muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/797, Karar No: 2021/11623, Tarih: 18.11.2021

**3. Hukuk Dairesi         2021/797 E.  ,  2021/11623 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen cezai şart ve reçete bedeli tahsili ile sözleşmenin süreli feshi işlemlerinin iptali davasının kabulüne dair verilen karar hakkında bölge adliye mahkemesince yapılan istinaf incelemesi sonucunda; davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne yönelik olarak verilen kararın süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı; ... Eczanesi’nin sahibi olduğunu, Kurum tarafından gönderilen 29/03/2017 tarihli yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki kişilerin Türk Eczacıları Birliği üyesi eczanelerden ilaç teminine ilişkin 2016 Yılı protokolünün 5.3.2. maddesinde yer alan reçete arkasındaki imzanın reçete sahibine ya da ilacı alana ait olmaması nedeniyle sözleşmesinin 1 ay süreyle feshedilmesine ve 386,60 TL reçete bedeli ile 152,62 TL yasal faizi ve 1.604,98 TL cezai şart ödemesine karar verildiğini, ancak dava dışı ... adına yazılan 09/02/2012, 03/12/2012 ve 25/11/2013 tarihli reçetelerin protokole uygun şekilde karşılandığını, davalının 30/10/2012 tarih ve 856109 sayılı yazı ile kendisine daha önce aynı eylem nedeniyle yazılı uyarı gönderdiğinden bahisle fesih kararı vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu toplamda 2.144,20 TL borç tahakkuku yapılmasına, sözleşmenin bir ay süreyle feshedilmesine dair kararın iptalini ve davalı kuruma 2.144,20 TL borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Davalı; yapılan işlemlerin yerinde ve yasal olması sebebiyle davanın reddini dilemiştir.

İlk derece mahkemesince; dava dışı ...’ın mahkemelerinin 2017/168 esas sayılı dosyasında ve bu dosya kapsamında tanık olarak verdiği beyanı esnasında ehliyetinin çantasında kaldığını fark etmediğini söylemesi ve davacı tanığının beyanlarında davacıya ait eczanede hastaların kimlikleri kontrol edilmeden ilaçların teslim edilmediğinin anlaşılması, dosya kapsamından ve bilirkişi heyeti raporundan dava dışı ... adına birçok meme kanseri ile ilgili tetkik ve tedavi yapıldığı, ilaç alındığı, dava konusu reçetelerin karşılanması esnasında atılan imzaların dava dışı ...'a ait çıkmamasının bu durumu değiştirmeyeceği, birçok sağlık kuruluşuna da olduğu gibi davacının dava dışı şahıslarca ...’a ait kimlik bilgileri kullanılarak kandırıldığı, bu kapsamda davacı üzerine kusur

atfedilemeyeceği anlaşılmakla davanın kabulüne, davalı tarafından davacı hakkında uygulanan 29/03/2017 gün ve 19966705-934.01.17-E.1765369 sayılı 2.144,20 TL borç tahakkukuna ilişkin yaptırımın ve sözleşmenin bir ay süreyle feshedilmesine ilişkin yaptırımın iptaline karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

atfedilemeyeceği anlaşılmakla davanın kabulüne, davalı tarafından davacı hakkında uygulanan 29/03/2017 gün ve 19966705-934.01.17-E.1765369 sayılı 2.144,20 TL borç tahakkukuna ilişkin yaptırımın ve sözleşmenin bir ay süreyle feshedilmesine ilişkin yaptırımın iptaline karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bölge adliye mahkemesince; hak sahibi ...'ın yerine bir başkasının muayene edildiği ve eczacı tarafından da ilaçların hak sahibine teslim edilmediği yapılan imza incelemesi ve dosya kapsamı ile sabit olduğundan, davacı eczacı; ...’a ait reçete olay tarihinde eczanesine geldiğinde kimlik kontrolü yapmayarak kusurlu davrandığından ayrıca 2016 yılı eczane protokolünün 5.3.2. maddesinin uygulanması için kusur dahi aranmadığından ve ilaçların hak sahibine ulaştırılmamasını cezai işlem uygulanması için yeterli kabul ettiğinden yerel mahkeme kararı yerinde bulunmayarak davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının Kuruma fatura ettiği dava dışı ...’a ait 09/02/2012, 03/12/2012 ve 25/11/2013 tarihli 3 adet reçete nedeniyle Kurumca Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki kişilerin Türk Eczacıları Birliği üyesi eczanelerden ilaç teminine ilişkin 2016 Yılı protokolünün 5.3.2. maddesince uygulanan cezai işlemin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

Davacı hakkında uygulanan; Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki kişilerin Türk Eczacıları Birliği üyesi eczanelerden ilaç teminine ilişkin 2016 Yılı protokolünün 5.3.2. maddesi “Eczacının Kuruma fatura ettiği reçetelerde (e-reçete olarak düzenlenenler hariç) bulunması gereken ve reçete muhteviyatı ilaçların reçete sahibine ya da ilacı alana teslim edildiğine ilişkin imzanın, reçete sahibine veya ilacı alana ait olmadığının tespit edilmesi halinde, reçete bedelinin 2 (iki) katı tutarında cezai şart uygulanarak eczacı yazılı olarak uyarılır, tekrarı halinde reçete bedelinin 5 (beş) katı tutarında cezai şart uygulanarak sözleşme feshedilir ve 1 (bir) ay süre ile sözleşme yapılmaz. Ancak hastanın veya ilacı teslim alan kişinin ilacı aldığını beyan etmesi durumunda bu madde hükmü uygulanmaz.” şeklindedir.

