muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/35072, Karar No: 2014/4439, Tarih: 19.02.2014

**12. Hukuk Dairesi         2013/35072 E.  ,  2014/4439 K.**

* SIRA CETVELİ HAZIRLANMASI

* ALACAĞA MAHSUBEN SATIŞ

* DİĞER ALACAKLARA İTİRAZ HAKKI

* İCRA VE İFLAS KANUNU (İİK) (2004) Madde 140

**"İçtihat Metni"**

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

İİK'nun 140. maddesinin birinci fıkrasına göre "Satış tutarı bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemeye yetmezse icra dairesi alacaklıların bir sıra cetvelini yapar."

Somut olayda, alacaklı şikayetçi şirket tarafından genel haciz yoluyla takibe başlandığı, tasarrufun iptali davası sonucu haciz ve satış yetkisi verilen taşınmazın 26.01.2010 tarihinde yapılan ihalede 81.000,00 TL bedelle alacaklıya alacağına mahsuben satıldığı ve ihalenin kesinleştiği, taşınmazın tapu kaydında başkaca hacizlerin ve ipoteklerin bulunduğu görülmektedir.

Birden fazla alacaklı bulunduğu böyle durumlarda, icra müdürlüğünce, öncelikle İİK.nun 140.maddesi gereğince sıra cetveli yapılarak alacaklılara diğer alacaklara yönelik itirazlarını ileri sürme imkanı tanınmalıdır.

O halde mahkemece, İİK.'nun 140. maddesi uyarınca sıra cetveli yapılmasına karar verilmesi gerekirken, sıra cetveli yapılması durumunda ileri sürülebilecek bir itiraz üzerine tartışılması mümkün olan hususlar değerlendirilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ :Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK'nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 19.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/15985, Karar No: 2011/1175, Tarih: 15.02.2011

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2010/15985 E.  ,  2011/1175 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

1) Dava dilekçesi, Hükmün ve temyiz dilekçesinin tebliğine ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, tespit maliklerinden ölü ...’in mirasçılarından Zekiye Uçar adına çıkarılan iki adet tebligatın Muhatap tanınmadığı yönündeki açıklama ile iade edildiği halde mahkemece gerekçeli kararın ... ’a Tebligat Yasasının 35. maddesine göre tebliğ ettirildiği görülmüştür. Bilindiği üzere 35. maddeye göre tebligat kişinin adres bırakmadan adresinden ayrıldığının tespiti halinde başvurulacak tebligat yöntemlerindendir. 7201 Sayılı Tebligat Yasasının 35. maddesinde; aynen, “Kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse, yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur. Bu takdirde bundan sonraki tebliğler bildirilen yeni adrese yapılır.(Değişik fıkra: 19/03/2003 - 4829 S.K./11. md. ; Değişik fıkra:11.01.2011 - 6099 S.K./9.mad) Adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.(Değişik fıkra: 19/03/2003 - 4829 S.K./11. md.) Bundan sonra eski adrese çıkarılan tebliğler muhataba yapılmış sayılır.” denilmiştir. Mahkemece Tebligat Yasasının 35.maddesinde düzenlenen koşullar oluşmadan 35. maddeye aykırı olarak tebligat yapılmıştır.

Bu sebeple, gerekçeli karar ve temyiz dilekçesi usulsüz tebligat yapılan ... kızı ... ’a 7201 Sayılı Tebligat Yasasına uygun şekilde tebliğ ettirilip, temyiz için gerekli sürenin beklenmesi,

2)Dava konusu ... mahallesi 365 ada 26 parsel ile çevresini gösterir geniş kadastro paftası örneği ile davalı taşınmaza komşu tüm taşınmazlara ilişkin kadastro tespit tutanak örnekleri ile tapu kaydı örneklerinin, davalı ise dava dosyalarının,

ilgili yerlerden getirtilerek dosya içine konulması; ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda değinilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 15/02/2011 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5576, Karar No: 2017/3032, Tarih: 10.04.2017

**20. Hukuk Dairesi         2017/5576 E.  ,  2017/3032 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 4. Sulh Hukuk ve ... Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, alacağın tahsili istemine ilişkindir.

