muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/4909, Karar No: 2022/8528, Tarih: 27.12.2022

**1. Hukuk Dairesi         2022/4909 E.  ,  2022/8528 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tapu iptali ve terkin istemli dava sonunda Tekkeköy (kapatılan) Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 20.01.2011 tarihli ve 20.12.2018 tarihli (ek karar) ve 2010/313 Esas, 2011/25 Karar sayılı karar yasal süre içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiş olmakla; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Hazine dava dilekçesinde, davalı adına kayıtlı olan 3715 parsel sayılı taşınmazın bir bölümünün kıyı kenar çizgisi kapsamında kaldığını ileri sürerek tapu kaydının iptali ile tescil harici bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı, zamanaşımının geçtiğini, taşınmazı bedelini ödeyerek Özelleştirme İdaresi Başkanlığından satın aldığını belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

1.Temyiz Yoluna Başvuranlar

Yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Onama Kararı

Dairenin 10.06.2010 tarihli ve 2010/5913 Esas, 2010/6703 Karar sayılı karar ile Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

3. Karar Düzeltme Yoluna Başvuranlar

Yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde davacı tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

4. Bozma Kararı

Dairenin 04.10.2010 tarihli ve 2010/9498 Esas, 2010/9847 Karar sayılı kararı ile “…Somut olayda, kadastronun kesinleşmesinden itibaren dava tarihine kadar 10 yıllık sürenin geçtiği açıktır. Bilindiği üzere; 3402 sayılı Yasanın 12/3. maddesinde öngörülen süre hak düşürücü süre olup kamu düzeni ile ilgilidir ve Mahkemece davanın her aşamasında re’sen gözetilmesi gerekli olumsuz dava şartlarındandır. Özellikle, bu hususlar gözetilerek davanın reddedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. O halde, davacı Hazine vekilinin diğer temyiz itirazı yerinde değildir, reddine, …Yerinde uzman bilirkişi kurulu aracılığı ile keşif yapılarak taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kalıp kalmadığının saptanması ve oluşacak duruma göre yargılama giderlerinin hüküm altına alınması gerekirken, değinilen husus göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.” gerekçesiyle karar düzeltme isteğinin kabulüyle Dairenin onama kararının kaldırılarak hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

5. Mahkemesince Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

5. Mahkemesince Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 20.01.2010 tarihli ve 2010/313 Esas, 2011/25 Karar sayılı kararı ile verilen hükmün tapu iptal ve terkine ilişkin kısımları bozma dışında bırakılarak kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiş, kararın davacı tarafından temyizi üzerine 20.12.2018 tarihli ek karar ile dosyanın 2012 yılında imha edildiği ve elde fiziki dosya bulunmadığı gibi sistem üzerinde yapılan araştırmada da sadece tensip zaptı, duruşma zaptı, bozma kararı ve gerekçeli kararın sistemde mevcut olduğu ve başkaca bir evrakın bulunmadığı, bu hali ile elde mevcut olmayan bir dosyanın temyizinin de mümkün olmadığı gerekçesiyle temyiz talebinin reddine karar verilmiş, ek kararın temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 11.03.2021 tarihli ve 2019/1704 Esas, 2021/2233 Karar sayılı kararı ile ek kararın kaldırılmasına ve usulünce ihya işlemlerinin yapılması için dosyanın Mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmiş, Mahkemece ihya işlemi tamamlanarak dosya gönderilmiştir.

6. Bozma Kararı Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuşlardır.

7. Temyiz Nedenleri

Davacı temyiz dilekçesinde özetle, hatalı ve eksik inceleme sonucunda karar verildiğini, kıyıların özel mülke konu olmasının mümkün olmadığını, yetersiz bilirkişi raporları ile hüküm kurulduğunu, kararın sair yönleriyle de hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

8. Gerekçe

8.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 3621 sayılı Kıyı Kanunu uyarınca tapu iptali ile terkini istemine ilişkindir.