Somut uyuşmazlıkta; cezai işleme konu reçetelerin sahibi ...’ın yargılama sırasında alınan beyanından ve aynı mahkemenin 2016/288 esas sayılı dosyasında verdiği beyandan ehliyetini kaybettiği ve Kurum tarafından yapılan incelemelerde bu ehliyetin kullanılarak tedavi hizmeti alındığı, özel hastanelerce sunulan ...’a ait ehliyet fotokopisinden anlaşılmaktadır. Bu durumda eczacının kimlik kontrolü yaptığına dair iddiası ve dinlettiği tanıkların beyanlarının aksinin Kurumca ispatlandığının kabulü mümkün değildir. Zira 3. bir şahıs, ...’ın ehliyetini kullanarak kişileri ve kurumları yanıltmaktadır. Davacı tarafın sözleşmeye aykırı bir eylemi bulunmadığı gibi, davacının eylemi ile Kurumun uğradığı zarar arasındaki illiyet bağı 3. kişinin ağır kusuru ile kesilmiştir. Ayrıca yukarıda belirtilen protokolün 5.3.2. maddesinde “(e-reçete olarak düzenlenenler hariç)” denilmiş olmasına rağmen ...’a ait 25/11/2013 tarihli e reçete nedeniyle de cezai işlem uygulanması hatalı olmuştur. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince davanın kabulü kararı yerinde olmasına rağmen istinaf mahkemesince kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedeni yapılmıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi’nin 09/10/2020 tarih 2019/883 esas – 2020/642 karar sayılı kararının HMK'nın 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, dosyanın kararı veren bölge adliye mahkemesine gönderilmesine, 18/11/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/13230, Karar No: 2017/6925, Tarih: 23.05.2017

**3. Ceza Dairesi         2016/13230 E.  ,  2017/6925 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Temyiz isteminin reddine, mahkumiyete dair

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1) Sanık ... hakkında verilen temyiz isteminin reddine ilişkin ek karara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

Sanığın 1412 sayılı CMUK'un 310. maddesinde öngörülen bir haftalık süre geçtikten sonra hükmü temyiz ettiğinin anlaşıldığı, bu nedenle temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından sanığın bu karara yönelik itirazının 1412 sayılı CMUK'un 315/2. maddesi gereğince reddi ve redde ilişkin ek kararın ONANMASINA,

2) Sanık ... hakkında kasten yaralama suçundan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanık ...'ın 17/03/2015 tarihinde yüzüne karşı tefhim edilen hükmü 17/03/2015 günlü dilekçe ile yasal süresi içerisinde temyiz halde; temyiz dilekçesinin gözden kaçırılması suretiyle 27/04/2015 günlü temyiz isteminin reddine dair ek kararın verildiği anlaşıldığından, temyiz isteminin reddine dair ek kararın kaldırılması suretiyle 17/03/2015 günlü hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

a) Müşteki ... hakkında tanzim edilen ve hükme esas alınan... Devlet Hastanesinin 29/08/2014 tarihli beyin cerrahi uzmanı raporunda; "yaralanmasının basit tıbbi müdahale ile giderilemeyeceği, yüzünde sabit iz olmadığı ve yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olduğu” belirtildiğinden, tüm doktor raporları ve tedavi evraklarının varsa grafilerinin temin edilerek, müştekinin ilgili Adli Tıp Kurumuna gönderilip, hayati tehlike geçirip geçirmediği, yüzünde sabit iz oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkin olarak yaralanmasının niteliği konusunda duraksamaya yer vermeyecek şekilde kati raporu alındıktan sonra, sonucuna göre suç niteliğinin belirlenip, sanığın hukuki durumun tespit ve tayini gerektiği gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi,

b) Anayasa Mahkemesi'nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas - 2015/85 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesindeki bazı hükümlerin iptal edilmesi nedeniyle hak yoksunlukları yönünden sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeple, 6723 sayılı Kanunun 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Yasanın 8/1 maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, CMUK'un 326/son maddesi uyarınca sanığın ceza miktarı itibariyle kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 23.05.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/6073, Karar No: 2019/1358, Tarih: 04.03.2019

**20. Hukuk Dairesi         2018/6073 E.  ,  2019/1358 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı gerçek kişi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Çekişmeli taşınmaz ... m² yüzölçümündeki taşınmaz, ... adına tapuda kayıtlıdır. 2013 yılında ise 3402 sayılı Kanunun 22/2-a maddesi uyarınca çalışmalar yapılmış ve taşınmaz 135 ada 1 parsel sayısı ve 11.072,79 m² yüzölçümüyle tapuya tescil edilmiştir.

