muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/6507, Karar No: 2019/16015, Tarih: 10.10.2019

**5. Hukuk Dairesi         2018/6507 E.  ,  2019/16015 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Sulu arazi niteliğindeki ... İlçesi, ... Mahallesi, 12 parsel sayılı taşınmaza net geliri esas alınarak bilimsel yolla değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle; taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

1-Taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının % 4 uygulanması gerekirken, bu oranın % 5 kabulü ile az bedel tespiti,

2-Bilirkişi kurulunca değerlendirmeye esas alınan münavebe ürünlerinin 2015 yılı itibarıyla ayrıntılı üretim giderini (harcama kalemlerini tek tek) gösteren veri cetveli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden getirtilip-sermaye faizi, genel idarecilik giderleri, tarla kirası ve bilinmeyen masraflar,onarım, bakım, amortisman, faiz ve sigorta gibi diğer sabit masraflar kalemlerinin üretim masraflarına dahil edilmeyeceği gözönünde tutularak hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu denetlenmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması,

3-Dava konusu taşınmazın mahalle adı; tapuda ... mahallesi olarak yazılı olduğu halde, hüküm fıkrasında infazda tereddüt uyandıracak şekilde Karahıdır mahallesi olarak yazılması,

Doğru olmadığı gibi;

4-7139 sayılı Kanunla değişik Kamulaştırma Kanununun 10/8. fıkrası gereğince, bozma sonrası bankaya hak sahibi adına yatırılacak bedelde artış olması halinde bu kısım için; 7139 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik hükümlerine göre işlem yapılması gerektiğinden,

Hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle taraf vekillerinin temyiz isteminin kabulü ile BOZULMASINA, taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 10/10/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/4608, Karar No: 2013/9131, Tarih: 09.05.2013

**5. Hukuk Dairesi         2013/4608 E.  ,  2013/9131 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan rapor uyarınca taşınmazın göl mutlak koruma alanında kalan bölümünün dava tarihindeki değerinin biçilmesi ve bedelin davalı idareden tahsili ile bu kısmın davacı üzerindeki tapusunun iptali ve davalı idare adına tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı kalan onama harcının alınmasına, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içesirinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 09.05.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1334, Karar No: 2014/4515, Tarih: 06.03.2014

**19. Hukuk Dairesi         2014/1334 E.  ,  2014/4515 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... vek. Av. ... ile davalılar 1)... vek. Av. ... 2) ... vek. Av. ... aralarındaki menfi tespit davası hakkında ... 14. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 10.09.2013 gün ve 2012/212 E. - 2013/346 K. Sayılı hükmün davalılardan Mustafa Karakaya vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

- K A R A R -

1) Hükmü temyiz eden davalı vekili 02-12-2013 tarihli dilekçelerinde, davalının ekonomik olarak zayıf olduğunu, işsiz olduğunu ve yüksek temyiz harcını ve yargılama giderlerini ödeyemeyeceğini belirterek maktu temyiz hacını yatırmış ve adli yardım talebinde bulunmuştur.

Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar 6100 sayılı HMK'nun 334-340 maddelerinde düzenlenmiş olup, adli yardım talebi kanun yollarına başvuru sırasında Yargıtay'a da yapılabilir ve talep hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilebilir.

Davalı vekilinin adli yardım talebini içeren dilekçesi ekinde sunulan belge, dosya kapsamına göre davalının kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama ve takip giderlerine kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu yönünde kanaat uyandırmaya yeterli görülmediğinden davalı vekilinin adli yardım talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2) Hükmü temyiz eden davalı vekili temyiz yoluna başvurma harcı ile maktu temyiz harcını yatırmış ise de, nispi temyiz harcı yatırmadığından HUMK'nun 434/3.maddesi uyarınca işlem yapıldıktan sonra sonucuna göre gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte gösterilen nedenlerle davalı vekilinin yanın adli yardım talebinin reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle dosyanın mahalli mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 06.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1769, Karar No: 2013/3134, Tarih: 27.02.2013

