muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2007/13824, Karar No: 2007/13719, Tarih: 19.11.2007

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2007/13824 E.  ,  2007/13719 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalılardan ...'ın eşi olup, davalıların birlikte hileli olarak düzenledikleri "protokol" başlıklı 24.5.2002 tarihli belge ile borçlandırdıklarını, bu belgeye dayanarak ... 7. İcra Müdürlüğünün 2003/3335 sayılı icra dosyası ile davalı ...'in icra takibi yapıp, diğer davalı eşinide borçlu olarak gösterildiğini, takibin eşi davalı ...'ın yardımı ile kesinliştiğini, davalıların kötü niyetli olduklarını, senetteki imzanın kendisine ait olmadığını, 7-8 yıldır temyiz kudretini bulunmadığını, hacir altına alındığını bildirip, ... 1.İcra Müdürlüğünün 2003/3335 Esas sayılı dosyaya dayanak 24.5.2002 tarihli senetten dolayı borçlu olmadığının tesbitiyle takibin iptalini istemiştir.

Davalı ... davacı eşi ile gelirleri yetmediği, geçinemedikleri için diğer davalıdan borç aldıklarını, ödeyemeyince daireyi satmayı vaad ettiklerini, belgenin doğru olduğunu, davalı ...'de davacı sağlıklı iken aldığı borca karşılık belgenin düzenlendiğini bildirip, davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece belgedeki imzanın davacıya ait olduğu, belge düzenlendiği tarihte de yine davacının hukuki ehliyete sahip olduğu Adli tıp raporları ile anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

1-Karar başlığında davacı olarak ... ve ... ...'in isimlerinin gösterilmemesi maddi hataya dayalı olup, herzaman mahallinde düzeltilmesi mümkün görüldüğünden davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekir.

2-Dava, icra takibine konu 24.5.2002 tarihli belgenin düzenlendiği tarihte borçlu gösterilen kişinin, hukuki ehliyetinin olmadığı ve belgedeki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası ile açılmıştır. Dava, hacir altına alınan ve belgede borçlu olarak görünen davacı adına açılmış, davacının 5.12.2006 tarihinde vefatı üzerine geriye kalan üç mirasçısından çocukları olan ... ... ve ... tarafından davaya devam edilmiş, diğer mirasçıda davalı ... dır.

Borçlu ... ...'ın sözleşme tarihinden sonra 20.4.2004 tarihli uzman doktor raporunun da yaşlılık bunaması denilen hastalığa düçar olduğu, mümeyyiz olmadığı belirtilmiş, Haydarpaşa Numune Hastahanesinin 7.5.2004 tarihli raporu ilede aynı hususlar doğrulandığı içinde, ... 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 6.7.2004 tarih ve 95-995 sayılı kararı ile hacir edilip kendisine vasi tayin edildiği anlaşılmaktadır. Adli Tıp Kurumunun 9.9.2005 tarihli raporunda dosya özetlenerek, "Dosyasında daha önceki tarihlere dair herhengibir tıbbi belge ve bulguya tesadüf edilmediğinden hastalığın protokol tarihi olan 24.5.2002 tarihine teşmil ettirilemeyeceği, bu duruma göre ... ...'ın 24.5.2002 tarihinde hukuki ehliyetine haiz olduğunun kabulünün uygun bulunduğu" belirtilmiştir. Raporda ... ...'ın, sözleşme tarihinden sonraki tarihlere ait dosyadaki müşahade ve ... kurulu raporlarından başka, sözleşme tarihindeki hukuki ehliyetini gösterir belge ve bulgu olmadığı için bu sonucu varıldığı belirtilmektedir. Yani ... ...'ın, sözleşme tarihinde hastalığı hakkında dosyada belge bulgu olmadığı için bu sonuca varıldığı anlaşılmaktadır. Halbuki davacı taraf, delillerini bildirdiği 9.12.2004 tarihli layıhası ile tanık deliline dayanmış, 17.11.2005 tarihli layıhası ile de tanıklarının isimlerini bildirip dinlenmelerini istediği halde mahkemece dinlenmemiştir. Hukuki ehliyetin olup olmadığının tesbiti için, sözleşmenin yapıldığı ve önceki tarihlerdeki ... ...'ın ruhi durumunun, tutum ve davranışlarının belirlenmesi gerekir. ...K.'nun 27.3.1963 tarih 214-26 ve 14.11.1990 tarih 2/437-567 sayılı içtihatlarındada belirtildiği üzere; Hukuki ehliyetsızliğin doktor raporu ile kanıtlanması asıl ise de, tanik beyanlarıda hukuki durumun tesbitinde nazara alınabilecek bir veri olarak kabul edilir. Ölmüş veya sağ olan bir kimsenin geçmiş bir tarihteki ruhi durumuna göre "temyiz yeteneği Hukuki ehliyeti" bulunup bulunmadığı, onun bu tarihteki tutum ve davranışlarının tesbiti ile anlaşılabileceğinden, tutum ve davranışların maddi olaylardan başka bir şey olmamaları bakımından tanık dinlenilerek bu hususun tesbiti mümkündür. Maddi olaylar hakkında tanık dinlenmesinde yasal bir engel bulunmamaktadır. Öyle olunca deliller tam olarak toplanılmadan Adli Tıp Kurumuna gönderilen dosya ile hazırlanan rapor sağlıklı olamıyacağından bu rapora itibar edilerek hüküm kurulması doğru değildir. Mahkemece davacı tarafın gösterdiği, varsa karşı tarafın tanıkları dinlenilmeli, ... ...'ın 24.2.2002 tarihindeki akli melekelerinin yerinde olup olmadığına dair olayların nelerden ibaret olduğu belirlenerek, dosyanın yeniden Adli Tıp Kurumuna gönderilerek rapor alınması ve sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: 1.bent gereği davacıların diğer temyiz itirazlarının reddinine, 2.bent gereği kararın temyiz eden davacılar yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 19.11.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/46319, Karar No: 2013/5850, Tarih: 18.02.2013

