muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/12379, Karar No: 2023/18984, Tarih: 25.05.2023

**4. Ceza Dairesi         2021/12379 E.  ,  2023/18984 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/410 E., 2016/330 K.

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun'un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu Yerel Mahkemenin kararı ile sanık hakkında hakaret suçundan, 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesi uyarınca beraat kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan vekilinin temyiz istemi, sanığın üzerine atılı suçu işlediğinin sabit olduğu, bu nedenle kararın bozulması gerektiği talebine vesaire ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Katılanın aile sağlık merkezinde doktor olarak görev yaptığı, olay günü sanığın kapıya vurmadan katılanın muayene odasına girerek "Çabuk olun, işimiz gücümüz var, sizi beklemek zorunda mıyız?" şeklinde sözler söylediğini, sanığa içeride hasta olduğu beklemesi gerektiğinin söylenmesi üzerine bu sefer de koridorda bulunan hastaların yanında "Bunlara bu şekilde bağırmak lazım, bunların maaşlarını biz veriyoruz." şeklinde bağırdığı, daha sonra sanığın sırası gelip muayene odasına girdiği ve yüksek sesle "Benim ilacımı yaz, yarım saatten beri sizi bekliyorum, beni bekletemezsin." şeklinde sözler söylediği iddiasıyla kamu davası açılmış ve yargılama sonucu beraat kararı verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri Yönünden

Sanığın eyleminin ağır eleştiri niteliğinde olduğuna ve atılı suçun unsurlarının oluşmadığına dair Mahkemenin inanç ve takdirinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

B. Sair Temyiz Sebepleri Yönünden

Sanık hakkında kurulan hükme yönelik yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, katılan vekilinin temyiz sebepleri de yerinde görülmemiştir.

Ancak;

5271 sayılı Kanun'un 230 uncu maddesinin ikinci ve 232 maddesinin altıncı fıkralarında yer alan düzenlemeler karşısında, sanık hakkında verilen beraat kararının dayanağını oluşturan uygulama maddesinin gösterilmemesi isabetli bulunmamıştır.

V. KARAR

Ancak;

5271 sayılı Kanun'un 230 uncu maddesinin ikinci ve 232 maddesinin altıncı fıkralarında yer alan düzenlemeler karşısında, sanık hakkında verilen beraat kararının dayanağını oluşturan uygulama maddesinin gösterilmemesi isabetli bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün açıklanan nedenle Yerel Mahkemenin kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun'un 321 inci maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun'un 322 nci maddesi gereği hüküm fıkrasına "5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca" ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname'ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

25.05.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5230, Karar No: 2011/10754, Tarih: 11.10.2011

**8. Ceza Dairesi         2011/5230 E.  ,  2011/10754 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 3091 sayılı Yasaya aykırılık ve hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Hükümlülük

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Sanık hakkında 3091 sayılı Yasaya aykırılık sçundan kurulan hükme yönelik temyiz incelenmesinde:

Yapılan duruşmaya, doplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkeme- nin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dos- ya içeriğine göre sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi oybirliğiyle (ONANMASINA),

2- Sanık hakkında hakkı olmayan yere tecavüz suçundan kurulan hükme yönelik temyize gelince:

Sanığın 02.09.2005 tarihli birinci tecavüzü nedeniyle açılan davada suça konu yerin Kocaözü kasabası (belediye) sınırları içinde kaldığı anlaşılmakla, hükümden sonra yürürlüğe giren 5841 sayılı Kanunun 1. maddesiyle değişik 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154/1. madde ve fıkrası da göz önünde bulundurularak bir hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmesi zorunluluğu,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde gö- rülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeksizin hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK.nun 321. maddesi gereğince istem gibi (BOZULMASINA), 11.10.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/1576, Karar No: 2014/4450, Tarih: 19.02.2014

**12. Hukuk Dairesi         2014/1576 E.  ,  2014/4450 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 16. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 13/11/2013

