muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/1038, Karar No: 2014/990, Tarih: 03.12.2014

Mahkemenin bu şekildeki gerekçesinin bire bir benimsenmesi halinde; düzenlemenin dini inanç ve yaşayışı yeknesaklaştırmaktan öte, insanların barınma, ikametgah, vatandaşlık vs gibi sosyal sorunlarının giderilmesine yönelik bir çabanın ürünü olarak da anlamak dahi imkan dahiline girebilir. Böylesine bir gerekçeyle mevcut kanunu kenardan dolanma yerine; doğrudan “Alevi toplumun, yeterince sisteme entegre olduğuna göndermede bulunarak; tehdit algısı dışında kalmaları gerekliliğinden söz edilseydi” hukuki olmasa dahi sahici bir tartışmanın fitilini ateşlemek anlamında kıymet ifade edebilirdi.

Oysa, bahsi geçen kanunda yasaklanmak istenen dini mekan isimleri ile dini unvanlar hiçbir istisnaya ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde tek tek sıralanmıştır. Bunlardan Dedelik, Çelebilik ve Babalık gibi unvanların aynı zamanda cem ayinlerini icra eden alevi kanaat önderlerine işaret ettiği mahkemenin de kabulündedir.

Nitekim kuvvetler birliği ilkesinin hakim olduğu bu dönemde kanunu uygulamakla görevli (meclis) hükümeti, kanunun arkasındaki iradeyi doğru anlamış olmalı ki; Mevlevi, Kadiri ve Nakşibendi gibi belli başlı Sünni meşrepli tekkelerin yanı sıra, cem ayini yapılan Bektaşi tekkelerini de kapatarak, ibadethane olarak sadece ve sadece belirli nitelik ve sayıdaki cami ve mescitlere müsaade etmiştir.

Cumhuriyetin ilanıyla başlayan yeni bir ulus inşa etme sürecinde imparatorluk bakiyesi farklı toplum kesimlerini ortak bir paydada birleştirmek suretiyle varlık ve bütünlüğünü idame etmeye çalışan kurucu irade, tüm bu farklılıkları tek dil/din potasında eritmeye yönelik bu ve bunun gibi bir takım yasal tedbirlere başvurma gereği hissetmiştir.

1928 yılında yapılan tadilatla “Türkiye devletinin dini, dini İslamdır” ibaresini anayasadan çıkartan ve bilahare 1937 yılındaki değişiklikle laiklik ilkesini anayasal hüküm haline getiren anlayış, zahiren belirli bir din tercihinden vazgeçmiş gibi görünse de, kısmen mutasyona uğratılarak evcilleştirilen; Sünni/Hanefi mezhep anlayışını benimseyerek fiili devlet dini haline getirmiş ve İslam halkasına dahil ettiği tüm toplum kesimlerini yeni inanç etrafında şekillendirmeye çalışan nevzuhur bir laiklik icat etmiştir. Bu anlayış çerçevesinde kurulan Diyanet İşleri Başkanlığı aracılığıyla dini denetleme ve yönlendirme işini tekeline alan devlet öyle ki, hiç bir talep bulunmamasına rağmen alevi köylerine dahi bu kurum vasıtasıyla cami yaptırıp imam tayin etmiştir. Nitekim, bu kurumun resmi devlet örgütlenmesi içindeki yeri o kadar elzem hale gelmiştir ki; böylesine bir laiklik garabetine son verilmesini talep eden alevi eksenli bir siyasi parti (DBH) hakkında sırf bu gerekçeye dayalı kapatma davası dahi açılabilmiştir.

Dini inanç ve yaşayışı yeknesaklaştırmaya dair bunca geçmişe rağmen, ibadethane amaçlı Cemevlerinin Tekke ve Zaviyelerin Kapatılmasına Dair Kanun kapsamına girmeyeceğinden söz etmek lafzen mümkün olsa dahi, geçmiş tarihi tecrübeyle örtüşmeyeceği apaçık ortadadır.

Dini inanç ve yaşayışı yeknesaklaştırmaya dair bunca geçmişe rağmen, ibadethane amaçlı Cemevlerinin Tekke ve Zaviyelerin Kapatılmasına Dair Kanun kapsamına girmeyeceğinden söz etmek lafzen mümkün olsa dahi, geçmiş tarihi tecrübeyle örtüşmeyeceği apaçık ortadadır.

