muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/11801, Karar No: 2020/1726, Tarih: 24.02.2020

Dosya kapsamı ve toplanan delillerden; dava konusu edilen 505, 1061 ve 862 parsel sayılı taşınmazların tarafların ortak murisi ... adına kayıtlı olduğu, ...’in 12.12.1976 tarihinde öldüğü ve mirasçılarının ..., ...., ... ve ... olduğu, mirasçılar arasında 20.01.1987 tarihinde miras taksim sözleşmesi yapıldığı daha sonra 24.06.1996 tarihinde ..., ... ve ... arasında ikinci bir miras taksim sözleşmesi yapıldığı anlaşılmıştır.

1.Bir kısım davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Öncelikle belirtilmelidir ki; Mahkemece dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline karar verilmesi yerinde ise de; davacı ...’in yargılama sırasında öldüğü ve mirasçıları tarafından davaya devam edildiği gözetilerek ...’in mirasçılık belgesindeki miras payları oranında mirasçılar adına tescile karar verilmesi gerekirken, ölü ... adına tescile karar verilmesi doğru olmamıştır.

2.Davalı ...’a yapılan harç tamamlamaya ilişkin muhtıra usul ve yasaya uygun bulunmadığından 08.05.2018 tarihli ek kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Asıl karara yöneltilen temyiz itirazları diğer davalıların temyiz itirazları ile birlikte aşağıda değerlendirilmiştir.

3.Davalılar ..., ..., ... vekili, davalılar ..., ..., ..., ... vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Tüm tarafların katıldığı ve geçerli olduğu anlaşılan davacı tarafça dayanılan miras taksim sözleşmesinde yer alan taşınmazların bozma doğrultusunda yapılan keşifte alınan beyanlar ve teknik bilirkişi raporu karşısında dava konusu 505, 862 ve 1061 parseller olduğu belirlendiğine göre, davalılar ..., ..., ... vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının ve diğer davalı vekillerinin tüm temyiz itirazlarının ayrı ayrı reddi gerekmiştir.

4.Dava 20.000 TL değer gösterilerek açılmıştır. Yargılama sırasında yapılan keşif sonrası alınan bilirkişi raporuyla taşınmazların dava tarihi itibarıyla değeri 349,790 TL olarak belirlenmiş ise de; raporda dava tarihi 2008 olmasına rağmen 2016 yılı itibarıyla değerin belirlenmesi ve bu değer üzerinden harç ve vekalet ücreti takdiri doğru olmamıştır. Mahkemece yapılması gereken iş; 2008 dava tarihi itibarıyla taşınmazların değerlerinin belirlenmesi, davacı tarafça peşin yatırılan ve tamamlanan harçlar da dikkate alınarak belirlenecek bu değer üzerinden harç ve vekalet ücretine hükmetmek olmalıdır.

SONUÇ: Davalı ... vekilinin ek kararın temyizine ilişkin itirazının kabulüne, ek kararın kaldırılmasına, davalı ... vekilinin ve davalı ..., ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazlarının yukarıda (3) nolu bentte yazılı nedenlerle ayrı ayrı reddine; davalı ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazının yukarıda (4) nolu bentte yazılı nedene ilişkin olarak kabulüne, sair temyiz itirazlarının ise (3) nolu bentte yazılı nedenlerle reddine; bir kısım davacılar vekilinin katılma yoluyla ileri sürdüğü temyiz itirazlarının yukarıda (1) nolu bentte yazılı nedenle kabulüyle hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 5.968,55 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 17.905,60 TL'nin temyiz eden bir kısım davalılar Eşref ve müştereklerinden alınmasına, peşin alınan harçların istek halinde temyiz eden bir kısım davacılar, davalı ... ile bir kısım davalılar ... ve müştereklerine iadesine, 24.02.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13337, Karar No: 2014/12677, Tarih: 29.09.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/13337 E.  ,  2014/12677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 16. AİLE MAHKEMESİ

