muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/450, Karar No: 2021/646, Tarih: 16.12.2021

Cezai sorumluluk

Madde 11- Basılmış eserler yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur.

Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur.

Süreli yayınlarda eser sahibinin belli olmaması veya yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması ya da yurt dışında bulunması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması veya verilecek cezanın eser sahibinin diğer bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkûm olduğu cezaya etki etmemesi hallerinde, sorumlu müdür ve yayın yönetmeni, genel yayın yönetmeni, editör, basın danışmanı gibi sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili sorumlu olur. Ancak bu eserin sorumlu müdürün ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlanması halinde, bundan doğan sorumluluk yayımlatana aittir.

…

Dava süreleri

Madde 26- Basılmış eserler yoluyla işlenen veya bu Kanunda öngörülen diğer suçlarla ilgili ceza davalarının bir muhakeme şartı olarak, günlük süreli yayınlar yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılması zorunludur.

Bu süreler basılmış eserlerin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarihten başlar. Basılmış eserlerin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmemesi halinde yukarıdaki sürelerin başlama tarihi, suçu oluşturan fiilin Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından öğrenildiği tarihtir. Ancak bu süreler, Türk Ceza Kanununun dava zamanaşımına ilişkin maddesinde öngörülen süreleri aşamaz.

Sorumlu müdürün ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlatıldığı iddia edilen eserden dolayı yayımlatan aleyhine açılacak dava yönünden süre, sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili hakkında verilecek beraat kararının kesinleşmesinden itibaren başlar.

Sorumlu müdürün yayımlanan eserin sahibini bildirmesi durumunda, eser sahibi aleyhine açılacak davada süre, bildirim tarihinden itibaren başlar.

Kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda dava açma süreleri, suç için kanunun öngördüğü dava zamanaşımı süresini aşmamak şartıyla, suçun işlendiğinin öğrenildiği tarihten başlar.

Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı olan suçlarda, izin veya karar için gerekli başvurunun yapılmasıyla dava açma süresi durur. Durma süresi dört ayı geçemez.

5187 sayılı Basın Kanunun genel gerekçesinin ilgili bölümleri şu şekildedir:

Kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda dava açma süreleri, suç için kanunun öngördüğü dava zamanaşımı süresini aşmamak şartıyla, suçun işlendiğinin öğrenildiği tarihten başlar.

Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı olan suçlarda, izin veya karar için gerekli başvurunun yapılmasıyla dava açma süresi durur. Durma süresi dört ayı geçemez.

5187 sayılı Basın Kanunun genel gerekçesinin ilgili bölümleri şu şekildedir:

"...Evrensel demokrasi anlayışının ortaya çıkardığı önemli bir kavram da bilgi edinme hakkı, doğru bilgiye ulaşma ya da başka bir deyişle gerçeği öğrenme hakkıdır. Bu yeni bakış açısı karşısında düşünceyi açıklama özgürlüğü ve basın özgürlüğü, onu kullananlar açısından bir özgürlük olduğu kadar, gerekçeleri öğrenmek özgürlüğüne sahip birey ve kitleler açısından da temel bir hak niteliğindedir... Çoğulcu, özgürlükçü, hoşgörülü, demokratik toplumlarda, düşünceyi açıklama özgürlüğü, sadece genel kabul gören ve zararsız yahut önemsiz addedilen düşünceler yönündeki değil, aynı zamanda halkın bir kısmı tarafından benimsenen kural dışı, hatta endişe verici düşünceler için de geçerlidir... Demokratik rejimlerde, kamuoyunun oluşması ve bilinçli şekilde işlemesi, düşüncelerin ve haberlerin en yaygın ve hızlı bir şekilde dolaşımını gerekli kılmaktadır."

Basın suçları, genel hukuk dışında kanun tarafından ayrıca tanımlanan ve bir unsurunu kanundaki hüküm gereği yayım teşkil eden suçlardır. (Basın Kanunun 21. maddesinde düzenlenen suç gibi) Eğer bir Kanun belirli bir hareketi sırf basın yolu ile işlendiği takdirde cezalandırıyorsa, yani basılmış eserler dışında aleniyete koyucu araçlarla işlendiğinde cezalandırmamakta ise bu suçlara basın suçu denir.

