muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/412, Karar No: 2022/1605, Tarih: 24.11.2022

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı süresinin dolduğunu, HMK'nun 46. maddesindeki sorumluluk sebeplerinden hiçbirinin oluşmadığını, dava değerleri ve taleplerin çelişkili olduğunu, somutlaştırma yükümlülüğünün de yerine getirilmediğini beyan ederek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

GEREKÇE: Dava, hâkimlerin yargılama faaliyetlerinden dolayı hukuki sorumluluğuna dayalı maddi ve manevi tazminat davası olup, davacı adli yardım talebinde bulunmuş, 23.03.2021 tarihli oturumda davacının sosyal ve ekonomik durumunun araştırılmasına ilişkin olarak toplanan bilgi ve belgeler ile HMK’nun 334. maddesinde gösterilen şekilde davacının talep dayanaklarını açıkça göstermemiş olması gerekçesiyle adli yardım talebinin reddi ile başvuru harcı ve peşin harcın yatırılması için kesin süre verilmiş, verilen süre içerisinde harcın yatırılmaması durumunda Harçlar Kanunu'nun 27/3 ve 32. maddeleri uyarınca davanın açılmamış sayılacağı ihtarında bulunulmuş, ancak davacı ihtaratın gereğini yerine getirmemiştir.

HMK'nın 336. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım talebinde bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıradığı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Davacının sosyal ve ekonomik durumuna ilişkin bilgi ve belgeler, talep dayanaklarını açıkça göstermemiş olması dikkate alınarak adli yardım talebi kabul edilmemiştir. Davacının adli yardım talebinin reddine dair karara yönelik itirazı ise Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 05/04/2021 tarihli kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.

Harçlar Kanunu'nun 27/3 ve 32. maddeleri uyarınca yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı öngörülmüş olup, somut olayda davacının kendisine yapılan ihtar ve kesin süreye rağmen yargılama harçlarını yatırmadığı anlaşılmakla davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda gösterilen nedenlerle;

1-Davacı tarafa verilen kesin süreye rağmen dava harcı ikmal edilmemiş olduğundan davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,

2-Alınması gerekli 59,30-TL maktu harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 5.940,00-TL maddi tazminat, 5.940,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 11.880,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-HMK'nun 335/1. maddesi uyarınca adli yardım yargılama giderlerinden geçici koruma sağladığından hazineden karşılanan 6 adet tebligat gideri olan 114,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

4-HMK'nun 335/1. maddesi uyarınca adli yardım yargılama giderlerinden geçici koruma sağladığından hazineden karşılanan 6 adet tebligat gideri olan 114,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

8. Davacının, Özel Dairenin davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararını adli yardım talepli olarak temyiz etmesi karşısında, davacının kanun yoluna başvuru sırasındaki adli yardım talebinin yerinde olup olmadığı, adli yardım talebinin yerinde olmadığına karar verilmesi hâlinde temyiz harç ve giderlerinin tamamlattırılması için dosyanın Özel Daireye geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği hususu ön sorun olarak tartışılmış ve değerlendirilmiştir.

III. GEREKÇE

9. Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere, yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukukî yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez, Hakan/Özekes, Muhammet/Akkan, Mine/Taş Korkmaz, Hülya: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, İstanbul 2017, s. 2410-2411).

10. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334/1. maddesi “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

11. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukukî yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

12. Talepte bulunan kişinin adli yardımdan yararlanabilme bakımından malî yetersizlik içinde olup olmadığı, kişinin malî durumu, bu çerçevede geliri, mal varlığı, borçları ve sosyal durumu, yani kendisi ve ailesinin yaşam düzeyi ve ihtiyaçları da göz önüne alınarak, her olay kendi koşullarına göre tespit edilecektir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2417-2419).

13. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmaması için taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu özenle incelenmelidir.

13. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmaması için taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu özenle incelenmelidir.

14. Adli yardım talebinde bulunan kişi iddiasının ve adli yardım talebinin dayanağı olan delilleri göstermeli ve mahkemeye sunmalıdır. Bu husus HMK’nın 336/2. maddesinde “Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.” şeklinde düzenlenmiştir.

15. Adli yardım talep eden kişi, elinde bulundurduğu veya o sırada bilinen delilleri sunmamışsa mahkemece başka bir inceleme yapılmaksızın dosya üzerinden adli yardım talebi derhal reddedilmelidir.

16. Talepte bulunanın malî gücüyle ilgili ispat konusunda hâkim tam bir kanaate sahip olmalıdır; bu yönüyle malî yetersizlik koşulunun ispatı için tam ispat ölçüsünün geçerli olduğunun kabulü gerekir.

17. Kanun yoluna başvuru aşamasında ise temyize müracaat için gerekli olan giderleri karşılamak zorunda kalındığında, talepte bulunanın kendisi ve ailesinin geçiminin ciddi ölçüde zor duruma düşüp düşmeyeceği araştırılır. Temyiz aşamasındaki açıkça dayanaktan yoksun olmama koşulu ise temyiz talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması şeklinde anlaşılmalıdır. Yargıtay, adli yardım talebini bu aşamada reddederse temyiz incelemesine geçilmez, dosya ilgili mahkemeye çevrilerek bu mahkemece temyiz harcının yatırılması için talepte bulunana süre verilir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2427).

18. Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davacının ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesine sunduğu 10.01.2020 tarihli ve adli yardım talepli dava dilekçesiyle, yerel mahkeme, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay tarafından verilen kararlarda kanunun emredici hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını ileri sürerek tazminat isteminde bulunduğu, Özel Dairece; davacının talep dayanaklarını açıkça göstermediği gerekçesiyle adli yardım talebinin reddine karar verildiği, adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı yapılan itiraz incelemesi sonucunda Yargıtay 5. Hukuk Dairesince itirazın reddedildiği, ilk derece başvurma ve peşin nispi harcın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesine rağmen davacının süresi içinde harçları yatırmaması üzerine Özel Dairece davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, davacının verilen bu karara karşı adli yardım talepli olarak temyiz isteminde bulunduğu ancak temyiz dilekçesinde, yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren malî durumuna ilişkin yeni belgeler sunmadığı anlaşılmaktadır.

19. Davacının yargılama sırasındaki adli yardım talebine ilişkin kararların HMK’nın 337/2. maddesi gereğince kesinleştiği, kanun yoluna başvuru sırasında davacının malî durumunu gösterir hiçbir belge sunulmadığı, Özel Dairece yapılan araştırma sonucuna göre davacının üzerine kayıtlı taşınmazların bulunduğu ve gelir getirecek durumda olduğu, davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğinden kanun yoluna başvururken temyiz yoluna başvurma ve maktu temyiz karar harçları ile temyiz gider avansının yatırılması gerektiği, bunun ise yüklü bir miktar olmadığı, davacının kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken temyiz giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğunu ispatlayamadığı sonucuna varılmıştır.

20. Hâl böyle olunca, davacının adli yardım talebi, HMK’nın 334/1. maddesinde belirtilen koşulları sağlamadığından adli yardım talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

21. Davacının sunduğu temyiz dilekçesinin süresinde temyiz defterine kaydedildiği ancak davacı tarafından temyiz yoluna başvurma ve maktu temyiz karar harçlarının yatırılmadığı anlaşıldığından, davacıya temyiz başvurma harcı ve maktu temyiz karar harcını ikmal etmesi için muhtıra çıkarılarak bir haftalık kesin süre verilmeli, kesin süre içinde harç yatırıldığı takdirde dosya temyiz incelemesi yapılmak üzere Hukuk Genel Kuruluna gönderilmeli, süresi içinde harç yatırılmadığı takdirde HMK’nın 366. maddesi yollamasıyla HMK’nın 344. maddesi gereğince davacının temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmelidir.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Davacının adli yardım talebinin REDDİNE,

2- Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 366. maddesi yollamasıyla aynı Kanun’un 344. maddesi gereğince işlem yapılmak üzere dosyanın YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİNE GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.11.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5628, Karar No: 2024/5761, Tarih: 16.05.2024