TARİHİ : 16/04/2013

NUMARASI : 2012/252-2013/256

Taraflar arasında görülen yardım nafakası davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesi ile davacının özel akşam lisesine gittiğini, annesi ile kaldığını, davalı babasının diş hekimi olduğunu, refah içinde yaşadığını, davacı ile ilgilenmediğini belirterek aylık 2.500.00.- TL yardım nafakasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile davacının nafaka alabilmek için akşam lisesine gittiğini, çalışabilecek durumda olduğunu, davacının davalının evindeki bilgisayarı kırdığını, iki cep telefonunu da aldığını, hakkında takipsizlik kararı verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davacının davalıya karşı işlediği iddia edilen hakaret ve tehdit suçlarından yargılandığı, akşam okuluna gittiğinden çalışabileceği, davacının talebinin hakkın kötüye kullanılması olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

TMK.'nun 328/1.maddesinde; "çocuk ergin olduğu halde eğitime devam ediyorsa, ana ve babasının durum ve koşullarına göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler",

TMK.'nun 364/1.maddesinde; "herkes yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve alt soyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür",

TMK.'nun 365/2 maddesinde; "dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın mali gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir" düzenlemeleri yer almaktadır.

Hukuk Genel Kurulunun 07.06.1998 tarih, 1998/656 E; 688 K.sayılı ilamında da; "...yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür (eğitim) gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksul kabul edilmesi gerektiği..." vurgulanmıştır.

Yardım nafakası, aile bireylerini yoksulluk ve düşkünlükten kurtarmaya ilişkin bir nevi sosyal yardımlaşma olup, ahlak kuralları ile geleneklerin zorunlu kıldığı bir ödevdir. Yardım nafakası isteyenin kusuru ile yardıma muhtaç duruma düşmüş olması, yükümlüyü borcundan kurtarmamaktadır. Aile bağlarının herhangi bir nedenle zayıflamış olması da yükümlülüğü ortadan kaldıran bir neden olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenlerle kanun koyucu, yardım nafakasını kişinin ve toplumun vicdanına bırakmamış, kanuni bir ödev olarak düzenlemiştir.

Okumakta olan kişi kendi emek ve geliriyle yaşamını sürdürmekten yoksun ise ana babasından öğrenimini tamamlayıncaya kadar yardım nafakası isteyebilir. Ne var ki; bunu vermekle yükümlü tutulacak kişilerin geçim sıkıntısına düşürülmemesi asıldır. Bunun için belirlenen nafakanın; davacının geçinmesi için gerekli, nafaka yükümlüsünün geliriyle orantılı olacak şekilde TMK.'nun 4.maddesindeki hakkaniyet ilkesi de gözetilerek takdir edilmesi gerekir.Somut olayda; davalı babanın diş hekimi olduğu, aylık gelirinin 4.000.00.-8.000.00.- TL arasında değiştiği, iki evinin iki aracının olduğu, yeniden evlendiği, iki çocuğunun daha olduğu, dava dışı annenin ise öğretmen olduğu, 1.800.00.- TL maaş aldığı, evi ve aracı olduğu,davacının devam ettiği özel akşam lisesinin yıllık ücretinin 3.200.00.- TL olduğu,davacının 03/08/2012 tarihinde davalı babaya karşı işlediği iddia edilen hakaret ve tehdit suçları nedeni ile Çocuk Mahkemesinde yargılandığı, bu dosyanın derdest olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemenin red gerekçesinin dayanağı olan Çocuk Mahkemesi dosyası henüz derdest olduğu gibi davacı bu iddialar nedeni ile cezalandırılsa bile bu durum davalı babanın eğitimi devam eden davacı çocuğuna yardım nafakası ödeme yükümlülüğünü kaldıran bir neden değildir. Davacının eğitimini sürdürürken ayrıca iş bulup çalışarak masraflarını karşılayabileçeğine ilişkin gerekçe ise davacının yaşı,eğitimi,deneyimi,ülkenin çalışma koşulları düşünüldüğünde inandırıcı bulunmamıştır . Diğer yandan davacının yardım nafakası talebinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu düşündürecek bir delil de dosyada bulunmamaktadır .

