muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/259, Karar No: 2025/1710, Tarih: 27.03.2025

Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın kayıt malikine yöneltilmesi gerektiğini belirterek zilyetlikle edinme koşulları araştırıldıktan sonra davanın reddini savunmuştur.

Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalı İdarenin davada taraf sıfatının bulunmadığını, imar-ihya ve zilyetlik koşullarının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davalara konu (A) ve (B) harfi ile gösterilen taşınmazların bulunduğu 794 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin 19.09.1975 yılında kesinleşerek özel siciline mera olarak kaydedildiği, daha sonra Şanlıurfa Defterdarlığının talebi ile tahsis amacı değişikliği yapılarak 27.01.1992 tarihinde Hazine adına taşlı tarla vasfı ile tescilinin yapıldığı, 794 parsel sayılı taşınmazın 14.03.2017 tarihinde 971, 972, 973, 974, 975, 976 ve 977 numaralı parsellere ayrıldığı, 794 ve 971 numaralı parsellerin 02.06.2020 tarihinde ayırma işlemine tabi tutulduğu ve Büyükşehir Belediyesi adına kayıtlı olarak 1175, 1176 ve 1177 parseller olduğu, kadastro tespitinin kesinleşmesi ile birlikte tapuya tescil edilen taşınmazların mülkiyetinin zilyetlikle kazanılmasının mümkün bulunmadığı gibi mera olarak sınırlandırılarak özel siciline kaydolan taşınmazların da zilyetlikle kazanılamayacağı, kadastro tespitinin kesinleştiği 1975 yılından davanın açıldığı 2013 yılına kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 12/3. maddesinde öngörülen 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği, dava konusu alanın ... adına kayıtlı olduğu, bu haliyle Hazine ve Karaköprü Belediye Başkanlığının pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davada davanın ... ve Hazine yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, ... yönünden esastan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleştirilen davada davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kadastrodan önceki hukuki nedene dayandığı, dava konusu 1175, 1176 ve 1177 parsel sayılı taşınmazların 971 parselden geldiği, 971 parselin 794 parsel sayılı taşınmazın ifrazı sonucunda oluştuğu, 794 parselin kadastro tespitinin ise 19.09.1975 tarihinde kesinleştiği, 05.11.2013 ve 26.11.2013 tarihinde açılan davaların 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 12/3. maddesinde belirtilen 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı, davacının kadastro sonrası nedene dayandığının kabul edilmesi halinde de zilyetliğe dayalı dava açılamayacağının kabulünün gerektiği, sonuç olarak İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleştirilen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının taşınmazlara bitişik olan parsellerin maliki olduğunu, Kadastro Müdürlüğünün müzekkere cevabında 794 numaralı parselin evveliyatının tapulama harici bırakıldığının ve idari yoldan 27.04.1992 tarihinde tarla vasfı ile Hazine adına tescil edildiğinin bildirildiğini, Milli Emlak Müdürlüğünce taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kalma yerlerden olmadığı ve herhangi bir kamu kurumuna tahsis edilmediğinin bildirildiğini, taşınmaz üzerinde üçüncü bir kişinin tasarrufunun bulunmadığını, Tapu Müdürlüğünün müzekkere cevabında 794 parselin senetsizden 140.250,00 m2 olarak kadimden beri mera olarak kullanıldığı ve Köy Tüzel Kişiliğinin olduğu