muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/10151, Karar No: 2010/13901, Tarih: 09.11.2010

sayılmayacağı kabul edilmişse de, çekişmeli taşınmazlara ait bu yollarla oluşturulan her hangi bir tapu kaydına dayanılmadığı gibi, 3573 Sayılı Yasa gereği tahsis de bulunmamaktadır. 02.12.2003 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4999 Sayılı Yasanın 3. maddesi ile değişik 6831 Sayılı Yasanın 7/1. Maddesi "... evvelce sınırlaması yapılmış olup da herhangi bir nedenle orman sınırları dışında kalmış ormanların, kadastrosu orman kadastro komisyonları tarafından yapılır.” hükmü getirilmiş ve bu hükümle daha önce sınırlaması yapılmış olup da her hangi bir nedenle orman sınırları dışında kalmış ormanların kadastrosunu yapma görev ve yetkisini vermiştir. Yine 15.07.2004 günlü Resmi Gazetede yayınlanan 6831 Sayılı Orman Kanununa Göre Orman Kadastrosunun Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesinin (a) bendinde orman kadastro komisyonlarının aynı görev ve yetkisi tekrarlandıktan sonra 26/h Maddesinde “Her hangi bir nedenle orman sınırları dışında kalmış ormanlar,”ın devlet ormanı olarak sınırlandırılacağı, aynı maddenin ikinci paragrafında da "4785 Sayılı Kanunla Devletleştirilmiş ormanlar ile yukarıda belirtilen .... (j) bentlerine göre orman rejimine girmiş olan sahaların herhangi bir şekilde komisyonlarca sınırlama dışı bırakılmış veya orman sayılmamış olması bu yerlerin orman olma vasfını ortadan kaldırmayacağı öngörülmüştür. Ayrıca; davacının dayandığı 1937 tarih 96 sayılı vergi kaydının kadastro sırasında 191 ada 19-24 ve 25 sayılı parsellere revizyon gördüğü, bu üç parselin toplam miktarının 6486 m2 olduğu, yüz ölçümü 25 zeytin olan vergi kaydının miktarından çok fazla revizyon gördüğü ve sınırda da eylemli orman bulunduğundan miktarıyla geçerli olduğu göz önünde bulundurularak davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmiş olması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA 09/11/2010 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/849, Karar No: 2018/14743, Tarih: 21.11.2018

**1. Hukuk Dairesi         2016/849 E.  ,  2018/14743 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı, davalı ağabeyi ile yaptıkları rızai taksim anlaşmasına göre 135 ada 40 parsel sayılı taşınmazdaki ½ payını davalıya devrettiğini, davalının da bunun karşılığında 135 ada 29 parsel sayılı taşınmazdaki payını devretmesi gerekirken anlaşmaya aykırı davranarak devirden caydığını, davalının kendisini kandırdığını, eş zamanlı olarak taşınmazı devredeceğine inandırarak iradesini fesada uğrattığını ileri sürerek dava konusu 135 ada 40 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescilini istemiş; aşamalarda davalıya temlik ettiği çekişmeli ½ payın iptali ile adına tescilini istediğini beyan etmiştir.

Davalı, rızai taksimi bozan bir davranışı olmadığını, zira 4 yıl önce dava konusu 40 parsel sayılı taşınmazda ev inşaa ederken davacının bu taşınmazdaki çekişme konusu payını vermek istediğini, bu iyilik karşılığında davacıya 135 ada 29 parsel sayılı taşınmazdaki kendisine ait kısımdan 40 adet fındık ocağının zilyetliğini devrettiğini, devirden sonra davacının fiili kullanıma aykırı olarak taşınmazın tamamını istediğini, talep halinde 135 ada 29 parsel sayılı taşınmazda 40 adet fındık ocağı kadar kısmın mülkiyetini davacıya devretmeye hazır olduğunu, iptal tescile karar verilmesi durumunda maddi zararı ödeninceye kadar hapis hakkı tanınması gerektiğini belirtip davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddianın kanıtlandığı gerekçesiyle dava konusu 40 parsel sayılı taşınmazda davacı tarafından davalıya temlik edilen çekişme konusu ½ payın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi ...’un raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

-KARAR-

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davalının yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 40.61.-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 21.11.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/10839, Karar No: 2024/16317, Tarih: 04.11.2024

**2. Ceza Dairesi         2022/10839 E.  ,  2024/16317 K.**

**"İçtihat Metni"**

B O Z M A Ü Z E R İ N E

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2020/450 E., 2021/344 K.

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 305. maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260/1. maddesi gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310. maddesi uyarınca temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

Dosya içeriğine göre diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir. Ancak;

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 49/2. maddesine göre "Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır" ve 5237 sayılı Kanun'un 50/1. maddesine göre, “suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlık ve suçun işlenmesindeki özellikler” göz önünde bulundurularak sanık hakkında hükmolunan kısa süreli hapis cezasının 50/1. maddede yer alan seçenek yaptırımlara çevrilip çevrilmeyeceğine karar verilir şeklindeki düzenlemeler karşısında, mahkemece seçenek yaptırımlara çevrilme hususundan bahsedildiğinde, sanığın lehe hükümlerin uygulanması talebi olmasa bile, kısa süreli hapis cezasının 50/1. maddede yer alan seçenek yaptırımlara çevrilip çevrilmeyeceğine dair karar verilmesi gerekirken, mahkemece sanık hakkında hükmedilen 1 yıl hapis cezasının kısa süreli hapis cezası olmasına rağmen, kısa süreli hapis cezası olmadığından bahisle aynı Kanun'un 50. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle Tebliğname'ye uygun olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/10702, Karar No: 2017/5207, Tarih: 31.10.2017

**14. Ceza Dairesi         2016/10702 E.  ,  2017/5207 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜM : Mahkumiyet

İlk derece mahkemesince bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle, 02.12.2016 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda değişiklik yapan 6763 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler de gözetilip dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suça sürüklenen çocuk hakkında beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan hüküm kurulurken zincirleme suça ilişkin 5237 sayılı TCK'nın 43/1. maddesi gereğince yapılacak arttırımın aynı Kanunun 103/2, 103/3, 103/4. maddelerine göre belirlenen 18 yıl hapis cezası üzerinden hesaplanması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde uygulama yapılmış ise de, bu husus sonuca etkili olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Delillerle iddia ve savunma; duruşma göz önünde tutularak tahlil ve takdir edilmiş, sübutu kabul olunan fiillerin eleştiri dışında unsurlarına uygun şekilde tavsif ve tatbikatları yapılmış bulunduğundan, suça sürüklenen çocuk müdafiin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, 31.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3611, Karar No: 2013/5028, Tarih: 04.09.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/3611 E.  ,  2013/5028 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin, dava dışı borçlunun ... Şeker Fabrikası'ndan olan alacağına şikayet olunandan önce haciz müzekkeresi gönderdiğini, bu sebeple alacaklarının birinci sırada yer alması gerektiğini ayrıca şikayet olunanın gerçekte alacağının bulunmadığını, alacağın muvazaalı olduğunu ileri sürerek, sıra cetvelinin düzeltilerek, alacaklarının birinci sırada sıra cetveline dahil edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, ... takibine dayanak olan senedin, dava dışı borçlu ile aralarında yaptıkları hayvan alışverişi nedeniyle düzenlendiğini, kendi takibinden dolayı borçlunun istihkakına konulan haczin, davacının haczinden daha önce konulduğunu, alacağının muvazaalı olmadığının savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz davalarında ispat yükünün şikayet olunan alacaklı üzerinde olduğu, davalının alacağının varlığını ve miktarını usulüne uygun delillerle kanıtlaması gerektiği, her zaman düzenlenmesi mümkün olan bononun alacağın varlığını ispatlamaya yeterli olmadığı, davalının yapmış olduğu ... takibinde sadece dava dışı borçlunun ... Gıda San.Tic. A.Ş.'de bulunan alacağına haciz işlemi başlattığı ve ... dosyasında başkaca bir işlem yapmadığı, buna göre alacağın muvaazalı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüyle Eskil ... Dairesi'nin 2010/219 Esas sayılı dosya alacağının sırasının iptali ile sıra cetvelinin buna göre düzeltilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davalı temyiz etmiştir.

...-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

...- Dava, muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz istemine ilişkindir

Sıra cetveline yönelik şikayetlerde ... Mahkemesi, önüne gelen şikayetleri sonuçlandırmak ve ... müdürüne bu yönde talimat vermekle görevli olup, düzenlenecek yeni sıra cetvelinde sıra cetvelinin hangi ilkelere göre düzenleneceğini belirtmesi, diğer anlatımla alacaklıların ne miktar için hangi sıralarda yer alması gerektiğini saptaması, hukuka uygun olmayan kısımları göstermesi, bu çerçevede işlem yapılması için ... müdürüne talimat vermesi (İİK. m..../I) gerektiğinden, iptal nedenlerinin gerekçede belirtilmesi ve sıra cetvelinin iptaline karar verilmesi ile yetinilmesi gerekir.

