muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/1409, Karar No: 2025/2677, Tarih: 08.05.2025

3. Mahkemenin 21.05.2015 tarihli kararıyla; maddi tazminat istemi yönünden direnme kararı verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.12.2019 tarihli ilâmıyla; yürürlük tarihi itibariyle uyuşmazlıkta uygulanması gereken 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun borcun ödenmemesi hâlinde borçlunun sorumluluğuna ilişkin 96. maddesindeki (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.112) “Alacaklı hakkını kısmen veya tamamen istifa edemediği takdirde borçlu kendisine hiçbir kusurun isnat edilemeyeceğini ispat etmedikçe, bundan mütevellit zararı tazmine mecburdur.” düzenlemesine göre davalı Kurumun, fesih cezasının uygulanması ve sözleşmenin bu nedenle ifa edilememesi nedeniyle doğan zarardan, kusursuz olduğunu ispat etmediği müddetçe sorumlu olacağı, buna göre davalı Kurumun fesih işlemini uygulamakta kusurlu olup olmadığının tartışılması gerektiği, davalı Kurumun sigortalısı olan hak sahiplerine ilaç teminini sağlamak için uyguladığı 2003 yılı Protokolü'nün “Sözleşmenin feshini gerektiren hususlar” başlıklı bölümünün 1. maddesinin (n) bendinde, tahrifatı yapan kişiye müeyyideye etkisi yönünde herhangi bir sonuç bağlanmamış ise de, kamu zararına engel olmak maksadıyla kendisine fatura edilen tüm işlemleri sıkı şekilde denetlemek, mevzuat ve sözleşme hükümleri çerçevesinde yapılması gerekenleri ifa etmekle yükümlü olan Kurumun, taraflar arasındaki sözleşmeye uygun şekilde araştırma yaparak neticesinde davacı hakkında sözleşmenin feshi müeyyidesini uygulamak durumunda kaldığı, davacı tarafça feshin iptali istemiyle dava açılması sonrasında ise Mahkemenin uyguladığı tedbirleri aynen yerine getirdiği, davanın reddine dair verilen kararda tedbirin devamına hükmedilmediği ve henüz ihtilaf çözümlenmediği için fesih işlemini tekrar uyguladığı, ihtilafın ancak yapılan yargılama neticesinde ve sözleşmenin yorumlanması suretiyle çözümlenebildiği, hâl böyle olunca davalı Kurumun taraflar arasında o tarihte bağlayıcı ve geçerli olan sözleşme hükümleri çerçevesinde fesih işlemini uygulamasında ve bu feshin durdurulmasına ilişkin tedbirin ortadan kalkmasıyla birlikte kâr kaybı doğmasında 818 sayılı Kanun'un 96. maddesi anlamında kusursuz olduğunun kabulü gerektiği, sonuç itibariyle benimsenen Özel Daire bozma kararına maddi tazminat istemi yönünden de uymak gerekirken, önceki kararda direnilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle; hükmün davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

5. Bozmaya uyan Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Hukuk Genel Kurulu kararında belirtilen gerekçelerle maddi tazminat istemine ilişkin davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

5. Bozmaya uyan Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Hukuk Genel Kurulu kararında belirtilen gerekçelerle maddi tazminat istemine ilişkin davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; feshin iptali istemiyle açtıkları dava sonucunda, reçete üzerindeki tahrifatların müvekkili eczacı veya çalışanlarınca yapılmadığının sabit olduğunu, müvekkili veya çalışanlarına atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmamasına rağmen salt Protokol hükmünün lafzi yorumlanması ile sonuca ulaşılmasının hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuracağını, haksız fesih nedeniyle müvekkili nezdinde oluşan zararın somut bir gerçeklik olarak gözetilmesi gerektiğini, üçüncü kişinin eyleminden müvekkilinin sorumlu tutularak cezalandırılmasının hukuka aykırı olduğunu, 818 sayılı Kanun'un 96. maddesi hükmünün somut olay ile bağdaşmadığını, zira taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı Kurumun sözleşmeyi haksız feshi nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararın davalıdan tazminine ilişkin olduğu, buna göre somut olayda 818 sayılı Kanun'un 106 ve devamı maddelerinin uygulanması gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki ilaç teminine ilişkin sözleşmenin feshine dair Kurum işleminin Mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine, fesih nedeniyle uğranılan zararın davalı Kurumdan tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece bozma ilamında belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verildiği anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