8.2. İlgili Hukuk

8.2.1. Anayasa'nın 43. ve 3621 sayılı Kıyı Yasası'nın 5 inci maddesine göre kıyılar; Devlet'in hüküm ve tasarrufu altındadır, herkesin eşit ve serbest olarak yararlanmasına açıktır. Deniz, göl ve akarsu kıyıları ile deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmakta, öncelikle kamu yararı gözetilir. 4 üncü madde hükmüne göre Kıyı çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda, taşkın durumları dışında, suyun karaya değdiği noktaların birleşmesinden oluşan çizgi, Kıyı kenar çizgisi: Kıyı çizgisinden sonraki kara yönünde su hareketlerinin oluşturulduğu kumluk, çakıllık, kayalık, taşlık, sazlık, bataklık ve benzeri alanların doğal sınır, kıyı ise: kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alandır. TMK'nin 999 uncu maddesine göre de; özel mülkiyete tâbi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar, bunlara ilişkin tescili gerekli bir aynî hakkın kurulması söz konusu olmadıkça kütüğe kaydolunmaz, tapuya kayıtlı bir taşınmaz, kayda tâbi olmayan bir taşınmaza dönüşürse, tapu sicilinden çıkarılır.

8.2.2. Uyuşmazlığın bu niteliğine göre, öncelikle yöntemince kıyı-kenar çizgisinin belirlenmesi ve zemine uygulanması gerekir. Bu doğrultuda, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde idarece oluşturulmuş kıyı kenar çizgisinin bulunup bulunmadığı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden sorularak belirlenmelidir. İdarece oluşturulmuş ve kesinleşmiş kıyı kenar çizgisi var ise, buna ilişkin karar ve dayanağı olan belgeleri ile kroki ve haritasının birlikte getirtilip dosya arasına konulması, mahallinde yerel ve teknik bilirkişi ile harita mühendisi aracılığıyla yapılacak keşifte araziye uygulanması, çekişme konusu taşınmazın yeri belirlenip harita üzerine işaretletilmesi gerekir.

8.2.3. İdarece oluşturulmuş kıyı kenar çizgisinin bulunmaması yahut idari yargı yerinde iptal edilmiş veya oluşturulan harita 28.11.1997 tarihli ve 5/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında kabul edilen ilkeye göre ilgililerine tebliğ edilerek kesinleştirilmemiş ve davalının itirazına uğramışsa; adli yargı mahkemesince, 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 4 üncü maddesindeki tanımlamalar dikkate alınarak, aynı Kanun'un 5 inci ve 9 uncu maddeleri ile 13.03.1972 tarihli ve 7/4 sayılı, 28.11.1997 tarihli ve 5/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları göz önünde tutularak, Kanun'un 9/2 maddesinde belirtilen bilirkişi kurulu aracılığıyla, keşif yapılarak açıklanan kural ve yöntemler doğrultusunda kıyı kenar çizgisi oluşturulmalıdır. Mahkeme aracılığıyla bu çalışma yapılırken, varsa idarenin önceden kıyı kenar çizgisi oluşturmak için yaptığı saptamalar ve bu konuda kurulan komisyonun çalışmalarının ortaya çıkardığı bilimsel değerlerin bulunduğu da göz ardı edilmemelidir.

8.2.4. İdarenin kıyı kenar çizgisi çalışmalarında, o yere ilişkin kamu görevlilerince önceden oluşturulmuş komisyon çalışmalarını içerir kayıt ve belgeler getirtilmeli, bunlardaki verilerle, Mahkemece kıyı kenar çizgisi oluşturmak için bilirkişilerce yapılan çalışmalarda elde edilen veri ve bulguların örtüşmemesi durumunda, bunun nedenleri hakkında bilirkişilerden bilimsel gerekçelere ve maddi bulgulara dayalı, doyurucu ve denetime açık ek rapor alınmalıdır. Başka bir anlatımla, eldeki uyuşmazlıkta idari saptamalardan takdiri delil olarak yararlanılması zorunludur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.06.2003 tarihli ve 97/110 sayılı kararı da bu doğrultudadır. Yapılacak bu araştırmalarla, dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisinin hangi tarafında kaldığı duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlendikten sonra, oluşacak durum, dosya içeriği, iddia ve savunma doğrultusunda toplanan diğer tüm deliller birlikte tartışılıp değerlendirilerek, uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerekir.

