muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/5152, Karar No: 2017/16716, Tarih: 27.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/5152 E.  ,  2017/16716 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/14039, Karar No: 2011/13324, Tarih: 21.12.2011

**1. Hukuk Dairesi         2011/14039 E.  ,  2011/13324 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı ... vekili, ... adına kayıtlı çekişmeli taşınmazın gecekondu önleme projesi kapsamında kişilere fiilen teslim edildiğini, tapusunun devri yönünden 4706 Sayılı Yasa uyarınca tüm işlemlerin tamamlandığını, ancak taşınmazın ....ye devredilmediğini, bu konuda yapılan başvurunun da sonuçsuz kaldığını ileri sürerek, tapunun iptaline ve .... adına bedelsiz tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ..., devir koşullarının gerçekleşmediğini belirtip, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, yasadaki devir amacının mülkiyet devri anlamına gelmeyip bir takım usuli işlemlerin gerçekleştirilmesine yönelik olduğu, ....ce de parselizasyon işlemlerinin yerine getirildiği, böylece devir sebebinin ortadan kalktığı, yasanın uygulamasının da Bakanlar Kuruluna ve .... Bakanlığına ait bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı ... tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi ...'in raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle, 4706 ve 4916 Sayılı Yasalar gereğince Hazineye ait çekişme konusu taşınmazın bazı koşullar dairesinde ilgililerine temlik edilmek üzere ....ye devredilmesi öngörülmüş ise de, sonradan 6009 Sayılı Yasa ile yapılan değişiklikle mülkiyetinin naklinin sebebi Bakanlığın vereceği izine tabi kılındığından, oysa somut olayda Bakanlığın böylesine bir izni bulunmadığı gözetilerek davanın reddedilmiş olması doğru olduğuna göre; davacı ....nin temyiz itirazı yerinde değildir. Reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün (6100 sayılı HMK.'nın geçici 3.maddesi yollamasıyla) HMK.'nın 436.maddesi uyarınca ONANMASINA, 21.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/12800, Karar No: 2011/572, Tarih: 25.01.2011

6. Hukuk Dairesi 2010/12800 E., 2011/572 K.

**6. Hukuk Dairesi 2010/12800 E., 2011/572 K.**

**- TAVİZ BEDELİ**- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 489 ]

- 5737 S. VAKIFLAR KANUNU [ Madde 18 ]

- 2762 S. VAKIFLAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 26 ]

- 2762 S. VAKIFLAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 27 ]

- 2762 S. VAKIFLAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 28 ]

- 2762 S. VAKIFLAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 29 ]

**"İçtihat Metni"**

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan paydaşlığın giderilmesi davasına dair karar davalılardan Saniye tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava alacaklı tarafından açılan bir adet taşınmazın paydaşlığının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece satış suretiyle paydaşlığın giderilmesine karar verilmiş, hüküm davalılardan Seniye tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya kapsamına, toplanan delillere, kararın dayandığı gerekçelere, paydaş sayısı, pay durumu ve taşınmazın yüzölçümüne göre aynen taksimi mümkün olmayan taşınmazın satış suretiyle paydaşlığının giderilmesine karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

