muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/4711, Karar No: 2024/10139, Tarih: 23.10.2024

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının Şırnak ili Cizre ilçesinde yaşadığı ve poliçenin Mardin ili Kızıltepe ilçesindeki acentayla internet ve telefonla yapılan görüşmeler sonucunda imzalandığı nazara alındığında, sadece muafiyet maddesinin değil diğer maddelerin de davacı ile müzakere edilmediğini, sigorta şirketlerinin piyasadaki konumu ve hakimiyeti düşünüldüğünde davacının madde içeriklerine müdahale etme imkanı olmadığını, kendi alacağı olan sigorta primini tam hasar üzerinden hesaplayarak tamamen tahsil eden davalının, 250.000,00 TL’lik zararın sadece 21.000,00 TL’sinden sorumlu olduğuna hükmedilmesinin ticari dürüstlük, ahlak, iyiniyet ve vicdan kuralarına uymadığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararında (yerel mahkeme kararında yer verilmeyen) demirbaş zararının hüküm altına alınması doğru olmakla birlikte, aynı şeyin inşaat imalatları zararı için yapılmaması ve hatta bu zararlara kararda hiç değinilmemesinin hatalı olduğunu, poliçede G.L.K.H.H. terör teminatı altında, ayrım yapılmaksızın işyerindeki inşaat zararları da dahil olmak üzere tüm zararların güvenceye alındığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararında hüküm altına alınan tazminata yasal faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kararının "davacı vekilinin istinaf basvurusu kabul edilip davalı vekilinin istinaf basvurusu reddedildiginden davacı aleyhine hükmedilen vekalet ücretinin usuli kazanılmıs hak nedeniyle aynen muhafaza edilmesi gerektiği" şeklindeki kısmının çelişkili olduğunu belirtmiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu talebin müvekkil şirket nezdinde tanzim olunan poliçe teminat kapsamı içerisinde yer almadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun ancak ve ancak poliçe tanzim tarihi itibari ile ve poliçe şartları ile mümkün olabileceğini, davacı tarafından, meydana gelen terör olaylarının bilincinde olunması ile birlikte kötü niyetli bir şekilde söz konusu olaylar devam ettiği sırada poliçe tanzim ettirildiğini, davacı tarafça müvekkili şirkete gönderilen hasar beyanında sokağa çıkma yasaklarının 14.12.2015 tarihinde başladığının belirtildiğini, sigorta poliçesinin 15.12.2015 tarihinde tanzim edildiğini, dava konusu talepler açısından müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, ilgili tarihte, yayın yasakları sebebiyle olayın büyüklüğü hakkında bilgi sahibi olunamadığını, meydana gelen zararların devletin yetkili makamlarınca (İl Özel İdaresi) tespit edildiğini, yapılan tespite istinaden, zarar gören vatandaşların gerek menkul (ev eşyası), gerekse gayrimenkul (konutları) zararlarının karşılandığını, karara esas olarak gösterilen bilirkişi raporunun son derece eksik ve hatalı incelemeler sonucunda tanzim edildiğini belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Halk Eczane Paket Sigorta poliçesi ile teminat altına alınan iş yerinde terör olayları nedeni ile meydana gelen hasarın tahsili talebine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Somut olayda, davacı ile davalı ... arasında 15.12.2015/15.12.2016 tarihlerini kapsayacak şekilde Halk Eczane Paket Sigorta poliçesi düzenlendiği, dava konusu edilen iş yerinde Cizre ilçesinde meydana gelen terör olayları nedeni ile hasar meydana geldiği, terör eylemlerinin 14.12.2015 ve 02.03.2016 olmak üzere iki ayrı tarihte gerçekleştiği, Cizre Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/14 D.İş sayılı dosyasında zarar miktarının tespiti maksadıyla bilirkişi incelemesi yapıldığı, davacı tarafın fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 203.475,00 TL'nin ihbar tarihi olan 08.03.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak en yüksek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ettiği, 19.11.2018 tarihli bilirkişi raporu ile davacının resmi defterlerinde kayıtlı demirbaş toplamının 34.321,02 TL olduğu, poliçe gereğince müşterek sigorta ve muafiyet tenzili yapıldıktan sonra poliçe teminatı dahilindeki emtea zararının 21.117,59 TL, demirbaş zararının 23.521,02 TL olarak belirlendiği, rizikonun meydana geldiği hususunun dosya kapsamı ile sabit olduğu, poliçe metninde açıkça belirtildiği üzere terör teminatı klozu gereğince %2 muafiyet uygulanması gerektiği ve sigorta bedelinin %20'sinin sigortalı üzerinde kalacağı %80'nin ise sigortacı tarafından karşılanacağı, mahkemece alınan bilirkişi raporunda da detaylı şekilde belirtildiği üzere emtia zararının 21.117,59 TL olduğu, bina zararının poliçede teminat altına alınmadığı, taraflar arasında imzalanan sigorta poliçesine demirbaş zararının resmi defterlere demirbaş adı altında kaydedilmesi halinde teminat altına alınacağına ilişkin ön şart konulduğu, davacı tarafından zarara uğradığı belirtilen demirbaşların resmi defterlere demirbaş adı altında kaydedilmiş olduğu hususunun ispatlanamadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 21.117,59 TL tazminatın temerrüt tarihi olan 17.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiz ile birlikte poliçe teminat limiti ile sınırlı kalmak kaydı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine davalı vekilinin istinaf nedenleri ile davacı vekilinin demirbaş zararına ilişkin istinaf nedenleri dışındaki istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, davacı vekilinin demirbaş zararına ilişkin istinaf nedeninin yerinde olduğu, ancak yerel mahkemece yapılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında hüküm kurularak emtia ve demirbaş hasarları yönünden davanın kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasında tanzim edilen Halk Eczane Paket Sigorta Poliçesi "Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri ve Terör Teminatı Klozu"nda; Bu sigorta %100 sigorta bedelinin %20'si sigortalı üzerinde kalmak kaydıyla müşterek sigorta şeklinde yapılmış olup her bir hasarda aynı sigortalıya ait veya aynı riziko adresindeki sigorta teminatının bina ve muhteviyatı (emtia, makine, teçhizat, demirbaş ve diğer tesisat) veya birden fazla muhteviyatı kapsaması halinde bilumum a)bina, sabit tesisat ve dekorasyon, b)emtia c)makine teçhizat, demirbaş ve diğer tesisat gruplarının her birinin toplam sigorta bedelleri sigortacının sorumlu olduğu %80 oranındaki kısım üzerinden %2 oranında bulunacak tenzili muafiyet, bu grupların her biri için ayrı uygulanır. Sigortacı hasarın bu muafiyeti aşan kısımlarından sorumludur. " şeklinde düzenleme yapılmıştır. Ayrıca Yangın Sigortası Genel Şartları incelendiğinde de;

A.2- Sigorta Bedelinin Kapsamı

2.1- Taşınmaz mallarda:

1.1- Aksine sözleşme yoksa; binaların dışındaki bahçıvan evi, garaj, su deposu, kömürlük gibi eklentiler ile binaların içlerinde veya üzerlerinde bulunan her çeşit sabit tesisat, asansör ve yürüyen merdivenler, yıldırımlık, televizyon anteni gibi binayı tamamlayan şeyler ile temeller ve istinat duvarları sigorta bedelinin kapsamı içindedir.

1.2- Bahçe ve çevre duvarları, rıhtımlar, teraslar, iskeleler, çeşmeler, bina dışındaki heykeller, sarnıç ve havuzlar gibi şeyler ancak poliçede belirtilmeleri kaydıyla sigorta bedelinin kapsamı içindedir.

1.3 Sigorta bedelinin tespitinde arsa kıymeti dikkate alınmaz.

A.3- Ek Sözleşme İle Teminat Kapsamına Dahil Edilebilecek Haller ve Kayıplar

3.1- Aşağıdaki haller dolayısıyla meydana gelen (yangın ve infilak ile yangın ve infilak sonucu meydana gelen duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan neden olacağı zararlar da dahil olmak üzere) tüm zararlar sigorta teminatının dışındadır. Ancak ek sözleşme ile bu genel şartlara ve ilişik klozlara göre bu teminat kapsamı içine alınabilirler:

1.1- Grev, lokav, kargaşalık, halk hareketleri

1.2- Terör, şeklinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Buna göre dosya kapsamında yer alan poliçe ve eki niteliğindeki Yangın Sigortası Genel Şartları incelendiğinde bina zararının da teminat altına alındığı anlaşılmakla, bina zararı yönünden de değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamıştır.

VI. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Aşağıda dökümü yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıdan alınmasına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.10.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3745, Karar No: 2013/3592, Tarih: 28.02.2013

**4. Hukuk Dairesi         2012/3745 E.  ,  2013/3592 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 20/05/2010 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 18/11/2011 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi taraf vekilleri tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir

2- Davalının diğer temyiz itirazına gelince; dava haksız el koyma nedeni ile uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, taraflarca temyiz edilmiştir.

Somut olayda; davacı adına kayıtlı olan kamyonete davacının babası olan ....’ın yedinde iken, suçta kullanıldığı gerekçesi ile el konulmuştur. Her ne kadar dava dışı .... hakkındaki ceza davası, zamanaşımı nedeni ile ortadan kaldırılmış ise de, ceza dosyası kapsamı itibari ile; dava konusu araca kuvvetli suç şüphesi sonucu ve usulüne uygun olarak el konulduğu anlaşılmaktadır. Ceza dosyasında yer alan tüm beyan ve savunmalarda kamyonun dava dışı ....’a ait olduğu, onun tarafından kullanıldığı belirtilmektedir. Aracın suçta kullanılmasına davacının rıza gösterdiği sabit değil ise de; sanığın davacının babası olduğu gözetildiğinde, aracın rıza ile sanığa teslim edildiği hayatın olağan akışı gereğidir. Açıklanan nedenlerle, tazminattan üst düzeyde bir indirim yapılması gerekmektedir Mahkemece, tazminat miktarı belirlenirken davacının babası olan 3. kişinin ağır kusurunun gözetilmemesi doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ; Temyiz edilen kararın yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenle davalı yararına BOZULMASINA, davacının tüm, davalının diğer temyiz itirazlarının (1) nolu bentte açıklanan nedenle reddine 28/02/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/351, Karar No: 2025/538, Tarih: 17.02.2025

**6. Hukuk Dairesi         2025/351 E.  ,  2025/538 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/649 E., 2024/1791 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/142 E., 2023/640 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma talepli olarak temyiz yoluna başvurulması üzerine davanın mahiyeti itibari ile duruşma talebinin reddine, kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının alacaklısı olduğu İzmir 26. İcra Müdürlüğü'nün 2019/13669 Esas sayılı dosyasında borçlu ... Sağlık Malzemeleri Medikal Tıbbi Cihaz Tic. Ltd. Şti.'nin ...Üniversitesi'nden olan alacağının alacaklılara paylaştırılması için sıra cetveli yapıldığını ve işbu sıra cetvelinin ilgililere tebliğ edildiğini, söz konusu sıra cetvelinin taraflara tebliğinin akabinde davalı tarafından sıra cetvelindeki sıraya itiraz edildiğini, yapılan yargılama sonucu İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 02.02.2023 tarihli, 2021/615 Esas, 2023/90 Karar sayılı kararı ile davalının itirazının kabulüne ve sıra cetvelinin değiştirilerek davalının ilk sıra alacaklısı olmasına ve dosyadaki tüm paranın davalıya ödenmesine karar verildiğini, mahkemenin bu kararının tarafına 19.03.2023 tarihinde tebliğ ettiğini, İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/615 Esas sayılı dosyasından verilen bu karara karşı istinaf başvurusu yaptıklarını, dosyanın istinaf aşamasında olduğunu, ancak davalı ...'ün İzmir 9. İcra Müdürlüğü'nün 2019/13131 Esas sayılı dosyasına konu edilen alacağının diğer borçlulara ödenme yapılmasına engel olunması amacıyla ihdas edildiğini, davalı alacaklının derece kararında yer alan ve itiraz ettikleri alacağının muvazaalı olduğunu ileri sürerek, sıra cetvelinde davalının alacaklı olduğu dosyaya isabet eden paranın davacının alacaklı olduğu dosyaya ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; süresinde açılmayan, esas itibariyle de haksız ve hukuka aykırı olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/615 Esas, 2023/90 Karar sayılı dosyasında verilen kararda yeni bir sıra cetveli oluşturmadığı, sıra cetvelinin konusunu oluşturan paranın tamamının davacı alacaklıya ait birinci sıradaki dosyaya ödenmesine dair karar verdiği, verilen kararın niteliği gereği yeni bir sıra cetveli olmadığı anlaşıldığından huzurda ikame edilen davanın kanunun emrettiği hak düşürücü süre içinde açılmadığı gerekçesiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının, davalının alacağının muvazaalı olması nedeniyle itiraz etmesi gereken sıra cetvelinin, ilk kez icra hukuk mahkemesinin kararıyla ortaya çıkan sıra cetveli olduğunu, sıra cetvelinin değiştirilmesine dair mahkeme kararının davacıya 19.03.2023 tarihinde tebliğ edilmiş olması sebebiyle 24.03.2023 tarihinde yargılamaya konu davayı açtıklarını, davanın yasal süresi içinde açıldığını, bu sebeple davanın esasına ilişkin inceleme yapılması gerektiğini beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, muvazaa nedeniyle sıra cetveline itiraz istemine ilişkindir.

İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/615 Esas sayılı dosyasında; şikayetin kabulüne, sıra cetvelinde satışa konu tüm paranın dosya davalısı ...'e ödenmesine şeklinde 02.02.2023 tarihinde karar verildiği, bu kararın henüz kanun yolu aşamasında olduğu ve kesinleşmediği dosya içeriği ile sabittir. İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin bu kararı, İİK'nın 17. maddesine dayalı olarak sıra cetvelinin düzeltilmesine ilişkindir. Sıra cetvelinin düzeltildiğine ve işbu davanın davacısının hukukunu etkilediğine göre davacı, mahkemenin bu düzeltme kararına istinaden davalının alacağının muvazaalı olduğunu belirterek, dava açmakta hukuki menfaati vardır. Mahkemece yapılacak iş; İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/615 Esas sayılı dosyasının kesinleşmesi beklenerek, kesinleşmesi halinde eldeki davayı esas yönünden inceleyerek karar vermekten ibarettir. Zira, mahkemenin düzeltme kararı yeniden bir sıra cetveli yapılması mahiyetindedir. Hukuki durumu etkilenen davacı kararın tebliğinden itibaren 7 günlük hak düşürücü süre içinde dava açtığından, mahkemenin yazılı gerekçelerle hak düşürücü süreden davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.02.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/48101, Karar No: 2010/5230, Tarih: 01.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/48101 E.  ,  2010/5230 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini

istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla,

dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra

Dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalı belediyenin temizlik hizmetlerinde çalıştığını, davalı işyerine... Belediyesi Başkanlığı tarafından işe alındığını, müvekkilinin asıl işvereninin... Belediyesi olduğunu, müteahhitler değişmesine rağmen yaptığı iş ve koşulların değişmediğini, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının müvekkili ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğuna yönelik iddiasının gerçeği yansıtmadığını, yapılan ihalelerin 5393 sayılı Belediye Kanununun 67.maddesine uygun olduğunu, belediyenin 5747 sayılı yasa gereği yeniden yapılanma sürecine girdiğini, 5747 sayılı yasa ile oluşturulan... Belediyesinin 29.03.2009 tarihinde fiilen kurulduğunu, menkul, gayrimenkul mallar, alacaklar ve borçlar ile çalışanların paylaştırıldığını, bu sebeple müvekkili belediyenin gelirlerinde azalma olduğunu, bölünmeden dolayı kendi personelinin yapacağı iş alanının kalmaması sebebi ile istihdam sorunu ortaya çıktığını, bu sebeple taşeron firmalara yaptırılan birçok işin kendi personeli tarafından yürütülebilir hale geldiğini, davacının alt işverenin işçisi olduğunu belirterek açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davalı belediyenin ihale ile bazı işleri firmalara vermesi ve bu firmalarda çalışan işçilerden işten çıkarılanların bir kısmının açtığı davalarda davalı ... ile ihaleyi alan firmalar arasında muvazaalı bir ilişki olduğunun saptandığı, ihale sözleşmesi eklerine göre yönetim hakkının davalı belediyede olduğu, işçinin işe alınması, işten çıkartılması ve haklarının davalı belediyece belirlendiği, ihale süresinin sona ermesinden sonra yeni yapılan ihalede de tüm işçiler işten çıkartılmışken ve yeni dönemde 438 işçi çalıştırılacakken, İş Kanununun 29.maddesinde belirtilen kurallara uyulmaksızın çıkartılan işçilerden 327 sinin yeniden işe alındığı, işe alınırken de en kıdemlilerin seçilmediği, keyfi davranıldığı, ayrıca

111 tane de yeni işçi alındığı, işçilerin başka bir işyerinde değerlendirme olanağı araştırılmadan ve son giren ilk çıkar ilkesi dikkate alınmadan çıkarıldıkları, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

111 tane de yeni işçi alındığı, işçilerin başka bir işyerinde değerlendirme olanağı araştırılmadan ve son giren ilk çıkar ilkesi dikkate alınmadan çıkarıldıkları, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı belediyenin tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise, asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımdan yola çıkıldığında asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları, iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekir. Alt işverene yardımcı iş, ya da asıl işin bir bölümü, ancak teknolojik nedenlerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde asıl işveren alt işveren ilişkisini sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerektiği belirtilmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında tamamen aynı biçimde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu kararlılığı ortaya koymaktadır.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. Bundan başka 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 7. fıkrasında sözü edilen hususların adi kanuni karine olduğu ve aksinin kanıtlanmasının mümkün olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı yasa ile 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olduğu ortaklıklara dair ayrık durumlar tanınmıştır. Bununla birlikte maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin öğeleri ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Öyle ki, alt işveren verilmesi mümkün olmayan bir işin bırakılması ya da muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6.fıkrasında açık biçimde öngörülmüştür. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunmaz. Gerçekten muvazaalı ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi ise, kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, 4857 sayılı İş Kanununun 5. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin 2008 yılında vermiş olduğu içtihatlar bu doğrultudadır (Yargıtay 9.HD. 24.10.2008 gün 2008/ 33977 E, 2008/ 28424 K.).