muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/8886, Karar No: 2024/930, Tarih: 06.02.2024

**8. Ceza Dairesi         2021/8886 E.  ,  2024/930 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/958 E., 2016/424 K.

SUÇLAR : Başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama

HÜKÜMLER : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla uygulanan usul hükümleri gereği temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

1. Bursa Cumhuriyet Başsavcılığının 19.11.2015 tarihli iddianamesi ile sanıklar hakkında başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçundan dava açılmıştır.

2. Bursa 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 17.05.2016 tarihli kararı ile sanıklar hakkında başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçundan beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Cumhuriyet savcısının temyiz isteği; müşteki Nihat iradesinin hileli davranışlarla fesada uğratılması karşısında müştekinin kredi kartını rızası dahilinde kullanmış sayılamayacağı, sanıkların üzerlerine atılı

suçu işlediklerinin sabit olduğu düşünülmeden yazılı şekilde karar verilmesi yasaya ve usule aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Dava konusu olay, 22.10.2014 günü sanık ... adına kayıtlı 0212 \*\*\*\*\* 20 numaralı sabit telefondan arayan ve kendini Özlem Sungu ismiyle tanıtan kişinin, FinansBanktan aradığını söyleyip aynı banka kartıyla yaşadığı problemi giderdikleri, kartına 100,00 TL iade edecekleri söylemi ile HSBC ve Vakıfbanka ait kredi kartı bilgilerini öğrendiği, ardından cep telefonuna gönderilen 3D mesaj şifrelerini de okutup sanal post aşamalarını tamamlattığı, ilgili bankaların bildirimlerine göre, HSBC Bankasına ait kredi kartından yapılan 2 adet işlemin limit yetersizliği nedeniyle gerçekleşmediği, Vakıfbank kredi kartıyla aynı gün hakkına ek kyok kararı verilen ... adına kayıtlı ancak üst komşusu olan sanık ...'in de bir süre kullandığı 85\*\*\*\*\*148 IP adresi kullanılarak 303,60 TL tutarlı işlem gerçekleştirildiği halde müştekiye herhangi bir mal veya hizmet sağlanmadığı, sanıkların böylece başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçunu işledikleri iddiasına ilişkindir.

2. ... T.A.Ş. 12.12.2014 tarihli yazı cevabında bahse konu 4938\*\*\*\*\*\*8493 nolu kredi kartı ile 20.02.2014 tarihinde internet üzerinden 3D secure şifresi ile banka üye iş yeri Deva İletişim Hiz. San. ve Tic. isimli işyerinden 85 \*\*\*\*\* 148 IP numarası ile 303,60 TL'lik işlem gerçekleştirildiği bildirilmiştir.

2. ... T.A.Ş. 12.12.2014 tarihli yazı cevabında bahse konu 4938\*\*\*\*\*\*8493 nolu kredi kartı ile 20.02.2014 tarihinde internet üzerinden 3D secure şifresi ile banka üye iş yeri Deva İletişim Hiz. San. ve Tic. isimli işyerinden 85 \*\*\*\*\* 148 IP numarası ile 303,60 TL'lik işlem gerçekleştirildiği bildirilmiştir.

3. HSBC Bank A.Ş. 19.11.2014 tarihli yazı cevabında müşteki adına kayıtlı kredi kartı ile 22.10.2014 tarihinde yapılmak istenen harcamaların limit yetersizliğinden dolayı onaylanmadığı bildirilmiş ilgili harcamalara ait detay bilgileri gösteri kart hareket raporu yazı ekinde gönderilmiştir.

4. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. 20.11.2014 tarihli yazı cevabında bahse konu kredi kartı ile Deva İletişim Hiz. San. adlı iş yerinden gerçekleştirilen işlemin kredi kartının fiziki olarak kullanılmasını gerektirmeyen e-ticaret yöntemiyle 3D secure güvenlik sistemi kullanılarak gerçekleştirildiği bildirilmiştir.

5. Tanık Gamze tarafından, yetkilisi ... olan Sercem Ticaret isimli alt bayi tarafından yapıldığını tespit ettikleri beyanı ile, Sercem Ticaret tarafından Deva İletişim Hizmetlerine teminat için açık senet verildiğine dair ... imzalı yazı sureti, vergi levhası sureti, Sercem Ticaret ile yapılan sanal kart satışına ilişkin fatura suretleri, sanık ... nüfus cüzdanı suretinın dosya sunulduğu görülmüştür.

6. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. 22.04.2015 tarihli yazı cevabında bahse konu kredi kartı ile 22.10.2014 tarihinde, Deva İletişim Hiz. San. adlı iş yerinden gerçekleştirilen işlemin kredi kartının fiziki olarak kullanılmasını gerektirmeyen e-ticaret yöntemi ile 3D secure güvenlik sistemi kullanılarak gerçekleştirildiği, tek kullanımlık şifrenin müşteki gsm hattına gönderildiği belirtilmiş kredi kartı hesap ekstresi yazı ekinde gönderilmiştir.

7. Türk Telekomünikasyon A.Ş. 26.02.2015 tarihli yazı cevabında 85 \*\*\*\*\*148 nolu IP numarasını ... isimli şahsa ait olduğu bildirilmiştir.

8. Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı 08.06.2015 tarihli yazı cevabında 212\*\*\*\*\*20 nolu hattın 01.05.2014 tarih itibari ile ... adına kayıtlı olduğu bildirilmiştir.

IV. GEREKÇE

Oluşa ve tüm dosya kapsamına göre, olay günü sanık ... adına kayıtlı 0212 \*\*\*\*\* 20 numaralı sabit telefondan aranan mağdurun, banka tarafından hesabına iade yapılacağından bahisle ikna edilerek kredi kart bilgisi ve cep telefonuna gelen tek kullanımlık şifrenin öğrenilmesi ile, internet üzerinden tek seferde sanık ...'e ait işyerinden internet üzerinden 85 \*\*\*\*\* 148 IP numarası ile harcama işlemi yapıldığı, bahse konu IP adresinin bağlı olduğu internet ağının ise sanık ... ile ortak olan ... kullanımında olduğu sanıkların eyleminin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 245 inci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçuna vücut verdiği halde yazılı şekilde beraat hükmü kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Bursa 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 17.05.2016 tarihli kararına yönelik Cumhuriyet savcısının temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1412 sayılı Kanun) 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 06.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/14363, Karar No: 2011/1483, Tarih: 09.02.2011

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2010/14363 E.  ,  2011/1483 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Tuzla İcra Mahkemesi

Tarih : 16.02.2010

Nosu : 61-23

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince her ne kadar duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de konu itibariyle bu isteğin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Şikâyetçi vekili borçluya ait menkullerin satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde icra vekâlet ücretinin öncelikle ödenmesinin hatalı olduğunu, öte yandan İcra ve İflâs Kanunu'nun 268 inci maddesi uyarınca şikâyetçinin alacaklı olduğu ... 1. İcra Müdürlüğünün 2008/10151 sayılı takip dosyasının ilk sıradaki alacaklı ile garameye sokulması gerektiğini ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Şikâyet olunan vekili masraf ve vekâlet ücretinin öncelikle ayrılmasında yasaya aykırı yön bulunmadığını; şikâyetçinin borçlusunun ve haczettiği malların farklı olduğunu bildirerek şikâyetin reddi gerektiğini savunmuştur.

İcra Mahkemesi'nce bütün alacaklıları ilgilendirmeyen vekâlet ücretinin öncelikle ödenmeyeceği, tarafların takip dosyalarındaki borçluların ve haczedilen malların farklı olduğu, ancak şikâyetçinin diğer dosyası olan ... 13. İcra Müdürlüğünün 2008/12839 sayılı dosyasının ilk hacze iştirak edebileceği gerekçesiyle sıra cetvelinin iptaline karar verilmiş; hüküm şikâyet olunan vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle bütün alacaklıları ilgilendirmeyen icra vekalet ücretinin öncelikle ayrılmasına yönelik şikayetin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamasına göre şikâyet olunan vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının İcra ve İflas Kanunu’nun 366 ncı maddesi uyarınca reddi gerekmiştir.

2- Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 74 üncü maddesi uyarınca hakim talep edilenden başka bir şeye hükmedemez. Şikayetçi yanın itirazı sıra cetvelinde ikinci sırada bulunan ... 1. İcra Müdürlüğünün 2008/10151 sayılı takip dosyasının ilk sıradaki alacaklı ile garameye sokulması gerektiği noktasındadır. ... 13. İcra Müdürlüğünün 2008/12839 sayılı dosyası için herhangi bir talep yoktur. Mahkemece yukarıda anılan ilkeye aykırı biçimde hüküm oluşturulması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 sayılı bentte açıklanan nedenle şikâyet olunan vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2 sayılı bentte açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 09.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/24296, Karar No: 2016/5534, Tarih: 03.03.2016

**3. Ceza Dairesi         2015/24296 E.  ,  2016/5534 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine; Ancak:

Oluşa, sanık savunması, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın lavobonun önüne oturan katılanı bulunduğu yerden kaldırmak için kolundan tutup ayağa kaldırma şeklindeki eyleminde katılanı yaralama kastı ile hareket ettiğine dair yeterli delil bulunmaması sebebiyle şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden beraati yerine yazılı şekilde sanığın mahkumiyetine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün, bu sebepten 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, 03.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9972, Karar No: 2017/4367, Tarih: 19.04.2017

**8. Ceza Dairesi         2016/9972 E.  ,  2017/4367 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Bilişim suçu

HÜKÜM : Hükümlülük ve erteleme

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Hükmün, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 141/3, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 34. ve 230. maddeleri uyarınca, Yargıtay denetimine olanak sağlayacak biçimde açık olması ve Yargıtay’ın bu işlevini yerine getirebilmesi için, kararın dayandığı tüm kanıtların, bu kanıtlara göre mahkemenin ulaştığı sonuçların, iddia, savunma ve dosyadaki diğer belgelere ilişkin değerlendirmeler ile sanığa yüklenen suçun unsurlarının nelerden ibaret olduğunun açık olarak gerekçeye yansıtılması ve CMK.nun 232. maddesinde yazılı hususları kapsaması gerekirken, bu kurallara uyulmaksızın gerekçesiz olarak yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 19.04.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/5029, Karar No: 2020/9164, Tarih: 24.12.2020

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2019/5029 E.  ,  2020/9164 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ile davalı ... aralarındaki dava hakkında ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinden verilen 23.12.2015 gün ve 2014/936-2015/795 sayılı hükmün Dairenin 07.03.2019 gün ve 2016/7751- 2019/2659 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiş olup, süresi içinde davacı ve davalı vekilleri tarafından kararın düzeltilmesi istenilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dosya içeriğine, Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre 6100 Sayılı HMK.'nın geçici 3. maddesinin 2. fıkrası delaletiyle 1086 Sayılı HUMK.'nın 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE, aynı Yasanın 442. maddesi uyarınca 465,00'er TL para cezasının davacı ve davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydettirilmesine ve aşağıda dökümü yazılı 20,80'er TL kalan red harcının karar düzeltme isteyen davacı ve davalıdan alınmasına 24/12/2020 tarihinde Üye ...'nın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

- KARŞI OY -

Bozma ilamında belirtilen muhalefet gerekçesi gereğince, davacı araçta yolcu iken yaralanmış olup davacıya davadan önce davalı tarafından ödeme yapılmıştır. Mahkemece işgöremezlik tazminatı hesaplanmış, sonra BK. 43. madde de düzenlenen hatır taşıması indirimi yapılmış bundan sonra davadan önceki ödeme güncellenerek düşülmüştür ki mahkemenin bu hesap şekli ve uygulaması doğru olup karar düzeltme talebinin bu yönden kabulü gerektiği görüşünde olduğumdan bu konudaki sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2021/3954, Karar No: 2022/8823, Tarih: 08.12.2022

**11. Hukuk Dairesi         2021/3954 E.  ,  2022/8823 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 19.07.2018 tarih ve 2011/708 E- 2018/565 K. sayılı kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce verilen 19.11.2020 tarih ve 2019/101 E- 2020/1196 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtay'ca incelenmesi davalılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 13.09.2022 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalı şirketin içinde bulunduğu Yimpaş Grubu tarafından 1990 yılından itibaren Almanya başta olmak üzere birçok ülkede garanti verilerek binlerce insandan mevduat toplandığını, müvekkilinin 149.994,00 DM (76.684,00 Euro) karşılığı 191.480,00 TL bedelli hisse senedi ile ortak olduğunu, parasını her istediği anda alabileceği garantisinin verildiğini, müvekkiline her hangi bir kâr payı, faiz ve para ödemesi yapılmadığını, davalı şirketten ödenen paranın iadesi talep edildiğinde ise kendilerinin davalı tarafça devamlı suretle oyalandığını, davalı tarafça yapılan para toplama işleminin Bankalar Kanunu'na, Ticaret Kanunu'na, Sermaye Piyasası Kanunu'na aykırı olduğunu, para toplama işleminin esasen izinsiz halka arz mahiyetinde olduğunu, bu durumun da bir çok resmi kurum raporu ile de ortaya çıktığını, taraflar arasındaki hukuki işlem neticesinde ortaklık ilişkisinin kurulmasının mümkün olmadığını, Yimpaş Gurubu şirket yetkililerinin yürüttükleri hukuki aykırı faaliyetler kapsamında ceza mahkemelerinde yargılandıklarını ve çeşitli cezalar aldıklarını iddia ederek 149.994,00 DM (76.684,00 Euro) karşılığı 191.480,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmi; 22.05.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile faizin başlangıç tarihinin ödeme tarihi olarak ıslah ettiklerini bildirmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, toplanan deliller, yasal mevzuat hükümleri ve atıf yapılan yüksek mahkeme içtihatları ışığında taraflar arasında sahih bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığı tespit olunduğu, davalı şirketin ve yetkililerinin, primli pay senedi çıkarma yetkisi olmaksızın, nominal değerin üzerindeki bedel üzerinden hisse senedi talep formu ve hisse devir kabul sözleşmesi adlı belgeler ile yüksek kâr vaadi ve istenildiği zaman para iadesi vaadi ile, şeklen ortak görünen gerçek kişilerin iradesini fesada uğratma yönündeki haksız eylemlerinden ötürü, davacının vaki zararından ötürü haksız fiil hükümleri çerçevesinde müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğu tespit olunduğu, davacı tarafça davaya dayanak teşkil eden belgedeki meblağın da doğru bir şekilde hesap edildiği ve davacının talebi de yabancı para üzerinden talep ettiği ve tercihinide bu şekilde kullandığı, taraflar arasında bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığı, yapılan yatırım ilişkisinin hükümsüz olduğu gerekçeleriyle taraflar arasında bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığının tespitine, 191.480,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Karara karşı davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davalılar vekili temyiz etmiştir.

(1) Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tesbiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümüzlüğü ve davalılar tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile, neticeten mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla, off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup, zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde  edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın  kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk  Kurumu: Türk Hukuk Lügatı C. I, Ankara 2021, s. 1244). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren, ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu, hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı, alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını  kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil; var olan  bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibari ile de zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat  dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına)  dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu,  zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkının zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etmek  zorunda olmadığını ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse; hakim bu durumu re’sen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına  aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması söz konusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu haklarının zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması; uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması; ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa  bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken  korunmasının gerekmesi; hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak  istememesi; hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın  sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem,  Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.)

818 sayılı BK, l l.01.2011 tarihinde kabul edilen 6098 sayılı TBK’nın 647. maddesi  ile yürürlükten kaldırılmış; 6098 sayılı TBK ise O 1.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 5/1. maddesi; “Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan  hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri, eski kanun hükümlerine tabi olmaya devam  eder. Ancak, bu sürelerin henüz dolmamış kısmı, Türk Borçlar Kanununda öngörülen süreden uzun ise, yürürlüğünden haşlayarak Türk Borçlar Kanununda öngörülen sürenin geçmesiyle, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi dolmuş olur” hükmünü haizdir. Buna göre, 818 sayılı BK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.  Haksız fiilden doğan tazminat davasının tabi olduğu zamanaşımı süreleri ve  başlangıçları 818 sayılı BK’nın 60. maddesinde genel zamanaşımı hükümlerinden ayrı olarak  düzenlenmiştir. Zamanaşımı sürelerinin ve başlangıçlarının düzenlendiği 818 sayılı BK’nın  60. maddesinin ilk iki fıkrası;

“Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblağ tediyesine müteallik dava, mutazam olan tarafın zarara ve failine ıttıla tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz.

Şu kadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsi davaya da o müruru  zaman tatbik olunur. “şeklinde düzenleme içermektedir.

Görüldüğü üzere 818 sayılı BK’nın 60. maddesinde haksız fiillerle ilgili olarak üç farklı zamanaşımı süresi öngörülmüştür. Bunlardan ilki zarar görenin zararı ve faili (sorumlu kişiyi) öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlayan bir yıllık zamanaşımı süresidir. Bir yıllık sürenin işlemeye başlaması açısından “öğrenme” ölçütü esas alınmış; bu ölçüt hem  zarar hem de fail açısından aranmıştır. Bu nedenle bir yıllık zamanaşımı süresi, bu iki  husustan hangisi daha sonra öğrenilmişse o hususun öğrenilme tarihinden itibaren işlemeye başlar. Başka bir deyişle bu iki hususun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Sadece birinin öğrenilmesi zamanaşımı süresinin işlemeye başlaması için yeterli olmamaktadır. Bir yıllık zamanaşımı sürenin başlangıcı öğrenme gibi sübjektif bir ölçüte bağlı olduğundan, bu süre  öğreti ve uygulamada “nispi zamanaşımı süresi” olarak adlandırılmaktadır. Öte yandan bir yıllık sürenin başlaması bakımından zararın öğrenilmiş sayılması için zararın varlığını, niteliğini ve temel unsurlarını belirleyecek bilgilerin dava açacak derecede öğrenilmiş olması yeterlidir.