muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/3588, Karar No: 2014/7735, Tarih: 01.12.2014

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; şikayet olunana ait Tokat 2. İcra Müdürlüğü'nün 2011/548 Esas sayılı dosyadan gönderilen haciz müzekkeresinin İİK'nın 89/1. maddesi hükmü koşullarına uygun tanzim edilmemiş olduğu, doğmuş ve doğacak hakları kapsayamayacağı, haciz konulan 10.02.2011 itibariyle 8,55 TL üzerine haciz konulabileceği, şikayetçinin alacaklı olduğu Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2011/1214 Esas sayılı dosyasından üçüncü kişi konumundaki banka şubesine yazılan anılan yasal düzenlemede gösterilen usul içinde haciz ihbarnamesi gönderilmek suretiyle konulan hacizlerin, borç ödeninceye kadar gelecek paralar üzerine de haciz konulduğu anlamına geleceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, şikayetin kabulü ile Tokat 2. İcra Müdürlüğü'nün 2011/548 Esas sayılı dosyasında düzenlenen 25.06.2012 tarihli sıra cetvelinin iptaline, borçlu O.Ç.'e ait Z.Bankası T. Şubesi .. nolu hesabındaki 8,55 TL miktar için Tokat 2. İcra Müdürlüğü 2011/548 Esas sayılı dosya alacaklısının birinci sırada yer almasına, bu miktar için Ankara 26. İcra Müdürlüğü 2011/1214 Esas sayılı dosya alacaklısının ikinci sırada yer almasına, borçlu O. Ç.'e ait Z. Bankası T. Şubesi... nolu hesabındaki bakiye miktar için Ankara 26. İcra Müdürlüğü 2011/1214 Esas sayılı dosyası alacaklısının birinci sırada yer almasına, bu miktar için Tokat 2. İcra Müdürlüğü 2011/548 Esas sayılı dosyasının ikinci sırada yer almasına, İİK'nın 17/1. maddesi gereğince icra müdürlüğünce bu çerçevede işlem yapılmasına karar verilmiştir.

Kararı, şikayet olunan vekili temyiz etmiştir.

1-Şikayet, sıra cetvelinde şikayete ilişkindir.

Üçüncü şahıstaki para alacağının İİK'nın 110. madde hükmüne kıyasen hacizden itibaren bir yıllık süre içerisinde icra dosyasına celbinin istenmesi gerekir. Aksi halde haciz düşer (Satış talebi, para hacizlerinde dosyaya celbinin istenmesi suretiyle yapılır, paranın dosyaya girmesi ise satıştır.)

Kararı, şikayet olunan vekili temyiz etmiştir.

1-Şikayet, sıra cetvelinde şikayete ilişkindir.

Üçüncü şahıstaki para alacağının İİK'nın 110. madde hükmüne kıyasen hacizden itibaren bir yıllık süre içerisinde icra dosyasına celbinin istenmesi gerekir. Aksi halde haciz düşer (Satış talebi, para hacizlerinde dosyaya celbinin istenmesi suretiyle yapılır, paranın dosyaya girmesi ise satıştır.)

İİK'nın 142. maddesinde, cetvel suretinin tebliğinden yedi gün içinde her alacaklının takibin icra edildiği mahal mahkemesinde alakadarlar aleyhine dava etmek suretiyle cetvel münderecatına itiraz edebileceği düzenlenmiş olup, bu madde hükmü ile sıra cetveline itiraz hakkı takip alacaklılara tanınmış ise de her alacaklı bu hakkı haiz değildir. YHGK'nın 05.03.2008 tarih ve 19-161 E., 213 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, sıra cetveline itiraz eden alacaklının icra takibinin ve buna bağlı olarak geçerli bir haciz işleminin bulunması gerekir. Sıra cetveline yönelik itirazda bulunma yetkisi, bu itiraz üzerine düzenlenecek yeni sıra cetveline girme hakkı bulunan alacaklılara tanınmıştır. Bir diğer ifade ile bedeli paylaşıma konu mal üzerinde haczi ya da rehni bulunmayan alacaklının, sıra cetvelinin iptalini istemekte de hukuki yararı yoktur. Sıra cetveli bedeli paylaşıma konu mal üzerinde, satış tarihi itibariyle haczi bulunan alacaklılar dikkate alınarak düzenlenir. Aksi halde satış bedelinden pay ayrılamayacağından, adı geçenlerin sıra cetvelinin iptalini istemekte hukuki yararı bulunmamaktadır.