8.3. Değerlendirme

8.3. Değerlendirme

Dairenin (IV/4.) numaralı paragrafta belirtilen hükmüne uyulan bozma kararında gösterildiği şekilde işlem yapılarak verilen kararda, işin esasının Dairenin (IV/2.) numaralı paragrafta belirtildiği şekilde onandığı, karar düzeltme ile yalnızca yargılama giderleri yönünden mahkeme hükmünün bozulduğu ve işin esasının kesinleştiği gözetilerek yazılı şekilde karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

V. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve yasaya ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan hükmün ONANMASINA, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun değişik 13 üncü maddesinin j bendi gereğince Hazine'den harç alınmasına yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/7093, Karar No: 2013/9158, Tarih: 03.04.2013

**2. Hukuk Dairesi         2012/7093 E.  ,  2013/9158 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Pendik l. Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :10.01.2012
Yargıtay — Esas No: 2017/3078, Karar No: 2019/210, Tarih: 31.01.2019

**15. Ceza Dairesi         2017/3078 E.  ,  2019/210 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma

HÜKÜM : TCK'nun 155/2, 62, 52/2, 51/1 maddeleri uyarınca mahkumiyet

Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Sanığın ... Ltd Şti'de müdür olarak çalıştığı, şirket işlerinde kullanması için katılan tarafından kendisine ... plakalı aracın teslim edildiği, katılanın aracı istemesine rağmen sanığın aracı teslim etmeyerek üçüncü kişilere kiraya verdiği, bu şekilde hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği iddia edilen somut olayda; sanık savunması, katılan ve tanık beyanları ile dosya kapsamına göre mahkemenin mahkumiyet hükmüne ilişkin kabulünde ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 31/01/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/970, Karar No: 2022/1903, Tarih: 28.12.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2021/970 E.  ,  2022/1903 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki "Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi tarafından verilen karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesince Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili; müvekkilinin dünyanın en büyük mobilya alışveriş merkezinin "Mobiliyum" ve “...” esas unsurlu markası ile tanınmış hâle geldiğini, davalının müvekkili markası ile benzer olan "..." şeklinde iltibas oluşturacak marka başvurusuna itirazlarının reddedildiğini, markaların benzer olduğundan karıştırılma ihtimalinin bulunduğunu, marka başvurusunun kötü niyetli olduğunu, ayrıca tanınmışlık nedeniyle marka başvurusunun reddinin gerektiğini ileri sürerek YİDK’nın 2016-M-11626 sayılı kararının iptali ile davalı şirket adına tescil edilen 2015/70322 başvuru numaralı markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar Cevabı:

5. Davalı Kurum vekili; taraf markaları arasında benzerliğin bulunmadığını, kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (556 sayılı KHK) 8/4. maddesi koşullarının bulunmadığını, kötü niyet iddiasının ispat edilemediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

6. Davalı şirket vekili; markalar arasında benzerliğin bulunmadığını, kurum kararının yerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

6. Davalı şirket vekili; markalar arasında benzerliğin bulunmadığını, kurum kararının yerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:

7. Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 14.03.2018 tarihli ve 2017/47 E., 2018/95 K. sayılı kararı ile; davalı şirkete ait başvuru markası ile davacının "Mobiliyum" ibareli markaları arasında görsel ve işitsel olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede benzerliğin bulunduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 282. maddesi kapsamında bilirkişi raporunda aksi görüşe itibar edilemeyeceği, dosyaya yansıtılan deliller ışığında mobilya sektörünün yaygın olarak yer aldığı İnegöl ilçesinde faaliyet gösteren davacı kooperatifin işyerinin tam karşısına iltibas ve karıştırılma olasılığı yüksek derecede olan dava konusu markayı taşıyan işaretin davalı şirket tarafından kullanılmasının iltibas ihtimalini artıracağı gerekçesiyle davanın kabulüne, YİDK’nın 2016-M-11626 sayılı kararının iptaline, davalı şirkete ait 2015/70322 sayılı markanın hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararı;

8. İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

9. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 15.03.2019 tarihli ve 2018/918 E., 2019/278 K. sayılı kararı ile; ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukukî değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekillerinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

10. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı, süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

11. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 20.01.2020 tarihli ve 2019/2201 E., 2020/526 K. sayılı kararı ile; “…Dava, marka başvurusuna yapılan itirazın reddine dair TPMK YİDK kararının iptali ve markanın hükümsüzlüğü istemlerinin ilişkin olup, mahkemece, davacıya ait ''Mobiliyum'' esas ibareli markası ile davalı şirkete ait ''...'' ibareli başvuru markası arasında 556 sayılı KHK'nın 8/1-b maddesi kapsamında karıştırılma ihtimali olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Markalar arasında 556 sayılı KHK'nın 8/1-b. maddesi uyarınca karıştırılma ihtimalinin varlığı değerlendirilirken, markaların birbirlerine olan görsel, sescil ve kavramsal benzerlikleri yanında, markaya konu unsurların ayırt edicilik gücü de dikkate alınmalıdır. Bu anlamda, markalarda yer alan ve tescil kapsamındaki mal ve hizmetler yönünden kimsenin tekeline verilemeyecek olan tanımlayıcı ibareler karşılaştırmada dikkate alınamaz. Tanımlayıcı olmamakla birlikte tanımlayıcılığa yakın olan ibareler yönünden ise koruma düzeyinin düşük tutulması gerekir. Esasen tanımlayıcı olmakla birlikte, KHK'nın 7/son maddesi uyarınca kullanım sonucu ayırt edici kılınmakla marka olarak tescili sağlanan ibarelerin, sadece tescilin sağlandığı gerekçesiyle, kullanım tekeli kimseye bırakılamaz.

Somut olayda, davacıya ait ''Mobiliyum'' esas ibareli markaları ile davalı şirkete ait ''...'' ibareli marka başvurusunun mobilya emtiaları yönünden tanımlayıcılığa yakın ibareler olduğu, ''mobilya'' kelimesinden türetilen bu ibarelerin mobilya emtiaları yönünden markaları farklılaştıran sescil ve görsel farklılığa sahip oldukları bu sebeple mobilya emtiaları yönünden markalar arasında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı kabul edilerek hüküm kurulması gerekirken hatalı değerlendirme sonucu davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve bu husus hükmün davalılar yararına bozulmasını gerektirmiştir…” gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

12. Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 28.09.2020 tarihli ve 2020/142 E., 2020/249 K. sayılı kararı ile önceki gerekçeyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

13. Direnme kararı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

14. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacıya ait “Mobiliyum” esas ibareli markalar ile davalı şirkete ait dava konusu “...” esas ibareli markaların mobilya emtiası yönünden tanımlayıcı niteliği haiz olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre anılan taraf markaları arasında 556 sayılı KHK’nın 8/1-b maddesi anlamında mobilya emtiası yönünden karıştırılma ihtimalinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

15. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukukî kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar vardır.

16. Hemen belirtmek gerekir ki, tescilli bir markanın, ait olduğu mal ve hizmetler bakımından sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir. Ancak somut olayda uyuşmazlığın çözümü için başvuru ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 556 sayılı KHK’nın uygulanması gerekmektedir.

16. Hemen belirtmek gerekir ki, tescilli bir markanın, ait olduğu mal ve hizmetler bakımından sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir. Ancak somut olayda uyuşmazlığın çözümü için başvuru ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 556 sayılı KHK’nın uygulanması gerekmektedir.

