muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/3741, Karar No: 2019/7479, Tarih: 02.07.2019

**15. Ceza Dairesi         2019/3741 E.  ,  2019/7479 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Sanık hakkında dolandırıcılık suçundan, CMK'nun 254/2 ve 223/8 maddeleri uyarınca düşürülmesine

Dolandırıcılık suçundan sanık hakkında kamu davasının düşürülmesine ilişkin karar, müşteki tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Müşteki ...'un sanık hakkında açılan dolandırıcılık suçundan katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunması ve 5271 sayılı CMK'nın 260/1. madde ve fıkrası uyarınca yasa yollarına başvurma hakkı bulunduğu, yasa yollarına başvurma hakkı bulunan, 06/05/2010 tarihli duruşmada, sanıklardan şikayetçi olduğunu beyan eden müştekiye CMK 238/2 maddesi gereğince usulüne uygun olarak davaya katılmak isteyip istemediği hatırlatılmayan müştekinin, 5271 sayılı CMK'nın 237/2 ve 238. maddeleri uyarınca davaya katılmasına karar verilerek ve hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu belirlenerek; yine katılanın 08/12/2017 tarihli temyiz dilekçesinin sanık ...'e yönelik olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Sanık ...'in, temyiz kapsamı dışında bulunan diğer sanık ... ile aynı eylem ve fikir birliği içinde birlikte hareket ederek katılanı dolandırmaya karar verdikleri, bu kapsamda olay tarihinde Konya Valiliği karşısındaki Vakıflar Bankası önünde beklemekte olan katılanın yanına yaklaşarak kendilerini polis olarak tanıtıp, "sen kötü yere gelmişsin, biz seni ailene ve iş yerinde çalışan arkadaşlarına söyleyeceğiz" diyerek üzerini aradıkları, çantasında bulunan banka kartını görünce “sen bankadan para çek, camii için 10 TL ver” dedikleri, birlikte Garanti bankası bankamatik makinasının önüne kadar gittikleri, burada katılanın bankamatikten 970 TL para çekerek sanıklara verdiği, sanıkların daha sonra “bizim komserimiz gelecek görüşeceğiz, sen kimliğinin fotokopisini çektir” diyerek katılana 40 kuruş para verdikleri, katılanın fotokopi çekmeye gittiğinde oradan uzaklaştıkları, bu surette sanığın dolandırıcılık suçunu işlediği iddia olunan somut olayda,

Dairemizin 27.12.2016 tarih ve 2014/17539 E, 2016/9980 K. sayılı bozma ilamına uyularak, Konya 9. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 27/01/2017 tarih ve 2017/68 E. 2017/48 K. sayılı kararı ile görevsizlik kararı verildiği, Konya 4. Ağır Ceza Mahkemesince sanığa yüklenen dolandırıcılık suçu nedeniyle, 02/12/2016 tarih ve 29906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. ve 254. madde fıkraları gereğince uzlaştırma işlemlerine başlandığı, 28.08.2017 tarihli uzlaştırma raporuna göre; sanık ... ile katılan ...'in uzlaşmayı kabul ettiği, yapılan görüşmeler sonucunda sanığın katılana 5 taksitte toplam 1.500 TL parayı 28/09/2018 tarihine kadar ödemeyi kabul ettiği, CMK 254/1 maddesinde "...Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde; sanık hakkında, 231 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir." şeklindeki emredici hüküm bulunduğu, mahkemece edimin ödenmesi gereken tarihe kadar kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı vermesi ve edimin ödendiğinin tespit edilmesi halinde CMK 254/1. maddesi gereğince düşme kararı vermesi gerektiği halde mahkemece edimin yerine getirilip getirilmediği araştırılmaksızın sanık hakkında açılan kamu davasının uzlaşma nedeniyle düşürülmesine karar verilmesi,

Kabule göre de;

Sanık hakkındaki kamu davasının CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca uzlaşma nedeniyle "düşmesine" hükmedilmesi gerekirken, "düşürülmesi" denilmek sureti ile hüküm kurulması,