... 4. Sulh Hukuk Mahkemesi; dava konusu ana gayrimenkulün ... ilinde olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiş, temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

.... Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından ise; "...davalıların icra takibinde yetki itirazında bulunmayıp ...1. Sulh Hukuk Mahkemesinde kira parası kiraya verenin ayağına götürülüp ödenecek borçlardandır. Bu nedenle davacı alacaklıların ikametgah mahkemesi de yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiş, temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

Dosya kapsamından; davacının kira alacaklarının tahsili talebinde bulundukları, kiralanan taşınmazın ... ilinde bulunduğu, davalının "..."da ikamet ettiği, davacı ... Müdürlüğünün ise ... ilinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

Kira alacağı davalarında hangi mahkemenin yetkili olduğu genel yetki kurallarına göre belirlenir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6. maddesi (HUMK'nın 9. maddesi) hükmü gereğince davalı kiracının ikamet mahkemesi yetkili olduğu gibi aynı Kanunun 10. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 89. maddesi (BK'nın 73. maddesi) gereğince kira borcu alacaklıya götürülerek ödenmesi gereken borçlardan olması nedeniyle, davacının ikametgah mahkemesi de yetkilidir. Kural olarak davanın konusu sözleşmeden doğan para borcu olup da olayımızda olduğu gibi sözleşmede aksi kararlaştırılmamış ise, bu para borcu alacaklının (davacının) ödeme zamanındaki ikametgahında ödenir. Bir başka anlatımla kira parası kiraya verenin ayağına götürülüp ödenecek borçlardandır. Bu nedenle davacı alacaklıların ikametgah mahkemesi de yetkilidir. Anılan yasal düzenlemelerden kesin yetki düzenlemesinin sözkonusu olmadığı anlaşılmaktadır. Somut olayda davacıların HMK'nın 10. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 89. maddesi (BK'nın 73. maddesi) uyarınca seçimlik hakkını kullanarak davayı yerleşim yerleri olan ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesinde açtıklarından uyuşmazlığın ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 10/04/2017 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/9624, Karar No: 2013/14785, Tarih: 14.05.2013

**8. Ceza Dairesi         2013/9624 E.  ,  2013/14785 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

İSTEM : 298 sayılı Yasaya aykırılık

HÜKÜM : Müsadere

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Müsadere talebine neden kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karardaki eylemin 298 sayılı Yasaya aykırılık oluşturmasına ve temyizin kapsamına, Yargıtay Kanununun 14. maddesi ile Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 18.02.2012 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 09.02.2012 gün ve 2012/1 sayılı kararına göre temyiz inceleme görevi Yargıtay Yüksek (9.) Ceza Dairesine ait olmakla Dairemizin görevsizliğine, dos- yanın görevli Daireye (GÖNDERİLMESİNE), 14.05.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/30746, Karar No: 2016/8860, Tarih: 27.04.2016

**18. Ceza Dairesi         2015/30746 E.  ,  2016/8860 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kasten yaralama, hakaret

HÜKÜM : Düşme

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:

1- Sanık hakkındaki şikâyetlerden vazgeçilmesi nedeniyle düşme kararı verilmesine karşın, ayrıca TCK’nın 32. ve 57. maddeleri uyarınca güvenlik tedbirine hükmolunması,

2- Kabule göre de;

a- Sanığın, TCK'nın 32. maddesi gereğince, "akıl hastalığı nedeniyle, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığı veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmış olup olmadığı" hususunun sağlık kurulu raporu ile saptanması ve sonucuna göre hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden, tek uzman hekimin verdiği rapora dayanılarak hüküm kurulması,

b- Sanığın, CMK’nın 147 ve 191. maddeleri uyarınca yöntemince sorgusu yapılmadan güvenlik tedbiri uygulanmasına karar verilmesi,

Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, tebliğnameye uygun olarak, HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 27.04.2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/1284, Karar No: 2023/3427, Tarih: 29.11.2023

**3. Hukuk Dairesi         2023/1284 E.  ,  2023/3427 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TARİHİ : 27.10.2014

Taraflar arasında Mahkemece görülen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece davanın reddine dair Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; sahte reçete nedeniyle davalı eczacıya yapılan 6.814,79 TL tutarındaki yersiz ödemenin işlemiş faiziyle birlikte tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek; takibe vaki itirazın iptali ile takibin devamını, davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; borcun sebebi olarak belirtilen "yersiz ödeme"nin ne olduğunun bilinmediğinden itirazlarında haklı olduklarını, icra inkar tazminatına hükmedilme şartlarının gerçekleşmediğini, takibe haksız ve kötü niyetle itiraz edilmediğini, belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI:

Mahkemenin 22.01.2019 tarihli ve 2021/7623 Esas 2022/681 Karar sayılı kararıyla ''03.05.2018 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak, takibe konu sahte reçetelerin kuruma fatura edilmesinde davalı eczacının kastının bulunmadığı'' gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 22.01.2019 tarihli tarihli kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yapılan incelemede; Dairenin 08.02.2022 gün ve 20221/7623 Esas 2022/681 Karar sayılı ilamıyla; " 2009 yılı Eczane Protokolünün (6.3.19) ve (4.3.6.) maddeleri dayanak gösterilerek, davacı kurum işlemi ile kurum zararının giderilmesi amacıyla sahte reçete bedellerinin yersiz ödeme kapsamında davalıdan tahsil edileceğinin bildirildiği, takibe konu sahte reçetelerin kuruma fatura edilmesinde davalı eczacının kastı bulunmasa da, suç teşkil eden eylem sonucunda ortaya çıkan bedelin ödenmesinin davacı kuruma külfet olarak yüklenemeyeceği, bu nedenle sahte reçete bedellerinin faiziyle birlikte davalıdan tahsilinin gerektiği dikkate alınarak, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinin, doğru görülmediği'' gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, bozma ilamı doğrultusunda davanın kabulüne itirazın iptaline, icra inkar tazminatı talebinin yargılamayı gerektirdiğinden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, bozma ilamı doğrultusunda davanın kabulüne itirazın iptaline, icra inkar tazminatı talebinin yargılamayı gerektirdiğinden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; müvekkilinin sahte reçete ile ilgili hiç bir ilgisi veya menfaat ilişkisinin olmadığını, bu durumun davacı kurumca da kabul edildiğini, kurumun tek taraflı irade ile reçete bedellerini icraya konu ettiğini, sahte reçede düzenleme işleminin 3. Kişinin dahli ile meydana geldiğini, müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığının mahkemece de kabul edildiğini, protokolün (4.3.6.) maddesine göre bedelin müvekkiline ödettirilmesinin anayasa 38 inci maddeye aykırı olduğunu, bu maddeye göre bir kimsenin eyleminden başka birinin sorumlu tutulmamasının amaçlandığını, kararın anayasaya aykırı olduğunu belirterek hükmün bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sahte reçete nedeniyle davalı eczacıya yapılan yersiz ödemelerin tahsili için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 439 uncu maddesi, 2009 yılı Eczane Protokolünün (6.3.19) ve (4.3.6.) maddeleri,

3. Değerlendirme

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile yukarıda yer verilen hukuk kurallarına göre, mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilerek bozma ilamı doğrultusunda karar verildiği, bozmaya uymakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı, özellikle suç teşkil eden eylem sonucunda ortaya çıkan bedelin ödenmesinin davacı kuruma külfet olarak yüklenemeyeceğinin, anlaşılmasına göre; davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesi atfıyla 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 inci maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

29.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5934, Karar No: 2019/3072, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2018/5934 E.  ,  2019/3072 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/590, Karar No: 2014/117, Tarih: 19.02.2014

**Hukuk Genel Kurulu         2013/590 E.  ,  2014/117 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/12/2012

NUMARASI : 2012/505-2012/454

Taraflar arasındaki “alacak” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 06.12.2011 gün ve 2006/362 E., 2011/381 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 25.04.2012 gün ve 2012/3711-11050 sayılı ilamı ile;

(...Dava, davacı kurumda çalışan davalıya hatalı intibak işlemi nedeniyle yapılan fazla ödemenin istirdadı istemine ilişkin olup, mahkemece açık hata, davalının gerçek dışı beyanı ve hilesi bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

BK.nun 62. maddesinde, borçlu olmadığı şeyi rızası ile ödeyen kimsenin yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebileceği düzenlenmiştir. Yine, Hukuk Genel Kurulunun 25.12.1984 tarih ve 1982/13-387 E.,1984/997 K. sayılı kararında herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafından BK.nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği düzenlenmiştir. Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve 1968/8 E. - 1973/14 K. Sayılı kararı ise idarenin "şart tasarrufuna" ilişkindir.

