muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/7393, Karar No: 2023/4894, Tarih: 19.10.2023

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; boşanma kararı ile tarafların ortak çocuğu ...'nin ortak velâyet altına alındığı ve çocuğun anne yanında yaşadığı, baba ile çocuk arasında kararda belirtilen zamanlarda kişisel ilişki kurulduğu, dosya kapsamı, uzman raporları ve tanık beyanları dikkate alındığında çocuğun anne yanında ihmal ve istismara uğramadığı ve anne yanında yaşamaktan mutlu olduğu ve velâyetinin anneye verilmesinin ve babası ile arasında kişisel ilişki kurulmasının çocuğun üstün yararına olacağı gerekçesi ile; babanın davasının reddine, annenin davasının kabulü ile boşanma kararındaki ortak velâyetin kaldırılarak ...'nin velâyetinin anneye verilmesine, velâyeti anneye verilen çocuk ile baba arasında her ayın ilk haftası ve üçüncü haftası cumartesi günü saat 09.00'dan pazar günü saat 17.00'ye kadar, dini bayramların ikinci günü saat 09.00 ile saat 17.00 arasında, okulların yarı yıl tatilinin ilk haftası pazartesi günü saat 09.00'dan pazar günü saat 17.00'ye kadar, her sene temmuz ayının birinci günü saat 09.00'dan onbeşinci günü saat 17.00'ye kadar ve ağustos ayının birinci günü saat 09.00'dan onbeşinci günü saat 17.00'ye kadar, babalar gününde saat 09.00 ile saat 17.00 arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-davalı baba vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı-davalı baba vekili istinaf dilekçesinde özetle; babanın çocuğu ile ilgili olduğunun tanık beyanları ile kanıtlandığını, çocuğun anne yanında psikolojik sağlığının bozulup bozulmadığı yönünde üniversite hastanesinden rapor alınması talebinin reddedilmesinin doğru olmadığını, velâyetin babaya verilmesinin üstün yararına olacağını ve baba ile çocuk arasında kurulan kişisel ilişkinin süresinin azaltılmasının doğru olmadığını belirterek; her iki dava yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesi ile, istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-davalı baba vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-davalı baba vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki kanun yolu itirazlarını tekrar ederek ve kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; her iki dava yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-davalı baba vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-davalı baba vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki kanun yolu itirazlarını tekrar ederek ve kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; her iki dava yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ortak çocuğun velâyetinin yeniden düzenlenmesi kararı temyiz edilemeyecek kararlardan olmakla, babanın kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebinin reddine ve annenin kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebinin kabulüne karar verilerek kurulan kişisel ilişki hükmünün çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Kanun’un 4 üncü, 323 üncü ve 324 üncü maddeleri. Birleşmiş Milletler Çocuk hakları Sözleşmesi'nin 3 üncü maddesi, 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası ve 12 nci maddesi. Çocuk Haklarının Kullanılmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 3 üncü, 4 üncü ve 6 ncı maddeleri. Çocuklarla Kişisel İlişki Kurulmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 4 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı- karşı davalı baba vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1) Davacı-davalı baba vekilinin annenin velâyetin değiştirilmesi davasının kabulüne dair temyiz dilekçesinin REDDİNE,

2. Davacı- davalı baba vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/3362, Karar No: 2023/3484, Tarih: 30.03.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/3362 E.  ,  2023/3484 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/783 E., 2021/3352 K.

...

KARAR : Esastan Red

İLK DERECE MAHKEMESİ : Osmancık Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2016/922 E., 2020/404 K.

