muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/13546, Karar No: 2021/20166, Tarih: 02.11.2021

**8. Ceza Dairesi         2020/13546 E.  ,  2021/20166 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Katılanın iddiaları ve tüm dosya kapsamına göre TCK.nın 32. maddesi gereğince sanıklar ... ve .... ile suça sürüklenen çocuk ...'in suç tarihinde işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğini ortadan kaldıran veya bu fiille ilgili davranışlarını yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalmasına yol açan bir akıl hastalığı ve yüklenen suç yönünden cezai ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı konusunda tam teşekküllü üniversite veya devlet hastanesi, uzman ruh sağlığı ve hastalıkları hastanesi ya da Adli Tıp Kurumu'ndan heyet raporu alınarak sonucuna göre hukuki durumlarının takdirinde zorunluluk bulunması,

Kabule göre de;

1-Suça sürüklenen çocuk ... hakkında hüküm kurulurken TCK'nın 109/2, 109/3-b maddeleri uygulanarak tespit edilen 4 yıl hapis cezasından 31/3. maddesi uygulanarak 1/3 oranında indirim yapıldığında 2 yıl 8 ay hapis yerine 2 yıl 8 ay 3 gün hapis cezasına hükmedilmesi, 62/1. maddesi uygulanarak hükmedilen 2 yıl 2 ay 20 gün hapis cezasına hükmedilmesi nedeni ile sonuca etkili görülmemiştir. Ancak;

Mağdurun beyanında sanıklar ve suça sürüklenen çocuğun kendisine çekiçle vurduğunu söylemesi ve 27.01.2015 tarihli tuanakta çekicin muhafaza altına alındığının belirtilmesi karşısında TCK'nın 109/3-a maddesinin uygulanmaması,

2-Sanıklar ... ve ... hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan hüküm kurulurken TCK'nın 61/6. maddesi hükmü gereğince yıl ve ay olarak belirlenen temel ceza üzerinden yapılan artırım ve indirimlerin de yıl ve ay üzerinden yapılması gerektiği gözetilmeden, TCK.nın 109/2, 3-b maddesi uyarınca tayin olunan 4 yıl hapis cezasından TCK.nın 62. maddesi gereği 1/6 oranında indirim yapılırken hapis cezasının hesap hatası sonucu 3 yıl 4 ay yerine, 3 yıl 4 ay 1 gün olarak fazla hapis cezasına hükmedilmesi,

Yasaya aykırı, suça sürüklenen çocuk müdafii, sanıklar müdafii ve katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.11.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/10011, Karar No: 2018/4904, Tarih: 20.03.2018

**3. Ceza Dairesi         2017/10011 E.  ,  2018/4904 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1) Katılanın eşi olan tanık ... ..., soruşturma ve kovuşturma aşamasında katılanın ayak serçe parmağındaki kırığın evde kapıya çarpması sonucunda olduğunu ve sanığın katılana bir kez taş attığını, atılan bu taşında katılanın koluna isabet ettiğini beyan ettiği, yine sanığın aşamalardaki istikrarlı beyanlarında katılana bir kez taş attığını beyan ettiği, katılanın ise mahkemede sanığın bir taş attığını ve atılan taşın koluna isabet ettiğini beyan ettiği, ancak soruşturma aşamasındaki ifadesinin okunması üzerine, bu kez ifadesini değiştirdiği ve sanığın kendisine iki taş attığını, attığı ikinci taşın ayak küçük parmağına denk geldiğini ve kırılmasına neden olduğu söyleyerek çelişkiye neden olduğu gözetilmeden ve bu husus karar yerinde tartışılmadan, yazılı şekilde hüküm kurulması,

2)Mahkemenin gerekçeli kararında da kabul ettiği üzere, sanığın eylemini 5237 sayılı TCK'nin 6/1-f.4 maddesine göre silahtan sayılan taş ile işlediğinin tüm dosya kapsamından anlaşılması karşısında sanığın cezasında 5237 sayılı TCK'nin 86/3-e maddesine göre arttırım yapılmayarak eksik ceza tayin edilmesi,

Kabule göre de;

3) Sanığın adli sicil kaydındaki yer alan tek ilamın hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin olmasına karşın mahkemece, "Sanığın daha önce kasıtlı suçlardan hükümlülüğünün bulunması kişilik özellikleri dikkate alındığında yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaat oluşmamış olması nedeniyle" şeklinde yerinde olmayan gerekçe ile sanık hakkında TCK.'nin 50 ve 51. C.M.K.'nun 231. maddelerinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi,

4) Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas-2015/85 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesindeki bazı hükümlerin iptal edilmesi nedeniyle hak yoksunlukları yönünden sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerle 5320 Sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 Sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince, isteme uygun olarak BOZULMASINA, ceza miktarı açısından CMUK'un 326/son maddesi gereğince sanığın kazanılmış hakkının dikkate alınmasına, 20.03.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/93, Karar No: 2023/698, Tarih: 26.12.2023

**Ceza Genel Kurulu         2021/93 E.  ,  2023/698 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtirazname No : 2015/322524

KARARI VEREN

YARGITAY DAİRESİ : (Kapatılan) 16. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 407-159

I. HUKUKİ SÜREÇ

Sanığın silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 314/2, ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5 ve TCK’nın 62/1. maddeleri uyarınca 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; tehdit suçundan ise TCK’nın 106/2-d, 3713 sayılı Kanun'un 5 ve TCK’nın 62/1. maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve TCK’nın 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca hak yoksunluğuna, mahsuba ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ilişkin Erzurum (Kapatılan) 2. Ağır Ceza Mahkemesince (CMK’nın mülga 250. maddesi ile yetkili ve görevli) verilen 24.05.2012 tarihli ve 104-87 sayılı hükmün, sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 25.09.2014 tarih ve 14367-9708 sayı ile; "…sanık ... ile aynı tarihli eyleme katılması nedeniyle Iğdır Cumhuriyet Başsavcılığının 20.08.2010 tarih ve 2010/2112 Esas sayılı iddianamesiyle 2911 sayılı Kanuna aykırılık suçundan hakkında kamu davası açılan mağdur ...’ın soruşturma evresinde müdafii huzurunda verdiği ve bu dosya sanığı hakkında hükme esas alınan beyanları da dikkate alındığında maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi bakımından dosyaların birleştirilip delillerin bir bütün hâlinde değerlendirilmesi gerektiği," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan ve 6526 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesi ile değişik 3713 sayılı Kanun'un geçici 14. maddesi ve 6526 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 12. maddesi uyarınca dosyanın devredildiği Iğdır Ağır Ceza Mahkemesince 14.05.2015 tarih ve 407-189 sayı ile; sanığın silahlı terör örgütüne üye olma ve tehdit suçlarından 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 223/2-e maddesi uyarınca beraatine, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet etme suçundan hakkında açılan kamu davasının 6352 Sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun’un Geçici 1/b maddesi uyarınca kovuşturmasının ertelenmesine daire verilen hükmün Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 16. Ceza Dairesince 22.06.2020 tarih ve 7715-3677 sayı ile 2911 sayılı Kanun’a muhalefet suçuna ilişkin verilen karar bakımından temyiz incelemesine yer olmadığına ve dosyanın iadesine, tehdit suçuna ilişkin beraat kararının onanmasına, silahlı terör örgütüne üye olma suçuna yönelik verilen kararın ise "…Kovuşturmanın ertelenmesine karar verilen 2911 sayılı Kanunun 32/1. maddesine aykırılık suçunun, silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan hüküm kurulmasına dayanak suç olduğu, bu nedenle sanık hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan mahkûmiyetine karar verilmesi gerektiği," isabetsizliğinden oy çokluğu ile bozulmasına karar verilmiştir.