O halde mahkemece yapılacak iş; tarafların ekonomik sosyal durumları, nafakanın niteliği, davalının gelir durumu, davacının giderleri, mirasçılıkta da aynı sırada yer alan dava dışı annenin de nafakaya katılma yükümlülüğü değerlendirilerek ve hakkaniyet ilkesi ( TMK 4. maddesi )de gözetilerek uygun bir yardım nafakası takdir etmekten ibarettir.

Mahkemece anılan ilkeler gözardı edilerek eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 29.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18149, Karar No: 2015/34051, Tarih: 30.11.2015

**3. Ceza Dairesi         2015/18149 E.  ,  2015/34051 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ . Asliye Ceza Mahkemesi

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1) Sanık... hakkında, müşteki...'yi basit kasten yaralama suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas - 2015/85 Karar sayılı Kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesindeki bazı ibareler iptal edilmiş ise de, bu husus infaz aşamasında dikkate alınabileceğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanığın temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

2) Sanık ... hakkında, müşteki...'ı kasten yaralama, sanık... hakkında müşteki...'yi basit kasten yaralama ve müşteki ...'ı kasten yaralama suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

a) Sanık ...'in aşamalarda atılı suçları işlemediğini savunması, müştekilere sanıkla ilgili bir teşhis işleminin ya da sanıkla müştekiler arasında bir yüzleştirme yaptırılmamış olması karşısında, sanık ile müştekiler arasında usulüne uygun şekilde bir yüzleştirme işlemi ya da fotoğraflı teşhis işlemi yaptırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken, eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

b) Müşteki ... hakkında,... Hastanesince düzenlenen 11.08.2011 tarihli raporda, müştekinin sol mandibula kenarında yapılması zorunlu olan ensizyon nedeniyle bu bölgede kalıcı bir iz

olacağı belirtilerek, çenesindeki kırıkların yaşamsal sorun çıkartmadan iyileşeceği bildirilmiş ise de, adli tıp uygulamalarına göre olayın üzerinden altı aylık süre geçmeden yapılan muayene sonucu düzenlenen bu raporun yüzde sabit iz açısından hükme esas alınacak yeterlilikle olamayacağı gözetilerek, yurtdışında yaşadığı anlaşılan müştekide meydana gelen yaralanmanın yüzünde sabit ize neden olup olmadığını ve kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisini gösterecek şekilde, müştekinin ülkeye dönme durumu varsa müştekinin mevcut raporları ile birlikte Adli Tıp Kurumuna sevkedilerek buradan rapor aldırılması, aksi halde müştekinin uluslararası istinabe yoluyla uzman hekime sevk edilerek raporunun aldırılması, bu surette alınacak raporun dosyada mevcut tüm tıbbi bilgi ve belgelerle Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesine gönderilmesi ve buradan aldırılacak raporun sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken, eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

c) Yaralanmanın hem yüzde sabit ize hem de kemik kırığına neden olması halinde, sanıklar hakkında daha ağır netice olan müştekinin yüzünde sabit ize neden olan yaralanmadan dolayı 5237 sayılı TCK'nin 86/1 ve 87/1-c-son maddeleri uyarınca ceza tayin edilmesi gerekirken, 5237 sayılı TCK'nin 87/3. maddesinin TCK'nin 87/1-2. maddelerine girmeyen hallerde uygulanabileceği gözetilmeksizin, sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK'nin 86/1, 87/1-c-son maddelerinin yanında ayrıca TCK'nin 87/3. maddesinin uygulanması,

d) Sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK'nin 86/1. maddesi gereğince tayin olunan 1 yıl 6 ay hapis cezası 5237 sayılı TCK'nin 87/1-c maddesi uyarınca bir kat artırıldığında 2'şer yıl 12'şer ay hapis cezasına hükmolunması gerekirken hesap hatası yapılarak 3'er yıl hapis cezasına hükmolunması,

e) Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas - 2015/85 Karar sayılı Kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesindeki bazı ibarelerin iptal edilmesi nedeniyle 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesinde belirilen hak yoksunlukları yönünden sanıkların hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca kısmen istem gibi BOZULMASINA, 30.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3721, Karar No: 2020/12672, Tarih: 12.10.2020