Taraflar arasındaki meslek hastalığından kaynaklı maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacının davalıya ait kömür ocağında 10.06.2009- 09.12.2014 tarihleri arasında çalıştığı, haziran 2014'de, çalışırken bayılarak hastaneye kaldırıldığı, sonrasında işten çıkartıldığını, çalışırken maruz kaldığı kömür tozu nedeniyle akciğer hastalığına yakalandığı, meslek hastalığı hastanesinden, tozsuz ortamda çalışması, ağır işlerden kaçınması yönünde rapor verildiği, davacının çalışamaz durumda olduğu, davalı işyerinde çalışırken işverenin gerekli tedbirleri almaması nedeniyle bu hastalığa yakalandığı, müvekkilinin meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremez duruma düştüğü, bunda işverenin kusurlu olduğu, meslekte kazanma gücü kaybı ve efor kaybı nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000 TL tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsilini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, iddiaların doğru olmadığı, şirketin maden ocağının iş müfettişlerince kapatılması sonucu, davacının da içinde bulunduğu 120 işçiyi yerüstünde görevlendirmek için noterden ihtarname gönderdiğini, teklifi kabul etmediği, kötüniyetli olduğu, davacının çalıştığı dönemlerde toz düzeyinin sınırı aşmadığı, yeraltında çalışması sonucu meslek hastalığına yakalanmasının söz konusu olmaması nedeni ile davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Dava konusunun meslek hastalığı sonucu davacının maluliyeti nedeniyle maddi tazminat talebine ilişkin olduğu, alınan ATK raporları arasında çelişki olmadığı, raporlarda 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri kapsamında davacının maluliyetinin olmadığı nazara alınarak, sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: davacının Adli Tıp Kurumu Başkanlığının 17.02.2020 tarihli raporunda meslek hastalığı başlangıç tarihinin 17.11.2014 olduğu, pnömokonyozun inorganik tozlara maruziyet sonucu gelişen spesifik tedavisi olmayan ilerleyici olabilen mesleki akciğer hastalığı olduğunun belirtildiğini, ancak meslekte kazanma gücü kaybının 0 olarak belirtildiğini, davacının fiilen çalışma hayatının bittiğini en hafif işlerde dahi çalışamayacak ölçüde solunum rahatsızlığı yaşadığını, mahkemeye yaptıkları itirazın dikkate alınmadığını, davacının ... meslek hastalıkları hastanesinden kurul raporu alınmak suretiyle dosyanın adli tıp kurumuna gönderilmesi ve davacının meslekte kazanma gücü kaybının daha teknik ve objektif olarak tereddüte yer bırakmadan alanında ihtisas hastane ortamında tespit olunmasını istediklerini ancak mahkeme tarafından Meslek hatalıkları hastanesine sevk edilmeden mahkeme tarafından malüliyet oranının tespiti yönünde adli tıp kurumuna verildiğini, mahkeme kararına dayanak olan ATK raporunun yetersiz olduğunu, meslek hastalığı sonucu davacının maddi zararına ilişkin davanın reddi kararının dosyadaki sağlık kurulu raporuna, hastane belgelerine, meslek hastalıkları hastanesindeki teşhis ve bulgulara aykırılık teşkil ettiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyadaki yazılara, hükmün dairelerince de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle alınan tüm raporlarda davacının maluliyetinin 0 olduğunun belirlendiği, raporlar arasında çelişki bulunmadığı bu haliyle davanın reddinde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezliğine ilişkin maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 14, 16, 18, 19 ve 95 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezliğine ilişkin maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 14, 16, 18, 19 ve 95 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği, 19 uncu maddesinde iş kazası sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık Kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağı; iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği bildirilmiştir.

2. 5510 sayılı Kanun'un 95 inci maddesine göre "Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade edecek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir. Usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usûlüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır."

3. Kural olarak Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar Sosyal Güvenlik Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de, diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek Sağlık Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir.

3. Kural olarak Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar Sosyal Güvenlik Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de, diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek Sağlık Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir.

4. Adli Tıp 3. İhtisas Kurulundan alınacak rapor ile Yüksek Sağlık Kurulu Kararı arasında sürekli iş göremezlik oranına yönelik görüş ayrılığı bulunduğu takdirde çelişkinin giderilmesi için dosyanın Adli Tıp 2. Üst Kuruluna gönderilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

5.Somut olayda davacının, yargılama aşamalarında tespit edilen %0 sürekli iş göremezlik oranına karşı itirazları bulunduğu dikkate alınıp, yukarıda açıklanan sürekli iş göremezlik oranı tespit prosedürü işletilmeksizin sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

6.Mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklandığı şekilde sürekli iş göremezlik oranının her türlü şüpheden uzak şekilde belirlenmesi açısından sırasıyla SGK, Yüksek Sağlık Kurulu'ndan ve Adli Tıp 3. İhtisas Dairesi'nden rapor alınması; mevcut raporlar arasında çelişki oluşması halinde raporlar arasındaki çelişkinin Adli Tıp 2. Üst Kurulu'ndan rapor alınmak suretiyle gidermesi ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

4. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

5. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz eden davacı vekilinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2019/1578, Karar No: 2019/9786, Tarih: 22.10.2019