**9. Hukuk Dairesi         2010/46319 E.  ,  2013/5850 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, manevi tazminat alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, 27 Ekim 2000 tarihinde davalı sendikanın ... Şube Başkanı olduğunu, 08.01.2005 tarihindeki genel kurulda davalı sendika genel merkezinin istek ve iradesi dışında tekrar şube başkanlığına seçildiğini ve bu durumun yaşanan huzursuzlukları arttırdığını, sendika genel merkezi tarafından davacının istifasının istendiğini, daha sonra usulsüz şekilde geçici olarak görevden el çektirme cezası verildiğini, ... 10. İş Mahkemesi tarafından davacı hakkında sendikaca oluşturulan idari işlemin iptaline karar verildiğini belirterek manevi tazminat istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, sendikanın tüzel kişiliğe haiz olduğunu, elem ve ızdırap hali içine girecek şekilde eylem ve davranışlarda bulunmasının mümkün olmadığını, davacının manevi bütünlüğü ve kişilik haklarının zarar görmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı hakkında uygulanan idari işlem ve disiplin cezasının Sendika Anatüzüğü hükümlerine uygun olmadığının belirlendiğini ve davacı hakkında hukuka aykırı saldırı yapıldığı, kusurlu davranıldığı, bu saldırı sonucu zarar gördüğü,hukuka aykırı saldırı ile zarar arasında illiyet bağı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı işçinin manevi tazminatı gerektirecek şekilde kişilik haklarının ihlal olunup olunmadığı noktasında toplanmaktadır.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı işçinin manevi tazminatı gerektirecek şekilde kişilik haklarının ihlal olunup olunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın normatif dayanağı karar tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanununun 49. maddesidir. Sözü edilen hükme göre "Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi,uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilecektir." (6098 sayı Türk Borçlar Kanunu 58.madde) Somut olayda, davacı hakkında sendika disiplin kurulu tarafından verilen geçici el çektirme kararının sendika ana tüzük hükümlerine uygun olmaması nedeni ile iptal edildiği ve bu iptalin usulden yapılan bir iptal işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Davalı sendikanın yaptığı eylemin hukuki yaptırımı gerçekleşmiş ve söz konusu işlem iptal edilmiştir. Bu eylemin doğrudan doğruya davacının kişiliğine yönelik manevi tazminatı gerektirecek şekilde haksız fiil oluşturduğu gerekçesi dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Toplanan tüm delillere ve davacı hakkındaki soruşturma ve kovuşturma evraklarına göre davanın reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 18.02.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/689, Karar No: 2012/1219, Tarih: 19.12.2012

**Hukuk Genel Kurulu         2012/19-689 E.  ,  2012/1219 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 19. Hukuk Dairesi (İlk Derece)

TARİHİ : 03/12/2010

Taraflar arasındaki yargısal faaliyetten kaynaklanan tazminat davasından dolayı; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nce ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilen 30.10.2010 gün ve 2010/2869 E.- 2011/13865 K. sayılı kararın davacı A.. T.. yönünden bozulmasını, diğer davacı .. Demir Sanayi ve Ticaret Ltd Şti yönünden temyiz dilekçesinin reddini kapsayan ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'ndan çıkan 18.05.2011 gün, 2011/19-54 Esas, 2011/315 Karar sayılı ilamın, karar düzeltme yoluyla incelenmesi davacılar tarafından verilen dilekçe ile istenilmesi ve istemin reddine karar verilmesi üzerine, davacılar tarafından tavzih olarak adlandırılan dilekçe ile yeniden inceleme talebinde bulunulmuş olmakla; Hukuk Genel Kurulu’nca dilekçe, düzeltilmesi istenen ilam ve dosyadaki ilgili bütün kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Dava yargısal faaliyetten dolayı devlet aleyhine açılan tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar A.. T.. ve T..D..San. Tic. Ltd. Şti, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 573 ve devamı (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 46 ve devamı) maddeleri uyarınca devlet aleyhine açtığı davada maddi ve manevi tazminat istemine bulunmuştur.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nce 07.07.2009 gün 2009/984-6944 sayılı karar ile Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 573. maddesindeki koşullar gerçekleşmediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

Davacılar adli yardım talepli temyiz isteminde bulunmuş, ilgili dairece adli yardım talebinin reddine karar verilmiştir.

Bu kararın temyiz edilmesi üzerine, Hukuk Genel Kurulu 27.01.2010 gün 2010/19-49-10 sayılı kararı ile “…İlk derece mahkemesi sıfatıyla davacı tarafın adli yardım talebi yönünden işin esasına girilerek yasal şartların bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve bu şartların varlığı halinde davacı tarafın bu kurumdan yararlandırılması; adli yardım talebinin şartlarının bulunmadığının tespiti halinde ise, usulünce temyiz harç ve giderlerinin yatırılması için süre verilip sonucuna göre bir karar verilmesi” gereğine işaretle bozulmuştur.

Yargıtay 19 Hukuk Dairesi’nce bozma ilamına uyulmasına karar verildikten sonra 30.10.2010 gün 2010/2869-13865 sayılı karar ile davacı asil A..T..’nun adli yardım isteminin kabulüne, davacı ..... Demir Sanayi Limited Şirketinin adli yardım isteminin ise reddine karar verilmiştir.

Yargıtay 19 Hukuk Dairesi’nce bozma ilamına uyulmasına karar verildikten sonra 30.10.2010 gün 2010/2869-13865 sayılı karar ile davacı asil A..T..’nun adli yardım isteminin kabulüne, davacı ..... Demir Sanayi Limited Şirketinin adli yardım isteminin ise reddine karar verilmiştir.

Davacı A.. T.. kendi adına asaleten diğer davacı Şirketi temsilen; kararı temyiz etmiş, Hukuk Genel Kurulu 18.05.2011 gün ve 2011/19-54 -315 sayılı kararı ile, davacı Şirketin adli müzaheret talebinin reddine dair Özel Daire’ce verilen hüküm kesin olup, davacı T.. D. Sanayi Ticaret Limited Şirketi yönünden temyiz dilekçesinin reddine, davacı A.. T..’nun temyiz itirazlarının kabulü ile, Yargıtay üyesi olan davalı hakim aleyhine açılan davada ilk derece mahkemesi olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun görevli olması nedeniyle, görevsizlik kararı verilmek üzere kararının bozulmasına, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada yer olmadığına…”  karar vermiştir.

Davacı A.. T.. kendi adına asaleten diğer davacı Şirketi temsilen karar düzeltme isteminde bulunmuş; davacı T... D.. Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin karar düzeltme istemi yönünden; “davacı Şirketin adli müzaheret talebinin reddine dair Özel Daire’ce verilen hüküm kesin olup, kanun yoluna başvurulamayacağından; davacı T..Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin karar düzeltme isteminin bu nedenle reddine, davacı A..T..’nun karar düzeltme istemi yönünden ise karar düzeltme isteğinin reddine karar verilmiştir.

Davacılar 11.06.2012, 04.09.2012 ve 22.11.2012 tarihli dilekçeler ile davacı T.. D...San. Tic Ltd Şti’nin adli yardım talebinin reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını savunarak kararın düzeltilmesini istemiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu adli yardım talebinin incelenmesini düzenleyen 337. maddesine göre, adli yardım talebi hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilebileceği, adli yardım talebinin kabul veya reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamayacağı ancak, adli yardım talebi reddedilirse, sonradan gerçekleşen bir sebebe dayanılarak tekrar talepte bulunulabileceği düzenlenmiştir.

Mevcut bu düzenleme dikkate alındığında adli yardım talebinin reddine dair karara karşı kanun yoluna başvurulması imkanı bulunmamaktadır. Bu nedenle davacıların dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı A..T..’nun kendisine asaleten T.. D.. San. Tic Ltd. Şti temsilen verdiği dilekçenin REDDİNE, 19.12.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9268, Karar No: 2015/18009, Tarih: 28.10.2015

**10. Hukuk Dairesi         2015/9268 E.  ,  2015/18009 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İş Mahkemesi

Dava, Kurum işleminin iptali ve menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak, ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Anayasamızın 141. maddesinde, yargılamanın aleniyeti ilkesini benimsenmiştir. Bunun anlamı yargılama açık olarak yapılacak ve yargılamanın sonunda verilen karar da açıkça belirtilecektir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 149. (HMK’nun 28.) maddesinde de bu husus belirtilmiştir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 381. (HMK’nun 294.) maddesi gereğince mahkeme, hazır olan tarafların iddia ve savunmalarını dinledikten sonra yargılamanın sona erdiğini bildirerek kararını tefhim eder. Kararın tefhimi en az aynı Kanunun 388. (HMK’nun 297.) maddesinde belirtilen hüküm sonucunun tutanağa geçirilerek okunması suretiyle olur.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297/1-c. maddesinde, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiği açıklanmıştır.

Mülga 1086 Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388. maddesinde:

"Karar aşağıdaki hususları kapsar:

1.Kararı veren mahkeme ile hakim veya hakimlerin ve tutanak katibinin ad ve soyadları ve sicil numaraları, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa kararın hangi sıfatla verildiği,

2.Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adresleri,

3.İki tarafın iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, ihtilaflı konular hakkında toplanan deliller, delillerin tartışması ret ve üstün tutma sebepleri, sabit görülen vakıalarda bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebep,

4.Hüküm sonucu ile varsa kanun yolu ve süresi,

5.Kararın verildiği tarih ve hakim veya hakimlerin ve tutanak katibinin imzaları,

Hüküm sonucu kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” hükmü yer almaktadır.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297. maddesinde ise:

“(1) Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

a)Hükmü veren mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini,

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297. maddesinde ise:

“(1) Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

a)Hükmü veren mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini,

b)Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini,

c)Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri,

ç)Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini,

d)Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını,

e)Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi,

(2)Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” Şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Yine Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 389. (HMK’nun 298.) maddesinde de hüküm kısmında iki tarafa yükletilen hak ve borçların tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi zorunluluğu tekrarlanmıştır. Bu hükümden anlaşılacağı gibi, mahkeme hükmünü gerekçesi ile birlikte tam olarak yazmış olsa bile, bunu duruşma tutanağına tamamen yazdırması ve okunması gerekir. Bir başka ifade ile mahkeme hükmünün hukuki varlık kazanabilmesi için onun tefhim edilmesi, verilen kararla, ne şekilde tefhim edildiğinin duruşma tutanağına yazılması

zorunludur. Aynı maddenin son fıkrası gereğince de zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucunun tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın sonradan belli bir süre içinde yazılması mümkündür.

Kısa karar, bir davayı sona erdiren ( Niha-i ) temyizi mümkün olan son kararlardandır. Bu kararla mahkeme davadan elini çeker ve davayı sona erdirmiş olur. Asıl olan kısa karardır. Bu gibi hallerde de Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 388. (HMK’nun 297.) maddesine uygun olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça gösteren kısa karar ile daha sonra yazılan gerekçeli kararında buna uygun olarak düzenlenmesi gereklidir. (10/04/1992 gün ve 7/4 sayılı içtihadı birleştirme kararı) Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 2011/21-23 E 268 K, 2012/6-97 E 203 K, 2012/10-149 E 291 K sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Eldeki davada, Mahkemece, 6552 sayılı Kanunun uygulanması suretiyle yapılan Bozma öncesi verilen ilk hükümden, davacının talebinden ve iptal istemine konu Kurum işleminden farklı olarak

“1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile,

Eldeki davada, Mahkemece, 6552 sayılı Kanunun uygulanması suretiyle yapılan Bozma öncesi verilen ilk hükümden, davacının talebinden ve iptal istemine konu Kurum işleminden farklı olarak

“1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile,

2-26.687,35-TL prim ve 12.984,60-TL gecikme zammının iptali talebinin reddine,

3-Davaya konu iş için bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarının 77.452,21-TL olduğunun tespitine” şeklinde karar verilmiş olması sebebiyle, hükmün, davacı tarafından açılan ve dosya arasına alınıp incelendiği anlaşılan başka dava dosyasındaki taleple karıştırılması sonucu maddi yanılgıya dayalı olarak verildiği anlaşılmaktadır.

Maddi yanılgı kavramı ile kastedilen; Hukuksal değerlendirme ve denetim dışında, tamamen maddi olgulara yönelik, ilk bakışta yanılgı olduğu açık ve belirgin olup, her nasılsa, inceleme sırasında gözden kaçmış ve bu tür bir yanlışlığın sürdürülmesinin Kamu düzeni ve vicdanı yönünden savunulmasının mümkün bulunmadığı, yargılamanın sonucunu büyük ölçüde etkileyen ve çoğu kez tersine çeviren ve düzeltilmesinin zorunlu olduğu açık yanılgılardır.

Uygulamada zaman zaman görüldüğü gibi, uyuşmazlık konusuna ilişkin maddi olgularda, davanın taraflarında, uyuşmazlık sürecinde, uyuşmazlığa esas başlangıç ve bitim tarihlerinde, zarar hesaplarına ait rakam ve olgularda ve bunlara benzer durumlarda; yanlış algılanma sonucu, açık ve belirgin yanlışlıklar yapılması mümkündür. Bu tür açık hatalarda ısrar edilmesi ve maddi gerçeğin göz ardı yapılması, yargıya duyulan güven ve saygınlığı sarsacağı gibi, Adalete olan inancı ortadan kaldırır ve yok eder.

Bu nedenledir ki; Yargıtay da; bu güne değin temyiz incelemesi sırasında oluşan maddi yanılgının belirlendiği durumlarda soruna müdahale etmiş baştan yapılmış açık maddi yanlışlığın düzeltmesini kabul etmiştir. Kaldı ki kimi açık maddi yanılgıya dayalı ve yanlışlığı son derece belirgin haksız ve adaletsiz sonuçların giderilmesi kamu düzeni açısından zorunludur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2002/10-895E ve 2002/838K, 2003/21-425E ve 2003/441K sayılı kararları da bu doğrultudadır.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamakta ise de, bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun istikrar kazanmış görüşüne göre maddi hata kazanılmış hak oluşturmaz. (Yargıtay HGK 17.01.2007 gün 2007/9-13 E., 2007/17 K.; Yargıtay HGK 25.06.2008 gün 2008/11-448 E., 2008/454 K.; Yargıtay HGK 23.10.2002 gün, 2002/10-895 E., 2002/838 K.; Yargıtay HGK 19.02.2014 gün, 2014/9-82 E., 2014/126 K. sayılı ilamları da bu yöndedir.)

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, maddi hatanın taraflar lehine usuli kazanılmış hak da oluşturmayacağı ilkesi de göz önünde bulundurularak, Mahkemece verilen ve maddi hataya dayalı olduğu anlaşılan hüküm usul ve yasaya aykırıdır.

O halde, davalı Kurum vekilinin, bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm, sair hususlar incelenmeksizin, bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 28.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.