muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/55, Karar No: 2009/144, Tarih: -

Ceza Genel Kurulu 2009/4-55 E., 2009/144 K.

**Ceza Genel Kurulu 2009/4-55 E., 2009/144 K.**

**- PARALARDA, İTİBARI AMME KAĞITLARINDA VEYA KIYMETLİ DAMGALARDA SAHTEKARLIK**- 5237 S. TÜRK CEZA KANUNU [ Madde 7 ]

- 5252 S. TÜRK CEZA KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ŞEKLİ ... [ Madde 9 ]

- 5271 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU [ Madde 223 ]

- 5320 S. CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ... [ Madde 8 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 102 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 104 ]

- 1412 S. CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ KANUNU (MÜLGA) [ Madde 322 ]

**"İçtihat Metni"**

Sanık hakkında sahte otobüs abonman bileti satmak suçundan beraatına ilişkin, İ.... 5. Asliye Ceza Mahkemesince 11.10.2004 gün ve 106-805 sayı ile verilen kararın, katılan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay 4. Ceza Dairesince 25.09.2006 gün ve 7809-14298 sayı ile;

“Sanığın sahte bilet satması nedeniyle ihbar üzerine görevlilerin olay yerine gittiklerinin belirlenmesi ve sanığın da durakta beklerken bir kişiye bir adet bilet sattığını kabul etmesi nedeniyle suça konu biletlerin fiilen aldatma yeteneğinin bulunduğunun kabul edilmesi gerekeceği cihetle yükletilen suçun oluştuğu gözetilerek, 5237 sayılı Yasanın 7/2, 5252 sayılı Yasanın 9/3 madde ve fıkraları uyarınca 765 ve 5237 sayılı TCY’larının ilgili hükümlerinin karşılaştırılarak sanık yararına olan yasa hükümleri saptanarak sonucuna göre hüküm kurulması zorunluluğu”

” gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Yerel Mahkeme ise, 25.12.2006 gün ve 565-689 sayı ile;

“Mahkememizce uzman bilirkişiye yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda verilen raporda davaya konu biletin iğfal kabiliyetini haiz olmadığı açıkça belirtilmiş olup, salt biletin bu haliyle karşı tarafa satılması ve karşı tarafça da herhangi bir kontrol yapılmaksızın alınması durumunda bileti bu haliyle kabul eden kişinin yanılması veya farkında olmaması subjektif bir olgu olduğundan bilirkişinin değerlendirmesi ise bu durumda daha objektif değerler taşıdığından bozma gerekçesi mahkememizce yerinde görülmemiştir”

” gerekçesiyle önceki hükümde direnmiştir.

Bu hükmün de katılan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay C.Başsavcılığının “

“onama”

” istekli 24.02.2009 gün ve 88483 sayılı tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanık hakkında, 765 sayılı TCY’nın 325. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle açılan kamu davasında verilen beraat kararı, Özel Dairece suça konu biletlerin fiilen aldatma yeteneği bulunduğundan sanığa yüklenen suçun unsurlarının oluştuğundan bahisle bozulmuş, Yerel Mahkeme ilk hükmünde direnmiştir.

İncelenen dosyada;

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanık hakkında, 765 sayılı TCY’nın 325. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle açılan kamu davasında verilen beraat kararı, Özel Dairece suça konu biletlerin fiilen aldatma yeteneği bulunduğundan sanığa yüklenen suçun unsurlarının oluştuğundan bahisle bozulmuş, Yerel Mahkeme ilk hükmünde direnmiştir.

İncelenen dosyada;

Sanığa atılı suç, 765 sayılı TCY’nın 325. maddesinde 1 yıla kadar hapis cezasını gerektirdiğinden, cezasının üst sınırı itibariyle ve lehe hükümler içermesi nedeniyle uygulanmasında zorunluluk bulunan 765 sayılı Yasanın 102/4. maddesi uyarınca 5 yıllık asli zamanaşımı süresine tabidir. Sanık hakkında dava zamanaşımını kesen son işlem 31.05.2004 tarihinde sorgusunun yapılması olup, bu tarih ile inceleme tarihi arasında asli dava zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, direnme hükmünün gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle bozulmasına ve 5320 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca halen uygulanması zorunluluğu bulunan 1412 sayılı CYUY’nın 322 ve 5271 sayılı CYY’nın 223/8. maddeleri uyarınca kamu davasının düşmesine karar verilmelidir.

