muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/427, Karar No: 2024/131, Tarih: 15.01.2024

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Kooperatif genel kurul kararlarının mutlak butlanla malül olduğunun tespiti davalarının her hangi bir süreye tabi olmadığı ancak, davalı kooperatifin tasfiye halinde olduğu, tasfiye halindeki kooperatif genel kurul toplantılarında nisap aranmayacağı, dava konusu her iki genel kurul kararının da oy çokluğuyla verildiği, dolayısıyla kararların mutlak butlanla malül olduğundan söz edilemeyeceği, iptali istenilen her iki genel kurul kararının da yoklukla malül olmayıp, ancak şartları varsa iptalinin mümkün olması karşısında her iki davanın iptal yönünden 1 aylık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı gerekçesiyle hak düşürücü süreye aykırılık nedeniyle asıl ve birleşen davanın ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü süre içerisinde davanın açılmadığı yönündeki gerekçenin yerinde olmadığını, müvekkilinin yurt dışında yaşadığını ve söz konusu genel kurul davetlerinden haberdar olmadığını, genel kurul toplantısına ilişkin müvekkiline yapılan çağrının usul ve yasaya uygun olmadığını, bu nedenle alınan kararların hükümsüz ve geçersiz olduğunu, genel kurul kararlarının toplantı nisabı sağlanmaksızın alındığını, bu nedenle yok hükmünde olduğunu, genel kurul tarafından alınan kararların mağdur olan müvekkilinin daha da mağduriyetine sebep olmakta olup, kanuna, ana sözleşme ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu, müvekkiline isabet eden taşınmazın arsa sahibine verilmesi nedeniyle mağdur olan müvekkilinin zararı kooperatif tarafından bugüne kadar karşılanmadığı ve müvekkilinin payına düşen bir daire tahsis edilmediği için zaten mağdur durumda olan müvekkilinden bir de aidat istenilmesinin hukuka aykırı olduğunu, kararın kaldırılması gerektiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmadığı, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrar ederek, re'sen dikkate alınacak nedenlerle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerektiğini, temyiz sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrar ederek, re'sen dikkate alınacak nedenlerle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerektiğini, temyiz sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kooperatif genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369/1. ile 370 ve 371. maddeleri, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 53. maddesi

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/18026, Karar No: 2017/7201, Tarih: 16.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2015/18026 E.  ,  2017/7201 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/32156, Karar No: 2015/2736, Tarih: 05.02.2015

**13. Hukuk Dairesi         2014/32156 E.  ,  2015/2736 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacılar, eczacı murisleri hakkında 2009 ilaç alım protokolü çerçevesinde davalı kurum tarafından uygulanmak istenen alacak ve cezai şart istemi yönünden borçlu olmadıklarının tespitini istemişlerdir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece derdestlik nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar ..., ... ve ... ile davalı tarafça temyiz edilmiştir.

1- Dava, davacılar murisi eczane sahibi ile davalı kurum arasındaki ilaç alım prokolünden doğan alacak iddiası yönünden mirasçılarının menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece, davalı ... nın aynı alacağın tahsili için dava açtığı, bu halde derdestliğin mevcut olduğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, bahsi geçen .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/830 esas sayılı dosyasında ... davacı, ... mirasçıları davalı olup, temyize konu dosyadaki taraf yönleri farklı olduğundan derdestlik söz konusu olamaz. Bu halde mahkemece işin esasına girilip, her iki davanın sonucu birbirini etkileceyeceğinden birleştirme yapılması hususu da değerlendirilerek neticesine göre hüküm kurulması gerekirken dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulmasını gerektirir.

2- Bozma nedenine göre tarafların temyiz itirazları bu aşamada incelenmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz eden tarafların sair itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05.02.2015 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava eczane sözleşmesine ilişkin olup, ölen eczacının varislerince ... (Kurum) aleyhine açılan eldeki davada; kurumla imzalanan 2009 yılı protokolünün 6.3.3 maddesini ihlalden 143.262,00 TL reçete bedeli, 6.3.10 maddesini ihlalden 250 TL kupür bedeli cezai şart, 4.3.6 maddesinden ise reçete bedeli olan 31.474,00 TL ceza verilerek 6.3.24 den eczane ile kurum arasındaki sözleşmenin 1 yıl süre ile feshedildiğini, cezai işlemlerin haksız olduğunu ileri sürerek borçlu olmadıklarının tespiti istenilmiştir. Yerel mahkemece ...’nın ... Asliye Hukuk Mahkemesinde cezaların tahsili istemiyle açtığı davanın derdest olduğu gerekçesiyle kendiliğinden davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm bir kısım davacılar ile kurum tarafından temyiz edilmiştir.

Eldeki dava ile kurumun İstanbul’da açtığı davanın sebep ve konusunun farklı olmadığında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık her iki dava arasında salt taraf yönlerinin farklı olmasının davanın derdest (mükerrer) olup olmamasına etkisinin ne olacağı mahkeme kararının bozulmasını gerektirip gerektirmeyeceği noktasındadır.

Öncelikle belirtilmelidir ki, tarafları ile dava konusu (talep sonucu) ve sebebi (vakıaları) aynı olan bir dava devam ederken yenisi açılırsa açılan ikinci davanın, resen veya tarafların talebi üzerine dava şartı yokluğundan reddedileceğinde şüphe yoktur (HMK m.114/ı). Ne var ki tarafların aynı olması her iki davada da aynı yönde olmasını gerektirmez. Yani ilk davadaki davacı 2. davada davalı olabilir. Taraf kavramına külli ve cüzi haleflerde dahildir(Pekcanıtez/Atalay/Özekes Medeni Usul Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2011, s.574). Bir davanın derdest olmasında yani mükerrer olması için davacı ve davalı adını alan tarafların davadaki yerlerinin değişmesinin derdestliğe bir etkisi olmamalıdır. Somut olayda; sayın çoğunluk ilk davayı ...’nın, eldeki 2. davayı ise eczacı varislerinin açtığını, böylelikle taraf yönlerinin değiştiğini gerekçe göstererek derdestlik dava şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle hükmü bozmuşlardır. Kanımca tarafları, dava sebebi ve konusu aynı ola, protokolün aynı maddelerinin yargılama konusu olduğu bir davanın salt taraf yerlerinin değişmesi gerekçe gösterilerek hüküm bozulmamalıdır. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/830 esas 2014/522 karar sayılı dosyasında ... sadece cezai şart alacaklarının tahsilini talep etmiş bilirkişi incelemesi sonucu mahkemece 26 TL reçete bedeli ile 250 TL cezai şart alacağı kabul edilip fazla istemin reddine karar verilmiştir. Eldeki davada da talep sonucu sadece cezadan kaynaklı alacaklardan borçlu olmadıklarının tespitine ilişkindir. Görüldüğü üzere dava konusu bir alacak olup talep sonucu aynıdır. Alacak istemi ile menfi tespit isteminde salt taraf yerleri değişti diye hüküm bozulamaz. Bu durumda kurumun açtığı dava ile mirasçıların kuruma karşı açtıkları davaların konusunun aynı olduğu kabul edilmelidir. Aksi hal, anayasada yer alan usul ekonomisi ilkesi ile hukuki güvenliğe aykırıdır. Derdestlik itirazının korunmasının temelinde aynı davanın tekrar görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukuki yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. (Bknz.HMK m.114 gerekçesi) Bundan dolayı davacıların menfi tespit istemini içeren eldeki davayı açmalarında hukuki yararları yoktur. Derdestlik maddi anlamda kesin hükmün yargılama aşamasıdır. İlk dava kesinleştiğinde ise hakim eldeki davayı konu sebep ve taraf bir olduğuna göre maddi anlamda kesin hükümden reddedecektir. (HMK m.114/i) O zaman bekletici mesele yapmanın bir külfet olduğu ortaya çıkacaktır. Esasen ‘aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz’ ‘ne bis idem’ kuralı yargılamanın tek yapılmasını gerektirir. Bir dava devam ederken yenisinin açılması nedeniyle ilk davanın neticesinin beklenmesi lüzumsuz bir emek sarfıdır. Nitekim kanun koyucu 1086 sayılı HUMK’ta ilk itiraz olarak düzenlediği kurumu HMK da dava şartı haline getirmiş olup hakimin öninceleme aşamasında resen nazara almasını zorunlu kılmıştır.(HMK m

. Esasen ‘aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz’ ‘ne bis idem’ kuralı yargılamanın tek yapılmasını gerektirir. Bir dava devam ederken yenisinin açılması nedeniyle ilk davanın neticesinin beklenmesi lüzumsuz bir emek sarfıdır. Nitekim kanun koyucu 1086 sayılı HUMK’ta ilk itiraz olarak düzenlediği kurumu HMK da dava şartı haline getirmiş olup hakimin öninceleme aşamasında resen nazara almasını zorunlu kılmıştır.(HMK m.115) Çünkü dava şartları dava açılması için değil, davanın esasına girilebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır. Tüm bu nedenlerle yerel mahkemenin kararını 6100 sayılı HMK’nın kabul ettiği yeni sisteme uygun bulduğumdan onanması gerektiği düşüncesiyle bozma kararı veren değerli çoğunluğun görüşlerine katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2010/2336, Karar No: 2010/5053, Tarih: 01.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2010/2336 E.  ,  2010/5053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini

istemiştir.

Yerel mahkemece isteğin kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalı belediyenin temizlik hizmetlerinde çalıştığını, davalı işyerine... Belediyesi Başkanlığı tarafından işe alındığını, müvekkilinin asıl işvereninin... Belediyesi olduğunu, müteahhitler değişmesine rağmen yaptığı iş ve koşulların değişmediğini, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının müvekkili ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğuna yönelik iddiasının gerçeği yansıtmadığını, yapılan ihalelerin 5393 sayılı Belediye Kanununun 67.maddesine uygun olduğunu, belediyenin 5747 sayılı yasa gereği yeniden yapılanma sürecine girdiğini, 5747 sayılı yasa ile oluşturulan... Belediyesinin 29.03.2009 tarihinde fiilen kurulduğunu, menkul, gayrimenkul mallar, alacaklar ve borçlar ile çalışanların paylaştırıldığını, bu sebeple müvekkili belediyenin gelirlerinde azalma olduğunu, bölünmeden dolayı kendi personelinin yapacağı iş alanının kalmaması sebebi ile istihdam sorunu ortaya çıktığını, bu sebeple taşeron firmalara yaptırılan birçok işin kendi personeli tarafından yürütülebilir hale geldiğini, davacının alt işverenin işçisi olduğunu belirterek açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davalı belediyenin ihale ile bazı işleri firmalara vermesi ve bu firmalarda çalışan işçilerden işten çıkarılanların bir kısmının açtığı davalarda davalı ... ile ihaleyi alan firmalar arasında muvazaalı bir ilişki olduğunun saptandığı, ihale sözleşmesi eklerine göre yönetim hakkının davalı belediyede olduğu, işçinin işe alınması, işten çıkartılması ve haklarının davalı belediyece belirlendiği, işçilerin başka bir işyerinde değerlendirme olanağı araştırılmadan ve son giren ilk çıkar ilkesi dikkate alınmadan çıkarıldıkları, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı belediyenin tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı belediyenin tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise, asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımdan yola çıkıldığında asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları, iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekir. Alt işverene yardımcı iş, ya da asıl işin bir bölümü, ancak teknolojik nedenlerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde asıl işveren alt işveren ilişkisini sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerektiği belirtilmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında tamamen aynı biçimde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu kararlılığı ortaya koymaktadır.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. Bundan başka 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 7. fıkrasında sözü edilen hususların adi kanuni karine olduğu ve aksinin kanıtlanmasının mümkün olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı yasa ile 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olduğu ortaklıklara dair ayrık durumlar tanınmıştır. Bununla birlikte maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin öğeleri ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Öyle ki, alt işveren verilmesi mümkün olmayan bir işin bırakılması ya da muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6.fıkrasında açık biçimde öngörülmüştür. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunmaz. Gerçekten muvazaalı ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi ise, kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, 4857 sayılı İş Kanununun 5. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin 2008 yılında vermiş olduğu içtihatlar bu doğrultudadır (Yargıtay 9.HD. 24.10.2008 gün 2008/ 33977 E, 2008/ 28424 K.).

Somut olayda, davalı ... Başkanlığının, temizlik işlerini ihale ile değişik firmalara verdiği, davalı dışı bir firma ile bu kapsamda sözleşme yaptığı, sözleşmenin eki teknik şartnamede araç ve gereçlerin yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, davacının temizlik işini üstlenen firmanın işçisi olarak çalışmakta iken, firma tarafından iş sözleşmesinin “…Bilindiği üzere 5747 sayılı yasa ile... İlçesine ait bir kısım mahalleler ayrılmak suretiyle... adı altında yeni bir ilçe kurulmuş 29.3.2009 Genel Mahalli seçimleri de faaliyetlerine başlamıştır. İhale işini yürüttüğümüz... Belediyesinin yetki sınırları içerisinde tarafımızdan temizliği yapılan ve çöpleri toplanan alanların büyük bir kısmı... ilçesine geçmiştir. Ancak yukarıda açıklamış olduğumuz üzere... Belediyesinin bölünmesi nedeniyle temizlik hizmeti ve çöp toplama hizmeti vereceği alanların küçülmesi nedeniyle... Belediyesince yapılan yeniden yapılan ve organizasyon çerçevesinde... Belediyesi yetki sınırları içerisindeki faaliyetlerimizin 31.7.2009 tarihinde feshedileceği 11.5.2009 tarih ve 016/327 sayılı yazı ile bildirilmiştir. Yine aynı yazıda... Belediyesinin yetki sınırları Genel Mahalli İdareler seçimi sonrası bölündüğü ancak 5747 sayılı yasa gereği... Belediyesi temizlik hizmeti alt yapısını oluşturuncaya kadar bedeli... Belediyesince ödenmek üzere temizlik hizmetlerinin... Belediyesince yerine getirileceği yönünde... Belediyesi ile... Belediyesi arasında protokol imzalandığı, imzalanan protokol gereği 31.7.2009 tarihine kadar... Belediyesi sınırları içerisinde kalan cadde ve sokakların temizliği ile ilgili çöplerin toplanması işi... Belediyesi ile firmamız arasında halen geçerli olan ihale gereğince firmamız tarafından yapılacaktır. Firmamızın... Belediyesinden almış olduğu ihale 31.7.2009 tarihinde sona erecektir” gerekçesi ile 31.7.2009 tarihi itibariyle feshedileceği bildirilmiştir.