muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/7623, Karar No: 2013/7622, Tarih: 02.12.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/7623 E.  ,  2013/7622 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline şikayetin yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı şikayetin reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde şikayetçi vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Şikayetçi vekili, ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2004/10818 Esas sayılı dosyasında takip borçlusuna ait istimlak bedeli olan 101.586,00 TL'nin anılan dosyaya ödenmesine ve diğer alacaklı dosyaya ödenmesine yer olmadığına dair karar verildiğini, şikayet olunanın 17.09.2004 tarihli haczinin İİK'nın 106. maddesi gereğince 2 yıllık satış isteme süresi içinde taşınmazın satışı istenmediğinden düştüğünü ileri sürerek, sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve şikayet etmiştir.

Şikayet olunan vekili, şikayetin reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; sıra cetvelinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle, şikayetin reddine karar verilmiştir.

Kararı, şikayetçi vekili temyiz etmiştir.

1) Şikayet, sıra cetvelindeki sıraya ilişkindir.

Anayasa'nın 141/3. maddesi uyarınca, bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.

Şikayet tarihinde yürürlükte olan HUMK'nın 388/3. maddesi bu hususu daha ayrıntılı olarak, "Kararda, iki tarafın iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, ihtilaflı konular hakkında toplanan deliller, delillerin tartışması ret ve üstün tutma sebepleri, sabit görülen vakıalarda bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebep, bulunması gerekmektedir." şeklinde düzenlemiştir. Karar tarihinde yürürlükte olan HMK'nın 297/1-c maddesi uyarınca da, hükmün tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içermesi gerekir. Kararlarda bulunması gereken gerekçeler sayesinde taraflar, hükmün hangi maddi ve hukuki sebebe dayandırıldığını anlayabilecekleri gibi, karar aleyhine kanun yoluna başvurulduğunda da HUMK'nın 428. maddesi uyarınca Yargıtay incelemesi sırasında ancak bu gerekçe sayesinde kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığı saptanabilecektir. Diğer bir anlatımla, Yargıtay denetimi ancak bir kararın gerekçe taşıması halinde mümkün olabilir. Açıklanmaya çalışıldığı üzere, mahkemece, tarafların tüm delillerinin açıkça değerlendirilerek davanın hangi gerekçeyle reddedildiğinin karara yansıtılması gerekirken, yetersiz gerekçeyle hüküm kurulması, Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesini, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkını ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkını ihlal edecektir.

YHGK'nın 07.12.2011 tarih 15-708 E, 737 K sayılı ilamında açıklandığı üzere; gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespit etmiş olduğu maddi vakıalar ile hüküm fıkrası arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde hükmün dayandığı hukuki esaslar

açıklanır. Hakim, tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuk sebepleri) kendiliğinden (re'sen) araştırıp bularak hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gereçede açıklar (Kuru, Baki/Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usûl Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK'na Göre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472). Hakim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkeme de, bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları doyurmaz (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usûl Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK'na Göre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472).

Öte yandan, sıra cetveline yönelik şikayetlerde İcra Mahkemesi'nin, şikayetin kabulüne karar vermesi gerektiği taktirde, gerekçede düzenlenecek yeni sıra cetvelinde sıra cetvelinin hangi ilkelere göre düzenleneceğini belirlemesi, diğer anlatımla alacaklıların ne miktar için hangi sıralarda yer alması gerektiğini saptaması, hukuka uygun olmayan kısımları gerekçede göstermesi, bu çerçevede işlem yapılması için icra müdürüne talimat vermesi (İİK. m.17/1.) gerektiğinden, hüküm fıkrasında sıra cetvelinin iptaline karar vermekle yetinmesi gerekir. Şikayetin reddine karar vermesi gerektiğinde ise, gerekçede şikayet nedenlerini tartışması, sıra cetvelinin sıra yönünden doğru olduğunu gerekçelendirmesi gerekir.