SONUÇ :

Açıklanan nedenlerle,

1- İ....5. Asliye Ceza Mahkemesinin 25.12.2006 gün ve 565-689 sayılı direnme hükmünün BOZULMASINA,

2- 5320 sayılı Yasanın 8. maddesi yollamasıyla, 1412 sayılı CYUY’nın 322. maddesinin Yargıtay Ceza Genel Kuruluna tanıdığı yetki kullanılmak suretiyle, sanık hakkındaki kamu davasının, gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı TCY’nın 102/4 ve 104/2. maddeleri ile 5271 sayılı CYY’nın 223/8. maddesi uyarınca DÜŞMESİNE,

3- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, tebliğnamedeki isteme aykırı olarak 02.06.2009 günü yapılan müzakerede oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/16715, Karar No: 2019/2633, Tarih: 07.02.2019

**22. Hukuk Dairesi         2018/16715 E.  ,  2019/2633 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Gerekçeli karar 26.10.2018 tarihinde davalı ... Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekiline tebliğ edildiği halde, temyiz süresinin son günü olan 05.11.2016 tarihinden sonra, 09.11.2018 tarihinde davalı şirket vekilinin harcını yatırarak kararı temyiz ettiği ve temyiz talebinin 09.11.2018 tarihinde sekiz günlük temyiz süresi geçirildikten sonra yapıldığı anlaşıldığından; 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 1086 Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 432. maddesi gereğince, süre aşımı sebebiyle davalı ... Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin temyiz isteminin REDDİNE, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 07.02.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/7442, Karar No: 2017/1904, Tarih: 13.03.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/7442 E.  ,  2017/1904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

K A R A R

Davacının ...’a giriş bildirgesinin ön ve arka yüzünün okunaklı bir örneğini de içeren şahsi sicil dosyasının onaylı bir örneği davalı Kurumdan istenerek eklendikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 13/03/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/16932, Karar No: 2016/7650, Tarih: 28.09.2016

**14. Hukuk Dairesi         2015/16932 E.  ,  2016/7650 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 25.02.2008 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 20.05.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, 10.05.1988 günlü biçimine uygun düzenlenmiş taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece, taraflar arasında aynı Mahkemenin 1989/169 Esası üzerinden görülen dava sonucu söz konusu satış vaadi sözleşmesinin muvazaa nedeniyle geçersizliğinin tespitine dair verilen kararın Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 19.11.2008 günlü ilam içeriğine göre kesinleştiği için davalılar....yönünden davanın esastan reddine, diğer davalılar yönünden ise husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair hüküm kurulmuştur.

Hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Uyuşmazlık taraflar arasında aynı mahkemenin 1989/169 Esası üzerinden görülen davada (bozma üzerine 2009/306 Esası) sözleşmenin geçersiz olduğu hususunun kesinleşip kesinleşmediği noktasında toplanmaktadır.

Dosyada mevcut kayıt ve belgelere göre; .... Hukuk Mahkemesinin 1989/169 Esası üzerinden 26.09.1989 tarihinde davacılar ... v.s. tarafından davalılar..... aleyhine muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tenkis ve iptal davası açıldığı ve iş bu dava dosyası ile birden fazla dava dosyasının birleştirildiği ve 25.12.2007 tarihli nihai kararla birleşen bir kısım davaların tefrikine karar verildiği, elde ki davanın da anılan dosyadan tefrik edilen dava olduğu anlaşılmıştır.

25.12.2007 tarihli kararın temyiz incelemesi Yargıtay 1. Hukuk ./..

...

dairesince yapılmış olup 19.11.2008 gün 2008/8657-12013 sayılı ilamda aynen ".... diğer temyiz itirazlarının reddine, dava konusu 4. sayılı parselle ilgili davanın müracaata bırakıldığı ve 26 sayılı parselinde yargılama sırasında davacı Hüseyin adına tescil edildiği ve bu davanında konusuz kaldığı halde esastan hüküm kurulması doğru görülmeyerek" yerel mahkeme kararı bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamına uyularak 24.01.2012 günlü hüküm kurulmuştur.

1989/169 Esas sayı ve 25.12.2007 tarihli kararın 3 nolu bendi eldeki dava konusu satış vaadi sözleşmesi ile ilgili olup aynen “...338 parsel sayılı taşınmaz yönünden davaların kabulü ile işbu taşınmaza ilişkin olarak davacılar muris.... ile davalı birleşen dosya davacısı ... arasında akdolunan 10.05.1988 tarih 4530 yevmiye no'lu satış vaadi sözleşmesinin davacılar ile birleşen dosya davacısının taşınmazdaki miras payları nisbetinde muvazaa nedeniyle geçersizliğinin tespitine” şeklindeki hüküm oluşturulmuştur.

Mahkemece anılan hükmün kesinleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; 24.01.2012 günlü kararın kesinleştiğine dair dava dosyasında bir kayıt bulunmadığı gibi Yargıtay 1. Hukuk Dairesince verilen 19.11.2008 günlü bozma ilamı içeriğide anılan kararın kesinleştiğine dair hukuki sonuç doğurmaz.

Bir davada hüküm verilmesi, başka bir davada incelenmekte ve kesin olarak karara bağlanacak olan bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise, mahkeme o davanın sonuçlanmasını beklemek üzere yargılamayı erteleyebilir, o davanın sonuçlanmasını kendi bakmakta olduğu dava için bekletici sorun yapabilir.

Somut olayda da mahkemece ....esasında kayıtlı dava sonucu verilen kararın kesinleşmesini beklemeli oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir. Aksine düşüncelerle kararın kesinleştiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi bozma nedenidir.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın BOZULMASINA peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28.09.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/13702, Karar No: 2014/8701, Tarih: 27.05.2014

**4. Hukuk Dairesi         2013/13702 E.  ,  2014/8701 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... vd. aleyhine 30/03/2011 gününde verilen dilekçe ile rücuen tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 06/03/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi ... tarafından istenilmekle dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

7201 sayılı Tebligat Kanunu 21. maddesi hükümlerine göre tebligat yapılmasında dikkat edilmesi gereken husus; davalının tebligat adresinden geçici olarak mı ayrıldığı, yoksa sürekli olarak mı ayrıldığı konusunun netleştirilmesidir. Muhataba çıkan tebligat evrakında belirtilen adres, aynı zamanda adres kayıt sistemindeki adresi ise bu durumda; belirtilen adresten geçici olarak ayrılmışsa; Tebligat Kanunu 21/1. madde hükümlerine göre, sürekli olarak ayrılmışsa Tebligat Kanunu 21/2. madde hükümlerine göre tebligat yapılacaktır.

Davalı ...’ya ait gerekçeli karar tebliğine dair tebligat parçasının incelenmesinde; tebligatın “komşusundan sorulduğunda nerede olduğunun bilinmediği” şerhi ile TK’nın 21/1. maddesi uyarınca muhtara tebliğ edildiği görülmüştür. Tebligatta davalının adreste bulunmama sebebi belirtilmemiştir. Sonuç olarak muhatabın belirtilen adresten geçici olarak mı sürekli olarak mı ayrıldığı tam olarak anlaşılamamaktadır. Kaldı ki; tebligatın yapıldığı adresin, davalının adres kayıt sistemindeki adresi (mernis adresi) olup olmadığına dair bir bilgi de tebligat parçasında yer almamaktadır. Böylece davalıya usulüne uygun gerekçeli karar tebliği yapılmamıştır. Bu durum, savunma hakkının kısıtlanması mahiyetinde olduğundan HMK 27'ye göre davalı ...’ya usulüne uygun olarak gerekçeli karar tebliği yapılması ve belirtilen eksikliklerin tamamlanmasını takiben dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmek üzere geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklandığı şekilde işlem yapılıp, eksiklikler tamamlandıktan sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay’a yeniden gönderilmesi için, dosyanın mahal mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE 27/05/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9183, Karar No: 2012/15950, Tarih: 10.09.2012

**5. Hukuk Dairesi         2012/9183 E.  ,  2012/15950 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm; davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan rapor uyarınca, göl mutlak koruma alanında kalan taşınmazın dava tarihindeki değerinin biçilmesinde ve bedelinin davalı idareden tahsili ile el atılan taşınmazın davacı üzerindeki tapusunun iptali ve davalı idare adına tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının davalı idareden alınmasına, temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 10.09.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/5672, Karar No: 2012/27965, Tarih: 20.12.2012

**12. Ceza Dairesi         2012/5672 E.  ,  2012/27965 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama

Hüküm : 5237 sayılı TCK'nın 89/1-2-b, 53/6, 51/1-3. maddeleri gereğince mahkumiyet, erteleme

Taksirle yaralama suçundan, sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın idaresindeki dorse takılı çekici ile sağa dönüş yaptığı sırada kavşak başından nizami şekilde yola giren mağdurun ayağını ezerek yaralanmasına neden olması şeklindeki olayda asli kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin hatalı bilirkişi raporuna göre karar verildiği, cezanın fazla olduğuna yönelen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün istem gibi ONANMASINA, 20/12/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/19786, Karar No: 2014/10897, Tarih: 02.06.2014

**6. Ceza Dairesi         2011/19786 E.  ,  2014/10897 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Sanık ve suç arkadaşlarının olay günü gece vakti birlikte yakınan kamu kurumunun muhkem olmayan tuvalet camını kırıp içeri girdikten sonra, suça konu eşyaların bulunduğu laboratuvar ve müdür odasının sağlam ve muhkem kapılarını zorlamak suretiyle bilgisayar, telefon ve televizyonu çaldıklarının anlaşılması karşısında; eylemin 765 sayılı Yasanın 493/1-son maddesindeki suçu oluşturması nedeniyle dava zamanaşımının dolmadığının anlaşılmasıyla yapılan incelemede,

Kamu kurumu içinde zorlanan kapıların sağlam olduğu bilirkişi raporuyla belirlenmesine karşın, lehe yasa değerlendirmesinin yerinde ve yeterli olmayan gerekçe ile 765 sayılı TCK'nın 492/1. maddesi ile uygulama yapılması, karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, uyulan bozmaya, gerekçeye ve Hakimin takdirine göre, sanık ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, usul ve kanuna uygun bulunan hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 02.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5493, Karar No: 2014/2061, Tarih: 28.01.2014

**13. Hukuk Dairesi         2013/5493 E.  ,  2014/2061 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi(Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla)

TARİHİ : 22/11/2012

NUMARASI : 2012/16-2012/287

Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı; davalı bankadan Japon yenine endeksli kredi kullandığını ancak daha sonra kurda yaşanan artışlar nedeni ile sözleşmeye tahammül edilmesinin artık mümkün olmadığını ileri sürerek, sözleşmenin standart olması sebebiyle geçersiz olduğunun tespitine, sözleşmenin geçersizliğine karar verildiği taktirde Japon Yeni karşılığı Türk Lirası olarak verildiği tarihten itibaren yüksek kurdan ödenen fazla miktarın Borçlar Kanunu 61.madde hükümlerine göre sebepsiz zenginleşme kabul edilerek davacıya iadesine veya borçtan mahsubuna, sözleşmenin geçerliliğine karar verildiği taktirde 4077 sayılı yasanın 10/b bendi gereği toplam borç miktarının belirlenmesinde hangi kurur dikkate alınacağı bilinemediğinden kredi kullanıldığı kur üzerinden kurun sabitlenmesi, sözleşme tarihi ile şu an ödenen kur arasında % 207 artış olduğundan B.K. 138.maddesindeki aşırı ifa güçlüğü sebebiyle Hakimin sözleşmeye müdahale ederek taraflar arasında adil bir denge kurulması için sabit kurun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne, davacı ile davalı arasında düzenlenen 05/09/2008 tarihli Kredi sözleşmesinin sözleşme tarihinde TL bazında kullandırılan benzer kredilere uygulanan ortalama faiz oranları dikkate alınarak TL cinsine uyarlanması suretiyle ödeme planının yeniden belirlenmesine karar verilmiş, hüküm davalı tarafça temyiz edilmiştir.

Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (A.. V..P. Sund Servanda) ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Eş söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile, borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Ancak bu ilke özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırılmıştır.

Sözleşme yapıldığında karşılıklı edimler arasında mevcut olan denge sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde 2013/5493 2014/2061

Sözleşme yapıldığında karşılıklı edimler arasında mevcut olan denge sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde 2013/5493 2014/2061

Tarafların biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulabilir. İşte bu durumda sözleşmeye bağlılık ilkesine sıkı sıkıya bağlı kalmak adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir durum yaratır hale gelir. Hukukta bu zıtlık ( Clausula Rebüs Sic Stantibus -beklenmeyen hal şartı- sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ) ilkesi ile giderilmeye çalışılmaktadır. İşte bu bağlamda hakim, somut olayın verilerine göre alacaklı yararına borçlunun edimini yükseltmeye veya borçlu yaranına onun tamamen veya kısmen edim yükümlülüğünden kurtulmasına karar verilebilir ve müdahale ederek sözleşmeyi değişen koşullara uyarlar.