Haciz yolu ile takiplerde düzenlenen sıra cetveline itiraz davalarında ise, kıyasen uygulanması gereken İİK'nın 235/.... maddesi uyarınca sıra cetvelinin iptaline değil, davalıya ayrılan payın, yargılama giderleri ve vekalet ücreti de dahil olmak üzere öncelikle davacıya .

ödenmesine, artan kısım bulunması halinde, davalıya bırakılmasına karar verilmesi gerekir. Sıra cetveline itiraz davaları sonunda verilen hüküm, sadece davanın tarafları bakımından sonuç doğurur ve verilen kabul kararı ile durumun tespiti ile yetinilmeyip, eda hükmü kurulmalıdır.

Mahkemece kurulan hüküm, yukarıda açıklanan ilkeye uygun olmadığı gibi, infazda tereddüt doğuracak nitelikte olup, yapılan yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, HUMK'nın 438/... maddesi uyarınca hükmün aşağıda yazılı olduğu şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, (...) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, temyiz itirazının kabulü ile kararın “HÜKÜM” bölümünün .... bendindeki "davanın kabulü ile" ibaresinden sonra gelen cümlenin çıkartılarak yerine ''hüküm fıkrasının .... bendinde yer alan yargılama gideri ile .... bendinde yer alan vekâlet sureti de dahil olmak üzere öncelikle davacının alacaklı olduğu ... .... ... Müdürlüğü'nün 2009/5139 E. sayılı dosyasına tahsisine, artan kısım bulunması halinde davalıya verilmesine" ibaresinin yazılması suretiyle hükmün düzeltilerek ONANMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisnde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/9954, Karar No: 2017/3492, Tarih: 31.05.2017

**4. Hukuk Dairesi         2015/9954 E.  ,  2017/3492 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 23/12/2009 gününde verilen dilekçe ile kurum zararından kaynaklı alacak istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 15/05/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, kurum zararının ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş, hüküm; davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, Sağlık Bakanlığı ... Doğum ve Kadın Hastalıkları Hastanesinde davalının tüp bebek tedavisi görmüş gibi sağlık kurulu raporu tanzim edilerek reçete düzenlendiğini, reçetede yazan ilaçların alındığını, bilahare davalının Kurumca ilaç ve tedavi giderleri karşılanmayan özel merkezlerde tedavi görerek kurum zararına neden olduğunun müfettiş incelemesi ile tespit edildiğini belirterek, meydana gelen zararın davalıdan tahsili isteminde bulunmuştur.

Davalı, tüp bebek tedavisi gördüğünü ve ödemelerin usule uygun olduğundan davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamından; SGK Başmüfettişi Harun Sertbaş tarafından tanzim olunan raporda T.C. Sağlık Bakanlığı ... Doğum ve Kadın Hastalıkları Araştırma Hastanesinde tüp bebek tedavisi yaptırmış gibi gösterip, sağlık kurulu raporu tanzim edilerek reçete düzenlendiği ve reçete muhteviyatı ilaçların ve tedavi giderlerinin Kurumca karşılandığı, ancak davalının tedavisini Özel Hastanelerde yaptırdığı, 01/01/2006 ile 31/05/2007 tarihleri arası yapılan denetimde aralarında davalının da bulunduğu çok sayıda kişi bakımından toplam 116.011,20 TL tutarında kurum zararı oluştuğu, SSK'ya tabi hak sahiplerinin tüp bebek tedavileri ile ilgili ilk düzenlemenin 01/12/2005 tarihli genelge ile yapıldığı, söz konusu genelgeye göre hak sahiplerinin tüp bebek tedavileri ile ilaç giderlerinin Kamu Hastaneleri ile sınırlı olmak üzere karşılanmaya başlandığı, 2007 yılı Sağlık Uygulama Tebliğinin 15/06/2007 tarihinde yürürlüğe girdiği ve özel merkezlerde yapılan tüp bebek giderlerinin belli şartlarda karşılanmaya başlanıldığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece hükme esas alınan rapor denetime ve hüküm kurmaya elverişli değildir. Şu halde mahkemece yapılacak iş; davalının tüp bebek tedavi sürecinin tedavi masrafı ve kullanılan ilaçların Sağlık Uygulama Tebliği hükümleri dikkate alınarak gerek görülür ise yeni ve konusunda uzman bir bilirkişiden tarafların iddia ve savunmaları, müfettiş raporunda tespit edilen hususlar da değerlendirilerek bir rapor alınması ve hesaplamanın yapılmasıdır. Bu yön gözetilmeden denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmayan rapora itibar edilerek karar verilmesi doğru olmadığından bozulması gerekmiştir.

Yerel mahkemece açıklanan yön gözetilmeyerek yazılı biçimde karar verilmiş olması, usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA 31/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/48095, Karar No: 2010/5224, Tarih: 01.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/48095 E.  ,  2010/5224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini

istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla,

dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra

Dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalı belediyenin temizlik hizmetlerinde çalıştığını, davalı işyerine ... Belediyesi Başkanlığı tarafından işe alındığını, müvekkilinin asıl işvereninin ... Belediyesi olduğunu, müteahhitler değişmesine rağmen yaptığı iş ve koşulların değişmediğini, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının müvekkili ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğuna yönelik iddiasının gerçeği yansıtmadığını, yapılan ihalelerin 5393 sayılı Belediye Kanununun 67.maddesine uygun olduğunu, belediyenin 5747 sayılı yasa gereği yeniden yapılanma sürecine girdiğini, 5747 sayılı yasa ile oluşturulan ... Belediyesinin 29.03.2009 tarihinde fiilen kurulduğunu, menkul, gayrimenkul mallar, alacaklar ve borçlar ile çalışanların paylaştırıldığını, bu sebeple müvekkili belediyenin gelirlerinde azalma olduğunu, bölünmeden dolayı kendi personelinin yapacağı iş alanının kalmaması sebebi ile istihdam sorunu ortaya çıktığını, bu sebeple taşeron firmalara yaptırılan birçok işin kendi personeli tarafından yürütülebilir hale geldiğini, davacının alt işverenin işçisi olduğunu belirterek açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davalı belediyenin ihale ile bazı işleri firmalara vermesi ve bu firmalarda çalışan işçilerden işten çıkarılanların bir kısmının açtığı davalarda davalı ... ile ihaleyi alan firmalar arasında muvazaalı bir ilişki olduğunun saptandığı, ihale sözleşmesi eklerine göre yönetim hakkının davalı belediyede olduğu, işçinin işe alınması, işten çıkartılması ve haklarının davalı belediyece belirlendiği, ihale süresinin sona ermesinden sonra yeni yapılan ihalede de tüm işçiler işten çıkartılmışken ve yeni dönemde 438 işçi çalıştırılacakken, İş Kanununun 29.maddesinde belirtilen kurallara uyulmaksızın çıkartılan işçilerden 327 sinin yeniden işe alındığı, işe alınırken de en kıdemlilerin seçilmediği, keyfi davranıldığı, ayrıca

111 tane de yeni işçi alındığı, işçilerin başka bir işyerinde değerlendirme olanağı araştırılmadan ve son giren ilk çıkar ilkesi dikkate alınmadan çıkarıldıkları, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

111 tane de yeni işçi alındığı, işçilerin başka bir işyerinde değerlendirme olanağı araştırılmadan ve son giren ilk çıkar ilkesi dikkate alınmadan çıkarıldıkları, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı belediyenin tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise, asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımdan yola çıkıldığında asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları, iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekir. Alt işverene yardımcı iş, ya da asıl işin bir bölümü, ancak teknolojik nedenlerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde asıl işveren alt işveren ilişkisini sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerektiği belirtilmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında tamamen aynı biçimde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu kararlılığı ortaya koymaktadır.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. Bundan başka 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 7. fıkrasında sözü edilen hususların adi kanuni karine olduğu ve aksinin kanıtlanmasının mümkün olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı yasa ile 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olduğu ortaklıklara dair ayrık durumlar tanınmıştır. Bununla birlikte maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin öğeleri ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Öyle ki, alt işveren verilmesi mümkün olmayan bir işin bırakılması ya da muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6.fıkrasında açık biçimde öngörülmüştür. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunmaz. Gerçekten muvazaalı ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi ise, kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, 4857 sayılı İş Kanununun 5. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin 2008 yılında vermiş olduğu içtihatlar bu doğrultudadır (Yargıtay 9.HD. 24.10.2008 gün 2008/ 33977 E, 2008/ 28424 K.).