**19. Ceza Dairesi         2020/3721 E.  ,  2020/12672 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5187 Sayılı Yasaya Aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Dairemizin pek çok emsal kararında dile getirildiği üzere;

Basın Özgürlüğü, ifade özgürlüğünün ayrılmaz bir parçası olmak üzere, insanların bilgiye ulaşma ve fikir elde edebilme yönündeki en önemli araçlardan olan basının, yazılı, görsel veya işitsel araçlarla sunduğu ve kamu hizmetini gerçekleştirme yolunda sahip olduğu özgürlüktür. Basının, geniş imkanları olan bir organizasyon olması, ona bireylere nazaran daha büyük bir muhatap sayısı (kitlesi) sağlamaktadır. Bu nedenle basının ifade özgürlüğünü kullanırken muhatabı üzerinde yarattığı etkinin boyutları da düşünülerek yaptığı işe bir kamu hizmeti ayrıcalığı tanınmış, bu ayrıcalıkla birlikte bahşedilen güvenilirliği, yapılan işten doğan sorumluluğun da büyük olmasını beraberinde getirmiştir.

Şüphesiz ifade ve basın özgürlüğü de diğer temel hak ve özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız değildir. İfade ve Basın Özgürlüğünün sınırlanması, başta AİHS'nin 10/2. maddesi olmak üzere uluslararası ve ulusal mevzuatta düzenleme altına alınmıştır.

Temel hak ve özgürlükler arasında düşünce ve kanaat açıklama özgürlüğünün önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu özgürlüğün kullanılabilmesinin en önemli ve etkin yollarından birisi basındır. Basın özgürlüğü; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Düşünceyi açıklama ve basın özgürlüğü, onu kullananlar açısından olduğu kadar gerçekleri öğrenmek özgürlüğüne sahip kişi ve kitleler açısından da temel hak niteliğindedir (Centro Europa 7 S.R.L. ve Di Stefano, § 131). Böylelikle, basın özgürlüğü bir yönüyle halkı ilgilendiren haber ve görüşleri iletme özgürlüğüdür, diğer yönüyle ise, bu özgürlük, halkın bu bilgi ve görüşleri alma hakkıdır. Bu şekilde basın kamuoyunun bilgi edinme hakkı bakımından birincil derecede önemi bulunan “halkın gözcülüğü” ya da “kamunun (kamu düzeninin) bekçisi” görevini yapabilir.

Çoğunlukçu, özgürlükçü, demokratik toplumlarda, düşünceyi açıklama özgürlüğü; sadece genel kabul gören ve zararsız veya önemsiz sayılan düşünceler yönünden değil, aynı zamanda halkın bir kısmı tarafından benimsenmeyen kural dışı, hatta rahatsız edici, endişe verici, sarsıcı düşünceler için de geçerlidir.

Çoğunlukçu, özgürlükçü, demokratik toplumlarda, düşünceyi açıklama özgürlüğü; sadece genel kabul gören ve zararsız veya önemsiz sayılan düşünceler yönünden değil, aynı zamanda halkın bir kısmı tarafından benimsenmeyen kural dışı, hatta rahatsız edici, endişe verici, sarsıcı düşünceler için de geçerlidir.

