muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/9216, Karar No: 2021/488, Tarih: 20.01.2021

**11. Ceza Dairesi         2017/9216 E.  ,  2021/488 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Mahkumiyet

1-Pendik Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 029 028 0391 vergi kimlik numaralı mükellefi olan sanığın “2010 takvim yılında sahte fatura düzenleme“ suçunu işlediğinin iddia ve kabul olunduğu olayda; sanığın, İstanbul‘a çalışmaya gittiğini, orada ... ve ... isimli şahıslarla tanıştığını, ... ...‘ın kendisine bir şirket kuracaklarını ancak icraları olduğu için kuramadığını bu nedenle kendisi üzerine kurmak istediklerini söylediğini, bu kişilerin kendi adına şirket kurduğu, ayrıca bir tane oto yıkama işyeri açtıklarını, bu işyerini ise şahıs adına açtıklarını söylediklerini, şirkette müdür olarak gösterildiğini ve bu işyerinde sadece 10-15 gün çalıştığını daha sonra bu şahısların yasal olmayan işlerini fark edince sadece vergi dairesine bu durumu anlattığını, yalnızca şirketin kuruluşuna imza attığını, başkaca bir belgeye imza atmadığını, sahte fatura düzenlemediğini savunması karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek biçimde belirlenmesi bakımından;

a) Sanığın 2010 takvim yılında düzenlediği iddia olunan faturaların kanaat oluşturacak sayıdaki asıllarının, bu faturaları kullanan mükelleflerden veya bu mükelleflerin ve sanıkların bağlı bulunduğu vergi dairesinden sorulmak suretiyle getirtilip dosya içine konulması, faturalar sanığa gösterilerek yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması, kendisine ait olmadığını söylemesi halinde; ... ..., ve ... isimli şahıslar araştırılarak, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmeleri ve faturalar kendilerine gösterilerek faturalardaki yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması,

b) Adı geçen tanıkların faturalardaki yazı ve imzaların kendilerine ait olmadığını söyledikleri takdirde; yazı ve imza örnekleri temin edilerek, faturalardaki yazı ve imzaların sanığa veya tanıklara ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması,

c) Faturalardaki yazı ve imzaların sanığa veya tanıklara ait olmadığının anlaşılması ve/veya faturalar ile yukarıda ismi geçen kişilere ulaşılamaması halinde ise;

aa-) Faturaları kullandığı belirlenen mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

bb-) Faturaları kullanan şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kimden aldıklarının, sanığı tanıyıp tanımadıklarının ve faturaların alınması konusunda sanığın bir iştirakinin bulunup bulunmadığının sorulması, sonucuna göre tüm deliller birlikte tartışılarak sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulması,

2-Kabule göre de;

2-Kabule göre de;

a) Aynı takvim yılı içinde farklı vergilendirme döneminde birden fazla sahte fatura kullanma eyleminin zincirleme suç oluşturduğu ve sanık hakkında TCK'nin 43. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi yasaya aykırı,

b)5237 sayılı TCK‟nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, ceza miktarı bakımından sanığın kazanılmış hakkının saklı tutlmasına, 20/01/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/6754, Karar No: 2009/8649, Tarih: 30.09.2009

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2009/6754 E.  ,  2009/8649 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Devrek İcra Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Şikayetçiler vekili borçluya ait taşınmazın satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde ilk sıraya alınan ...'nün alacaklı olduğu takip dosyasından 25.06.2002 tarihinde konulan haczin düştüğünü; tapu kaydında görünmesinin sıra cetveline esas alınmasına yeterli olmayacağını ve icra dairesinin bunu incelememesinin hatalı olduğunu; bu alacaklının 21.10.2004 tarihli yenileme haczine ilişkin talebi üzerine yazılan yazıda icra müdürünün imzası bulunmamasına ve tapuya gönderilmemesine rağmen kayda girilmesinin yasaya uygun bulunmadığını ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Aleyhine şikayet olunan vekili, şikayetin reddi gerektiğini savunmuştur.

İcra mahkemesince aleyhine şikayet olunanın yenilenen haczinin 21.10.2004 tarihli olduğu ve bunun da şikayetçilerin haciz tarihlerinden önceki bir tarihte konulduğu gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmiş; hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-İcra ve İflas Kanunu'nun 106 ve 110 uncu maddelerinin bir arada değerlendirilmesinde, taşınmazlar üzerine haciz konulmasını izleyen iki yıl içinde satış istenmemesi halinde haczin düşeceği hükme bağlanmıştır. bir diğer ifade ile bir haczin anılan süre sonunda ayakta kalmasını sağlamanın başlıca yolu, satış istemektir. İzale-i şüyu isteminin de satış isteme süresini durduracağının kabulü gerekir. öte yandan hukukumuzda yenileme haczi adıyla bilinen bir haciz türü olmayıp, bu şekilde yapılan hacizlerin konulduğu tarih itibariyle yeni bir haciz olduğu kabul edilmektedir. bu durumda mahkemece gerek şikayet edenlerin ve gerek aleyhine şikayet olunanın hacizlerinin düşüp düşmediğinin, yukarıda gösterilen ilke gereğince değerlendirilmesi ve her dört dosyadan konulan haciz tarihlerinin karşılaştırılarak ilk haczin tesbiti ve sıra cetvelinin yasaya uygunluğunun belirlenmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

2-Aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunan dosyaların birleştirilmesi hem tek ve uyumlu bir karar tesisi, hem de usul ekonomisi bakımından gereklidir (HUMK.m.45). Şikayetçi ilk haczin kendisi tarafından konulduğuna ilişkin bir sıra cetveline itiraz davası açtığını bildirdiğine göre, bu iki şikayet dosyasının birleştirilmesinin düşünülmemesi de hatalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 30.09.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/18265, Karar No: 2011/2551, Tarih: 16.02.2011

**5. Hukuk Dairesi         2010/18265 E.  ,  2011/2551 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki delil ve belgelere göre dava konusu taşınmaza 23.10.1983 tarihinde el atıldığı anlaşılmıştır.

30.06.2010 günü yürürlüğe giren 5999 sayılı Yasa uyarınca uzlaşma esas ise de; davacı tarafın uzlaşma için başvurmadığı anlaşıldığından işin esasının incelenmesinde;

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre üzerinde bulunan yapılara resmi birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesi yöntem olarak doğrudur. Ancak;

Yapılara dava tarihine göre değer biçildiğinden yıpranma paylarının da dava tarihindeki yaşı nazara alınarak % 50 olarak hesaplanması gerekirken enerji nakil hattının geçtiği tarihe göre % 8 kabulü ile fazlaya hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine ve temyiz harcının istenildiğinde iadesine, 16.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6618, Karar No: 2020/712, Tarih: 05.02.2020

**10. Hukuk Dairesi         2019/6618 E.  ,  2020/712 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Davacı, davalı SGK Başkanlığına olan prim ve ferileri borcu nedeniyle 6183 sayılı Yasaya göre yapılan 2010/26807 sayılı takip sonucu, T.C. Garanti Bankası ... Şubesindeki ilgili çevre temizlik vergisi hesabına konan haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasasının 80.maddesine göre, Kurumun prim alacakları yönünden 6183 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüş, aynı Yasanın 70. maddesinin 1. Bendinde 04.05.1994 tarihli 3986 sayılı Kanunun 16.maddesi ile yapılan düzenleme sonucunda ise, mahalli idarelerin malların haczedilebileceği kabul edilmiştir. Öte yandan, Belediye Gelirler Kanunu ile diğer Kanunlardaki Belediyelere verilen payların vergi ve resim hükmünde olduğunu belirleyen 277 sayılı Kanun, 3986 sayılı Kanunun 18.maddesiyle değiştirilmiş ve bu payların 6183 sayılı yasaya göre hacze tabi bulunduğu hükme bağlanmıştır. Prim alacağının takibinde 6183 sayılı Yasa hükümleri uygulanacağına göre Kurumun yaptığı icra takibinde Belediye Gelirleri Kanunu ve diğer Kanunlarla Belediyeye verilen payın haczedileceği açıktır.