NUMARASI : 2013/720-2013/803

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

6100 Sayılı HMK'nun 294. maddesi gereğince hükmün tefhimi, her halde hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur. Aynı Kanunun 297/2. maddesine göre hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Yine aynı Kanunun 298/2. maddesinde; gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı düzenlenmiştir. Esasen kısa kararı yazıp, tefhim etmekle davadan elini çekmiş olan hakimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak da yoktur. Kısa kararla gerekçeli kararın birbirinden farklı olması, yargılamanın aleniyeti ve kararların alenen tefhim olunmasına ilişkin Anayasanın 141.maddesi ile HMK'nun yukarıda değinilen emredici nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca bu husus kamu düzeni ile ilgili olup, re'sen gözetilmesi yasa ile hakime yüklenmiş bir görevdir.

Somut olayda; borçlu tarafından meskeniyet şikayetinde bulunulduğu, mahkemece yüze karşı verilen kısa kararda, davanın süreden reddine karar verilmesine karşın, gerekçeli kararda esastan reddine karar verilerek kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki meydana getirilmiştir. 10.4.1992 tarih ve 1991/7 Esas, 1992/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması bozma nedeni olup, bu durumda mahkemece, anılan İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği gibi, bozmadan önce verilen kararla bağlı olmaksızın aradaki çelişkiyi giderecek şekilde yeniden karar verilebilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 19/02/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5164, Karar No: 2011/13091, Tarih: 26.09.2011

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2011/5164 E.  ,  2011/13091 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın zamanaşımı nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı,davalıların murisi tarafından 08.05.1991 tarihli noter zilyetlik devir sözleşmesi ile Dava dışı Adnan Ulukanoğlu’na devredilen davaya konu yeri bu kişiden noter zilyetlik devir sözleşmesi ile 06.01.1992 tarihinde 4.000.000 TL bedelle zilyetliğini devraldığını,ayrıca davalıların murisi ile yapılan harici sözleşme ile 07.02.1991 tarihinde 118.000.000 TL bedelle satın aldığını,yurt dışında bulunması nedeniyle vekili aracılığıyla kepez belediyesine tapu almak için başvurduğunu,belediyenin 13.08.1998 tarihli encümen kararı ile adına tahsis yapıldığını,yurt dışından döndükten sonra tapusunu almak için tekrar başvurduğunda 3. kişi adına tapu verildiğini öğrendiğini,bunun dayanağı olarak üçüncü kişiyle davalıların murisinin yaptığı 15.11.1990 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesi olduğunu,bu sözleşmeye dayalı olarak 19.08.1993 tarihli belediye encümen kararı ile bu kişi adına tahsisen satışının yapıldığını,böylece davalı murisinin daha önce üçüncü kişiye sattığı yeri ikinci kez kendisine sattığını,bu hileli işlemi nedeniyle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 10.000 TL’nin davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalılar talebin zaman aşımına uğradığını bildirerek davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, davanın zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dışı kepez belediyesine ait tapulu taşınmazın davalıların murisi tarafından 07.02.1991 tarihli harici sözleşme ile davacıya satıldığı ve satış bedelinin ödendiği, aynı taşınmazın davalıların murisi tarafından dava dışı Adnan Ulukanoğlu'na 08.05.1991 tarihli noterden düzenleme şeklindeki gayrimenkul zilyetlik devir sözleşmesi ile satışının yapılarak zilyetliğinin devredildiği,davacının da bu zilyetliği devir sözleşmesine dayalı olarak 06.01.1992 tarihli noterden düzenleme şeklindeki gayrimenkul zilyetliği devir sözleşmesi ile Adnan Ulukanoğlu'ndan taşınmazın zilyetliğini devraldığı,taşınmazın tapusunun verilmeyerek encümen kararı ile dava dışı üçüncü kişiye satıldığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Davacının davaya konu yerin zilyetliğini devraldığı,bu zilyetliğe dayanarak adına tahsis yapılması için dava dışı Kepez belediyesine yaptığı 28.05.2008 tarihli başvuru üzerine taşınmazın üçüncü kişi adına tahsisinin yapılarak devredildiğini öğrendiği anlaşılmakla zilyetliğin bu tarihe kadar devam ettiği ve davacının ifanın imkansız hale 2011/5164-13091

geldiğini bu tarihte öğrendiğinin kabulü zorunludur. Harici satımda zilyetliğin devri durumunda taşınmazda zilyetlik devam ettiği sürece zamanaşımı süresi işlemez. Hal böyle olunca mahkemece dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğramadığı gözetilmek suretiyle işin esasına girilerek hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekir. Mahkemenin değinilen bu yönü gözardı ederek yazılı şekilde karar vermiş olması, usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 26.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.