**5. Ceza Dairesi         2021/5628 E.  ,  2024/5761 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2019/309 Esas, 2021/99 Karar

SUÇ : Rüşvet

HÜKÜM : İade talebinin kabul edilebilir olduğuna

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Rusya Federasyonu uyruklu ... (Artur Kıreev)'un yargılanmak üzere iadesi talebine ilişkin olarak, Türkiye ve Rusya Federasyonu'nun taraf olduğu Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi hükümleri ile 6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu (6706 sayılı Kanun) uyarınca yapılan incelemede;

6706 sayılı Kanun’un 11/1-b maddesinde yer verilen; "İadesi talep edilen kişinin ırkı, etnik kökeni, dini, vatandaşlığı, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasî görüşleri nedeniyle bir soruşturma veya kovuşturmaya maruz bırakılacağına veya cezalandırılacağına ya da işkence veya kötü muameleye maruz kalacağına dair kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması" halinde iade talebinin kabul edilemeyeceğine dair düzenleme ve iadesi talep edilen müdafiinin, müvekkilinin Rusya'ya iadesi halinde işkence ve kötü muameleye maruz kalma ihtimali bulunduğundan Türkiye'ye uluslararası koruma/iltica başvurusunda bulundukları, Göç İdaresi Başkanlığı tarafından taleplerinin reddine karar verildiği, bu karara karşı Ankara 1. İdare Mahkemesinin 2021/603 Esasında kayıtlı davayı açtıkları yönündeki beyanı karşısında, bu başvuruya ilişkin belgelerin dosyaya getirtilmesi ve söz konusu davanın akıbetinin araştırılması ile aynı Kanun'un 11/4. maddesindeki; "İadesi talep edilen kişinin, talep tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış olması, uzun zamandan beri Türkiye’de bulunuyor olması veya evli bulunması gibi kişisel hâlleri nedeniyle, iadenin kişinin kendisini veya ailesini, fiilin ağırlığı ile orantısız şekilde mağdur edecek olması durumunda iade talebi kabul edilmeyebilir" şeklindeki düzenleme ve iadesi talep edilenin, Alanya'dan ev alarak, ailesi ile birlikte uzun zamandan beri Türkiye'de yaşadığına, çocuklarının burada eğitimlerine devam ettiklerine dair beyanı karşısında; iadesi talep edilen kişinin ailevi durumu ile alakalı araştırma yapılması sonrasında, belirtilen düzenlemeler uyarınca değerlendirme yapılmak suretiyle iade talebinin kabul edilebilir olup olmadığına karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, iadesi talep olunan müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 302/2. maddesi uyarınca hükmün, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA 16.05.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/66, Karar No: 2007/1308, Tarih: 15.02.2007

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2007/66 E.  ,  2007/1308 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İstanbul 2.İcra Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili dava dışı borçluya ait iki taşınmazın satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde müvekkilince yapılan masrafların dikkate alınmadığını, ayrıca hacizleri düşmüş bulunan davalıya üst sıranın verildiğini ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili her iki taşınmaz için yasal süresi içinde satış isteminde bulunduklarını ve gereken avansın yatırıldığını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İcra Mahkemesi'nce yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve alınan bilirkişi raporuna göre, davalı yanca bedeli paylaşıma konu taşınmazların satışının yasal süresi içinde talep edildiği ve masraf avansının icra kasasında mevcut olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388/son ve 389 ncu maddesi uyarınca istek sonuçlarından her biri hakkında hüküm kurulmalıdır. Davacı dilekçesinde paylaştırma, satış ve diğer giderlerin sıra cetvelinde dikkate alınmadığını ileri sürdüğüne göre, bunlar hakkında olumlu ya da olumsuz bir hüküm oluşturulmaması doğru değildir.

2- Her ne kadar davalı yanca 09.04.2002 tarihinde satış isteminde bulunulmuşsa da, aynı tarihli icra müdürlüğü kararında bu talebin reddine karar verilmiş olup, anılan karar İcra Mahkemesi'nce kaldırılmadığından (İİK.m.16) geçerli bir satış talebinin bulunduğundan söz edilemez.