**3. Hukuk Dairesi         2013/1769 E.  ,  2013/3134 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde 228.414,65 TL zararın olay tarihinden itibaren yasal faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın HMK.nun 119/2 maddesi gereğince açılmamış sayılması cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı vekili dava dilekçesi ile; olay tarihi olan 19.08.2011 günü . ... köyünde davalı kuruma ait enerji nakil hattı elektrik direğinden çıkan ark sonucu oluşan kıvılcımların direk altındaki kuru ot ve çalıları tutuşturması sonucu rüzgarın da etkisiyle yangın çıktığını, davalı kurumun gerekli tedbirleri almaması nedeniyle yangının meydana geldiğini, olay nedeniyle suç zaptının tanzim edilerek Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiğini, soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporunda davalı kuruma ait yüksek gerilim hattı direğinde gerekli yangın tedbirlerinin alınmaması nedeniyle yangının başladığının belirtildiğini, bu yangın sebebiyle 228.414,25 TL zararın meydana geldiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 228.414,25 TL nin olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; 6100 sayılı HMK'nun 119/1-ğ maddesi ile dava dilekçesinde ''açık bir şekilde talep sonucunun yazılı olması'' hususunun dava şartı haline getirildiği, her ne kadar davacı tarafından tazminat istemli dava açılmış ise de 13.09.2012 tarihi itibariyle kendisine HMK'nun 119/2 maddesi gereğince verilen bir haftalık kesin süre içerisinde dava dilekçesindeki eksikliği gidermediği anlaşıldığından davanın açılmamış sayılması yönünde hüküm tesis edilmiş; hüküm davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir.

Mahkeme gerekçesinde; HMK'nun 119/1-ğ maddesi ile dava dilekçesinde ''açık bir şekilde talep sonucunun yazılı olması'' hususunun dava şartı haline getirildiğini, aynı maddenin 2. fıkrasında dava dilekçesinde eksiklik olması halinde davacı tarafa eksikliği tamamlaması için 1 haftalık kesin süre verileceğini ve bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğini açıklamıştır.

Mahkeme gerekçesinde; HMK'nun 119/1-ğ maddesi ile dava dilekçesinde ''açık bir şekilde talep sonucunun yazılı olması'' hususunun dava şartı haline getirildiğini, aynı maddenin 2. fıkrasında dava dilekçesinde eksiklik olması halinde davacı tarafa eksikliği tamamlaması için 1 haftalık kesin süre verileceğini ve bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğini açıklamıştır.

6100 sayılı HMK'nun "hakimin davayı aydınlatma ödevini" düzenleyen 31. maddesinde "Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir" denilmektedir. Kanunun gerekçesinde bu husus hakimin, olayı ve hukukî uyuşmazlığı olgusal ve hukukî boyutlarının gerekli olduğu ölçüde taraflarla birlikte ele alabilmesi, tarafların zamanında uyuşmazlığın çözümü için önemli vakıaların tamamı hakkında açıklama yapabilmeleri, özellikle ileri sürülen vakıalardaki eksiklikleri tamamlamaları, delillerini ikame etmeleri ve gerekli talepleri ileri sürmeleri şeklinde tanımlanmıştır. Ayrıca bu maddenin uygulanması, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6.maddesinde ifadesini bulan "adil yargılanma hakkı"nın gerçekleşebilmesi için şarttır.