08.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2115, Karar No: 2018/5750, Tarih: 05.12.2018

**20. Ceza Dairesi         2018/2115 E.  ,  2018/5750 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yüksek Adalet Bakanlığı'nın, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan sanık ... hakkındaki İstanbul Anadolu 55. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 19/10/2017 tarihli ve 2017/472 esas, 2017/575 sayılı kararının kanun yararına bozulması istemi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca 07/03/2018 tarihli ihbar yazısı ekinde dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşıldı.

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

A) Konuyla İlgili Bilgiler:

1- Şüpheli ... hakkında 14/01/2017 tarihli “kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma” suçundan İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nca yürütülen soruşturma sonucunda, 17/03/2017 tarihli ve 2017/27144 soruşturma, 2017/1798 sayılı karar ile; 5237 sayılı TCK’nın 191/2. maddesi gereğince beş yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine, aynı Kanun'un 191/3. maddesi uyarınca erteleme süresi içerisinde bir yıl süre ile tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına, aynı Kanun'un 191/4. maddesi gereğince erteleme süresi içerisinde kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi ya da tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması durumunda hakkında kamu davası açılacağının ihtarına karar verildiği, kararın şüpheliye 23/03/2017 tarihinde bizzat tebliğ edildiği, kararın infazı için 17/03/2017 tarihinde İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne gönderildiği, infaza başlandığı,

2-İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’nce 21/03/2017 tarihinde şüpheliye 3 gün içerisinde müdürlüğe başvurması gerektiğine dair SMS gönderildiği, şüphelinin 22/03/2017 tarihinde müdürlüğe başvurduğu, yükümlü bilgilendirme formunun müdürlükte elden tebliğ edildiği ve aynı tarihte Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevkedildiği, 29/03/2017 tarihine kadar hastaneye başvurması gerektiği hususunun bildirildiği, Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 20/04/2017 tarihli yazısında şüphelinin hastaneye başvurmadığının belirtildiği, 04/05/2017 tarihli uyarı yazısı ile uyarıldığı, uyarı yazısının 12/05/2017 tarihinde şüpheliye bizzat posta yoluyla tebliğ edildiği, uyarı tebliğine rağmen 10 gün içinde müdürlüğe başvurmaması nedeniyle dosyanın kapatılarak 31/05/2017 tarihinde savcılığa gönderildiği,

3-İstanbul Anadolu C.Başsavcılığınca erteleme kararının kaldırılarak, 14/06/2017 tarihli 2017/27144 soruşturma ve 2017/22819 esas sayılı iddianame ile şüpheli hakkında TCK’nın 191/1 ve 53.maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı,

3-İstanbul Anadolu C.Başsavcılığınca erteleme kararının kaldırılarak, 14/06/2017 tarihli 2017/27144 soruşturma ve 2017/22819 esas sayılı iddianame ile şüpheli hakkında TCK’nın 191/1 ve 53.maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı,

4-İstanbul Anadolu 55.Asliye Ceza Mahkemesi’ nin kanun yararına bozmaya konu 19/10/2017 tarihli 2017/472 esas ve 2017/575 sayılı kararı ile; “şüpheli hakkında 17/03/2017 tarihinde kamu davası açılmasının ertelenmesine karar verilmesini müteakip kararın usulüne uygun olarak tebliği yapılmaksızın ve kendisine itiraz hakkı tanınmaksızın infazının sağlanması amacıyla 17/03/2017 tarihinde denetimli serbestlik müdürlüğüne gönderildiği ve bu hali ile kanunda öngörülen kovuşturma şartının gerçekleşmediği” gerekçesiyle yargılamanın durmasına karar verildiği, kararın 10/11/2017 tarihinde kanun yoluna gidilmeden kesinleştiği,

Anlaşılmıştır.

B) Kanun Yararına Bozma İstemi:

Kanun yararına bozma istemi ve ihbar yazısında;

“Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonucunda İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 17/03/2017 tarihli ve 2017/27144 soruşturma, 2017/1798 sayılı kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararı müteakip, hükümlünün denetimli serbestlik tedbirine uymaması nedeniyle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 14/06/2017 tarihli ve 2017/27144 soruşturma, 2017/22819 esas, 2017/19225 iddianame sayılı kamu davasının açılması üzerine sanığın yapılan yargılamasında, kovuşturma şartının gerçekleşmediğinden bahisle kamu davasının durmasına dair İstanbul Anadolu 55. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/10/2017 tarihli ve 2016/472 esas, 2017/575 sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

Dosya kapsamına göre, İstanbul Anadolu 55. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/10/2017 tarihli kararıyla, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 17/03/2017 tarihli ve 2017/27144 soruşturma, 2017/1798 sayılı kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararın şüpheliye tebliğ edilmeksizin infazı için Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne gönderildiğinden bahisle kovuşturma şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın durmasına dair karar verilmiş ise de,

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 17/03/2017 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararın bizzat şüphelinin kendisine tebliğ edildiği, akabinde İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü tarafından denetimli serbestlik planı kapsamında şüphelinin Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesine 5 günlük süre içerisinde başvurması gerektiği hususunun kendisine 22/03/2017 tarihinde tebliğ edildiği, şüphelinin anılan Hastaneye müracaat etmemesi nedeniyle uyarılmasına ve 10 gün içerisinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'ne başvurması hususunda 12/05/2017 tarihinde tebligat yapıldığı, bu uyarıya ve davete rağmen hükümlünün Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne belirlenen 10 günlük süre zarfında müracaat etmemesi üzerine dosyasının kapatılarak İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, böylece yükümlünün denetimli serbestlik tedbirine uymama konusunda ısrar gösterdiği anlaşılmakla, kamu davasına devamla esastan inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde durma kararı verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilerek 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca İstanbul Anadolu 55. Asliye Ceza Mahkemesinin 19/10/2017 tarihli ve 2016/472 esas, 2017/575 sayılı kararının bozulması istenilmiştir.

C) Konunun Değerlendirilmesi:

Kanun yararına bozma istemi ve ihbar yazısında , kanun yararına bozma istemine konu kararın esas numarasının “2017/472” yerine “2016/472” olarak belirtilmesi, maddi yazım hatası olarak kabul edilmiştir.

İncelenen dosyada; İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 17/03/2017 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararın şüpheliye 23/03/2017 tarihinde tebliğ edildiği, kararın infazı için tebliği ve kesinleşmesi beklenmeksizin 17/03/2017 tarihinde İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne gönderildiği ve infaza başlandığı, anlaşılmaktadır.

İncelenen dosyada; İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 17/03/2017 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair kararın şüpheliye 23/03/2017 tarihinde tebliğ edildiği, kararın infazı için tebliği ve kesinleşmesi beklenmeksizin 17/03/2017 tarihinde İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne gönderildiği ve infaza başlandığı, anlaşılmaktadır.

28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile değişik TCK'nın 191. maddesinde, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ve bu kararla birlikte verilebilecek olan tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararlara yönelik herhangi bir kanun yolu öngörülmemiş olup, aynı maddenin 9. fıkrasında yer alan "Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hallerde, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171. maddesi ... hükümleri uygulanır." yönlendirmesi gereği, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesi incelendiğinde, ilgili maddenin 2. fıkrasının son cümlesinde, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına, sadece suçtan zarar görenin CMK'nın 173. maddesi hükümlerine göre itiraz edebileceğine ilişkin düzenlemeye yer verilmesi karşısında, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile bu karara bağlı olarak verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararlara yönelik TCK'nın 191/2. maddesinin 2. cümlesinde yer alan "Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır." şeklindeki düzenleme gereği, "Kamu davasının açılmasının ertelenmesi" kararı ve bu karar ile birlikte verilen tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına ilişkin kararların, şüpheliye tebliğ edilerek itiraz hakkı tanınması gerektiği, incelemeye konu dosyada ise, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nca verilen "Kamu davasının açılmasının beş yıl süre ile ertelenmesi ve 1 yıl süre ile tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına" ilişkin karar, şüpheliye tebliğ edilmeden önce, Denetimli Serbestlik Şube Müdürlüğünce 21/03/2017 tarihinde tedbirin infazı için işlemlere başlandığı anlaşıldığından, şüpheli hakkında verilen karar kendisine tebliğ edilmeden tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanamayacağı ve dolayısı ile Denetimli Serbestlik Şube Müdürlüğü tarafından yapılan infaza ilişkin işlemelerin hukukî sonuç doğurmayacağı dikkate alındığında durma kararının yerinde olduğu anlaşıldığından kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

D) Karar:

Açıklanan nedenlerle;

D) Karar:

Açıklanan nedenlerle;

İstanbul Anadolu 55.Asliye Ceza Mahkemesi’nin 19/10/2017 tarihli, 2017/472 esas ve 2017/575 sayılı kararı kanuna uygun olduğundan, yerinde görülmeyen kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, dosyanın adı geçen Mahkemeye iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesine, 05/12/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2004/127, Karar No: 2004/22056, Tarih: 05.10.2004

9. Hukuk Dairesi 2004/127 E., 2004/22056 K.

**9. Hukuk Dairesi 2004/127 E., 2004/22056 K.**

**- HAFTA VE GENEL TATİL ÜCRETİ

- PRİM ALACAĞI**- 4857 S. İŞ KANUNU [ Madde 17 ]

- 4857 S. İŞ KANUNU [ Madde 32 ]

- 4857 S. İŞ KANUNU [ Madde 41 ]

- 4857 S. İŞ KANUNU [ Madde 59 ]

- 1475 S. İŞ KANUNU ( 14. maddesi yürülükte ) [ Madde 14 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki fazla çatışma parası, hafta ve genel tatil gündeliği ile prim alacağının ödetilmesi davasının yapılan yankılaması sonunda; Hamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hüküm süresi içinde temyizen incelenmesi taraflar avukatınca istenilmesi ve davalı avukatınca da duruşma talep edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

1.Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, taraflarının aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Dosya içinde bulunan ve davacı işçinin imzasını taşıyan 4,5.2001 tarihli ibranamede, davacının çalıştığı tüm süre boyunca hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin ödendiği belirtilmiştir. Fesihten sonra ve davacıya işçilik haklarının ödendiği sırada düzenlendiği anlaşılan söz konusu İbranamede

açıkça belirtilen bu kalemlerle ilgili olarak davalı işverenin ibra edildiği kabulü gerekir. Böyle olunca, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin reddi gerekir. Mahkemece anılan isteklerin kabulü bozma nedenidir.

3.Bilirkişi tarafından düzenlenen raporda, davacı işçinin haftada 3 saat fazla çalışma yaptığı sonucuna varılarak bu yönde hesaplama yapılacağı belirtilmiş olduğu halde, haftada 6 saat fazla çalışma yapmış gibi hesaplamaya gidilmiştir. Mahkemece, taktiri indirim yapılmış olmakla birlikte, andan rapora itibar edilerek sonuca gidilmesi hatalıdır.

Öte yandan davacının izinli ve raporlu olduğu günler "çın de fazla çalışma ücreti hesaplanarak hüküm altına alınmasıda doğru olmamıştır.

Sonuç; Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten (BOZULMA-SMA), davalı yararına takdir edilen 375.000.000 TL. duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine, peşin alınan temyiz haranın istek halinde ilgiliye iadesine, 5.10.2004 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/162, Karar No: 2020/3826, Tarih: 24.06.2020

**10. Hukuk Dairesi         2020/162 E.  ,  2020/3826 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No : 2018/64-2019/1287

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma sonrası yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi ile,

2-Eldeki davada, meslek hastalığı nedeniyle 20.05.2004 tarihi itibariyle sürekli işgöremezlik durumuna giren sigortalıya yapılan sosyal sigorta yardımları nedeniyle oluşan Kurum zararının tahsili istenmiş olup, davacının hastalığının meydana gelmesinde sigortalının %10, davalı işverenin %90 kusurlu olduğu, kaçınılmazlığın olmadığı belirtilen 29.04.2019 tarihli kusur raporu dayanak alınarak karar verildiği görülmektedir.

İşveren ve üçüncü kişilerin, meydana gelen iş kazası nedeniyle sigortalı ya da hak sahiplerine sosyal sigorta yardımları yapmakla görevli olan Kuruma karşı 506 sayılı Kanun’un 26. maddesi uyarınca sorumluluğu, kusur sorumluluğu ile sınırlı bulunmaktadır. Anılan kusur sorumluluğu; ancak işverenin kastı, suç sayılır eylemi, işçilerin sağlığı ve iş güvenliği mevzuatına aykırı eyleminin, üçüncü kişilerin kasıt ve kusuru ve bunlarla meydana gelen iş kazası arasında illiyet bağının bulunması halinde oluşmaktadır. Buna göre; işverenin/üçüncü kişilerin iş kazası/meslek hastalığındaki kasıt veya kusurunun tespiti amacıyla; iş kazasının oluşumuna ilişkin maddi olguların eksiksiz biçimde saptanması, sorumluluğu gerektiren her koşulun, kendi özelliği çerçevesinde araştırılıp irdelenmesi, işveren ve diğer ilgililerin kusur oran ve aidiyetlerinin belirlenmesi gerekir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, işçi ve işverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

Kusur durumu saptanırken, iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığının ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının 4857 sayılı Kanunun 77. maddesi hükmü doğrultusunda raporda tartışılması gerekir. Kaçınılmazlıktan ise, işveren tarafından tüm önlemler alındığı ve kazalı da bu önlemlere uyduğu halde kaza/hastalık meydana gelmişse söz edilebilecektir. “Kaçınılmazlık sosyal sigortalar uygulamasında, hukuksal ve teknik anlamda, olayın meydana geldiği tarihte geçerli olan bilimsel ve teknik tüm önlemlere rağmen zararın meydana geldiği ve önlenemediği durumları anlatan bir kavram…”(Prof.Dr. A. Can Tuncay, Kurumun işverene Rücuu-Olayda Kaçınılmazlık Durumu, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 185) olup; bu halin kabulünün şartı, “…vuku bulan olaya karşı koyulmazlık hali ve her türlü tedbirin alınmasına rağmen gerçekleşmesi önlenemeyen ve objektif bir kaçınılmazlık durumunun söz konusu olmasıdır. Umulmadık bir hal kaçınılmazlık olarak nitelenemeyecektir. Ummamak, ummayı düşünmemek ve zarar verici olay ile karşılaşmak, kaçınılmazlık olarak değerlendirilemez.” (Prof.Dr. Berin Engin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İşverene Rücuya Nasıl Bakıyor?, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 139)

Anayasanın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında; herkesin, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra “yaşama hakkı” güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde, iş ve sosyal güvenlik mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir. Kamu düzeni düşüncesi ile oluşturulan işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuat hükümleri; işyerleri ve eklerinde bulunması gereken sağlık koşullarını, kullanılacak alet, makineler ve hammaddeler yüzünden çıkabilecek hastalıklara engel olarak alınacak önlemleri, aynı şekilde işyerinde iş kazalarını önlemek üzere bulundurulması gerekli araçların ve alınacak güvenlik tedbirlerinin neler olduğunu belirtmektedir. Burada amaçlanan, yapılmakta olan iş nedeniyle işçinin vücut tamlığı ve yaşama hakkının önündeki tüm engellerin giderilmesidir. Uygulamada önemli olan, işverenin iş kazasına neden olmuş hareketinin işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bulunup bulunmadığının belirlenmesi işidir. Bu konuda yapılacak ilk yargı işlemi, mevcut hükümlere göre alınacak önlemlerin neler olduğunun saptanmasıdır. Mevzuat hükümlerince öngörülmemesine karşın, alınması gerekli başka bir tedbir varsa, bunların da tespiti zorunluluğu açıktır. Anılan önlemlerin işverence tam olarak alınıp alınmadığı (=işverenin koruma tedbiri alma ödevi), alınmamışsa zararın bundan doğup doğmadığı, duruma işçinin önlemlere uymamasının etkili bulunup bulunmadığı (=işçinin tedbirlere uyma yükümlülüğü) ve bu doğrultuda tarafların kusur oranı belirlenecektir. Sorumluluğun saptanmasında kural, sorumluluğu gerektiren ve kanunda belirlenmiş bulunan durumun kendi özelliğini göz önünde bulundurmak ve araştırmayı bu özelliğe göre yürütmektir.