Bununla birlikte her talep vukuunda sözleşmeyi değişen hal ve şartlara uydurmak mümkün değildir. Aksi halde özel hukuk sistemimizde geçerli olan "irade özgürlüğü" "sözleşme serbestisi" ve "sözleşmeye bağlılık" ilkelerinden sapma tehlikesi ortaya çıkar. Sözleşmeye müdahale müessesesi istisnai, tali ( ikinci derecede ) yardımcı nitelikte olup, ancak uyarlama kurumun şartlarının mevcudiyeti halinde anılan kurumun uygulanması gündeme gelebilecektir.

6098 sayılı T.B.K yürürlüğe girmesinden evvel, mevzuatımızda uyarlama kurumuna ilişkin bir düzenleme olmamakla birlikte, taraflar arasındaki sözleşme koşullarının daha sonra önemli ölçüde değişmesi halinde değişen bu koşullar karşısında (Clausula Rebüs Sic Stantibus -beklenmeyen hal şartı- sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ) ilkesi bağlamında ve M.K. 2. maddesinden de yararlanılmak suretiyle sözleşmenin yeniden düzenlenmesinin mümkün bulunduğu ve karşılıklı sözleşmelerde edimler arasındaki dengenin bozularak "işlem temelinin çökmesi" halinde M.K. 1, 2 ve 4'üncü maddelerinden yararlanılması gerektiğine dair öğreti ve uygulamada yerleşik bir kabul mevcut iken 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren TBK’nın 138 nci maddesi ile bu husus yasal bir düzenlemeye de kavuşturulmuştur.

Aşırı ifa güçlüğü başlıklı bu yeni düzenleme, öğreti ve uygulamada sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) ilkesinin istisnalarından biri olarak kabul edilen, “işlem teme¬linin çökmesi”ne ilişkindir. Ancak az yukarıda ifade edildiği üzere "sözleşmeye bağlılık" ilkesi esas olup, Sözleşmeye müdahale müessesesi istisnai nitelikte bir kurum olmakla yasa koyucu tarafından da bu kurumun uygulanması ancak anılan madde de belirtilen dört koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır. Bunlar; Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü durum ortaya çıkması, bu durumun borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkması, yine bu durumun sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirmesi ve borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş olması veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması halidir. Bu dört koşulun birlikte gerçekleşmesi halinde ise borçlunun, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme hakkı bulunmaktadır.

İncelenen dosya içeriğine göre ise, davacının, davalı bankadan 05.09.2008 tarihinde dövize endeksli olarak 96 ay vadeli olarak 2013/5493 2014/2061

Konut kredisi kullandığı anlaşılmakta olup, davacı Japon Yeni’nin TL karşısında aşırı değer kazandığını ve bu suretle işlem temelinin çöktüğünü ileri sürerek uyarlama talebinde bulunmuştur.

Dava konusu olayda davacının başlangıçta seçme özgürlüğü varken TL yerine döviz bazında kredi kullandığı, bir başka deyişle serbest iradesiyle kredi türünü belirlediği, ülkemizde zaman zaman ekonomik krizlerin vuku bulduğu ve bu bağlamda dövizle borçlanmanın risk taşıdığı da toplumun büyük bir çoğunluğu tarafından bilinen bir olgu olduğu, davacının, bu riski önceden öngörebilecek durumda olmasına rağmen dövizle kredi kullanma yolunu tercih etmiş bulunduğu, buna göre işlem temelinin çökmesinden bahsetmenin olanaklı olmadığı, bununla birlikte, eldeki davanın, kredi sözleşmesinden 4 yıl sonra açılmış olması da nazara alındığında, sözleşmenin davacı tarafından benimsendiğinin kabulü gerektiği bu nedenle yukarıda belirtilen tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde dava konusu olayda uyarlama koşullarının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeler ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, Bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenlerle, temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 27.01.2014 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