muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/1020, Karar No: 2022/3419, Tarih: 10.05.2022

**1. Ceza Dairesi         2022/1020 E.  ,  2022/3419 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs

HÜKÜMLER :1)... 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 20.05.2021 gün, 2021/66 Esas, 2021/187 Karar sayılı kararı ile; sanık hakkında katılana yönelik nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçundan 5237 sayılı TCK'nin 82/1-d, 35/2, 62, 53, 58. maddeleri uyarınca “15 yıl” hapis cezası,

2)Hükmün sanık ve müdafii ile katılan Bakanlık vekilinin istinafı üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 06.09.2021 gün, 2021/1993 Esas, 2021/1791 Karar sayılı kararı ile; “istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine” dair.

TEMYİZ EDENLER : Sanık ve müdafii, katılan Bakanlık vekili

TÜRK MİLLETİ ADINA

... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 06.09.2021 gün, 2021/1993 Esas, 2021/1791 Karar sayılı kararının, sanık ve müdafii ile katılan Bakanlık vekili tarafından 5271 sayılı CMK'nin 291. maddesinde belirtilen süre içinde temyiz edildiği anlaşılmıştır.

Dosya incelendi.

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık hakkında hükmolunan cezanın 5 yıl hapis cezasının üzerinde olması nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5271 sayılı CMK'nin 286/2-a maddesi gereğince temyize tabi olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 06.09.2021 gün, 2021/1993 Esas, 2021/1791 Karar sayılı "istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine dair" hükmünün tüm dosya kapsamına göre bozma nedeni dışında hukuka uygun olduğu anlaşıldığından; katılan Bakanlık vekilinin; takdiri indirim hükümlerinin uygulanmaması gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine,

Ancak;

1)Katılanın yaralanmasına ilişkin Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalının 18.02.2021 tarihli raporunda yaralanmaların organ işlev zayıflaması ya da yitirilmesi ile yüzde sabit ize veya yüzün sürekli değişikliğine neden olup olmadığı bakımından olay tarihinden on iki ay sonra değerlendirme yapılmasının gerektiğinin belirtilmesine rağmen bu hususlarda kesin rapor aldırılmadığı, ayrıca katılanda meydana geldiği belirtilen “11” ayrı yaralanmanın her birinin etki derecesi yönünden raporda ayrı bir değerlendirme yapılmadığı, raporun bu haliyle hükme esas alınacak ölçüde yeterli olmaması nedeniyle, katılanın tedavi evrakları, geçici ve kesin raporlarıyla birlikte en yakın Adli Tıp Kurumu Şube Müdürlüğüne sevk edilerek, özellikle söz konusu yaralanmaların yüzde sabit ize, yüzün sürekli değişikliğine, organ işlev zayıflaması ya da yitirilmesine neden olup olmadığı, ayrıca “11” adet yaralanmanın her birinin etki derecesini gösterir şekilde Adli Tıp Kriterlerine göre adli rapor alınması gerektiği gözetilmeden, yetersiz rapora dayanılarak eksik inceleme ile 5237 sayılı TCK’nin 35. maddesinin uygulanması sırasında, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak ceza tayini yerine yazılı şekilde hüküm kurulması,

2) Katılanın evlilik birliği resmen devam ettiği halde 26.04.2021 tarihli bilirkişi raporu içeriğine göre başka erkeklerle görüntülü görüşmeler yaparak, bu görüşmelerde dudak ve kalp şeklinde hareketli resimler gönderilerek Türk Medeni Kanunu'nun 185/3. maddesinin eşlere yüklediği sadakat yükümlülüğünü zedeleyici nitelikte eylemlerde bulunduğu, sanığın, katılanın kendisine hakaret ettiği şeklindeki aksi ispatlanamayan savunması dikkate alındığında sanık hakkında asgari oranda haksız tahrik indirimi yapılması gerekirken yazılı şekilde hiç indirim yapılmayarak sanığa fazla ceza tayini,

Bozmayı gerektirdiğinden, sanık ve müdafii ile katılan vekilinin yerinde görülen temyiz talebinin kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 1.Dairesinin 06.09.2021 gün, 2021/1993 Esas, 2021/1791 Karar sayılı hükmünün CMK'nin 302/2. maddesi gereğince; tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak BOZULMASINA,

Dosyanın, 28.02.2019 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7165 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nin 304/2-a maddesi gereğince “... 10. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilamının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere” Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10/05/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1886, Karar No: 2017/5295, Tarih: 10.04.2017

**8. Hukuk Dairesi         2017/1886 E.  ,  2017/5295 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Kiralananın Tahliyesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Dava, kesinleşen icra takibi sebebiyle kiralananın tahliyesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı 14.01.2015 tarihinde başlatmış olduğu icra takibi ile 2014 yılının 8,9,10,11,12 ile 2015 yılının Ocak aylar kirası, aylık 750 TL’den toplam 4.500 TL kira borcunun faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı borçluya, ödeme emrinin 20.01.2015 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine davalı borçlu tarafından icra takibine itiraz edilmediğinden takip kesinleşmiştir. Davacı İcra Mahkemesi'nden kiralananın tahliyesini talep etmiş, davalının gıyabında yapılan yargılama ile kiralananın tahliyesine karar verilmiştir. Karar davalı tarafından temyiz edilmiş, temyiz dilekçesine ekli olarak sunulan Vakıflar Bankası'nın ..... Şubesi'ne ait 19.02.2015 tarihli dekont ile takibe konu borcun ödendiğini savunmuştur.

Temyiz dilekçesine ekli 19.02.2015 tarihli dekontun incelenmesinden, davaya dayanak yapılan ... Anadolu 22.İcra Dairesi'nin ve icra dosya numarası (2015/552) yazılmak suretiyle, takip borç ve masraflarını karşılayacak miktarda 5.929,00 TL’nin davalı borçlu tarafından ..... no’lu hesaba yatırıldığı görülmektedir.

Bu durumda mahkemece, davalının icra takibini yapan İcra Dairesinin adı ve icra takip dosya numarası yazılmak suretiyle, yasal otuz günlük ödeme süresi içerisinde, dosya borcunu karşılayacak miktarda yapmış olduğu ödeme belgesi değerlendirilmek suretiyle, ihtilafın sonuçlandırılması için kararın bozulması yoluna gidilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle, davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün İİK'nun 366. ve 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca İİK'nun 366/3. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 10.04.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9524, Karar No: 2017/246, Tarih: 19.01.2017

**10. Hukuk Dairesi         2015/9524 E.  ,  2017/246 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

27.02.2006 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle açılan bu davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanunun 26. maddesidir. Kusur raporlarının, 506 sayılı Yasa, 4857 sayılı Yasanın 77. ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede; ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçlar, özellike kaza mahallinin yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığı ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır.

Somut dosyada birbirinden farklı dört bilirkişi raporu alındığı ve tüm raporlarda davalılar için farklı kusur oranları belirlenmesine karşın davalıların toplam kusurunun %100 olduğu görülmekle, hükmün gerekçesinde “oluşan trafik kazasında davalı ... ve bir kısım davalılar murisi ...'ın toplam %100 oranında kusurlu oldukları” belirtilerek hangi bilirkişi raporunun esas alındığı belirtilmeden ve hangi davalının ne kadar kusurlu olduğu açıklanmadan çelişki yaratacak şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak sonucuna göre karar vermek gerekirken hükümde çelişki oluşturacak yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

O hâlde, davalı ...’ın bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ...'a iadesine, 19.01.2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19063, Karar No: 2014/23793, Tarih: 25.11.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/19063 E.  ,  2014/23793 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve 103.50 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.25.11.2014(Salı)

(Muhalif )

KARŞI OY YAZISI

Malik olmayan eşin açık rızası alınmadan yapılan işlem kesin hükümsüzdür. Bu gerekçeyle kararın bozulması gerektiği görüşündeyim.

Farklı düşünüyorum
Yargıtay — Esas No: 2017/3236, Karar No: 2018/781, Tarih: 25.01.2018