Somut olayda, şikayetçinin alacaklı olduğu Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2011/1214 Esas sayılı dosyadan, borçlu O. Ç.'in T.C. Z. Bankası A.Ş. T. Şubesi'nde bulunan mevduat hesabındaki para için İİK'nın 89. maddesi uyarınca 28.02.2011 tarihli haciz ihbarnamesi gönderildiği, anılan bankaca verilen 15.03.2011 tarihli cevapla borçlunun hesaplarındaki paralara bloke konulduğunun bildirildiği, şikayetçi tarafça haciz konulan paranın 07.06.2012 tarihinde dosyaya istenildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece, Dairemizin 10.05.2013 tarih ve 2089 E., 3094 K. sayılı ilamında tarafların haciz tarihlerinin ve kapsamlarının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş olup, bozma ilamına uyulmasıyla taraflardan herhangi biri yararına usuli kazanılmış hak oluşmadığı, hukuki yararının dava koşulu olduğu ve yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği gözönüne alınarak, şikayetçinin haciz konusu paranın İİK'nın 110.maddesi uyarınca 1 yıllık süre içerisinde icra dosyasına celbini istemediği, bu nedenle haczin düştüğü, sıra cetveline şikayette hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle HMK'nın 114/1-h, 115/2 maddesi uyarınca şikayetin usulden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenmesi doğru olmamıştır.

2-Kabule göre, sıra cetveline yönelik şikayetlerde İcra Mahkemesi, önüne gelen şikayetleri sonuçlandırmak ve icra müdürüne bu yönde talimat vermekle görevli olup, düzenlenecek yeni sıra cetvelinde sıra cetvelinin hangi ilkelere göre düzenleneceğini belirtmesi, diğer anlatımla alacaklıların ne miktar için hangi sıralarda yer alması gerektiğini saptaması, hukuka uygun olmayan kısımları göstermesi, bu çerçevede işlem yapılması için icra müdürüne talimat vermesi (İİK. m.17/I) gerektiğinden, iptal nedenlerinin gerekçede belirtilmesi ve sıra cetvelinin iptaline karar verilmesi ile yetinilmesi gerekir. Mahkemece, açıklanan bu ilkeye aykırı şekilde hüküm fıkrasında düzenlenecek sıra cetvelinde icra dosyalarının sıralarının ve dosyalara düşen payın gösterilmesi, icra müdürününün yerine geçilmek suretiyle sıra cetvelinin düzenlenmesi anlamını taşıdığı gibi, HMK'nın hüküm fıkrasında gerekçeye ait herhangi bir sözün tekrar edilmemesine ilişkin 297/2. maddesine aykırı olmuştur.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, şikayet olunan vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, şikayet olunan yararına BOZULMASINA, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 01.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/26154, Karar No: 2015/18370, Tarih: 07.10.2015

**7. Hukuk Dairesi         2015/26154 E.  ,  2015/18370 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Antalya 5. İş Mahkemesi

Tarihi : 23/02/2015

Numarası : 2013/205-2015/89

Yukarıda tarafları, tarihi, esas ve karar numarası ile mahkemesi yazılı kararın temyiz incelemesi sırasında tetkikine ihtiyaç duyulduğundan;

1-On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 12.11.2012 tarihli 6360 sayılı Kanun'un 1.maddesi ile tüzel kişiliği kaldırılan Antalya İl Özel İdaresi'nin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçlarının ayrıca personelinin, mahkemelerde süren davalarının devir, tasfiye ve paylaştırılmasına ilişkin aynı kanunun Geçici 2.maddesine göre kurulan Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu'nun aldığı kararın tüm ekleri ile birlikte Antalya Valiliği'nden;

2-Antalya İl Özel İdaresi'nin tüzel kişiliğinin bulunduğu bir sırada açılan eldeki bu davanın Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu tarafından nereye devredildiğinin Antalya Valiliği'nden;

3-Bilirkişi raporunun denetlenmesi için gerekli olduğundan dosya içinde bulunmayan davalı taraf ile Yol İş Sendikası arasından imzalanan davacının tüm çalışma dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmeleri'nin davalı taraftan temin edilip eklenerek tekrar Dairemize gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07/10/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/4773, Karar No: 2006/5836, Tarih: 10.07.2006

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2006/4773 E.  ,  2006/5836 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz mal üzerinde irtifak hakkı tesisi ile tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı ... vd. vekilince temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davalı ... vd. vekili mahkeme kararını, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin tebliği üzerine temyiz etmiş ise de, dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydının yapıldığını gösteren ve ayrıca ödenmesi gereken harcın alındığına dair belge ya da bilgi dosya içerisinde bulunmamaktadır.

Sözkonusu dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydedilmediğinin ve harcının yatırılmadığının inceleme sonucu anlaşılması halinde keyfiyetin tutanakla tespit edilip başkaca işlem yapılmadan; süresinde kayıt yapılmış ve harcı da alınmışsa kayıt tarihi bildirilmekle birlikte harcın alındığına dair belgenin dosyasına konulması ve dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi, deftere kaydı yapılmış ve ancak temyiz harcı alınmamışsa HUMK.nun 2494 Sayılı Kanun ile değiştirilen 434.maddesinin 3.fıkrası uyarınca gerekli tebligat yapılarak harcın süresinde tamamlanması ve dosyanın birlikte gönderilmesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 10.07.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3094, Karar No: 2013/3478, Tarih: 24.05.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/3094 E.  ,  2013/3478 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline şikayetin yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı şikayetin reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde şikayetçi vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Şikayetçi vekili, şikayet olunanın alacaklı olduğu ... .... ... Müdürlüğü'nün 2008/864 E. sayılı takip dosyasında ... takibine dayanak yapılan çek ile ilgili altı aylık zamanaşımı süresinin geçtiğini, İİK'nın 106 ve 110. maddelerine göre de satış isteme süreleri geçtiğinden haczin de düşmüş olduğunu ileri sürerek, anılan dosyada düzenlenen 31.01.2013 tarihli sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve şikayet etmiştir.

Şikayet olunan vekili, şikayetin reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; şikayetçinin iptali istenen sıra cetvelinin düzenlendiği ... dosyasında takip borçlusu konumunda olduğu, şikayet sebeplerine dayanan, sıra cetvelinin iptalinden ya da düzeltilmesinden yararlanabilecek olan "her alacaklı" nın şikayette bulunabileceği, İİK'nın 142. maddesinden açıkça "her alacaklı" ibaresine yer verilmiş olmakla sıra cetveline yönelik şikayet hakkı borçluya teşmil edilemeyecek şekilde ifade edilmiş olduğundan borçlunun şikayet hakkı söz konusu olmadığı gibi bir alacaklının sırasına itiraz etmekte borçlunun hukuki yararının bulunduğundan da söz edilemeyeceği, şikayetçi-borçlunun şikayet yönünden aktif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle, şikayetin reddine karar verilmiştir.

Kararı, şikayetçi vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, şikayetçi vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şikayetçi vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan ... Mahkemesi kararının İİK’nın 366. maddesi uyarınca ONANMASINA, alınması gereken harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, ....05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7316, Karar No: 2022/4991, Tarih: 24.03.2022

