muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/14731, Karar No: 2011/844, Tarih: 27.01.2011

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilecekse, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta, ... parsel sayılı taşınmaz yararına davalıya ait ... parsel sayılı taşınmazdan geçit kurulmuştur. Ancak, davacının paydaşı olduğu, genel yola cephesi bulunan ... parsel sayılı taşınmazdan yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda araç trafiğine elverişli olmayacak şekilde geçit kurulmasının mümkün olup olmadığı mevcut bilirkişi raporuna göre denetlenememektedir. Bu nedenle, mahkemece, fen bilirkişi raporunda mavi renkle gösterilen geçitin genişliği belirlenerek araç geçişine uygun olup olmadığı konusunda denetime açık rapor alınarak araç geçişine uygun olmadığı takdirde diğer alternatiflerden geçit kurulması gerekir.

Mahkemece, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana geri verilmesine, 27.01.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/4951, Karar No: 2006/7452, Tarih: 09.10.2006

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2006/4951 E.  ,  2006/7452 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemeleri sonucunda düzenlenen raporlar yasa hükümlerine uygundur.

Taşınmazın tarım arazisi niteliğinde kabulü ile olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri esas alınarak bilimsel yöntemle değerinin belirlenmesinde ve buna göre adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeli tespitinde isabetsizlik görülmemiştir.

Ancak;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 5018 Sayılı Yasaya ekli 1. sayılı cetvelde genel bütçeye dahil kamu idareleri kapsamına alınmış olup, anılan Yasanın 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin edindiği taşınmazların Hazine adına tapu sicilinde tescil olunacağı gözetilmeden dava konusu taşınmazın doğrudan idare adına tesciline karar verilmesi doğru değil ise de, bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm fıkrasının 2 nolu bendinde yer alan "davacı D.S.İ.Genel Müdürlüğü" ibaresinin metinden çıkartılarak yerine "Hazine" sözcüğü yazılmak suretiyle hükmün düzeltilmesine ve düzeltilmiş bu hali ile ONANMASINA, 9.10.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/3775, Karar No: 2019/5909, Tarih: 03.10.2019

**16. Ceza Dairesi         2019/3775 E.  ,  2019/5909 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : TCK'nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK’nın 62/1, 58/9, 53/1-2-3, 63. maddeleri gereğince mahkumiyet hükmüne yönelik istinaf

başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre sanığın temyizinin süresinden sonra olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

Dosya kapsamında bulunan, başka dosya şüphelisi ...’un Cumhuriyet Savcısı huzurunda tanık sıfatıyla verdiği beyanda, ... kod adlı örgüt mensubunun kendisini götürdüğü evin kapısını çaldığında önce yaşlı bir kadının dışarı çıktığını, sonra kadının 40-45 yaşlarındaki oğlunun dışarı geldiğini, ... kodun bu şahsın, kadının oğlu olduğunu söylediğini, ev sahibine “...” şeklinde hitap ettiklerini ve bu şahsın “inşaatçılık” yaptığını; sonrasında alınan beyanında da gittikleri evi yer gösterme sırasında göstermesi ve görevlilerden ev sahibinin isminin ... olduğunu öğrendiğini belirtmesi; sanığın ise kolluktaki müdafiili beyanında annesi, eşi, çocukları, kız ve erkek kardeşi ile birlikte aynı evde yaşadıklarını; savcılıktaki savunmasında da bulundukları sokakta kendisinden başka “...” diye hitap edilen 40-45 yaşlarında inşaatlarda çalışan kimse olmadığını belirtmesi karşısında tebliğnamedeki eksik inceleme yönünde bozma içeren düşünceye iştirak edilmemiştir.

