muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/21937, Karar No: 2012/47487, Tarih: 04.12.2012

**2. Ceza Dairesi         2012/21937 E.  ,  2012/47487 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, suç eşyasını satın alma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

I-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında Ürgüp merkez 370 Evler Mahallesinde bulunan belediyeye ait düğün salonu çevresinde bulunan aydınlatma kablolarını ve Eski Kayseri Caddesinde bulunan belediyeye ait parkta kullanılan aydınlatma kablolarını çalma suçlarından kurulan hükümlere yönelik suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin temyiz isteminin incelenmesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA,

II-Sanık ... hakkında suç eşyasını satın alma suçundan kurulan hükme yönelik sanık ...'ın temyiz incelenmesinde;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hâkimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA,

III-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında Ürgüp merkez 370 Evler Mahallesinde bulunan belediyeye ait düğün salonu çevresinde bulunan aydınlatma kablolarını çalma ve yakınan ...’e ait fırın inşaatından inşaata ait kabloları çalma ve Ürgüp ilçe merkezinde bulunan ... Otel isimli otelin deposuna girerek bir kısım kablolar ile ...’a ait cüzdanı çalma ve suça sürüklenen çocuk ... hakkında yakınan ...’e ait fırın inşaatından inşaata ait kabloları çalma ve Ürgüp ilçe merkezinde bulunan ... Otel isimli otelin deposuna girerek bir kısım kablolar ile ...’a ait cüzdanı çalma ve suça sürüklenen çocuk ... hakkında; Eski Kayseri Caddesinde bulunan belediyeye ait parkta kullanılan aydınlatma kablolarını çalma suçlarından kurulan hükümlere yönelik, suça sürüklenen çocuk ..., ... ve ... müdafiilerinin temyiz istemlerinin incelenmesinde;

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-Ürgüp ilçe merkezinde bulunan ... Otel isimli otelin deposuna girerek bir kısım kablolar ile ...’a ait cüzdanı çalan suça sürüklenen çocuklardan ...’ın yakınan ...’a ait cüzdanı iade ettiği ve çalınan kabloların da yerini göstererek yakınana geri verilmesi imkanını sağladığının anlaşılması karşısında; suça sürüklenen çocuk ... ve etkin pişmanlığa açıkça karşı duruş sergilemeyen ... hakkında koşulları oluşan etkin pişmanlık hükmü gereğince, hükmolunan temel cezalarından TCK. nun 168/1. maddesi uyarınca indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,

2-Daha önce hapis cezasına mahkum edilmemiş olan ve fiili işlediği tarihte 18 yaşını doldurmamış olan suça sürüklenen çocuk ... hakkında yakınan ...’e ait fırın inşaatından inşaata ait kabloları çalma suçundan hükmolunan kısa süreli hapis cezasının, TCK’ nın 50. maddesinin 3. fıkrası gereğince, aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğunun gözetilmemesi,

2-Daha önce hapis cezasına mahkum edilmemiş olan ve fiili işlediği tarihte 18 yaşını doldurmamış olan suça sürüklenen çocuk ... hakkında yakınan ...’e ait fırın inşaatından inşaata ait kabloları çalma suçundan hükmolunan kısa süreli hapis cezasının, TCK’ nın 50. maddesinin 3. fıkrası gereğince, aynı maddenin 1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğunun gözetilmemesi,

3-Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımları düzenleyen 5237 sayılı TCK. nın 50/1-f maddesinde, gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya karar verilebileceği belirtilmesine rağmen suça sürüklenen çocuk ... ve ...’a gönüllü olup olmadığı sorulmadan kısa süreli hapis cezalarının kamuya yararlı bir işte çalışma seçenek yaptırımına çevrilmesine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuk ..., ... ve ... müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 04.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/687, Karar No: 2020/2057, Tarih: 05.03.2020

**3. Hukuk Dairesi         2020/687 E.  ,  2020/2057 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki borçlu olmadığının tespiti ile sözleşmenin feshine ilişkin kararın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; davalı kurum ile ilaç teminine ilişkin sözleşme imzaladığını, davalının 2009 protokolünün 6.3.3 ve 6.3.24 maddelerinin ihlal edildiği gerekçesi ile hakkında 329,60 TL cezai şart ve 1 yıl süreli fesih işlemi uyguladığını, ayrıca 2009 ve 2012 yılı protokollerinin 4.3.6 maddesi kapsamında 19.978,94 TL kurum zararının ödenmesinin bildirildiğini, ancak anılan hususlara dayanak olarak hazırlanan denetim raporunun kurum tarafından tek taraflı olarak düzenlendiğini ileri sürerek, davalı kurumun 24/02/2014 tarihli yazısı ile uygulanan cezai işlem nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile sözleşmenin feshine ilişkin kararın iptalini istemiştir.

Davalı, eczane tarafından hak sahipleri adına reçete ve rapor düzenletilerek bizzat eczaneye gitmedikleri halde, üçüncü şahıslar aracılığıyla ilaçların temini sağlanmak suretiyle eczaneye hasta yönlendirmesi yapıldığını, Erenköy'de muayenehanesi bulunan uzman doktorun kendisinin ve sekreterinin yönlendirmesiyle hak sahiplerinin bizzat eczaneye gitmedikleri halde ilaçlarının kargoyla gönderilmesi suretiyle teslim edildiğini, reçete ve raporların büyük kısmının ... Tıp Merkezi'nde görevli doktorlar tarafından düzenlendiğini, ayrıca kuruma fatura edilen bazı reçetelerin arkasındaki imzaların hak sahibine veya yakınına ait olmadığının tespit edilmesi üzerine " 2009 yılı protokolünün 6.3.3 maddesi gereği 329,60 TL cezai şart ve yine davacı eczaneye yönlendirme yapılması nedeniyle 2009 protokolünün 6.3.24 maddesi gereği sözleşmenin 1 yıl süreyle feshi ve 2012 yılı protokolünün 5.3.14 maddesi gereği 3 ay süreyle feshi işlemi uygulandığını, protokolün 4.3.6 maddesi gereği de 19.978,94 TL kurum zararının ödenmesi amacıyla 24/02/2014 tarihli yazıyla davacıya durumun bildirildiğinden bahisle yerinde olmayan davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davacının davasının kısmen kabulü ile, feshin iptaline dair talebinin reddine, kuruma 19.978,74 TL borçlu olmadığının tespitine, 329,60 TL cezai şarta ilişkin borçlu olunmadığına dair talebinin reddine dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine; Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin, 19/10/2016 tarihli, 2015/29293 Esas, 2016/18805 Karar sayılı ilamıyla "Somut olayda; mahkemece kararın gerekçe kısmında davalının uygulamış olduğu 329,60TL’lik miktardan dolayı davacının borçlu olmadığının kabul edildiği ifade edilirken, hüküm kurulurken “davanın kısmen kabulü ile, davacının feshin iptaline dair talebinin reddine, davacının kuruma 19.978,74 TL borçlu olmadığının tespitine, davacının 329,60 TL cezai şarta ilişkin borçlu olunmadığına dair talebinin reddine,” denilerek hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturulması usul ve yasaya aykırıdır" gerekçesi ile bozulmuştur.

Mahkemece, bozmaya uyulduğu belirtilerek, davanın kısmen kabulüne; davacının feshin iptaline ilişkin talebinin reddine, davacının davalı kuruma 329,60 TL cezai şart, 19.978,74 TL kurum zararı olmak üzere toplam 20.308,34 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş; hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Somut uyuşmazlıkta; davacı, davalı ile aralarındaki sözleşmeye aykırı olarak kendisine hasta gönderilmesine yönelik olarak her ne şekilde olursa olsun, kurumlar, hekimler, diğer sağlık kurum ve kuruluşları ve üçüncü şahıslarla, kurye şirketleri ile açık veya gizli işbirliği yaptığı, simsar kurye elemanı ve benzeri yönlendirici personel bulundurduğu, reçete toplama ve yönlendirme yaptığı ve kuruma fatura ettiği reçetelerde bulunması gereken ve reçete muhteviyatı ilaçların reçete sahibine yada yakınına teslim edildiğine ilişkin imzanın, reçete sahibine veya ilaçların teslim edildiği yakınına ait olmadığı eylemlerini gerçekleştirdiği gerekçesiyle hakkında sözleşmenin feshi ve cezai şart işlemi uygulanması ile her iki eyleme konu reçete bedellerinin geri alınması kararı verildiğini iddia ederek taraflar arasındaki muarazanın men’ine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf ise eczane tarafından hak sahipleri adına reçete ve rapor düzenletilerek bizzat eczaneye gitmedikleri halde, üçüncü şahıslar aracılığıyla ilaçların temini sağlanmak suretiyle eczaneye hasta yönlendirmesi yapıldığını, ...'de muayenehanesi bulunan uzman doktorun kendisinin ve sekreterinin yönlendirmesiyle hak sahiplerinin bizzat eczaneye gitmedikleri halde ilaçlarının kargoyla gönderilmesi suretiyle teslim edildiğini, reçete ve raporların büyük kısmının ... Tıp Merkezi'nde görevli doktorlar tarafından düzenlendiğini, ayrıca kuruma fatura edilen bazı reçetelerin arkasındaki imzaların hak sahibine veya yakınına ait olmadığının tespit edilmesi üzerine uygulanan cezai işlemin taraflar arasındaki sözleşme ve ilgili yasal mevzuata uygun olduğunu savunmuştur. Mahkemece, davacı tarafça sözleşmenin feshi talep edilmiş ise de feshin haklılığına göre tarafların yasal haklarını kullanabileceklerinden fesih iptaline ilişkin davanın reddine, davalı tarafından yapılan soruşturmaya konu reçetelerin içerdiği ilaçların reçete sahipleri tarafından kullanıldığı, davacının bu reçeteler nedeni ile haksız bir kazanç sağlamadığı, dolayısı ile davalı kurumun herhangi bir zararının oluşmadığı yapılan bilirkişi incelemesi sonucu saptandığından; davacının davalı kuruma 329,60 TL cezai şart, 19.978,74 TL kurum zararı olmak üzere toplam 20.308,34 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş ise de, davacı tarafından karar temyiz edilmediği için feshe ilişkin karar tartışılamayacağından davalı tarafın davacının 2009 sözleşmesinin 6.3.24 ve 2012 sözleşmesinin 5.3.14 maddelerini ihlal etmesi nedeniyle uygulanan her iki sözleşmede de 4.3.6. maddede yer alan “2009 protokolünün (6.3), 2012 protokolünün (5.3) numaralı maddesindeki fiillerin tespit edildiği reçetede fiili ilgilendiren reçete veya ilaç bedelleri ödenmez. Kurumca yapılan yersiz ödemeler varsa, ödeme

tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilir. Eczacının alacağının yersiz ödeme tutarını karşılamaması veya alacağının olmaması halinde, genel hükümlere göre tahsil edilir.” hükmünün davalı tarafından yapılan soruşturmaya konu reçetelerin içerdiği ilaçların reçete sahipleri tarafından kullanıldığı, davacının bu reçeteler nedeni ile haksız bir kazanç sağlamadığı, dolayısı ile davalı kurumun herhangi bir zararının oluşmadığı gerekçesiyle uygulanmasının hatalı olduğu kanaatine varılması yerinde olmamıştır. Zira bu hükümde reçetelerde yazılı ilaçların hak sahiplerine teslim edildiğinin tespit edilmesi halinde uygulanmayacağı yazılmamıştır. Tam aksine 2009 sözleşmesinin 6.3. maddesindeki, 2012 sözleşmesinin 5.3. maddesindeki fiillerin tespiti halinde ne olursa olsun uygulanmalıdır. Hal böyle iken yanılgılı değerlendirme ile yönlendirmeye konu reçete bedelleri olan 19.978,74 TL’nın tahsili işleminin de iptaline karar verilmesi taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine aykırı olması nedeniyle bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK.nun 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 05/03/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1305, Karar No: 2015/5765, Tarih: 10.06.2015

