muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4385, Karar No: 2023/5657, Tarih: 31.10.2023

**8. Hukuk Dairesi         2021/4385 E.  ,  2023/5657 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

SAYISI : 2019/49 E., 2020/55 K.

KARAR : Davanın kabulüne

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kadastro tespitine itiraz davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Kadastro sırasında; ... ili ... ilçesi ... Köyünde bulunan taşınmazlardan 261 ada 1 parsel ... 13965,63 m2 yüzölçümlü taşınmaz ev ahır samanlık ve tarla vasfı ile, 262 ada 1 parsel ... taşınmaz 1253,50 m2 yüzölçümü ve tarla vasfı ile ... adına, 287 ada 31 parsel ... taşınmaz 1467,64 m2, 299 ada 4 parsel 3747,70 m2, 304 ada 10 parsel 3270,78 m2 yüzölçümleri ile ...ve ... adına eşit paylarla, 287 ada 32 parsel ... taşınmaz 1387,32 m2 yüzölçümü ile ... ... adına tarla vasfıyla tespit edilmişlerdir.

2. Davacılar 07.12.2010 havale tarihli dava dilekçesinde; ...’nun ... 1. Noterliğince düzenlenen 02.12.2003 tarihli ve 8426 yevmiye nolu vasiyetname ile davacı ...’e ve diğer davacılar ..., ..., ... ve ... murisi olan ...’e dava dilekçesinde mevki ve sınırları bildirilen tapusuz taşınmazlar dahil bir kısım taşınmazlarını miras bıraktığını, dava konusu taşınmazların ...’nun murislerinden kendisine intikal ettiğini, davacılar yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla mülk edinme koşullarının oluştuğunu ileri sürerek, dava konusu ... Köyünde bulunan dört parça taşınmazın davacılar adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; taşınmazların gerçek değerinin düşük gösterildiğini, harcın tamamlatılması gerektiğini, dava konusu taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olup zilyetlikle kazanılamayacağını, kaldı ki davacıların herhangi bir zilyetliğinin ve eklemeli zilyetliğinin olmadığını belirterek davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılara yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.04.2014 tarihli ve 2010/602 Esas, 2014/231 Karar ... kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.04.2014 tarihli ve 2010/602 Esas, 2014/231 Karar ... kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay(Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 11.09.2018 tarihli ve 2016/9539 Esas, 2018/5500 Karar ... bozma ilamında; "...dava konusu taşınmaz hakkında kadastro tutanağı düzenlendiğinden görevsizlik kararı verilmesi..." gereğine değinilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek dava Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, Kadastro Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu taşınmazların davacılar adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, zilyetlikle kazanma koşullarının oluşmadığını, bilirkişi raporlarının birbiri ile çeliştiğini, davacıların nizasız fasılasız zilyetliklerini ispatlayamadıklarını belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazlar bakımından davacılar lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 17 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazlar bakımından davacılar lehine zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 14 ve 17 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmişse de eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulmuştur. Şöyle ki; davacıların açtığı tapusuz taşınmazın tescili davası sırasında dava konusu taşınmazlar hakkında kadastro tutanağı düzenlenmiş olup, kadastro tutanaklarının malik hanesi boş bırakılmak sureti ile Kadastro Mahkemesine devredilmesi gerekirken davalı oldukları fark edilmeyerek tespitleri yapılmışsa da; 3402 ... Kanun'un 30/2 nci maddesi uyarınca bu tespitler bir değer taşımayıp Kadastro Mahkemesinin gerçek hak sahibini tespit etmesi gerekecektir. Dava konusu taşınmazlardan 287 ada 32 parsel ... taşınmaz kadastro sırasında ... ... adına tespit edilmiş olup mahkemece Ahmer ... davaya dahil edilip gerçek hak sahibi olup olmadığı noktasında bir araştırma yapılmamıştır. Ayrıca Kadastro Müdürlüğünce dosyaya gönderilen 12.11.2019 tarihli yazıda çekişmeli taşınmazların 3402 ... Kanun'un Geçici 8 inci maddesi uyarınca yapılan çalışmalar sırasında kadastroya tabi tutulduğu belirtilmiş olmasına karşın Mahkemece ilk arazi kadastrosunun hangi tarihte yapılıp kesinleştiği, çekişmeli taşınmazların hangi sebeple tescil harici bırakıldıkları araştırılmamıştır. Dava konusu taşınmazların bir kısmının orman parseline komşu olmaları sebebi ile orman araştırması yapılmışsa da bilirkişice çekişmeli taşınmazın olduğu yerde ilk orman kadastrosunun hangi tarihte yapılıp kesinleştiği hususunda bir açıklama yapılmıştır. Hükme esas alınan fen ve orman bilirkişi raporlarında; çekişmeli taşınmazların hava fotoğraflarına göre sadece orman olup olmadıkları hususu irdelenmiş, ancak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarını denetleyebilecek şekilde hava fotoğrafları incelenmemiştir. Dava tarihi olan 2012 yılından 15-20 yıl öncesine ait hava fotoğrafı ise hiç incelenmemiş, davacılar yararına 3402 ... Kanun'un 14 ve 17 nci maddesinde yazılı koşullarının oluşup oluşmadığı konusunda tereddüt yaşanmıştır.