Bunun dışında kalan ve basın yoluyla da işlenebilen suçları ise "Basın yolu ile işlenen suçlar" olarak adlandırmak gerekir.

“Basılmış eserler yolu ile, ceza kanunlarının içerdiği ve bir unsuru ihtilat (karşılaşma) veya aleniyet (kamuya açık olma) olan bütün suçlar işlenebilir.” (Ord. Prof. Dr. Sulhi Dönmezer, Prof. Dr. Köksal Bayraktar, Basın Hukuku, Genişletilmiş 6.Bası, Syf.441, 444, İçel, 270-276, Özek Basın Hukuk 521-526)

Basın dışı bir vasıta ile işlenebilecek bir suçun, basın yoluyla işlenmesi durumunda söz konusu olan "basın yoluyla işlenmiş suç" bu suçu muhtevi basılmış eserin yayımı ile teşekkül eder. Özellikle, istisnai bir sorumluluk sistemine dayanan basın hukukunda, "basılmış eserin yayınlanması" basın suçunun doğrudan doğruya netice unsurunu teşkil etmektedir. Bütün suçlarda, "netice"nin tahakkuk ettiği an suç işlenmiş sayılacağı gibi, basın yoluyla işlenen suçlarda da "netice" teşkil eden "basılmış eserin yayınlandığı an" suçun işlendiği andır. (Çetin Özek, Basın Suçlarının İşlenmesi ve Takibi ile İlgili Bazı Problemler adlı makale, Syf.50)

“Anılan maddede basın suçları, "Basılmış eserler yoluyla işlenen" suçlar ile "bu Kanunda öngörülen diğer suçlar" şeklinde ayrıma tabi tutulmuş iken doktrinde bu suçlar temel olarak iki grupta incelenmektedir. Bunlardan birinci grubu; "Basılmış eserin içeriğine ilişkin suçlar" oluşturmakta olup bunlar da kendi içinde "Dar anlamda basın suçları" ve "Basın yoluyla işlenen suçlar" olarak ikiye ayrılmaktadır. İkinci grubu ise; "Basın düzenine karşı suçlar" oluşturmaktadır. Dar anlamda basın suçları (sırf basın suçları), sadece basılmış eserlerle işlenebilen, başka bir araçla işlendiğinde kanun koyucunun cezai yaptırıma bağlamadığı suçlardır (Örneğin; Cinsel saldırı, cinayet ve intihara özendirme (BK m. 20), kimliğin açıklanmaması (BK m. 21), yeniden yayım (BK m. 24).). Basın yoluyla işlenen suçlar ise aslında her tür araçla işlenebilecek olan suçların basın yoluyla işlenmesi hâlini ifade etmektedir (Örneğin; hakaret (TCK m. 125), iftira (TCK m. 267).). Basın düzenine karşı işlenen suçlar ise basının idari rejiminin bir gereği olarak, basın alanında faaliyette bulunanların üstlendikleri yükümlülüklere aykırı davranışları cezalandıran normlardır (Örneğin; zorunlu bilgileri göstermeme (BK m. 15), teslim yükümlülüğüne uymama (BK m. 17), düzeltme ve cevabın yayımlanmaması (BK m. 18), basılmış eserleri engelleme, tahrip ve bozma (BK m. 22).)” (İhsan Baştürk, Basın Kanunu'nda Kimlik Açıklama Yasağına Aykırılık Suçu, Hakemli Makale.). "Basılmış eserin içeriğine ilişkin suçlar"dan farklı olarak "Basın düzenine karşı suçlar" yayım faaliyetine bağlı olarak ortaya çıkmamaktadır. Oysa hem dar anlamda basın suçlarının hem de basın yoluyla işlenen suçların oluşumu için “Yayım” kurucu unsurdur. Ayrıca basın düzenine karşı suçlar basının idari rejimi ile ilgili olmalarına karşın diğer grupta yer alan suçlar daha çok basılmış eserin içeriği ile ilgilidir. Ceza sorumluluğu açısından bakıldığında da "Basın düzenine karşı suçlar"da sorumluluk genel hükümlere göre belirlenmesine karşın "Basılmış eserin içeriğine ilişkin suçlar"da özel sorumluluk rejimi belirlenmiştir (Hüseyin Sarp Çalışlar, Basın Suçlarında Ceza Sorumluluğu, Yüksek Lisans Tezi, ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, ..., 2007, .... 47.)

