muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/18513, Karar No: 2012/11580, Tarih: 29.05.2012

**22. Hukuk Dairesi         2011/18513 E.  ,  2012/11580 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Muş 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/07/2011

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini; işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücretinin belirlenmesini istemiştir.

Davalı işveren vekili,  davalı işyerinde çalışma sürelerinin,  ve  sezonlarının kısa olduğunu, birliğin gelirlerinin az olduğunu, kurumlarına ödenek ayrılmadığını, bütçelerinin yetersiz olduğunu, bu nedenlerle iş sözleşmesinin yasaya uygun şekilde sona erdirildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalı işveren tarafından fesih nedeni yapılan bütçe yetersizliğine ilişkin herhangi bir açıklayıcı, somut belge ve bilgi sunamadığı,  birlik başkanı ile diğer sözleşmeli personellerin ücretlerinin süresinde düzenli bir şekilde ödendiği,bütçe yetersizliği hususunun gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar  davalı birlik tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine göre davacının davalı birliğe ait işyerinde daimi işçi olarak çalıştığı  iş sözleşmesinin birliğin  20.08.2010 günlü encümen kararı ile birliğin bütçesinin yetersiz olmasından ve  yapılan çalışmalarda olumlu verim alınamaması  nedeni ile  feshedilmiştir.

Mahkemece  davalı işveren tarafından fesih nedeni ispat edilemediği gerekçesiyle feshin geçersizliğine hükmedilmiş ise de   davalı birliğin tabi olduğu 6172  Sayılı  Sulama Birlikleri Kanunu’nun personel istihdamını düzenleyen 14. maddesine göre personel giderinin  birliğin  yıllık  gelirin  % 30  unu aşamayacağı  bu oranın bakan oluru ile  % 40’a  kadar çıkartılabileceği düzenlenmiştir. Davacı ve diğer bir kısım işçileri iş sözleşmeleri  birlik bütçesinin yetersizliği fesih nedeni yapılmış olmasına göre  mahkemece  davalı birlik tarafından  fesih nedeni yapılan bütçe yetersizliği ve yasadaki personel giderine yönelik kısıtlama dikkate alınarak işyeri kayıtları üzerinde konusunda uzman  bilirkişi raporu alınmadan  bütçe yetersizliğinin işveren tarafından  ispat edilemediği gerekçesi ile  davanın  kabulüne karar verilmesi  hatalı olmuştur.

Davalı birliğin 6172  Sayılı  Sulama Birlikleri Kanunu’nun personel istihdamını düzenleyen 14. maddesine göre personel giderinin  birliğin  yıllık gelirin  % 30 unu aşamayacağı  dikkate alınarak bu hususun araştırılması için bilirkişi raporu alınması, ayrıca daimi işçi kadrosunda  oldukları anlaşılan  davacı ve  iş sözleşmesi feshedilen diğer işçilere işin mevsimlik  niteliği dikkate alınarak mevsimlik iş sözleşmesi ile çalışma teklif edilerek kanundaki belirtilen personel gideri oranının gerçekleşmesinin mümkün olup olmadığı da belirlenerek  feshin son çare olması ilkesi yönünden yapılacak değerlendirme  sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Eksik araştırma ve inceleme  ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı  olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 29.05.2012 gününde oybirliği ile karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2014/15814, Karar No: 2014/13883, Tarih: 25.11.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/15814 E.  ,  2014/13883 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İZMİR KADASTRO MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/06/2014

