muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/14782, Karar No: 2015/13251, Tarih: 03.12.2015

**17. Hukuk Dairesi         2015/14782 E.  ,  2015/13251 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı N.. G.. ile davalılar G.. A.., N.. O.., S.. O.. arasındaki tazminat davası hakkında Karşıyaka 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.07.2013 gün ve 2007/17-2013/401 esas-karar sayılı hükmün Dairenin 02.06.2015 gün ve 2013/17839-2015/8063 esas-karar sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiş olup, süresi içinde davalılar S.. O..,N.. O.. vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

1-6100 Sayılı HMK.nun geçici 3/2.maddesi delaletiyle, HUMK.nun 427/5, 440/III-1.maddesinde öngörülen karar düzeltme parasal sınırı 01.01.2015 tarihinden itibaren 12.690,00 TL'ye çıkarılmıştır. Karar düzeltmeye konu davacı E. G. için verilen 11.612,21 TL, davacı İ.G. için verilen 8.569,02 TL ve davacılar yararına verilen manevi tazminat kararlarının tümüne ilişkin bölümün bu bu miktardan az olması durumunda karar düzeltilmesi yoluna gidilemez. Mahkeme hükmü anılan tarihten sonra incelenmekle, davalılar S.. O.. ve N.. O.. vekilinin anılan kısımlara ilişkin karar düzeltme dilekçesinin REDDİNE,

2-Davalılar S.. O.. ve N.. O.. vekilinin 1 nolu bent kapsamı dışında kalan karar düzeltme isteminin incelenmesinde; Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilâmında benimsenen gerektirici sebeplere göre, 6100 sayılı HMK’nin geçici 3. maddesinin 2. fıkrası delaletiyle 1086 sayılı HUMK’nin 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmayan karar düzeltme isteğinin REDDİNE,

aynı Yasanın 442. maddesi uyarınca 251,00 TL para cezasının davalılar Sedat ve Nergül'den alınarak Hazineye gelir kaydettirilmesine ve aşağıda dökümü yazılı 57,60 TL peşin harcın karar düzeltme harcına mahsubuna 3.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/20947, Karar No: 2011/1577, Tarih: 22.02.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/20947 E.  ,  2011/1577 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kocaeli 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 03/06/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Kambiyo senetlerine dayalı olarak başlatılan takiplerde imzaya itiraz İİK. nun 170. maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddenin üçüncü fıkrasında, icra mahkemesince imza incelemesinin aynı kanunun 68/a maddesinin dördüncü fıkrasına göre yapılması gerektiğine işaret edilmiştir.

İİK. nun 68/a maddesinin dördüncü fıkrasında ise; “İmza tatbikinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun bilirkişiye ait hükümleri ile 309. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkraları ve 310, 311 ve 312. maddeleri hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır.. Anılan hükümde atıf yapılan HUMK. nun 308 ve devamı maddelerinde imza inkarı halinde mahkemece yapılacak usuli işlemler düzenlenmiş; 309. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkralarında aynen; “Ehlihibre vasıtasıyla tahkikata karar verildiği takdirde medarı tatbik olacak yazı ve ehlihibrenin tahkikatı icra edeceği gün hakim tarafından tayin olunur. Mahkeme bu bapta ancak iki tarafın ittifak ettikleri her nevi evrak ile senedatı resmiyeden olan ve bir kimse tarafından hasbelmemuriye veya mahkeme huzurunda tahrir veya imza edilen evrakı tatbika esas addedebilir. Tatbika esas ittihaz olunabilecek evrak olmadığı veyahut olup da derecei kifayede bulunmadığı takdirde ehlihibre tarafından terkip olunacak ibarelerle münkir olan kimseye yazı yazdırılarak tatbikat icra olunur.” düzenlemesi yer almıştır.

Görüldüğü üzere; inkar edenin atılış tarihi itibariyle inkar edilen imzası ile yakın tarihte atılmış, uygulamaya elverişli imzalarının temin edilmesi gerekir. Uygulamaya elverişli (tatbike medar) belgeler, HUMK m. 309/3'te “ancak iki tarafın ittifak ettikleri her nevi evrak ile senedatı resmiyeden olan ve bir kimse tarafından hasbelmemuriye veya mahkeme huzurunda tahrir veya imza edilen evrakı tatbika esas addedebilir.” şeklinde tahdidi olarak sayılmıştır. Vurgulamakta yarar vardır ki, anılan belgelerin tamamlanması konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.04.2006 gün ve 2006/12-259 E. 2006/231 sayılı kararında da açıklandığı üzere, eldeki davanın niteliği itibariyle "imzanın borçluya ait olduğunu" kanıtlama külfetinin alacaklıya ait olduğu gözardı edilmemeli ve ispat yükünü ters çevirecek bir uygulamaya da gidilmemelidir.    ( Hukuk Genel Kurulu'nun 06.02.2008 gün ve 2008/12-77 E. 2008/90 sayılı kararı)