Sanık müdafiinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanık müdafiinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Suça iştirak faillik veya şeriklik şeklinde gerçekleşebilir. Müşterek faillikte; suç işleme kararının yanında fiilin hakimiyet alanında da bulunmayı gerekli kılar. Şeriklik ise suça azmettirme veya yardım etme şeklinde tezahür etmektedir. Ceza Kanunu genel hükümler kısmında TCK'nın 39. maddede düzenlenen "yardım etme" ile özel hükümlerde TCK’nın 220/7. maddede tanımlanan örgüte yardım farklı kavramlardır. Genel anlamda yardım, suç işlemeye teşvik etmek, suç işleme kararını kuvvetlendirmek, suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaadetmek ve suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek şeklinde manevi olabileceği gibi suçun işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak, suçun işlenmesinden önce veya işlendiği sırada yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak tarzında maddi yardım da olabilir, yardım suçunun oluşması için yardım edenin kastının bulunması ve somut bir suça yönelik olması gerekmektedir. Terör örgütüne yardım suçundan ise özel düzenleme yapılan örgüte silah sağlama (TCK 315. md.), fon sağlama (6415 sy. 4. md.) dışında örgüte veya örgüt üyelerine bilerek ve isteyerek barınma, nakletme, istihbari bilgi sağlama, örgüt mensuplarının araştırma ve yakalanmalarını engellemeye yönelik imkan sağlama gibi her türlü yardımdır. Yardımların somut bir suça yönelik olmasına gerek yoktur.

Bu açıklamalar ışığında;

Başka dosya şüphelileri beyanları, yer gösterme tutanağı, tutanaklar, sanık savunması ve tüm dosya kapsamına göre, hakkında silahlı terör örgütünün hiyerarşik yapısına dahil olduğunu, süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gerektiren eylem ve faaliyetlerde bulunduğunu gösterecek başka delil bulunmayan sanığın, Erciş ilçe merkezine gelen örgüt mensuplarına para karşılığında kullanmaları için araç kiralama, ihtiyaçlarını karşılama ve barındırma şeklinde kabul edilen eylemlerinin, silahlı terör örgütüne yardım suçunu oluşturacağı nazara alınmadan delillerin değerlendirilmesinde ve suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, bozma sebebine göre sanığın tutuklulukta geçirdiği süre, atılı suç için kanun maddelerinde öngörülen ceza miktarı gözetilerek tahliye talebinin reddi ile tutukluluk halinin devamına, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Van 5. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.10.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/831, Karar No: 2010/1713, Tarih: 18.02.2010

**14. Hukuk Dairesi         2010/831 E.  ,  2010/1713 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 18.03.2009 gününde verilen dilekçe ile tapu kaydında düzeltim istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 03.11.2009 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı idare vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tapu kaydına yanlış yazılan kimlik bilgilerinin düzeltilmesi isteğine ilişkindir.

Davacı, murisi olan babaannesinin dava konusu taşınmazın tapu kaydına baba adının, adının ve soyadının yanlış yazıldığını belirterek nüfus kaydına göre düzeltilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü davalı idare vekili temyiz etmiştir.

Dava konusu taşınmazın dosyada mevcut tapulama tutanağının incelenmesinde, senetsizden satış yolu ile oluşan eklemeli zilyetliğe ve malikin ifraza ilişkin beyanına dayanılarak tespit ve tescil edildiği anlaşılmaktadır. Dava konusu taşınmazın maliki olarak tespit edilen ve tutanağa nüfus cüzdanı sureti yazılan ... ...’ın baba adı, ölü ... anne adı ölü ... olup, cilt 12, hane 19, sayfa 10 no 56 da nüfusa kayıtlı olduğunun yazılı olduğu ve ... kızı ... ... olarak beyanda bulunup parmak bastığı görülmüştür. Davacının murisi baba annesinin nüfus kaydının incelenmesinde ise ... ve ... kızı 1891 D.lu 1973 de vefat eden ... ... olup cilt 29 Hane 19 da nüfusa kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Murisin taşınmazını ifraz ederek bağışladığını belirttiği çocuklarının adları nüfus kaydı ile örtüşsede mahkemece nüfus cüzdanları arasındaki çelişki giderilmemiştir. Murisin tutanakta belirtilen baba ve anne adı ile nüfus kaydındaki baba ve anne adları aynı değildir. Nüfus müdürlüğünden kayıtta geçen kişi yani ... ve ... kızı 1315 doğumlu cilt 12, hane 29, sayfa 10, sıra 56 da kayıtlı ... ...’ın kaydının bulunup bulunmadığı sorulmamıştır. Mülkiyet nakline sebep olmamak için kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğu kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanması gerektiğinden mahkemece eksik araştırma ve inceleme ile kayıtlar arasındaki çelişki giderilmeden yazılı gerekçelerle davanın kabulü doğru değildir. Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

Kabule göre de, dava dilekçesinin davacı vekilinin el yazısı ile yazdığı dava konusu ada ve parsele ilişkin yargılama sürecinde farklı bir açıklama yapılmadığı halde 50 ada 9 parsel hakkında hüküm kurulması da yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 18.02.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7659, Karar No: 2020/1151, Tarih: 20.02.2020

**23. Hukuk Dairesi         2016/7659 E.  ,  2020/1151 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili; müvekkili bankanın borçlu Mutlu aleyhine yapmış olduğu takipte borçlunun maaşına haciz müzekkeresi gönderildiğini, gelen yazı cevabında 1. sırada davalı ...'ın alacaklı olduğu dosyanın yer aldığını, davalının alacağının muvazaalı olduğunu ileri sürerek davalının muvazaalı takibinin iptali ile müvekkili bankanın alacağının 1. sıraya alınmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin alacağının davacı alacağından daha önce doğduğunu, takip tarihinin daha önce olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre her iki davalıda paranın nakit ödendiğini herhangi bir bankadan çekmediğini, bankaya da yatırmadığını, parayı alınca da herhangi bir borç ödemediğini beyan ettikleri, davalıların bononun dayanağı olan alacağı ispat edemedikleri, bu durumda davalıların düzenlemiş olduğu bononun anlaşmalı olup gerçek alacağa dayanmadığı anlaşılmakla davacının alacaklı olduğu dosyanın 1. sıraya alınmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir.

İİK'nın 140/1 maddesi uyarınca haczedilen mal alacaklıların alacağına yetmemesi halinde icra dairesince sıra cetveli yapılır. İİK'nın 83/2. maddesine göre ise maaş üzerinde birden fazla haciz söz konusu olması halinde hacizlerin sıraya konulacağı haciz tarihi önde olanın alacağı bitmedikçe sonraki haciz alacaklısına ödeme yapılamayacağı belirtilmiş olup bu sıralama maaşı ödeyen kurum tarafından yapılır ve bu sıralama "Sıra cetveli" niteliğinde değildir.

Sıra cetveline itiraz davalarında davalının alacağının gerçek olduğunu ispat etmek zorunda olmasına rağmen, maaş hacizlerinde üst sıralarda bulunan alacaklar aleyhine açılan davalar genel muvazaa mahiyetinde olup bu davalarda genel ispat kuralları geçerlidir.

Bu durumda mahkemece, davanın genel muvazaa davası olarak kabul edilip, ispat yükünün de davacıya yüklenerek uyuşmazlığın TBK'nın 19. maddesinde düzenlenmiş genel muvazaa ilkelerine uygun olarak çözümlenmesi gerekirken ispat yükünün davalıya yüklenmesi suretiyle sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 20.02.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/23065, Karar No: 2015/27035, Tarih: 17.06.2015

**15. Ceza Dairesi         2014/23065 E.  ,  2015/27035 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Sanığın, evinin üzerinden Dedaş'a ait üç adet elektrik telinin geçtiği, sanığın Dedaş'a tellerin kaldırılması için dilekçe vermesine rağmen, ilgili kurum tarafından gereğinin yapılmaması üzerine, sanığın telleri pense ile kesmek suretiyle kamu malına zarar verme suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda;

