muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/20488, Karar No: 2012/4154, Tarih: 13.02.2012

**8. Ceza Dairesi         2009/20488 E.  ,  2012/4154 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6136 sayılı Yasaya aykırılık ve kasten yaralama

HÜKÜM : Hükümlülük, müsadere ve kasten yaralamadan verilen cezanın ertelenmesine

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığın yargılama sürecindeki tutum ve davranışlarını gözeterek edindiği kanaate göre dosya içeriğine uygun şekilde, takdirde zaafiyete düşmeden CGK'nun yerleşik kararlarına da uygun şekilde takdiri indirim yapılmasına yer olmadığına karar veren mahkemenin takdirinde bir isabetsizlik görülmediğinden, tebliğnamedeki (1) nolu; suça konu tabanca ve ekleri hakkında müsadere kararının TCK'nın 54/1. maddesine göre verildiği anlaşılmakla, tebliğnamedeki (3) nolu bozma düşüncesine iştirak edilmemiş, 5237 sayılı TCK.nun 51/3. maddesi gereğince; cezası ertelenen sanık hakkında belirlenmeyen denetim süresinin ceza süresi kadar uygulanması mümkün görülmüştür.

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkeme- nin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dos- ya içeriğine göre sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hük- mün (ONANMASINA), 13.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/17628, Karar No: 2012/10205, Tarih: 17.05.2012

**(Kapatılan)22. Hukuk Dairesi         2011/17628 E.  ,  2012/10205 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı işçi, iş sözleşmesinin haklı sebep olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı işveren vekili, davacının iş sözleşmesinin doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar sebebi ile haklı olarak feshedildiğini savunmuştur.

Mahkemece, davacının iş sözleşmesinin fesih sebebinin dolaylı olarak bir başkasının yolsuzluklarının sonuçlarının davacıya mal edilmesi şeklinde olup şirketin dava dışı 3. kişi ...'in davranışlarından zarar görmüş olsa bile davacının ihmali davranışlarının doğrudan sebep sonuç bağlantısı kurularak fesih sebebi olamayacağı ve feshin geçersiz olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin II. bendinde, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller sıralanmış ve belirtilen durumlar ile benzerlerinin varlığında işverenin haklı fesih imkanının olduğu açıklanmıştır. Yine aynı maddenin II. bendinin (e) alt bendinde, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan işçi davranışlarının da işverene haklı fesih imkanı verdiği ifade edilmiştir. Görüldüğü üzere kanundaki haller sınırlı sayıda olmayıp, genel olarak işçinin sadakat borcuna aykırılık oluşturan söz ve davranışları işverene fesih imkanı tanımaktadır.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, fesih sebebi yapılan olgular işverene sözleşmeyi derhal feshetme hakkı veren niteliktedir. Dolayısıyla işverence yapılan fesih haklı sebebe dayanmaktadır. Davacının mağaza müdür yardımcısı konumunda olup, müdür tarafından yapılmış olan usulsüzlüklerin bir kısmını da bildiği dosya kapsamı ile sabittir. Davacının, işverene karşı iş sözleşmesinden doğan sadakat yükümlülüğünü ağır biçimde ihlal ettiğinin kabulü gerekir. Bu sebeplerle haklı sebebe dayanılarak yapılan feshe yönelik davanın reddine

karar verilmesi gerekirken dosya içeriğine uygun düşmeyen yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

karar verilmesi gerekirken dosya içeriğine uygun düşmeyen yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ile;

1-Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-Davanın REDDİNE,

3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalının yaptığı 150,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, 5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre 1.200,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde davalıya iadesine, kesin olarak 17/05/2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13774, Karar No: 2013/7984, Tarih: 07.05.2013

**(Kapatılan) 6. Hukuk Dairesi         2012/13774 E.  ,  2013/7984 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Alacak

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar, davalı ... davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Taraflar arasındaki ek sözleşmede ödeme yeri olarak kararlaştırılan Milli Parklar Baş Mühendisliği Banka hesabının bulunduğu yerin davacı idareden sorularak tespiti ile buna ilişkin evrakın dosya içine konulması öte yandan 2004 yılı ilk taksitinin ödenmesine ilişkin ödeme belgesinin evraka eklenmesi ondan sonra incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07/05/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/2501, Karar No: 2024/3016, Tarih: 26.09.2024

**6. Hukuk Dairesi         2024/2501 E.  ,  2024/3016 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/12 E., 2024/35 K.

ŞİKAYETÇİ : Güzel Enerji Akaryakıt A.Ş. ( Eski Ünvan - Total Oil Türkiye A.Ş.) vekili Avukat ...

ŞİKAYET OLUNAN : T. Vakıflar Bankası T.A.O. vekili Avukat ...

