muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/154, Karar No: 2024/123, Tarih: 28.02.2024

4. Buna göre haksız fiillerde zamanaşımı yönünden üç zamanaşımı süresi söz konusudur; ilki zarar görenin zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren başlayacak ve nispi/göreceli süre nitelindeki bir yıllık (6098 sayılı Kanun’a göre iki yıllık) zamanaşımı süresi, ikincisi fiilin vukuundan itibaren işleyecek on yıllık zamanaşımı ve son olarak ise fiilin aynı zamanda ceza kanunlarında düzenlenmiş olması hâlinde uygulanacak olan ceza zamanaşımı süreleridir.

5. Haksız fiillerin bir kısmı, sadece hukuk açısından değil, ceza yasaları bakımından da sorumluluğu gerektirir; haksız fiilin faili, yani sorumlusu genellikle daha ağır sonuçları olan ceza kovuşturmasına konu olabileceği sürece, zarar görenin haklarını yitirmesinin kabul edilmesi mümkün değildir. Bu bakımdan haksız eylem aynı zamanda ceza kanunları gereğince bir suç teşkil ediyorsa ve ceza kanunları ya da ceza hükümlerini ihtiva eden sair kanunlar bu eylem için daha uzun bir zamanaşımı süresi tayin etmişse, tazminat davası da ceza davasına ilişkin zamanaşımı süresine tâbi olur. Nitekim bu husus 07.12.1955 tarihli ve 17/26 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulanmıştır. Buna göre, anılan mevzuat uyarınca ceza zamanaşımı süresinin uygulanabilmesi için öncelikle zarar veren eylemin ceza kanunu veya ceza hükmü taşıyan özel kanunlarda suç olarak düzenlenmesi gerekli olup özel kanunlarda haksız eylem için başka bir zamanaşımı süresi tayin edilmiş olmadıkça, haksız eylemden doğan maddi ve manevi zararların tazmini için açılacak davalarda 818 sayılı Kanun’un 60 ıncı maddesinde öngörülen zamanaşımının uygulanması gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.10.2013 tarihli ve 2013/4-36 Esas, 2013/1457 Karar sayılı kararı).

6. Trafik kazaları yönünden özel kanun niteliğinde olan 2918 sayılı Kanun’un 109 uncu maddesinin ilk fıkrasında, 818 sayılı Kanun’daki düzenlemeden farklı bir zamanaşımı hükmü öngörülmüştür.

7. Anılan 2918 sayılı Kanun’un “Zamanaşımı” başlıklı 109 uncu maddesi; “...Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur.

Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.

Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır” hükmünü içermektedir.

Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur.

Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.

Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır” hükmünü içermektedir.

8. Buna göre 818 sayılı Kanun’un 60 ıncı maddesi ile 2918 sayılı Kanun’un 109/2 nci maddesi zamanaşımı süresinin başlangıcı yönünden birbiriyle uyumlu olmakla öngörülen nispi zamanaşımı süresi yönünden birbirlerinden ayrılmaktadır.

9. Yine tazminat istemine konu eylemin ceza kanunlarına göre suç sayılması durumunda ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresinin Karayolları Trafik Kanunu’na tâbi trafik kazası nedeniyle tazminat talebiyle açılacak davaları için de uygulanacaktır.

10. Bazı hâllerde, gerek zararı doğuran eylem veya işlemin ne olduğu ve kim tarafından gerçekleştirildiği ve gerekse zararın kapsam ve miktarı aynı anda ve tam bir açıklıkla belirlenebilir. Böyle durumlarda, zarar görenin uğradığı zararın varlığını, zarar verenin kim olduğunu, kapsam ve miktarının neden ibaret bulunduğunu öğrendiği andan itibaren, zarar verenden bunun tazminini isteme hakkının doğacağı ve bu hakkına ilişkin yasal zamanaşımı süresinin de o tarihte başlayacağı açıktır.

