muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/317, Karar No: 2025/3210, Tarih: 08.05.2025

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalının tek ortağı ve yönetim kurulu başkanı olduğu ... Güzellik Merkezi ve Kozmetik Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. arasında, ... konseptinde bir mağazanın New York'ta açılması konusunda 14.09.2021 tarihinde franchise sözleşmesi imzalandığını ancak sözleşmeye şirket kaşesi vurulmadığını, sözleşmenin New York'ta ifa edilebilmesi ruhsata tabi olup bu ruhsat ancak New York Hukuku'na göre kurulmuş bir şirket adına çıkarılabileceğinden sözleşmenin ifası için müvekkili tarafından New York'ta ... unvanlı bir şirket kurulduğunu, ... kurulduktan sonra sözleşmenin ... A.Ş.'nin bilgi ve onayı ile franchise alan olarak ... şirketine devredildiğini, franchise sözleşmesini devralan ... adına, franchise veren ... A.Ş.'nin banka hesabına franhcise bedelinin 10.000,00 USD'lik kısmının ödendiğini ancak davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu nedenle de ... şirketi nezdinde 83.000,00 USD zarar doğduğunu, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, sözleşmenin feshi üzerine davalı tarafından kendi nam ve hesabına tahkim davası açıldığını ve Hakem tarafından "...davalının tahkime elverişsizlik, aktif ve pasif husumet ve tahkim yetkisi itirazlarının reddine, sözleşmenin 15.2. maddesinde yer alan ve davacı talebine mesnet teşkil eden rekabet etmeme yükümlülüğünün geçersiz olması sebebiyle cezai şart talebinin reddine, davacının bakiye franchise bedelinin tazminine ilişkin talebinin kabulü ile 15.000,00 USD'nin davacı tarafça davalıya gönderilen ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi olan 11.04.2023 tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." karar verildiğini, bu kararın hukuka aykırı olduğunu, hakem kararına dayanak sözleşmenin genel işlem şartı teşkil ettiğini, konu ve yürürlük tarihi açısından seri tahkim usulünün uygulanmasının mümkün olmadığını, bu konudaki itirazlarının yetkisiz yazı işleri tarafından reddedildiğini, sözleşmenin genel işlem koşulunun bulunması ve tahkim dosyasının davacısı tarafından dayanılan hükümlerin, rekabete ilişkin ekonomik kamu düzeni teşkil eden konulara ilişkin olması nedeniyle tahkime elverişli olmadığını, franchise veren yönünden sözleşmenin tarafının davalı değil, ... Güzellik Merkezi San. Tic. A.Ş. olduğunu, ...'in aktif dava ehliyeti bulunmadığını, bu konuya ilişkin itirazlarının reddinin hatalı olduğunu, davalı tarafından düzenlenen faturanın şirket adına düzenlendiğini, ifanın şirket adına gerçekleştiğini, franchise alan yönünden franchise verenin talimatı ve onayı doğrultusunda katılma yoluyla sözleşmenin ... Şirketi’ne devredildiğini, hakem davasının ... şirketine karşı yürütülmesi gerektiğini, müvekkili ..