17. Bilindiği üzere, Türk Hukuku’nda sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Dava tarihi itibariyle somut olaya uygulanması gereken 556 sayılı KHK'nın 7. maddesinde bir marka tescil başvurusunun Türk Patent ve Marka Kurumu (Kurum) tarafından “mutlak ret nedenleri” kapsamında yapılacak inceleme sonucunda reddedilmesinin koşulları belirlenmiştir. Mutlak ret nedenlerinin ortak özelliği, marka olarak tescili talep olunan işaretin kamuyu ilgilendirmesi veya kamuya mal olmasıdır. Ret nedenlerinin mutlak karakteri icabı, herhangi bir kişinin ileri sürmesine gerek kalmaksızın Kurum ve mahkeme tarafından "re'sen" dikkate alınırlar. Zira mutlak ret nedenleri birer def’î değil, itiraz sebebidir. Mutlak ret nedenlerini, mükellefiyetleri olmamasına rağmen, 556 sayılı KHK’nın 34. maddesi gereği herkes Kurumun bilgisine arz edebilir ve ilgililer (tescil neticesinde menfaat kaybına uğrayabilecek kişiler) de 556 sayılı KHK’nın 35. maddesi çerçevesinde "itiraz" konusu yapabilirler. İlgililer bu itirazlarından feragat edemezler. İtiraza rağmen YİDK tarafından verilen kesinleşmiş tescil kararına karşı, 556 sayılı KHK’nın 53. maddesi gereğince iptal davası ikame edilebilir. Bu davalarda, mutlak ret nedenleri mahkemece re'sen dikkate alınır. YİDK kararlarının iptali için açılan davalarda mutlak ret nedenleri hakkındaki inceleme ve değerlendirme başvuru tarihindeki koşullara göre yapılır. Mutlak ret nedenlerinden birinin varlığı dolayısıyla tescil olunmaması gerekirken her nasılsa tescil olunan bir markaya karşı 556 sayılı KHK’nın 42/1-a maddesi gereğince hükümsüzlük davası açılabilir. Böyle bir dava sonuçlanmadan tescili yolsuz da olsa bir markanın kullanımı engellenemez (Karan, Hakan/Kılıç, Mehmet: Markaların Korunması 556 sayılı KHK Şerhi ve İlgili Mevzuat, 1. Baskı, Ankara 2004, s. 79-80).

18. 556 sayılı KHK’nın 8. maddesinde ise markanın tescili ile ilgili “nispi ret nedenleri” düzenlenmiştir. Bu nedenlerin ortak özelliği, tescili talep olunan marka üzerinde üçüncü bir kişinin üstün hak iddiasına dayanmasıdır. Mutlak ret nedenlerinden farklı olarak nispi ret nedenlerinin kamu menfaati ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır. Nispi ret nedenleri, mahkeme veya Kurum tarafından re’sen dikkate alınmazlar. Bunların mutlaka 556 sayılı KHK’nın 35. maddesi gereğince ilgili kişiler (yani daha önceki bir tarihte tescil edilmiş veya tescil başvurusunda bulunulmuş bir markanın sahibi ile tescilsiz markayı kullanarak bu işaret üzerinde daha eski bir tarihte hak kazanmış olan kişiler) tarafından “itiraz” olarak ileri sürülmesi gerekir. İlgili kişiler, itiraz hakkını kullanmaktan feragat edebilirler. Nispi ret nedenlerinden birinin varlığı dolayısıyla tescil olunmaması gerekirken her nasılsa tescil olunan bir markaya karşı 556 sayılı KHK’nın 47 ilâ 53. maddeleri arasındaki prosedür takip edilerek kesinleşmiş YİDK kararı aleyhine iptal davası açılabileceği gibi, 556 sayılı KHK’nın 42/1-b maddesindeki şartlar dairesinde hükümsüzlük davası da ikame edilebilir.

19. Somut olay ile ilgisi bulunması bakımından nispi ret nedenlerinden 556 sayılı KHK’nın 8/1-b maddesi üzerinde durulmasında yarar vardır.

20. 556 sayılı KHK’nın 8/1-a ve b maddesindeki düzenleme; “Tescil edilmiş veya tescil için başvuru yapılmış bir markanın sahibi tarafından itiraz yapılması durumunda aşağıdaki hallerde marka tescil edilemez:

a) Tescil için başvurusu yapılan marka, tescil edilmiş veya tescil için daha önce başvurusu yapılmış bir marka ile aynı ise ve aynı mal veya hizmetleri kapsıyorsa,

b) Tescil için başvurusu yapılan marka, tescil edilmiş veya tescil için daha önce başvurusu yapılmış bir marka ile aynı veya benzer ise ve tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer ise, tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış markanın halk tarafından karıştırılma ihtimali varsa ve bu karıştırılma ihtimali tescil edilmiş veya tescil için başvurusu yapılmış bir marka ile ilişkili olduğu ihtimalini de kapsıyorsa…” hükmünü haizdir. Buna göre anılan madde kapsamında tescil için başvurusu yapılan marka ile tescil edilmiş veya tescil için daha önce başvurusu yapılmış bir marka arasında halk tarafından karıştırılma ihtimalinden (iltibas) bahsetmek için hem karşılaştırmaya konu marka işaretleri arasında hem de işaretlerin tescil edileceği mal ve hizmetler arasında aynılık veya benzerlik olması gerekir.