NUMARASI : 2013/286-2014/218

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

3402 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca yapılan kadastro çalışmaları sırasında .. Köyü çalışma alanında bulunan 132 ada 12 parsel sayılı 2.587,09 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz beyanlar hanesine herhangi bir şerh yazılmaksızın Hazine adına tespit edilmiş; kadastro tutanağının "edinme sebebi" bölümünde taşınmaz üzerindeki muhtesatların Hüseyin oğlu Ş.. K..'ın kullanımında olduğu açıklanmıştır. Davacı Hazine, muhtesatların H.. oğlu Ş.. K..'ın kullanımında olduğuna dair şerhin iptali istemiyle dava açmıştır. Yargılama sırasında S.. Y.. davaya dahil edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli 132 ada 12 parsel sayılı taşınmazın tarla vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline, tapu kaydının beyanlar hanesine "taşınmazın kullanımı ve üzerindeki muhtesatların S.. Y..'a ait olduğu" şerhinin yazılmasına karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine dahili davalı S.. Y..'ın kullanımında olduğu ve üzerindeki muhtesatların S.. Y..'a ait olduğu kabul edilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, varılan sonuç yasal düzenlemelere uygun düşmemiştir. Çekişmeli taşınmaz hakkında 3402 sayılı Kanunun Geçici 8. maddesi uyarınca yapılan kadastro tespiti sırasında tutanağın beyanlar hanesi boş bırakılmış olup herhangi bir şerh yazılmamıştır. Kadastro tutanağının edinme sebebi bölümünde yer alan açıklamalar tek başına hukuki sonuç doğurmayan açıklamalar olup tapu kütüğüne şerhi gereken hususlar değildir. Hal böyle olunca davacı Hazinenin dava açmasında hukuki yararı yoktur. Diğer taraftan, dahili davalı S.. Y..'ın dava konusu taşınmaz hakkında davası bulunmadığı gibi açılan davaya yöntemine uygun şekilde müdahalesi de bulunmadığı halde tapu kütüğünün beyanlar hanesinde bu kişi lehine şerh verilmesine dair hüküm tesisi de isbetsizdir. Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 25.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/2849, Karar No: 2024/992, Tarih: 05.03.2024

**3. Hukuk Dairesi         2023/2849 E.  ,  2024/992 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/384 E., 2023/134 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kurtalan Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2009/367 E., 2022/419 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince süresinde istinaf başvurusunda bulunulmadığından başvurunun usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı kurum tarafından müvekkiline gönderilen 06.08.2009 tarih ve B.13.2.SGK.4.21. 20.01/10202028 sayılı yazı ile müvekkiline ait bulunan ..... Eczanesi hakkında 2009 yılı Protokolünün 6.3.19. maddesi gereği sözleşmenin 2 yıl süre ile feshedildiğinin bildirildiğini, ayrıca Kurumun gönderdiği yazıda 2009 yılı Protokolünün 6.3.21. maddesi gereğince sözleşmenin süresiz olarak feshi ile eczane ekranının kapatılması yoluna gidildiğini, müvekkilinin eczanesinde protokolün 6.3.21.maddesinde geçen muvazaa durumunun söz konusu olmadığının yapılacak incelemelerde ortaya çıkacağını, yine bahse konu sahtecilik durumunun da söz konusu olmadığını, davalı Kurumun kanuna karşı hile ile sözleşmeyi feshetmek istediğini, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu, kaldı ki feshe konu olan protokolün 6.6. maddesinde fesih gerektiren birden fazla farklı fiilin aynı fatura döneminde tespiti halinde yeniden sözleşme yapılması için bekleme sürelerinden uzun olan sürenin uygulanacağı düzenlenmiş olup, müvekkili açısından süresiz feshi öngören 6.3.21. maddesi uygulanmasına rağmen 2 yıl süre ile feshi öngören 6.3.19. maddenin uygulanmış olmasının protokol ve dolayısıyla hukuka aykırı bir durum olduğunu, verilen kararın müfettişlerin şahsi ve keyfi olarak hazırladıkları soyut ve hiçbir gerekçesi olmayan iddialara dayandığını, müvekkile ait eczanenin herhangi bir hukuka aykırı işlem yapmadığının yapılacak inceleme sonucu ortaya çıkacağını beyan ederek; işlemin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, sözleşme ile kararlaştırılan gerçeğe aykırı beyan ile fatura etmenin yaptırımı olarak cezai şart uygulandığını, Siirt Cumhuriyet Başsavcılığının 2009/208 sayılı soruşturması sonucunda hazırlanan iddianame ile Siirt Ağır Ceza Mahkemesinin 2009/121 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, dosyada yapılan tahkikat sonucunda Tıp Merkezlerince çalışıyormuş gibi gösterilen doktor ifadeleri ve hak sahiplerinin beyanları üzerine hak sahiplerince eczaneden alınmayan ve tıbben kullanımı mümkün olmayan sahte ve gerçek dışı reçetelerin kuruma fatura edilmesi nedeniyle kurum zararı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kesinleşen ceza davasında davacı hakkında cezai şart ve sözleşmenin feshinin haksızlığı konusunda beraat kararı verildiği, eczacı ve eczane çalışanlarının raporun düzenlenmesi ve reçete edilmesinde rapor ve reçete düzenleyen kişilerle el ve işbirliği olduğuna, dahli ya da kastı olduğuna dair herhangi bir tespit veya somut bulguya rastlanmadığı, bu nedenle davalı kurum tarafından düzenlenen cezai işlemin yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin davasının kabulüne, 06.08.2009 tarih B.13.2.SGK. .21.20.01 /10202261 sayılı kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; davacı eczane tarafından fatura edilen reçetelerin içerik olarak sahte olduğunu, reçetelerde yazan ilaçların reçete sahipleri tarafından alınmadığını ve doktor muayenesine gitmediklerini, reçetelerin arkasındaki imzaların reçete sahiplerine veya yakınlarına ait olmadığının teftiş raporu ile saptandığını, ceza yargılaması ve hukuk yargılamasının farklı kıstas ve koşulları olduğunu, Yerel Mahkemece reçete sahibi hastalar dinlendikten sonra karar verilmesi gerektiğini beyan ederek usul ve kanuna aykırı olan kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin e-tebligatın yapıldığı 22.10.2022 tarihi itibariyle Av. ...'ın vekâlet görevinin yasal olarak devam ettiği, 6100 sayılı HMK m. 92/2 ve 345/1 hükümleri gereğince 2 haftalık olan istinaf kanun yolu başvuru süresinin 22.10.2022 Cumartesi günü başlayıp, son gün olan 05.11.2022 gününün resmi tatil olması nedeniyle 07.11.2022 Pazartesi günü sona erfiği, bu itibarla, istinaf kanun yoluna başvurma süresinin son tarihi olan 07.11.2022 tarihi itibariyle Av. ...'ın vekillik görevinin devam ettiği ve bu nedenle diğer vekil Av. ... tarafından verilen 02.12.2022 tarihli istinaf dilekçesinin süresinde verilmediğinin kabulü gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 346(1) ve 352(1)-c hükümleri gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf başvuru dilekçesinde yer alan beyanlarına ek olarak her ne kadar Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi tarafından gerekçeli kararın kurum vekili olarak Av. ...'a tebliğ edilmiş olması nedeniyle bu tarihin esas alınması gerektiği ve bu nedenle istinaf başvurusunun süresinde olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusu usulden reddedilmişse de bu hususun hatalı, haksız ve hukuka aykırı olduğunu, ekte yer alan fesih evraklarından da görüleceği üzere müvekkil kurum tarafından 10.01.2017 tarihinde adı geçen kişi ile olan sözleşmenin feshedildiğini, dolayısıyla Yerel Mahkeme karar tarihinden yıllar önce vekalet ilişkisinin sona erdiğimi, bu konuda müvekkil kurum tarafından Mahkeme Yazıişleri Müdürlüklerine de gerekli bilgilendirmelerin yapıldığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 81 inci maddesi

2.7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11/2 nci maddesinde vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılacağı, vekilin birden çok olması durumunda bunlardan birine tebligat yapılmasının yeterli olduğu, tebligatın birden fazla vekile yapılması durumunda, bunlardan ilkine yapılan tebliğin asıl tebliğ tarihi sayıldığ düzenlenmiştir.

3.6100 sayılı Kanun'un 345/1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 81 inci maddesi

2.7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11/2 nci maddesinde vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılacağı, vekilin birden çok olması durumunda bunlardan birine tebligat yapılmasının yeterli olduğu, tebligatın birden fazla vekile yapılması durumunda, bunlardan ilkine yapılan tebliğin asıl tebliğ tarihi sayıldığ düzenlenmiştir.

3.6100 sayılı Kanun'un 345/1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Davalı ... Başkanlığı tarafından Kurtalan Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilen ve hakim havalesi ile dosya arasına konulan 24.02.2020 tarihli yazıda; ekte listesi sunulan dosyalarda ve varsa tespit edemedikleri diğer dosyalarda Avukat ... ve/veya Avukat ...'nın vekil sıfatlarının UYAP'tan silinmesi ve dosyalar ile ilgili her türlü tebligatın ilgili dosyanın UYAP'taki vekil bilgisine göre hali hazırda sözleşmeli avukatı olan ve aynı zamanda takipleri Kurtalan Mahkemelerinde görülen dosyalara bakan Avukat ...'a yapılması hususunun bildirildiği, ekte yer alan listede yukarıda bilgileri yer verilen Kurtalan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/367 Esas sayılı dosyasının da yer aldığı, davalı Kurumun talebine rağmen Avukat...ın UYAP'tan vekillik kaydının silinmemesi ve İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının bu vekile tebliği ile istinaf süresinin başladığının kabul edilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu, istinaf başvuru süresinin Kurumun talebi doğrultusunda vekillik görevi devam eden Avukat ...'a gerekçeli kararın tebliğ edildiği 27.11.2022 tarihinde başlayacağı, Avukat ... tarafından yasal süresi içinde 02.12.2022 tarihinde istinaf başvurusunda bulunulduğu, bu durumda süresinde yapılan istinaf başvurusunun esastan incelenmesi gerekirken istinaf başvurusunun usulden reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup kararın bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/3570, Karar No: 2007/6546, Tarih: 04.04.2007

**12. Hukuk Dairesi         2007/3570 E.  ,  2007/6546 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya 1. İcra Mahkemesi

TARİHİ : 21/12/2006

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

TTK'nun 690.madde göndermesiyle bonolarda da uygulanması gereken 588.madde hüküm gereğince bono bedeli hem yazı ve hem de rakamla gösterilip iki bedel arasında fark bulunursa, yazı ile gösterilen bedele itibar olunur.

Somut olayda gözlendiği gibi takip dayanağı bononun rakamla yazılan kısmında 7.700 (tahrifatsız) bedel gösterilmesine rağmen yazıyla "Binyediyüz" YTL olan bedelin tahrifatla "Yediyediyüz" YTL'ye çevrildiği görülmekle borçlunun borcu kabulü de bulunmadığı nazara alındığında, alacağın tahsili yargılamayı gerektirdiğinden takibin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ  : Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK 366 ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 04.04.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1375, Karar No: 2015/12435, Tarih: 30.03.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/1375 E.  ,  2015/12435 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı-karşı davalı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ile kar payı alacağının ödetilmesine, davalı-karşı davacı ihbar tazminatı ile eğitim gideri, rekabet yasağına dayalı zarar alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı - birleşen dosya davalısı işçi vekili ; davacının davalı şirkette 08.03.2005 başlangıç tarihli iki yıllık sözleşmeyle çalışmaya başladığını, şirketin satış karından alması gereken %10'luk kar payının müvekkiline ödenmediğini, iş akdinin işveren şirket tarafından feshedildiğini iddia ederek, kıdem ve ihbar tazminatları ile kötüniyet tazminatı ve kar payı alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının ve İsteminin Özeti:

Davalı - birleşen dosya davacısı işveren vekili ; davacının davalı şirkete ait işyerinde 08.03.2005 tarihinde çalışmaya başladığını, 14.02.2008 ve 15.02.2008 tarihlerinde haklı bir mazereti olmadan işyerine gelmediğini ve işveren tarafından düzenlenen tutanakla tespit olunan devamsızlıktan dolayı iş akdinin İş Kanununun 25.maddesi gereğince haklı olarak feshedildiğini ve davacının kar payı adı altında talep ettiği alacağın yasal dayanağının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiş,

Birleştirilen ... İş Mahkemesinin 2008/224 esas sayılı dava dosyasında; davacının iş akdinin devamsızlık nedeniyle feshedilmesinden bir iki gün sonra işveren şirketin piyasadaki tek rakibi olan ... firmasında çalışmaya başladığını, işveren şirket tarafından satılan cihazları rakip firma adına tanıttığını, iş bilgisinin arttırılması ve tanıtacağı cihazları daha iyi öğrenmesi için Kanada' ya ve İtalya' ya eğitime gönderildiğini, eğitimin başarı ile sonuçlanması üzerine sözleşmesinin 2 yıl daha uzatıldığını, ancak devamsızlık nedeniyle işyerine gelmeyen işçinin kendi kusuruyla iş akdinin feshine sebebiyet verdiğini, sözleşmesinin belirsiz süreliye döndüğünü, bu nedenle ihbar tazminatı talep edildiğini, ayrıca eğitim için yapılan masraflar ile davalı işçinin rakip firmada çalışmasından doğan hak ve menfaat kaybına istinaden alacaklarının davalı işçiden tahsilini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece asıl ve birleşen davanın reddine hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı - birleşen dosya davalısı işçinin tüm, davalı - birleşen dosya davacısı işverenin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece asıl ve birleşen davanın reddine hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı - birleşen dosya davalısı işçinin tüm, davalı - birleşen dosya davacısı işverenin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-İşçi, işe alındığı andan işten çıkarılacağı ana kadar işverene karşı rekabet yapamaz. Zira söz konusu zaman parçası içinde yapılmış rekabet, sadakat borcuna aykırılık oluşturur. İşçinin İş Kanunu’nun 25/II- b,d ve e bentleri gereğince doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması sadakat borcunun ihlali olarak kabul edilmiş; bu hâlde işverenin iş akdini feshedebileceği gibi tazminat da isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Rekabet etmeme borcu ise işçinin öteki borçları gibi her iş sözleşmesi için söz konusu olan borçlardan değildir. İş akdinin devamı süresince işçinin işverenle rekabet etmemesi sadakat borcu içinde yer alan bir yükümlülüktür. Buna karşılık taraflar iş ilişkisi devam ederken sözleşmenin bitiminden sonra işçinin rekabet etmeyeceğine dair bir hükmün iş akdine konulmasını veya bu konuda ayrı bir sözleşme (rekabet yasağı sözleşmesi) yapılmasını kararlaştırabilirler. İş akdi sona erdikten sonra işçinin işverenle rekabet etmeme borcu ancak böyle bir sözleşme ile kararlaştırıldığı takdirde söz konusu olmaktadır (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, Beta Yayınları, 2005, s.277).