... Güzellik Merkezi San. Tic. A.Ş. olduğunu, ...'in aktif dava ehliyeti bulunmadığını, bu konuya ilişkin itirazlarının reddinin hatalı olduğunu, davalı tarafından düzenlenen faturanın şirket adına düzenlendiğini, ifanın şirket adına gerçekleştiğini, franchise alan yönünden franchise verenin talimatı ve onayı doğrultusunda katılma yoluyla sözleşmenin ... Şirketi’ne devredildiğini, hakem davasının ... şirketine karşı yürütülmesi gerektiğini, müvekkili ...'ye husumet yöneltilemeyeceğini, süresinde sundukları duruşma sonrası beyanlarının, süresinde olmadığından bahisle dikkate alınmamasının hukuka aykırı olduğunu, süresinde tanık listesi sunulduğu ve tanıklar da hazır edildiği halde usule aykırı şekilde tanıkların dinlenmediğini, davacının kısmi temlik iddiasına karşı ticari defter incelenmesi talebinin değerlendirilmediğini, bu durumun savunma, hukuki dinlenilme ve ispat hakkını engellediğini, davacının ıslah talebi olmadığı halde taleple bağlılık ilkesine aykırı olarak dava dilekçesindeki talepten farklı bir faize hükmedildiğini ileri sürerek İstanbul Tahkim Merkezinin hakem heyeti tarafından verilen 2023/DA-940 sayılı 14.06.2024 tarihli hakem kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan 14.09.2021 tarihli franchise sözleşmesinde, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümleneceği konusunda mutabık kaldıkları, tahkim yerinin İstanbul olarak belirlendiği, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından uyuşmazlığın 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu(MTK) hükümlerine göre çözümleneceği, davacı tarafça dosyaya sunulan taslak protokol incelendiğinde, müzakere sürecinin davalı ... ile davacı ... arasında yürütüldüğü, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı ... ile davacı ... arasında akdedildiği, sözleşmenin feshine ilişkin 27.03.2023 tarihli ihtarnamenin de ... tarafından keşide edildiği, sözleşmenin kuruluş ve ifa aşamasında tarafların iradelerinin davalı ... ile davacı ... arasında akdedilmesi hususunda olduğu, bu nedenle davacının husumet itirazının yerinde olmadığı, davacı her ne kadar davalının ...'a karşı açtığı davada tahkim yetkisinin bulunmadığını iddia etmiş ise de tarafların sözleşmenin 19.7. maddesinde, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim nezdinde çözüleceğini kararlaştırdıkları ve sözleşmenin davalı ... ile davacı ... arasında akdedildiği, tahkim yargılamasının taraflarının da davalı ... ile davacı ... olduğu dikkate alındığında, davacının tahkim yetkisi itirazının yerinde görülmediği, davacı taraf her ne kadar sözleşmenin rekabeti kısıtlar nitelikte olması sebebiyle uyuşmazlığın tahkime elverişsiz olduğunu ileri sürmüş ise de MTK'nın 1. maddesinde düzenlenen “Bu Kanun, Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradelerine tâbi olmayan uyuşmazlıklarda uygulanmaz.” hükmü nazara alındığında somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın franchise sözleşmesi kapsamında bakiye alacak ve sözleşmenin feshi nedeniyle rekabet yasağından kaynaklanan cezai şart istemine yönelik olup MTK'nın 1. maddesi kapsamında sayılan iki hal içerisinde yer almadığı, Seri Tahkim, taraflar arasındaki düşük miktardaki uyuşmazlıkların nihai olarak çözümlenmesi amacıyla öngörülmüş hızlı ve basitleştirilmiş bir tahkim yargılaması olup ISTAC Seri Tahkim Kuralları 1/1 hükmü uyarınca, uyuşmazlık miktarının, başvuru tarihi itibarıyla 3.000.000,00 TL'nin altında olduğu, eldeki uyuşmazlığın miktarının toplamda 25.000,00 USD olması nedeniyle bu sınırın daha sonra arttırılmış olmasının hakem yargılaması usûlü açısından bir fark oluşturmayacağı, hakem yargılamasında seri tahkim usûlünün taraflara önerildiği ve süresi içerisinde bir itirazda bulunulmadığı anlaşıldığından, seri tahkim usûlünün uygulanamayacağına dair aksi yöndeki itirazın yerinde görülmediği, tahkim dava dilekçesinde, bakiye franchise bedeli olan 15.000,00 USD'nin 11.04

.000,00 TL'nin altında olduğu, eldeki uyuşmazlığın miktarının toplamda 25.000,00 USD olması nedeniyle bu sınırın daha sonra arttırılmış olmasının hakem yargılaması usûlü açısından bir fark oluşturmayacağı, hakem yargılamasında seri tahkim usûlünün taraflara önerildiği ve süresi içerisinde bir itirazda bulunulmadığı anlaşıldığından, seri tahkim usûlünün uygulanamayacağına dair aksi yöndeki itirazın yerinde görülmediği, tahkim dava dilekçesinde, bakiye franchise bedeli olan 15.000,00 USD'nin 11.04.2023 tarihinden itibaren işlemiş ticari faiziyle birlikte tazmini talep edilmiş ve hakem kararıyla 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 4/A maddesi gerekçe gösterilerek faizin Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, hakem kararının iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

VI. SONUÇ: Açıklanan sebeplerle davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 08.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2708, Karar No: 2019/9540, Tarih: 05.12.2019

**10. Hukuk Dairesi         2017/2708 E.  ,  2019/9540 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Eskişehir 2. İş Mahkemesi

Dava, ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince, istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen kararın temyizen incelenmesi davalı Kurum vekili tarafından istenilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurumca, davacı ... adına düzenlenen 2015 yılı 4. ayı ilâ 12. ayları 2016 yılı 1.ayına ait 117.551,17 TL işsizlik sigortası prim borçlarının tahsili için gönderilen ödeme emri bedelinin, muhasebat genel Müdürlüğü tarafından belediyeye ait bütçe payından yapılan aktarım ile ödendiğini belirterek iptalini talep etmiştir.