1- 2911 sayılı Kanun'un 32/1 maddesine muhalefet suçları ilk derece mahkemesi tarafından 6352 sayılı Kanunun geçici 1’inci maddesi kapsamında 'sair düşünce açıklaması' olarak kabul edilmiş ve bu suçlar yönünden kovuşturmanın ertelenmesine karar verilmiştir. Hal böyle iken, kovuşturmanın ertelenmesine karar verilen söz konusu suçların terör örgütü adına işlenmiş kaynak suç kabul etmek mümkün değildir. Çünkü ortada bir mahkûmiyet kararı yok yani suç işlediği tespit edilen bir kişi yoktur.

2- Örgüt adına suç işleme suçu yönünden; 2911 sayılı Kanun'un 32/1. maddesine muhalefet (toplantı ve gösteriye katılıp ihtar ve zor kullanmaya rağmen dağılmamakta ısrar etmek) suçunun kaynak suç kabul edilerek sanığın 'örgüt adına suç işleme' suçundan cezalandırılması kanuni 'öngörülebilirlik' ilkesi ve yine 'ulaşılabilirlik' ilkesine, Anayasa, AİHS, yasalarımız ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ve Ceza Genel Kurulu kararlarına aykırı olduğundan çoğunluk görüşüne katılmıyorum." düşünceleriyle karşı oy kullanmıştır.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 07.10.2020 tarih ve 322524 sayı ile; "…6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi gereğince verilen kovuşturmanın ertelenmesi kararlarının niteliğine bakıldığında Yargıtay 16. Ceza Dairesinin müteaddit kararlarında 6352 sayılı Kanun gereğince verilen kovuşturmanın ertelenmesine dair kararların ‘durma’ kararı niteliğinde olduğunun belirtildiği, durma kararının hangi hâllerde verileceğine dair CMK'nın 223/8. maddesinin ikinci cümlesinde ise soruşturma ya da kovuşturmanın şarta bağlandığı ancak bu şartın henüz gerçekleşmediği hâllerde şartın gerçekleşmesini beklemek için durma kararının verileceğinin hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır. O hâlde kovuşturmanın ertelenmesi kararı ile sanığı 6352 sayılı Kanun'un geçici 1/1. maddesinde yazılı suçlardan birini kovuşturmanın ertelenmesi kararının verilmesinden itibaren üç yıl içinde işleyip işlemediğine bakılacak, bu suçlardan birini işlemez ise kovuşturma şartı gerçekleşmediğinden sanık hakkında düşme kararı verilecektir. Yasadaki düzenleniş şekline ve Yargıtay 16. Ceza Dairesinin müstakar uygulamasına göre kovuşturmanın ertelenmesi kararı, soruşturma veya kovuşturmanın şarta bağlandığı bir hâlini işaret etmekte olup, kovuşturma aşamasında mahkeme atılı suçun sabit olup olmadığına bakmaksızın kovuşturmanın ertelenmesine karar verecektir. Kovuşturma yapamayan mahkemenin, örgüt adına işlediği iddia olunan ve 6352 sayılı Kanun'un 1. maddesi kapsamında kalan suçlar yönünden suçun unsurlarının varlığına ya da yokluğuna dair bir tespitte de bulunamayacağı, işin esasına girmeden atılı suçtan beraat hükmü verecek durumda olsa dahi kovuşturmanın ertelenmesine karar vermesi gerektiği, bu nedenle kovuşturmanın ertelenmesine dair kararların örgüt adına işlenmiş bir suçun varlığının kabulüne esas alınamayacağı, esasen kovuşturma şartının gerçekleşmediği hâllerde de düşme kararı verileceğinden, örgüt adına suç işlediği iddia olunan kişinin örgüt adına işlendiği iddia olunan suç yönünden yargısal bir tespitin de yapılamayacağı gözetildiğinde, terör örgütü üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek suçunun temelsiz kalacağı, bu nedenle bu suçtan mahkumiyet hükmünün kurulamayacağı" görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay (Kapatılan) 16. Ceza Dairesince 14.12.2020 tarih, 6746-6881 sayı ve oy çokluğu ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay (Kapatılan) 16. Ceza Dairesince 14.12.2020 tarih, 6746-6881 sayı ve oy çokluğu ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; temyiz yoluna başvuru olanağı bulunmayan 2911 sayılı Kanun’un 32. maddesine muhalefet etme suçundan kovuşturmanın ertelenmesine karar verilmesi durumunda, sanık hakkında örgüt adına suç işleme suçundan mahkûmiyet kararı verilmesinin mümkün olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