Kanuna aykırı olup, katılanın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 02.07.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13448, Karar No: 2015/26128, Tarih: 27.10.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/13448 E.  ,  2015/26128 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi 3. kişi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ...tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Şikayetçi, .... İcra Müdürlüğü’nün 2012/9802 E. sayılı dosyasında .... ve... aleyhine icra takibi yürüttüğü sırada, .... ve...’ın alacaklı sıfatıyla ... İcra Müdürlüğü’nün 2012/1147 E. sayılı takip dosyasındaki alacaklarına haciz koydurmuş ve İİK.nun 120. maddesi uyarınca ... İcra Müdürlüğü’nün 2012/1147 E. sayılı takip dosyasını yürütme yetkisi almıştır.

... İcra Müdürlüğü’nün 2012/1147 E. sayılı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip dosyasında rehin konusunu oluşturan ... plaka sayılı araç için yedieminlik ücretinden kaynaklı olarak alacaklı .... tarafından borçlu.... aleyhine ... İcra Müdürlüğü’nün 2014/12000 E. sayılı dosyasında taşınır rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılmış, bu takipte ... plaka sayılı araç, yapılan ihale sonrasında, ... İcra Müdürlüğü’nün 2014/12000 E. sayılı takip dosyasındaki temlik alacaklısı .... tarafından alacağa mahsuben alınmıştır.

Şikayetçi ...., Mahkemeye başvurusunda, ... İcra Müdürlüğü’nün 2014/12000 E. sayılı takip dosyasındaki 30.10.2014 tarihli işlemini şikayet etmiştir. Bahse konu işlemin özü, alacağa mahsuben ihale edilen aracın ihale bedelinin sıra cetveli yapıldıktan sonra alınma durumunun olup olmayacağına ilişkindir. Şikayetçi ise, ihale bedelinin, sıra cetvelinden önce (... İcra Müdürlüğü’nün 2014/ 12000 E sayılı) takip dosyasına yatırılmasını zira ihale alacaklısının alacak miktarının gerçeği yansıtmadığını, kaldı ki alacağa mahsuben aracı alıp alamayacağının ancak sıra cetvelinden sonra ortaya çıkabileceğini ve haciz koydurup İİK 120. maddesine göre işlem yapma yetkisine sahip olduğu ... İcra Müdürlüğü’nün 2012/1147 E. sayılı takip dosyasındaki alacağın da yediemin ücret alacağına dayandığı ve .... alacağından öncelikli olduğunu belirtmiştir.Mahkeme, şikayetçinin takip yanlarından olmadığı, dolayısıyla İİK.nun 120. maddesine göre verilen yetki sadece şikayetçinin borçlularını kapsadığı ve şikayetçi şirketin, borçlusu .... olmadığından, istemi aktif husumet yokluğundan reddetmiştir.

İİK'nun 140. maddesi gereğince; “Satış tutarı bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemeye yetmezse icra dairesi alacaklıların bir sıra cetvelini yapar”.

İİK'nun 100. maddesi gereğince, borçluya ait paranın veya satılan malın tutarı vezneye girinceye kadar birden fazla alacaklı tarafından haciz konulması halinde, anılan madde hükmü gereği icra müdürlüğünce derece kararı yapılması gerekir. Derece kararının yapılması için mutlaka satış sonucu para elde edilmesi zorunlu değildir.

İİK'nun 140. maddesi gereğince; “Satış tutarı bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemeye yetmezse icra dairesi alacaklıların bir sıra cetvelini yapar”.

İİK'nun 100. maddesi gereğince, borçluya ait paranın veya satılan malın tutarı vezneye girinceye kadar birden fazla alacaklı tarafından haciz konulması halinde, anılan madde hükmü gereği icra müdürlüğünce derece kararı yapılması gerekir. Derece kararının yapılması için mutlaka satış sonucu para elde edilmesi zorunlu değildir.

Açıklanan maddelere göre, birden fazla alacaklının bulunduğu böyle durumlarda, icra müdürlüğünce, öncelikle İİK.nun 140.maddesi gereğince sıra cetveli yapılmalı ve alacaklılara, diğer alacaklara yönelik itirazlarını ileri sürme imkanı tanınmalıdır.