Somut olayda, şikayetçinin şikayet olunanın haczinin düştüğü iddiasının şikayet olunanca inkâr edilmiş olmasına göre, mahkemece, tarafların iddia ve savunmaları tam olarak dikkate alınarak gerekçede değerlendirilip tartışılması gerekirken, tarafların takip dosyalarındaki bilgilerin gerekçeye alınması ile yetinilerek, uyuşmazlık konusunda açıkça ve açıklamalı bir tespit yapılmaksızın, "sıra cetvelinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı" gerekçesiyle eksik, şeklî ve görünüşte gerekçe ile, hukukun genel ilkelerine, mevzuata ve yerleşik içtihatlara aykırı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

2) Bozma nedenine göre, şikayetçi vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, hükmün HUMK'nın 439/2. maddesi gereğince BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, şikayetçi vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/36652, Karar No: 2016/2298, Tarih: 16.02.2016

**13. Ceza Dairesi         2014/36652 E.  ,  2016/2298 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Beraat

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Müşteki ...'in etrafı çevrili olmayan çiftlik evinin açık alanından çalınan çapalama makinesi ayağı ile traktör kasnağının hurdacılık işi ile uğraşan tanık ...'nın iş yerinde öncesinde müşteki ile suça konu malzemeleri birlikte kullanmasından dolayı malzemelerin özelliklerini bilen tanık ... tarafından görülüp, müşteki ile birlikte teşhis edildiği, tanık ... işyerinde ele geçirilen müştekiye ait malzemeleri sanıkların bahse konu plakalı araçla iş yerine getirerek, sattıklarını beyan edip kollukça yapılan araştırma sonucu yakalanan sanıkları teşhis etmesi karşısında; sanıkların hırsızlık suçundan mahkumiyetleri yerine, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek yerinde ve yeterli olmayan gerekçeyle yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet Savcısının temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 16/02/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6511, Karar No: 2023/8824, Tarih: 14.12.2023

**12. Hukuk Dairesi         2023/6511 E.  ,  2023/8824 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki ihale alıcısı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlunun icra mahkemesine başvurusunda sair fesih nedenleri ile birlikte kıymet takdirinin üzerinden iki yıl geçmiş olmasına rağmen satış işleminin gerçekleştiğini ileri sürerek 28/06/2022 tarihli taşınmaz ihalesinin feshini istediği; İlk Derece Mahkemesince, ihalenin feshi şikayetinin reddine, taşınmazın ihale bedelinin %10'u oranında para cezasının davacıdan alınarak Hazineye verilmesine karar verildiği, şikayetçi borçlu tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun re'sen ele alınan nedenlerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İİK'nın 128/a-3 maddesinde öngörülen iki yıllık süre henüz dolmadan alacaklının talebi üzerine yeniden kıymet takdiri yapıldığı ve ihalenin de söz konusu ikinci kıymet takdirinde belirlenen değer esas alınarak gerçekleştirildiği bu durumun İİK'nın 128/a-3 maddesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle davanın kabulü ile, ihalenin feshine karar verildiği görülmüştür.

İİK’nun 128/a maddesinin 2. fıkrasındaki “Kesinleşen kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri istenemez. Ancak, doğal afetler ve imar durumundaki çok önemli değişiklikler meydana getiren benzer hallerde yeniden kıymet takdiri istenebilir.” düzenlemesinin incelenmesinde;

Hukuk Genel Kurulu'nun 26.02.1992 tarih ve 1992/4-70 E. - 1992/130 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, İİK'nun 128. maddesinde öngörülen iki yıllık sürenin başlangıcı, sonradan kesinleşmesi koşulu ile kıymet takdirinin fiilen yapıldığı keşif tarihidir. Dairemizin yerleşik içtihatları gereğince; kıymet takdiri tarihi kural olarak icra dairesince fiilen yapılan keşif tarihidir ve satışın kıymet takdirinin esas alındığı tarihten itibaren 2 yıl sonra yapılması başlı başına ihalenin feshi sebebi olup bu hususun, 2 yıl içinde taşınmazın değerinde oluşacak muhtemel değişiklikler nedeniyle hem borçlu hem de alacaklı tarafın menfaatlerini korumaya yönelik bir düzenleme olması nedeniyle, kamu düzenine ilişkin olduğundan re'sen gözetilmesi gerekir.

Somut olayda, icra dosyasının incelenmesinde; ihale konusu taşınmazın kıymet takdirinin icra müdürlüğünce fiilen yapılan keşif ile 30/01/2020 tarihinde yapıldığı, alacaklı tarafından kıymet takdirine itiraz edilmesi üzerine ... 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 29/09/2020 tarih, 2020/97 E. - 2020/462 K. sayılı kararı ile taşınmazın değerinin icra

Somut olayda, icra dosyasının incelenmesinde; ihale konusu taşınmazın kıymet takdirinin icra müdürlüğünce fiilen yapılan keşif ile 30/01/2020 tarihinde yapıldığı, alacaklı tarafından kıymet takdirine itiraz edilmesi üzerine ... 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 29/09/2020 tarih, 2020/97 E. - 2020/462 K. sayılı kararı ile taşınmazın değerinin icra

müdürlüğünce yapılan keşif tarihi (30/01/2020) itibariyle tespitine karar verildiği, daha sonra alacaklının, mevcut kıymet takdiri raporunun 2 yıllık geçerlilik süresinin satış işlemlerine yeterli olmayacağından bahisle yeniden kıymet takdiri yapılması talebi üzerine icra müdürlüğünce 15/12/2021 tarihinde yeniden keşfe gidilerek taşınmazın satışa esas son kıymet takdirinin yapıldığı, son kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl içerisinde 28/06/2022 tarihinde ihalenin yapıldığı görülmektedir.

İİK’nın 128/a maddesinin 2. fıkrasında yer alan 2 yıllık sürenin, taraflar yönünden getirilen bir itiraz yada hak düşürücü süre niteliğinde olmayıp, taşınmazın değerinde oluşacak muhtemel değişimler nedeniyle taraf menfaatlerini korumaya yönelik bir süre olduğu tabii olup, her ne kadar bölge adliye mahkemesi tarafından ilk kıymet takdirinin üzerinden iki yıl geçmeden tekrar kıymet takdiri yapıldığı gerekçesiyle ihalenin feshine karar verilmiş ise de, tüm bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; İİK’nın anılan hükmünde güdülen amacın kesinleşen kıymet takdirinden sonra 2 yılın geçmesi halinde bu kıymet takdirine dayalı olarak ihalenin yapılamayacağı zorunluluğuna ilişkin olduğu açıktır. Bu durumda somut olayda yeniden kıymet takdiri yapılarak satışa gidilmemiş olsaydı ihale tarihi (28/06/2022) ile ilk kıymet takdiri keşif tarihi (30/01/2020) arasında iki yıllık sürenin geçeceği de görülmektedir. Kaldı ki, ihalenin feshini talep eden şikayetçi borçlu olduğundan, alacaklının yeniden kıymet takdiri talebi üzerine icra müdürlüğünce yapılan son kıymet takdiri ile taşınmazın satışa esas değeri daha da artmış olup bu durum borçlunun menfaatine olduğu gibi, borçlu tarafından da bu husus fesih nedeni olarak ileri sürülmediğinden Bölge Adliye Mahkemesince resen değerlendirilmesi de doğru görülmemiştir.

O halde Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen diğer hususlar incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile şikayetin kabulü ile ihalenin feshi yönünde hüküm tesisi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ :İhale alıcısının temyiz itirazlarının kabulü ile, ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 18/05/2023 tarih ve 2023/364 E. - 2023/725 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.12.2023 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7515, Karar No: 2015/8724, Tarih: 25.03.2015

**5. Ceza Dairesi         2013/7515 E.  ,  2015/8724 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Görevi kötüye kullanma