Gelelim günümüze: An itibarıyla tarikat ve Cemevlerinin kapatılmasına dair yasa metni halen yürürlüktedir. Buna rağmen (tek parti dönemi ile 28 Şubat gibi olağanüstü dönemler haricinde) uygulama alanı bulduğunu söylemek güçtür. Tıpkı metrukiyete uğrayan Şapka İktisası Hakkındaki Kanun gibi. Bu kanunlarla yaratılan garabet durum, uygulamaya konulmamak suretiyle bir şekilde telafi edilmeye çalışılmıştır…

Halen bir çok Cemaat, Tarikat ve Cemevinin fiilen faaliyet icra ettiği bir ortamda, Yargının bu hususta vereceği olumlu yada olumsuz bir kararın esasen varolan müesseselere toplumsal meşruiyet kazandırıp kazandırmama noktasında bir kıymet ifade etmeyeceği ortadadır. Cemaat ve benzeri yapılanmalarla ilgili tartışmanın, çoktan varoluş boyutunu aşarak hangisinin hangi “sektörde” daha etkin olduğu bir aşamaya evrildiği bir ortamda; vakıanın güncelliğini yitirmiş bir kanun çerçevesinde tartışılıyor olması hukuki bir talihsizlik olmanın yanı sıra reelpolitik de değildir.

Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş yıllarında özel saiklerle yürürlüğe konmuş ve adına devrim kanunları denmiş bir takım düzenlemelerin serbestçe tartışılamaması ve hele hele anayasaya aykırılığının dahi ileri sürülememesi o hükümleri pozitif bir hukuk normu olmaktan çıkararak dogmatik/kutsal metinlere dönüştürmüştür. Oysa ki; her hangi bir mevzuat hükmü yürürlüğe girdiği zamandaki toplumsal ihtiyaca cevap verdiği oranda meşruiyet kazanır. Metrukiyete uğramasına rağmen kendilerine adeta itikadi bir değer atfedilmek suretiyle dokunulmaz hale getirilmesi; sıkıştığı her alanda kendince bir çıkış yolu bulmakla programlanmış insan fıtratını ister istemez tahrik ederek; takiyye, kenardan dolanma, hülle, gibi gayri ahlaki yöntemleri birer “acil çıkış kapısı” haline getirmiştir. Esasen yer altına inmeyi de teşvik eden ve en büyük hakem rolündeki kamuoyunun genel gözetim ve denetimi dışına iterek öngörülmeyen sakıncaları da beraberinde getirmiştir.

Toplumsal sorunların en doğal ve etkili çözüm yeri Yasama organlarıdır. Ne var ki üzerlerinde demoklesin kılıcı gibi parlayan kapatılma tehdidine rağmen, zaman zaman bir takım siyasi partilerin yasama organı çatısı altında özgürlük alanını genişletmeye dair teşebbüsleri dönüp dolaşıp yüksek mahkemelerin önüne getirilmek suretiyle iptal edilmişlerdir. Batılı ülkelerde toplumun önünü açan ve tercihini daima özgürlüklerden yana kullanan kurumları ima eden Mahkeme kavramı, bizde maalesef tam tersi bir amaca hizmet eden ve çoğu kez hukuk mantığını da zorlayan ve adeta yasakları tahkim eden yasaklayıcı kurumları çağrıştırmıştır.

Elbette ki yargı mercileri önlerine gelen uyuşmazlıkları çözüp insanların adalet talebini karşılarken belirli bir disiplin/pozitif hukuk çerçevesinde çözüm üretmelidirler.

Ancak, Cumhuriyet rejiminin bir nevi itikadi/dogmatik hükümlerini teşkil eden devrim kanunları orta yerde dururken ve bu kanunun tartışmasız bir şekilde cem ayinlerinin yapıldığı mekanları da kapsadığı sabitken, insanların özgürlük talepleri nasıl karşılanmalıdır sorunusun cevabının da bir şekilde verilmesi gerekmektedir.

Anayasamızın referans aldığı uluslararası sözleşmeler ve bu kapsamda yer alan evrensel hukuk ilkeleri gözetildiğinde; özgürlüklerin ancak kamu güvenliği/düzeni/sağlığı ve genel ahlak açısından ciddi tehlike ve sakıncalar içermesi haline sınırlandırılabileceği herkesin malumudur.

Halen memleketin bir çok yerinde fiilen faaliyet icra eden Cemevleriyle ilgili böylesine bir olumsuz yargıyı besleyecek bulgulara rastlanmamıştır. Valilik de bunun bilinciyle hareket etmiş olmalı ki; daha çok tekke ve zaviyelerin kapatılmasına dair kanunla irtibatlandırmak suretiyle tüzük düzeltme talebinde bulunmuştur…

Anayasamızın 90 maddesi aynen: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır” hükmünü içermektedir.

Bu hüküm kapsamında kaldığı tartışmasız olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin düşünme, vicdan ve din özgürlüğüne dair 9. maddesi ile, toplantı ve dernek kurma özgürlüğüyle ilgili 11. Maddeleri doğrudan uygulama alanı bulduğunda, yalnızca alevi yurttaşlarımızın önü açılmakla kalmayıp bu ve buna benzer sorunlarla karşılaşacak diğer toplum kesimleri için de potansiyel/ufuk açıcı birer referans kaynağı oluşturacaktır.

Tüm bu nedenlerle; yerel mahkeme kararının açıklanan gerekçelerle onanması gerekirken tarihi gerçeklerle örtüşmeyen cemevi-tekke ayrımı üzerinden gidilmek suretiyle benimseniyor olmasının Alevi toplum talebinin gerçekçi olmayan bir zemin üzerinden karşılanması anlamına gelir ki, sonuç itibarıyla doğru olan kararın tarihi meşruiyetini tartışılır hale getireceğinden, mevcut haliyle onanması gerektiği yolundaki sayın çoğunluk görüşünden kısmen ayrılıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2013/13672, Karar No: 2014/1367, Tarih: 23.01.2014

**11. Ceza Dairesi         2013/13672 E.  ,  2014/1367 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : 1-Nitelikli dolandırıcılık suçundan açılan davanın, 765 sayılı TCK'nun 102/4, 103, 104/2. maddeleri uyarınca zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılması.

2-Resmi belgede sahtecilik suçundan;765 sayılı TCK'nun 339/1, 59. maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası.

Gerekçeli karar başlığında 08.04.2004 olarak eksik yazılan suç tarihine, 09.04.2004 tarihinin mahallinde ilave edilmesi mümkün görülmüştür.

Sanığın temyiz talebinin resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan hükme ilişkin olduğu belirlenerek yapılan incelemede

1- Av. ...'in temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanığın müdafii olmadığı dosya kapsamı ve 19.04.2012 tarihli kendi dilekçesinden anlaşılan hükmü sanık müdafii olarak temyiz eden Avukat ...'in, sanık ile ilgili olarak yasa yoluna başvurmak hak ve yetkisinin bulunmadığı cihetle 5320 sayılı Kanun'un 8/1 maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 317. maddesi uyarınca vaki temyiz isteğinin REDDİNE,

2- Sanığın resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan hükme ilişkin temyiz talebinin incelenmesine gelince;

a- Emniyet Müdürlüğü Pasaport Şubesi Müdürlüğünün yazıları ekindeki yurt dışına giriş çıkış tarihlerini gösterir belgelere göre, katılan ...'in 17.03.2004 tarihinde yurda giriş ve 10.04.2004 tarihinde yurttan çıkış yaptığının anlaşılması, diğer katılan ...'ün ise suç tarihlerini içine alacak şekilde Türkiye'de olmadığına ilişkin bilgilerin mevcut bulunmaması, 13.04.2009 ve 26.09.2008 tarihli bilirkişi raporlarında 08.04.2004 ve 09.04.2004 tarihli katılanların aleyhlerine hukuki sonuçlar doğuracak beyanların yer aldığı sahte olduğu iddia ve kabul olunan suça konu belgelerdeki katılanlara atfen atılmış imzaların, katılanların elinden çıktığının belirtilmesi, sanığn hukuki sorumluluğunu doğuracak sanık tarafından atılmış herhangi bir imzanın anılan belgelerde bulunmaması,

2004 sayılı İİK'nun 8. maddesindeki “İcra ve iflas daireleri yaptıkları muamelelerle kendilerine vaki talep ve beyanlar hakkında bir tutanak yaparlar. Sözlü itirazlar ile talep ve beyanların altları ilgililer ve icra memuru veya muavini veya katibi tarafından imzalanır.” açık düzenleme karşısında icra dairesindeki herhangi bir görevliye ait imzanın da belgelerde yer almaması karşısında yüklenen suçun yasal unsurları itibariyle oluşmadığı gözetilmeden sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,

b- Suça konu belgelerin akıbeti hakkında herhangi bir karar verilmemesi,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 23.01.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/354, Karar No: 2019/1219, Tarih: 26.11.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2017/354 E.  ,  2019/1219 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “imzaya itiraz” talebinden dolayı yapılan inceleme sonunda İstanbul 9. İcra (Hukuk) Mahkemesince takibin durdurulması ile borçlunun tazminat isteğinin reddine dair verilen 04.12.2014 tarihli ve 2014/1086 E., 2014/1293 K. sayılı karar, borçlu vekili tarafından temyiz edilmekle Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 16.04.2015 tarihli ve 2015/763 E., 2015/10042 K. sayılı kararı ile;

"... İİK.nun 170/4. maddesi gereğince itirazın kabulüne karar verilmesi halinde senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunduğu takdirde alacaklının takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminatla sorumlu tutulacağı hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda, takip dayanağı çekin muteriz borçlu Çakıcı Kap Kalıp Ve Plastik San. A.Ş. nin cirosu ile alacaklı Garanti Bankası A.Ş. geçtiği görülmektedir.

Bu durumda alacaklı, borçlu Çakıcı Kap Kalıp Ve Plastik San. A.Ş. ile doğrudan ilişki içinde olduğundan ciro imzasının adı geçene ait olup olmadığını bilebilecek durumdadır. Çekteki ciro imzasının borçlunun eli ürünü olduğunu kontrol etmeden ya da imzanın huzurunda atılmasını sağlamadan çeki alan alacaklı imzaya itirazı kabul edilene karşı başlattığı takipte ağır kusurlu kabul edileceğinden tazminat ve para cezası ile sorumlu tutulması gerekir.

Bu durumda mahkemece borçlu lehine tazminata hükmedilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile tazminat isteminin reddine karar verilmesi isabetsizdir ..."

gerekçesi ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan inceleme sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

İstem, kambiyo senetlerine özgü icra takibinde imzaya itiraza ilişkindir.

Borçlu vekili; takibe konu çekteki imzanın müvekkiline ait olmadığını belirterek imzaya, yetkiye ve faize itirazının kabulü ile ağır kusurlu olan alacaklının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine ve takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İstem, kambiyo senetlerine özgü icra takibinde imzaya itiraza ilişkindir.

Borçlu vekili; takibe konu çekteki imzanın müvekkiline ait olmadığını belirterek imzaya, yetkiye ve faize itirazının kabulü ile ağır kusurlu olan alacaklının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine ve takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Alacaklı vekili; takip borçlusu Koza Pack Kozmetik Ambalaj San. ve Tic. AŞ. ve Çakıcı-Kap Kalıp ve Plastik San. AŞ. ile müvekkil banka arasında imzalanan genel kredi sözleşmeleri uyarınca kullandırılan nakdi ve gayri nakdi kredi borçlarının tasfiyesini sağlamak amacıyla takibe konu çekin müvekkili bankaya temlik cirosu ile teslim edildiğini, takip konusu çekin süresinde ödenmemesi nedeniyle kredinin tasfiyesini sağlamak amacıyla muhatap bankaya yasal süresinde ibraz edildiğini ancak karşılıksız çıktığını, bu nedenle icra takibi başlattıklarını, müvekkilinin çeki elinde bulunduran iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, çekin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nun 681 vd. hükümlerine göre temlik cirosu ile müvekkili bankaya temlik edildiğini, TTK hükümlerine göre kambiyo vasfını taşıyan çekin arkasında karşılıksızdır kaşesinin açıkça yer aldığını, TTK'nın 808. maddesine göre ödenmeme sebebinin muhatap banka tarafından belirtildiğini ve başvuru koşullarının oluştuğunu, imzanın borçlu cirantaya ait olmaması veya benzememesinin bir iddia olup ispatlanması için mahkemece yapılacak inceleme neticesinde verilecek bir karar gerektiğini, çekin ibraz edildiği ve takibin açıldığı tarihlerde aksi yönde bir karar (mahkeme kararı) sunulmadığını, müvekkili bankanın iyi niyetli hamil olduğunu ve çek üzerinde bulunan imzaların cirantalara ait olup olmadığını bilmek durumunda olmadığını, müvekkili bankanın kötü niyetli ve kusurlu olduğundan söz edilemeyeceğini savunarak davanın (itirazın) ve müvekkili aleyhine koşulları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İcra Mahkemesince; çekin miktarının 25.000,00TL olduğu, bu nedenle çekin tek başına yönetim kurulu başkanı Ali İhsan Çakıcı veya diğer yetkililer Murat Çakıcı ve Deniz Hüseyin İlgün'ün birlikte şirket kaşesi altında atacakları müşterek imza ile düzenlenebileceği, tefrik kararından önce mahkemenin 2013/866 E. sayılı dosyasında imzanın münferit yetkiye sahip olan yönetim kurulu başkanı Ali İhsan Çakıcı’ya ait olup olmadığının tespiti için alınan bilirkişi raporunda söz konusu imzanın Ali İhsan Çakıcı'ya ait olmadığının bildirildiği, benimsenen bilirkişi raporuna göre münferit yetkili Ali İhsan Çakıcı'nın çeki düzenlemediği, diğer yetkililer Murat Çakıcı ile Deniz Hüseyin İlgün'ün birlikte ve ortaklaşa olarak (müştereken) kambiyo senedi tanzim etmelerinin zorunlu olduğu, çekte imzanın tek olmasının bu iki yetkili tarafından kambiyo senedinin tanzim edilme olasılığını ortadan kaldırdığı, usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek bu iki yetkilinin imzaları üzerinde inceleme yapılmasına gerek görülmediği, tek imzalı olan bu kambiyo senedinden ötürü şirketin borçtan dolayı sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)'nun 170. maddesi uyarınca borçlu yararına tazminata hükmedilebilmesi için alacaklının kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun belirlenmesi gerektiği, somut olayda alacaklının haksızlığının onun kötü niyet ve ağır kusurlu olduğunu göstermeyeceği, tazminata hükmedebilecek bu iki olguyu yaslayabilecek herhangi bir argüman bulunmadığı gerekçesiyle (imzaya itirazın kabulü ile) İİK'nın 170. maddesi gereğince takibin durdurulmasına, davacı (borçlu) yanın tazminat isteğinin reddine karar verilmiştir.

Borçlu vekilinin temyiz itirazı üzerine karar Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Borçlu vekilinin temyiz itirazı üzerine karar Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde gösterilen nedenlerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece; önceki gerekçelere ek olarak, İİK'nın 170/son maddesi itirazın kabulüne karar verilmesi hâlinde, senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunduğu takdirde alacaklıyı senede dayanan takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edileceğini emrettiği, bu düzenlemeye göre anahtar sözcüklerin a)Borçlunun haklılığının mahkeme tarafından belirlenmesi, b)Alacaklının senedi takibe koymada kötü niyetli olması, c) Ya da ağır kusurlu bulunması olduğu, dava(itiraz) kabul edildiğine göre tazminatın borçlu yararına tahakkuk etmesi için gerekli ilk koşulun gerçekleştiği, borçlu yararına tazminata hükmedilebilmesi için ya alacaklının takibi başlatmakta kötü niyetli olması ya da ağır kusurlu olmasının borçlu tarafından ispatlanması gerektiği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)'nun 6. maddesi ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun ispata ilişkin 190 ve devamı maddeleri gereğince ispat külfetinin borçluya ait olduğu, borçlunun süresi içerisinde alacaklının kötü niyetli olarak ya da ağır kusurlu olarak kambiyo senetlerini takibe koyduğuna ilişkin herhangi bir delil sunmadığı, itiraz dilekçesinin hukuksal kanıtlar kısmında dayanılan delillerin hiçbirisinin alacaklının kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğunu ispatlayacak debi ve nitelikte olmadığı, vesair hukuki delillerin yeni delil sistemine göre kabul edilebilir delil olmadığı, tarafların birbirini tanıyor olmaları, hukuki ve ticari ilişkiye kalkışmaları ya da evvelce imzalanan çekin diğeri tarafından alınmış olmasına ilişkin varsayımların tek başına kuşku olduğu, bozma ilamında zikri geçen olguların tahakkukuna ilişkin bir veri bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararı borçlu vekili tarafından temyize getirilmektedir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibinde imzaya itirazı kabul edilen borçluya karşı takip başlatan alacaklının ağır kusurlu kabul edilip edilemeyeceği, burada varılacak sonuca göre İİK'nın 170. maddesinin 4. fıkrasına göre borçlu lehine kötü niyet tazminatına hükmedilip hükmedilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte imzaya itiraz İİK'nın 168. maddesinin 4. fıkrası ve 170. maddesinde yer almaktadır.