**6. Hukuk Dairesi         2015/1305 E.  ,  2015/5765 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 02/04/2014

NUMARASI : 2011/47-2014/181

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar, Dairemizin 21.10.2014 gün ve 2014/8007-2014/11338 sayılı ilamı ile onanmasına-bozulmasına karar verilmesi üzerine bu defa davacı tarafından yasal süresinde karar düzeltme isteminde bulunulmuş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Mahkemenin kararında ve Yargıtay ilamında yazılı sebeplere göre 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 440.maddesinde yazılı hallerden hiçbirine uymayan karar düzeltme isteminin REDDİNE, 10/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4980, Karar No: 2012/6101, Tarih: 22.05.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/4980 E.  ,  2012/6101 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

1-Davalı vekili mahkeme kararını (davacı vekilinin temyiz dilekçesinin tebliği üzerine) temyiz etmiş ise de, dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydının yapıldığını gösteren ve ayrıca ödenmesi gereken temyiz harcının alındığına dair belge ya da bilgi dosyada bulunmamaktadır. Söz konusu dilekçenin mahkeme temyiz defterine süresinde kaydedilmediğinin ve harcının yatırılmadığının inceleme sonucu anlaşılması halinde keyfiyetin tutanakla tespitinden, süresinde kayıt yapılmış ve harcı da alınmışsa kayıt tarihi bildirilmekle birlikte harcın alındığına dair belgenin dosyasına konulmasından, deftere kaydı yapılmış ve ancak temyiz harcı alınmamışsa HUMK.nun 2494 Sayılı Kanun ile değiştirilen 434. maddesinin 3. fıkrası uyarınca gerekli tebligat yapılarak harcın süresinde tamamlanmasından,

2-Davalı tarafın temyiz dilekçesinin davacı vekiline tebliğine dair belge dosyada bulunmamaktadır. Temyiz dilekçesi tebliğ edilmiş ise belgesinin dosyasına konulması ya da kayıtlara göre tarihinin saptanarak bildirilmesi, tebliğ edilmemiş ise, yöntemince yapılarak cevap süresinin beklenmesinden,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 22.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/302, Karar No: 2024/3287, Tarih: 29.04.2024

**11. Hukuk Dairesi         2024/302 E.  ,  2024/3287 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/393 Esas, 2023/1258 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/164 E., 2021/458 K.

Taraflar arasındaki geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin yurt dışında birçok ülkede yatırılan paraların istenildiği her an geri çekilebileceği ve karşılığında yüksek oranda faiz verileceği garantisi ile müvekkilinin davalı tarafa para verdiğini, ancak ödenen paranın bir türlü geri alınamadığını ileri sürerek geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ile ödenen paranın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; husumet, zamanaşımı ve hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiğini, şirkete sermaye olarak verilen paranın geri istenemeyeceğini, davacı tarafın iddialarının asılsız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; anonim şirket ortaklarının sermaye olarak şirkete verdiklerini şirketten geri isteyemeyeceğini, davaya ilişkin hak düşürücü süre ve zamanaşımı sürelerinin dolduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, zamanaşımının ileri sürülmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin bu konudaki içtihatlarının da bu yönde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle ve davanın zamanaşımına uğradığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflar arasında geçerli ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti ve alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı Kanun) 41 inci, 55 inci ve 60 ıncı maddeleri, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 321 inci ve 336 ncı maddeleri.

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, 22.04.2022 tarihli ve 2021/7 E., 2022/2 K. sayılı kararı.

3. Değerlendirme

1. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun, 22.04.2022 tarih, 2021/7 E. ve 2022/2 K. sayılı kararıyla mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı birleştirme kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi, somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

2. Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk Kurumu: Türk Hukuk Lügatı, C. I, Ankara 2021, s. 1244). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

3. Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil, var olan bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibarıyla da zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına) dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu, zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkı zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etme zorunda olmadığını ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse hakim bu durumu resen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması sözkonusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

4. Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu hakların zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması, uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması, ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken korunmasının gerekmesi, hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak istememesi, hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem, Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.)