II-CEVAP:

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 7 günlük yasal süre içinde açılıp açılmadığı hususunun araştırılmasını, yasal süre içinde açılmadıysa hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmesini, davanın haksız ve yersiz olup reddi gerektiğini, 5779 sayılı Yasa'nın 7. maddesine istinaden Büyükşehir Belediyeler ile Belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşların tahakkuk etmiş ve ödenmemiş borçlarının bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylarından kurumlarının talebi üzerine ilgilisine göre Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü veya ... Bankası tarafından kesinti yapılmak suretiyle tahlisi yoluna gidildiğini, işveren prim borçlarına mahsup edilmek üzere gerekli kesintilerin yapılarak kesilen tutarların müdürlüklerine gönderilmesi gereğinin Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğüne iletildiğini, ancak ... Büyükşehir Belediyesi adına gönderilen herhangi bir tutar bulunmadığını, bu nedenle işveren borçlarının icraya intikal ettirildiğini, 6183 sayılı Yasa gereği icra takibi başlatıldığını, davacıya ödeme emri gönderildiğini, davalı Kurum hesabına aktarılmış bir tutar bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI:

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacı belediyenin 5799 sayılı Kanun ve davalı kurumun ilgili genelgesi kapsamında ayrılacak paydan SGK borçlarının ödenmesi için talimatlandırma yaptığı, bu talimatlandırma doğrultusunda Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü'nden SGK'nın talepte bulunduğu, ...'nın genel bütçe vergi gelirlerinden kesinti yapılıp SGK 'nun hesaplarına geçirildiği halde; borcun ödenip ödenmediği araştırılmadan, Kanun ve genelgenin dışında ve davacıya bu konu ile ilgili herhangi bir bildirim yapılmadan, tahsil edilen paralar hakkında icra takibi yapıldığı gerekçesiyle davanın kabulüyle ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

İSTİNAF YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Muhasebat Genel Müdürlüğü'ne gönderilen borç bildirim listesinde tahakkuk eden son prim ayının kasım 2015 olduğu, dava konusu ödeme emrinde ise ayrıca 2015/aralık ve 2016/ocak aylarının da dahil edildiğini, bu nedenle bu ödeme emrine konu borçlardan 2015/aralık ve 2016/ocak aylarının ödeme emri düzenleme tarihi itibariyle ödenmediği ve davadan sonra 23.11.2016 tarihinde ödendiğini, bu nedenle davanın konusuz kaldığı belirtilerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince;" Muhasebat Genel Müdürlüğü'nün 01.09.2016 tarihli mahkemeye verdiği cevabi yazıda; davacı belediyenin -ocak 2016 gelirlerinden 1.455.746 TL, 01.02.2016 tarihinde; şubat 2016 gelirlerinden 3.710.531 TL 29.02.2016 tarihinde ve mart 2016 gelirlerinden 2.043.056 TL 31.03.2016 tarihinde aktarım yapılarak SGK'a ödendiği; SGK'nın Muhasebat Genel Müdürlüğü'ne yazdığı 15.02.2016 tarihli yazıya göre, davacı belediyenin 14.01.2016 tarihi itibariyle tahakkuk etmiş prim, işsizlik sigortası primi, damga vergisi ve idari para cezası borçlarının gecikme zammı dahil toplam 5.753.587,82 TL olarak bildirildiği ve dava konusu işyerinin 2015/ kasım ayına kadar olan prim borçlarının dahil edildiği, ödeme emrinde ise 2015/12. ay ve 2016/1. ay işsizlik sigortası prim borçlarının da ilave edilmiş olduğu, ancak ödeme emrinin düzenleme tarihi olan 01.04.2016 tarihi itibariyle Kuruma yaklaşık 7.209.331 TL ödenmiş olduğunun Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından bildirilmiş olması karşısında; 2015/kasım ayına kadar olan borçların ödeme emrinin düzenlenme tarihi itibariyle ödenmiş olduğu, 2015/aralık ve 2016/ocak aylarına ait işsizlik sigortası prim borçlarının ödenmesi konusunda ise bir talepte bulunulmadan doğrudan icrai takibat yoluna başvurulduğu, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca büyükşehir belediyelerinin SGK'a olan prim borçlarının öncelikle bütçe gelir paylarından aktarım yolu ile ödenmesi, mümkün olmazsa 6183 sayılı Yasa hükümleri kapsamında tahsili yoluna gidilmesi gerektiğinden,mahkemenin ödeme emirinin iptaline ilişkin olarak vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davalı Kurum vekilinin başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı kurum vekili, istinaf nedenlerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ:

Dava, ödeme emrinin iptali talebine ilişkindir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davalı kurum vekili, istinaf nedenlerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ:

Dava, ödeme emrinin iptali talebine ilişkindir.

5510 sayılı Yasa'nın “Primlerin ödenmesi” başlığını taşıyan 88. Maddenin 16. fıkrasında, “Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 51 nci, 102 nci, 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddelerin uygulanacağı; Kurumun, 6183 sayılı Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanacağı,” belirtilmiştir.

5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun 7. Maddesinde ''Bu Kanunda, il özel idareleri ve belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda bu idarelere verilmesi öngörülen paylar vergi hükmündedir. İl özel idareleri ve belediyeler ile bu idarelere bağlı kuruluşların ve bunlara ait tüzel kişilerin, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilen Devlete olan borçları, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan Hazine alacağı niteliğindeki borçları, İller Bankasına olan borçları ile sosyal güvenlik kuruluşlarına olan borçlarına ve 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 3 üncü, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 5 inci maddeleri kapsamında uzlaşma sağlanmış borçları ile bu maddeler kapsamındaki kuruluşlara olan ve 31/12/2006 tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş ve uzlaşma sağlanmamış olan borçlarına karşılık, bu idareler adına her ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden ayrılacak tutardan, alacaklı idarelerin talebi üzerine, ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya İller Bankası tarafından kesinti yapılarak alacaklı idarelere ödenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

Kurumca ödeme emri düzenlenebilmesi için, bir kamu alacağının olması ve alacağın vadesinin gelmiş olması gerekmektedir. 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca, davalı Kurumun talebi ile davalı Belediyenin prim borçlarının öncelikle bütçe gelir paylarından aktarım yolu ile ödenmesi mümkün ise de; bu usul, alacaklı Kurum lehine getirilmiş bir kolaylık olup, alacaklının mutlak surette bu yolla alacağının tahsili yoluna gidip, olmazsa ödeme emri düzenleyerek takibe girişmesi şeklinde bir zorunluluk yoktur.

Somut olayda, davalı Belediyeye ait işyerlerinin 2015/4 ila 2016/1. dönemlerine ilişkin primlerinin ödenmediği gerekçesi ile davalı Kurum tarafından 01.04.2016 tarihli ödeme emrinin düzenlendiği, ödeme emrinin 12/04/2016 tarihinde davalı Belediyeye tebliğ edildiği, davacının ödeme emrinin iptali için 19/04/2016 tarihinde süresinde dava açtığı, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun 7. maddesi uyarınca, davalı Kurumun talebi ile davalı Belediyenin prim borçlarının öncelikle bütçe gelir paylarından aktarım yolu ile ödenmesi mümkün ise de; bu usulun, alacaklı Kurum lehine getirilmiş bir kolaylık olduğu, alacaklının mutlak surette bu yolla alacağının tahsili yoluna gidip, olmazsa ödeme emri düzenleyerek takibe girişmesi şeklinde bir zorunluluk olmadığı, bu nedenle Kurumun ödeme emri düzenlemesinin usul ve yasaya uygun olduğu, Kurum alacaklarının dava devam ederken tahsil edilip edilmediği Kuruma sorularak, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 05.12.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2006/18597, Karar No: 2007/7640, Tarih: 07.05.2007

21. Hukuk Dairesi 2006/18597 E., 2007/7640 K.

**21. Hukuk Dairesi 2006/18597 E., 2007/7640 K.**

**- İŞ KAZASI

- MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT

- SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK**- 506 S. SOSYAL SİGORTALAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 19 ]

- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 275 ]

**"İçtihat Metni"**

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi taz-minatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-

Dava, meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğrayan da-vacının, maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bu tür davalarda tazminat miktarı, işçinin rapor tarihindeki bakiye ömrü esas alınarak aktif ve pasif dönemde elde edeceği kazançlar toplamından oluşmaktadır. Başka bir anlatımla, işçinin günlük brüt geliri tespit edilerek bilinen dönemdeki kazancı mevcut veriler nazara alınarak iskontolama ve artırma işlemi yapılmadan hesaplanacağı, bilinmeyen dönemdeki kazancının ise, 60 yaşa kadar yıllık olarak %10 artırılıp %10 iskontoya tabi tutulacağı, 60 yaşından sonra da bakiye ömrü kadar (pasif) dönemde elde edeceği ka-zançların ortalama yönteme başvurulmadan, her yıl için ayrı ayn hesaplanacağı Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Kuşkusuz, açıklanan tazminatın hesaplanması yönteminde, işçinin yaş-lılık aylığı almaya veya işçinin yaşı ve oluşan meslekte kazanma gücü kayıp oranına göre ileride çalışıp yaşlılık aylığına hak kazanması üstün olasılık içinde bulunması durumunda da zarar hesabında pasif dönemin hesaba dahil edil-mesi gerekir. İş kazası sonucu malul kalan işçinin aynı işinde çalışmaya devam etse dahi, diğer işçilerden daha fazla çaba harcayacağı asıldır. 60 yaşından sonra elde edeceği yaşlılık aylığını da diğer işçilerden daha fazla çaba har-cayarak elde edeceğinden, yaşlılık aylığını aldığı dönemde de devam edecek olan maluliyeti nedeniyle zarara uğramadığı düşünülemez. Kaldı ki, sigortalıya bağlanan yaşlılık aylığında meslek hastalığı ve iş kazası kolundan alınan prim-lerin hiçbir etkisi bulunmamakta, tamamen uzun vadedeki sigorta kollarından ödenen primler sonucu aylık bağlanmaktadır. Bu nedenlerle pasif döneminde zarar hesabına dahil edilmesi ve yeraltı maden işçilerinin zararlarının tespitinde 50 yaşın ikmaline kadar yeraltındaki koşullar nazara alınarak yapılan ücretlerle, 50 ile 60 yaşlan arasında yer üstünde tüm yıl asgari ücretle çalışıp gelir elde edeceği, 60 yaştan sonra bakiye ömrüne kadar (pasif dönemde), asgari ücret esas alınarak yapılması gerekir.

Mahkemenin davacının zarar hesabında pasif dönemin de hesaba dahil edileceğine ilişkin kabulü yerindedir. Ancak, hükme esas alınan bilirkişi hesap raporunda, pasif dönem zarannın Sosyal Sigortalar Kurumu'nca sigortalılara bağlanacak azami yaşlılık aylığı esas alınmak suretiyle hesaplanma yapıldığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, hesap raporunun hükme dayanak alınacak nitelikte olduğundan söz edilemez.

Diğer yandan, HUMK'nın 275. maddesi gereğince, hakim tarafından bilinmeyen, özel ve teknik bilgi gerektiren hallerde bilirkişiye başvurulur. Da-valıdan istenen sürekli iş göremezlik tazminatı olup, bunun hesabının ise kesin olarak ancak özel bilgiye haiz bilirkişi tarafından yapılacak inceleme ile tespit edilebilmesi mümkündür. Hatta tazminatı tespit için mahkemece seçilecek bilirkişinin, özellikle bu tazminatın nitelik ve amacını bilebilecek hukuki bilgiye ve aynca aktüerya kurallannı uygulayabilecek yetenek ve yetişkinliğe sahip olması gerekir. Zira, sürekli iş göremezlik tazminatının belirlenmesi işi, ilmi metod ve formüller çerçevesinde çözümlenmesi gerekli hususlardır. Bu nedenle bilirkişi seçilirken, bilirkişinin uzman, yani görüşüne başvurulan konu hakkında özel ve teknik bilgi sahibi olması üzerinde gereken titizlikle durulmalıdır. Aynca bilirkişi seçimine ilişkin ara karannda seçilen bilirkişinin kimliğinin, uzmanlık durumunun ve diğer gerekli niteliklerinin açıkça belirtilmesi gerekir. Mahkemenin bilirkişi seçimine İlişkin ara kararında bu lazımeye uyulmadığından, bilirkişinin uzmanlık durumu ve diğer gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığı anlaşılamamaktadır.