11. Buna karşılık ortaya çıkan zarar, kendi özel yapısı içerisinde sonradan değişme eğilimi gösteriyor, zararı doğuran eylem veya işlemin doğurduğu sonuçlarda (zararın nitelik veya kapsamında) bir değişiklik ortaya çıkıyor ise artık “gelişen durum” ve dolayısıyla gelişen bu durumun zararın nitelik ve kapsamı üzerinde ortaya çıkardığı değişiklikler (zarardaki değişme) söz konusu olacaktır. Böyle hâllerde zararın kapsamını belirleyecek husus, gelişmekte olan bu durumdur ve bu gelişme sona ermedikçe zarar henüz tamamen gerçekleşmiş olmayacağı için zamanaşımı süresi bu gelişen durumun durduğunun veya ortadan kalktığının öğrenilmesiyle birlikte işlemeye başlayacaktır (Hukuk Genel Kurulunun 06.11.2002 tarihli ve 2002/4-882 Esas, 2002/874 Karar sayılı kararı).

12. Somut olayda; davalı 20.07.2003 tarihinde kullandığı araçla aralarında davacının da bulunduğu yol kenarında oturan kişilere çarparak yaralanmalarına neden olmuştur. Dosyadaki tıbbi bilgi ve belgelerden davacının söz konusu kazada bacak, kol ve batın bölgesinden yaralandığı, genel cerrahi ve ortopedi kliniğinde ameliyata alındığı ve birtakım operasyonlar geçirdiği, yaralanmanın mahiyetine ilişkin olarak ceza soruşturmasında alınan 25.09.2003 tarihli raporda hastanın 15.09.2003 tarihinde taburcu olduğu, yaralanmanın hayati tehlike ve uzuv zaafı yarattığı, 25 gün mutad iş ve gücünden kalmasına neden olacağı belirlemesinde bulunulduğu, kol kırığı nedeniyle yapılan ameliyat sonrası sinir arazı yaşaması üzerine davacının 02.12.2003 tarihinde tekrar bir operasyon geçirdiği, yine karın ameliyatının komplikasyonu olarak oluşan fıtık nedeniyle 02.11.2004 tarihinde tekrar opere edildiği anlaşılmaktadır.

13. Dava iş göremezliğe ilişkin maddi tazminat istemi yönünden 1.000,00 TL üzerinden kısmi dava şeklinde ve 22.11.2007 tarihinde açılmıştır. Yargılama sırasında Adli Tıp Kurumu incelemesinden önce mahkemece İbni Sina Araştırma ve Uygulama Hastanesinin ortopedi, genel cerrahi ve nöroloji bölümlerinden ayrı ayrı raporlar alınmış; söz konusu raporlarda son operasyonlarından sonra ilk hâlinden farklı yahut gelişen bir arazdan bahsedilmemiş, 01.07.2015 tarihli raporda kaza nedeniyle meydana gelen yaralanmanın yarattığı kısmi motor ve duyusal kaybın (sinir hasarının) % 30 özürlülük yarattığı belirtilmiştir. Bu raporlarla birlikte davacı Adli Tıp Kurumuna sevk edilmiş ve 18.01.2016 tarihli Adli Tıp Kurumu raporunda davacının geçirdiği tıbbi işlemler ve yukarıda değinilen raporlar sıralandıktan sonra gerek alınan raporlar gerekse kendi inceleme ve değerlendirmelerine göre yaralanmada gelişen veya değişen bir durum olduğuna dair hiçbir açıklamada bulunulmaksızın sonuç kısmında “geçirdiği trafik kazasına bağlı gelişen arızası nedeniyle …%24 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı” mütalaa edilmiştir.

14. Adli Tıp Kurumu raporu sonrasında alınan aktüerya raporunu müteakip davacı vekili maddi tazminat istemini 05.01.2017 tarihinde harçlandırılan dilekçe ile ıslah etmiş, davalı vekili ıslaha karşı süresinde zamanaşımı def’ini ileri sürmüştür.