**8. Ceza Dairesi         2019/7316 E.  ,  2022/4991 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanık ... ve inceleme dışı sanık ...'ın mağdura yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu, silahtan sayılan bıçak ve pense ile gerçekleştirdiklerinin kabul edilmesine rağmen, sanık hakkında TCK'nın 109/3-a maddesini uygulanmaması ve bu kabul doğrultusunda, sanığın üzerine atılı suçu silahla ve birden fazla kişi ile birlikte işlemesi karşısında, TCK’nın 3. ve 61. maddeleri gereğince temel ceza belirlenirken, aynı Kanunun 109/3-a-b maddesindeki birden fazla nitelikli halin gerçekleştiği gözetilerek, temel hapis cezasının alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle tayin edilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Bozma üzerine yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre, sanığın kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, suç işleme kastı bulunmadığına, yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle karar verildiğine, gerekli araştırmanın yapılmadığına, hakkında lehe hükümlerin uygulanmadığına dair temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 24.03.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4761, Karar No: 2019/6550, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4761 E.  ,  2019/6550 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür.Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).

Bireysel başvuru yolu, temyiz veya istinaf benzeri bir başvuru olmadığı gibi, temyiz veya istinaf sonrası olağanüstü bir temyiz fırsatı da değildir. Anayasanın 148/4. maddesinde bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı belirtilmiş, 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinde de aynı hüküm tekrar edilmiştir. Bu kapsamda temyiz ve istinaf aşamalarında, ilk derece mahkemelerinin olayları ve delilleri değerlendirmeleri doğru yapıp yapmadıkları, mahkemelerin yaptığı işlemlerin yasalara uygun olup olmadığı ve yasa kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken Anayasa Mahkemesi, genel mahkemelerin olayı ve delilleri değerlendirirken, yasa kurallarını uygularken temel hakları ihlal edip etmediklerini ve ihlal varsa bu ihlallerin bireysel başvuru yolu dışında başka bir yolla giderilip giderilemeyeceğini inceler.

6216 sayılı Kanun'un 50/1. fıkrasında; bireysel başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki yetki ve görevi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olmayıp tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı). Bu kapsamda tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Kanun'da, ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakımından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bunun tek sınırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasının sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir. Buna göre anılan sınır, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder. Bireysel başvurunun niteliği dikkate alındığında bu sınırlama sadece idare değil yasama ve yargı organları yönünden de geçerlidir. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı, gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mercilere gönderir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağı hususunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı).

6216 sayılı Kanunun 50. maddesinde, Anayasa Mahkemesince tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği belirtildiğinden ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama nitelik olarak “yeniden yargılama“dır. Yeniden yargılama sebepleri 6100 sayılı HMK’nın 375. maddesinde sayılmış, birinci fıkranın (i) bendinde ”Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi” yargılamanın iadesi sebebi olarak sayılmıştır. Bu maddede Anaya Mahkemesinin bireysel başvuru sonucu verdiği kararlar sayılmamış ise de 6216 sayılı Kanunda yeniden yargılama yapılacağı açıkça düzenlenmiştir.

Yeniden yargılama, önceki yargılamadan bağımsız yeni bir davadır. Yeniden yargılamaya sebep olan mahkeme kararı, Anaya Mahkemesinin kararı ile kısmen veya tamamen ortadan kaldırılmıştır. İhlale neden olan yerel mahkeme kararı temyiz incelemesinden geçmiş ise, yerel mahkemenin verdiği karar kaldırıldığı için, kaldırılan kararın temyizine ilişkin Yargıtay kararı da ihlale konu somut olay yönünden kaldırıldığından artık Yargıtay'ın onama veya bozma kararı işbu davada dikkate alınamayacaktır.

Anayasa Mahkemesince ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiş ise, ilk derece mahkemesince artık önceki kararlardan bağımsız olarak Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı çerçevesinde yeni ve ayrı bir inceleme yapılacağından, HMK’nın 373/4. fıkrasında “Yargıtay'ın bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir“ hükmü uygulanamaz. İlk derece mahkemesinin kararı, madde 341/1 kapsamında ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar niteliğinde olup istinaf yoluna başvurulması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerde ilk derece mahkemesince verilen karar, temyiz kanun yoluna tabi olmayıp istinaf kanun yoluna tabi olduğundan dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkemesine İADESİNE, 25/09/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.