Olay yeri krokisiyle tehlikeli hattın sanığın evinin üzerinden geçtiğinin sabit olduğu, değer tespit tutanağında ise, Dedaş görevlilerinin yoğunluk nedeniyle olay yerine gelemeyeceklerini beyan edip, kesilen tellerin 300-500 TL civarında olduğunu telefonla yapılan görüşmede beyan ettikleri, adli soruşturma nedeniyle dahi olay yerine gelmeyen kamu görevlilerin, sanığın haklı talebini yerine getirmedikleri, elektrik tellerinin kopması durumunda sanık ve ailesi için hayati tehlikenin mevcut olduğu, birlikte değerlendirildiğinde sanığın, dilekçesine cevap alamaması üzerine elektrik tellerini kesmesi şeklinde gerçekleşen eyleminde suç işleme kastının bulunmadığı gözetilmeksizin, sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu nedenlerle, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 17/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/11672, Karar No: 2022/16423, Tarih: 21.12.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/11672 E.  ,  2022/16423 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

No :

Dava, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı ve fer-i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okundu. Temyiz konusu hükme ilişkin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, 20.05.2006 ile 18.09.2010 tarihleri arasında davalı işveren yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespiti ile prime esas kazancın tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının iş yerinde müdür olarak çalıştığını, davacıya işyerinde olması gerekenden daha fazla yetki verildiğini, sigorta primlerine kadar davacının yatırıp maaşını davacının belirlediğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri Müdahil ... cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin hak düşürücü süreye maruz kaldığını, Kurum kayıtlarında davacının 01.11.2006 tarihinden önce davalı işyerinde çalıştığını gösterir herhangi bir belge bulunmadığını, işçi alacağı davasında verilen kararın hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespiti davalarında emsal teşkil etmesinin mümkün olmadığını belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın kabulü ile; davacının davalı işyeri olan .... Nak. Taah. Ticaret ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde 20/05/2006-01/11/2006 tarihleri arasında devamlı ve sürekli 600,00 TL ile çalıştığının tespiti ile 162 gün eksik gün olduğunun tespitine, avacının davalı işyeri olan .... Nak. Taah. Ticaret ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde 20/05/2006-18/09/2010 tarihleri arasında bildirilmesi gereken kazancın 78.744,30 TL. olduğu, bildirilen kazancın 29.934,90 TL. olduğu, eksik bildirilen prime asıl kazanç fark ücretinin 48.809,40 TL olduğunun tespitine,dair karar verilmiştir.

Davalı vekili, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olmadığını, mahkemece sadece bordro tanıklarının dinlendiğini, davacı lehine olan beyanların hükme esas alındığını, mahkemece yeterli araştırma yapılmadığını, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri Müdahil ... vekili, davacının iş yerindeki çalışmalarının yazılı bildirimlere uygun olduğunu, ancak mahkeme tanık beyanlarına dayanılarak davacının yazılı bildirimler dışında tam süre çalıştığı yönünde karar verildiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ile fer-i müdahil Kurumun istinaf başvurularının HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekilleri, istinaf sebepleri ile aynı doğrultuda gerekçelerle; kararı temyiz etmişlerdir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

1- Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır.

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Somut olayda, mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Davacının çalıştığını iddia ettiği işyerinin kapsama 28.08.2006 tarihinde alındığı anlaşılmakla, kapsam öncesi faaliyeti araştırılmaksızın kabulün, işyeri kuruluş tarihi 20.05.2006 tarihinde başlatılması hatalıdır. Mahkemece yapılması gereken iş, petrol istasyonu işyerinin fiilen faaliyete geçtiği tarih belirlenmeli, bu kapsamda vergi kayıtları getirtilerek incelenmeli, komşu işyerlerinden de tanıklar tespit edilmek suretiyle dinlenmeli; çalışmanın varlığı tereddütsüz ortaya konulmalıdır.

2-Eldeki davada prime esas kazanç tespiti yönünden yapılan incelemede; prime esas kazanç tutarı tespitinin 5510 sayılı... ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca yasal dayanağı 506 sayılı... Kanununun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir. Bu kapsamda davacı işçinin, işin ve işyerinin kapsam ve niteliği dikkate alınarak, ücretinin ve davalı Sosyal Güvenlik Kurumu’na davalı işveren/işverenler tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla, prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin ... primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. ..., İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287).

Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte; Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288. maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289. maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.