ŞİKAYET TARİHİ : 01.11.2019

KARAR : Kabul

1- İlk derece mahkemesince, sıra cetveline şikayette, sıra cetvelinde alacakların paylaştırılmasında esas alınan tarihin satış tarihi olduğu, sıra cetveli kapsamında şikayetçiye satış tarihi itibariyle ödenmesi gerekli alacağının dikkate alındığı, nema bedelinden şikayetçiye pay ayrılmayacağı gerekçesiyle, şikayetin reddine karar verilmiştir.

2- İlk derece mahkemesi kararına karşı şikayetçi vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

3-İstinaf Mahkemesinin bu kararına karşı şikayetçi vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 20.06.2022 tarih, 2021/5024 E. ve 2022/3417 K. sayılı ilamıyla; şikayetçi alacaklının kendisine düşen bedel üzerinde yaklaşık 4 yıl 6 aylık süre boyunca tasarrufta bulunma imkanından mahrum kaldığı, bu nedenle şikayetçi alacaklının alacağı oranında nemanın ödenmesi gerektiği göz önünde bulundurularak sıra cetvelinin iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, söz konusu kararın bozulmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

4- İlk derece Mahkemesi bozma üzerine verdiği şikayetin kabulü ile sıra cetvelinde şikayetçiye isabet eden bedelin 398.022,03 Türk Lirası, şikayet olunana isabet eden bedelin 277.249,85 Türk Lirası olarak düzeltilmesine dair ikinci karara karşı taraf vekillerince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 12.12.2023 tarih, 2022/4962 E. ve 2023/4214 K. sayılı ilamıyla, hüküm fıkrasında sıra cetvelinin iptaline karar vermekle yetinilmesi ve eda hükmü kurulmamasının gerektiği, nema bedelinin, tarafların bedeli paylaşıma konu taşınmazın satış tarihi itibariyle alacak miktarları oranında paylaştırılarak sıra cetvelinin düzenlenmesi gerektiği gerekçesiyle, kararın bozulmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

5-İlk derece Mahkemesi bozma üzerine verdiği şikayetin kabulü ile sıra cetvelinin iptaline dair üçüncü karara karşı şikayet olunan vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Kamu düzenine aykırılık halleri ile uyulan bozma ilamının içeriği ve usuli kazanılmış hak ilkesinin re'sen gözetildiği; kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından şikayet olunan vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

Kamu düzenine aykırılık halleri ile uyulan bozma ilamının içeriği ve usuli kazanılmış hak ilkesinin re'sen gözetildiği; kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından şikayet olunan vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin şikayet olunan vekilinin tüm temyiz sebeplerinin reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan kararın ONANMASINA, alınması gereken harç peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 26.09.2024 tarihinde kesin olarak oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6661, Karar No: 2018/2380, Tarih: 28.03.2018

**4. Hukuk Dairesi         2016/6661 E.  ,  2018/2380 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 18/06/2015 gününde verilen dilekçe ile haksız fiilden kaynaklanan manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 01/04/2016 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, haksız fiilden kaynaklanan manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili; müvekkilinin davalıya ait firmada çalışmakta iken davalının müvekkiline hakaret içerikli bir mesaj gönderdiğini, bu mesaj nedeniyle müvekkilinin şikayetçi olduğunu, yürütülen kamu davası sonunda davalının hakaret suçundan mahkumiyetine karar verildiğini, davalının eyleminin müvekkilinin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğunu belirterek oluşan manevi zararın tazminini talep etmiştir.

Davalı; davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davacının haksız hareketi sonucu davalının davaya konu mesajı gönderdiği, hiç kimsenin kendi haksız eylemi nedeniyle hak talep edemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davaya konu olaya ilişkin ...13. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2015/22 esas, 2015/381 karar sayılı dosyasının incelenmesinde; davalının, defalarca aramalarına rağmen davacının telefonuna cevap vermemesi ve kendisine teslim edilen kıyafetleri getirmemesi üzerine bir anlık sinirle davaya konu mesajı gönderdiği yönünde savunmada bulunduğu, mahkemece; müştekinin sanığın yanında çalıştığı daha sonra işi bıraktığı bu nedenle müştekinin işyerinin zor durumda kaldığı ardından müteaddit defalar sanığın müştekiden işyerine ait kıyafetleri getirmesini istediği getirmemesi üzerine davaya konu olan hakaret içerikli mesajı gönderdiği, sanığın bu eylemi haksız tahrik altında işlediği gerekçesi ile davalı/sanığın, hakaret suçundan haksız tahrik indirimi uygulanarak kesin adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

TBK'nın 74. (818 sayılı BK'nın 53.) maddesi uyarınca ceza mahkemesinin beraat kararı hukuk mahkemesi yönünden bağlayıcı değilse de ceza mahkemesince belirlenecek maddi olgular hukuk mahkemesi yönünden de bağlayıcıdır.

Somut olayda, davalı hakkında kesin olarak verilen ceza mahkemesine ait mahkumiyet kararı, davalının eylemi kabule yönelik savunması ve toplanan diğer tüm deliller uyarınca davalının davacıya yönelik hakaret eylemi, ceza mahkemesince verilen kesin hüküm ile sabittir. Ceza hakiminin kesin nitelikteki hükmü hukuk hakimini bağlar. Şu durumda; davacı

Somut olayda, davalı hakkında kesin olarak verilen ceza mahkemesine ait mahkumiyet kararı, davalının eylemi kabule yönelik savunması ve toplanan diğer tüm deliller uyarınca davalının davacıya yönelik hakaret eylemi, ceza mahkemesince verilen kesin hüküm ile sabittir. Ceza hakiminin kesin nitelikteki hükmü hukuk hakimini bağlar. Şu durumda; davacı

yararına uygun bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, olayda davacının tahrikinin miktarı etkileyebileği gözardı edilerek davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan; kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 28/03/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/354, Karar No: 2022/546, Tarih: 14.04.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2021/354 E.  ,  2022/546 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı Yargıtay 4. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

2. Kararın davacı tarafından temyizi üzerine Özel Dairece ek karar ile davacının temyiz isteminden vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiş, ek karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı dava dilekçesinde; Bakırköy hâkimi Aydın Acar’ın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) aykırı olarak adil yargılanma hakkını ihlâl ettiğini, ekonomik durumunu belgeleyen evraktan da kolayca anlaşılabileceği üzere davanın masraflarını karşılayacak durumda olmadığı hâlde, ihbar olunan hâkimin yaklaşık 20.000TL dava harcını ödemekte sıkıntı çekmeyeceğine dair karar verdiğini, yargılama giderlerini karşılayacak durumda olmadığını belgeleyen evrakı ekte sunduğunu, başka bir gelirinin olmaması ve gayrimenkulünün de bulunmaması nedeniyle davanın adli yardım talepli olarak değerlendirilmesinin zorunlu olduğunu ileri sürerek 200.000TL zararın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... Hazinesine ve ihbar olunana dava dilekçesi tebliğ edilmemiş ve dosya üzerinden karar verilmiştir.

Özel Daire Kararı:

6. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 25.09.2020 tarihli ve 2020/11 E., 2020/27 K. sayılı kararı ile;

“…1-Davacı dava dilekçesinde, ihbar olunan hakimin Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/607 esas sayılı dosyasındaki yargılama faaliyetleri sebebiyle zarar gördüğünü belirterek, HMK’nın 46-49. maddeleri uyarınca 200.000,00.- TL manevi tazminatın davalı ... Hazinesinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2-Dava, hakimin yargılama faaliyeti sebebiyle uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini isteğine ilişkindir.

“…1-Davacı dava dilekçesinde, ihbar olunan hakimin Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/607 esas sayılı dosyasındaki yargılama faaliyetleri sebebiyle zarar gördüğünü belirterek, HMK’nın 46-49. maddeleri uyarınca 200.000,00.- TL manevi tazminatın davalı ... Hazinesinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2-Dava, hakimin yargılama faaliyeti sebebiyle uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini isteğine ilişkindir.

3-Davacı dava dilekçesi ile adli yardım talebinde bulunmuş öncelikle bu talebi değerlendirilmiştir. HMK’nın 334/1. maddesinde “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama... giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” denilmiş; 336/2. maddesinde ise “Talepte bulunan kişi iddiasının özeti ile birlikte iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Somut olayda, davacı davasına ilişkin iddiasını ve buna ilişkin deliller ile mali durumuna ilişkin belgeleri ibraz etmemiş, mahkememizce yapılan mali durum araştırmasında ise düzenli aylık gelirinin bulunduğu tespit edilmiştir. Buna göre, davacının yasal koşulları taşımayan adli yardım talebi reddedilmiş ve dava dilekçesi ile birlikte yatırması gereken başvuru ve peşin nisbi karar ve ilam harcını yatırması hususunda kendisine usulüne uygun muhtıra tebliğ edilmiştir.

4-492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 27/1-3; 28/1-a ve 32 maddeleri ile HMK’nun 120/1 maddesi uyarınca davanın açılması sırasında başvuru harcının ve peşin nisbi karar ve ilam harcının yatırılması zorunludur. Harcın yatırılmaması davanın açılmamış sayılmasını intaç eder.

5-Davacı kendisine verilen kesin süre içerisinde başvuru harcı ile peşin karar ve ilam harcını yatırmamıştır. Hal böyle olunca, davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda gösterilen nedenlerle;

1-Davacı tarafa verilen kesin süreye rağmen dava harcı ikmal edilmemiş olduğundan davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

7. Kararın süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince temyiz harç ve masraflarının yatırılması için davacıya 05.11.2020 tarihli ve kesin süreli muhtıra gönderilmiştir. Muhtıra davacıya 18.11.2020 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen temyiz yoluna başvurma ve temyiz karar harçları yatırılmamıştır.

1-Davacı tarafa verilen kesin süreye rağmen dava harcı ikmal edilmemiş olduğundan davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

7. Kararın süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince temyiz harç ve masraflarının yatırılması için davacıya 05.11.2020 tarihli ve kesin süreli muhtıra gönderilmiştir. Muhtıra davacıya 18.11.2020 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen temyiz yoluna başvurma ve temyiz karar harçları yatırılmamıştır.

8. Bunun üzerine Özel Dairenin 03.12.2020 tarihli ve 2020/11 E., 2020/27 K. sayılı ek kararı ile “Davacı, Dairemiz kararını temyiz etmiş, ancak temyiz harçlarını yatırmamıştır. Bu kez temyiz harçlarının yatırılması hususunda davacıya muhtıra gönderilmiş, ancak davacı yine kesin süreye rağmen temyiz harçlarını ödememiştir. Hal böyle olunca, HMK 366. madde yollaması ile HMK 344/1 madde uyarınca temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılmasına karar vermek gerekmiştir.” gerekçesiyle davacının temyiz isteminden vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

9. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yukarıda belirtilen 03.12.2020 tarihli ek kararına karşı süresi içinde davacı tarafından adli yardım talepli olarak temyiz isteminde bulunulmuştur.

II. ÖN SORUN

10. Davacının, Özel Dairenin temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılmasına ilişkin ek kararını adli yardım talepli olarak temyiz etmesi karşısında, adli yardım talebinin yerinde olup olmadığı, adli yardım talebinin yerinde olmadığına karar verilmesi hâlinde temyiz harç ve giderlerinin tamamlattırılması için dosyanın Özel Daireye geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği hususu ön sorun olarak tartışılmış ve değerlendirilmiştir.

III. GEREKÇE

11. Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere, yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukukî yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez, Hakan/Özekes, Muhammet/Akkan, Mine/Taş Korkmaz, Hülya: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, İstanbul 2017, s. 2410-2411).

12. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334/1. maddesi “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

13. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukukî yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

13. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukukî yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

14. Talepte bulunan kişinin adli yardımdan yararlanabilme bakımından mali yetersizlik içinde olup olmadığı, kişinin mali durumu, bu çerçevede geliri, mal varlığı, borçları ve sosyal durumu, yani kendisi ve ailesinin yaşam düzeyi ve ihtiyaçları da göz önüne alınarak, her olay kendi koşullarına göre tespit edilecektir.

15. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Başka bir deyişle söz konusu iddia veya savunmada açıkça haksız durumda bulunmamak ve haklı olduğu yolunda hâkimde yaklaşık bir kanaat oluşturabilmek gerekir. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmasının engellenebilmesi için haklılık koşulu özenle incelenmelidir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2417-2419).

16. Adli yardım talebinde bulunan kişi iddiasının ve adli yardım talebinin dayanağı olan delilleri göstermeli ve mahkemeye sunmalıdır. Bu husus HMK’nın 336/2. maddesinde “Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.” şeklinde düzenlenmiştir.

17. Adli yardım talep eden kişi, elinde bulundurduğu veya o sırada bilinen delilleri sunmamışsa mahkemece başka bir inceleme yapılmaksızın dosya üzerinden adli yardım talebi derhâl reddedilmelidir.

18. Öte yandan talepte bulunanın mali gücüyle ilgili ispat konusunda hâkim tam bir kanaate sahip olmalıdır; bu yönüyle mali yetersizlik koşulunun ispatı için tam ispat ölçüsünün geçerli olduğunun kabulü gerekir. Haklılık koşulunun ispatında ispat ölçüsü, yaklaşık ispattır.

19. Kanun yoluna başvuru aşamasında ise temyize müracaat için gerekli olan giderleri karşılamak zorunda kalındığında, talepte bulunanın kendisi ve ailesinin geçiminin ciddi ölçüde zor duruma düşüp düşmeyeceği araştırılır. Temyiz aşamasındaki haklılık koşulu ise temyiz talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu şeklinde anlaşılmalıdır. Yargıtay, adli yardım talebini bu aşamada reddederse temyiz incelemesine geçilmez, dosya ilgili mahkemeye çevrilerek bu mahkemece temyiz harcının yatırılması için talepte bulunana süre verilir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2427).