IV. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

PKK silahlı terör örgütüne müzahir haber sitelerinde 15 Şubat tarihinde ... Öcalan’ın yakalanışı, İmralı Cezaevinde hükümlü olarak bulunması ve cezaevinde sözde tecrit edildiğine ilişkin haberler ile eylem çağrılarının yapıldığı,

IV. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

PKK silahlı terör örgütüne müzahir haber sitelerinde 15 Şubat tarihinde ... Öcalan’ın yakalanışı, İmralı Cezaevinde hükümlü olarak bulunması ve cezaevinde sözde tecrit edildiğine ilişkin haberler ile eylem çağrılarının yapıldığı,

11.02.2010 tarihli olay tutanağına göre; Cumhuriyet Mahallesi, Karadeniz Sokak üzerinde Barış ve Demokrasi Partisi İl Başkanlığı binası önünde ses sistemlerinin kurulduğu, saat 11.30 itibarı ile grubun toplanmaya başladığı, saat 12.10 sıralarında milletvekili ...’ın ... Öcalan’ın yakalanışının bir komplodan ibaret olduğu, cezaevinde kendisine tecrit içerisinde tecrit uygulandığı, barışa katkıda bulunmak amacıyla yol haritası hazırlandığı ancak görmezden gelindiği şeklinde ve sık sık Sayın Öcalan vurgularını içeren konuşmalar yaptığı, konuşma sırasında kalabalık içinde bulunan, yüzlerini puşi ve maskelerle kapatan ve çoğunluğu gençlerden oluşan grubun; "2010 yılı önderliğimizin özgürlük yılı olmalıdır." ibareli pankart ile ... Öcalan’a ait çok sayıda poster açtıkları, saat 12.15 sıralarında konuşmanın akabinde toplanan aynı nitelikteki kitlenin, parti yöneticileri ile milletvekili ... tarafından yürüyüşe davet edildikleri, zafer işaretleriyle birlikte; "Biji serok Apo", "Öcalana özgürlük", "PKK halktır halk burada", "Baskılar bizi yıldıramaz", "Güneşimizi karartamazsınız", "Kahrolsun 15 Şubat komplosu", "Dişe Diş kana kan seninleyiz Öcalan" şeklinde sloganlar atıldığı, güvenlik şube müdürlüğü görevlilerince ekip otolarında bulunan megafon aracılığıyla, toplanan kalabalığa yapmış oldukları eylemin kanunlara aykırı olduğu ve dağılmaları gerektiği, dağılmamaları ve direnmeleri durumunda kanunlar çerçevesinde gerektiğinde müdahalede bulunulacağının anons edildiği, anonslara rağmen Kazım Karabekir Caddesi ile Rıza Yalçın Caddesinin kesiştiği yerde oluşturulan kapama noktasında bulunan görevlilere, toplanan grup tarafından taş atıldığı, kapama noktasında bulunan zırhlı araca ait megafon vasıtası ile toplanan kalabalığa; olaysız bir şekilde dağılmaları, yaptıkları eylemin kanunsuz olduğu yönünde gerekli ikazlar tekrar yapılmasına rağmen toplanan kalabalığın terör örgütünü ve ... Öcalan'ı övücü mahiyette sloganlar eşliğinde taşlama eylemlerine devam ettiği, kamuya ait araçlarda ve olay yerinde bulunan bir kısım iş yerlerinde zararların meydana geldiği, kolluk görevlilerinin yaralandığı, müdahale sırasında bizzat terör örgütünün internet siteleri ve basın yayın organları aracılığıyla büyük kitlelerin katılımı ile başkaldırı niteliğinde eylemlerin gerçekleştirilmesi yönünde talimatlar doğrultusunda eylemlere katıldığı tespit edilen toplam 16 kişinin gözaltına alındıkları,

