muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/17619, Karar No: 2019/33167, Tarih: 24.06.2019

Bu itibarla;

Sanıklara atılı eylemin suç tarihi ve ele geçen eşyanın niteliğine göre, 5752 sayılı Yasa ile değişik 4733 sayılı Yasanın 8/4. maddesine aykırılık suçunu oluşturduğu ve CMK’nun 135/6. maddesinde 4733 sayılı Yasa kapsamında kalan suçlar ile ilgili olarak dinleme yapılabileceğine ilişkin düzenleme bulunmaması karşısında, iletişimin tespiti tutanaklarının tek başına delil olarak kabul edilemeyeceği nazara alınarak, dava konusu kaçak sigaralar ile yakalanmayan ve aşamalardaki savunmalarında atılı suçu işlemediklerini beyan eden, müsnet suçu işlediklerine dair cezalandırılmalarına yeterli başka bir delil de bulunmayan sanıklar ... ile ... hakkında hakkında beraat kararı verilmesi yerine yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması,

Yasaya aykırı, sanıkların temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 24.06.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/4945, Karar No: 2007/6495, Tarih: 21.06.2007

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2007/4945 E.  ,  2007/6495 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Uşak İcra Mahkemesi

Tarih :

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Dava sıra cetvelinin iptali istemine ilişkindir.

Verilen önceki hükmün Dairemizce bozulması üzerine İcra Mahkemesi'nce davacı yanın haczinin düşmediği gerekçesiyle davanın kabulüne ve sıra cetvelinde davalıya ayrılan payın davacıya ödenmesine karar verilmiş; hüküm davalı vekili tarafından temyiz olunmuştur.

1- Dosyadaki yazılara, İcra Mahkemesi’nce uyulan bozma kararı gereğince karar verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- İcra ve İflas Kanunu'nun 142 nci maddesi uyarınca yapılan ve icra hukuku hükümlerinin hatalı uygulandığına yönelik şikayetlerin kabulü halinde, sıra cetvelinin iptaline karar verilmekle yetinmek gerekir. Somut olayda mahkemece birinci sıraya ayrılan miktarın ikinci sıraya ödenmesine karar verilmiştir. Açıklanan durum karşısında sonucu itibariyle isabetli bulunan hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 sayılı bentte açıklanan nedenle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2 sayılı bentte açıklanan nedenle yerel mahkeme kararının hüküm kısmının “Uşak 2. İcra Müdürlüğü’nün 2002/5125 esas sayılı takip dosyasında yapılan sıra cetvelinin 1. sırasına ayrılmış pay miktarının 2. sırada yer alan 2002/4432 esas sayılı icra dosyasına ödenmesine;” şeklindeki ikinci paragrafının hükümden çıkartılmasına ve bunun yerine “Sıra cetvelinin iptaline,” kelimelerinin yazılmasına ve hükmün Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/VII nci maddesi uyarınca düzeltilmiş bu şekliyle ONANMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 21.06.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/200, Karar No: 2014/21286, Tarih: 28.10.2014

**12. Ceza Dairesi         2014/200 E.  ,  2014/21286 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle yaralama, yardım ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi

Hüküm: Taksirle yaralama suçu yönünden; TCK'nın 89/4, 50/1-a, 52/4. maddeleri gereğince mahkûmiyet,

Yardım ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suçu yönünden: TCK'nın 98/1, 52/2. maddeleri gereğince mahkûmiyet

Taksirle yaralama ve yardım ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suçlarından sanığın mahkûmiyetine ilişkin hükümler, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık müdafii tarafından sunulan 04.06.2013 havale tarihli temyiz dilekçesi, yardım ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suçundan kurulan mahkumiyet hükmünü de içerdiği ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğnamede bu suç yönünden kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz istemi ile ilgili görüş bildirilmediğinden, bu hususta görüş bildirilmek üzere dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 28.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/16229, Karar No: 2015/28244, Tarih: 07.09.2015

**11. Ceza Dairesi         2013/16229 E.  ,  2015/28244 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2012/82984

MAHKEMESİ : Kayseri 4. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 29/02/2012

NUMARASI : 2011/750 (E) ve 2012/146 (K)

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

1- Başkasına ait nüfus cüzdanına kendi fotoğrafını yapıştırarak resmi belgede sahtecilik suçunu işlediği iddiası ile açılan kamu davasında; Heyetimizce sahte nüfus cüzdanı aslı üzerinde yapılan incelemede "fotoğraf üzerinde soğuk mührün bulunmadığı, sanığa ait fotoğrafın kenarlarının düzgün kesilmediği, fotoğraf değişikliği suretiyle yapılan sahteciliğin ilk bakışta dikkat çekecek nitelikte olduğundan aldatma yeteneğinin bulunmadığının saptanması karşısında, sanığa yüklenen resmi belgede sahtecilik suçunun unsurları itibariyle oluşmadığı gözetilmeden, içerik itibariyle aldatıcılık niteliği bulunmadığını belirten bilirkişi raporunun hatalı olarak yazıldığı anlaşılan ve içerikle uyuşmayan raporun sonuç kısmına ve eksik mahkeme gözlemine dayanılarak sanığın beraati yerine yazılı gerekçelerle mahkumiyetine karar verilmesi,

Kabule göre de;

2- 5237 sayılı TCK’nın 53/3. maddesi gereğince 53/1-c bendindeki "velayet hakkından; vesayet ve kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan yoksunluğun" sadece sanığın kendi alt soyu yönünden koşullu salıverme tarihine kadar süreceği, alt soyu haricindekiler yönünden ise yoksunluğun hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar devam edeceği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 Sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 07.09.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6336, Karar No: 2015/1042, Tarih: 26.02.2015

**1. Ceza Dairesi         2013/6336 E.  ,  2015/1042 K.**

**"İçtihat Metni"**

Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Tehdit, genel güvenliğin tehlikeye sokulması, 6136 sayılı Kanuna aykırılık

TÜRK MİLLETİ ADINA

1- Sanık .. hakkında 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan kurulan hükümde TCK’nun 53. maddesinin uygulamasında bir isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamedeki bu hususa ilişen düzeltme düşüncesi benimsenmemiştir

2- Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ..'in, mağdurlar .. ve .. yönelik eylemleri ile 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçunun niteliği tayin, takdire ilişen cezayı azaltıcı sebebinin niteliği takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçeler ile reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde bozma nedeni dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiinin eksik incelemeye, sübuta, meşru savunmaya, cezanın ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi gerektiğine, lehe hükümlerin uygulanmadığına yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle,

A) Sanık .. hakkında 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçundan kurulan hükmün tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA),

B) Sanık .. hakkında silahla tehdit ve genel güvenliği kasten tehlikeye sokulması suçlarından kurulan hükümler yönünden,

Oluşa ve dosya kapsamına göre; mağdur .. babasından ve kardeşinden miras payını almasını isteyen sanığın, eşi .. ile arasında tartışma çıktığı, mağdur ..’nin bu nedenle evi terk ederek kızı mağdur ..’in evinde kaldığı, olay günü mağdurların yolda yürüdükleri sırada peşlerinden giden sanığın, .. miras payının ve ağabeyindeki malların ne olduğunu sorarak "ağabeyine o malları yedirecekmiyiz" dediği, .. de "ağabeyinin mallarına karışamayacağını ve boşanmak istediğini" söylemesi üzerine sanığın, üzerindeki silahını çekerek ..’ye "senin ayaklarını yerden keseceğim” diyerek ayaklarının yanına doğru, yere iki el ve bağıran kızı .. bulunduğu yere doğru bir el ateş ettiği olayda; sanığın, mağdur .. ve ..’e yönelik eylemlerini aynı zaman dilimi içinde, bir suç işleme kararının icrası kapsamında kesintisiz olarak gerçekleştirdiği anlaşılmakla, TCK’nun 106/2-a ve 43. maddeleri uyarınca cezalandırılması gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hükümlerin kurulması,

Bozmayı gerektirmiş olup, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi (BOZULMASINA), 26/02/2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/11858, Karar No: 2008/12197, Tarih: 17.12.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2008/11858 E.  ,  2008/12197 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacılar vekili dava dışı borçlunun üçüncü kişideki alacağının paylaştırılması için düzenlenen sıra cetvelinde davalının yanlış biçimde garameye sokulduğunu, haciz işleminin usulüne uygun olup olmadığının denetlenemediğini ve 27.09.2002 tarihli haczin 88.887,50 YTL için konulmasına rağmen sıra cetvelinin düzenlenmesi aşamasında alacağın 306.841,95 YTL olarak bildirildiğini, oysa hacizden sonra ... vergi alacaklarının bu hacizden tatmin edilemeyeceğini, davalı alacağının haciz tarihindeki alacağa paranın icra dosyasına girdiği tarihe kadar faiz işletilmek suretiyle hesaplanması gerektiğini ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Hazine vekili alacaklarının sadece Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2002/5008 sayılı dosya ile garameye sokulması gerekirken, diğer davacının dosyasının da ilk hacze iştirak ettirildiğini, davanın kendi içinde çelişkili olduğunu bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve alınan bilirkişi raporlarına göre, üçüncü kişideki paranın icra veznesine girdiği tarih itibariyle davalı Hazine alacağının 138.141,97 YTL olduğu ve garamenin bu şekilde yapılması gerektiğinden bahisle sıra cetvelinin iptaline ve yeniden sıra cetveli düzenlenmesine; alacağın esasına ilişkin uyuşmazlığın yargılama yerinin Vergi Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine, sıra cetvelindeki sıraya yönelik itirazın İcra Mahkemesinin görevinde olduğu gerekçesiyle bu yöne ilişkin dava bakımından dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiş; hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı Hazine vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

1. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı Hazine vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. İcra ve İflas Kanunu’nun 142 nci maddesine göre sıra cetveline itiraz davaları kural olarak genel mahkemelerde görülür. İtiraz yalnız sıraya ilişkinse İcra Mahkemesi görevlidir. Öte yandan sıra cetveline itiraz davaları, davalı alacaklı ile dava dışı borçlu arasındaki ilişkiyi etkilemez. Somut olayda davacı yan davalı Hazinenin alacağının sıra cetvelinde gösterildiği kadar olmadığını ayrıca sıranın da İcra Müdürlüğü'nce yanlış düzenlendiğini ileri sürmüştür. Bu durumda kesinleşmiş kamu alacağı miktarının belirlenmesi yeterli olup, mahkemece alınan bilirkişi raporu ile bu hesaplama yapılmış olmakla, artık Vergi Mahkemesi’nin görevli olduğundan söz edilemeyeceği gibi, itirazın sadece sıraya yönelik olmayıp esası da kapsaması karşısında mahkemenin işin esasını incelemesi gerekirken davanın İcra Mahkemesi’nin görevine girdiği gerekçesiyle gönderme kararı vermesi de yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda 1 sayılı bentte açıklanan nedenle davalı Hazine vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2 sayılı bentte açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, 17.12 .2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/19754, Karar No: 2015/26675, Tarih: 24.12.2015

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2015/19754 E.  ,  2015/26675 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava Türü : İşe İade

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının ilk işe giriş tarihi olan 01/06/1995 tarihinden bu yana asıl işvereni ... ... Bölge Müdürlüğü Üretim Müdürlüğüne bağlı petrol sahalarında alt işvereni ... Elektrik İnş. Taah. Nak. Tem. Pet.San.ve Tic.Ltd.Şirketi yanında elektrik arıza, numune alma, tanker dolum işi, ... ve boru hattı bakım ve onarım işlerinde saha işçisi olarak aralıksız çalıştığını,... Sendikasına 22/03/2013 tarihinde üyelik başvurusunda bulunduğunu, daha sonra ... İş Mahkemesinin 2013/155 Esas sayılı dosyasıyla asıl işveren işçisi olduğunun tespiti için dava açtığının öğrenilmesi üzerine başvurusunu geri çekmesi için baskı yapıldığını, baskılar sonuç vermeyince 16/04/2013 tarihinde iş akdinin feshi nedenleri bildirilmeden ve yazılı savunması alınmadan feshedildiğini, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi uyarınca davalılar arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi olmayıp müteahhidin çalıştıracağı personelin, ...'nun onayı ile işe alınmasının zorunlu olup verilen görevlerle ilgili iş ve hizmetlere ilişkin direktif ve puantajların ...'nun denetiminde olduğunu, ...'nun asıl işi olan petrol üretim işlerinin yürütüldüğü petrol sahalarında muvazaalı olarak alt işveren vasıtasıyla ve asgari ücretle işçi çalıştırdığını, ... ile taşeronlu sözleşmesi imzalayan kişilerin daha önce ...'nun kadrolu işçisi iken emekliye ayrılmış kişiler olduğunu ve dolayısıyla taşeronun işveren değil işveren vekili olduğunu ve ... aleyhine bu konuda açılan davalar sonucu davacı işçilerin başlangıçtan beri ...'nun işçisi olup taşeron ile yapılan sözleşmelerin muvazaalı olduğu yolunda verilen kararların, Yargıtay'ca onanarak kesinleştiğini öne sürerek feshin geçersizliğine, davacının işe ilk giriş tarihinden itibaren asıl işveren ...’nun işçisi olduğunun tespitine, işe iadesi ile işe başlatılmama ve boşta geçen süre ücretinin belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının ... işçisi olmayıp alt işveren işçisi olduğunu, ...'ya husumet tevcih edilemeyeceğini, alt işveren ile aralarında muvazaa bulunduğu iddiasının doğru olmayıp asıl-alt işverenlik ilişkisinin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının ... işçisi olmayıp alt işveren işçisi olduğunu, ...'ya husumet tevcih edilemeyeceğini, alt işveren ile aralarında muvazaa bulunduğu iddiasının doğru olmayıp asıl-alt işverenlik ilişkisinin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Ltd. Şti. temsilcisi; şirketin 2008 Kasım ayında kurulduğunu, 01/01/2010 tarihi itibariyle ... Üretim Müdürlüğünün petrol sahalarında, saha işletme işini üstlendiğini, şirket nezdinde 01/01/2012 tarihinde işe başlayan davacının disiplinsiz davranışları ve yalan beyanları nedeniyle iş akdinin 16/04/2013 tarihinde ihbar, kıdem tazminatı ödenmek suretiyle feshedildiğini, feshin haklı nedene dayalı olup ... ile bağıtladıkları sözleşmenin muvazaalı olduğu iddiasının doğru olmayıp ... ile bağıtlanan sözleşme uyarınca petrol saha işletme işinin şirketin sorumluluğunda olduğunu, ayrıca... ve...'un şirketin ortakları olmayıp şirketin çalışanları olduğunu ve ... emeklilerinin şirkette ortaklığının bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, dosya kapsamından ...'da çalışmakta iken emeklilik nedeniyle daha önce işten ayrılan ...'nun eski işçileri olan C...ve A....arafından 18/12/2008 tarihinde kurulan .... Tic. Ltd. Şti.'nin "... ... Bölge Müdürlüğü'ne bağlı üretim sahalarının işletilmesi hizmetlerinin yürütülmesi işini hizmet alım sözleşmesiyle üstlenmiş olup, üstlenilen işin asli işe yardımcı işlerden olmadığı gibi asli işin bir bölüm veya eklentisi de olmayıp, aksine ...'nun asli işlerinden olduğu, hizmet alım sözleşmesiyle yüklenici firma işçilerinin istihdamının ...'nun kontrol organının denetim ve talimatına bağlı kılındığı açıklanan nedenlerle davalı ile alt işveren davalı arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu gerekçesiyle davacının asıl işveren davalı ...'nun işçisi sayılması gerektiğine ve bu kuruma işe iadesine davalı şirket yönünden davanın husumetten reddine karar verilmiştir.