1- Dosya kapsamına, toplanan delillere, kararın dayandığı gerekçelere, paydaş sayısı, pay durumu ve taşınmazın yüzölçümüne göre aynen taksimi mümkün olmayan taşınmazın satış suretiyle paydaşlığının giderilmesine karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davalının satış parasının %10'unun taviz bedeli olarak Vakıflar Bölge Müdürlüğü'ne ödenmesine ilişkin temyiz itirazlarına gelince; taviz bedeli, eski vakıflar hukuku açısından "rakabe" kuru mülkiyet hakkı karşılığı, tasarruf (intifa-yararlanma-kullanma) hakkı bedeli, icare ve mukataa (kira) karşılığı anlamına gelmekte olup, vergi niteliğinde değildir. Mukataalı ve icareteynli taşınmazların serbest tasarrufa terki için alınan bir bedeldir. 2762 saytlı VK'nın 26. maddesi gereğince vakıf taşınmaz malların icareteynli ve mukataalı olarak kiraya verilmesi yasaklanmış, daha önce verilenlerin ise 2762 sayılı Kanun'un 27 ve 28. maddelerini değiştiren 4103 sayılı Yasa ile tasfiyesi öngörülmüştür. 2762 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 29/1. maddesinde on yıl içinde bu Kanun hükümlerine göre taviz vermek yolu ile icareteyn veya mukataa kayıtları terkin edilmiş olan taşınmazların mülkiyetinin on yıl sonunda kendiliğinden mutasarrıflarına geçeceği ve vakfın hakkının da ivaza dönerek taşınmazın tamamının bu ivaz karşılığı birinci derece ve birinci sırada ipotekli sayılacağı açıklanmıştır. Maddede açıklanan ve taviz bedeli olarak isimlendirilen ivaza (bedele) dönüştürülen vakıf alacağının icare ve mukataa bedeli olduğu şüphesizdir. Anılan Kanun hükmüne göre taviz bedeli bir gayrimenkul mükellefiyetidir. Türk Medeni Kanunu'nun taşınmaz yükünün (mükellefiyetinin) niteliğini düzenleyen 849. maddesinde taşınmaz malikinin değişmesi halinde yeni malikin başka bir işleme gerek bulunmaksızın taşınmaz yükünün yükümlüsü olacağı belirtilmiştir. Bu nedenle taşınmaz mükellefiyeti niteliğini alan taviz bedelinden, yeni malikin sorumlu tutulması gerekir. Öte yandan 20.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 18. maddesinde taviz bedelinin paydaşlığının giderilmesi davasının sonucu satışına karar verilen taşınmazın satışından elde edilecek bedel üzerinden hesaplanacağı, taviz bedelinin tamamı vakıf adına ödenmedikçe taşınmaz üzerindeki temliki tasarrufların tapu dairelerince tescil olunmayacağının düzenlenmesi karşısında taviz bedelinin sorumlusunun yeni malik olduğu açıkça anlaşıldığından taviz bedelinden paydaşlığın giderilmesi davasının tarafları sorumlu tutulamaz. Açıklanan bu hukuki olgu gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu gibi, mahkemece Vakıflar lehine taviz bedelinin tahsiline ilişkin hüküm kurulması da hatalı görüldüğünden hükmün bozulması gerekmiştir.

Sonuç: Yukarıda 2. bentte yazılı nedenle hükmün (BOZULMASINA), istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 25.01.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/35618, Karar No: 2016/1803, Tarih: 25.01.2016

**22. Hukuk Dairesi         2015/35618 E.  ,  2016/1803 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

MAHKEMESİ : İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, işverenin iş sözleşmesini feshederken haklı bir gerekçeye dayanmadığını, yapılan feshin geçersiz olduğunu belirterek davanın kabulüne, feshin geçersizliğine, boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının iş sözleşmesinin işletmesel nedene dayalı olarak geçerli sebeple feshedildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, dosyadaki fesih yazısında davacının çalıştığı projede küçülme kararı alındığı, buna ilişkin yeterli belgelerin dosyaya sunulmadığı, belgeler sunulmuş ve davacının çalıştığı projede küçülmeye gidilmiş olduğu kabul edilse dahi işverenin davacıyı hangi kritere dayanarak fesih açısından öncelediği, davacının işyerinin başka bir bölümünde çalıştırılıp çalıştırılamayacağı hususunun belgelendirilmediği, işverinin feshi son çare olarak düşünerek davacının sözleşmesini feshettiği hususunda yeterli kanıt ileri sürmediği gerekçesiyle davanıın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık iş sözleşmesinin feshinin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı konusu olup kanuni dayanak 4857 sayılı Kanun’un 18. ve devamı maddeleridir.

İşletmeyi veya iş yerini etkileyen objektif sebeplerle ortaya çıkan işgücü fazlalığı sonucunda, işçinin iş yerinde çalışma imkanı ortadan kalkmış ise fesih için geçerli bir sebebin varlığından söz edilir. İşveren amaç ve içeriğini belirlemekte serbest olduğu işletmesel kararlar alabilir. Ancak, işletmesel karar sonucunda, tedbir olarak düşünülen feshin zorunlu hale gelmiş olması gerekir. Başka bir anlatımla işverenin fesih konusunda keyfi kararları yargı denetimine tabidir.

İşveren, işletmesel kararı uygulamak için aldığı tedbirin feshi zorunlu kıldığını ispatlamalıdır. İş sözleşmesi feshedilen işçi, feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürdüğü takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

İşveren, işletmesel kararı uygulamak için aldığı tedbirin feshi zorunlu kıldığını ispatlamalıdır. İş sözleşmesi feshedilen işçi, feshin başka bir sebebe dayandığını ileri sürdüğü takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

İşletmesel kararda, amaca uygunluk ve yerindelik denetimi yapılamamakla birlikte, işveren yeniden yapılanma tedbirini ciddi ve kalıcı biçimde uyguladığını, tutarlılık denetimi kapsamında ispatlamalıdır. Bunun dışında işletmesel karar; ispat yükü işçide olmak üzere, işverenin ekonomik ve işletmesel sebepler dışında bir saikle fesihte bulunduğu, bu hakkın kötüye kullanıldığı iddia edildiğinde keyfilik denetimine ve iş yeri gereğinin kaçınılmaz olup olmadığının denetimi kapsamında ölçülülük ve gereklilik denetimine tabi tutulabilir.

İşletmesel kararla varılmak istenen hedefe fesihten başka bir yolla ulaşmak mümkün ise fesih için geçerli bir sebepden söz edilemez. Fesih, son çare olmalıdır.

Somut olayda, davacının iş sözleşmesi Irak'ta yaşanan olumsuzluklar sebebiyle davacının çalıştığı projede küçülme yönünde alınan işletmesel karar gerekçe gösterilerek feshedildiği, fesih bildiriminin noter kanalıyla davacıya tebliğ edildiği anlaşıldı.

Her ne kadar mahkemece, davalı işverenin fesih sebebi olarak gösterdiği hususları ispatlayamadığı, gerekli belgeleri sunmadığı, sunduğu kabul edilse bile feshin son çare olma ilkesine uyulduğunu kanıtlayamadığı gerekçesine dayanılsa da davalının delilleri ve iddiaları hakkında gerekli araştırma yapılmadan eksik inceleme ile karar verilmiştir. Davalı taraf tanık deliline dayanmış olmasına rağmen, adreslerini bildirmek için süre verilmesi yoluyla tanıkların dinlenilmesi imkanı sağlanmadığı gibi davalı işverenin fesih tarihinden önce ve sonra Türkiye'de ve Irak'ta çalışan sayılarının anlaşılabileceği kayıtlar getirtilmeden, işyerinin kadro durumuna ilişkin araştırmalar yapılmadan davalının fesih sebebini ispatlayamadığı sonucuna varılması hatalıdır.

Mahkemece, davalı işverenin aldığı işletmesel kararın feshi zorunlu kılıp kılmadığı, dosya kapsamında fesihten sonra alındığı belirtilen işçilerin nitelikleri, işçi veya stajyer olup olmadıkları, davacı ile aynı konumda bulunup bulunmadıkları, fesih tarihinde davacının eğitim durumuna ve niteliklerine göre yapabileceği, kadrosu boş olan bir iş bulunup bulunmadığı konularında insan kaynakları uzmanı ve mali müşavirden oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınarak feshin yukarıda belirtilen ilkelere göre geçerli nedene dayanıp dayanmadığı belirlenmesi gerekirken soyut değerlendirmeler ile sonuca gidilmesi isabetsizdir. Mahkemece eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 25.01.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/2290, Karar No: 2020/4482, Tarih: 16.09.2020

**10. Hukuk Dairesi         2019/2290 E.  ,  2020/4482 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Muş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Dava, 11.08.2015 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle kazalının hak sahiplerine bağlanan gelir ve yapılan tedavi masraflarından oluşan kurum zararının 5510 sayılı Kanunun 21. maddesi uyarınca tahsili talebidir.

II-CEVAP

Davalı vekili, davacının hukuki yarar olmaksızın belirsiz alacak davası açmış olup, mevzuata aykırı şekilde açılmış davanın resen nazara alınarak reddine karar verilmesi gerektiğini, söz konusu olay sebebiyle derdest olan Muş 1. Asliye Hukuk mahkemesinin 2015/942 esas sayılı dosyası ile Muş 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/420 esas sayılı dava dosyasının neticesinin doğrudan bu davaya etki edeceğinden bu dava dosyalarının neticesinin beklenmesi gerektiğini, kendilerine herhangi bir kusurun atfedilmesinin mümkün olmadığını, her ne kadar müteveffanın SGK işçi kaydı girişi davalı ... Yapı Kooperatifinde görünse de asıl işvereni ... olduğunu, bu kişiye ücreti ... tarafından ödendiğini, iş sahasında doğrudan emir ve talimat müteveffaya bu kişi tarafından verildiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

"1-Davaının kabulüne,

2-Davacı tarafın talep etmiş olduğu 192.886,39 TL Peşin Sermaye Değerli Gelir ödemesi alacağının davalıdan alınarak davacıyaı verilmesine,

3-174.225,79 TL lik kısmına 01.09.2015 onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-18.660,60 TL lik kısmına 23.01.2016 onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine" karar verilmiştir.

B-BAM KARARI

"Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un 353-(1)-b-2 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

B-)Davanın KISMEN KABULÜ ile,

1-825,88-TL tedavi giderinden doğan rücuen tazminat alacağının 01.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

B-BAM KARARI

"Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un 353-(1)-b-2 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

B-)Davanın KISMEN KABULÜ ile,

1-825,88-TL tedavi giderinden doğan rücuen tazminat alacağının 01.09.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

2- 191968,73-TL peşin sermaye değerli gelir tahsisinden doğan rücuen tazminat alacağının tahsis onay tarihi olan 23.01.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, " karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı vekili, kararın bozulmasını talep etmektedir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

1) 11.08.2015 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle kazalının hak sahiplerine bağlanan gelir ve yapılan tedavi masraflarından oluşan kurum zararının 5510 sayılı Kanunun 21. maddesi uyarınca tahsilini talep etmiş olup davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanununun 12. ve 21. maddeleridir.

5510 sayılı Kanun'un iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin sorumluluğunu düzenleyen 21'inci madde hükmü, sigortalıya ya da ölümü halinde hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerin işverenden rücuan tahsili koşulları düzenlenmiş olup; işverenin sorumluluğu için, zarara uğrayanın sigortalı olması, zararı meydana getiren olayın iş kazası veya meslek hastalığı niteliğinde bulunması, zararın meydana gelmesinde işverenin kastının veya sigortalının sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketinin ve bu hareket ile meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Buradan, işverenin, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatın kendisine yüklediği, objektif olarak mümkün olan tüm tedbirleri alma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve bu nedenle iş kazası veya meslek hastalığı şeklinde sosyal sigorta riskinin gerçekleşmesi halinde, kusur esasına göre meydana gelen zararlardan Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı rücuan sorumlu olduğu sonucu çıkarılmaktadır.

Olay tarihinde yürürlükte olan 5510 sayılı Kanun'un 12. maddesi hükmüne göre alt işveren, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı için, öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverinin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Alt işveren sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da, işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Somut olayda Mahkemece, davalı ile dava dışı ... arasındaki iç ilişkinin hukuki niteliği ortaya konulmadan, davalının işveren olarak kabul edilmesi suretiyle sorumluluğu yoluna gidildiği anlaşılmaktadır. Kazalının, davalı kooperatif işçisi olarak işe giriş bildirgesi verilmiş ise de davalı kooperatifin sözleşme ile kalıp işlerini ...'a vermiş olduğundan inşaatın tümünün farklı işverenlere verilip verilmediği, ... kendi işyeri sicil numarası bulunup bulunmadığı, başka işçi çalışıp çalıştırmadığı ve işin anahtar teslim yoluyla verilip verilmediği hususları araştırılarak kooperatifin işverenlik sıfatı irdelenip sonucuna göre karar verilmelidr.

2) Yargılama sırasında alınan 30.12.2016 tarihli bilirkişi raporuyla davalı işveren %65, dava dışı Yahya %25 ve kazalı %10 oranında olmak üzere kusurlu bulunmuş olup Mahkemece işbu rapor hükme esas alınarak karar verilmiştir. Mahkemenin, kusura ilişkin kabulü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Rücu davaları, kusur sorumluluğuna dayanmakta olup, iş kazasında kusuru olanlar davacı Kurumun rücu alacağından kusurları karşılığında sorumludur. Kusurun belirlenmesinde ise; zararlandırıcı sigorta olayının ne şekilde oluştuğunun, dosya içeriğindeki tüm deliller taktir olunarak belirlenmesi ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda, konusunda uzman sayılacak kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetinden, aynı olay nedeni ile daha önce açılmış ve kesinleşmiş tazminat ve ceza davaları varsa, bu davalardaki kusur raporları ile çelişki oluşturmayacak şekilde kusur oran ve aidiyeti konusunda rapor alınması gereklidir. Kusur durumu saptanırken, iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığını ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının, olay tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanunun 21. maddesi, 4857 sayılı Kanunun 77. maddesi, İşçi sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek belirlenmesi gerekir.