Özetlemek gerekir ise, imza incelemesinde öncelikle senedin keşide tarihinden öncesine ilişkin borçlunun uygulamaya elverişli imzalarını taşıyan belgeler, keşide tarihine en yakın tarihli olanından başlayarak bilirkişice mukayeseye esas alınmalıdır. Senedin keşide tarihinden öncesine ilişkin belge bulunamazsa, daha sonraki tarihli belgeler, uygulamaya elverişli imza örneği taşıyan herhangi bir belge temin edilemez ise borçlunun duruşmada alınan medari tatbik imza ve yazı örnekleri üzerinden inceleme yapılmalıdır. Sıhhatli bir sonuç alınabilmesi için, inkar edilen imzanın atıldığı tarihten öncesinde veya mümkün olduğu kadar yakın tarihlerde düzenlenen belgelerde bulunan borçluya ait imzaların celbedilip ondan sonra bilirkişi incelemesi yapılması gerekir.

Ayrıca yerleşik Yargıtay uygulamasına ve Dairemizin istikrar bulan kararlarına göre fotokopi üzerinden imza incelemesi yapılması mümkün değildir. Bu nedenle imza incelemesine esas alınan borçlunun uygulamaya elverişli imzalarının bulunduğu belge asıllarının getirtilerek incelemenin bunlar esas alınarak yapılması gerekir.

Öte yandan, her hangi bir belgedeki imza veya yazının, atfedildiği kişiye ait olup olmadığı hususunda yapılacak bilirkişi incelemesinin, konunun uzmanınca ve yeterli teknik donanıma sahip bir laboratuvar ortamında, optik aletler ve o incelemenin gerektirdiği diğer cihazlar kullanılarak; grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması; bu alet ve yöntemlerle gerek incelemeye konu ve gerekse karşılaştırmaya esas belgelerdeki imza veya yazının tersim, seyir baskı derecesi, eğim, doğrultu gibi yönlerden taşıdığı özelliklerin tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip karşılaştırılması; sonuçta imza veya yazının atfedilen kişiye ait olup olmadığının, dayanakları gösterilmiş, tarafların, mahkemenin ve Yargıtay'ın denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması; gerektiğinde karşılaştırılan imza veya yazının hangi nedenle farklı veya aynı kişinin eli ürünü olduklarının fotoğraf ya da diğer uygun görüntü teknikleriyle de desteklenmesi şarttır. (HGK.nun 06.6.2001 tarih ve 2001/12-466 E. - 2001/483 K. sayılı kararı)

Somut olayda örnek 10 ödeme emri 24.03.2009 tarihinde tebliğ edilmiş, 5 günlük yasal süresi içinde borçlu icra mahkemesinde imza inkarında bulunmuştur. Mahkemece Kocaeli Adli Tıp Şube Müdürlüğünde görevli Adli Tıp Uzmanı Dr. E.B 'ye yaptırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun, yukarıda yapılan açıklamalara ve ilkelere uygun olarak düzenlenmediği ve dolayısıyla hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşıldığından, mahkemece anılan ilkelere uygun olarak yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ  : Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA),  22.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10196, Karar No: 2015/13499, Tarih: 12.05.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/10196 E.  ,  2015/13499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

6100 sayılı HMK'nun 297/2. maddesine göre hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 08/10/1997 tarih ve 1997/12-517 E.-1997/776 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, ilamların infaz edilecek kısmı hüküm bölümüdür. Diğer bir anlatımla hüküm içeriğinin aynen infazı zorunludur. İlamın infaz edilecek kısmı yorum yoluyla belirlenemez. Bu nedenle hüküm fıkrasının hiçbir tereddüte yer vermeyecek şekilde açıkça yazılması zorunludur.

Somut olayda temyize konu İcra Hukuk Mahkemesi'nin 12.02.2015 tarih ve 2014/975 Esas, 2015/119 Karar sayılı ilamının hüküm kısmında davacı ...'in şikayet talebinin kabulüne şeklinde hüküm kurulduğu, anılan ilamın hüküm kısmının bu haliyle şüphe ve tereddüte yer vermeyecek biçimde açık olmadığı gibi infaz kabiliyetinin de bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nun 297/2. maddesine uygun tesis edilmeyen kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), bozma nedenine göre alacaklının temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12/05/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/12162, Karar No: 2013/16009, Tarih: 21.11.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/12162 E.  ,  2013/16009 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkillerinin Hacı İsmail Ağa İbni Hacı Ali Ağa Vakfı'nın galleye müstahak vakıf evladı olduğunun tespitini istemiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Vakıftan galle fazlasının alınabilmesi için, öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Davacıların vakfedenin soyundan geldiği anlaşıldığından, mahkemenin davacı tarafın vakıf evladı olduğu yolundaki tespitinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak; Dosya içerisinde bulunan dava konusu Mazbut Hacı İsmail Ağa İbni Hacı Ali Ağa Vakfı'nın 19 Cemaziye’l-ula 1218 Hicri (6 Eylül 1803) tarihli vakfiyesine göre gallenin erkek ve kız çocukları ayrımı yapılmayarak mevcut birinci kuşak çocuklarına eşit olarak bırakılmış olup daha sonraki gelecek kuşaklara galle ödenmesi şart kılınmamıştır. ...'nün davalı vakıftan şimdiye kadar mahkeme kararı ile tespit edilmiş galle alan bir evladının bulunmadığı ve bu şekilde bir ödemenin yapılmadığına dair 26.06.2013 gün 13015 sayılı yazısı ve vakfiye içeriğine göre davacıların galle fazlasına ilişkin isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle bu istemin kabulüne karar verilmesi,