14. Adli Tıp Kurumu raporu sonrasında alınan aktüerya raporunu müteakip davacı vekili maddi tazminat istemini 05.01.2017 tarihinde harçlandırılan dilekçe ile ıslah etmiş, davalı vekili ıslaha karşı süresinde zamanaşımı def’ini ileri sürmüştür.

15. Yukarıda konuyla ilgili yapılan açıklamalar ve somut olayın gerçekleşme şekline göre direnmeye konu uyuşmazlık incelendiğinde; dava konusu istem 2918 sayılı Kanun’un 109 uncu maddesinde öngörülen zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilme tarihinden başlayarak iki ve her hâlükarda kaza tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımı sürelerine tâbidir. Eylem aynı zamanda taksirle yaralama suçuna vücut verdiğinden ceza zamanaşımı süresi de dikkate alınacaktır. Kaza tarihinde yürürlükte olan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma suçu için zamanaşımı süresi beş yıldır (765 sayılı Kanun m. 89/4, 102). Kaza 20.07.2003 tarihinde gerçekleşmiş, dava ise 22.11.2007 tarihinde açılmıştır. Davaya cevap aşamasında süresinde zamanaşımı def’i ileri sürülmemiş, zamanaşımı meselesi maddi tazminat talebinin ıslahı sonrası tartışma konusu hâle gelmiştir. Mahkemece Adli Tıp Kurumu raporuna göre davacının maluliyetinde gelişen/değişen durumun var olduğu kabul edilerek zamanaşımı def’i yerinde görülmemişse de rapor içeriğinde davacıda son operasyonlardan sonra zaman içerisinde gelişen/değişen durumun varlığına ve ne şekilde tezahür ettiğine dair hiçbir tespit ve açıklama yer almaması karşısında yalnızca sonuç kısmında geçen ifadenin zamanaşımının başlangıcını değiştirir şekilde gelişen ve değişen bir arızanın varlığını kabul etmek için yeterli olmadığı açıktır. Davacının yaralanmasıyla ilgili gelişen ve değişen bir durum bulunmadığına, başka bir anlatımla zarar tamamlandığına göre kaza nedeniyle oluşan bedensel zararın sebep olacağı maluliyet oranının belirlendiği tarihin, zararın öğrenilmesi kavramına bir etkisi olmadığı, bedensel zararın (yaralanmanın) gerçekleşmesi ve bu yaralanmayla ilgili tedavinin tamamlanması ile zararın kapsamının belli olduğu kabul edilmelidir. Dolayısıyla Özel Daire kararında işaret edildiği üzere ıslah ile talep edilen tazminat istemi yönünden zamanaşımının gerçekleştiği gözetilerek bu yönden davanın reddine karar verilmesi gerekir.

16. Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; davacının kazadan sonra ağrı ve hissizlik gibi şikayetlerle yeniden tedavi gördüğü, bu durumun gelişen ve değişen bir arazın varlığını gösterdiği, bu nedenle somut olayda ıslah anında zamanaşımının gerçekleşmediği ve direnme kararını onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.

17. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken direnme kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

18. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

17. Hâl böyle olunca Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken direnme kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

18. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA,

İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde yapılan ikinci görüşmede oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

"K A R Ş I O Y"

Davacı, 22.11.2007 tarihinde açtığı kısmi tazminat davasında 14.11.2016 tarihli dilekçe ile taleplerini artırarak, davasını ıslah etmiştir.

Özel Daire ile mahkeme arasında uyuşmazlık bedensel zarar isteminde ıslah edilen miktarın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, davacının malûliyeti bakımından gelişen durumun olup olmadığı noktasında toplanmıştır.

Davalının kullandığı araç ile virajı alamayarak paniklediği ve evlerinin önünde oturan dört bayana çarptığı, davacınında bu şekilde yaralandığı kaza tespit tutanağı ve Ankara 2. Çocuk Mahkemesinin kesinleşen kararı ile sabittir.

Davacı hakkında 20.07.2003 tarihinde Ankara Hastanesince geçici rapor düzenlenmiş, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğinin 25.09.2003 tarihli raporunda davacının trafik kazası üzerine getirildiği Ankara Hastanesinde batında hassasiyet, safra kesesinde, karaciğerde, dalakta tıbbi müdahaleler yapıldığı, göğüs cerrahi konsültasyonu yapıldığı ve yaygın göğüs ağrısı olduğu, ortopedi konsültasyonunda bir takım rahatsızlıklar tespit edildiği, 30.07.2003 tarihinde isteği ile taburcu olan hastanın, 08.09.2003 tarihinde genel cerrahiye yatırıldığı, medikal tedavi uygulandığı ve 15.09.2003 tarihinde taburcu edildiği, arızasının şahsın hayatını tehlikeye maruz kaldığı uzuv zaafı niteliğinde ve 25 gün mutad iştigaline engel teşkil ettiği belirtilmiştir.

20.07.2003 tarihli acil polikliniğince düzenlenen geçici raporda nefes alma güçlüğü, belde yaralanma, sağ uylukta kanama, iç kanama nedeniyle hayati tehlike belirtilmiştir.

Davacı, 01.12.2003 tarihinde tekrar hastaneye yatmış ve 03.12.2003 tarihinde taburcu olmuş, kırık sonrası ulnar sinir paralizisi olan hastaya bir takım işlemler uygulanmıştır.

02.11.2004 tarihli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi raporunda postoperatif fıtık tanısıyla fıtık onarımı ameliyatı yapılmıştır.

20.07.2003 tarihli acil polikliniğince düzenlenen geçici raporda nefes alma güçlüğü, belde yaralanma, sağ uylukta kanama, iç kanama nedeniyle hayati tehlike belirtilmiştir.

Davacı, 01.12.2003 tarihinde tekrar hastaneye yatmış ve 03.12.2003 tarihinde taburcu olmuş, kırık sonrası ulnar sinir paralizisi olan hastaya bir takım işlemler uygulanmıştır.

02.11.2004 tarihli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi raporunda postoperatif fıtık tanısıyla fıtık onarımı ameliyatı yapılmıştır.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin 22.04.2015 tarihli sağlık kurulu raporunda trafik kazasından bahsedilerek kırık nedeniyle operasyon geçirdiği, sonrasında sinir arazı gelişmiş ve 02.12.2003 de ameliyat edildiği, hâlen minimal ulnar sinir hipoestezisinden şikâyetçi olduğu belirtilmiş, 30.04.2015 tarihli sağlık kurulu raporunda genel cerrahi açısından özürlülüğü olmadığı, 01.07.2015 tarihli raporda ise 2003 deki trafik kazasından bahsedilerek şu anda sağ dirsekte ağrı ve bazen elin dış kenarında hissizlik olduğu, ulnar sinir kısmi motor ve duyusal kayıp olduğu, özürlülük oranının % 30 olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

Dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderilmesi üzerine 18.01.2016 tarihli raporda, geçirdiği trafik kazasına bağlı "gelişen arızası sebebiyle" E cetveline göre % 24 meslekte kazanma gücü kaybı olduğu tespit edilmiştir.

Gelişen durum HGK'nın 2002/4-882-874, 2017/21-1081 Esas-2020/28 Karar, 2017/3-2786 Esas- 2017/2016 Karar sayılı kararlarında ve istikrar kazanmış Özel Daire kararlarında belirtildiği gibi, ortaya çıkan zarar, kendi özel yapısı içerisinde, sonradan değişme eğilimi gösteriyor kısaca zararı doğuran eylem veya işlemin doğurduğu sonuçlarda (zararın nitelik ve kapsamında) bir değişiklik ortaya çıkıyor ise artık "gelişen durum" ve dolayısıyla gelişen bir durumun zararın nitelik ve kapsamı üzerinde ortaya çıkardığı değişiklikler (zarardaki değişim) söz konusu olacaktır. Böyle hâllerde, zararın kapsamını belirleyecek husus, gelişmekte olan bu durumdur ve bu gelişme sona ermedikçe, zarar henüz tamamen gerçekleşmiş olamayacağı için zamanaşımı süresi bu gelişen durumun durduğunun veya ortadan kalktığının öğrenilmesiyle birlikte işlemeye başlayacaktır (HGK 2000/21-1609 Esas-2000/1699 Karar, 4.HD'nin 980/3493-6206, 986/7532 Esas-987/485 Karar sayılı kararları).