18.02.2010 tarihli fotoğraftan tespit tutanağına göre; sanığın, yüzlerini gizleme amacı ile kapatan ve ellerinde taş bulunan şahıslara el ve vücut hareketleri ile bir şeyler söylemeye çalışırken resimlendiği, eyleme bizzat katıldığı,

Anlaşılmaktadır.

18.02.2010 tarihli fotoğraftan tespit tutanağına göre; sanığın, yüzlerini gizleme amacı ile kapatan ve ellerinde taş bulunan şahıslara el ve vücut hareketleri ile bir şeyler söylemeye çalışırken resimlendiği, eyleme bizzat katıldığı,

Anlaşılmaktadır.

İnceleme dışı sanık ... Cumhuriyet savcısı huzurunda; komşu köy olan Hoşhaber’de oturan sanığın olay tarihinde Iğdır’da kendisini görüp yanına çağırdığını, polise taş atacaklarını söyleyerek kendisinden yanında gelmesini istediğini, yaşının küçük olduğunu ve böyle bir işe karışmayacağını söylemesi üzerine sanığın; "Katılmazsan akşam evde aileni ölü bulursun!" dediğini, bu sözlerden korkup sanığa cevap veremediğini, sanığın başında bulunan şapkasının ortasını gözüne denk gelecek bölümden keserek şapkayı boğazına kadar indirdiğini, yüzünün gözleri dışındaki bölümünün kapalı olduğunu, kendisini bu şekilde kalabalığın içine soktuğunu, kalabalıktan polislere doğru taş atıldığını, kendisinin de yerden taş alarak polise atıyormuş gibi yaptığını ancak taş atmadığını, polisler üzerlerine doğru gelince saklanmak amacıyla kanalın içine girdiğini, ancak panzerin kendilerine su sıktığını ve görevlilere yakalandığını, olaya kesinlikle kendi iradesiyle katılmadığını, zaten Azeri kökenli olduğunu, komşu köyden olan sanık ile hayvanlarını otlatırken merada karşılaştıklarını, sanığı bu nedenle tanıdığını, soy ismini bilmediğini, gösteriler sırasında çekilen görüntü ve fotoğraflar gösterildiğinde sanığı teşhis ettiğini,

İnceleme dışı sanık ... Iğdır 3. Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamada; toplantıya katılmak için parti binasına doğru giderken bir grubun kendisine doğru geldiğini gördüğünü, bu grubun içine katılarak Karakuyu Mahallesinin içine girdiğini, toplantının yasa dışı olduğunu bilmediğini, ancak ablasının ısrarları üzerine toplantıya gittiğini, ablasının kendisine bir şey olmayacağını söylediğini, suçlamayı bu hâliyle kabul ettiğini,

İnceleme dışı sanık ... mahkemede tanık sıfatıyla alınan beyanında; polislerden korktuğu için sanığın kendisini tehdit ederek eylem yaptırdığını söylediğini, sanığın kendisini tehdit etmediğini, kendisine talimat vermediğini,

İfade etmiştir.