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

... İcra Müdür Yardımcısı olarak görev yapan sanığın, katılanla isim benzerliği taşıyan borçlu ... oğlu ... aleyhine başlatılıp ilamsız icra yoluyla yürütülen takip sırasında, ... Tapu Sicil Müdürlüğüne yazdığı 18/08/2008 tarihli haciz talep yazısında, açık kimlik bilgilerine yer vermeden yalnızca isim yazılması suretiyle gerçek borçlu olmayan katılan ... oğlu ...'a ait taşınmazın tapu kaydı üzerine haciz konulmasına sebebiyet verdiği, katılanın tapu sicil müdürlüğünde taşınmazını başka bir şahsa satmak için işlemler yaptığı sırada haksız haciz işlemini öğrenmesi üzerine 03/10/2008 tarihli dilekçeyle ilgili icra müdürlüğüne başvurarak gerçek borçlu olmadığını beyan etmesine rağmen resen harekete geçip gerçek borçlu hakkında işlem yapmadığı ancak alacaklı vekilinin talebi üzerine 05/10/2009 tarihinde tapu sicil müdürlüğüne yazılan yazı ile haczin kaldırıldığı, bu itibarla katılanın mağduriyetine neden olduğu ve atılı suçun tüm unsurlarıyla sübuta erdiği gözetilmeksizin, mahkumiyeti yerine yetersiz gerekçeyle yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Kanuna aykırı, katılanın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA , 25/03/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/12815, Karar No: 2015/19162, Tarih: 10.12.2015

**12. Ceza Dairesi         2015/12815 E.  ,  2015/19162 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Ağır Ceza Mahkemesi

Koruma tedbirlerinden hukuka aykırı arama nedeniyle açılan manevi tazminat davasının kısmen kabulüne ilişkin hüküm, davalı hazine vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Davacı vekili, 09.10.2013 tarihli dilekçe ile, müvekkili davacının 08.07.2013 günü saat 18:45 sıralarında gözaltına alındığını, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/ 96961 sayılı soruşturma dosyası kapsamında, ... Sulh Ceza Mahkemesinin 09.07.2013 tarih ve 2013/ 333 değişik iş sayılı kararı ile müvekkilinin de aralarında bulunduğu 5 kişi hakkında arama ve el koyma kararı verildiğini, bu karar uyarınca müvekkilinin evinin 09.07.2013 tarihinde arandığını, arama kararına hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz ettiklerini, itiraz üzerine ... Asliye Ceza Mahkemesinin 11.07.2013 tarih 2013/109 değişik iş sayılı kararı ile; “aramanın nedenini oluşturan fiil olarak sadece 2911 sayılı yasanın gösterildiği, bunun dışında ne tür bir ihbar ve şikayet olduğunun ortada ne tür bir makul şüphe olduğunun gösterilmediği” gerekçesiyle arama kararın kaldırılmasına karar verildiğini, arama kararının Kanun’da belirtilen nitelikleri taşımadığını, gerekçeden yoksun olduğunu, arama işleminin de usul ve yasaya uygun olarak yapılmadığını, müvekkiline isnat edilen fiilin 2911 sayılı Kanuna muhalefet ve görevli memura direnme olması nedeniyle bu suçlamalara ilişkin delillerin fiilin gerçekleştiği yerde aranması gerekmesine rağmen, evde yapılan arama ile delil arandığını, arama işlemi sırasında soruşturma ile ilgisi olmayan kişilerin odalarının ve özel eşyalarının arandığını, zorunluluk ve ölçülülük kriterlerinin açıkça ihlal edildiğini belirterek, mahkeme tarafından kaldırılan arama kararı ve bu karara istinaden yapılan arama işlemi nedeniyle 20.000 TL manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacının talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141-144.maddelerinde koruma tedbirleri nedeniyle zarara uğrayanlar için tazminat ödenmesinin koşulları gösterilmiş olup, tazminat istemini düzenleyen 141.maddenin (1/i) fıkrasında açıkça suç soruşturması ve kovuşturması sırasında “Hakkında arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilenler”e tazminat ödenmesi kabul edilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacının talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141-144.maddelerinde koruma tedbirleri nedeniyle zarara uğrayanlar için tazminat ödenmesinin koşulları gösterilmiş olup, tazminat istemini düzenleyen 141.maddenin (1/i) fıkrasında açıkça suç soruşturması ve kovuşturması sırasında “Hakkında arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilenler”e tazminat ödenmesi kabul edilmiştir.