İİK'nın 168. maddesinin 4. fıkrası;

"... Takip müstenidi kambiyo senedindeki imza kendisine ait olmadığı iddiasında ise bunu beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmesi; aksi takdirde kambiyo senedindeki imzanın bu fasıl gereğince yapılacak icra takibinde kendisinden sadır sayılacağı ve imzasını haksız yere inkar ederse sözü edilen senede dayanan takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkum edileceği ve merciden itirazının kabulüne dair bir karar getirmediği takdirde cebri icraya devam olunacağı ihtarı ..." şeklinde olup,

Aynı Kanunun 170. maddesi;

"... Borçlu, 168 inci maddenin 4 numaralı bendine göre kambiyo senedindeki imzanın kendisine ait olmadığı yolundaki itirazını bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirir. Bu itiraz satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz.

İcra mahkemesi duruşmadan önce yapacağı incelemede, borçlunun itiraz dilekçesi kapsamından veya eklediği belgelerden edindiği kanaata göre itirazı ciddi görmesi hâlinde alacaklıya tebliğe gerek görmeden itirazla ilgili kararına kadar icra takibinin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir.

(Değişik üçüncü fıkra: 17/7/2003-4949/47 md.) İcra mahkemesi, 68/a maddesinin dördüncü fıkrasına göre yapacağı inceleme sonunda, inkâr edilen imzanın borçluya ait olmadığına kanaat getirirse itirazın kabulüne karar verir. İtirazın kabulü kararı ile takip durur. Alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır. İnkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa ve itiraz ile birlikte takip ikinci fıkraya göre durdurulmuşsa, borçlu sözü edilen senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir ve itiraz reddedilir. Borçlu menfi tespit veya istirdat davası açarsa, hükmolunan tazminatın ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve davanın borçlu lehine sonuçlanması hâlinde daha önce hükmedilmiş olan tazminat ve para cezası kalkar.

(Değişik birinci cümle: 17/7/2003-4949/47 md.) İcra mahkemesi, itirazın kabulüne karar vermesi hâlinde, senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunduğu takdirde alacaklıyı senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder. Alacaklı genel mahkemede dava açarsa, para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve bu davayı kazanırsa hakkında verilmiş olan para cezası kalkar ..." hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenlemeler göstermektedir ki borçlunun kambiyo senedindeki imzaya itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine bildirmesi, icra mahkemesinin de bu itirazı İİK'nın 170. maddesi ile atıf yapılan aynı Kanunun 68/a maddesinin 4. fıkrasında yer alan yönteme göre denetlemesi gerekir. Bu inceleme sonucunda imzanın borçlunun eli ürünü olmadığının belirlenmesi hâlinde ise itirazın kabulüne karar verilerek senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunduğu belirlenen alacaklının senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilmesi icap eder.

Alacaklının tazminata mahkûm edilebilmesi için imzaya itirazın kabul edilmesi tek başına yeterli değildir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere alacaklının “kötüniyetli veya ağır kusurlu” olduğunun da ispat edilmesi gerekir. Örneğin; ciranta tarafından keşideci aleyhine yapılan takipte, ciranta kambiyo senedindeki imzanın keşideciye ait olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığından itirazın kabulüne karar veren mahkemenin ciranta aleyhine tazminata karar vermemesi gerekir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, 2. Baskı, Ankara 2013, s. 803).

Öte yandan, imza itirazını inceleyen icra mahkemesinin para cezasına karar verebilmesi için bir talebin bulunması şart değildir. İİK'nın 170. maddesinde borçlunun talebi şart koşulmadığından, (İİK’nın 68/son, 68/a-son ve 169/a hükümlerinden farklı olarak) imzaya itirazın kabulüne karar veren mahkemenin kendiliğinden (resen) alacaklıyı tazminata ve ayrıca Hazine lehine alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm etmesi gerekir.