belirtilerek mera vasfı ile 24.07.1975 yılında tespitinin yapıldığı ve 19.09.1975 yılında kadastro tespitinin kesinleştiği, 1992 yılında taşlı tarla vasfı ile Hazine adına tescil edildiğinin bildirildiğini, buna göre taşınmazı temizleyip imar ve ihya eden ve babasıyla birlikte 80 yılı aşkın süredir kullanan davacı adına tescil kararı verilmesi gerektiğini, Orman Müdürlüğünün müzekkere cevabında da taşınmazın tescilli mera kaydına rastlanılmadığının bildirildiğini, taşınmazın Hazine adına tescil edildiği 1992 yılı ve öncesinden dava tarihine kadar zilyetlikle edinme koşullarının davacı lehine oluştuğunu, davanın kadastro tutanaklarına dayanılarak açılan tapu iptali ve tescil davası olmayıp taşınmazın davacı tarafından imar ve ihyasının tamamlanması ve idari tescil kararından sonra da zilyetlik hakkının devam etmesi nedenine dayandığını, tapulama harici alan idareye tescil edilebiliyorsa davacının da taşınmazın tescilini isteme hak ve hürriyetinin bulunduğunu, taşınmazın 1975 ile 1992 yılları arasında mera kaydının olduğu, 1992 yılından 2016 yılına kadar 24 yıl süre ile tapulama harici taşlık olarak tescilli olduğunu, bu süre zarfında davacının tescil şartlarını sağladığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, kadastrodan önceki hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun/HMK) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, kadastrodan önceki hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun/HMK) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden; mülga 766 sayılı Tapulama Kanunu'na göre yapılan kadastro çalışmaları sırasında davaya konu 794 parsel sayılı taşınmazın kadimden beri mera olarak kullanıldığından bahisle 24.07.1975 tarihinde mera olarak sınırlandırılması ile yetinildiği, bu tespite dair tutanağın 19.09.1975 tarihinde kesinleştiği, mera vasıflı bu taşınmazın tamamı tescil harici iken Şanlıurfa Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 22.01.1992 tarihli, Tarım Reformu Bölge Müdürlüğünün 04.07.1991 tarihli yazıları, Köy İhtiyar Heyetinin valilikçe onaylanmış 17.01.1992 tarihli muvafakatnamesi ve Kadastro Müdürlüğünün 31.01.1992 tarihli fenni beyannamesinde görüldüğü üzere mera vasfı kaldırılarak 27.04.1992 tarihinde taşlı tarla vasfı ile idari yoldan Hazine adına tescil edildiği, daha sonra ... Encümen kararı ile 14.03.2017 tarihinde 971 ilâ 977 parsel sayılı taşınmazlara ayrıldığı, davaya konu taşınmaz bölümlerinin 971 parsel sayılı taşınmaz içerisinde kaldığı, bilahare Tapu Müdürlüğünce yapılan ayırma işlemi neticesinde 02.06.2020 tarihinde 1175, 1176 ve 1177 parsel sayılı taşınmazların oluştuğu, davaya konu taşınmaza isabet eden 1175 ve 1176 parsel sayılı taşınmazların ... adına kayıtlı olduğu, asıl ve birleştirilen davaların imar-ihya ve eklemeli kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak sırasıyla 05.11.2013 ve 26.11.2013 tarihlerinde açıldığı tespit edilmiştir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl ve birleştirilen davada davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl ve birleştirilen davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 187,80 TL bakiye onama harcının temyiz eden asıl ve birleştirilen davada davacıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olmak üzere karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/17490, Karar No: 2012/21551, Tarih: 01.10.2012