Belediyelere Genel Bütçe Gelirlerinden Pay Verilmesine ilişkin 2380 sayılı Kanuna, 04.05.1994 tarih 3986 sayılı Yasanın 17.maddesi ile getirilen ek 4. maddesi ile, İller Bankasınca belediyelere dağıtılacak payların 6183 sayılı Kanun yönünden nasıl değerlendirileceği konusunda özel bir sistem kabul edilmiştir. Ek 4.madde, mahalli idarelerin, 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen borçları için, İller Bankasınca dağıtılacak paylardan ödeme yapılacağını 1, 2 ve 3. bendlerinde belirlemiş, 6.bendinde ise, bu paylardan yapılacak ödeme veya kesintilerin, oranlarını alacakların nev'ine göre ayrı ayrı veya topluca belirlemeye, mahsup işlemlerine ilişkin diğer usul ve esasları tesbit etmeye Maliye Bakanlığı'nı yetkili kılmıştır. Maliye Bakanlığı’da Yasanın kendisine verdiği bu yetkiye göre hazırladığı 11.12.1997 gün ve 53789 sayılı Genelge ile Belediyelere 2380 sayılı Yasa gereği ayrılan payların kendi kuruluşları için ancak % 25’inin, diğer kuruluşlar yönünden ise SSK dahil % 50’sinin kesilebileceğini kararlaştırılmıştır.

03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Yasasının 15. maddesin son fıkrasında; belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirlerinin haczedilemeyeceği öngörülmüş, aynı Yasaya 26.12.2006 tarih 5568 sayılı Yasanın 7 ve 9. maddeleri ile eklenen geçici 5 ve 6. maddelerinde belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bunlara bağlı kuruluşların, 31/12/2006 tarihi itibariyle tahakkuk etmiş olan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçları, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçları ve sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçlarına karşılık, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak payların % 40'ını geçmemek üzere, alacaklı idarelerin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya İller Bankası tarafından kesinti yapılarak alacaklı idarelere ödeneceği belirtilerek, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanının müşterek önerisi üzerine bu maddede geçen % 40 oranını sıfıra kadar indirmeye veya kanunî orana yükseltmeye ve kesintilerin alacaklı kuruluşlara dağılımına ilişkin usûl ve esasları belirleme hususunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.

Maliye Bakanlığınca, 27.02.2007 tarihli 26447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2007/11723 karar sayılı Genel Bütçe Vergi Gelirleri Tahsilat Toplamı Üzerinden Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler ve Bunların Bağlı Kuruluşlarına Ayrılacak Paylardan Borçlarına Karşılık Yapılacak Kesintilerin Oranı ve Kesintilerin Alacaklı Kurumlar Arasında Dağılımına İlişkin Esas ve Usuller”in yürürlüğe konulması; Devlet Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının 2/2/2007 tarih ve 5337 sayılı müşterek teklifi üzerine, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 5 inci maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 13/2/2007 tarihinde kararlaştırılmış olup, belediyeler ve bağlı kuruluşlar adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylarından bu Esas ve Usuller kapsamında yapılacak kesinti oranının %25 olduğu, yapılan kesintinin de alacaklı kurumlar arasında dağıtımı esnasında Sosyal Güvenlik Kuruluşlarının payının % 50 olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, anılan Kanun ve Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerine istinaden Büyükşehir Belediyeleri ve bunlara bağlı kuruluşlar ile Belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşların 31.12.2006 tarihi itibariyle tahakkuk etmiş ve davalı Kuruma 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsili gereken borçlarının bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylarından alacaklı Sigorta Müdürlüklerinin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya İller Bankası tarafından kesinti yapılmak suretiyle tahsilini ilişkin olarak yürütülecek işlemler nedeniyle davalı Kurumca 2007-36 sayılı genelge çıkarılmış, adı geçen genelgede, daha önce 6183 sayılı Kanun uyarınca başlanmış olan icra takip işlemlerine devam edileceği, mükerrer kesinti yapılmaması bakımından, 5568 sayılı Kanun kapsamında kesinti talebinde bulunulmuş borçlardan dolayı, İller Bankası veya Maliye Bakanlığı paylarına ayrıca haciz bildirisi gönderilmeyeceği, yine İller Bankası veya Maliye Bakanlığı tarafından 5568 sayılı Kanun gereği kesinti yapıldıktan sonra geriye kalan belediye paylarından, haciz yoluyla da olsa kesinti yapılmasının mümkün bulunmadığı hususuna yer verilmiştir.

Son olarak yukarıda bahsi geçen 277 sayılı Kanun ile 2380 sayılı Kanun, 02.07.2008 tarihli 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkındaki Kanun’un 15.07.2008 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanması ile yürürlükten kaldırılmış, anılan yasanın 7. maddesi ile; il özel idareleri ve belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmünde olduğu, İl özel idareleri ve belediyeler ile bu idarelere bağlı kuruluşların ve bunlara ait tüzel kişilerin, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçları, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçları, İller Bankasına olan borçları ile sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçlarına karşılık, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden ayrılacak tutardan, alacaklı idarelerin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya İller Bankası tarafından kesinti yapılarak alacaklı idarelere ödeneceği, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden, il özel idareleri ve belediyeler adına aylık olarak ayrılacak tutardan, ikinci ve üçüncü fıkralara göre yapılacak kesintilerin toplamı, hiçbir şekilde ayrılan tutarların toplamının yüzde 40'ını aşamayacağı, yapılacak kesintilerin oranlarını alacakların nev'ine göre ayrı ayrı veya topluca belirlemeye, kesinti ve mahsup işlemlerine ilişkin diğer usul ve esasları tespit etmeye, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın yetkili olduğuna ilişkin düzenleme getirilmiştir.

Kural olarak yasalar yürürlükte oldukları zamanlarda meydana gelen olaylarda uygulanabileceğinden, Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular ile davaya konusu haczin dayanağı olan icra takibinin yapıldığı tarihteki yasal düzenlemeler gözetilerek, davaya konu hesaptaki paranın çevre temizlik vergisi hesabı olup olmadığı tespit edilerek, sonucuna göre haczinin mümkün olup olmayacağına karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 05.02.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12230, Karar No: 2019/9465, Tarih: 24.04.2019

**22. Hukuk Dairesi         2016/12230 E.  ,  2019/9465 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davcının iş aktine kendisine verilen ücretsiz izin sonrasında haksız ve bildirimsiz olarak son verildiğini belirterek kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davacının iş aktine istifa etmek sureti ile son verdiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, dosya kapsamı ve bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Davalının hukuki dinlenilme haklarının kısıtlanıp kısıtlanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Savunma hakkı Anayasa’mızın hak arama hürriyeti başlıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." düzenlemesi ile açıkça hüküm altına alınmıştır.

İddia ve savunma hakkı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun hukuki dinlenilme haklı başlıklı 27. maddesi ile usul hukukumuza yansıtılmıştır. Anılan maddenin birinci fıkrasında davanın taraflarının kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları belirtildikten sonra maddenin ikinci fıkrasında bu hakkın "açıklama ve ispat hakkı"nı da içerdiği vurgulanmıştır. Davanın taraflarının usul hukuku hükümlerine aykırı olarak açıklama ve ispat hakkını kullanmalarının kısıtlanması, iddia ve savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.

Bu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar. Bilgilenme/bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda devam eden bir yargılamada, tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin (tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır. Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya ilişkin beyanda bulunmalarını sağlar.