muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/1333, Karar No: 2021/501, Tarih: 25.02.2021

1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, asıl ve birleşen 2008/688 dosyada şikayetçi vekili ... vekilinin yerinde görülmeyen aşağıdaki bent kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava sıra cetvelinin iptali istemine ilişkin olup, şikayetin reddi halinde şikayet olunan vekilleri lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken her bir şikayet olunan vekiline ayrı ayrı vekialet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle asıl ve birleşen 2008/688 dosyada şikayetçi vekili ... yararına bozulması gerekmiş ise de yapılan yanlışlığın giderilmesi,yeniden yargılamaya gereksinim göstermediğinden,HUMK.nun 438/7 nci maddesi uyarınca hükmün,aşağıda yazılı olduğu şekilde düzeltilerek onanması gerekmiştir.SONUÇ: Yukarıda (1) no.lu bentte açıklanan nedenle, asıl ve birleşen 2008/688 dosyada şikayetçi ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) no.lu bentte açıklanan nedenle, (1) numaralı bent dışındaki temyiz itirazlarının kabulü ile kararın “HÜKÜM” bölümünün “1” no.lu fıkrasının (B) bendi ile “2” nolu fıkrasının (B) bendinde “AAÜT gereğince 725” sözcüklerinden sonra gelen “er ” ekinin kaldırılmasına ve hükmün düzeltilmiş bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, asıl ve birleşen dosyada şikayetçi harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine, 25.02.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11723, Karar No: 2017/16249, Tarih: 27.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/11723 E.  ,  2017/16249 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5511, Karar No: 2019/5862, Tarih: 05.11.2019

**20. Ceza Dairesi         2017/5511 E.  ,  2019/5862 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : KOCAELİ 2. Ağır Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi – Numarası : 27.03.2014 - 2013/381 esas ve 2014/115 karar

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

1-) Olay tutanağında belirtilen gizli soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin Kocaeli 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 18.02.2013 tarihli 2013/157 D. İş sayılı kararının dosya içerisinde bulundurulmaması,

2-) Gizli soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan CMK'nın 139. maddesine göre gizli soruşturmacı görevlendirilebilmesi için işlenen suçun kanunda sayılan ve gizli soruşturmacı kullanılabilecek suçlardan olması, suçun işlendiği konusunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması, başka yolla delil elde etme imkanının bulunmaması, suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmiş bir suç olması ve yetkili ve görevli mahkemece bir karar verilmesi gerekir.

Dava konusu suç uyuşturucu madde ticareti yapma suçu olduğu halde, suç tarihi itibariyle örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suç olmadığı; CMK'nın 139. maddesinin 4. fıkrasına göre örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmeyen suçlarda gizli soruşturmacı görevlendirilemeyeceği; yine CMK'nın "Teknik Araçlarla İzleme" başlıklı 140. maddesindeki düzenlemeye göre, sanığın teknik araçlarla izlenmesine ilişkin bir karar bulunmadığı, gizli soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin karara dayanılarak ve CMK'nın 140. maddesi uyarınca ayrıca bir karar alınmadan teknik araçlarla izleme ve görüntüleme ve ses alma işlemi yapıldığı dosya kapsamından anlaşılmıştır.

Mahkemece suçun sübutu, gizli soruşturmacı faaliyetleri ile teknik araçlarla izleme sonucu elde edilen kayıtlara ve sanığın ikrarına dayandırılmıştır. CMK'nın 217. maddesine göre sanığa atılı suç hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir. Hukuka uygun olmayan teknik araçlarla izleme sonucu elde edilen delile dayanılarak sübuta gidilmesi mümkün değildir.

Bu nedenlerle;

a-) Suçun sübutunun tespiti için sanıktan uyuşturucu madde alma - temin etme eylemini gerçekleştiren gizli soruşturmacılar kolluk görevlisi ise "suçu ve faili belirleme, suçla ilgili delilleri toplama" konusunda faaliyette bulunabileceklerinden, öncelikle gizli soruşturmacıların adli kolluk görevlisi olup olmadığının sorulması, adli kolluk görevlisi ise CMK'nın 139/3. maddesi hükmü de gözetilerek tanık olarak dinlenilip sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Bu nedenlerle;

a-) Suçun sübutunun tespiti için sanıktan uyuşturucu madde alma - temin etme eylemini gerçekleştiren gizli soruşturmacılar kolluk görevlisi ise "suçu ve faili belirleme, suçla ilgili delilleri toplama" konusunda faaliyette bulunabileceklerinden, öncelikle gizli soruşturmacıların adli kolluk görevlisi olup olmadığının sorulması, adli kolluk görevlisi ise CMK'nın 139/3. maddesi hükmü de gözetilerek tanık olarak dinlenilip sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

b-) Sanık hakkında 5271 sayılı CMK’nın 140. maddesi uyarınca teknik araçlarla izlemeye ilişkin verilmiş bir kararın bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise hukuki denetime olanak sağlayacak şekilde aslı veya onaylı örneği getirtilerek bu dosya içine konulması; yoksa bu yöntemle elde edilen bilgilerin delil olarak değerlendirilemeyeceği hususu gözetilerek sanığın hukuki durumunun yeniden belirlenmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazı bu nedenlerle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, 05.11.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15314, Karar No: 2014/7966, Tarih: 16.09.2014

**10. Ceza Dairesi         2012/15314 E.  ,  2014/7966 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 10 - 2011/284065

Mahkeme :ADANA 3. Sulh Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi - Numarası :30/03/2011 – 2010/1259 esas ve 2011/856 karar

Suç : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

Sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma suçundan dolayı başka dava olup olmadığı, varsa sanığın bu suçu diğer davaya konu olan suç nedeniyle verilen tedavi ve/veya D.. S.. tedbirinin infazı sırasında işleyip işlemediği belirlendikten sonra;

a) Sanık hakkında aynı suçtan açılmış başka dava yoksa veya sanık bu suçu daha önce işlediği suçtan dolayı verilen tedavi ve/veya D.. S.. tedbirinin infazı sırasında işlemiş değilse, bu suç nedeniyle tedavi ve/veya D.. S.. tedbiri uygulanmamış olan sanık hakkında, hükümden sonra 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesi ve aynı Kanun'un 85. maddesi ile 5320 sayılı Kanun'a eklenen geçici 7. maddenin 2. fıkrası uyarınca, 191. madde hükümleri çerçevesinde "hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına",

b) Sanık bu suçu, daha önce işlediği suçtan dolayı yapılan kovuşturma aşamasında hükmolunan tedavi ve/veya D.. S.. tedbirinin infazı sırasında işlemiş ise, 6545 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile değiştirilen TCK'nın 191. maddesinin 5. fıkrasında öngörülen “Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlâl nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz” hükmü uyarınca, ikinci suçtan açılan bu davanın kovuşturma şartının ortadan kalkması nedeniyle, CMK'nın 223. maddesinin 8. fıkrası uyarınca “davanın düşmesine”

Karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA, 16/09/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/947, Karar No: 2020/2968, Tarih: 15.06.2020

**3. Hukuk Dairesi         2020/947 E.  ,  2020/2968 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sağlık hizmeti satın alma sözleşmesine aykırılık nedeniyle davalı hakkında cezai işlem uygulandığını, ceza bedelinin ödenmesine ilişkin ihtar yazısına rağmen ödeme yapılmaması üzerine icra takibine girişildiğini ve takibe haksız olarak itiraz edildiğini belirterek İzmir 6. İcra Müdürlüğünün 2011/9738 E sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, savunmasında özetle; cezai işlemin ne için uygulandığının anlaşılamadığını, sözleşmeye aykırılığın olmadığını ve yetkili icra dairesinde yapılmış bir takibin bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesince, taraflar arasında imzalanan yetki sözleşmesi doğrultusunda Ankara mahkemelerinin ve Ankara icra dairelerinin yetkili kılındığı gerekçesiyle davalının yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliğine, karar kesinleştikten sonra süresi içinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli ve yetkili Ankara Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş; hükmün taraflarca temyiz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine talep doğrultusunda dosya, yetkili Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.

Mahkemece, yetkili icra dairesinde yapılmış bir takip olmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönünde verilen hüküm, davacının temyizi üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 09.06.2014 tarihli, 2014/435 E 2014/18303 K sayılı ilamıyla onanmış, davacı tarafça bu kez karar düzeltme yoluna başvurulmuştur. Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2014/31940 E 2014/38136 K sayılı ilamıyla “Taraflarca imzalanan sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinde

Mahkemece, yetkili icra dairesinde yapılmış bir takip olmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönünde verilen hüküm, davacının temyizi üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 09.06.2014 tarihli, 2014/435 E 2014/18303 K sayılı ilamıyla onanmış, davacı tarafça bu kez karar düzeltme yoluna başvurulmuştur. Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2014/31940 E 2014/38136 K sayılı ilamıyla “Taraflarca imzalanan sağlık hizmeti satın alma sözleşmesinde

Ankara icra dairelerini ve mahkemelerinin yetkili olduğu kararlaştırılmasına rağmen davacı İzmir 6. İcra Müdürlüğünde takip yapmış ise de icra dairesinin yetkisine itiraz üzerine davacının talebiyle icra dosyası yetkili olan Ankara İcra Müdürlüğüne getirtilerek, 27. İcra Müdürlüğünün 2013/6194 esasına kayıt edilmiştir. İcra dosyasının yetkili icra dairesi esasına kayıt edildiği, halen derdest olduğu ve yetkili icra dairesinde yapılmış bir takibin bulunduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca; mahkemece, yetkili icra dairesinde yapılmış bir icra takibinin olduğu gözetilerek işin esasına girilip, hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken yanlış gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” gerekçesiyle davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile onama kararı kaldırılarak hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davacı tarafça uyuşmazlık konusu cezai şart bakımından borçlu olmadığının tespiti talebiyle açılan Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen menfi tespit davasında davalı idarenin davacı hakkında tahakkuk ettirdiği cezai işlemin sözleşme ve zeyilname hükümlerine uygun olduğu tespit edilerek davanın reddine karar verildiği, kesinleşen hükümde yapılan tespitlerin eldeki davada kesin hüküm oluşturduğu, davalının itirazının Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde yapılan tespitler karşısında yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile Ankara 27.İcra Müdürlüğünün 2013/16194 esas sayılı dosyasında 524.565,05 TL asıl alacak ve 43.459,85 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 568.024,90 TL alacak yönünden itirazın iptaline, takibin bu miktarlar üzerinden devamına karar verilmiş; hüküm, davalı tarafça temyiz edilmiştir.

Kural olarak bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (9.5.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK). 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamakla birlikte bu kurum davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir.

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (4.2.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). Ancak Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş birtakım istisnaları bulunmaktadır.Bu istisnalar kamu düzeni düşüncesi ile geliştirilmiştir. (Kuru, Baki; İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Ağustos 2016, s.744)Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması

durumunda, Yargıtay bozma kararına uyulmasıyla ortaya çıkan usuli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır. Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi halinde usuli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir (HGK. 21.01.2004 gün ve 2004/10-44 E, 2004/19 K.). Bu sayılanların dışında ayrıca görev konusu, hak düşürücü süre, kesin hüküm, ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usuli kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru, Baki; İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Ağustos 2016, s.745).

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün ve 2006/4-519-527 sayılı ilamı, YHGK.’nun 31.05.2006 gün ve 2006/10-307-337 sayılı ilamı, YHGK.’nun 10.05.2006 gün ve 2006/4-230-288 sayılı ilamı, YHGK 15.02.2017 gün ve 2015/788- 256 sayılı ilamı).

Dava, cezai işlem bedelinin tahsili için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali davasıdır.

İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartı olup kamu düzenindendir ve 6100 sayılı HMK'nın 115. maddesi uyarınca dava şartlarının varlığı yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Yapılan ilamsız icra takibinde borçlu, icra dairesinin yetkisi yanında borca veya faize itiraz etmiş ise açılan itirazın iptali davasında mahkeme, ilk iş olarak; icra dairesinin yetkili olup olmadığı yönünde bir inceleme yaparak bu hususta bir karar vermelidir. Yetki itirazının incelenmesi neticesinde mahkeme icra dairesinin yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise “Yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından davanın reddine” karar verecektir. (06.10.2004 tarih 2004/19-410 E. - 2004/471 K. karar sayılı Yargıtay HGK )

Somut olayda davacı tarafça İzmir 6. İcra Müdürlüğünün 2011/9737 E sayılı dosyasıyla davalı aleyhine işlemiş faiziyle birlikte toplamda 568.024,90 TL tutarında cezai şart bedelinin tahsili amacıyla takip başlatılmış, ödeme emrinin tebliği üzerine davalı tarafça süresi içinde itiraz edilmiş, davalı borçlu takibe itirazında hem icra dairesinin yetkisine hem de borca itirazda bulunmuştur. İtiraz üzerine davacı tarafça İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde itirazın iptali davası açılmış, mahkemece icra dairesinin yetkisine itiraz değerledirilmeksizin mahkemenin yetkisi değerlendirilerek yetkisizlik kararı verilmiş ve yetkisizlik kararının temyiz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine 22.01.2013 tarihinde dosya yetkili Ankara 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 2013/22 esasına kaydedilmiştir. Bu mahkemece yargılama devam etmekte iken alacaklının talebi üzerine 22.10.2013 tarihinde İzmir 6. İcra Müdürlüğünce icra dosyası yetkili icra dairesince yürütülmek üzere gönderilmiş ve 19.11.2013 tarihinde Ankara 27. İcra Müdürlüğünün 2013/16194 sayılı esasına kaydedilmiştir.

Her ne kadar mahkemece yetkili icra dairesinde yapılmış bir takip olmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönünde verilen hüküm Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2014/31940 E 2014/38136 K sayılı ilamıyla davanın esasına girilmesi gerektiğinden bahisle bozulmuş ve sonrasında mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne ve Ankara 27.İcra Müdürlüğü 2013/16194 esas sayılı dosyasında yapılan itirazın iptaline karar verilmiş ise de yetkili Ankara 27. İcra Müdürlüğünce 2013/16194 E sayılı icra dosyasında davalıya ödeme emri tebliğ edilmemiş olup takip akim kalmıştır. Oysa itirazın iptali davasının görülebilmesi için yetkili icra müdürlüğünce usulüne uygun şekilde ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesi ve ödeme emrine borçlu tarafından usulüne uygun şekilde yapılmış itirazın bulunması gerekir. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda somut olayda yetkili icra dairesince ödeme emri tebliğ edilmemesi ve buna bağlı olarak da ödeme emrine itirazın bulunmaması nedeniyle dava şartı mevcut olmayıp, bozma ilamına uyularak karar verilmesine rağmen taraflar lehine usuli kaznılmış haktan söz edilemeyecektir.

Hal böyle olunca mahkemece, yetkili Ankara 27. İcra Müdürlüğünce davalı borçluya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş bir ödeme emri ve bu ödeme emrine borçlu tarafından yapılmış bir itiraz bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle açıklanan nedenlere hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15/06/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.