SONUÇ: Temyiz olunan hükmün yukarıda 1 ve 2 sayılı bentlerde yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 15.2 .2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17843, Karar No: 2012/3328, Tarih: 13.02.2012

**12. Hukuk Dairesi         2011/17843 E.  ,  2012/3328 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Uzunköprü İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 18/05/2011

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlu ...K. Hizmet Götürme Birliği'nin icra mahkemesine başvurusu, bankada bulunan hesaplarının haczedilmezliğine ilişkin olup, mahkemece yapılan yargılama sonunda, birlik malları hakkında 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu'nun 22. maddesi gereğince belediyelere ilişkin hükümlerin uygulanacağı gerekçesiyle 5393 Sayılı Belediyeler Kanunu'nun 15/son maddesine göre istemin kabulüne karar verilmiştir.

Borçlunun tabi bulunduğu 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu'nda haczedilmezliğe ilişkin bir hüküm olmayıp anılan kanunun 22. maddesindeki "Birliklerde çalışma programı, yetki devri, birlik ile birlik başkanının ihtilaflı olması, birlik organının veya bunların üyelerinin görevden uzaklaştırılması, yıllık faaliyet raporu, bütçe ve diğer mali konular, tahvil ihracı hariç borçlanma, bütçe içi işletme tesisi, borç ve alacakların mahsubu, yurt dışı ilişkileri, diğer kuruluşlarla ilişkiler, yazışma ve yeniden değerleme oranının birliklerde uygulanması konularında, bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda birlik tüzüğü ile birliğe devredilen hizmetlerle sınırlı olmak üzere Belediye Kanunu hükümleri uygulanır. Birliklerde, teşkilat ve personel istihdamı konularında bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Belediye Kanunu ile Belediye Kanununa aykırı olmamak kaydıyla birlik tüzüğü hükümleri uygulanır" şeklindeki düzenlemeyle K. Hizmet Götürme Birlikleri hakkında hangi konularda Belediyeler Kanunu'nun uygulanacağı açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle K. Hizmet Götürme Birliklerinin bankada bulunan hesaplarının, Belediyeler Kanunu'nun 15/son maddesi gereğince haczedilemeyeceğine ilişkin mahkeme kararı doğru değildir.

Ancak 2011 yılı Bütçe Kanunu'nun 17.maddesinin 1.fıkrasının b bendinde; "Maliye Bakanlığı bütçesinin; 12.01.31.00-06.1.0.08-1-07.1 tertibinde yer alan ödenek, Köylerin Altyapısının Desteklenmesi Projesi (KÖYDES) kapsamında köylerin altyapı ihtiyaçları için il özel idareleri ve/veya köylere hizmet götürme birliklerine, tahakkuk ettirilmek suretiyle kullandırılır ... Bu fıkra kapsamında ilgili idarelere yapılan Hazine yardımları haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz" hükmü yer almaktadır. Somut olayda mahkemece, şikayete konu banka hesap dökümleri getirtilerek yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda,  ilgili hesaplardaki paraların, Maliye Bakanlığı bütçesinden .... K. Hizmet Götürme Birliği'ne yapılan hazine yardımı niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır. O halde mahkemece şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken istemin kabulü ile ilgili hesaplardaki hacizlerin kaldırılması yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ :Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 13/02/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/6347, Karar No: 2007/10290, Tarih: 27.11.2007

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2007/6347 E.  ,  2007/10290 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı ... vd. vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece, yerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu dava konusu taşınmazın arsa kabulü ile bu niteliğine göre değerlendirme yapılmış olmasında yöntem olarak bir isabetsizlik yoktur. Ancak, bilirkişi kurulunca düzenlenen rapor dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti açısından hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki;

Kamulaştırma Yasasının “Kamulaştırma Bedelinin Tespiti Esasları”nı düzenleyen 4650 sayılı Yasa ile değişik 11. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca arsalarda kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal arsa satışlarına göre satış değerinin öncelikle belirlenmesi; taşınmazın değerini etkileyebilecek tüm nitelik ve unsurların ve her unsurun ayrı ayrı değerinin, bu bağlamda bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçülerin bu tümceden olarak varsa vergi beyanlarının esas tutulması yoluyla raporda tüm bu unsurların yanıtlarını ayrı ayrı belirtilmek suretiyle ve ilgililerin beyanları da gözetilerek gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerinin tespiti gerekir. Anılan Yasa maddesi hükmü doğrultusunda Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamaları da gözönünde bulundurulduğunda; dava konusu taşınmaz ile buna emsal alınan taşınmazın ya da taşınmazlardan her birinin ayrı ayrı cadde veya sokak üzerinde oluşları, konut ya da ticaret alanlarında yer alıp almadıkları, imar durumları, buna göre inşaat yapılabilme ve yapılacak inşaatın kat sayısı, bitişik ya da ayrık düzende yapılaşma alanlarından hangisinde bulundukları hususlarının açıkça belirlenmesi, bu ve benzeri tüm nitelik ve unsurların tek tek açıklanmasından sonra buna göre dava konusu taşınmazın emsal alınan taşınmazlara nazaran üstün ve eksik yönleri ve bunun yüzde oranları saptanıp bu oranlar çerçevesinde dava konusu taşınmazın ulaştığı değer tespit edilmelidir.

Somut olayda bilirkişi kurulunca düzenlenen raporda; dava konusu taşınmaz ile buna emsal alınan taşınmazların nitelik ve özelliklerinin belirtilmesi ile yetinilmiş,ancak yukarıda değinilen esaslar çerçevesinde birbiriyle karşılaştırılması yapılıp, eksik ve üstün yönleri ve buna göre taşınmazın değerinin emsale göre yüzde itibariyle ne oranda olduğu, -denetime elverişli biçimde- belirtilmeden doğrudan taşınmazın m2 birim fiyatı gösterilmiş, bunun üzerinden kamulaştırma bedeli tespit edilmiştir. Bilirkişilerin değinilen ve Yargıtay uygulamalarına uygun düşmeyen bu nitelikteki değer tespitleri sonucu, aynı gün Dairemizce temyiz incelemesi yapılan aynı kamulaştırma kapsamında kalan ve dava konusu taşınmaza yakın mesafede bulunan taşınmazlar için takdir olunan değerler arasında da dikkat çekecek oranda tutarsızlıklar bulunduğu gözlenmiştir. Oysa kamulaştırma bedeli tespit edilirken 2942 sayılı Yasanın 4650 sayılı Yasa ile değişik 11. maddesi hükmü uyarınca taşınmazın emsalle karşılaştırmasının yapılması sırasında değerini etkileyebilecek tüm nitelik ve unsurların ve bedelin tespitinde etkili olacak diğer tüm objektif ölçülerin gözönünde tutulması öngörülmüş olup, bu objektif ölçütler çerçevesinde dava konusu taşınmazın bitişiğindeki ya da yakınındaki komşu taşınmazlara takdir edilen değerler arasında dikkat çekecek oranda farklılıkların bulunmaması, böylece taşınmaz malsahiplerinin değer tespitine ilişkin aynı yargı yerinde verilen kararlara, dolayısıyla yargıya güven duygularının zedelenmemesine de özen gösterilmelidir.

Mahkemece yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde bilirkişi kurulundan ek rapor alınmalı, raporun bozma gereklerine uygunluğu denetlenmeli ve dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti açısından oluşacak sonuç doğrultusunda hüküm kurulmalıdır.

Bundan ayrı;

Bilirkişi kuruluna davalı taşınmaz ile karşılaştırmaya konu edilen emsal taşınmazların imar parseli olup olmadıkları yolundaki Belediye Başkanlığı yazısında, imar parseli oldukları belirtilmiş ise de, bu özelliğin incelenen satış tarihlerinde var olup olmadığı açıkça belirlenmemiş olup bu eksiklik giderilmeden, başka bir anlatımla emsal taşınmazların satış tarihlerinde imar parseli olup olmadıkları saptanmadan hüküm kurulması da doğru değildir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 27.11.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.