Bu noktada, iş görme ve sadakat borçları ile rekabet etmeme borcu (rekabet yasağı) arasındaki ayrıma değinilmesinde yarar bulunmaktadır. İş görme ve sadakat borçları, açıkça kararlaştırılmasa bile her iş sözleşmesinde vardır. Rekabet etmeme borcu ise, ancak iş sözleşmesi taraflarının açıkça kararlaştırmaları hâlinde ortaya çıkar. Bundan başka, iş görme ve sadakat borçlarının yerine getirilmesi sadece sözleşmenin yürürlüğü sırasında söz konusudur. Buna karşılık Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olan rekabet etmeme borcu ise iş sözleşmesinden sonraki süre içinde yerine getirilir. Rekabet etmeme yükümüne dair sözleşmenin yazılı şekilde yapılması, iş ve süre ile sınırlandırılmış olması, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye sokmaması ve işçinin reşit olması gerekir. İş sözleşmesi devam ederken, işçinin rekabet sayılacak davranışları ise “doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar” olup İş Kanunu’nun 25/II-e kapsamına girer ve işveren için haklı nedenle bildirimsiz fesih nedeni oluşturur. Rekabet yasağına aykırı hareket edilmesi hâlinde ise işçi, BK.351. maddesi gereğince zararı tazmin ile mükelleftir ( Çelik Nuri, İş Hukuk Dersleri, Beta Yayınları, 22.Bası, s.136-139; Tunçomağ Kenan, Centel Tankut, İş Hukukunun Esasları, Beta Yayınları, s.101; Mollamahmutoğlu Hamdi, İş Hukuku, Turhan Yayınevi, 2. Bası, s.367; Süzek Sarper, İş Hukuku, Beta Yayınları, 2. Bası, s.276-277). Kanun koyucu bu kuralı rekabet yasağı sözleşmesinin ticarî işletmeyi ilgilendirmesi sebebiyle getirmiş olup; öğretide rekabet yasağı sözleşmesi ile hizmet akdi arasındaki yakın ilişki sebebiyle iş mahkemelerinin görevli olması gerektiği, her hizmet sözleşmesinin mutlaka bir ticarî işletmeyi ilgilendireceğini kabul etmenin mümkün olmadığı, dolayısıyla esnaf düzeyindeki kişinin yaptığı hizmet sözleşmesinde yer alan rekabet yasağının ihlalinden doğan davanın da bu hüküm gereğince mutlak ticarî dava sayılmasının anlamsız olduğu, bu tür bir sözleşmeden doğan uyuşmazlık “öz ticaret hayatına” dair olmadığı gibi çözümünün de ayrı bir uzmanlığı gerektirmeyeceği görüşü de savunulmaktadır (Arkan Sabih, Ticarî İşletme Hukuku, Onuncu Bası, s. 96).

Yukarıdaki ayrıntılı açıklamalar göstermektedir ki, iş akdinin devamı sırasında işçinin sadakat borcundan kaynaklanan rekabet etmeme yasağına aykırılık hâlinde, bu tür davalara bakmakla görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş akdinin sona ermesinden sonra rekabet yasağına aykırı hareket edilmesi hâlinde ise, buna dayalı olarak açılacak dava, niteliği itibarıyla 818 sayılı BK.348. maddesi kapsamına girmekle ve bu kapsamdaki davalar Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-3 maddesinin açık hükmü karşısında tarafların sıfatına bakılmaksızın mutlak ticarî davalardan olmakla, bu tür davaların ticaret mahkemesinde incelenip karara bağlanması gerekir.