Basın suçu, değişik kişilerin ortak, birlikte (kollektif) ve aynı amaca yönelmiş fiillerinin sonucunda meydana geldiğinden ceza hukuku kurallarından ayrı kuralların varlığına ihtiyaç duyulmuştur. Bu suçlarda esas bu suçun oluşmasına çok sayıda kişinin katılmasıdır. Bu nedenledir ki, basın suçlarında sorumluluğu belirlemek için Ceza Kanununun iştirak ile ilgili 37-39.maddeleri yeterli olmadığından Basın Kanunu özel bir sorumluluk sistemi öngörmüştür. Kanun 11. maddesinde, basın yolu ile işlenen suçlardan dolayı ceza sorumluluğu esaslarını basılmış eserleri, süreli ve süreli olmayan yayınlar olmak üzere ikiye ayırmak suretiyle düzenlemiş bulunmaktadır.

Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur.(Madde 11/2)

Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur.(Madde 11/2)

“Eser sahibi, yayını düşünsel içeriğini oluşturan kişidir.” (Özek, Basın Suçlarında Ceza Sorumluluğu, Syf.172)

Basın suçları, bünyesindeki özellikler nedeniyle özel bir takip ve yargılama usulüne bağlı bulunmaktadır. Bu husus birçok ülke hukuk sistemi açısından da böyledir.

5187 sayılı Basın Kanunun 26. maddesine göre günlük süreli yayınlar nedeniyle dava süresi 2 ay, diğer yayınlar nedeniyle 4 ay iken; Anayasa Mahkemesi 28/04/2011 tarih 2009/66 Esas, 2011/72 Karar sayılı kararı ile, hak arama hürriyeti ile basın ve yayın hakkı arasında adalet, hakkaniyet ve kamu yararı bağlamında "bir yandan basın mensuplarının uzun süre ceza tehdidi altında bulunmalarına engel olunması, diğer yandan da suçtan mağdur olanların hak arama özgürlüklerinin zarar görmemesi amacıyla basın suçlarında dava açma süresinin makul bir süre olarak belirlenmesi suretiyle, basın hürriyeti ile hak arama hürriyeti arasında adil bir dengenin kurulması" gereğine işaret ederek 2 aylık süreyi hak arama hürriyeti bakımından yeterli ve makul bulmayarak yasanın bu fıkrasını Anayasanın 2 ve 36.maddelerini aykırı bularak iptal etmiştir.

02/07/2012 tarih ve 6352 sayılı Kanununla dava açma süresi süreli yayınlarda 4 ay, süresiz yayınlarda 6 ay olarak yeniden düzenlenmiştir.

Davanın açılması izin ve karar alınmasına bağlı ise, dava açma süresi izin ve karar alınması süresince durur, sadece bu durma süresi 4 ayı geçemez. Cumhuriyet savcısının bu takip şartlarının temini için yetkili merci nezdinde gerekli işleme giriştiğinde dava süresi de duracaktır.

Basın suçundan doğan davanın süresinde açıldığının kabulü için, iddianamenin mahkemeye öngörülen süre içinde verilmiş bulunması gerekir (Çetin Özek, Basın Suçlarının İşlenmesi ve Takibi ile İlgili Bazı Problemler adlı makale, Syf.90).

İşlenen suçun takibinin şikayete bağlı bir suç olması ve mağdurun fiilin vukunu daha sonra öğrenmesi halleri istisna olmak üzere, bu süreler basılmış eserlerin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarihten başlar.

Bu süreler "sukutu hak" süreleridir ve uzaması, kesilmesi söz konusu olmaz.