Somut olayda, davalı ... Ltd.Şti temsilcisi iş akdinin kıdem ve ihbar tazminatı ödenmek suretiyle feshedildiğini belirtmiş olup feshin yazılı olarak yapıldığını savunmadığı gibi dosyaya sunulan yazılı bir fesih bildirimi de bulunmamaktadır. Davalı alt işveren iş akdini tazminatlı olarak sona erdirdiğine göre haklı bir nedeni olmadığını kabul etmekte ancak geçerli bir nedeni bulunduğunu savunmaktadır. Iş akdinin geçerli bir nedene dayalı olarak sonlandırılabilmesi için öncelikle 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesinde belirtilen biçimsel koşullara uyulması gerekmekte olup davalı işveren tarafından anılan maddede belirtilen şekilde yazılı bir bildirim yapılmadığı ve fesih sebebinin açık ve kesin olarak belirtilmediği anlaşıldığından mahkemece feshin geçersiz olduğunun tespitinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalı ile davalı şirket arasındaki hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olup olmadığı noktasında toplandığı görülmüştür.

Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalı ile davalı şirket arasındaki hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olup olmadığı noktasında toplandığı görülmüştür.

Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı İş Kanununun 2'nci maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır. Yasanın 2'nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır. Alt İşverenlik Yönetmeliğinin 11'inci maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla İş Kanununun 2'nci maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri, görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka İş Kanununun 2 nci maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi kanıtlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı Yasa ile İş Kanununun 2'nci maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olan ortaklıklara dair ayrık durumlar düzenlenmiştir. Ancak, maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Yasal olarak verilmesi mümkün olmayan bir işin alt işverene bırakılması veya muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde, işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı Kanunun 2'nci maddesinin yedinci fıkrasında açık biçimde ifade edilmiştir. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunamaz. Muvazaaya dayanan bir ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi olmakla kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, İş Kanununun 5 inci maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, Anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin kararları da bu doğrultudadır.

İş Kanununun 3'üncü maddesinin ikinci fıkrası, 15.5.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5763 sayılı Yasanın 1'inci maddesiyle değiştirilmiş ve alt işverenin işyerini bildirim yükümü getirilmiştir. Alt işveren bu bildirimi asıl işverenle aralarında düzenlenmiş olan yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte yapmak durumundadır. Alt işverenlik sözleşmesi ilgili bölge müdürlüğü ile gerektiğinde iş müfettişleri tarafından incelenecek ve kurumca re’sen muvazaa araştırması yapılabilecektir.

Muvazaanın tespiti halinde bu yönde hazırlanan müfettiş raporu ilgililere bildirilir ve ilgililer 30 gün içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilirler. İş Müfettişliği tarafından hazırlanan muvazaalı alt işverenlik ilişkisinin tespit edildiği rapora ilgililerin süresi içinde itiraz etmemesi ya da mahkemece muvazaalı işlemin varlığına dair hüküm kurulması ve bu kararın kesinleşmesi halinde, alt işverenliğe dair tescil işlemi iptal edilir. Bu halde alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.