Davacının, davalının kullandığı araçla çarpması neticesinde meydana gelen bedensel arızalarında gelişmeler olmuş, her yeni gelişmede hastaneye başvurmuş, durumu sağlık kurulu raporları ile belirlenmiş arızalar nedeniyle ameliyatlar geçirmiş, en son ağrı ve hissizlik durumu gelişmiş, tüm dökümanları değerlendirilerek % 30 özürlülük oranı ilk defa tespit edilerek rapor verilmiştir. Adli Tıp Kurumu raporunda da tüm tıbbi dökümanları, raporları değerlendirilerek "trafik kazasına bağlı gelişen arızası sebebiyle" denilerek % 24 meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı raporu verilmiştir. Tüm raporlar, her seferinde eklenen bir rahatsızlık ve arıza, yapılan tıbbi müdahale ve operasyonlar ve ilk olarak % 30 özürlülük tespit eden sağlık kurulu ve yeni gelişen hissizlik, ağrı şikâyetleri nazara alındığında davacıda, yukarıda tarif edilen şekilde "gelişen durum" olduğu sabitttir. Nitekim son durumu tespit eden Adli Tıp Kurumu raporunda da "trafik kazasına bağlı gelişen arızası" olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu durumda ıslah edilen kısım zamanaşımına uğramamış, gelişen durumun durduğu ve tespit edildiği tarihten itibaren zamanaşımı süresi içinde ıslah yapılmıştır. İlk dava da olay tarihinden itibaren zaten ceza zamanaşımı içinde talepte bulunulmuştur. Gelişmekte olan durum nedeniyle zamanaşımı işlemeye başlamamıştır.

Zarar gören, uğradığı zararın varlığını, kapsam ve miktarının neden ibaret olduğunu, zarar verenin kim olduğunu öğrendiği andan itibaren zarar verenden bunun tazminini isteme hakkının doğacağı, bu hakkına ilişkin zamanaşımı süresinin de o tarihte başlayacağı açıktır. Burada önemli olan husus, zarar gören davacının yasanın anladığı anlamda zarar veren olayın sonuçlarını, gidişatını, kesinleşen durumunu değerlendirecek bilgiye sahip olmasıdır. Zarar tamamlanmadan zarar gören açısından zararın belirli olduğu kabul edilemez. Eşyaya verilen zarar ile insana verilen zarar arasındaki temel fark da budur. Zararı öğrenme, zararın kesin şekilde belli olduğu tarihtir. Davacıya verilecek maddi tazminatın miktarını doğrudan etkilemesi nedeniyle meslekte kazanma gücü kayıp oranının hiçbir duraksamaya yol açmayacak şekilde saptandığı tarihten itibaren zamanaşımını başlatmak gerekir (HGK 05.06.2002 tarihli ve 2002/4-470 Esas-2002/477 Karar, 2003/4-463 Esas-2003/471 Karar, 2017/21-1593 Esas-2020/535 Karar sayılı kararlar).

Tüm bu gerekçelerle sayın çoğunluğun, davacının kazaya bağlı gelişen durumu olmadığına ve ıslah tarihi itibariyle olay tarihinden itibaren zamanaşımı sürelerinin geçtiğine dair bozma görüşüne katılamıyorum. Islah edilen kısım yönünden de zamanaşımı dolmadığına dair direnme kararı açıkladığım nedenlerle yerinde olup, tazminat miktarının ve diğer temyizlerin incelenmesi Özel Daireye ait olduğundan dosyanın Daireye gönderilmesi gerektiğinden "direnme uygun daireye" görüşüyle, verilen bozma kararına muhalifim.
Yargıtay — Esas No: 2008/17557, Karar No: 2009/1881, Tarih: 10.02.2009

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2008/17557 E.  ,  2009/1881 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Yapılan incelemede; yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı son oturumda oluşturulan kısa kararda "açılan davanın kabulüne, ... Kasabası 236 ada 24 ve 25 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitinin iptaline, orman niteliği ile Hazine adına tesciline" dendiği halde, gerekçeli kararda "... Pekmez'in Kadastro Müdürlüğü aleyhine karşı açtığı davanın husumet yönünden reddine, Orman Yönetiminin ... ... aleyhine açtığı davanın kabulüne, ... Kasabası 236 ada 242 ve 221 parsellerin orman niteliği ile Hazine adına tesciline" denmiştir. Oysa, kısa kararla gerekçeli kararın çelişik olması mutlak bozma nedeni oluşturur (İ.B.B.G.K. 10.04.1992 t, 1991/7 E. – 1992/4 K.).

SONUÇ. Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı ... Yönetiminin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının yatırana iadesine 10/02/2009 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12740, Karar No: 2018/7674, Tarih: 25.06.2018

**19. Ceza Dairesi         2016/12740 E.  ,  2018/7674 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi

KATILANLAR : ... ve ... Meslek Birlikleri

SUÇ : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Eyleme ve yükletilen suça yönelik katılanlar vekilinin temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 25.06.2018 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Sayın Çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık; sanığın fiilinin atılı manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesine ilişkindir.

Bilindiği üzere, eser, icra veya yapımları içeren bir yayının otel, kafe, restoran, eğlence yerleri vb. umuma açık mahallerde veya müzik yayını yapılmasının işletmeye ek bir yarar sağladığı, müşterilerin tercihleri üzerinde etkili olabileceği ticari işletmelerde izlenmesi veya dinlenmesinin sağlanması suretiyle yeni bir dinleyici veya izleyici kitlesine (yeni bir umuma) sunulması yayın yönünden “doğrudan temsil” olmasına karşın; yayın içeriğinde yer alan eser veya icra yönünden “vasıtalı temsil” niteliğindedir.

Doğrudan temsil ve vasıtalı temsil hakkı 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK) sırasıyla 24/1. ve 24/2. maddesinde eser sahibinin mali hakları arasında güvenceye alınmıştır. Bu düzenlemeye göre;

./..

FSEK madde 24: “Bir eserden, (...) doğrudan doğruya yahut işaret, ses veya resim nakline yarıyan aletlerle umumi mahallerde okumak, çalmak, oynamak ve göstermek gibi temsil suretiyle faydalanma hakkı munhasıran eser sahibine aittir.

Temsilin umuma arzedilmek üzere vukubulduğu mahalden başka bir yere herhangi bir teknik vasıta ile nakli de eser sahibine aittir.

(Ek: 1/11/1983 - 2936/4 md.) Temsil hakkı; eser sahibinin veya meslek birliğine üye olması halinde, yetki belgesinde belirttiği yetkiler çerçevesinde meslek birliğinin yazılı izni olmadan, diğer gerçek ve tüzelkişilerce kullanılamaz. Ancak, 33 üncü ve 43 üncü maddelerdeki hükümler saklıdır.”

Vasıtalı temsilin konusunu bir yayın oluşturmakta ise, FSEK’in 80/I, 1, C, 3. maddesi gereğince yayını gerçekleştiren yayın kuruluşunun umuma açık mahallerde temsil hakkına sahip olması gündeme gelecektir. Anılan norma göre yayının umuma açık mahallerde vasıtalı ve vasıtasız temsil hakkı yayın kuruluşuna aittir.

Umuma açık mahalde temsil edilen yayın içeriğinde eser, icra veya yapımların bulunması durumunda; yayın kuruluşuyla birlikte eser sahibinin (FSEK md. 24); icracı sanatçıların (md. 80/I, 1, A, 2.) ve yapımcıların da (md. 80/I, 1, B., 80/I, 2.) temsil hakkı gündeme gelecektir.