O halde somut olayda mevzuata aykırı yapılan hatalı ödemenin iadesi istendiği gözetilerek, alacağın Borçlar Hukukunun sebepsiz iktisap kuralları çerçevesinde istenip istenmeyeceği tartışılarak sonucu uyarınca bir karar verilmelidir...)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, davacı kurumda çalışan davalıya hatalı intibak işlemi nedeniyle yapılan fazla ödemenin istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalının 3 yıllık yüksekokul mezunu olmasına rağmen 20/05/2002 tarihinde müdür yardımcısı görevine yükseltilmesi sırasında 4 yıllık yüksekokul ve fakülte mezunu mühendis teknik lisansiyer olarak görev yapan müdür yardımcıları ücret skalasında yer alan ücret seviyesine getirilerek bu seviyeden ücret ödendiğini, bunun açık bir hata olduğunu, bu suretle davalıya 7.617,42 TL. fazla ödeme yapıldığını, fazla ödemenin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, fazla yapıldığı ileri sürülen ödemenin maaşından kesilmesi ile ilgili olarak idari işlemin iptali istemi ile Ankara 12. İdare Mahkemesi’nde dava açtığını ve davanın halen derdest olduğundan sonucunun beklenilmesi gerektiğini, fazla ödendiği iddia olunan miktarın idarede istikrar esaslarına göre geri iadesine yasal olanak bulunmadığını, kazanılmış hakların muhafaza edilmesi gerektiğini, istemin 22/12/1973 tarihli Danıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurul Kararına da aykırı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece yukarıya metni aynen alınan gerekçe ile hüküm bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davacı vekili temyize getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, davalıya yapılan ödemelerin herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemeler olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre de davacı idare tarafından yapılan ödemelerin 818 sayılı Borçlar Kanununun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenilip istenilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Genel Kurul görüşmeleri sırasında işin esasının incelenmesinden önce, davalıya hatalı yapıldığı iddia edilen ödemelerin tahsiline yönelik idari işlemin iptali için İdare Mahkemesinde açılan davanın sonucunun beklenilmesinin gerekip gerekmediği önsorun olarak incelenmiş ve İdare Mahkemesi'nde açılan davanın niteliğinin eldeki davadan farklı olduğundan bahisle idare mahkemesi kararının beklenilmesinin gerekmediği oyçokluğu ile kabul edilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Öncelikle, şart tasarruf kavramı üzerinde durulmalıdır;

İdari işlemlerin maddi bakımdan ayırımı, konu ve içerik itibariyle yapılan ayırımdır. Bu yönden idari işlemler “kaide tasarruf” (kural işlem), “sübjektif tasarruf” (sübjektif işlem; birel işlem) ve “şart tasarruf” (koşul işlem) olmak üzere üçe ayrılırlar.

Şart tasarruflar, önceden belirlenmiş hukuk kurallarının kişiler hakkında uygulanmasına dair işlemlerdir. Bu tür işlemler, hukuk düzeninde değişiklik yapmazlar; yalnızca kişilerin durumunda değişiklik yaparak onları bir durumdan başka bir duruma geçirirler. Şart tasarruflar, kişisel bir hukuki durum yaratmaları bakımından geniş anlamda sübjektif tasarruflar kapsamında olmalarına karşın, “konu” bakımından hukuk aleminde bir değişiklik yapmayıp, yalnızca hak sahibi süje bakımından bir yenilik ve değişiklik doğurmaları itibariyle, dar anlamda sübjektif tasarruflardan ayrılırlar (Celal Karavelioğlu, İdari Yargılama Usulü Kanunu, 1999, s. 13, 14).

27.01.1973 günlü 6/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında; hatalı intibak gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafından geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemelerin nedensiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta, yokluk ile mutlak butlan durumları ayrık olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olmak kaydıyla, idarenin yanlış şart tasarrufu (özellikle yanlış intibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süre geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceği içtihat edilmiştir.

Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafından yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafından gerek ödeme yapılan kişilerden, gerekse ödemeyi yapan görevlilerden geri alamaması gibi bir sonuç doğar ki, idareyi işlemez ve iş göremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucun hukukça savunulması mümkün değildir.

Bu nedenle, İçtihadı Birleştirme Kararının kapsamı dışında kalan ve herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan ödemelerin, idare tarafından Borçlar Hukukunun haksız iktisap kurallarına dayanılarak geri istenebileceğinin kabulü gerekir (HGK’nun 07.03.2012 gün ve 2011/3-809 E., 2012/125 K. sayılı ilamı).

Somut olayın açıklanan ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesine gelince; Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğü A.Ş.’de çalışmakta iken ilgili yönetmelik uyarınca 3 yıllık yüksek okul mezunlarına 4 yıllık fakülte mezunları gibi müdür yardımcılığına atanabilmelerine imkan tanınması üzerine, davalının da müdür yardımcısı olarak atanmasının yapıldığı, ancak maaşı hesaplanırken 3 yıllık yüksekokul mezunu müdür yardımcıları ücret skalasından hesaplanması gerekirken ilgili memurun maddi hatası sonucu 4 yıllık fakülte mezunları için hesaplanan ücret skalasından ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Görüldüğü üzere somut olayda sözkonusu olan memurun atama işlemine ilişkin şart tasarrufun değerlendirilmesi değil, ücret ödemesine ilişkin yapılan maddi hatanın giderilmesi talep edilmektedir.