muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/2249, Karar No: 2019/4543, Tarih: 30.09.2019

Mahkemece bozmaya uyulmuş ve hükmüne uyulan bozma kararı doğrultusunda bilirkişi incelemesi yaptırdıktan sonra, TMSF ile ... kurumu arasında 09.08.2001 tarihinde hisse devir sözleşmesinin imzalandığı, aynı tarihte banka hisselerinin tamamının ... Kurumu’na devredildiği, daha sonra ... Bank A.Ş'nin ortaklık yapısının değiştiği ve bankanın 18.06.2007 tarihinde ... Bank N.V.'ye devredildiği, 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesinin 6. maddesinde TMSF'nin sorumluluğunun belirlendiği, bu sorumluluğun... A.Ş. ve bünyesinde birleştirilen bankaların devir tarihinden önceki dönemlerde gerçekleştirilen işlemleriyle ilgili olduğu, bankanın ... Kurumu’na devredilmesi aşamasında bilanço bütünlüğü ile devredilmediği, yaklaşık 6 milyar TL'lik bilançonun 4.3 milyar TL'lik kısmının TMSF bünyesinde olan bankalara devredildiği, ... Kurumu’na devredilen bilanço büyüklüğünün 2.013.412 bin TL olarak belirlendiği, nazım hesaplarındaki bakiyenin TMSF bünyesinde kaldığı, yeniden belirlenen yükümlülük ve taahhüt kalemleri içinde off-shore mevduat hesaplarının yer almadığı, off-shore mevduat hesaplarının devre konu edilmediği, bağımsız denetim firması tarafından düzenlenen mali durum tespit raporuna TMSF ve ... Grubu tarafından herhangi bir itirazın ileri sürülmediği, tüm bu hususların anılan raporda yer aldığı, hisse devir sözleşmesinin 6.13. maddesi çerçevesinde açıkça TMSF'nin devrolunan bankaların off -shore mevduat hesaplarına ilişkin uygulamaları nedeniyle sorumlu olduğunun kararlaştırıldığı, anılan maddeye göre, banka müşterileri tarafından açılmış davalar, banka yöneticilerinin mevzuata aykırı eylemleri ve ... ve bankanın maruz kaldığı her türlü taleplerden doğacak yükümlülüğün TMSF tarafından üstlenileceğinin kabul edildiği ve bu çerçevede TMSF'nin hareket ettiği ve fiili uygulamasının bu yönde olduğu, hisse devir sözleşmesi içeriği, TMSF'nin karar ve uygulaması ve devir bilançosunda off-shore mevduat hesaplarının ...'a devredilmemesi ve bu yönde ...'ın bir yükümlülüğünün bulunmayıp tüm sorumluluğun TMSF tarafından üstlenilmesi nedeniyle artık iş bu davaya konu edilen ve off-shore hesaplarından dolayı açılan davalar nedeniyle müşterilere (off-shore davalarındaki davacılara) ödenen veya ödenecek olan bedelden davalının sorumlu olduğunun kabul edilemeyeceği, davacının ödediği bu bedellerin rücuen davalıdan tahsili yönünde yaptığı icra takibinin yerinde bulunmadığı, davalının itirazının haklı olduğu, TMSF tarafından yapılan icra takibinin kötü niyetli olduğundan söz edilemeyeceği gibi 5411 sayılı Yasa’nın 138. maddesindeki amir hükmü çerçevesinde davalının icra inkar tazminatı isteminin kabulünün mümkün görülmediği gerekçesiyle yine davanın ve 5411 sayılı Yasa’nın 138. maddesi uyarınca davalının istediği icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasından sonra alınan 23.01.2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda, bankanın (Sümerbank A.Ş.) ... kurumuna devredilmesi aşamasında bilanço bütünlüğü ile devredilmediği, yaklaşık 6 milyar TL'lik bilançonun 4.3 milyar TL'lik kısmının TMSF bünyesinde olan bankalara devredildiği, ... kurumuna devredilen bilanço büyüklüğünün 2.013.412 bin TL olarak belirlendiği, nazım hesapların sıfır bakiye arz ettiği, nazım hesaplardaki bakiyenin TMSF bünyesinde kaldığı, yeniden belirlenen yükümlülük ve taahhüt kalemleri içinde Off Shore mevduat hesaplarının yer almadığı, Off Shore mevduat hesaplarının devre konu edilmediği, hisse devir sözleşmesi kapsamında satış sürecinde bağımsız denetim firması DELOİTTE TOUCH tarafından devir tarihi itibariyle mali durum tespit raporunun düzenlenip TMSF ile ... gurubuna teslim edildiği, tarafların herhangi bir itirazına uğramadığı, bu raporda birleştirilen bankaların hukuki işlemleri ve davaları hakkında özet bilgilerin yer aldığı ve devir sözleşmesine göre tüm hukuki dava ve işlemlere ilişkin risklerin TMSF tarafından üstlenildiğinin bildirildiği açıklanmış, bu şekilde Dairemizin 25.05.2015 tarihli bozma ilamında ifade edilen “dava konusu alacakların devredilen veya devredilmediği iddia edilen aktiflerle ilgili olup olmadığı” hususu açıklığa kavuşturulmuştur. Dairemiz bozma ilamında ayrıca TMSF ile ... arasında imzalanan hisse devir sözleşmesi çerçevesinde delillerin değerlendirilmesi de istenilmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunun tüm dosya içeriği kapsamı ve özellikle hisse devir sözleşmesi çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir. 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesi, davacı TMSF ile davalı yanında davaya fer’i müdahil olarak katılan ... arasında imzalanmıştır. ... Bank A.Ş. ya da ... N.V. sözleşmenin tarafı değildir. 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesinin, taraflarının sözleşme tarihindeki objektif ve müşterek maksatlarını ortaya çıkarmak amacıyla bir yoruma tabi tutulması gerekir. Anılan bu sözleşmenin tarafı olan davacı TMSF, bir tasfiye kurumu olarak faaliyet yürütmek üzere kurulmuştur. Sözleşmenin diğer tarafı ...’tır. Hisse devir sözleşmesinin 10. maddesinde devir kısıtlaması şeklinde bir hükme yer verilerek, birleşmiş bankanın halka arz ve ... iştiraklerine devir hariç, hisse devir tarihini takip eden beş yıl içinde, her türlü hisse satışı halinde ...’ın satış bedelinin % 25’ini davacı TMSF’na ödeyeceği kararlaştırılmıştır. Hissesi devredilen bankanın ...’a devrinden sonra ...’ın kendi nezdinde bulunan banka ile birleştirilmesi işleminden sonra dava dışı ... N.V.’ye devredilen bankanın bu haliyle aynı banka olmadığı, 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesiyle devredilen bankadan farklı bir tüzel kişiliğin devrinin yapıldığı anlaşılmaktadır. 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesiyle devreden TMSF’nin, devralan ...’a karşı bir takım taahhütlerde bulunduğu açıktır

. Hissesi devredilen bankanın ...’a devrinden sonra ...’ın kendi nezdinde bulunan banka ile birleştirilmesi işleminden sonra dava dışı ... N.V.’ye devredilen bankanın bu haliyle aynı banka olmadığı, 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesiyle devredilen bankadan farklı bir tüzel kişiliğin devrinin yapıldığı anlaşılmaktadır. 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesiyle devreden TMSF’nin, devralan ...’a karşı bir takım taahhütlerde bulunduğu açıktır. Ancak devreden TMSF’nin üstlendiği bu taahhütlerle, bir üçüncü kişi lehine ya da külli halefiyet yoluyla hisseleri devralan veya devralacak gerçek ya da tüzel kişiler lehine bir edim yükümlülüğü üstlendiği, sözleşme metninden anlaşılamamaktadır.

Dosya delilleri ve yukarıda yapılan vakıalar sıralaması birlikte değerlendirildiğinde, 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesi ile tarafların, devir kısıtlaması öngörülen beş yıllık sürede sözleşmeyi ayakta tutmak noktasında zımnen anlaştıkları, TMSF’nin ... lehine taahhüt ettiği yükümlülüklerin taraflar arasında geçerli olduğu, bu sebeple 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesinde öngörülen taahhütlerin üçüncü kişilere ya da haleflerine yönelik bir edim yükümlülüğü içermediği kabul edilmelidir. Kaldı ki ... tarafından dava dışı ... N.V.’ye devredilen bankanın, TMSF’nin ...’a devrettiği banka olmadığı açıkça ortadadır. Zira, TMSF tarafından ...’a devredilen banka ile ...’ın bankası birleştirilerek dava dışı ... N.V.’ye devredilmiş olmakla bir başka tüzel kişiliğin devrinin gerçekleştiğini kabul zorunluluğu vardır. Artık bu safhadan sonra 09.08.2001 tarihli sözleşme taahhütlerinin davalı lehine edim yükümlülüğü içerdiğini esas almak için hiçbir hukuki neden olduğu söylenemez.

Süreç içerisinde TMSF’nin ihtirazi kayıt koymaksızın banka zararı kapsamında yaptığı ödemeler, sözleşmenin yukarıda belirtilen yorumuna engel teşkil eden bir teamül ve uygulama olarak kabul edilemez. Bu konuda bir örf ve adetin bulunduğu da ortaya konulmuş değildir.

Öte yandan 2007 yılında... A.Ş.’nin bünyesinde birleştiği ... Bank A.Ş.’nin % 100 hisseleri ... N.V.’ye devredilmiş olup, ... N.V. dava konusu alacağın doğumuna sebebiyet veren riskleri bilerek ... Bank A.Ş.’ni devralmıştır.

Yukarıda açıklanan hukuki durum çerçevesinde davacı TMSF’nin ihtirazi kayıtla yaptığı ödemeleri davalıdan geri isteme hakkının bulunduğu iddiasının kabul edilmesi ve bu sebeple mahkeme hükmünün bozulması gerektiğini düşündüğümden sayın çoğunluğun onama yönündeki görüşüne iştirak etmemekteyim. 30.09.2019

KARŞI OY YAZISI

Davacı vekili, davacı tarafından tamamı davacıya ait... A.Ş. hisselerin 09.08.2001 tarihinde dava dışı ...’a satıldığını, daha sonra... A.Ş.’nin ... A.Ş.’ne iltihak ederek onunla birleştiğini ve en sonunda dava dışı ... tarafından kendisine ait ... A.Ş. hisselerinin Hollanda’da mukim ... Bank N.V. isimli şirkete 18.06.2007 tarihinde satıldığını açıklayarak, bu son satışa ilişkin satış sözleşmesinin mahkemece dosyaya kazandırılmasını talep etmiş ve bu durumda davanın daha iyi anlaşılacağını bildirmiştir.

HMK’nun 31. maddesi hâkime davayı aydınlatma görevi vermiştir.

Madde metni şöyledir:

“Hâkimin davayı aydınlatma ödevi

MADDE 31- (1) Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.”

Bu durumda mahkemece, davacı vekilinin bu talebi karşılanarak tüm deliller eksiksiz toplanıp dava aydınlatıldıktan sonra karar verilmesi gerekirken eksik tahkikatla karar verilmesi doğru olmamıştır.

Madde metni şöyledir:

“Hâkimin davayı aydınlatma ödevi

MADDE 31- (1) Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.”

Bu durumda mahkemece, davacı vekilinin bu talebi karşılanarak tüm deliller eksiksiz toplanıp dava aydınlatıldıktan sonra karar verilmesi gerekirken eksik tahkikatla karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu itibarla yerel mahkeme kararının bozulması gerektiği görüşünde olduğumdan saygıdeğer çoğunluğun onama kararına muhalifim. 30.09.2019
Yargıtay — Esas No: 2017/1331, Karar No: 2021/1081, Tarih: 22.09.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1331 E.  ,  2021/1081 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; Kariyer Gazetesinin 28.12.2011 tarihli sayısında "Polisi de Karakolu’da Sinkaf Ederiz" başlıklı haber ile müvekkili ile müvekkilinin babası olan Kilimli eski Belediye Başkanı ...’ın sanık sıfatıyla yargılandıkları Zonguldak 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/46 E., 2008/457 K. sayılı dosyasının hüküm fıkrasının ve bir kısım katılan beyanlarının yayınlandığını, 29.12.2011 tarihli sayısında "Maskeler düşüyor" başlığı ile Zonguldak 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2007/245 E., 2007/487 K. sayılı dosyasında babasının 1998 ve 2000 yıllarında görevini kötüye kullandığı gerekçesiyle ceza aldığı hususunun haber yapıldığını, 30.12.2011 tarihli sayısında ise "Bunlar da mı yalan?" manşetiyle amcasının kaçak ocak işlettiği, bu ocakta meydana gelen kazada iki işçinin hayatını kaybettiği, amcasının hâlen cezaevinde olduğunun haber konusu yapıldığını, bu şekilde sürekli olarak müvekkili ve aile bireyleri hakkında haberler yapıldığını, bu haberlerin kamu yararı ve halkı bilgilendirme amacından uzak, tamamen müvekkilini ve ailesini yıpratmaya yönelik olduğunu, haberlerin güncel olmadığını belirterek 20.000TL manevi tazminatın yayın tarihi olan 28.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinin gazeteci olup, kamuoyunu bilgilendirmek ve haber vermekle görevli olduklarını, dava konusu haberlerde mahkemelerce verilen kararların yayınlandığını, haberlerin güncellik taşımadığına yönelik iddianın kabul edilemeyeceğini, davacının haksız ve kötü niyetli olarak sırf gazetecileri yazı yazmaktan men etmek amacıyla bu davayı açtığını, davacının istemiş olduğu tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.04.2014 tarihli ve 2012/510 E., 2014/277 K. sayılı kararı ile; davalı tarafından kaleme alınan 28.12.2011 tarihli haberde yıllar önce yaşanmış ve yargıya intikal etmiş olay gündeme getirilerek "tencere dibin kara seninki benden kara" denilmek suretiyle güncel olmayan bir haberin yayınlandığı, 29.12.2011 tarihli haberde ise başka bir mahkeme kararını gündeme getirerek "Yargıtay'dan aradan geçen 3 seneye rağmen ceza reddi ya da onanması ile ilgili işlem yapılmaması birileri tarafından zamanaşımına mı uğratılmak isteniyor sorularına sebebiyet veriyor" şeklindeki ifadelere yer verildiği, kararların verildiği tarih ile yayınlandığı tarih arasında üç yıldan fazla sürenin geçmiş olması, kullanılan dil, üslup, yazım bütünlüğü ve konunun güncel olmaması gibi hususlar bir arada değerlendirildiğinde yapılan haberlerin davacının kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği, bu nedenle davacıya karşı işlenen haksız fiil nedeniyle davacının yaşadığı üzüntü ve sıkıntıyı hafifletmek amacıyla tarafların sosyal ve ekonomik durumları da dikkate alınarak davanın kısmen kabulü ile 5.000TL manevi tazminatın 28.12.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 4. Hukuk Dairesince 22.06.2015 tarihli ve 2014/11130 E., 2015/8257 K. sayılı kararı ile;

‘"...Dava, basın yoluyla kişilik haklarına saldırıdan dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.

Davacı, Kariyer Gazetesi'nin 28.09.2011, 29.12.2011 ve 30.12.2011 tarihli sayılarında "Maskeler düşüyor", " Bunlar da mı yalan" gibi manşetlerle çıkan haberlerde sürekli şahsı ve ailesi bireyleri hakkında haberler yapıldığını, bu haberlerin kamu yararı ve halkı bilgilendirme amacından uzak, tamamen şahsını ve ailesini yıpratmaya yönelik olduğunu iddia ederek, uğradığı manevi zararın ödetilmesini istemiştir.

Davalılar, mahkeme kararı üzerinden kamuoyunu bilgilendirmek ve haber vermekle görevli olduklarını, haberlerin tamamen var olan olaylar olduğunu beyanla davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.

Yerel mahkemece, yayının içerik olarak davacıların kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğu gerekçesiyle istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davalılar, mahkeme kararı üzerinden kamuoyunu bilgilendirmek ve haber vermekle görevli olduklarını, haberlerin tamamen var olan olaylar olduğunu beyanla davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.

Yerel mahkemece, yayının içerik olarak davacıların kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğu gerekçesiyle istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Basın özgürlüğü, Anayasa'nın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasası'nın 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.

Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasa'nın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Davaya konu olayda; yerel gazetede yayınlanan haber içeriğinin gerçek mahkeme kararlarına dayandığı, haberde kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hareket edildiği ve görünür gerçeğe de uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Davaya konu olayda; yerel gazetede yayınlanan haber içeriğinin gerçek mahkeme kararlarına dayandığı, haberde kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hareket edildiği ve görünür gerçeğe de uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek; yazı bir bütün olarak incelendiğinde kişilik haklarına saldırı bulunmadığı ve eleştiri içerikli olduğu, bazı ifadeler abartılı da olsa eleştiri sınırları içerisinde kaldığı, kullanılan dil ile yazının özünün birbirine uyumlu olduğu hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak istemin tümden reddedilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile davalının manevi tazminatla sorumluluğuna karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.01.2016 tarihli ve 2015/714 E., 2016/32 K. sayılı karar ile önceki gerekçelerle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Kariyer Gazetesinin 28.12.2011, 29.12.2011 ve 30.12.2011 tarihli sayılarında sırasıyla "Polisi de Karakolu’da Sinkaf Ederiz", "Maskeler düşüyor", " Bunlar da mı, yalan" başlığı altında yayınlanan haberlerin davacının kişilik haklarına saldırı oluşturup oluşturmadığı, buradan varılacak sonuca göre davalıların manevi tazminatla sorumlu tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

13. Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Acı ve elemin manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu, tüzel kişileri ve bilinçsizleri; öte yandan, acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklarından yoksun bırakmamak için yasalar manevi tazminat verilebilecek bazı olguları özel olarak düzenlemiştir.

14. Bunlar kişilik değerlerinin zedelenmesi [Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 24], isme saldırı (TMK m. 26), nişan bozulması (TMK m. 121), evlenmenin butlanı (TMK m. 158/2), boşanma (TMK m. 174/2) bedensel zarar ve ölüme neden olma [818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) m. 47, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 56] durumlarından biri ile kişilik haklarının zedelenmesi (818 sayılı BK m. 49, 6098 sayılı TBK m. 58) olarak sıralanabilir.

15. TMK’nın 24. maddesi ile 818 sayılı BK’nın 49. maddesi diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlıdır.

16. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde;

“Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

15. TMK’nın 24. maddesi ile 818 sayılı BK’nın 49. maddesi diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlıdır.

16. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde;

“Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.” düzenlemesi mevcuttur.

17. Dava konusu yayınların yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu’nun 49. maddesinde ise;

“Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilir.

Hakim, manevi tazminatın miktarını tayin ederken, tarafların sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate alır.

Hakim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir tazmin sureti ikame veya ilave edebileceği gibi tecavüzü kınayan bir karar vermekle yetinebilir ve bu kararın basın yolu ile ilanına da hükmedebilir.” hükümleri yer almaktadır.

18. TMK’nın 24 ve BK’nın 49. maddelerinde belirlenen kişisel haklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir.

19. Görüldüğü üzere mülga BK'nın 49. maddesi gereğince kişilik hakları zarara uğrayanların manevi tazminat isteme hakları vardır.

20. Bu genel açıklamalardan sonra uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının da incelenmesinde yarar bulunmaktadır:

21. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 90. maddesinin son fıkrası; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmünü içermektedir. Bu durumda, mahkemelerce önlerine gelen uyuşmazlıklarda usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

22. Hâl böyle olunca, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS/Sözleşme) konunun nasıl düzenlendiğinin ve Sözleşmenin uygulanmasını sağlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM/Mahkeme) kararlarının incelenmesi yerinde olacaktır.