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/17490 E.  ,  2012/21551 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki abonelik sözleşmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, ... ili ... Kayaş Mahallesi 35558 ada 16 parselde bulunan N:139/6 no'lu dairede oturduğunu, dava dışı müteahhidin inşaat elektrik borcu nedeniyle davalı idarenin kendisini elektrik abonesi yapmadığını ileri sürerek geçici abonelik tesisine karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, ferdi abonelik için Yapı denetim uygunluk belgesinin ve ... bitirme evraklarının verilmediğini beyan ederek davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafça temyiz edilmiştir.

Dava konusu binanın iskan izninin alınmadığı dosya içeriği ile sabittir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 30 ve 31. maddeleri hükmüne göre, yapı kullanma izin belgesi bulunmayan yerlerde abonelik tesisi mümkün değildir. Ne var ki; davadan önce 26.7.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanıp yürürlüğe giren 5784 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 25.maddesinde 3194 Sayılı İmar Kanunu’na eklenen Ek Geçici 11. madde, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kanalizasyon kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara yol, su, elektrik, telefon vb.gibi altyapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar geçici 2012/17490-21551

abonelik yapılabilir, Bu halde elektrik ve su bağlanması abone için kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak yapı ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 12.10.2004 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanamaz" hükmü getirilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen Geçici Ek 11.maddesi uyarınca, binanın imar ve projeye uygun olarak yapıldığına dair statik raporu davacı tarafından dosyaya ibraz edilmemiştir. Abonelik yapılmasına ilişkin yasal şartların bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda abonelik sözleşmesinin yapıldığından söz edilemez. Hal böyle olunca mahkemece, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabule karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 9.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9982, Karar No: 2024/19017, Tarih: 21.05.2024

**10. Ceza Dairesi         2021/9982 E.  ,  2024/19017 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/904 E., 2016/480 K.

SUÇ : Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin, hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Antalya 27. Asliye Ceza Mahkemesinin 10.06.2016 tarihli ve 2015/904 Esas, 2016/480 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 191 inci maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 53 üncü maddesi, 58 inci maddesi uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile hak yoksunluğuna ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasına hükmedilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz sebepleri özetle; gereğini arz ettiğine ilişkindir.

III. GEREKÇE

Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararın sanığa, Antalya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda, 10.06.2015 tarihinde tebliğ edildiği, tebligat metninin "...okumak/almak suretiyle tebellüğ ettim" şeklinde olduğu, kararın başka bir suçtan hükümlü bulunan sanığa cezaevinde tebliğ edilmesinde, 5271 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince "ilgili taraf serbest olmayan bir kişi veya tutuklu ise tebliğ edilen karar kendisine okunup anlatılır" düzenlemesi karşısında, kararın sanığa okunup anlatılmadığı, bu nedenle tebligatın 5271 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yöntemince yapılmadığı, bu nedenle 08.06.2015 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmediği ve kovuşturma şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından;

5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereğince kovuşturma şartının gerçekleşmesini beklemek üzere, kamu davasının durmasına ve gerekli tebligat işlemlerinin tamamlanarak, kararın infazına devam edilmesi için dosyanın Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verilmesi yerine, yargılamaya devam edilerek sanığın mahkûmiyetine karar verilmesi, nedeniyle hukuka aykırılık görülmüştür.

IV. KARAR

Başkaca yönleri incelenmeyen Antalya 27. Asliye Ceza Mahkemesi kararının, gerekçe bölümünde açıklanan nedenle, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

IV. KARAR

Başkaca yönleri incelenmeyen Antalya 27. Asliye Ceza Mahkemesi kararının, gerekçe bölümünde açıklanan nedenle, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,21.05.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4670, Karar No: 2019/6516, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4670 E.  ,  2019/6516 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür.Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).

Bireysel başvuru yolu, temyiz veya istinaf benzeri bir başvuru olmadığı gibi, temyiz veya istinaf sonrası olağanüstü bir temyiz fırsatı da değildir. Anayasanın 148/4. maddesinde bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı belirtilmiş, 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinde de aynı hüküm tekrar edilmiştir. Bu kapsamda temyiz ve istinaf aşamalarında, ilk derece mahkemelerinin olayları ve delilleri değerlendirmeleri doğru yapıp yapmadıkları, mahkemelerin yaptığı işlemlerin yasalara uygun olup olmadığı ve yasa kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken Anayasa Mahkemesi, genel mahkemelerin olayı ve delilleri değerlendirirken, yasa kurallarını uygularken temel hakları ihlal edip etmediklerini ve ihlal varsa bu ihlallerin bireysel başvuru yolu dışında başka bir yolla giderilip giderilemeyeceğini inceler.

6216 sayılı Kanun'un 50/1. fıkrasında; bireysel başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki yetki ve görevi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olmayıp tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı). Bu kapsamda tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Kanun'da, ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakımından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bunun tek sınırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasının sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir. Buna göre anılan sınır, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder. Bireysel başvurunun niteliği dikkate alındığında bu sınırlama sadece idare değil yasama ve yargı organları yönünden de geçerlidir. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı, gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mercilere gönderir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağı hususunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı).