muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/6220, Karar No: 2012/7175, Tarih: 19.03.2012

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/6220 E.  ,  2012/7175 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki geçici elektrik aboneliğinin sağlanması davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, dairesinin inşaatını yapan müteahhidin borcunun bulunması nedeniyle elektrik aboneliğinin... tarafından yapılmadığını, bu nedenle mağdur olduğunu Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereğince haklarının korunarak geçici elektrik aboneliğinin yapılmasının sağlanarak mağduriyetinin giderilmesini dilemiştir.

Davalı, 4078 sayılı Yapı Denetim Hakkındaki Kanunun 1.maddesinin 1.fıkrası gereğince ferdi abonelik işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için yapı denetim firmasınca yapı denetim uygunluk belgesinin verilmesi gerektiğini davacı tarafın ikamet ettiği bina için yapı denetim uygunluk belgesi verilmediğini, bu nedenle davanın reddini dilemiştir

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafça temyiz edilmiştir.

Dava geçici abonelik tesisine ilişkin olup 3194 sayılı imar kanunu geçici 11.maddesinde ''Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda,

2012/6220-7175

ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 12/10/2004 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.'' şeklinde düzenleme getirilmiştir. Davacının abonelik istediği bina ile ilgili inşaat ruhsatı alınmış ise de yasada sözü edilen ve inşaatla ilgili fenni gereklerin yerine getirilip getirilmediği belediyeye yazılan yazıya verilen cevabi yazıda bina ile ilgili yapı kullanma belgesi düzenlenmediği bildirilmiştir. Bu durumda şartları oluşmadığından geçici abonelik istemiyle ilgili davanın reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 21.15 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 19.3.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15001, Karar No: 2013/23113, Tarih: 18.12.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/15001 E.  ,  2013/23113 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki davadan dolayı Saray (Tekirdağ) Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 18/04/2012 gün ve 2008/182-2012/114 karar sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

Her ne kadar Yargıtay'a gönderme formunda mürafaa pullarının tamam olduğu belirtilmişse de, dosya içerisinde yeterli pul bulunmadığı (40,00 TL) anlaşıldığından, bu eksikliğin giderilmesi için dosyanın mahalline geri çevrilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle, mürafaa günü verilebilmesi ve pul eksikliğinin giderilmesi için dosyanın mahalli mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 18.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3044, Karar No: 2019/96, Tarih: 08.01.2019

**14. Hukuk Dairesi         2018/3044 E.  ,  2019/96 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 24.06.2008 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil talebi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 29.03.2018 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar ... vekili ve ... vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, tapu iptali ve eski hale ihya sureti ile Hazine adına tescil isteğine ilişkindir.

Davacı Hazine vekili; çekişmeli yerin, öncesinde devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu halde, ... Büyükşehir Belediyesi adına ihdas suretiyle tescil edilerek adı geçen Belediyece yapılan imar uygulaması sonucunda da tamamının kamuda kullanılmak üzere terkin edildiğini, bilahare anılan imar uygulamasının idari yargı yerinde iptal edilmiş olup, böylece imar parsellerinin sicil kayıtlarının yolsuz tescil durumuna düştüklerini ileri sürerek tapu iptal ve Hazine adına tescil ile kayıtların eski hale iadesini talep etmiştir.

Davalı belediyeler vekilleri, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, ... Belediyesi hakkında karar verilmesi yer olmadığına ve diğer davalılar hakkında açılan davanın kabulüne dair hükmün davacı vekili, davalı ... Belediyesi vekili ve davalı ... Belediyesi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin, 05.03.2015 tarihli, 2014/10085 Esas - 2015/2460 Karar sayılı ilamı ile; çekişme konusu kısmın ihdas öncesi niteliği irdelenip değerlendirilmediği ve 775 sayılı Yasa'nın 3/2. Maddesi gereği belediyeye devri gereken yerlerden olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmadığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak ... Belediyesi hakkında karar verilmesi yer olmadığına ve diğer davalılar hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... vekili ve ... vekili temyiz etmişlerdir.