**19. Ceza Dairesi         2017/3236 E.  ,  2018/781 K.**

**"İçtihat Metni"**

... Gazetesinin 17/01/2014 tarihli nüshasının 9. sayfasında yer alan " İşin Özü: ... " başlıklı yazı nedeniyle ilgilisi ... vekilinin düzeltme ve cevap metninin yayımlanması talebinin reddine dair Bakırköy 19. Sulh Ceza Mahkemesinin 13/02/2014 tarihli ve 2014/192 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın kabulü ile tekzip metninin yayınlanmasına ilişkin Bakırköy 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2014/49 değişik iş sayılı kararı aleyhine, Adalet Bakanlığı'nın 09/04/2017 gün ve 7280 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekindeki dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 25/04/2017 gün ve KYB. 2017 / 25499 sayılı ihbarnamesi ile dairemize gönderilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Bakırköy 2. Asliye Ceza Mahkemesince, tekzibi istenen yazının tekzip talebinde bulunan hakkında tek taraflı subjektif verilere dayanılarak isnatlarda bulunulduğu, talepte bulunanın da bu isnatlara cevap verme hakkının doğduğu gerekçesi ile itirazın kabulüne ve tekzip talebinin yayınlanmasına karar verilmiş ise de, tekzibe konu yazının incelenerek nesnel bir olguya dayanıp dayanmadığı hususunun saptanması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği, her ne kadar Bakırköy 19. Sulh Ceza Mahkemesinin 13/02/2014 tarihli ve 2014/192 değişik iş sayılı kararında tekzip talebi farklı gerekçe ile reddedilmiş ise de, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13/02/2007 tarihli ve 2007/7-28 esas, 2007/34 sayılı kararında yer alan, “Demokratik toplumlar, temel hak ve özgürlüklere dayanan toplumlardır. Bu tür toplumlarda Devletin görevi, temel hak ve özgürlükleri korumak ve geliştirmektir. Temel hak ve özgürlükler arasında düşünce ve kanaati açıklama özgürlüğünün önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu özgürlüğün kullanılabilmesinin en önemli yollarından birisi de basındır. Geneli ilgilendiren ya da ilgilendirmesi gereken tüm olaylar hakkında, halkı objektif ve gerçekleri yansıtacak biçimde aydınlatmak, çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye çağıracak tarzda tartışmalar açmak, onu toplumsal ve siyasal oluşumlar üzerinde doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmak, yöneticileri eleştirmek, uyarmak ve bu yöntemlerle denetlemek, ayrıca içinde yaşadığı toplumun ve tüm insanlığın sorunları konusunda bireyi bilinçlendirmek durumunda olan basına, bu ödevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı bir kısım haklar da tanınmıştır. Bunlar; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarıdır. Temelini Anayasa’nın 28. vd. maddelerinden alan ve 5187 sayılı Basın Kanununun 3. maddesinde düzenlenen bu haklar, basın yoluyla işlenen suçlarda, hukuka uygunluk nedenlerini oluşturur. Bilgiyi yayma, eleştirme ve yorumlama haklarının kabulü için, açıklama, eleştiri veya değer yargısı biçimindeki bilginin gerçek ve güncel olması, açıklanmasında kamunun ilgi ve yararının bulunması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bir bağ bulunması, açıklamada “küçültücü” sözlerin kullanılmaması gerekir…Yargılama konusu haber ve yorum metnindeki eleştiri ve değer yargılarının bir kısmı sert ve çarpıcı bir üslupla dile getirilmiştir. Yerleşmiş yargısal kararlarda da vurgulandığı üzere esasen, eleştirinin sert bir üslûpla gerçekleştirilmesi, kaba olması ve nezaket sınırlarını aşması, eleştirenin amacına, psikolojisine, eğitim ve kültür düzeyine bağlı bir olgudur. Ancak kabul edilmelidir ki, basın özgürlüğü, belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerir. Gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimler “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadeler asılsız kişisel saldırı olarak görülemez

. Ancak kabul edilmelidir ki, basın özgürlüğü, belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerir. Gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimler “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadeler asılsız kişisel saldırı olarak görülemez.” şeklindeki açıklamalar karşısında, gazete haberlerinin somut belge ve delile dayanma zorunluluğu bulunmadığı gibi, tekzip talep eden tarafından da haberlerin gerçek dışı olduğuna dair bir belge ve delil de ileri sürülmemiş olduğu, haberlerin kamuoyunu ve ülke gündemini meşgul eden konulara ilişkin olup, muhabirin haber kaynaklarından elde ettiği bilgileri gazete okuyucusunun dikkatini çekecek bir şekilde haberleştirilmesinden ibaret olduğu nazara alındığında, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediği, gerekçesiyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla,

Gereği görüşülüp düşünüldü:

5187 sayılı Kanun kapsamında düzeltme ve cevap metninin yayınlanmasına karar verilebilmesi için, bu kanunda yazılı şartların yanı sıra haberin "basın özgürlüğü" kapsamında kalıp kalmadığının tespiti de gerekmektedir. Basın yoluyla işlenen suçlar nedeniyle görülen davalarda göz önünde bulundurulması gereken "basın özgürlüğü" kavramının içeriği ve hukuka uygunluk nedenleri, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.02.2007 tarihli, 2007/7-28 E. - 2007/34 K. sayılı kararında da belirtilmiştir. İfade ve basın özgürlüğü kapsamında basına, görevini yapması sırasında ihtiyaç duyacağı bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma gibi haklar tanınmıştır. Haber içeriğinde ilk bakışta suçun unsurlarının oluştuğuna dair bir izlenim olsa dahi, yukarıda belirtilen basın özgürlüğüne dair hak ve yetkilerin, haber yoluyla işlenen suçlar bakımından birer hukuka uygunluk nedeni sayılabilmesi için;

- Habere, açıklama ve eleştiriye konu olan bilginin gerçek olması,

- Haberin güncel ve toplumun ilgisi bakımından taze olması,

- Haberin yapılması ve bu bilginin açıklanması bakımından kamunun yararının bulunması,

- Haberin konusu, haberle amaçlanan hedef ile kullanılan ifadeler arasında bağ bulunması,

- Her hal ve şartta haberin konusu, haberde yer alan kişilerin eylemleriyle ilgisi olmayan derecede "küçültücü, rencide edici, aşağılayıcı" ifadelere yer verilmemesi gerekmektedir.

Yukarıda izah edilen hukuka uygunluk nedenlerinin hep birlikte bir haberin yapılması ve yayınlanması sırasında bulunması, basın yoluyla işlenen suçlarda, haberi yapanların cezalandırılmamasında, dolayısıyla toplumun habere ulaşmasında daha yüksek bir kamu yararı olduğunu göstermektedir. Haberin yayınlanması eyleminin, suç olup olmadığı veya suç unsuru oluştursa dahi haberde hukuka uygunluk nedenlerinin bulunduğundan bahisle haberi yapanların cezalandırılıp cezalandırılmaması, kuşkusuz bir yargılama sürecinden geçildikten sonra anlaşılacaktır. Ancak 5187 sayılı kanunda yazılı düzeltme ve cevap metni yayınlanması hakkı, zarar görenin acil olarak haberi düzeltmesi ihtiyacından kaynaklanmaktadır.

Suç unsuru içeren bir haber yapılması halinde, bu eylemin cezalandırılmamasına yol açan "basın özgürlüğü" ve "hukuka uygunluk nedenleri" kavramlarının, Basın Kanunu'nda yer alan "düzeltme ve tekzip metni yayınlanması kararı"nda veya internet yoluyla yapılan yayınların düzenlenmesi sırasında verilen "erişimin engellenmesi kararı"nda mutlak suretle gözetilmesi gerekmektedir. Çünkü söz konusu olan sadece basının değil, tüm toplumun temel hak ve özgürlükleridir. Dolayısıyla, düzeltme ve tekzip metni ile zarar gördüğü iddia edilen kişinin kişilik haklarının korunması amaçlanırken, tüm toplumun gerçeklere dair bilgiye, zamanında ulaşması hakkının ve genel kamu yararının engellenmemesi gerekmektedir.

Hal böyleyken, kendisinden düzeltme ve tekzip metni talep edilen mahkemece yapılması gereken, öncelikle tekzip metni yayınlanması talebiyle gelen dosyada mevcut haberin, (içeriğinde hakaret, iftira veya tehdit gibi başkaca atıflarda bulunulmasa, suç unsuru içermese bile) 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 14. maddesi kapsamında "...kişilerin şeref ve haysiyetini ihlâl edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılıp yapılmadığı.."nın tespit edilmesi, bu yönde ifadeler yoksa talebin reddi, bu yönde bir ihlal varsa o halde haberde ikincil inceleme konusu olan hukuka uygunluk nedeninin olup olmadığıyla, haberin "ifade ve basın özgürlüğü" kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesidir.

5187 sayılı Basın Kanunu'na göre, tekzip metni kararının alınması ve tekzibin yayınlanmasının sıkı şekil şartları ve kurallarına bağlanmasının amacı, kişinin haklarını ihlal ettiği okunduğu anda belli olan haberlerin acele biçimde haberi veren kişi tarafından geri alınması, düzeltilmesi ve saldırının daha fazla mağduriyete neden olmamasıdır.

Kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal eden deyiminden; haberde, üstü örtülü de olsa toplumun geneli tarafından açıkça anlaşılabilen bir muhatabı olan bir kişi hakkında, hakaret, sövme gibi bir ifade, habere konu olan kişiden beklenmeyen ve toplumun değerleri karşısında kınanan bir eylem isnadı veya kişinin toplum içinde sahip olduğu şöhreti sarsacak, kişiyi açıkça küçük düşürücü ifadeler kullanılması, gerçeğe aykırı yayım deyiminden ise; okunduğu anda toplumun geneli tarafından bilinen, maddi gerçeklerle ilgisi olmadığı açıkça anlaşılabilen olgu ve eylemlerin habere konu olan kişi tarafından gerçekleştirildiğine dair haberler anlaşılmalıdır. Haberin gerçekliği, sadece haberin yapıldığı anda bilinen ve görünen maddi gerçekliğe göre değil, toplumun bilgi birikimi, duyarlılık düzeyi ve ilgi alanlarına, toplum hafızasındaki yanılgılı veya yönlendirilmiş algıya göre de değişir. Toplumun genelinin hafızasında, haberin yapıldığı sırada dünya ve ülke genelinde gerçek olduğu bilinen, yaşandığı varsayılan maddi olgulara ve konjonktüre bağlı olarak haberin gerçekliği de değişebilir. Basın özgürlüğü, kişilerin zaten bildiği gerçeklerle değil, henüz öğrenmediği, öğrenilmesinde kamu yararı olan gerçekleri kişilere sunmakla eşdeğer bir görev görür.

"İfade ve basın özgürlüğü" kavramının, uluslararası sözleşme metinlerindeki ve AİHM kararlarındaki görünümüne dair aşağıdaki açıklamaları yapmakta fayda görülmektedir;

4 Kasım 1950 tarihli İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmenin 10. maddesinin 1. fıkrasında; “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir.”

4 Kasım 1950 tarihli İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmenin 10. maddesinin 1. fıkrasında; “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir.”

Adı geçen Sözleşmenin 10. maddesinin 2. fıkrasında; "Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir.", 17. maddesinde ise; "Bu sözleşme hükümlerinden hiçbiri, bir devlete, topluluğa veya kişiye sözleşmede tanınan hak ve özgürlüklerin yok edilmesine veya burada öngörüldüğünden daha geniş ölçüde sınırlamalara uğratılmasına yönelik bir etkinliğe girişme ya da eylemde bulunma hakkını sağlar biçimde yorumlanamaz" şeklinde düzenlemeler yapılarak devletlere kendi toplumlarını düzenlemeleri, bu açıdan da ifade özgürlüğünün sınırlarını Sözleşmenin 10. maddesinde yer alan kriterleri gözeterek çizebilmeleri konusunda takdir yetkisi tanınmıştır.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi ulusal makamların bu takdir yetkisini Sözleşmenin 10. maddesiyle bağdaşır şekilde kullanıp kullanmadıklarını önüne gelen davalar aracılığıyla denetlemektedir. O halde, ulusal makamlar, ifade özgürlüğünün sınırlanması ile ilgili takdir yetkilerini kullanırken;

- Sınırlama için önemli bir toplumsal ihtiyaç veya zorunluluğun bulunması (kamu yararı gibi),

- Sınırlamada aşırıya gidilmemesi (orantılı ve ölçülü olunması),

- Sınırlamanın meşru (hukuka uygun) bir amacı gerçekleştirmek için yapılması,

- Sınırlamanın yasayla getirilmesi, hususlarını gözetmek zorundadırlar.

Her ne kadar doktrinde bu konuda üye devletlerin aynı ölçüleri benimsemeleri gerektiği savunulmakta ise de değer yargıları ülkeden ülkeye değişmektedir. Çağdaş ülkelerin çoğunda; iftira, onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici söz ve beyanlar, müstehcen içerikli söz, yazı, resim ve açıklamalar, savaş kışkırtıcılığı, hukuk düzenini cebir yoluyla değiştirmeye yönelen, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik olan ifadeler düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemekte, suç sayılmak suretiyle cezalandırılmaktadırlar.