muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/9492, Karar No: 2024/1719, Tarih: 15.02.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/9492 E.  ,  2024/1719 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/575 Esas, 2023/1218 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Tutak Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/46 Esas, 2021/110 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Ağrı ili, Tutak ilçesi, ... köyü 105 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kenarından geçmekte olan Murat Nehrinin yatak değiştirmesi nedeniyle taşınmazın dere yatağı haline geldiğini ve sular altında kaldığını ileri sürerek tazminat ve ecrimisil isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın Murat Nehrinin kıyısında olduğundan nehrin mevsimsel seviye değişikliği ve yön değişikliğinden etkilendiğini, taşınmazlarda bu sebeple meydana gelen aşınma veya toprak kazanımlarından davalı idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, zira nehir akış hareketlerinin tamamen doğal seyir içerisinde gerçekleştiğini, ''Dere yatakları ve taşkınlar'' başlıklı Başbakanlık Genelgesinin 14 üncü maddesi gereğince kadastro çalışmaları sırasında dere yataklarında tabii akışa imkan verecek ve kendiliğinden oluşmuş dere yatağı kesitinin tescil dışı bırakılarak derenin tabi akışına tahsis edileceğinin düzenlendiğini, davaya konu taşınmazların fiilen işgal edilmediğini, el atılmadığını, dava konusu taşınmazın maliklerinin de taşınmazın yararlanmasını engeller vaziyette geçici ya da sürekli bir durumun söz konusu olmadığını, tüm bu sebeplerle açılan haksız davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın iki yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, idari yargı yolunun görevli olduğunu, mücbir sebeplerden oluşan durumlarda idarenin sorumluluğunun bulunmadığını, bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, ecrimisil talebinin yerinde olmadığını, üretim masraflarında resmi verilerin kullanılmadığını, kapitalizasyon faizinin % 5-6 civarında alınması gerektiğini, toplulaştırma işleminin sonucunun beklenmesi gerektiğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince bilirkişi heyetinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 15 inci maddesindeki usul ve esaslara göre tayin edilip mahallinde keşif yapılmasında, taşınmazın arazi olarak kabul edilmesinde, arazi niteliğindeki ve kalıcı olarak dere yatağı haline gelen dava konusu taşınmazın fen bilirkişisi raporunda belirtilen kısmının davacı tarafın özel mülkiyetinden çıktığı ve 6200 sayılı Kanun ile Yargıtay içtihatları doğrultusunda davalı DSİ'nin yetki ve sorumluluğuna giren taşınmazın doğal nedenlerle de olsa su altında kalmasından davalı kurumun sorumlu olacağı anlaşılmakla; mülkiyet bedelinin hesaplanmasında, kapitalizasyon faizinin belirlenmesinde, m² birim fiyatının 9,65 TL olarak belirlenmesinde, yöntemince ecrimisil bedeli hesaplanmasında ve bulunan bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği belirtilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın iki yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, idari yargı yolunun görevli olduğunu, mücbir sebeplerden oluşan durumlarda idarenin sorumluluğu bulunmadığını, bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, davacı lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, kapitalizasyon faizinin % 5-6 civarında uygulanması gerektiğini, davacının çiftçi kayıt sistemi desteği aldığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisil bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisil bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Ağrı ili, Tutak ilçesi, ... köyü 105 ada 3 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak taşınmaza değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5321, Karar No: 2023/45, Tarih: 10.01.2023

**1. Hukuk Dairesi         2021/5321 E.  ,  2023/45 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki tespit harici bırakılan taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir. Karar, davacı ... vekili ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde; Nusratlı köyü çalışma alnında yapılan kadastro çalışmaları sonucu Vakıf adına tescil edilen 238 ada 60 (eski 18) parsel sayılı taşınmazın yüz ölçümünün eksik olduğunu, mevcut eksikliğin bir kısmının 238 ada 46 ve 50 parsel sayılı taşınmazlar ve bir kısmının tespit harici bırakılan taşınmaz içinde bırakıldığını öne sürerek dava açmıştır.

Yargılama sırasında tespit harici bırakılan bölüm yönünden tefrik kararı verilmiş ve yargılamaya 2011/550 Esas sayılı dosya üzerinden devam edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 11/12/2013 tarihli ve 2011/51 Esas, 2013/156 Karar sayılı kararıyla, hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 01.07.2014 tarihli ve 2014/4946 Esas, 2014/9457 Karar sayılı kararı ile; “3402 sayılı Yasa'nın 12/3. maddesinde yalnızca hakkında tutanak düzenlenen taşınmazlarla ilgili olarak 10 yıllık hak düşürücü süre belirlenmiş olup gerek 3402 sayılı Yasa'da, gerekse de 4721 sayılı Yasa'nın tescil hükümlerini düzenleyen maddelerinde hakkında tutanak düzenlenmeyen ya da tespit harici bırakılan yerler hakkında kadastro öncesi nedenlere dayanılarak dava açılmasını engelleyen ya da hak düşürücü süre olarak belirleyen yasal düzenleme olmadığı gibi ayni haklar mutlak nitelikte olup, yasal kısıtlamalar dışında her zaman ve herkese karşı dermeyan edilebileceği, kadastro öncesi nedenlere dayanarak dava açmanın süreyle sınırlandırılmadığı açıklanarak, TMK'nın 713/3. fıkrası gereğince Köy Tüzel Kişiliği davaya dahil edilip taraf koşulu sağlandıktan sonra iddia ve savunmalar doğrultusunda inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek” bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/07/2019 tarihli ve 2015/26 Esas, 2019/205 Karar sayılı kararıyla; dosya kapsamında toplanan delillerden, (A) harfiyle gösterilen yerin davacı ... Müdürlüğüne ait Nusratlı köyü 238 ada 60 parsel sayılı taşınmaz ile bir bütün olarak davacı tarafça kullanıldığı, bu yerdeki zeytin ağaçlarının Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait beyaz boyalı (V) işareti ile mühürlenmiş olduğu, yerin üzerindeki zeytin ağaçlarının yaşı itibariyle dava tarihinden geriye dönük çekişmesiz aralıksız 20 yıldan fazla süredir bu yerde toprak yapısı itibariyle fiilen kültürel zeytincilik tarımının yapıldığı, işbu yerin dereyle herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, davacı lehine zilyetlik koşulunun oluştuğu, (B) harfiyle gösterilen yerin davalı Nusratlı Köyü Tüzel Kişiliğine ait Nusratlı köyü 238 ada 67 parsel sayılı taşınmaz ile bir bütün olarak kullanıldığı, (C) harfiyle gösterilen yerin Nusratlı köyü 238 ada 68 parsel maliki Ercan Sezer'e ait parsel ile bir bütün olarak kullanıldığı, (D) harfiyle gösterilen yerin dere olmasına rağmen 238 ada 68 parsel içinde kaldığı, bu kısımlar yönünden davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 20/05/2016 havale tarihli fen bilirkişi rapor ve eki krokisinde (A) harfiyle gösterilen 48,36 m2'lik yerin kadastro paftasında dere olan vasfının iptali ile davacıya ait 238 ada 60 parsel sayılı taşınmaza eklenmek suretiyle davacı ... adına zeytinlik vasfıyla tapuya kayıt ve tesciline, fen bilirkişi raporunda (B) ve (C) harfiyle işaretli kadastro paftasında dere olarak gösterilen kısımlar yönünden ve 238 ada 68 sayılı davalı ... ait taşınmaz içinde yer alan (D) harfiyle gösterilen kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

D. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili, davalı Hazine temyiz talebinde bulunmuştur.

E. Temyiz Nedenleri

Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle, paftada gösterilen dere yatağı ile derenin fiili güzergahının birbiri ile uyuşmadığını,kadastro çalışmaları sonucu dere yatağını fiilen şahsa ait parsele dahil edilerek dereyi yokuş yukarı akacak şekilde Vakıf parseli üzerine kaydırdıklarını, Mahkemece ağaçlar üzerindeki işaretler dikkate alınarak karar verildiğini bu hususun doğru olmadığını, birine ait taşınmazın başkası tarafından kullanılması ve ağaçlar üzerindeki işaretlerin değiştirilmesinin mümkün olduğunu, kullanım durumuna göre karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, taşınmazın vakıf senedinin kapsamında kalıp kalmadığının araştırılmadığını, tanıkların birinin dinlenmediğini, diğerinin mahkemede dinlenmediğini, yargılama giderleri ve harcın davacı üzerinde bırakılmasının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle, Mahkemece verilen kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, imar ihya şartının gerçekleşmediğini, 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde dava açılmadığını belirterek ve resen belirlenecek nedenlerden dolayı kabul kararının bozulmasını talep etmiştir.

F.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, TMK'nın 713/1., 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddelerine dayalı tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Bilindiği üzere terk edilmiş dere yatakları, kayalık, taşlık, yol ve yol boşluğu gibi taşınmazlar, ancak imar-ihya yolu ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca iktisap edilebilirken; ham toprak, hali arazi, köy boşluğu gibi basit ameliye ile zilyet edilebilecek yerler ise aynı Yasa'nın 14. maddesi gereğince iktisap edilebilir

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddesi “Tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dahil) bir veya birden fazla taşınmaz mal, çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi veyahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir.

“Orman sayılmayan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen araziden, masraf ve emek sarfı ile imar ve ihya edilerek tarıma elverişli hale getirilen taşınmaz mallar 14. maddedeki şartlar mevcut ise imar ve ihya edenler veya halefleri adına, aksi takdirde Hazine adına tespit edilir.”

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1. maddesi, “Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir.”

Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarında “Dava, kadastro çalışmalarında tespit dışı bırakılan taşınmazın tescili davalarında TMK'nın 713. maddesinin 3. fıkrası hükmüne göre Hazine ve ilgisi bakımından diğer kamu tüzel kişileri yasal hasım durumunda bulunduklarından yargılama gideri, harç ve avukatlık ücretinden sorumlu tutulamayacakları” belirtilmiştir.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı ve davalı tarafın temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı ve davalı tarafın temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Ancak davacı ... tarafından 2010 yılında 238 ada 46 ve 50 parsel sayılı taşınmaz ile dere-yol olarak tespit harici bırakılan kısma yönelik dava açıldığı, daha sonra tespit harici bırakılan kısma yönelik davanın tefrik edildiği ve eldeki dava tespit harici bırakılan kısma yönelik olduğu halde mahkemece dava konusu olmayan 238 ada 68 parsel sayılı taşınmaz hakkında araştırma, inceleme yapılarak, malikinin dahili davalı olarak davaya dahil edilmesi ve bu taşınmaz hakkında açılan davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuş ise de bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerekli kılmadığından hükmün düzeltilerek onanması gerekmektedir.

V. KARAR

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları ile davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2- Davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün 1 no.lu bendinin 2. paragrafında yer alan “ ...ve Nusratlı köyü 238 ada 68 parsel sayılı davalı ... ait taşınmaz içinde yer alan (D) harfi ile gösterilen kısım yönünden...” kelimelerinin hüküm yerinden çıkarılmasına, hükmün başlık kısmındaki "..." kelimelerinin çıkartılmasına ve 6100 sayılı HUMK'un geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 438/7. maddesi gereğince hükmün bu hali ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

alınan peşin harcın temyiz eden davacıya geri verilmesine,

10/01/2023 tarihinde kesin olmak üzere oy çokluğu ile karar verildi.

(Muhalif)

-MUHALEFET ŞERHİ-

Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1. maddesi gereğince açılmış zilyetliğe dayalı tescil davasıdır.

Mahkemece davacı lehine hüküm kurulmuş, yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmış, davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmemiş, yine yargılama giderlerinden olan harcın ise davacıdan alınmasına karar verilmiştir. Yargılama giderleri davacı tarafından temyize getirilmiştir.

Sayın çoğunluk ile aramızda oluşan uyuşmazlık; temyize getirilen ve re'sen nazara alınması gereken karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, buradan hareketle davacı tarafından peşin yatırılan harcın iadesinin mümkün olup olmadığı, davacı lehine vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerine hükmedilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle çözümlenmesi gereken husus, yargılama giderlerinden kimin sorumlu olacağı hususudur.

Sayın çoğunluk ile aramızda oluşan uyuşmazlık; temyize getirilen ve re'sen nazara alınması gereken karar ve ilam harcının davacıdan alınıp alınamayacağı, buradan hareketle davacı tarafından peşin yatırılan harcın iadesinin mümkün olup olmadığı, davacı lehine vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerine hükmedilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle çözümlenmesi gereken husus, yargılama giderlerinden kimin sorumlu olacağı hususudur.

Anayasa’nın 35. maddesinin birinci fıkrasında mülkiyet ve miras hakları güvence altına alınmış, ikinci fıkrasında ise “Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.” denilmek suretiyle mülkiyet hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine vurgu yapılmıştır.

Anayasa’nın 36. maddesinde de “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile ... yargılanma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmek suretiyle hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri olan mahkemeye erişim ... anayasal koruma altına alınmıştır.

Anayasa’nın 13. maddesinin birinci cümlesinde ise “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.” denilmiştir.

Buna göre diğer şartlar bulunsa bile temel hak ve hürriyetlere ancak kanunla sınırlama getirilebilir. Bir başka ifadeyle kanun dışındaki bir norm veya yargı içtihadıyla temel hak ve özgürlüklere sınırlama getirilmesi mümkün değildir.

Öte yandan yargı harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenmiş ve kamu düzeninden olması nedeniyle harca ilişkin hükümlerin resen uygulanacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle harca ilişkin hususların re'sen ele alınabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Harçlardan kimin sorumlu olacağı hususu ise -yargılama giderleri, yargılama usulüne ilişkin bir konu olduğundan- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un 323. maddesinde harçlar yargılama giderlerinden sayılırken, 326. maddesinin (1) numaralı fıkrasında açıkça “Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir.” denilmek suretiyle yargılama giderleri ve bunlardan olan yargı harçlarından kimin sorumlu olacağı tereddüde yer vermeyecek şekilde hüküm altına alınmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesi ise şöyledir:

“Kanun, sözüyle ve özüyle değindiği bütün konularda uygulanır.

Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa, hâkim, örf ve âdet hukukuna göre, bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.

Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır.”