1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya kapsamına göre davalılar ... vekili, ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Davalılar ... vekili, ... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Tapu sicilinin tutulması prensiplerinden biri tescil, diğeri sicilin aleniliği (güvenilirliği), bir diğeri Hazinenin kusursuz sorumluluğu, sonuncusu ise geçerli bir hukuki sebebinin bulunması, yani kaydın illetten mücerret olmamasıdır. İmar parselinin dayanağı olan idari işlemin iptal edilmesi ile sicilin dayanaksız kalacağı ve TMK'nin 1025. maddesi hükmü uyarınca yolsuz tescil durumuna düşeceği; bu durumda; dayanaksız kalan tapu kaydının iptal edilerek kadastral parselin geometrik ve hukuki durumunun ihyasına karar verilmesi gerekeceği tartışmasızdır.

Somut olaya gelince; hükme esas alınan 08.01.2018 tarihli fen bilirkişi raporunda dava konusu yerin kadastro çalışmaları sırasında tescil harici dere, dağ ve taşlık alanda kaldığının belirtildiği anlaşıldığından kadastro sırasında dere olarak belirlenen yerlerin 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16/C maddesi hükmü uyarınca özel mülkiyete konu olmayan yerlerden olup, hakkında sicil oluşturularak özel mülkiyete konu edilemeyeceği gözetildiğinde, çekişmeli alanın dere vasfında olan kısmının kadastro harici bırakılmasına karar verilmesi gerektiğinden mahkemece, kadastro çalışmaları sırasında çekişmeli alanın ne kadarlık kısmının derede kaldığı teknik bilirkişi tarafından krokide gösterilmek suretiyle belirtildikten sonra bu kısmın kadastro harici bırakılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere Hazine adına tesciline karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.

SONUÇ:Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... vekili, ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... vekili, ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatıranlara iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08.01.2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/505, Karar No: 2014/3926, Tarih: 12.02.2014

**13. Ceza Dairesi         2013/505 E.  ,  2014/3926 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iftira

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanık ... hakkında TCK.nın 58 maddesi uygulamasında, daha ağır ceza içeren Pendik 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 07.12.2001 gün, 2001/49 esas, 2001/1619 karar sayılı ilamı yerine daha hafif ceza içeren Kadıköy 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 27.03.2003 tarihli ilamanın tekerrüre esas alınması ile kendiliğinden iftiradan dönmediği, onun dışındaki bilgi ve araştırmalardan gerçeğe ulaşıldığının anlaşılması karşısında; TCK.nın 269/3-a maddesinin uygulanma koşullarının bulunmadığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanıklar ... ve ... müdafiinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 12.02.2014 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/23125, Karar No: 2007/809, Tarih: 23.01.2007

**12. Hukuk Dairesi         2006/23125 E.  ,  2007/809 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 19/10/2006

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Takip dayanağı ilamda hükmedilen tazminat alacağının yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiştir.

4833 Sayılı 2003 yılı Mali Bütçe Kanunu’nun 51/t maddesi ile 5027 Sayılı 2004 yılı Bütçe Kanunu’nun 49/o ve 5277 Sayılı 2005 yılı Bütçe Kanunu’nun 37/e maddelerindeki faiz oranları genel bütçeye dahil dairelerle, katma bütçeli idarelerin ilama bağlı borçları hakkında uygulanır. (HGK’ nun 01.12.2004 tarih ve 2004/12-667 E, sayılı kararı)

Somut olayda borçlu idare ilamda öngörülen tazminat alacağı için takip edildiğine göre yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında faiz hesaplamasının anılan maddelerle yer alan oranlara göre yapılması zorunludur.Ancak, 2003 yılı Bütçe Kanununun 51/t maddesi ile 2004 yılı Bütçe Kanunu’nun 49/o Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. 5277 Sayılı 2005 yılı Bütçe Kanunun 37/e. maddesi de  5335 Sayılı  yasayla iptal edilmiş ve iptal hükmü  1.5.2005 tarihinde  yürürlüğe girmiştir. O halde Mahkemece  01.01.2005-01.05.2005 döneminde 2005 yılı Bütçe Kanunlarındaki oranlar yerine 3095 sayılı Yasanın 1.maddesi uyarınca faiz hesaplanarak sonuca gidilmesi isabetsizdir.

Kabule göre de; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, hesap tablosunun düzenlendiği 03.01.2006 tarihi itibari ile, dosya alacağının 12.717,06-YTL. olup, 2.536,25-YTL. fazlalık belirlendiği halde, şikayetin bu doğrultuda kabul edilerek, hesap tablosunun bilirkişi hesaplaması gibi düzeltilmesi yerine, istemin tüden reddi yönünde hüküm tesisi doğru değildir.

SONUÇ  : Borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 23.01.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/8640, Karar No: 2009/10105, Tarih: 04.11.2009

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2009/8640 E.  ,  2009/10105 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Şikâyetçi vekili dava dışı borçlu ... Telefon Tesisat İnşaat Beton San. Tic. Ltd. Şti’ne ait menkullerin satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde kendileri ile garameye alınan alacaklının takip dosyasından çıkartılan ödeme emrinin, borçluya değil, farklı bir şirkete tebliğ edildiğini; takip kesinleşmeden icrai haciz yapıldığını ve garame hesabının hatalı olduğunu ileri sürerek sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Verilen görevsizlik kararının Dairemizce bozulmasından sonra İcra Mahkemesince sıra cetvelinde gösterilen sıralamada hata olmadığı, tebligat usulsüzlüğü bulunmadığı ancak garame hesabının yanlış yapıldığı gerekçesiyle bilirkişi raporu doğrultusunda şikâyetin kabulüne, 24.06.2009 tarihli bilirkişi raporunun kararın ekinden sayılmasına karar verilmiş; hüküm şikâyetçi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Bir icra işlemini şikâyet eden taraf, mevcut durumundan daha ağır bir hukukî duruma sokulamaz. Şikâyetçi garame hesabının hatalı olduğunu ileri sürmüş, İcra Mahkemesince yaptırılan hesap sonucunda (aleyhine şikâyet olunanın yasal süresinde sıra cetveline itirazı bulunmamasına rağmen) şikâyetçi alacağının azaltılmasına karar verilmiştir. Bu durum açıklanan ilkeye aykırı olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2- Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 388 inci maddesi uyarınca mahkeme kararlarında istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Mahkeme kararının gerekçelendirilmesinden kaçınılarak, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılması şeklinde karar oluşturulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 04.11 .2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4688, Karar No: 2019/6534, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4688 E.  ,  2019/6534 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür.Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).

Bireysel başvuru yolu, temyiz veya istinaf benzeri bir başvuru olmadığı gibi, temyiz veya istinaf sonrası olağanüstü bir temyiz fırsatı da değildir. Anayasanın 148/4. maddesinde bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı belirtilmiş, 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinde de aynı hüküm tekrar edilmiştir. Bu kapsamda temyiz ve istinaf aşamalarında, ilk derece mahkemelerinin olayları ve delilleri değerlendirmeleri doğru yapıp yapmadıkları, mahkemelerin yaptığı işlemlerin yasalara uygun olup olmadığı ve yasa kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken Anayasa Mahkemesi, genel mahkemelerin olayı ve delilleri değerlendirirken, yasa kurallarını uygularken temel hakları ihlal edip etmediklerini ve ihlal varsa bu ihlallerin bireysel başvuru yolu dışında başka bir yolla giderilip giderilemeyeceğini inceler.

6216 sayılı Kanun'un 50/1. fıkrasında; bireysel başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki yetki ve görevi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olmayıp tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı). Bu kapsamda tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Kanun'da, ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakımından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bunun tek sınırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasının sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir. Buna göre anılan sınır, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder. Bireysel başvurunun niteliği dikkate alındığında bu sınırlama sadece idare değil yasama ve yargı organları yönünden de geçerlidir. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı, gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mercilere gönderir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağı hususunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı).