muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/6009, Karar No: 2022/8739, Tarih: 17.05.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/6009 E.  ,  2022/8739 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda: ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi üzerine bölge adliye mahkemesinin yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtay'ca incelenmesi davalılar vekilince istenilmiş olmakla duruşma için belirlenen 17/05/2022 günü temyiz eden davalı vekili ile aleyhine temyiz olunan davacı vekilinin yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava dilekçesinde, davalıların bağımsız bölümlerinde mimari proje ve yönetim planına aykırı olarak yapılan pergol imalatının eski hale getirilmesine karar verilmesi istenilmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün davalı tarafça istinaf edilmesi üzerine de İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 2018/3091 Esas- 2021 /323 Karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. Hüküm, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenlere ve HMK'nın 355. maddesindeki kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere; istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde inceleme yapılıp 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesinin 1. fıkrasında yer alan kat maliklerinin anataşınmazın bakımı ve mimari durumu ile güzelliğini ve sağlamlığını titizlikle korumaya mecbur olduklarına ilişkin hükmü ile 2. fıkrasında ki, kat maliklerinden birinin, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça anataşınmazın ortak yerlerinde inşaat, onarım, tesis ve değişiklik yaptıramayacağına dair hükmüne uygun karar verilmiş olup verilen kararda da bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bu nedenle yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun hükmün HMK'nın 370/1. maddesi gereğince ONANMASINA, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazine'ye irad kaydedilmesine, aleyhine temyiz olunan davacı taraf yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 3.815,00-TL vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, 17/05/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/10613, Karar No: 2018/3165, Tarih: 28.02.2018

**5. Hukuk Dairesi         2017/10613 E.  ,  2018/3165 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine ... dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, ... yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, taraf vekillerince verilen dilekçeler ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine ... dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, ... yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Arsa niteliğindeki ... mahallesi 451 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve ... yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tespitinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-) Dava konusu taşınmaz ile ilgili ... Belediye Başkanlığının 25.10.2013 ve 30.10.2013 tarihli yazılarından dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede imar uygulamasının yapıldığı ve dava konusu taşınmazdan düzenleme ortaklık payının kesildiği anlaşıldığından, dava konusu taşınmaz imar parseli dosyadaki bilgi ve belgelere göre emsal taşınmaz kadastro parselidir.

Bu durumda, dava konusu taşınmazdan yapılan düzenleme ortaklık payı kesinti oranının ... Belediye Başkanlığından sorularak, kesinti yapılan oranda kıyaslama sonucu bulunan m² birim değerine ekleme yapılması suretiyle, bulunan değer üzerinden hesaplama yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

2-) Dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattı nedeni ile oluşan irtifak alanının 1.806,29 m² olduğu fen bilirkişi raporunda belirtilmesine rağmen, hükme esas alınan bilirkişi raporunda 2.107,24 m² üzerinden hesaplama yapılarak değer düşüklüğü oranının yüksek belirlenmesi suretiyle fazlaya hükmedilmesi,

3-) Gerekçeli kararın hüküm fıkrasında, dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattı nedeni ile oluşan irtifak alanı 1.806,29 m² olduğu halde, maddi hata yapılmak suretiyle 1.759,70 m²’lik kısım üzerinde davacı idare lehine irtifak hakkının tesisi ve tesciline karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harçlarının Hazineye irad kaydedilmesine, 28/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/7103, Karar No: 2019/1953, Tarih: 21.03.2019

**16. Ceza Dairesi         2018/7103 E.  ,  2019/1953 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Cumhurbaşkanına suikast, Anayasayı ihlal, Kasten

öldürme, Kasten öldürmeye teşebbüs, Kişiyi

hürriyetinden yoksun kılma, Kasten yaralama,

Yağma

Hüküm : 1)Sanıklar ..., hakkında

ayrı ayrı;

a)TCK'nın 309/1, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı Kanunun

5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına

yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

b)TCK'nın 310/1, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı Kanunun

5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına

yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

c)TCK'nın 82/1-g-h, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca iki kez

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

d)TCK'nın 82/1-g-h, 35/2, 53, 58/9, 63, 3713

sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

e)TCK'nın 109/2, 109/3-a-b-c, 43/1-2, 53, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

f)TCK'nın 86/1, 86/3-c, 87/3, 53, 58/9, 63, 3713

sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

2)Sanık ... hakkında ayrıca;

TCK'nın 149/1-a-h, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca üç kez

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

3)Sanıklar ..., hakkında ayrı ayrı;

TCK'nın 38/1. maddesi yollamasıyla TCK'nın

310/1, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı Kanunun 5/1.

maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına yönelik

istinaf başvurusunun esastan reddi

4)Sanık ... hakkında;

Cumhurbaşkanına suikast suçundan CMK'nın

223/2-e maddesi uyarınca beraat kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

5)Sanık ... Yazıcıcı hakkında;

TCK'nın 310/1, 39/2-c, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

6)Sanıklar ..., e ... hakkında

ayrı ayrı;

TCK'nın 309/1, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

7)Sanık ... hakkında;

a)Cumhurbaşkanına suikast suçundan CMK'nın

223/2-c maddesi uyarınca verilen beraat kararı

kaldırılarak; TCK'nın 310/1, 62, 53, 58/9, 63,

3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet

b)TCK'nın 309/1, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

c)TCK'nın 82/1-g-h, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5. maddeleri uyarınca iki kez mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

d)TCK'nın 82/1-g-h, 35/2, 62, 53, 58/9, 63, 3713

sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

e)TCK'nın 109/2, 109/3-a-b-c, 43/1-2, 62, 53, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

c)TCK'nın 82/1-g-h, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5. maddeleri uyarınca iki kez mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

d)TCK'nın 82/1-g-h, 35/2, 62, 53, 58/9, 63, 3713

sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

e)TCK'nın 109/2, 109/3-a-b-c, 43/1-2, 62, 53, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

8)Sanıklar ..., ... ve

... hakkında ayrıca;

a)Cumhurbaşkanına suikast suçundan CMK'nın

223/2-c maddesi uyarınca verilen beraat kararı

kaldırılarak; TCK'nın 310/1, 62, 53, 58/9, 63,

3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet

b)Kasten öldürme suçundan CMK'nın 223/2-b

maddesi uyarınca verilen beraat kararları

kaldırılarak; TCK'nın 82/1-g-h, 62, 53, 62, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet (iki kez)

c)Kasten öldürmeye teşebbüs suçundan CMK'nın

223/2-b maddesi uyarınca verilen beraat kararı

kaldırılarak; TCK'nın 82/1-g-h, 35/2, 62, 53, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet

d)Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan

CMK'nın 223/2-b maddesi uyarınca verilen

beraat kararı kaldırılarak; TCK'nın 109/2,

109/3-a-b-c, 43/1-2, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

e)Kasten yaralama suçundan CMK'nın 223/2-b

maddesi uyarınca verilen beraat kararı kaldırılarak:

TCK'nın 86/1, 86/3-c, 87/3, 62, 53, 58/9, 63, 3713

sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

9)Sanık ... hakkında ayrıca;

Cumhurbaşkanına suikaste yardım etme

suçundan CMK'nın 223/2-c maddesi uyarınca

verilen beraat kararı kaldırılarak; TCK'nın 310/1,

39/2-a-c, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı Kanunun 5/1.

maddeleri uyarınca mahkumiyet

10)Sanık ... hakkında;

TCK'nın 310/1, 39/2-c, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri mahkumiyet kararına

yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

11)Sanık ... hakkında;

a)TCK'nın 309/1, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

b)TCK'nın 310/1, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

c)TCK'nın 82/1-g-h, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca iki kez

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

d)TCK'nın 82/1-g-h, 35/2, 62, 53, 58/9, 63,

3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

e)TCK'nın 109/2, 109/3-a-b-c, 43/1-2, 62, 53, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

c)TCK'nın 82/1-g-h, 62, 53, 58/9, 63, 3713 sayılı

Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca iki kez

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

d)TCK'nın 82/1-g-h, 35/2, 62, 53, 58/9, 63,

3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

e)TCK'nın 109/2, 109/3-a-b-c, 43/1-2, 62, 53, 58/9,

63, 3713 sayılı Kanunun 5/1. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurusunun

esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle; temyiz edenin sıfatı bakımından 477 sayılı Kanun ile bazı Kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Başbakanlık kurumuna yapılacak tüm atıfların Cumhurbaşkanlığı kurumuna yapılacağı göz önünde bulundurularak, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre takdiren duruşmasız olarak yapılan inceleme sonunda:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

1-a) Bir kısım sanıklar ve müdafilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesinde, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca takdiren REDDİNE,

b- Ayrıntıları Dairemizin 24/09/2018 tarih ve 2018/2523 Esas 2018/3149 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; İstinaf Mahkemesi kararının sanık ... müdafiine 16/07/2018 tarihinde tebliğ edildiği, yapılan UYAP sorgulamasında sanık müdafiinin 31/08/2018 tarihinde e-imza ile gönderdiği dilekçesiyle hükmü temyiz ettiği, CMK'nın 331/4. maddesi hükmü gereğince tutuklu işler de dahil olmak üzere adlî tatilde temyiz süresi işlemeyeceğinden temyiz talebinin süresinde olduğu kabul edilerek tebliğnamenin bu hususa ilişkin düşüncesine iştirak edilmemiştir.

c- Katılanlar TC Başbakanlık, ... ve ... vekillerinin temyiz taleplerinin incelenmesinde;

c- Katılanlar TC Başbakanlık, ... ve ... vekillerinin temyiz taleplerinin incelenmesinde;

CMK 237/1 maddesi gereğince, mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesinde kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikayetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Silahlı terör örgütü kurma veya yönetme, silahlı terör örgütüne üye olma ve terör örgütüne yardım etme suçları kamu barışına karşı işlenen suçlardan olup, bu suçların dolaylı mağduru toplumu oluşturan bütün bireyler olmakla birlikte, Ceza Genel Kurulunun 11.04.2000 gün 65-69, 22.10.2001 gün 234/366, 04.07.2006 gün 127-180, 03.05.2011 gün 155/80 ve 05.06.2012 gün 1/519-224 sayılı kararlarında vurgulandığı üzere; davaya katılabilmek için "suçtan zarar görme"nin gerektiği, bu kavram yasada açıkça tanımlanmamış ise de, yerleşik uygulamaya göre "suçtan doğrudan doğruya zarar görmüş bulunma hali" olarak anlaşılıp uygulanmış, buna bağlı olarak dolaylı veya olası zararların davaya katılma hakkı vermeyeceği kabul edilmiştir.

Cumhurbaşkanına suikast suçu yönünden katılma hakkı değerlendirildiğinde; bu suçun 765 sayılı TCK'nın 156. Maddesinde tanımlandığı, suçun ihlal ettiği hukuki değer açısından öğretide, "156. maddede yer alan (Cumhurbaşkanına suikast) suç, ihlal ettiği hukuki değer açısından çift nitelik taşımaktadır. Bir yandan, devlet başkanlığı gibi anayasal bir organa karşı bir fiil işlendiği için, suç "devletin şahsiyetine" karşı işlenmiş olarak kabul edilirken, maddi açıdan gerçekte, devlet başkanlığı görevini gören kişinin hayatının da izalesine yönelinmektedir. Diğer taraftan 156. maddenin düzenlediği fiilin ihlal ettiği hukuki mevzuun "devletin kuvvetleri düzeni" olduğu kabul edilse bile özel mevzu "devlet başkanının kendisi" olmaktadır. Suçtan zarar gören, "devlettir" ve fakat suçun mağduru "devlet başkanıdır"... Suçun mağduru durumundaki devlet başkanının hayatı kişisel bir değer olarak ele alınmamaktadır. Devlet başkanının hayatı, devletin doğrudan doğruya ve olağanüstü bir konusu ona ait bir değer olarak sayılmaktadır. (Özek, Devlet başkanına karşı suçlar, 1970 bası, s. 128-129) görüşü ileri sürülmüştür.

Cumhurbaşkanına suikast suçu 5237 sayılı TCK'nın 310. maddesinde düzenlenmiş olup ihlal ettiği hukuki değer bakımından anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar bölümünde yer almıştır. Düzenleme yeri ve doktrindeki görüşlere göre, Cumhurbaşkanına süikast "öldürme" suçlarının nitelikli hallerinden değil, ayrı bir hukuki değeri ihlal eden suç türüdür. Bu itibarla 765 sayılı TCK'nın yürürlükte olduğu dönem için kabul edildiği gibi, 5237 sayılı TCK açısından da bu suçtan zarar gören "devlettir". Bu nedenle 5237 sayılı TCK'nın Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar başlıklı beşinci bölümünün 310. maddesinde düzenlenen Cumhurbaşkanına suikast suçunda, suç tarihindeki yasal mevzuata göre yürütme organı olan bakanlar kurulunu temsilen TC Başbakanlık makamının suçtan zarar gören sıfatıyla CMK'nın 237/1. maddesi uyarınca kamu davasına katılma hakkının bulunduğunun kabulünde zorunluluk olduğundan;

Cumhurbaşkanına suikast suçu nedeniyle, suçtan doğrudan doğruya zarar gören Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık vekilinin davaya katılma talebinin reddi usul ve yasaya aykırı görüldüğünden, redde ilişkin kararın kaldırılmasına, CMK 237/1-2 maddesi gereğince, Başbakanlığın davaya katılan olarak kabulüne, temyiz talebinin incelenmesine,

d- Sanıklara yüklenen suçların niteliği itibariyle suçtan doğrudan doğruya zarar görmeyen ve bu nedenle de davaya katılma hakkı bulunmayan ... ve ...'nün tüm suçlardan; TC Başbakanlık'ın ise Anayasayı ihlal ve Cumhurbaşkanına suikast suçu dışındaki diğer suçlardan davaya katılmalarına ilişkin verilen karar hukuki değerden yoksun olup hükmü temyiz yetkisi vermeyeceğinden temyiz istemlerinin reddi ile 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi uyarınca istinaf taleplerinin reddine dair kararın ONANMASINA,

Diğer temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanıklara müsnet Anayasayı ihlal ve Cumhurbaşkanına suikast suçlarının unsurları ve özel görünüm şekilleri, savunmalarda ileri sürülen hukuki kurumlar ile sanıkların hukuki durumları değerlendirilecektir.

2- ANAYASAYI İHLAL SUÇU

Suçla igili yasal düzenlemeler şöyledir:

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

Anayasayı ihlal

Madde 309- (1) Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.

(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili hükümlere göre cezaya hükmolunur.

(3) Bu maddede tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu

Devlet kuvvetleri aleyhinde cürümler

(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili hükümlere göre cezaya hükmolunur.

(3) Bu maddede tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu

Devlet kuvvetleri aleyhinde cürümler

Madde 146 – Türkiye Cumhuriyeti Teşkilatı Esasiye Kanununun tamamını veya bir kısmını tağyir ve tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül etmiş olan Büyük Millet Meclisini iskata veya vazifesini yapmaktan men'e cebren teşebbüs edenler, ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına mahkûm olur.

65'inci maddede gösterilen şekil ve suretlerle gerek yalnızca gerek birkaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur.

(Ek: 6/7/1960 - 15/1 md.) Birinci fıkrada yazılı suça ikinci fıkrada gösterilenden gayri surette iştirak eden fer'i şerikler hakkında beş seneden on beş seneye kadar ağır hapis ve amme hizmetlerinden müebbeden memnuiyet cezası hükmolunur.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309. maddesinin gerekçesi ise şu şekildedir: “Anayasanın Başlangıç Kısmında aynen "Millet iradesinin mutlak üstünlüğü; egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk dışına çıkamayacağı; hiç bir faaliyetin Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerini, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılapları ve medeniyetçiliğin karşısında koruma göremeyeceği ve laiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı" şeklindeki ifade ile siyasal iktidarın kuruluş ve işleyişine egemen olması gereken ilkeler gösterilmiş bulunmaktadır.

Siyasal iktidarın kuruluşu ve işleyişine egemen olan bu ilkeleri içeren kuralların bütünü, Anayasal düzeni teşkil etmektedir. Bu madde ile korunmak istenen hukuki yarar, Anayasa düzenine egemen olan ilkelerdir.

Madde ile korunmak istenen hukuki yararın niteliği dikkate alınarak, "Türkiye Cumhuriyet Anayasasının öngördüğü düzen" ibaresi kullanılmış, böylece korunmak istenen hukuki yarara açıklık getirilmiştir.

Siyasal iktidarın kuruluşu ve işleyişine egemen olan bu ilkeleri içeren kuralların bütünü, Anayasal düzeni teşkil etmektedir. Bu madde ile korunmak istenen hukuki yarar, Anayasa düzenine egemen olan ilkelerdir.

Madde ile korunmak istenen hukuki yararın niteliği dikkate alınarak, "Türkiye Cumhuriyet Anayasasının öngördüğü düzen" ibaresi kullanılmış, böylece korunmak istenen hukuki yarara açıklık getirilmiştir.

Maddede tanımlanan suçun oluşabilmesi için, cebir veya tehdit kullanarak Anayasal düzenin değiştirilmesine teşebbüs edilmesi gerekir. Bu nedenle, cebir ve tehdit bu suçun unsurunu oluşturmaktadır. Cebir ve tehdit kavramlarının hukuki anlam ve içeriği, bilinen bir husustur. Bu nedenle, Anayasal düzenin değiştirilmesine yönelik teşebbüsün ancak cebir veya tehdit kullanılara, yani bireylerin iradeleri zorlanmak suretiyle ifsat edilerek gerçekleştirilmesi gerekir. 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 146. maddesinin kaynağını oluşturan 1889 İtalyan Ceza Kanununun 118. maddesi, 146. maddede olduğu gibi, cebir ("Violentemente") unsurunu taşımaktaydı. Ancak, 1930 faşist İtalyan Ceza Kanununun aynı konuyu düzenleyen 283. maddesinde, suç tanımından cebir unsuru çıkartılmıştı. Faşizmin etkisiyle kaleme alınan 283. madde, bilahare 11/11/1947 tarihinde yeniden değiştirilerek suç tanımında tekrar cebir unsuruna yer verilmiştir.

Maddede maddi unsur olarak "teşebbüs edenler" ibaresi kullanılmış olduğundan, Anayasanın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen üzerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edilmesi, cazalandırma için yeterlidir. Suç hem idare edenler hem de idare edilenler tarafından işlenebileceğinden teşebbüste aranılacak elverişlilik, suçun işleniş biçimi ve özellikle suçun bir tehlike suçu olduğu dikkate alınarak, kullanılan cebir veya tehdidin netice elde etmeye elverişli olup olmadığının hâkim tarafından takdir edilmesi gerekir.”

A)Genel olarak:

1982 Anayasasının 2. maddesi ile Türkiye Cumhuriyetinin temel niteliği “hukuk devleti” olarak tayin edilmiştir. “Hukuk devleti; insan haklarına saygı gösteren ve bu hakları koruyucu adil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmeye kendini zorunlu sayan ve bütün faaliyetlerinde hukuka ve Anayasaya uyan devlettir.” (Anayasa Mahkemesi 11.10.1963 T.124-243 sy. Kararı)

Meşruluk, sitenin/devletin gözle görünmeyen barış meleğidir. (Ferraro) Hukuk devletinin meşruiyet kaynağı hukuktur. Toplumun genelini ilgilendiren her olayın tarihi bir yanı varsa da hukuk devleti bağlamında olaylar hukuka uygun olup olmadıkları ile değerlendirilirler. Hukuk devleti her alanda adil ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurarak hukuka aykırı ve suç oluşturan her fiili, olay ve fail istisnasına tabi tutmaksızın hukuk denetimine tabi tutar.