**17. Hukuk Dairesi         2019/1578 E.  ,  2019/9786 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, 26.12.2006 tarihinde ... İlçesi ... istikametine seyreden aracın havanın sisli olması ve yolda çalışma olması sebebiyle orta refüje çarparak takla atması sonucu aracın dava dışı kasko sigorta şirketince sigortalısına 15.000,00 TL hasar bedeli ödendiğini, sigorta şirketinin ödemeden sonra ... İdare Mahkemesi'nde 2007/795 Esas sayılı dosyası ile davacı kurum aleyhine rücu davası açtığını, dava sonucu 3.677,60 TL'nin faiziyle birlikte davacı kurumca ödenmesine karar verildiğini, icra dosyasına davacı kurum tarafından 5.403,48 TL ödendiğini, davalı ... ile davacı kurumun aralarında yapmış olduğu protokol gereğince üçüncü şahıslarda meydana gelecek her türlü hasar ve ziyandan davalının sorumlu olacağının kararlaştırıldığını, davalı idareye yapılan başvurunun reddedildiğini beyanla, ödenen 5.403,48 TL'nin 11.10.2010 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalıdan rücuen tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın zamanaşımı ve husumet yönünden reddi gerektiğini, rücu davasına konu ... İdare Mahkemesi'nin 2007/795 Esas sayılı dosyasında belediye başkanlığının taraf olmadığını ve belediye başkanlığına davanın ihbar edilmediğini, icra takibinde müvekkili belediyenin bir kusuru bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının davasının kabulü ile, 5.403,48 TL'nin ödeme tarihi olan 11/10/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Uyuşmazlık, ... ile belediye arasındaki sözleşmeye dayanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

3533 sayılı Yasa'nın 1. maddesinde; "Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilirler." hükmüne yer verilmiştir.

1-Uyuşmazlık, ... ile belediye arasındaki sözleşmeye dayanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

3533 sayılı Yasa'nın 1. maddesinde; "Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilirler." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Yasa'nın 4. maddesinde; "Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar, bulunduğu yerin ve taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda, taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazın bulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsa davalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birden çok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıyla çözümlenir." hükmü yer almaktadır.

Yasalarımızda biri ihtiyari, diğeri mecburi olmak üzere iki tür tahkim öngörülmüştür. Bazı hallerde, taraflar arasında ortaya çıkan özel hukuk alanına ilişkin uyuşmazlıkların, evvelce bu konuda bir tahkim sözleşmesi yapılmamış olmasına rağmen, sıfatları belirtilen kişiler tarafından bakılması zorunlu kılınmıştır ki, buna mecburi ya da kanuni tahkim denilmektedir. Tahkimin hangi hallerde mecburi olduğu, özel kanun hükümleri ile tayin edilir; mecburi tahkime tabi iş ve davalarda, taraflar Devlet mahkemelerinde yani genel mahkemelerde dava açamazlar; kanunla gösterilen hakemlere başvurmaya, bir başka söyleyişle hakemlerde dava açmaya mecburdurlar.

Anılan Yasanın gerekçesindeki sözlere ve bilimsel görüşlere göre; 3533 sayılı Yasa'nın kabul edilmesiyle gerçekleştirilmesi istenen amaç; bu kanun kapsamına giren idare ve müesseselerin aralarında çıkan uyuşmazlıkların, gerçek kişiler arasında çıkan uyuşmazlıklardan farklı nitelikleri ve özellikleri bulunması, bu kuruluşların hukuk müşavirliklerine sahip olmaları nedeniyle işi kolaylıkla inceleyip az masrafla kısa zamanda uyuşmazlıkların sonuçlandırılması ve genel mahkemelerin işlerinin azaltılmasıdır. Nitekim, bir kısım hakemler tarafından verilen kararların kesin olması ve bir kısım kararların da ancak itirazının mümkün bulunması, gerçek amacının bu olduğunu belirlemektedir (Prof. Dr. Baki Kuru; Hukuk Muhakemeleri Usulü, 1991, Cilt 4, Sayfa 3966).

Bir uyuşmazlığın 3533 sayılı "Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli Hakkında Kanun" çerçevesinde çözülebilmesi için, anılan Kanun'un 1. maddesindeki açık hükme göre, uyuşmazlık; umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkmış olmalı ve adli yargının görev alanı içerisinde bulunmalıdır. Uyuşmazlığın her iki tarafının da bu hüküm kapsamında olması zorunludur; aksi takdirde, davaya anılan Kanun çerçevesinde mecburi hakem sıfatı ile bakılamaz.

Somut olayda tek taraflı trafik kazası sonucu aleyhine hükmedilen hasar bedelini ödeyen davacı ..., ödediği bedelin aralarındaki sözleşme protokolü gereği davalı belediyeden rücuen tahsilini talep etmektedir. Davanın tarafları 3533 sayılı Kanun’un 1. maddesinde gösterilen kuruluşlardandır. O halde tarafların sıfatı ve uyuşmazlık konusu itibariyle uyuşmazlığın zorunlu tahkimde çözümlenmesi gerekmekte olup 3533 Sayılı Kanun’un 1. ve 4. maddeleri gereğince uyuşmazlığa o yerdeki en yüksek dereceli hukuk hakimi tarafından hakem sıfatı ile bakılması için mahkemece dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, genel hükümlere göre inceleme yapılarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.09.2008 tarih, 2008/15-580 Esas-2008/572 Karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır.)

2-Bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün resen BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine 22/10/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.