Ayrıca dava konusu 261 ada 1 ve 262 ada 1 parsellerin arasında dere olduğu halde jeolog incelemesi yapılmak sureti ile çekişmeli taşınmazların dere yatağında kalıp kalmadıkları, dereden kazanılıp kazanılmadıkları da araştırılmamıştır.

Ayrıca dava konusu 261 ada 1 ve 262 ada 1 parsellerin arasında dere olduğu halde jeolog incelemesi yapılmak sureti ile çekişmeli taşınmazların dere yatağında kalıp kalmadıkları, dereden kazanılıp kazanılmadıkları da araştırılmamıştır.

O halde Mahkemece öncelikle 287 ada 32 parsel ... taşınmazın tespit maliki davaya dahil edilmeli, daha sonra çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde ilk arazi kadastrosunun hangi tarihte yapılıp kesinleştiği, çekişmeli taşınmazın hangi sebeple tescil harici bırakıldığı hususları araştırılmalı, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğrafları ilgili yerlerden getirtilip dosya arasına konulmalı ve daha sonra mahallinde, önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman yüksek mühendisleri arasından seçilecek 1 orman mühendisi, bir jeodezi, bir ziraat mühendisi, bir jeolog ve bir harita mühendisi veya olmadığı takdirde bir tapu fen memurundan oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle yeniden yapılacak keşifte, en eski ve dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğrafları ile bunlardan üretilen memleket haritaları bilirkişiler aracılığıyla çekişmeli taşınmazlar ile birlikte çevre araziye de uygulanarak taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116 ... Orman Kanunu (3116 ... Kanun), 4785 ... Orman Kanunu'na Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanun’un Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunu (4785 ... Kanun)

ve 5658 ... Orman Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair Kanun'lar (5658 ... Kanun)

ve 5658 ... Orman Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair Kanun'lar (5658 ... Kanun)

karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyetlikle ormandan toprak kazanma olanağı sağlayan 3402 ... Kanun'un 45 inci maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesi'nin 01.06.1988 tarihli ve 31/13 Esas - Karar ....; 14.03.1989 tarihli ve 35/13 Esas- Karar ... ve 13.06.1989 tarihli ve 7/25 Esas - Karar ... kararlarıyla iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5304 ... Kadastro Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un (5304 ... Kanun) 14 üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; çekişmeli taşınmazların toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; taşınmazların gerçek eğimi, krizimetre aleti ölçülerek, memleket haritasındaki münhanilerden da yararlanılarak kesin olarak tespit edilmeli; hakim gözetiminde, taşınmazların dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; memleket haritası ve hava fotoğrafları ölçekleri ile kadastro paftası ölçeği bilgisayar ortamında (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra, bu haritalar komşu ve yakın komşu parselleri de gösterecek şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazlar çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; hava fotoğraflarının stereoskop aleti vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazların niteliği ve kullanım durumları ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği, varsa üzerlerindeki ağaçların yaşı cinsi dağılımı hususunda ; jeolog bilirkişiden taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğini, evveliyatının çay veya dere yatağı niteliğinde bulunup bulunmadığını, dere yatağından kazanılıp kazanılmadığını, halen aktif dere yatağında kalıp kalmadığını, aktif dere yatağında kalmıyor ise derenin etkisi altında kalan yerlerden olup olmadığını, özel mülkiyete konu yerlerden bulunup bulunmadığını açıklayan bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.

Ayrıca; taşınmazlarda davacılar yararına zilyetlik yoluyla kazanma koşulları oluşup oluşmadığı araştırılmalı, bu kapsamda ziraat mühendisi bilirkişisine inceleme yaptırılıp, taşınmazların zilyetlikle kazanılabilecek kültür arazisi niteliğinde olup olmadığı belirlenip, bu yolda rapor alınmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilip uygulanarak, bu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı ve bu yolla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli; varsa, zilyetlik tanıkları taşınmazlar başında dinlenerek, zilyetliğin ne zaman başladığı, kaç yıl süreyle ne şekilde devam ettiği, taşınmazların kimin kullanımında olduğu, tek bir davacının kullanması halinde bu kullanımın tüm davacılar adına olup olmadığı sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınmalı; 3402 ... Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, davacılar adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği ilgili tapu müdürlüğü ve kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun (5403 ... Kanun) 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı; tüm bu araştırmalardan sonra, taşınmazların zilyetlikle kazanılacak yerlerden olup olmadığı tespit edilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

31.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6515, Karar No: 2020/6897, Tarih: 09.11.2020

**8. Hukuk Dairesi         2018/6515 E.  ,  2020/6897 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Hakem Sıfatı İle)

DAVA TÜRÜ : Elatmanın Önlenmesi Ve Yıkım

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

K A R A R

Davacı vekili, dava konusu 30 ada 113 parsel sayılı taşınmazın Hazineye ait olup davalı ... tarafından beton duvar örmek ve yol çalışması yapılmak suretiyle işgal edildiğini belirterek elatmanın önlenmesi ve kal isteminde bulunmuştur.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; 3533 sayılı Yasa’nın 1. maddesi uyarınca hakem sıfatıyla yargılama yapılıp davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, elatmanın önlenmesi ve kal isteğine ilişkindir.

Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; ecrimisile konu 30 ada 113 parsel sayılı taşınmazın “ Arsa” cinsi ile “ Maliye Hazinesi” adına kayıtlı olduğu, davalının kayıttan ve mülkiyetten kaynaklanan bir hakkının bulunmadığı görülmektedir.

Bir hak üzerinde uyuşmazlığa düşmüş olan iki tarafın anlaşarak, bu uyuşmazlığın çözümlenmesini özel kişi veya kişilere bırakmalarına ve uyuşmazlığın bu özel kişi veya kişiler tarafından incelenip karara bağlanmasına tahkim denir.

Kural olarak taraflar bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmaya mecbur değildirler. Ancak, bazı hallerde bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmak zorunludur ki; buna zorunlu tahkim denir.

Tahkimin hangi hallerde zorunlu olduğu, özel bir kanun hükmü ile belirlenir.

Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği; 3533 Sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yol ile Halli Hakkında Kanun'un 1. maddesi hükmünde açıkça; “Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya umumi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanları, bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

03.07.2003 tarihli 4916 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile değişik aynı Kanun'un 4. maddesi ise de; “ Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar, bulunduğu yerin ve taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda, taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazın bulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsa davalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birden çok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıyla çözümlenir.” hükmünü içerir.

Somut olayda uyuşmazlığın taşınmazın aynına yönelik olduğu tartışmasızdır. Öte yandan görev kuralları kamu düzeni ile ilgili olup, re’sen (kendiliğinden) dikkate alınması zorunludur. Tarafların görevli mahkemeyi belirlemek gibi hukuken korunur bir haklarının bulunmayacağı, başka bir ifadeyle kamu düzenine ilişkin görev kaidesinin taraflarca belirlenemeyeceği ve bu belirlemeye itibar edilemeyeceği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, Mahkemece, 3533 sayılı Kanun'un 4. maddesi dikkate alınarak uyuşmazlığın (genel yargı yeri) Asliye Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, hakem sıfatı ile incelenerek sonuca gidilmiş olması doğru değildir.

SONUÇ: Davalı vekilinin temyiz itirazları yukarıda belirtilen nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile Yerel Mahkeme hükmünün açıklanan nedenlere hasren 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Bozma nedenine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, taraflarca HUMK'un 440/1 maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 09.11.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/11111, Karar No: 2012/1524, Tarih: 07.02.2012

**10. Hukuk Dairesi         2010/11111 E.  ,  2012/1524 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirlerin 506 sayılı Yasının 26. maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan ve Yargıtay incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasını isteyen davacı Kurum vekili, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi hükmü uyarınca, duruşma için gerekli tebligat giderlerini vermediği anlaşıldığından, duruşma isteğinin bu nedenle reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesinde iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişinin sorumluluğu konusunda yeni düzenlemesi getirilmiş ise de, söz konusu düzenlemenin anılan kanunda, yürürlüğü öncesinde gerçekleşen olaylardan kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi kuralı karşısında, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 26. maddesidir. Anılan madde uyarınca davalının Kurumun rücu alacağından sorumluğu ancak kusurunın varlığı halinde mümkündür.

Mahkemece; zararlandırıcı sigorta olayında tarafların kusur oran ve aidiyetleri hususunda 24.08.2007 tarihinde kusur raporu alınmış, raporda; işveren %75, sigortalı %25 kusurlu bulunmuştur. Sigortalının davalı işveren aleyhine açtığı tazminat davasında düzenlenen ve olayda kaçınılmazlığın %50, işverenin %25, kazalının %25 kusurlu olduğunu belirleyen kusur raporu esas alınarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece; zararlandırıcı sigorta olayında tarafların kusur oran ve aidiyetleri hususunda 24.08.2007 tarihinde kusur raporu alınmış, raporda; işveren %75, sigortalı %25 kusurlu bulunmuştur. Sigortalının davalı işveren aleyhine açtığı tazminat davasında düzenlenen ve olayda kaçınılmazlığın %50, işverenin %25, kazalının %25 kusurlu olduğunu belirleyen kusur raporu esas alınarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki mevcut kusur raporları arasında açık çelişki bulunduğu, hükme esas alınan raporun kesinleşen bir dava dosyasına ait bulunmadığı, 506 sayılı Kanunun 26. maddesindeki “Halefiyet” ilkesi uyarınca, kurumun rücu alacağı, hak sahiplerinin tazmin sorumlularından, isteyebileceği maddi zarar (Tavan) miktarı ile sınırlı iken; Anayasa Makemesinin 23.11.2006 gün ve ...sayılı kararı ile anılan yasa maddesinin birinci fıkrasında yer alan “...sigortalı veya hak sahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarla sınırlı olmak üzere...” bölümünün Anayasa’ya aykırılık nedeniyle iptalinden sonra bu madde uyarınca açılan davalarda artık “halefiyet ilkesi’ne” dayanılamayacağı, kurumun rücu hakkının hukuki temelinin (halefiyet değil) bundan böyle; yasadan doğan, sigortalı ya da hak sahibi kimselerin alacaklarından bağımsız, kendine özgü “Basit Rücu” hakkına dönüşmüş olması gözetildiğinde; sigortalı veya hak sahipleri tarafından tazmin sorumluları aleyhine açılan tazminat davalarında alınan kusur tespitine ilişkin bilirkişi raporunun, rücu davasında bağlayıcı niteliği bulunmamakla birlikte güçlü delil niteliğinde olduğu gözetilmeden, öte yandan; tazminat dosyasında alınan 17.05.2006 tarihli kusur raporunun beğenilmemesi nedeniyle, itibar edilmeyerek yeniden kusur raporu alındıktan sonra, beğenilmeyen kusur raporuna dönülerek, bu raporun hükme esas alınmış olması isabetli bulunmamıştır.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilerek, öncelikle zararlandırıcı sigorta olayının ne şekilde oluştuğu, dosya içeriğindeki tüm deliller takdir olunarak, varsa çelişki giderilerek belirlenmeli, kabul edilen maddi olgular doğrultusunda işçi sağlığı ve iş güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden, tarafların kusur oran ve aidiyetleri konusundaki raporlar arasında mevcut çelişkiyi giderecek, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda uzman olan bilirkişi heyetinden oluşa uygun kusur raporu aldıktan sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması,

2-Davalı işverenin gelirler yönünden tazmin sorumluluğunun ilk peşin sermaye değerli gelir üzerinden belirlenmesi yönündeki mahkeme yaklaşımı yerinde bulunmakta ise de; 23.842,34 TL olan ilk peşin değerli gelir miktarının 30.736,24 TL olarak alınması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

2-Davalı işverenin gelirler yönünden tazmin sorumluluğunun ilk peşin sermaye değerli gelir üzerinden belirlenmesi yönündeki mahkeme yaklaşımı yerinde bulunmakta ise de; 23.842,34 TL olan ilk peşin değerli gelir miktarının 30.736,24 TL olarak alınması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 07.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.