Davacı ... Yönetimi, ... Sulh Hukuk Mahkemesine sunduğu 19/09/2011 havale tarihli dava dilekçesiyle çekişmeli taşınmazın orman kadastrosunda orman sınırları içinde kaldığını ileri sürerek, taşınmazın tapusunun iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tescilini istemiştir. Yargılama sırasında ... ilçesinde adliye teşkilatının kapatılması üzerine dosya ... Sulh Hukuk Mahkemesine devredilmiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu 135 ada 1 parsel (eski 1943 parsel) sayılı taşınmazın ... adına olan tapu kaydının iptali ile davacı Hazine adına orman vasfıyla tesciline karar verilmiş, hüküm davalı gerçek kişi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, Orman Yönetimince açılan kesinleşmiş tahdite dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde, ilk orman kadastrosu 1967 yılında yapılmış, 18/11/1968 tarihinde ilan edilerek kesinleşmiştir. Yargılama sırasında, daha önce kadastrosu yapılmamış ormanların kadastrosu, aplikasyon ve 2/B uygulama çalışmaları yapılmış, 26/11/2014 tarihinde ilan edilmiştir. Arazi kadastrosu 1988 yılında 766 sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre yapılmıştır.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye, uzman orman bilirkişi tarafından kesinleşmiş orman tahdit haritasına dayalı olarak yöntemine uygun biçimde yapılan uygulama ve araştırmada çekişmeli taşınmazın orman tahdidi içinde kalan yerlerden olduğu anlaşıldığına göre yazılı biçimde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak; 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 16. maddesiyle 3402 sayılı Kanuna eklenen "Kadastro işlemi ile oluşan tespit ve kayıtların iptali için Devlet veya diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından kayıt lehtarına karşı kadastro mahkemeleri ile genel mahkemelerde açılan davalarda davalı aleyhine vekâlet ücreti dahil, yargılama giderine hükmolunmaz.” şeklindeki 36/A maddesi ve 17. maddesi ile eklenen "Bu Kanunun 36/A maddesi hükmü, henüz infaz edilmemiş yargı kararlarındaki vekâlet ücreti dâhil yargılama giderleri için de uygulanır.” şeklindeki geçici 11. maddesi hükümleri uyarınca davalılar aleyhine vekâlet ücreti dahil yargılama giderlerine hükmolunması, hükmün bozulmasını ve yeniden yargılama

yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanması uygun görülmüştür. Bu sebeple, hükmün 2, 3 ve 4. fıkralarının tamamının hükümden çıkartılmasına ve bunun yerine 2 numaralı fıkra olarak ''2- 3402 sayılı Kanuna 6099 sayılı Kanunla eklenen 36/A ve geçici 11. maddesine göre, davacı ... Yönetiminin yaptığı tüm yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına ve aynı Kanun hükmü gereğince davacı ... Yönetimi yararına vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına'' cümlesinin yazılması suretiyle düzeltilmesine ve hükmün 6100 sayılı Kanunun geçici 3. maddesi atfıyla HUMK’nın 438/7. maddesine göre düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, temyiz harcının istek halinde iadesine 04/03/2019 günü oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4574, Karar No: 2019/6503, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4574 E.  ,  2019/6503 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür.Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).

Bireysel başvuru yolu, temyiz veya istinaf benzeri bir başvuru olmadığı gibi, temyiz veya istinaf sonrası olağanüstü bir temyiz fırsatı da değildir. Anayasanın 148/4. maddesinde bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı belirtilmiş, 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinde de aynı hüküm tekrar edilmiştir. Bu kapsamda temyiz ve istinaf aşamalarında, ilk derece mahkemelerinin olayları ve delilleri değerlendirmeleri doğru yapıp yapmadıkları, mahkemelerin yaptığı işlemlerin yasalara uygun olup olmadığı ve yasa kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken Anayasa Mahkemesi, genel mahkemelerin olayı ve delilleri değerlendirirken, yasa kurallarını uygularken temel hakları ihlal edip etmediklerini ve ihlal varsa bu ihlallerin bireysel başvuru yolu dışında başka bir yolla giderilip giderilemeyeceğini inceler.

6216 sayılı Kanun'un 50/1. fıkrasında; bireysel başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki yetki ve görevi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olmayıp tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı). Bu kapsamda tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Kanun'da, ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakımından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bunun tek sınırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasının sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir. Buna göre anılan sınır, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder. Bireysel başvurunun niteliği dikkate alındığında bu sınırlama sadece idare değil yasama ve yargı organları yönünden de geçerlidir. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı, gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mercilere gönderir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağı hususunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı).