

İngiltere'nin Kıbrıs özel temsilcisi HANNAY belgenin müzakereye açık olduğunu ifade etmiştir. Güzelyurt'u terk etmek zorunda kalacak olan onbinlerce

Kıbrıslı Türk'ün sorunlarının da aşılamaz olmadığını iddia etmiştir. Kıbrıs Türk tarafının bu tutumunu devam ettirmesi halinde AB 'nin sadece Rum tarafı üyeliğini hatırlatmıştır.

(4) 12 ARALIK 2002 tarihinde Kopenhag'da yapılan zirvede; GKRY'nin AB'ne alınmasında bir problem olmadığı, Türkiye ile görüşmelerin ARALIK 2004 tarihinde başlayacağı, ancak bu görüşmelerin gerçekleşmesi için Kopenhag kriterlerinin hayata geçirilmesi şartının aranacağı belirtilmiştir. Türkiye'nin AB üyeliği için açık bir tutum sergilenmemesi Ankara'da tepki ile karşılanmıştır. AB'nin Türkiye 'ye vermiş olduğu vaatleri yerine getirmedeki isteksizliği ve Papa'nin hıristiyanlık vizyonunun oluşturulan AB anayasasında temel faktör olması gerektiği yönündeki düşünceleri nedeni ile Türkiye'nin AB ile ilişkileri kopma noktasına gelmiştir. Bu gelişmeler üzerine sağda ve solda bazı çevreler tarafından "AB ile ittifakın asla mümkün olmayacağı bu nedenle başka ortamlarda AB'ne alternatif yeni ittifak arayışına girilebileceği yönünde açıklamalar yapılmış, medyanın bazı unsurlarına bu konuda kamu oyu oluşturma çabaları içine girilmiş, önemli miktarda taraftar kazanmaya başlamışlardır.

(5) Türkiye'nin Kıbrıs 'ta BM planını kabul etmeyerek taviz vermemesi ve AB tarafından GKRY'nin tam üyeliğinin sonrasında ada'da gerginlik artmıştır. Bu gelişmeler üzerine KKTC ile Türkiye arasında alınan ekonomik ve dış ilişkiler konularında entegrasyon kararı yürürlüğe girmiştir.

AB'nin tutumundan destek alan ve Türkiye'nin Irak'a karşı giriştiği harekattan kaynaklanan hassasiyeti istismar etmek isteyen Yunanistan, karasularını 12 mile çıkardığını ve AB deniz hududunun bu hattan geçtiğini açıklamıştır. Bu kararı kabul etmeyen Türkiye; Yunanistan'ın 6 mil olan karasularını uzantısındaki açık denizde faaliyetlerinin devam edeceğini bildirmiştir.

Rusya Federasyonu, Suriye ve Ermenistan tarafsızlığını korurken, bazı batılı ülkeler siyasi alanda Yunanistan 'a destek vermektedir. İran ise Türkiye'deki rejim karşıtı unsurlara örtülü destek vermeyi sürdürmektedir.

Yunanistan'ın karasularını 12 mile çıkarması ve bu durumun Türkiye tarafından kabul edilmemesi nedeniyle oluşan belirsizlik Ege denizinde ve hava sahasında her iki devletinde kendisine ait kabul ettiği alanlarda çatışmalara sebep olmuştur.

Rusya Federasyonu, Suriye ve Ermenistan tarafsızlığını korurken, bazı batılı ülkeler siyasi alanda Yunanistan 'a destek vermektedir. İran ise Türkiye'deki rejim karşıtı unsurlara örtülü destek vermeyi sürdürmektedir.

Yunanistan'ın karasularını 12 mile çıkarması ve bu durumun Türkiye tarafından kabul edilmemesi nedeniyle oluşan belirsizlik Ege denizinde ve hava sahasında her iki devletinde kendisine ait kabul ettiği alanlarda çatışmalara sebep olmuştur.