Somut olayda, ihale konusu aracın kaydında birden fazla haczin bulunduğu ve şikayetçinin, yediemin alacağı olduğunu iddia ettiği görülmektedir.

Şikayetçinin alacağının rüçhanlı olup olmadığı ve öne sürdüğü diğer hususlar, sıra cetveli yapıldıktan sonra itiraz halinde tartışılacak bir husus olup, bu aşamada icra müdürlüğü sıra cetveli düzenlemekten imtina edemez. Bir başka anlatımla alacaklıların itirazlarını ileri sürebilmesi için öncelikle sıra cetveli yapılması gerekmektedir. Şikayete konu, ... İcra Müdürlüğü’nün 2014/12000 E. takip dosyası fotokopisinin incelenmesinde, sıra cetveli yapıldığına dair belgeye rastlanılmamıştır.

O halde, mahkemece, birden fazla alacaklının bulunması ve ihale bedelinin alacağı karşılamaması nedeniyle, icra müdürlüğünce İİK.nun 140. maddesi gereğince sıra cetveli yapılmasının emredilmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

SONUÇ :Şikayetçi 3. kişinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/10909, Karar No: 2014/23160, Tarih: 19.11.2014

**2. Hukuk Dairesi         2014/10909 E.  ,  2014/23160 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ :Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davacı tarafından; kusur belirlemesi, velayetler, tazminatlar ve nafaka yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Türk Medeni Kanununun 166/1-2 maddesi uyarınca: boşanma kararı verilebilmesi için evlilik birliğinin, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsıldığının sabit olması gerekir. Oysa dinlenen davacı ve davalı tanıklarının sözlerinin bir kısmı Türk Medeni Kanununun 166/1 maddesinde yer alan temelinden sarsılma durumunu kabule elverişli olmayan beyanlar olup, bir kısmı ise sebep ve saiki açıklanmayan ve inandırıcı olmaktan uzak izahlardan ibarettir. Bu itibarla davanın reddi gerekirken delillerin takdirinde hataya düşülerek yetersiz gerekçe ile boşanmaya karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır. Ancak bu yön temyiz edilmediğinden bozma nedeni yapılmamış, yanlışlığa değinilmekle yetinilmiştir.

2-Temyiz sebeplerine hasren yapılan incelemeye gelince;

a-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

b-Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK.m.l75). Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle ve toplanan delillerle, boşanmaya sebep olan olaylarda davacının kusurlu olmadığı, her hangi bir geliri ve mal varlığının bulunmadığı, boşanma yüzünden yoksulluğa düşeceği hususları gerçekleşmiştir. O halde, davacı yararına geçimi için uygun miktarda yoksulluk nafakası takdiri gerekirken isteğin reddi doğru görülmemiştir.

c-Türk Medeni Kanununun 174/1. maddesi mevcut veya beklenen bir menfaati boşanma yüzünden haleldar olan kusursuz ya da daha az kusurlu tarafın, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebileceğini, 186. maddesi, eşlerin evi birlikte seçeceklerini, birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve mal varlıkları ile katılacaklarını öngörmüştür. Toplanan delillerden boşanmaya sebep olan olaylarda maddi tazminat isteyen eşin diğerinden daha ziyade ve eşit kusurlu olmadığı anlaşılmaktadır. Boşanma sonucu bu eş, en azından diğerinin maddi desteğini yitirmiştir. O halde mahkemece, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile kusurları ve hakkaniyet ilkesi (TMK.md,4 TBK.md.50 ve 52 ) dikkate alınarak davacı kadın yararına uygun miktarda maddi tazminat verilmelidir. Bu yönün dikkate alınmaması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2/b-c bentlerinde gösterilen sebeplerle davacı yararına BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda 2/a bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 19.11.2014 (Çrş)
Yargıtay — Esas No: 2014/6474, Karar No: 2014/13285, Tarih: 12.06.2014

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2014/6474 E.  ,  2014/13285 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Yalova İş Mahkemesi

Dava Türü : Tespit

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dosyadaki yazılara, hükmün uyulan önceki Yargıtay bozma ilamına uygun biçimde verilmiş olmasına, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça ve yasaca cevaz bulunmamasına ve özellikle delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, davalıdan temyiz harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına

, 12/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11013, Karar No: 2015/12157, Tarih: 09.06.2015

**2. Hukuk Dairesi         2015/11013 E.  ,  2015/12157 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gemerek Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

TARİHİ : 05/11/2013

NUMARASI : 2013/15-2013/186

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı kadın tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Davalı kadın temyiz dilekçesinde adli yardım talebinde bulunmuştur. Adli yardıma ilişkin usul ve esaslar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 334-340. maddelerinde düzenlenmiş olup aynı Kanunun 336/3. maddesine göre adli yardım talebi kanun yollarına başvuru sırasında Yargıtay’a da yapılabilir ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun 337/1. maddesi uyarınca da duruşma yapılmaksızın talep hakkında karar verilebilir. Davalının adli yardım talebini içeren dilekçesi ve dosya kapsamındaki belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde; davalı kadının kendisi ve ailesinin geçimini Önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken kanun yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu kanaatine varıldığından davalı kadının adli yardım talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2-Temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve özellikle dava tarihi 19.04.2010 iken karar başlığında 14.01.2013 yazıldığı ve bunun mahallinde düzeltilebilecek bir hata olduğunun anlaşılmasına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, adli yardım talebi sebebiyle başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı ilam harcı ile temyiz başvuru harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 09.06.2015 (Salı)
Yargıtay — Esas No: 2014/21986, Karar No: 2015/6643, Tarih: 06.04.2015

**2. Hukuk Dairesi         2014/21986 E.  ,  2015/6643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından kusur belirlemesi, kadın yararına hükmedilen nafakalar ve tazminatlar ile kendisinin reddedilen tazminat istekleri yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle 19.06.2013 olan dava tarihinin karar başlığında 25.07.2013 olarak gösterilmesinin açık maddi yazım hatası niteliğinde olduğu ve mahallinde her zaman düzeltilebileceğinin anlaşılmasına göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı harcın temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve 123.60 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 06.04.2015 (P.tesi)
Yargıtay — Esas No: 2022/713, Karar No: 2022/9559, Tarih: 28.12.2022

**11. Hukuk Dairesi         2022/713 E.  ,  2022/9559 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 12.07.2021 tarih ve 2020/103 E. - 2021/170 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtayca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 27.12.2022 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalıların müvekkilinden yüksek faiz getirisi vaadi ile para tahsil ettiğini, müvekkilinin parasını geri istemesine rağmen alamadığını, davalıların kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin şirket ortağı olmadığını ileri sürerek geçerli bir ortaklık ilişkisinin bulunmadığının tespiti ile hükümsüzlüğüne, 10.105,80 Euro'nun (22.091,27 TL)'nun tahsil tarihi itibari ile işleyecek döviz faiziyle tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davacının müvekkili şirketlerin ortaklarından olduğunu, TTK'nın 405/2 maddesi gereğince anonim şirket ortaklarının şirkete sermaye olarak verdikleri parayı geri isteyemeyeceklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; davanın kabulü ile 10.105,80 Euro'nun dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/A maddesi gereği işleyecek faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Kararı davalılar vekili temyiz etmiştir.

(1) Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile, neticeten mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla, off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup, zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde  edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın  kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk  Kurumu: Türk Hukuk Lügatı C. I, Ankara 2021, s. 1244). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren, ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu, hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı, alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını  kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil; var olan  bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibari ile de zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat  dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına)  dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu,  zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkının zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etmek  zorunda olmadığını ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse; hakim bu durumu re’sen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına  aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması söz konusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu haklarının zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması; uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması; ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa  bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken  korunmasının gerekmesi; hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak  istememesi; hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın  sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem,  Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.)