Toplumun ve insanlığın sorunları konusunda bireyi bilinçlendirmek, doğru ve gerçeğe uygun bilgiler ile donatmak, yaşanan sorun, olay ve oluşumlar hakkında kamuoyunu nesnel bir biçimde aydınlatmak, düşünmeye yönlendirici tartışmalar açmak, yöneticileri eleştirmek, uyarmak ve bu suretle denetlemek durumunda olan basının sahip olduğu hakkı hukuka uygun bir biçimde kullandığının kabulü için; açıklama, eleştiri ve değer yargısı biçimindeki bilginin gerçek ve güncel olması, açıklanmasında kamunun ilgi ve yararının bulunması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bağ bulunması, açıklamada küçültücü sözlerin kullanılmaması gerekmektedir. Ancak, basın özgürlüğünün bir dereceye kadar abartma hatta kışkırtmaya başvurma hakkını da içerdiği unutulmamalıdır.

Basın ve diğer medya organlarının ifade özgürlüğü, kamuoyuna yöneticilerin görüş ve davranışlarını tanıtmak ve yargılamak için en iyi araçlardan birisini sunmaktadır. Şüphesiz ifade özgürlüğünü kullanan kişilerin (gazeteciler vb...) bu özgürlüğü kullanırken “görev ve sorumlulukları” da vardır. Sözleşme'nin 10. maddesinin gazetecilere tanıdığı güvence, gazetecilerin gazeteci deontolojisine saygı içinde “doğru ve güvenilir” bilgiler sunmaları anlamında iyi niyetle hareket etmeleri koşuluna bağlıdır (Goodwin, § 39; Mc Vicar, § 83-86; Colombani, § 65).

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Basın yoluyla işlenen suçlar nedeniyle görülen davalarda göz önünde bulundurulması gereken "basın özgürlüğü" kavramının içeriği ve hukuka uygunluk nedenlerine dair Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.02.2007 tarihli, 2007/7-28 E. - 2007/34 K. sayılı kararında;

Basın yoluyla işlenen suçlar nedeniyle görülen davalarda göz önünde bulundurulması gereken "basın özgürlüğü" kavramının içeriği ve hukuka uygunluk nedenlerine dair Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.02.2007 tarihli, 2007/7-28 E. - 2007/34 K. sayılı kararında;

"Demokratik toplumlar, temel hak ve özgürlüklere dayanan toplumlardır. Bu tür toplumlarda Devletin görevi, temel hak ve özgürlükleri korumak ve geliştirmektir. Temel hak ve özgürlükler arasında düşünce ve kanaati açıklama özgürlüğünün önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu özgürlüğün kullanılabilmesinin en önemli yollarından birisi de basındır.

Geneli ilgilendiren ya da ilgilendirmesi gereken tüm olaylar hakkında, halkı objektif ve gerçekleri yansıtacak biçimde aydınlatmak, çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye çağıracak tarzda tartışmalar açmak, onu toplumsal ve siyasal oluşumlar üzerinde doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmak, yöneticileri eleştirmek, uyarmak ve bu yöntemlerle denetlemek, ayrıca içinde yaşadığı toplumun ve tüm insanlığın sorunları konusunda bireyi bilinçlendirmek durumunda olan basına, bu ödevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı bir kısım haklar da tanınmıştır. Bunlar; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarıdır.

Temelini Anayasa’nın 28. vd. maddelerinden alan ve 5187 sayılı Basın Yasasının 3. maddesinde düzenlenen bu haklar, basın yoluyla işlenen suçlarda, hukuka uygunluk nedenlerini oluşturur. Bilgiyi yayma, eleştirme ve yorumlama haklarının kabulü için, açıklama, eleştiri veya değer yargısı biçimindeki bilginin gerçek ve güncel olması, açıklanmasında kamunun ilgi ve yararının bulunması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bir bağ bulunması, açıklamada “küçültücü” sözlerin kullanılmaması gerekir."

Haber verme hakkının hukuka uygun bir biçimde kullanılabilmesi için gereken ölçütler dört başlık altında toplanmaktadır.

Bunlar;

1- Haber gerçek olmalı,

2- Haber güncel olmalı,

3- Haberin verilmesinde kamu yararı bulunmalı,

4- Haberin veriliş biçimi ile özü arasında düşünsel bir bağ bulunmalıdır.

Bu unsurlar eleştiri hakkı yönünden de geçerlidir. Yani eleştirinin olabilmesi için, yazının gerçek olgulara dayanması, güncel bulunması ve bu haberin verilmesinde kamu yararı bulunması koşullarına bağlıdır..." şeklinde gözetilmesi gereken temel kriterlerden bahsedilmiştir.

Bunlar;

1- Haber gerçek olmalı,

2- Haber güncel olmalı,

3- Haberin verilmesinde kamu yararı bulunmalı,

4- Haberin veriliş biçimi ile özü arasında düşünsel bir bağ bulunmalıdır.

Bu unsurlar eleştiri hakkı yönünden de geçerlidir. Yani eleştirinin olabilmesi için, yazının gerçek olgulara dayanması, güncel bulunması ve bu haberin verilmesinde kamu yararı bulunması koşullarına bağlıdır..." şeklinde gözetilmesi gereken temel kriterlerden bahsedilmiştir.

Hal böyleyken, kendisinden düzeltme ve tekzip metni talep edilen mahkemece yapılması gereken, öncelikle tekzip metni yayınlanması talebiyle gelen dosyada mevcut haberin, (içeriğinde hakaret, iftira veya tehdit gibi başkaca atıflarda bulunulmasa, suç unsuru içermese bile) 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 14. maddesi kapsamında "...kişilerin şeref ve haysiyetini ihlâl edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılıp yapılmadığı.."nın tespit edilmesi, bu yönde ifadeler yoksa talebin reddi, bu yönde bir ihlal varsa o halde haberde ikincil inceleme konusu olan hukuka uygunluk nedeninin olup olmadığıyla, haberin "ifade ve basın özgürlüğü" kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesidir.

5187 sayılı Basın Kanunu'na göre, tekzip metni kararının alınması ve tekzibin yayınlanmasının sıkı şekil şartları ve kurallarına bağlanmasının amacı, kişinin haklarını ihlal ettiği okunduğu anda belli olan haberlerin acele biçimde haberi veren kişi tarafından geri alınması, düzeltilmesi ve saldırının daha fazla mağduriyete neden olmamasıdır. Bu hususta mahkemece verilecek kararda, haber içeriğinden açıkça anlaşılmıyorsa ayrıntılı şekilde haberin suç oluşturup oluşturmadığıyla ilgili bir inceleme veya değerlendirme yapılmasına gerek yoktur.

Kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal eden deyiminden; haberde, üstü örtülü de olsa toplumun geneli tarafından açıkça anlaşılabilen bir muhatabı olan bir kişi hakkında, hakaret, sövme gibi bir ifade, habere konu olan kişiden beklenmeyen ve toplumun değerleri karşısında kınanan bir eylem isnadı veya kişinin toplum içinde sahip olduğu şöhreti sarsacak, kişiyi açıkça küçük düşürücü ifadeler kullanılması, gerçeğe aykırı yayım deyiminden ise; okunduğu anda toplumun geneli tarafından bilinen, maddi gerçeklerle ilgisi olmadığı açıkça anlaşılabilen olgu ve eylemlerin habere konu olan kişi tarafından gerçekleştirildiğine dair haberler anlaşılmalıdır. Haberin gerçekliği, sadece haberin yapıldığı anda bilinen ve görünen maddi gerçekliğe göre değil, toplumun bilgi birikimi, duyarlılık düzeyi ve ilgi alanlarına, toplum hafızasındaki yanılgılı veya yönlendirilmiş algıya göre de değişir. Toplumun genelinin hafızasında, haberin yapıldığı sırada dünya ve ülke genelinde gerçek olduğu bilinen, yaşandığı varsayılan maddi olgulara ve konjonktüre bağlı olarak haberin gerçekliği de değişebilir. Basın özgürlüğü, kişilerin zaten bildiği gerçeklerle değil, henüz öğrenmediği, öğrenilmesinde kamu yararı olan gerçekleri kişilere sunmakla eşdeğer bir görev görür.