Sanık aşamalarda; inceleme dışı sanık ...'un, bacanağının kardeşi olduğunu, olay tarihinde gençlerin eylem yaptıklarını ve camlara taş attıklarını gördüğünü, hatta bir kaçına da tokat vurduğunu, Iğdır'da, milletvekili olan ...'ın konuşma yapacağını duyduğunu ve alana gittiğini, konuşmadan sonra da bazı gençlerin sağa sola taş attıklarını gördüğünü, onları yapmamaları için ikaz ettiğini, inceleme dışı sanık ...'a da suç işlemesi için tehditte bulunmadığını, taş atmasını da söylemediğini, suçlamaları kabul etmediğini savumuştur.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Açıklamalar

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Açıklamalar

Terör konusunu özel bir kanunla düzenleme yoluna giden kanun koyucu, 3713 sayılı Kanun'un 1. maddesinde terörü; "Cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemlerdir."; aynı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasında terör suçlusunu, "Birinci maddede belirlenen amaçlara ulaşmak için meydana getirilmiş örgütlerin mensubu olup da, bu amaçlar doğrultusunda diğerleri ile beraber veya tek başına suç işleyen veya amaçlanan suçu işlemese dahi örgütlerin mensubu olan kişi..." şeklinde tanımlamış, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, terör örgütüne mensup olmasa da örgüt adına suç işleyenlerin de terör suçlusu sayılacağını hüküm altına almıştır.

2911 sayılı Kanun'un Tanımlar başlıklı ikinci maddesinde toplantının; "Belli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzel kişiler tarafından bu kanun çerçevesinde düzenlenen açık ve kapalı yer toplantılarını," gösteri yürüyüşünün; "Belirli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzel kişiler tarafından kanun çerçevesinde düzenlenen yürüyüşü" ifade ettiği açıklanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı" başlıklı 34. maddesinde; "Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir...",

AİHS'nin "Dernek kurma ve toplantı özgürlüğü" başlıklı 11. maddesinde de; "Herkes, asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahiptir" şeklinde düzenlemelere yer verilmiş,

2911 sayılı Kanun'un 3. maddesinde ise; "Herkesin önceden izin almaksızın, bu Kanun hükümlerine göre şiddet veya silah kullanmadan kanunların suç saymadığı belirli amaçlarla gösteri veya toplantı yürüyüşü düzenleyebileceği" hüküm altına alınmıştır.

Toplantı ve gösteri yürüyüşleri, çoğulcu demokrasinin kurulması, farklı kültürel, dini, siyasi, sanatsal ve benzeri fikirlerin oluşabilmesi ve bir arada yaşayabilmelerinin içselleşmesi açısından önemlidir.

2911 sayılı Kanun'un 3. maddesinde ise; "Herkesin önceden izin almaksızın, bu Kanun hükümlerine göre şiddet veya silah kullanmadan kanunların suç saymadığı belirli amaçlarla gösteri veya toplantı yürüyüşü düzenleyebileceği" hüküm altına alınmıştır.

Toplantı ve gösteri yürüyüşleri, çoğulcu demokrasinin kurulması, farklı kültürel, dini, siyasi, sanatsal ve benzeri fikirlerin oluşabilmesi ve bir arada yaşayabilmelerinin içselleşmesi açısından önemlidir.

AİHS'nin 11. maddesinin ikinci fıkrasına göre de; "Bu hakların kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplum içinde ulusal güvenliğin, kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli olanlar dışındaki sınırlamalara tabi tutulamaz. Bu madde, silahlı kuvvetler, kolluk kuvvetleri veya devlet idaresi mensuplarınca bu hakların kullanılmasına meşru sınırlamalar getirilmesine engel değildir" şeklinde sınırlama öngörülmek suretiyle, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının sınırsız olmadığı ortaya konulmuştur.

Görüldüğü gibi gerek Anayasa gerekse AİHS toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ancak demokratik bir toplumda gerekli olma kriteri gözetilmek şartıyla, kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın ya da ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla sınırlanabileceğini düzenlemektedir. Bununla birlikte soyut kamu düzeni ve kamu güvenliği tehlikesine dayanarak toplantı ve gösteri yürüyüşü yasaklanmamalı, göstericilerin saldırgan ve tehdit edici herhangi bir davranış sergileyip sergilemedikleri tespit edilmelidir.