muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/2341, Karar No: 2024/1977, Tarih: 05.06.2024

**6. Hukuk Dairesi         2023/2341 E.  ,  2024/1977 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/311 E., 2023/400 K.

HÜKÜM : Asıl Dava Esastan Red, Birleşen Davad Red

İLK DERECE MAHKEMESİ : Çaycuma 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/516 E., 2022/856 K.

1- Taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, asıl dava bakiye iş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı; birleşen dava ise fazla ödenen iş bedelinin iadesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.

2- İlk derece mahkemesince, taraflar arasındaki sözleşmede başlangıçta iki villa teslimi karşılığında 135.000,00 Euro ödenmesi kararlaştırılmışken, anlaşmanın sonradan bir villa teslimi için 67.500,00 Euro ödenmesine dönüştüğü, villanın iş sahibine teslim edildiği ve iş sahibince 22.500,00 Euro ödendiğinin ihtilafsız olduğu, asıl davacı yüklenicinin bakiye 45.000,00 Euro alacağının bulunduğu, birleşen davacı iş sahibinin de 90.000,00 Euro ödeme yapması ve ikinci villanın yapımından vazgeçilmesi nedeniyle 22.500,00 Euro fazla ödemede bulunduğu iddialarıyla icra takibi başlattıkları ve karşılıklı itirazlar üzerine huzurdaki itirazın iptali davalarının açıldığı, davalı/birleşen davacı iş sahibi tarafından ödeme belgesi olarak davacı/birleşen davada davalı yükleniciye 80.000,00 Euro ödeme yapıldığına ilişkin imzalı belge ibraz edildiği, yüklenici tarafından imza inkarında bulunulması üzerine mahkemece aldırılan ve raporlar arasındaki çelişkiyi gideren hükme esas bilirkişi raporunda belgedeki yazı ve imza üzerinde üstten gitme şeklinde tahrifat bulunduğu bildirildiğinden, davalı/birleşen davada davacı iş sahibinin dayandığı ödeme belgesinin ispata elverişli olamayacağı, bakiye borcun iş sahibince ödendiğine ilişkin başka bir yazılı belge de sunulmadığı, miktarı belirli bir borca haksız itiraz edildiğinden yüklenici yararına asıl davada icra inkar tazminatına, kötüniyetle takibe girişildiğinden de birleşen davada yüklenici yararına kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

3- İlk derece mahkemesi kararına karşı davalı/birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir.

3- İlk derece mahkemesi kararına karşı davalı/birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir.

4- Bu karara karşı davalı/birleşen davada davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince 24/04/2023 tarihli ek karar ile "dava konusu yapılan miktar dava tarihi olan 28/08/2018 tarihli kur miktarı üzerinden hesaplandığında HMK'nın 362/1-a maddesinde gösterilen sınırın altında kaldığından davalı/birleşen davacı vekilinin temyiz dilekçesinin 6100 sayılı HMKnın 366/1 ile 362/1-a maddesi yollamasıyla aynı kanunun 346/1 maddesi gereğince reddine" karar verilmiş olup, ek kararın tebliği üzerine bu karara karşı davalı/birleşen davacı vekili tarafından süresi içerisinde duruşmalı olarak temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi;

Dosya içeriğine göre, asıl davada hüküm altına alınan 45.000,00 Euro'nun dava tarihindeki döviz kuru karşılığının (1 Euro= 7,2984 TL) 328.428,00 TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, temyize konu edilen miktarın Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL'nin üstünde kaldığı ve işbu karara karşı temyiz kanun yolunun açık olduğu anlaşıldığından, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 24/04/2023 tarihli ek kararının kaldırılmasına ve temyiz incelemesine geçilmesine; temyiz eden vekilince her ne kadar duruşma isteminde bulunulmuşsa da uyuşmazlığın değeri, temyiz duruşma sınırı olan 358.150,00 TL'nin altında kaldığından duruşma isteminin reddi ile temyiz incelemesinin evrak üzerinden yapılmasına karar verilerek, işin esasına yönelik dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü;

Kamu düzenine aykırılık hallerinin resen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, yine olaya uygun ve içerik itibariyle yeterli bulunan ve mevcut raporlar arasındaki çelişkiyi gideren bilirkişi raporunda, uyuşmazlığın temelini ilgilendiren ödeme belgesindeki yazı ve imza üzerinde tahrifat olduğu tespit edildiğinden iş sahibinin dayandığı ödeme belgesindeki imzanın yükleniciyi bağlamayacağı ve iş sahibinin borcunu sona erdirmeyeceği gözetilerek davalı/birleşen davada davacı iş sahibi vekilinin asıl ve birleşen davaya yönelik temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 24/04/2023 tarihli ek kararının kaldırılmasına ve temyiz incelemesine geçilmesi neticesinde; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi kararına ilişkin davalı/birleşen davada davacı iş sahibin vekilinin asıl ve birleşen davaya yönelik tüm temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz peşin harcın ek karar yönünden ilgilisine iadesine, aşağıda yazılı harcın asıl dava yönünden temyiz edenden alınmasına, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 05/06/2024 tarihinde, kesin olarak, oy çokluğuyla ile karar verildi.

- MUHALEFET ŞERHİ -

Dava konusu uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanan yabancı para alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Dairemiz sayın çoğunluğunun dosyada temyiz sınırı ve duruşmalı inceleme isteminde uyuşmazlığın istemi bakımından dava tarihindeki döviz kurunun esas alınmasına ilişkin görüşlerine katılmıyorum.

Öncelikle yabancı para cinsinden alacağa hükmedilmiş olup hüküm tarihindeki döviz kurunun esas alınması gerekmektedir.

Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi olan 16.03.2023 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Euro efektif satış kuru 20.2085 TL olup 45.000 Euronun TL karşılığı 909.382.50 TL tutarındadır. Dolayısıyla duruşmalı inceleme talebinin bu tutara göre kabulü gerekirken, dosya üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmesine ve kararın gerekçe kısmında dava tarihindeki Euro kurunun esas alınmasına ilişkin çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Yargıtay — Esas No: 2016/24490, Karar No: 2018/19746, Tarih: 06.11.2018

**9. Hukuk Dairesi         2016/24490 E.  ,  2018/19746 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : İŞE İADE İSTEMLİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin, davalı işyerinde 08.03.2007-31.10.2014 tarihleri arasında çalıştığını, haklı veya geçerli bir neden olmaksızın iş sözleşmesinin sona erdirildiğini, ... Meslek Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulundan almış olduğu 22.07.2014 tarihli raporda sağlık sorunları nedeniyle ağır ve tehlikeli işlerde çalışamayacağı belirtildiğinden 4857 sayılı Yasanın 25-I-b ve toplu iş sözleşmesinin 55. Maddesi gereğince iş akdinin sonlandırıldığının fesih bildirimi yazısında belirtildiğini, fesih bildiriminde gösterilen gerekçenin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin rapor süresi dolmadığını ve tedavisinin sona ermediğini, iyileşme ihtimalininin göz ardı edildiğini, feshin son çare olarak düşünülmediğini, işverenin kıdemli işçileri işten çıkararak yerlerine yeni işçi aldığını, müvekkilinin hastalığının düzelmesine kadar işletmenin başka bir kısmında görevlendirilebileceği gibi, ücretsiz izin uygulamasını da yapabileceği halde yapılmadığını, ayrıca müvekkilinin yaptığı iş ağır ve tehlikeli iş kapsamında değerlendirilemeyeceğini ileri sürerek; feshin geçersiziliğinin tespiti ile müvekkilinin işe iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Vekilinin Cevabının Özeti:

Davalı vekili; usule ilişkin özel hakem (tahkim) itirazında bulunduklarını, davacının kontinü dökümde çalıştığını, ... Meslek Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulundan almış olduğu 22.07.2014 tarihli raporu işverene sunduğunu, bu rapor ve iş yeri hekiminin görüşü doğrultusunda müvekkili şirketin çelikhane/üretim bölümü dışında davacının istihdamının devamı için gerekli ve yeterli araştırma yapıldığını, araştırma sonucunda işyerinin iştigal konusunun demir çelik endüstri olması, ağır ve tehlikeli işler kapsamında bulunması, işte çalışacak olan işçinin ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporunun olması şartının aranması, davacının sadece büro ve idari işlerde çalışabileceği fakat bu işlerin üretim bölümü içinde olmadığı, büro ve idari işlerin ayrı bir eğitim gerektirmesi ve ihtiyaç durumunun göz önünde tutulması gerektiğini, davacının 7 yıl boyunca üretim bölümünde çalışması nedeniyle şirkette istihdamının mümkün olmadığının görüldüğünü, davacının iş sözleşmesinin sağlık sebepleri nedeniyle 4857 sayılı Kanunu'nun 25. maddesinin l/b fıkrası gereğince haklı nedenle ve feshin son çare olduğu gözetilerek feshedildiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar süresinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar süresinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

Somut uyuşmazlıkta; davacı işçinin ... Meslek Hastalıkları Hastanesi Sağlık Kurulundan almış olduğu 22.07.2014 tarihli raporda "Yüksekte çalışması, sıcakta ve ağır işlerde çalışması uygun değildir. Yasal koşulların öngördüğü tozsuz, kokusuz, dumansız ortamda çalışması" gerektiğine ilişkin görüş bildirilmiştir. Bu sağlık raporu üzerine davalı işveren, davacının sağlık durumuna uygun çalışabileceği daha hafif bir iş bulunamadığı gerekçesi ile İş Kanunu'nun 25/1-b maddesi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini savunmuştur.

İçerisinde uzman doktorunda yer aldığı bilirkişi heyetine dava dosyası tevdi edilmiş ve bilirkişilerin işyeri ile dosya üzerinde yapılan inceleme sonrası düzenledikleri raporda; davacının, çelikhane üretimi bölümü ve bölüme bağlı yardımcı birimlerinde çalışmasının sağlık durumuna uygun olmadığı, davacının davalıya ait işyerindeki büro ve idari işlerde çalışması için ayrı bir eğitim gerektiği için bu işlerde çalıştırılmayacağı, ...nin işyerinin iştigal konusunun demir çelik endüstrisi olması nedeniyle yapılan işlerin tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer aldığı, davalı şirketin yapmış olduğu asıl işlerin dışında kalan yardımcı işlerin (mutfak, güvenlik, bahçe vb.) bir kısmının ihale edildiği, bir kısmında ise boş kadro olmadığı ve feshin son çare olması ilkesine uyulduğu belirtilmiştir.

Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin feshedildiği 30.10.2014 tarihinde sağlık durumuna uygun bir işte çalışma imkanının bulunmadığı, her ne kadar 30.04.2015 tarihinde Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulundan aldığı raporda "ağır ve tehlikeli işlerde, yüksekte, gece karanlıkta çalışmasında sağlığı açısından sakınca yoktur" denilse de bu raporun fesihten çok daha sonra alındığı ve feshin son çare olma ilkesine de uygun davranıldığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/1-b maddesinde göre, iş sözleşmesinin sağlık nedeni ile feshedilebilmesi için işçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğunun ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması gerekmektedir.

İlk derece mahkemesince her ne kadar, 30.04.2015 tarihinde alınan sağlık kurulu raporuna fesihten sonra alındığı gerekçesi itibar edilmemiş ise de, bu raporda feshe konu sağlık kurulu raporuna aykırı bir takım tespitlerde bulunulduğu saptanmıştır.