Anılan bentte genel olarak, haksız arama veya hukuka aykırı arama tazminat nedeni olarak öngörülmemiş, arama kararının ölçüsüz bir şekilde yerine getirilmesi tazminat nedeni olarak düzenlenmiş ve Dairemizce de bu yönde uygulama yapılmış ise de, açıkça hukuka aykırı olarak verilen bir arama kararı nedeniyle tazminat isteminde bulunulup, bulunulamayacağının, başka bir anlatımla, hukuka aykırı olduğu yargı kararıyla veya yapılan yasal denetimde açıkça anlaşılan arama kararına dayalı olarak gerçekleştirilen aramanın da tazminatı gerektirip gerektirmeyeceği hususunun açıklığa kavuşturulmasında zorunluluk bulunmaktadır. Aramanın dayandığı kararın hukuka aykırı olması halinde, buna dayanılarak yapılan aramanın hukuki olduğu dolayısıyla yasanın öngördüğü korumadan yararlanamayacağının kabulü hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmadığı gibi yasayla amaçlanan koruma ile de örtüşmemektedir. Ancak bu hallerde değerlendirme yapılırken, yargılamanın devam edip etmediği, arama ile delil olarak kabul edilebilecek bir belge veya eşyanın ele geçip geçmediği hususları dikkate alınarak, asıl yargılamada tartışılması gereken hususların değerlendirilmesinde kaçınılmalı, bu hallerde istem hükmün kesinleşmesinden sonra değerlendirilmelidir.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesinde “(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür. ” hükmüne yer verilip, şüpheli veya sanıkla ilgili aramanın düzenlendiği CMK’nın 116. maddesinde “Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa; şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, iş yeri veya ona ait diğer yerler aranabilir” hükmüne yer verilmiş, 119. maddesinde arama kararı ile ilgili hususlar belirtilmiş, 134. maddesinde ise, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koymanın şartları ile yöntemleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

CMK’nın 116. maddesinde belirtilen makul şüpheden neyin anlaşılması gerektiği ise; Adli ve Önleme Arama Yönetmeliğinin 6. maddesinde, “hayatın akışına göre somut olaylar karşısında genellikle duyulan şüphe” şeklinde açıklanmış, maddenin 3. fıkrasında ise makul şüphede, ihbar veya şikâyeti destekleyen emarelerin bulunması gerektiği belirtilmiştir.

Konut dokunulmazlığının korunması Anayasanın 21. maddesinde de güvence altına alınarak “Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.” hükmüne yer verilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin, 8. maddesinin 1. fıkrasında da; “Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.” hükmüne yer verildikten sonra, 2. fıkrasında bu hakkın kullanılmasına, bir kamu otoritesinin müdahalesinin, ancak ulusal güvenlik, kamu emniyeti, ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için, demokratik bir toplumda, zorunlu olan ölçüde ve yasayla öngörülmüş olmak koşuluyla söz konusu olabileceği belirtilmiştir.

Sözleşmenin ilkelerini uygulamak suretiyle ona dinamik bir yapı kazandıran Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de, 24 Mayıs 2011 tarihli (AYDEMİR - TÜRKİYE DAVASI-Başvuru no: 17811/04) kararında arama kararı ile ilgili ilkeleri şu şekilde belirlemiştir; “Sözleşmeci Devletler bazı suçlar için maddi delil toplamak amacıyla evlerde arama yapma gibi tedbirlerin gerekli olduğuna karar verebilir. AİHM, böyle durumlarda, müdahaleyi haklı göstermek için ileri sürülen gerekçelerin alaka ve yeterliliği ile orantılılık ilkesine uygunluğunu denetlemektedir.

Bu noktada AİHM, öncelikle iç hukuktaki yasa ve ilgili uygulamaların bireyleri uygun ve etkili bir şekilde suiistimallere karşı güvence altına aldığından emin olmalıdır.