.
Yargıtay — Esas No: 2009/11001, Karar No: 2009/19599, Tarih: 19.10.2009

**12. Hukuk Dairesi         2009/11001 E.  ,  2009/19599 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Düzce İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 24/03/2009

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

İİK.nun 170/3. maddesi gereğince inkar edilen imzanın borçluya ait olmadığı, mahkemece aynı kanunun 68/a maddesine göre yapılan inceleme sonucunda anlaşılmış ise, itirazın kabulü ile birlikte takibin durdurulmasına karar verilir.

Aynı yasanın 170/son maddesinde ise "Mahkeme itirazın kabulüne karar vermesi halinde, senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru bulunduğu takdirde alacaklıyı senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkum eder." kuralı yer almaktadır.

Mahkemece İİK.nun 170/3.maddesindeki düzenlemeye aykırı olarak takibin durdurulması yerine iptaline karar verilmesi doğru olmadığı gibi, İİK.nun 170/son maddesi gereği tazminatın %20 oranının üzerinde %40 olarak hükmedilmesinin de  gerekçesi gösterilmemiştir. Diğer taraftan borçlu, vekil ile temsil edilmediği halde borçlu lehine vekalet ücreti tayinide doğru olmayıp kararın belirtilen nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ  : Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İ.İ.K. 366 ve H.U.M.K.’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), 19.10.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7353, Karar No: 2014/12639, Tarih: 15.09.2014

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2014/7353 E.  ,  2014/12639 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davalı ...'a mahkemenin gerekçeli kararının Tebligat Yasası'nın 21. maddesi gereğince tebliğ edildiği bildirilmiş ise de, tebligat mazbatasındaki adresin “adres kayıt sistemi”nde gösterilen adres ile aynı olup olmadığı belirtilmemiştir. Bu durumda tebliğ işleminin Tebligat Yasası'nın değişik 21/2.maddesinde belirtilen usule uygun olduğu düşünülemez. Öte yandan muhatabın haber verilen komşusunun isminin yazılmadığı ve komşuya ait imzanın alınmadığı veya imzadan imtina edildiğine dair şerhin tebliğ mazbatasının üzerinde bulunmadığından yapılan tebligatın Tebligat Kanunu'nun 21/1.maddesinde belirtilen usule de uymadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle yapılan tebligat usulsüz olup mahkemece gerekçeli kararın adı geçen davalıya yöntemine uygun tebliği ile temyiz ve cevap sürelerinin beklenmesinden,

2-Bilirkişi kurulu tarafından münavebeye alınan buğday, şekerpancarı, s.mısır ve d.fasülyenin, 2012 ve 2013 yılı itibariyle sulu şartlarda dekar başına asgari ve azami verimi ile ortalama toptan satış fiyatına ve ürünlerin dekar başına ayrıntılı üretim giderine (masrafları oluşturan kalemler ayrı ayrı yazılmak suretiyle) ilişkin veri listesinin gıda, tarım ve hayvancılık il müdürlüğünden getirtilerek dosyaya konulmasından,

Sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 15.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/187, Karar No: 2012/435, Tarih: 04.07.2012

**Hukuk Genel Kurulu         2012/5-187 E.  ,  2012/435 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sapanca Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 14/07/2011

Taraflar arasındaki “kamulaştırılan taşınmazın iadesi” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Sapanca Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın kabulüne dair verilen 20.05.2010 gün ve 59/138 E., K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 16.05.2011 gün ve 2010/17068 E., 2011/4648 K. sayılı ilamı ile,

(...Dava, tamamı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından kamulaştırılan taşınmazın yolda kalan ve terkin edilen kısmı dışında bulunan ve Hazine adına tesciline karar verilen bölümünün kamulaştırma bedelinin iadesi karşılığında tapusunun iptali ile adlarına tesciline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dava konusu taşınmaz 1593 sayılı Erişme Kontrollü Karayolları Kanunu uyarınca kamulaştırılmıştır. Adı geçen Kanun 6001 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış ise de; aynı Kanunun 22/3 maddesi uyarınca bu maksatla yapılan kamulaştırmalarda 2942 sayılı Kanunun 23. maddesi uygulanamayacağı hüküm altına alınmıştır. Zaten daha önceden 23. maddeye göre açılan dava mahkemece bu gerekçeyle reddedilmiştir. Yol dışında kalan ve kamulaştırmaya konu olan bölümün iadesi için idarenin Kamulaştırma Kanunun 22. maddesine göre bir işlemi de olmamıştır.

Artık bu durumda taşınmazın başka kişilere davalı idarece satılması halinde hakkın kötüye kullanılmasından bahsetmek mümkün değildir. Yapılan işlemler yasaya uygun olup davacıların taşınmazı Kamulaştırma Kanunun 22 ve 23. maddeleri uyarınca geriye almaları söz konusu olamaz. Davacı kamulaştırma yapılması sonunda bedelini aldığına ve idarece yapılan işlemler yasaya uygun olduğuna göre taşınmazın kişilere satışa arzedilmesi halinde eşit koşullarda satışa katılması mümkündür.

Davanın bu gerekçe ile reddedilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

TEMYİZ EDEN : Davalı idare vekili

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, tamamı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından kamulaştırılan taşınmazın yolda kalan ve terkin edilen kısmı dışında bulunan ve Hazine adına tesciline karar verilen bölümünün kamulaştırma bedelinin iadesi karşılığında tapusunun iptali ile adlarına tesciline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, davalı idare vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece yukarıya metni aynen alınan gerekçe ile hüküm bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davalı vekili temyize getirmiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, davalı idare vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece yukarıya metni aynen alınan gerekçe ile hüküm bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

Direnme kararını, davalı vekili temyize getirmiştir.

Hukuk Genel Kurulu’ndaki görüşme sırasında, işin esasının incelenmesinden önce, dava konusu taşınmazın kamulaştırma işlemini gerçekleştiren ve bedelini ödeyen dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü'nün taşınmazı dava açılmadan önce Hazine'ye devretmesine rağmen davaya dahil edilerek devam edilmesinin gerekip gerekmediği hususu ön sorun olarak değerlendirilmiştir.

Öncelikle uyuşmazlığa ilişkin hukuki kavram ve kurumlar ile ilgili mevzuatın irdelenmesinde yarar vardır:

Bilindiği üzere taraf ehliyeti, davada taraf olabilme yeteneğidir. Taraf ehliyeti Medeni Hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin Medeni Usul hukukunda büründüğü şekildir. Kimlerin taraf ehliyetine sahip bulundukları Medeni Kanuna göre belirlenir (HUMK m. 38, TMK m. 8 ve m. 48). Buna göre, medeni haklardan istifade (hak) ehliyeti bulunan her gerçek (TMK m. 8) ve tüzel (TMK m. 48) kişi, davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir.

Bu noktada, görevleri bakımından kamu otoritesini temsil eden kamu tüzel kişilerinin, özel hukuk tüzel kişileri gibi, davada taraf ehliyetine sahip oldukları konusunda kuşku ve duraksama bulunmamaktadır.

Kamu tüzel kişileri, ancak hukukun öngördüğü biçimde kurulduktan sonra kişilik kazanıp, medeni haklardan istifade ehliyetine sahip olduklarından, tüzel kişiliğin kazanılması ile davada taraf olma yeteneğine de sahip olurlar. Kamu tüzel kişilerinin kişiliği ve bununla medeni haklardan istifade (hak) ehliyeti, hukukun öngördüğü biçimde kalkınca, davada taraf olma yetenekleri de sona erer.

Burada önemle vurgulanmalıdır ki; kamu yönetimine yön verecek ilke ve kuralların yer aldığı Anayasanın, “İdare” başlığı altında düzenlenen 123. maddesinin 3. fıkrasında, “Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur” hükmü öngörülmüştür.

Bu açık hüküm karşısında, kamu tüzel kişilerinin kanunla ya da kanunun verdiği açık bir yetkiye dayanılarak idari bir kararla kurulması gerektiği; yetki ve usulde paralellik ilkesi gereği, bir kanun ile ya da kanunun verdiği yetkiye dayanılarak idari bir karar ile kurulan kamu tüzel kişiliğinin sona ermesinin de aynı usule tabi olduğu her türlü duraksamadan uzaktır.

O halde, kanunla kurulan bir kamu tüzel kişiliği, aynı usulle kaldırılıncaya kadar, bunların davada taraf olma yeteneklerinin devam ettiği kuşkusuzdur.

İlke olarak, kamu tüzel kişilerinin tüzel kişilikleri ile ilgili hükümlere, somut olayda olduğu gibi kendi kuruluş kanunlarında yer verilmektedir.

O halde, kanunla kurulan bir kamu tüzel kişiliği, aynı usulle kaldırılıncaya kadar, bunların davada taraf olma yeteneklerinin devam ettiği kuşkusuzdur.

İlke olarak, kamu tüzel kişilerinin tüzel kişilikleri ile ilgili hükümlere, somut olayda olduğu gibi kendi kuruluş kanunlarında yer verilmektedir.

Bu cümleden olarak, 16.02.1950 tarihinde yürürlüğe giren 5539 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1. maddesinin 1. fıkrasında, “Bayındırlık Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz olmak ve katma bütçe ile idare edilmek üzere Karayolları Genel Müdürlüğü kurulmuştur” hükmü yer almıştır.

Böylece, özel kanunla ve katma bütçe ile idare edilmek üzere kurulan Karayolları Genel Müdürlüğü’nün tüzel kişiliğinin dolayısıyla taraf ehliyetinin sona erip ermediğinin aydınlığa kavuşturulabilmesi için, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun irdelenmesinde yarar görülmüştür.

26.05.1927 tarih ve 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu'nun yerini alan 5018 sayılı Kanun, mali yönetim ve kontrol sistemimizin yapısını ve işleyişini yeni bir anlayışla ele almak suretiyle sistemin temel esaslarını düzenlemekte; kamu bütçelerinin hazırlanma, uygulanma ve kontrol işlemlerinin nasıl yapılacağını, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini ve raporlanmasını şekillendirmektedir.

5018 sayılı Kanun'un kapsamı, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri olarak belirlenmiştir. 1050 sayılı Kanun sadece devlet tüzel kişiliğine dahil idareler ile özel mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak üzere katma bütçeli ve özel bütçeli idarelerin mali yönetim ve denetimlerini kapsarken, 5018 sayılı Kanun merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrolünü kapsamaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali ve Kontrol Kanunu'nun 12. maddesinin 2. fıkrasında, “Merkezi yönetim bütçesi, bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşur” hükmüne yer verilmiş; 3. fıkrasında, “Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir” tanımı yapıldıktan sonra; bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde “Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri” arasında, Karayolları Genel Müdürlüğü de gösterilmiştir.

Dolayısıyla, eski sistemde katma bütçeli kuruluşlar kapsamında yer alan bazı kuruluşlar, somut olayda olduğu gibi Karayolları Genel Müdürlüğü, genel bütçe kapsamına alınmış; 5018 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesinin 5436 sayılı Kanunla değişik metninde “Bu Kanunda öngörülen mali yönetim ve kontrol sistemine uyum sağlanması amacıyla, Kanun kapsamındaki idarelerle ilgili mevzuatta ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünde gerekli değişiklikler, en geç 31.12.2007 tarihine kadar yapılır” hükmü öngörülmüştür.