Bu olaylar sonucu Yunanistan tarafından bir Türk F-16 savaş uçağı Ege denizi açıklarında düşürülmüş, Sakız adası 8 mil açığında Deniz Kuvvetlerimize ait bir hücumbotu Yunan savaş uçaklarınca taciz ateşi açılmıştır. Yunanistan özel kuvvetlerine ait bir tim Kardak kayalıklarına çıkmıştır. Karaağaç bölgesinde sınırda görevli bulunan devriye timine, Yunanistan hudut birliklerince açılan taciz ateşi sonucu iki erimiz şehit olmuş olaya üzerine ateşin açıldığı Yunan karakoluna sınır birliklerimizce karşılık verilmiş bu gelişme ile Türk - Yunan hududu boyunca gerginlik had safhaya ulaşmıştır.

Bu gelişmeler üzerine bakanlar kurulu tarafından MGK'nun teklifi üzerine 1 nci

ve 2 nci Ordu bölgelerini kapsayacak şekilde 02 Şubat 2003 tarihinden geçerli olmak üzere kısmi seferberlik ilanına karar verilmiştir. Karar resmi gazete yayımlanmış ve TBMM tarafından onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

(6) Güneydoğu Anadolu'da terör olaylarının artması K.Irak'taki belirsizliğin yerini Kürt Gruplarla gerginliğe bırakması, ABD'nin harekat öncesi verdiği sözleri tutmaması ve bu konudaki isteksizliği ve Kopenhag zirvesi sonucunda AB ile Türkiye irticai kesimlerin islam devleti kurma özlemlerini fiilen harekete geçirmiş ve İstanbul'da rejim aleyhtarı gösteriler başlamıştır. Özellikle Kocaeli, Adapazarı ve İstanbul'da rejim aleyhinde gösteriler düzenlenmeye başlamıştır.

22 Şubat 2002 tarihinde İzmit'te bir grup ilköğretim okulu müdürü ve öğretmeleri çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında türban ve başörtüsü yasağını protesto etmeye yönelik kanunsuz bir yürüyüş yapmaya teşebbüs etmiştir.

Başlangıçta yürüyüşün önlenmesi için alınan tedbirleri müteakip meydana gelen olaylar giderek büyümüş emniyet güçlerinin olaylara müdahale etmede gecikmiş olması, bazı bölgelere ise müdahale etmeyerek pasif destek vermesi nedeniyle pek çok işyeri tahrip edilmiş ve iki gün içinde 25 kişi ölmüş, yaklaşık 500 kişi de yaralanmıştır.

Başlangıçta yürüyüşün önlenmesi için alınan tedbirleri müteakip meydana gelen olaylar giderek büyümüş emniyet güçlerinin olaylara müdahale etmede gecikmiş olması, bazı bölgelere ise müdahale etmeyerek pasif destek vermesi nedeniyle pek çok işyeri tahrip edilmiş ve iki gün içinde 25 kişi ölmüş, yaklaşık 500 kişi de yaralanmıştır.

(7) İstanbul Fatih'te 28 Şubat 2002 tarihinde aşırı dinciler tarafından Atatürkçü düşünceyi savunan dernek binalarına yapılan saldırı sonucunda çıkan çatışmalarda çok sayıda bina ve işyeri tahrip edilmiş, olayların İstanbul genelinde yayılması sonucunda 30 'un üzerinde insan ölmüştür. Kentteki pek çok mağaza ve ev yağmalanmıştır. Can derdine düşen halk orduya ait kışla ve jandarma karakollarına sığınmıştır. İstanbul'un bir çok semtinde sokak çatışmaları her gün vuku bulmaktadır. İstanbul genelinde halk sokağa çıkmaz hale gelmiştir. İş yerleri ve birçok alışveriş merkezlerine yönelik yağmalama olaylarının artış göstermesi nedeniyle esnaf kepenk kapatmak zorunda kalmış ve birçok zaruri gıda maddesi temininde zorluklar yaşanmaya başlamıştır. Yetkililer tarafından İzmit ve Adapazarı 'nda da gerilimin oldukça yükseldiği dile getirilmiştir.

(8) Bu olaylar üzerine Bakanlara Kurulu Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiyesi ile sıkıyönetim ilan etmiş ve karar resmi gazetede yayınlanarak aynı gün TBMM onayına sunulmuştur. Ancak TBMM'de üye yeterli sayısına ulaşılamadığı için sıkıyönetim kararı onaylanamamıştır.

(9) Gelişen bu durumlar üzerine Kara Kuvvetleri K.lığınca, Kuvvet Karargahında Ordu Komutanlarının katılımıyla bir değerlendirme toplantısı yapılacağı ve öncelikli gündem maddelerinin; Kuzey Irak, Ege'deki durum ve son dönemlerde İstanbul'da meydana gelen olaylar olacağı bildirilmiştir. Bu toplantıda önümüzdeki günlerde Kuzey Irak'ta bir harekatın başlatılabileceği, Kıbrıs konusunda uygulanacak muhtemel hal tarzlarının neler olacağı, Yunanistan'ın geri adım atmasını sağlayacak muhtemel tedbirler ve iç tehdide yönelik geliştirilecek hareket tarzları gibi konuların da dikkate alınacağı bildirilmiştir.

Kuvvet Karargahında yapılacak değerlendirme toplantısında sunulacak Ordu görüşünü belirlemek maksadıyla, Mart ayının ilk haftasında, Ordu Karargahından Kor.ve Tug.K.lıklarının katılımıyla bir toplantı icra edilecektir. Bu toplantıda yukarıda belirtilen ana esaslar çerçevesinde;

(a) Dış ve iç tehdide yönelik alınacak tedbirler,

(b) Planlarda yapılacak tadilat ile ilgili teklifler,

(c) İç ve Dış tehdide müdahalede ihtiyaç duyulacak kuvvet miktarı görüşülecektir”

3- Ses kayıtları:

Duruşmada sanıklar tarafından da doğrulanan plan seminerine ilişkin ses kayıtları çözüm tutanaklarına göre, aleyhe temyiz olunan sanıklardan;

(a) Dış ve iç tehdide yönelik alınacak tedbirler,

(b) Planlarda yapılacak tadilat ile ilgili teklifler,

(c) İç ve Dış tehdide müdahalede ihtiyaç duyulacak kuvvet miktarı görüşülecektir”

3- Ses kayıtları:

Duruşmada sanıklar tarafından da doğrulanan plan seminerine ilişkin ses kayıtları çözüm tutanaklarına göre, aleyhe temyiz olunan sanıklardan;

5. Kolordu 3. Zırhlı Tugay Komutan Yardımcısı Kurmay Albay ...’ın, “Komutanım Türk Silahlı Kuvvetleri en tehlikeli senaryo olarak belirlenen bu senaryo ki, bana göre hafif bir senaryo, bunun daha ağır veçheleri de var. Bu senaryonun iç müdahale etmek için, iç tehdidi bertaraf etmeyi, behemehal bertaraf etmeyi takiben iç hat manevrasında olan bir ülkenin yapması gereken şeyi son derece tereddütsüz, sert ve seri bir biçimde yapması lazım, demokratik olmayan unsurların demokrasiyi yıkmak için demokratik haklardan yararlanmasına müsaade etmek akıllı devletlerin çözüm tarzı olmamalıdır”,

5. Kolordu 3. Mekanize Piyade Taktik Tümen Komutanı Tümgeneral ...’nın, “Bir diğer konu, az önce sayın komutanlarımızın büyük rakamlarla ifade ettiği bu boyuttaki irticai ve bölücü örgütlerin biz geçmişte bir 12 Eylül harekatında listelerini elimizde hazır bulduk. Bunların liderlerinin, o listeleri de hazır bulmamızın altında yatan neden istihbarat kuruluşlarının ki, bunların başında gelen Milli İstihbarat Teşkilatının başında askerin bulunmasından kaynaklanıyordu. İçinde bulunduğumuz ortamda bu listeleri sağlıklı bulup bulamama konusunda ben şahsen endişe taşıyorum. Bu bakımdan Kara Kuvvetleri Komutanına da Milli Güvenlik Kurulu üyesi, Genelkurmay Başkanına, bu kanunlarda her türlü teklifi yapabilecek makam Ankara’daki toplantıda bu atmosferde MİT’in başındaki yetkilinin de asker kökenli olmasının, hatta Kara Kuvvetlerinde bir sınıf halinde teşkilatlanan ancak şuanda pek fonksiyonel olmadığı konusunda hem fikir olduğumuz istihbarat sınıfında geçmişte olduğu gibi MİT içerisinde belli bir yüzde içerisinde, belli bir süre daha yer almasının uygun alacağını değerlendiriyorum. Arz ederim”

Orgeneral ...’ın ise, “Evet sıkıyönetim yeterli mi meselesi tabi ayrı bir konu, sıkıyönetim konusunda ben mevcut düzen içerisinde olabilecek hani çalışmaları bütün zorluklara rağmen yapılması gerekir, eee asker kişi olması yönünde biliyorsunuz arkadaşlarımızın hepside bilsinler zaten yasal mevzu, gerçekten de önemli MİT’in başında bir asker kişinin olması, önemli asker kişi önemli, asker kişi nasıl oluyor onları hep birlikte bilelim. Milli Güvenlik Kurulunda atama kararlaştırılır. Alınması ve yerine adam konması MİT’in, Milli Güvenlik Kurulunda

yapılır. Milli, Milli Güvenlik Kurulunda da, mevcut, işte hükümet budur. Bu mevcut hükümetin efendim silahlı kuvvetlerin işine gelecek bir adamı şey yapacak kendisine bu konuda tarafsız doğru bilgiler verecek kimseyi getirmesi de söz konusu değil. Kendilerine yakın sandıkları bazı askeri kişileri de gündeme getirmişlerdir. Tabi bu sorun yaratacağı düşüncesiyle de bu da kabul edilmemiştir, yani yani bu konu Cumhurbaşkanı, yahut şu bu kimseler tarafından bazı adamlar uyanmıştır. Bu da bize gavurların dediği gibi "off the record" olarak söylüyorum. Adamlar kendilerine uygun kişileri oraya getirme çabasında, çok zor, iş bu şartlar altında MİT’i şey yapmak, o yüzden de biz iç hizmetin verdiği bize yetki var. Ötesi berisi yok kanun” biçiminde,

Orgeneral ...’ın, “Bu son derece eksiklik zaten biz plan çalışması içerisinde bu konuda bilgi istedik. Yani her EMASYA bölgesindeki komutanlar kendileri, kendi bölgesindeki bilgileri, şahısları belirlemelerini istedik. Sanıyorum ki bu konuda bazı var...”

3. Kolordu 52. Zırhlı Birlik Komutanı ...’ın, “Klasörler burada yanımızda getirdik komutanım. İstanbul ili için daha çok bilgiye ihtiyacımız olmasına rağmen elimizde yeterli bilgi var. Yani fırınlarından pastanelerine kadar hepsini çıkardık. Listelerimiz hazır, örgütlerin nerelerde olduğu, vakıflar nerelerde, sinagoglar, kiliseler, nereleri korunacak, yeterli bir çalışma yaptığımızı sanıyorum. Gelişmeye muhtaç yalnız komutanım. Çünkü bazı noktalarda gelip tıkanıyorsunuz. Karşı tarafta muhatap olduğunuz kişiler neden acaba bu bilgiyi istiyor diye soru işareti ile size geldiğinde o zaman şu çalışmamızın gizlilik derecesi ifşa olma durumuna geldiği için emir verdik. Kolordu komutanımızda aynı şekilde emir verdiler orada durduk”,