Sağlık raporları arasındaki çelişki giderilmeli, gerekirse bu hususta ATK'ndan rapor alınmalı ve ilgili yasa maddesinde de belirtildiği üzere, davacının işyerinde çalışmasında sakınca bulunup bulunmadığı net bir biçimde tespit edilmelidir.

Eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalıdır.

F)SONUÇ:

Sağlık raporları arasındaki çelişki giderilmeli, gerekirse bu hususta ATK'ndan rapor alınmalı ve ilgili yasa maddesinde de belirtildiği üzere, davacının işyerinde çalışmasında sakınca bulunup bulunmadığı net bir biçimde tespit edilmelidir.

Eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalıdır.

F)SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 06.11.2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/23962, Karar No: 2014/28111, Tarih: 01.10.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/23962 E.  ,  2014/28111 K.**

**"İçtihat Metni"**

Hakaret suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonucunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 19/03/2013 tarih ve 2013/16825 soruşturma sayılı iddianamenin iadesine dair, ... Sulh Ceza Mahkemesinin 01/04/2013 tarih ve 2013/54 sayılı kararına yönelik itirazın kabulüne ilişkin, mercii ... .. Asliye Ceza Mahkemesinin 04/04/2013 tarih ve 2013/83 değişik iş sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 24.06.2013 gün ve 199382 sayılı istem yazısıyla, Dairemize gönderilen dava dosyası incelendi.

İstem yazısında; “Dosya kapsamına göre, şüphelinin ifadesinin alınmaması ve mesaj gönderen numaranın kime ait olduğuna ilişkin belge temin edilmeden kamu davası açılması nedeniyle verilen iade kararına da itiraz edilmiş ise de, bu sebeplere ilişkin itiraz incelemesi yapılmaması yerinde olmadığı gibi hakaret suçunun şikâyete tâbi olup 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253/1-a maddesi gereğince uzlaşma hükümlerine tâbi olması karşısında, müşteki ...'nın Cumhuriyet savcısı huzurunda 18/02/2013 tarihinde ifadesinin alınması sırasında, 5271 sayılı Kanun'un 253/5. maddesi gereğince uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılmadığı, keza Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca usulünce uzlaşma teklifinde bulunulmadan yalnızca uzlaşmayı kabul etmiyorum şeklinde beyanı ile yetinildiği, belirtilen eksikliğin 5271 sayılı Kanun'un 174/1-c maddesi gereğince iddianamenin iadesi nedeni olduğu gözetilmeksizin itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

I-Olay:

Hakaret suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma sonucunda, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 19/03/2013 tarihli iddianamenin, ... Sulh Ceza Mahkemesince şüphelinin savunmasının alınmaması, usulünce uzlaşma teklifinin yapılmaması ve eksik soruşturma yapıldığı gerekçesiyle iadesine karar verildiği, ... Cumhuriyet Başsavcılığının iade kararına itirazı üzerine, itirazı inceleyen... Asliye Ceza Mahkemesince itirazın kabulüne ve iade kararının kaldırılmasına karar verildiği, kesin olan bu karara karşı kanun yararına bozma talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.

II- Kanun Yararına Bozma İstemine İlişkin Uyuşmazlığın Kapsamı:

İddianamenin iadesi kararını itiraz üzerine inceleyerek kaldıran merci kararının, hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

III- Hukuksal Değerlendirme:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesinde;

Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 inci Maddeye aykırı olarak düzenlenen,

III- Hukuksal Değerlendirme:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesinde;

Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 inci Maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b) Suçun sübûtuna etki edeceği mutlak sayılan mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

c) Önödemeye veya uzlaşmaya tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaşma usulü uygulanmaksızın düzenlenen,

İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.

(2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.

(3) En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır....

(5) İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.” hükümleri yer almaktadır.

...Sulh Ceza Mahkemesince CMK’nın 174. maddesi uyarınca verilen iddianamenin iadesi kararının gerekçesi, şüphelinin savunmasının alınmaması, usulünce uzlaşma teklifinde bulunulmaması ve mesajla hakaret suçu iddiasıyla yapılan soruşturmada, müştekiye mesaj gönderen numaranın kim adına kayıtlı olduğu araştırılmayarak, eksik soruşturma yapılmasına ilişkindir. Cumhuriyet Başsavcılığınca bu karara itiraz edilmesi üzerine, itirazı inceleyen merci tarafından, müştekinin ifadesi alınırken uzlaşma hususunun sorulduğu ve kabul etmediğini beyan ettiği gerekçesiyle, itirazın kabulü ile iade kararının kaldırılmasına karar verildiği görülmektedir.

5271 sayılı CMK'da düzenlenen iddianamenin iadesi kurumu, uzun süren yargılama süreçlerinin önüne geçilebilmesi ve davaların “tek oturum” da bitirilebilmesini temin amacıyla getirilen yeni düzenlemelerden biridir. Bunun gerçekleştirilebilmesi için de soruşturma safhasında tüm delillerin toplanmış olması gerekmektedir.

5271 sayılı CMK’nın 2/e maddesinde “kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evre” olarak tanımlanan soruşturma safhasında asıl görevli ve yetkili makam Cumhuriyet savcısıdır.

CMK’nın “Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi” başlıklı 160. maddesinde;

“(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.” denildikten sonra 161. maddesinde, “Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri” ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.” denildikten sonra 161. maddesinde, “Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri” ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.

Ceza muhakemesinin amacı maddî gerçeğin araştırılıp bulunmasıdır. Ancak bu yapılırken insan onuru, hukukun ve ceza muhakemesi hukukunun temel ilkeleri daima göz önünde bulundurulacaktır. Maddî gerçek, her ne pahasına olursa olsun araştırılıp bulunmalıdır diye bir ilke hiçbir hukuk devletinde yoktur. Bu nedenle, ceza muhakemesinin amacı insan hakları ihlâllerine yol açmadan maddî gerçeğin araştırılıp bulunması, adaletin gerçekleştirilmesi ve hukukî barışın sağlanmasıdır.

Bir fiilin işlendiği haberinin alınması üzerine, suçu takibe yetkili makamlar tarafından derhal hazırlık soruşturmasına başlanmasını ifade eden ilkeye "araştırma mecburiyeti ilkesi"; hazırlık soruşturmasının neticesinde fiilin takibini gerektirecek hususlarda fiilin ve failin belli olması, yeterli emareler teşkil edecek vakıaların bulunması, başka bir ifade ile, şüphelerin ciddî olduğunun tespit edilmesi ve dava şartlarının gerçekleşmiş olması durumunda, yetkili makam tarafından kamu davasının açılmasını ifade eden ilkeye ise "kamu davasını açma mecburiyeti ilkesi" denilmektedir.

Soruşturma safhasında maddi gerçeğe ulaşılabilmesi için tüm süjelerin sürece dahil edilmesi gerekmektedir. Her sanığın derdini anlatabilmesini, ne istediğini söyleyebilmesini, hiç veya gereği gibi dinlenilmeden mahkûm edilememesini, öne sürülen iddiaları ve aleyhine olan delilleri çürütebilmesini ve bu sayede muhakemenin gidişine etki edebilmesini ifade eden ilkeye “meram anlatma ilkesi” denmektedir. Çağdaş Ceza Muhakemesi Hukukunda sanık, hiç bir hakkı olmayan bir soruşturma konusu, objesi değil, belli hakları ve yükümlülükleri bulunan ve muhakemenin gidişine etki edebilen bir muhakeme süjesidir.

Nitekim bu husus uluslararası metinlerde; “Her sanık, şahsına tevcih edilen isnadın mahiyet ve sebebinden en kısa bir zamanda, anladığı bir dille ve etraflı surette haberdar edilmek; müdafaasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara malik olma hakkına sahiptir (m. 6/3 İHAS m. 9/2 MvSHS).” şeklinde formüle edilmiştir.