“Basın hürriyetinin temini ve basının uzun bir süre dava korkusu altında tutulmasının bu hürriyete verebileceği zarar ihtimali, basın suçlarının takibinin oldukça kısa süreli sukutu hak müddetlerine bağlı tutulmasını zorunlu kılmıştır.” (Çetin Özek, Basın Suçlarının İşlenmesi ve Takibi ile İlgili Bazı Problemler adlı makale, Syf.87)Bu sürelerin,hak düşürücü süre oduğu yönünde uygulamada tam bir istikrar vardır.(Yargıtay 4.C.D. 03.10.2007 t. 5270-695, 04.03.2009 t. 2008/20551-2009/3996, 7.C.D.17.7.2008 t. 2005/16795-2008/16815)

Basılmış eserler yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur. (Madde 11)

Basılmış eserler yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur. (Madde 11)

Neticesi harekete bitişik suçlarda, hareketin yapılmasıyla netice tahakkuk ettiği için, bunların basın yoluyla işlenmesi durumunda da bir sorun doğmamaktadır. Gerçekten, neticesi harekete bitişik suçlarda, fiilin hareket ve netice unsurları, birbirinden ayrılmayacak şekilde kaynaştığından, hareket yapılmakla netice de kendiliğinden teşekkül etmektedir. Böyle bir suç basın yoluyla işlendiğinde de, "yayın fiili" aynı şekilde hareketin ve neticenin birlikte teşekkülü anlamına geldiğinden, "yayın" hem hareket hem netice anlamına gelmekte, basın yoluyla işlenen suç yayının yapıldığı anda teşekkül etmektedir. Örneğin bütün propaganda, teşvik, tahkir suçları, zaten neticesi harekete bitişik suç olduğu, hareketten ayrı bir zarar veya tehlike neticesinin tahakkuku aranmadığı için, basın yoluyla işlendiğinde de, yayının yapılması ile suç teşekkül etmektedir.

Neticesi hareketten ayrı "netice suçları" bakımından ise, suçun işlendiği zaman yayının yapıldığı an değil, zararın veya tehlikenin tahakkuk ettiği an olacaktır.

“Basın dışı bir vasıta ile işlenebilecek bir suçun, basın yoluyla işlenmesi durumunda söz konusu olan "basın yoluyla işlenmiş suç" bu suçu muhtevi basılmış eserin yayımı ile teşekkül eder. Özellikle, istisnai bir sorumluluk sistemine dayanan basın hukukunda, "basılmış eserin yayınlanması" basın suçunun doğrudan doğruya netice unsurunu teşkil etmektedir. Bütün suçlarda, "netice"nin tahakkuk ettiği an suç işlenmiş sayılacağı gibi, basın yoluyla işlenen suçlarda da "netice" teşkil eden "basılmış eserin yayınlandığı an" suçun işlendiği andır.” (Çetin Özek, Basın Suçlarının İşlenmesi ve Takibi ile İlgili Bazı Problemler adlı makale, Syf.50)

Bu aşamada 5187 sayılı Kanun'un "Dava süreleri" başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında "bu Kanunda öngörülen diğer suçlar" şeklinde, doktrinde ise "Basın düzenine karşı suçlar" olarak nitelendirilen ve anılan Kanun'nun 22. maddesinde düzenlenen "Basılmış eserleri engelleme, tahrip ve bozma suçu"na, uyuşmazlık konusu ile ilgili olduğu ölçüde değinilmesinde yarar bulunmaktadır. "Kanuna uygun olarak basılmış eserleri, bunların yayımını veya dağıtımını veya satışını önlemek amacıyla tahrip eden veya bozan kimse, fiili daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, bir yıla kadar hapis ve birmilyar liradan beşmilyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.

Kanunun aradığı şartlara uyulmasına rağmen süreli ve süresiz yayınların basılmasını, yayımını, dağıtımını veya satışını şiddet veya tehditle engelleyen kimse, fiili daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, iki yıla kadar hapis ve ikimilyar liradan onmilyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.

Kanunun aradığı şartlara uyulmasına rağmen süreli ve süresiz yayınların basılmasını, yayımını, dağıtımını veya satışını şiddet veya tehditle engelleyen kimse, fiili daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, iki yıla kadar hapis ve ikimilyar liradan onmilyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.

Yukarıdaki fıkralarda öngörülen fiiller, umumi mahalde veya matbaanın veya umuma satış yapan veya dağıtım yapan yerlerde birden fazla kişi tarafından işlendiği takdirde verilecek ceza yarıya kadar artırılır." şeklinde düzenlenen bahse konu maddenin birinci fıkrasında basılmış eserlerin basım, yayım, dağıtım veya satışını engellemek özel maksadıyla tahrip veya bozma eylemini gerçekleştiren, ikinci fıkrasında ise süreli veya süresiz eserlerin basım, yayım, dağıtım veya satışını şiddet veya tehditle engelleyen herkesin bu suçun faili olabileceği hüküm altına alınmıştır (... Özkepir-Salih Zeki Kocaman-Erkal Hilmi Kart, Sosyal Medya ve Basın Hukuku (Açıklamalı-İçtihatlı), 1. Baskı, Seçkin Yayınevi, ..., 2020, .... 497.)

Anılan maddede süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibinin sorumlu olduğu belirtilmiş ise de içeriği itibarıyla suç teşkil eden bir eseri meydana getirip bunun yayımlanması isteğini ortaya koyan eser sahibinin bu şekilde bir düzenleme olmasa dahi genel hükümlere göre sorumlu tutulması gerekmektedir. Diğer bir ifade ile eser sahibinin sorumluluğunun subjektif bir sorumluluk olduğu ve Kanun'un özel bir hükmünden doğmadığı kabul edilmelidir. Yapılan düzenleme ile eser sahibi hakkında bir sorumluluk hâli ortaya koymak değil eser sahibinin belli olmaması veya yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması ya da yurt dışında bulunması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması veya verilecek cezanın eser sahibinin diğer bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkûm olduğu cezaya etki etmemesi hâllerinde içeriği itibarıyla suç teşkil eden süreli ve süresiz yayın nedeniyle objektif olarak sorumlu olan kişilerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu durum gerekçede "Başkasının fiilinden sorumluluk ve objektif sorumluluk hâllerine yer vermemek veya bu tür sorumluluk hallerini en aza indirmek amacıyla, esas itibarıyla eser sahibi sorumlu tutulmuş" şeklinde açıklanmıştır.

Bu aşamada basına demeç ya da röportaj verenlerin durumuna değinmek gerekmektedir. Bu konuda doktrinde;

Bu aşamada basına demeç ya da röportaj verenlerin durumuna değinmek gerekmektedir. Bu konuda doktrinde;

"Erman’a göre, haber veya havadis verenleri 'yazıyı yazan' kavramı içinde kabul etmek gereklidir. Bu görüşe göre, yazıyı yazmak kavramından maksat sadece yazıyı meydana getirmek yani yazıyı kaleme almak demek değildir ve fakat aynı zamanda yayınlanmış olan yazının düşünsel içeriğini de oluşturmak manasındadır. Zira 5680 sayılı Kanun'un 16. maddesinin 3. fıkrası hükmü göz önüne alındığında da haber veya havadis veren kimsenin de eser sahibi kavramı içinde telakki edilmesi gerekmektedir. Bu fıkra hükmü 'yazar' dışında haber veya havadis verenleri de belirterek, bu kişilerin de sorumlu müdürün sorumluluğuna bağlı olmaksızın, düşünsel bir içerik meydana getiren kişiler olarak sorumlu tutulmasını ortaya koymaktadır. Dönmezer’e göre ise, Kanun sorumlu kişileri açık bir şekilde sorumlu müdür ile birlikte yazıyı yazan ve resmi yapan kimse olarak belirlemiştir. Bu nedenle, beyanat ya da not veren kişileri sorumlu müdür ile birlikte sorumlu tutmak mümkün değildir. Uygulamada da bu anlayış benimsenmekteydi. Özek’e göre, haber ya da havadis vereni, eser sahibi kavramı içinde kabul etmek mümkün değildir. Zira 5680 sayılı Kanun'un sorumluluları tespit eden hükmü, sorumlu yazı işleri müdürü ile birlikte sadece 'yazıyı yazan' ve 'resmi yapan' kişinin sorumlu tutulacağını belirterek tahdidi bir sorumluluk sistemi kurmuştur." (Hüseyin Sarp Çalışlar, Basın Suçlarında Ceza Sorumluluğu, Yüksek Lisans Tezi, ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, ..., 2007, .... 90-91.),

"Bir gazete muhabirine demeç verilmesi yahut bu kişiyle röportaj yapılması ve hakaret içeren sözlerin gazetede yayınlanması hâlinde, Basın Kanunu’nun 11. maddesi gereği, ... basın yoluyla hakaret suçunun failinin eser sahibi olduğundan kuşku yoktur. Demeç/röportaj veren kişi açısından ise, müşterek faillik için gerekli olan fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurma şartı gerçekleşmemiş olduğundan, suç basın ve yayın yoluyla işlenmiş sayılamayacaktır. Bu kişi, iştirak iradesi varsa, genel iştirak kuralları çerçevesinde, gıyapta hakaret suçundan sorumlu tutulacaktır." (Sinan Bayındır-Özge Apiş, Bir Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Haber Verme Hakkının ... Basın Yoluyla İşlenen Hakaret Suçları Açısından Değerlendirilmesi, TBB Dergisi, 2010/91, .... 87.).

Şeklinde görüşler bulunmaktadır.

Diğer taraftan yorum, bir pozitif hukuk metni olan kanunun anlam ve kapsamını belirlemek amacıyla, kanun koyucunun iadesinin ne olduğunu anlamak için yapılan fikri faaliyettir (Dönmezer/Erman, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, ..., 1997 baskı, cilt 1, .... 254.). Kanun koyucunun amacı tam olarak anlaşılamıyorsa bu yönteme başvurulmalıdır. Bir kanun hükmünün yorumlanmasında ilk başvurulacak araç, o hükmün lafzıdır. Bu yorum kanun hükmünde yer alan kelimelerin anlamının tespiti ve gramer kurallarının uygulanması suretiyle yapılmaktadır (Tosun, Türk Suç Muhakemesi Hukuku Dersleri, ..., 1981, cilt 1, .... 95.).

Lafzi yorum ile bir kanun hükmünün anlam ve kapsamı tam olarak anlaşılamamış ise, yorum yapabilmek için; Kanunun hazırlık çalışmalarından, kanunun sistematiğinden, kanunda düzenlenen hukuki müessesenin tarihçesinden, kanunla düzenlenen müesseseye ilişkin mukayeseli hukuktaki düzenlemelerden ve hukukun genel ilkelerinden yararlanmak gerekir. Bir kanun maddesinde yer alan hükümle ilgili olarak hazırlık çalışmaları sırasında yapılan tartışmalar, ileri sürülen görüşler sonucunda ortaya çıkan madde gerekçesinin, kanun hükmünün anlam ve kapsamının tam olarak anlaşılmasına katkıda bulunan önemli bir yorum aracı olduğundan kuşku yoktur. Ancak belirtmek gerekir ki, madde gerekçesi bir hüküm değildir. Madde gerekçesinin bağlayıcı olmadığı yönünde yapılan tartışmaların hukuk ilmiyle telifi kabil bir yönü bulunmamaktadır (Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. baskı, .... 135.).

Öte yandan, 1412 sayılı CMUK'da iddianamenin kabulüne yer verilmemesi nedeniyle Cumhuriyet savcısı tarafından düzenlenen iddianamenin mahkemeye verilmesiyle kamu davasının açıldığı kabul edilirken, 5271 sayılı CMK'nın 175/1. maddesindeki "İddianamenin kabulüyle, kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar." şeklindeki düzenlemeyle, kamu davasının açılması iddianamenin kabulü şartına bağlanmış olup, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.06.2005 tarihinden sonra işlenmiş olan suçlar yönünden kamu davasının 5187 sayılı Kanun’un 26. maddesinde düzenlenmiş olan hak düşürücü sürelerde açılıp açılmadığının belirlenmesinde, iddianamenin kabulü kararı verilmesi koşuluyla düzenlenme tarihin esas alınması gerekmektedir. Zira Basın Kanunu'nun anılan maddesinde "...ceza davalarının... açılması zorunludur" denilerek, hak düşürücü sürelerin saptanmasının, ceza yargılaması usulüne bağlı olarak gerçekleşecek bir kamu davasının açılması kaydına bağlandığı değerlendirilmektedir. Nitekim Ceza Genel Kurulunun 30.10.2018 tarihli ve 92-489 sayılı kararında da aynı sonuca ulaşılmıştır.

Bu açıklamalar ışığında ön sorun konusu değerlendirildiğinde;

Katılanı ... vekili, Yeni Akit isimli Gazetenin 16.01.2012 tarihli nüshasında yayınlanan röportajın müvekkili hakkında hakaret ve iftira suçunu oluşturduğu iddiası üzerine yapılan soruşturma sonucunda sanık hakkında müsnet suçlardan açılan kamu davası suçun unsurlarının oluşmaması nedeniyle beraatle sonuçlanmış olup, öncelikle ceza davasının hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı değerlendirilmesi gerekmiştir.

Bu açıklamalar ışığında ön sorun konusu değerlendirildiğinde;

Katılanı ... vekili, Yeni Akit isimli Gazetenin 16.01.2012 tarihli nüshasında yayınlanan röportajın müvekkili hakkında hakaret ve iftira suçunu oluşturduğu iddiası üzerine yapılan soruşturma sonucunda sanık hakkında müsnet suçlardan açılan kamu davası suçun unsurlarının oluşmaması nedeniyle beraatle sonuçlanmış olup, öncelikle ceza davasının hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı değerlendirilmesi gerekmiştir.

5187 sayılı Basın Kanunu'nun 26. maddesinin birinci fıkrasında faille ilgili bir sınırlama yapılmaksızın muhakeme şartı olarak öngörülen sürelerin uygulanması için suçun basılmış eser yoluyla işlenen ya da bu Kanun'da öngörülen diğer suçlardan olmasının yeterli sayıldığı, kaldı ki anılan fıkrada "bu Kanunda öngörülen diğer suçlar" şeklinde ifade edilen suçlardan birinin aynı Kanun'un 22. maddesinde düzenlenen "Basılmış eserleri engelleme, tahrip ve bozma" suçu olduğu ve bu suçun madde metninde yer alan tipik fiili gerçekleştiren herkes tarafından işlenebileceği gözetildiğinde söz konusu dava sürelerinin sadece basın alanında faaliyet gösterenlerle sınırlı olarak uygulanmayacağı, hakaret veya iftira suçları her türlü araçla işlenebilecek suçlardan olmakla birlikte, basın yoluyla işlenmesi halinde "yayın" kurucu unsurdur. Basılmış eserler yoluyla, ceza kanunların içerdiği ve bir unsuru ihtilat (karşılaşma) veya aleniyet (kamuya açık olma) olan bütün suçlar işlenebilir. Diğer taraftan "eser sahibi" kavramına kimlerin dahil olduğu doktrinde tartışmalıdır. Eser sahibinin; yayının düşünsel içeriğini oluşturan kişi olarak kabul edilmesi durumunda dahi röportaj veren, röportaj içeriğinin kısmen ya da tamamen yayınlaması eser sahibinin inisiyatifine terk etmiştir. Hakaret suçunda eser sahibine röportaj verilmesi halinde gıyapta hakaretin söz konusu olacağı ihtilat unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği somut olaya göre belirleneceği, eser sahibi ile röportaj verenin suça iştirak iradesi ile hareket edip röportajın yayımlanmasıyla suçun oluşacağı gözetildiğinde 5187 sayılı yasanın 26. maddesindeki hak düşürücü sürenin sadece eser sahibi hakkında uygulanacağına ilişkin kabul fiili birlikte gerçekleştirenler bakımından farklı hükümlerin uygulanması ceza adaletinin sağlanmasına hizmet etmeyeceği gibi, yasa koyucunun ifade ve basın hürriyetini koruma amacına da uygun düşmeyeceği kabul edilmelidir.