2-5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 76. maddesi (2762 sayılı Vakıflar Yasası 40. maddesi) gereğince, galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalarda ... yasal hasım olduğu halde yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile sorumlu tutulmuş olması,

Doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 21.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/3189, Karar No: 2025/1607, Tarih: 03.02.2025

**4. Hukuk Dairesi         2023/3189 E.  ,  2025/1607 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/13 D.İş, 2023/12 Karar

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU İTİRAZ HAKEM HEYETİ

SAYISI : 2022/İHK-64947

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ

SAYISI : K-2022/218764

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 25.05.2021 tarihinde davalı ... nezdinde Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış 53 M 0708 plakalı dolmuşta yolcu konumunda bulunan ve dolmuştan inip karşıdan karşıya geçerken 53 AP 648 plakalı aracın davacıların desteğine çarparak ölümüne sebebiyet vermesi sebebiyle 175.000,00 TL tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; teminat kapsamına girmediği ve sorumluluklarının olmadığı gerekçesiyle davanın reddini talep etmiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İTİRAZ

Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; itirazın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... şirketinin sorumluluğu bulunduğunu, yolculuğun henüz bitmediğini belirtmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası poliçesinden kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.

Dosya arasında bulunan iddia, savunma ve kazaya ilişkin kayıt ve bilgilere göre müteveffa davalıya sigortalı yolcu taşıma aracının duraklama yaptığı sırada ve araçtan inmesiyle birlikte arkadan gelen aracın çarpması sonucu vefat etmiştir.

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davalı ... şirketinin sorumluluğu bulunduğunu, yolculuğun henüz bitmediğini belirtmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası poliçesinden kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.

Dosya arasında bulunan iddia, savunma ve kazaya ilişkin kayıt ve bilgilere göre müteveffa davalıya sigortalı yolcu taşıma aracının duraklama yaptığı sırada ve araçtan inmesiyle birlikte arkadan gelen aracın çarpması sonucu vefat etmiştir.

Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, Genel Şartlarının A.1.maddesinde "Bu sigorta, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımacılığı kapsamında seyahat eden yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını, taşımacılık hizmetinin başlangıcından bitimine kadar geçen seyahat süresi içinde, duraklamalar da dahil olmak üzere, maruz kalacakları her türlü kazaların neticelerine karşı aşağıdaki şartlar çerçevesinde teminat altına alır.”şeklinde tanımlanmıştır. Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yolculuğun başlangıcından bitişine kadar, otobüsün içinde veya dışında, otobüs hareket halinde iken veya değilken, yolculuk sırasında veya bekleme, duraklama ve mola yerlerinde karşılaşılabilecek her türlü kazalara karşı, sigortalılar yararına taşımacı tarafından yaptırılması zorunlu bir kaza sigortası olup kazanın oluşunda taşımacının ya da sürücü ve yardımcılarının bir kusurları bulunmasa bile, ölümlerde sigorta poliçesinde yazılı tutarın tamamı, bir zarar hesabı yapılmaksızın ölen kişinin mirasçılarına eksiksiz ve kesintisiz olarak; yaralanmalarda beden gücü kayıp oranına göre zarar gören kişilere ödenir.

Duraklama: trafik zorunlulukları dışında araçların, insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre dava edilen zararın, henüz duraklama halinde iken meydana gelmesi sebebiyle davalının, dava edilen zarardan sorumlu olması gerekirken davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

03.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17816, Karar No: 2011/15332, Tarih: 12.07.2011

**12. Hukuk Dairesi         2011/17816 E.  ,  2011/15332 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tekirdağ 1. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 06/07/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun mahkeme kararının İİK. 366. ve HUMK. 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), 17,15 TL onama harcı alındığından mahsubuna bakiye, 1,25 TL harcın temyiz edenden alınmasına, 12/07/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/9865, Karar No: 2017/7993, Tarih: 19.10.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/9865 E.  ,  2017/7993 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen aylığın tekrar bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve kesilmiş tutarın yasal faizi ile birlikte tarafına iadesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ...'ın eşi ...’den 30/03/2011 tarihinde boşandığı, 10/09/1992 tarihinde vefat eden babasından dolayı yetim aylığı aldığı, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından düzenlenen 08/03/2013 tarihli ve Hİİ-057 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, 21/11/2011-20/04/2013 tarihleri arasında ödenen 17.66,97 TL aylık tutarı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı , anlaşılmıştır.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal güvenlik kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.