1086 sayılı Kanunun 179 uncu maddesindeki düzenlemeye karşılık gelen HMK'nun 119. maddesinde dava dilekçesinde bulunması gereken zorunlu unsurlar düzenlenmiştir. Tarafların kanunî temsilcilerinin ve davacı vekilinin kimlik ve adres bilgilerinin bulunması, davanın konusunun ne olduğu, davacının iddiasının dayanağı olan vakıaların neler olduğu, davanın hukukî sebepleri, açık bir şekilde istem sonucunun ve davacının varsa kanunî temsilcisinin veya vekilinin, dava açma iradesini ortaya koyan imzasının dava dilekçesinde bulunması esası 1086 sayılı Kanunun konuya ilişkin düzenlemesi, yerleşik uygulama ve anlayışa uygun olarak muhafaza edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, birinci fıkranın (b), (c), (ç), (ğ) ve (h) bentlerindeki hususlardan birinin veya birkaçının eksik olması durumunda, mahkemece davacıya eksikliği tamamlaması için kesin süre verileceği, bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde, davanın açılmamış sayılacağı düzenlenmiştir. (6100 sayılı Kanunun 119. madde gerekçesi)

Bu madde içeriğinden açıkça anlaşılacağı üzere, talep sonucunun dava dilekçesinde açıkça gösterilmiş olması yeterlidir. HMK.nun 25.maddesine göre "Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hakim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz" ve kanunla belirtilen durumlar dışında, hakim, kendiliğinden delil toplayamaz. Ancak, 6100 sayılı HMK.nun 31. maddesi (HUMK. 75/2 md) uyarınca Hakim uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir, delil gösterilmesini isteyebilir.

Davanın temelini oluşturan vakıalar ve bu vakıalara dayanarak talep edilen netice açık olursa hakim, doğru bir karar verebilecektir. Vakıalar açık değilse, çelişkili ise veya tarafların dilekçeleri ve beyanları açık değilse, hakim bunları ilgili tarafa sorarak açıklattırmalıdır. Davayı aydınlatma ödevi, HMK.nun 25/1 fıkrasında, hakimin tarafların söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamayacağı ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunmayacağı belirtilerek sınırlandırılmıştır.(Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükümlerine Göre Medeni Usül Hukuku Prof.Dr.Hakan Pekcanitez - Prof.Dr.Oğuz Atalay - Prof.Dr. Muhammet Özekes Sayfa 258-259 Cilt 12).

Somut olayımızda ise, davacı dava dilekçesinde istek (talep) sonuçlarını açık bir şekilde göstermiş olup, yangın nedeniyle meydana gelen 228.414,25 TL zararın davalıdan tahsilini istemiştir. O halde mahkemece işin esasına girilerek hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 27.02.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13955, Karar No: 2018/7475, Tarih: 03.04.2018

**9. Hukuk Dairesi         2015/13955 E.  ,  2018/7475 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti, izin ücreti ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 02/12/2006 tarihinde davalı işyerinde uzun yol şoförü olarak çalışmaya başladığını, davalı Şirket bünyesinde çalıştığı dönem boyunca hemen hemen tüm bayram ve genel tatillerde aralıksız fazılasız çalıştırıldığını, çalıştığı dönem boyunca her hangi bir ücretli izin kullandırılmadığını, ücretinin muvafakati olmadan düşürüldüğünü, aradaki farkın ödenmediğini, yıllık izin ücretinin ödenmediğini, genel tatillerde çalıştığını, ücretinin tam ödenmediğini, açıklanan nedenlerle 09/02/2009 tarihinde hizmet akdini haklı olarak feshettiğini iddia ederek; kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin, ücret, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının 02/12/2006 tarihinde davalı müvekkili işyerinde çalışmaya başladığını, tır şoförü olarak görev yaptığını, iş akdi istifası sonucu 09/02/2009 tarihinde sonlandırdığını, 06/02/2009 tarihinde ...'da görev başında alkol kullandığının tespit edildiğini, bu durumun 07/02/2009 tarihinde düzenlenen tutanakta imza altına alındığını, yapılan feshin hem esas yönünden ve hem de süre yönünden yasaya uygun ve haklı olduğunu kanıtlamak zorunda bulunduğunu, maaş bordrolarını imzaladığını, yıllık ücretli izin ve genel tatil çalışması alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanarak davacının SGK kayıtlarına göre 02/09/2006-09/02/2009 tarihleri arasında 2 yıl 2 ay 7 gün şoför olarak çalıştığının sabit olduğu, ücret bordrolarının dosyaya ibraz edildiği, ücretinin tanık beyanlarıyla ve bunun destekleyen emsal ücret araştırmaları ile 1250 Euro olarak kabul edildiği, davacının ücretinin düşürüldüğü bordrolardan anlaşıldığı, uzunyol tır şoförünün asgari ücret ile çalıştırılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, SGK'ya maaşının asgari ücretten bildirildiği için iş akdinin feshetmesinin haklı sebebe dayandığından tazminat gerektirdiğinin düşünüldüğü, ancak kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, alacakları için Yargıtay kararları gereği belirsiz alacak davası açılamayacağından bu taleplerin reddedildiği genel tatil alacakları için davacı uzun yol şoförü yurt dışında çalışan olduğu için çalışma sürelerini ve tatillerini kendisi belirleyip ayarladığından bu yöndeki talebinin reddedildiği, davalı taraf talep konusu ücret alacağının ödediğini dair yazılı delil ibraz etmediğinden ücret alacağı talebinin kabulüne karar verildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davaya konu kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izin alacalarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Belirsiz alacak davası 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile öngörülen ve alacaklıya bazı avantajlar sağlayan yeni bir dava türüdür. Sözü edilen hükme göre “Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir”. Şu hale göre davanın açıldığı tarihte alacak miktarının belirlenmesi imkansız ise belirsiz alacak davası açılabilir. Öte yandan alacaklı tarafından alacağın miktar veya değerinin tam olarak belirlenmesi beklenemez ise yine belirsiz alacak davası açılabilir.

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK’nun 107. maddesinin gerekçesinde, birçok kez hak arama özgürlüğüne vurgu yapılmıştır. Yine alacaklının hukuki ilişkiyi, muhatabını ve talep edebileceği asgari tutarı bilmesine rağmen “alacağın tamamını tam olarak”tespit edemeyecek durumda olması da davanın nedenleri arasında sayılmıştır. Bu itibarla belirsiz alacak davasıyla ilgili yoruma gidildiğinde, alacaklının hak arama özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekir. Bunun aksine ilgili hükmün, alacaklının hakkına ulaşmasını kısıtlayan şekilde ele alınması doğru olmaz.

Dava konusu alacak karşı tarafın vereceği bilgi veya belgelerle belirlenecekse, alacak belirsiz kabul edilmelidir. Karşılaştırmalı hukukta geçerli olan bu kriter 107. maddenin 2. fıkrasının başlangıcında “karşı tarafın vereceği bilgi sonucu” yargılama sırasında belirlenme olarak kabul edilmiştir.

Konuyu iş mevzuatı açısından ele aldığımızda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3, 8, 22, 28, 32, 37, 67. maddelerinde işverene çalışan her bir işçi yönünden kayıt tutma ve işçiye belge verme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Bütün yasal yükümlülüklere uyan işveren bakımından kural olarak işçi alacaklarının belirsiz olduğundan söz edilemeyecektir. Zira işçinin çalışma süresinin tam olarak kayda geçirildiği, iş sözleşmesi ile ücreti, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlendiği, işçiye her ay ücret hesap pusulası verildiği, günlük ve haftalık iş sürelerinin işçiye önceden bildirildiği, işçinin yaptığı olağanüstü çalışmalar için kendisine belge verildiği durumlarda, işçinin bir çok alacağı belirli ya da belirlenebilir durumdadır. Sadece hakimin taktirine kalan bazı alacaklar bakımından yine de başlangıçta bir belirsizlikten söz edilebilecektir.

İşçilik alacaklarının hesabı genelde iki kritere tabidir. İşçinin işyerinde geçen çalışma süresi ve ücreti ile ekleri bilindiğinde işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Bu yüzden özellikle kamu kurumlarında işçinin çalışmalarının tam olarak Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmesi ve işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan işçinin ücreti ile eklerinin toplu iş sözleşmesinde yer alması sebebiyle işçilik alacakları belirlenebilir durumdadır. Yine de hakimin taktir alanına giren manevi tazminat, taktiri indirime tabi fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, cezai şart, sözleşmenin kalan süresine ait ücret gibi alacakların başlangıçta tam olarak ve tamamen belirlenmesi mümkün değildir. Nitekim 107. maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde de, alacaklının “talep edebileceği miktarı asgari olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağın tamamını tam olarak tespit”edememesi halinde belirsiz alacak davası açılabileceği ifade edilmiştir.

Gerekçede örnek olarak “keşif ve bilirkişi raporu” ile alacağın miktarının tespit olunmasından söz edilmiştir ki, iş yargısında bilirkişi hesap raporu alınması çok yaygın bir uygulamadır. Yine 107. maddenin 2. fıkrasında “karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu” alacak miktarının belirlenmesinden söz edilmiştir ki, yukarıda sözü edilen yasal yükümlülükler sebebiyle işçiye çalışırken belge vermekle yükümlü olan işveren bunu yerine getirmediğinde, işçinin alacağın miktarını tam olarak belirlemesini beklemek doğru olmaz.

Belirsiz alacak davasını öngören hükümde biri sübjektif, diğer objektif iki unsur karşımıza çıkmaktadır. Alacağın veya dava değerinin belirlenmesini objektif olarak imkansız olması halinde belirsiz alacak davası açılabilecektir. Örneğin iş kazası geçiren işçinin açacağı davada işveren ve işçinin karşılıklı kusur oranları, kusursuz sorumluluk olup olmadığı ve varsa kaçınılmazlık durumu ve maluliyet oranlarının dava açma aşamasında belirlenmesi imkansızdır.

Sübjektif unsur ise alacaklının talep konusu miktarı belirlemesinin alacaklıdan beklenememesidir. İşçinin yasal hakları ödenmeksizin işten çıkarıldığı bir durumda yukarıda belirtilen masraflara ek olarak uzman hesap raporu aldırarak olası işçilik alacaklarını belirlemesi de hak arama özgürlüğü önünde engel olarak değerlendirilebilir.

Talep sonucunun rakam olarak ifadesinin imkansızlığı, davacının tam olarak miktarını bilmediği ve bu bilgisizliğini davalının sahasında bulunan vakıalardan kaynaklandığı durumlarda söz konusudur.

İşyerinde sendikasız çalışan ve yasal işçilik alacakları konusunda ayrıntılı bilgi sahibi olması beklenmeyen bir işçinin, alacakları doğru şekilde adlandırması dahi mümkün olmazken doğru hesap yöntemiyle birlikte ve tam olarak belirlemesi mümkün görülmemelidir. Ancak işyerinde hukuk müşaviri, personel uzmanı, muhasebe müdürü gibi konumda çalışan bir işçi bakımından aynı sonuca varmak mümkün olmayacaktır.

Belisiz alacak davası hukuk sistemimize girmeden önce icra inkar tazminatına hak kazanma yönünden likit (belirli) olma kriteri içtihat olarak kabul edilmiştir. Bu kriterin, alacağın belirli olup olmamasında da dikkate alınabileceği Yargıtay tarafından kabul edilmiştir. Yargıtaya göre; “Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ise; ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez”(HGK. 14.07.2010 gün ve 2010/19-376 E, 2010/397 K, HGK, Y.HGK. 17.10.2012 gün ve 2012/9-838 E, 2012/715 K).

Genel mahiyette bu açıklamalardan sonra işçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu olup olmayacağı noktasında Dairemizce belirlenen kriterler aşağıdaki gibidir;