muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/11560, Karar No: 2021/6193, Tarih: 22.04.2021

**5. Hukuk Dairesi         2020/11560 E.  ,  2021/6193 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkemesinin kararına karşı taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesince istinaf isteminin davacı yönünden esastan reddine, davalı idare yönünden kısmen kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılmak suretiyle esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara karşı; taraf vekillerince yapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Tekirdağ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/283Esas -2018/403Karar sayılı kararının, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak, hükmün harç yönünden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine ilişkin hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... mahallesi, 397 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline ilişkin ilk derece mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca harç yönünden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun olan hükmün HMK'nun 370. maddesi gereğince ONANMASINA, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, 22/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/6643, Karar No: 2013/8102, Tarih: 28.05.2013

**14. Hukuk Dairesi         2013/6643 E.  ,  2013/8102 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalı aleyhine 07.10.2010 gününde verilen dilekçe ile irtifak hakkına elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 13.09.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, irtifak hakkına dayalı elatmanın önlenmesi ve kal isteğine ilişkindir.

Davacı, tapuda kayıtlı irtifak hakkına davalının Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğine aykırı şekilde ev yapmak suretiyle müdahalede bulunduğunu belirterek elatmanın önlenmesi ve kal istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile müdahalenin menine, 08.03.2011 tarihli bilirkişi raporuna göre 353 ada 4 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan davalıya ait binanın kaba inşaat halindeki normal katın ve çatının kal’ine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı temyiz etmiştir.

6100 sayılı HMK’nun 297/2. maddesi gereğince; Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

Somut olaya gelince; hükme dayanak yapılan 08.03.2011 tarihli bilirkişi raporuna göre davalıya ait binanın en yüksek yeri ile enerji nakil hattı arasında 1,46 metre mesafe bulunduğu, düşey ihlalin 3,54 metre olduğu ve tamamının irtifak alanı içerisinde kaldığı, buna göre davalıya ait binanın kaba inşaat

halindeki normal katının ve çatısının yıkılması gerektiği tespit edilmiş mahkemece de bu yönde hüküm kurulmuştur. Ancak bilirkişi raporunda davalıya ait binanın yıkılması gereken kısmı tam olarak ölçülüp belirlenmemiştir. Mahkemece denetime elverişli olmayan rapora dayanarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de anılan yasa hükmünde belirtildiği üzere tarafların tüm taleplerini açıkça karşılar biçiminde, infazda tereddüt doğurmayacak şekilde hüküm kurulmadığından kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, 28.05.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5944, Karar No: 2019/3076, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2018/5944 E.  ,  2019/3076 K.**

**"İçtihat Metni"**

19. CEZA DAİRESİ

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10489, Karar No: 2017/7981, Tarih: 14.11.2017

**10. Hukuk Dairesi         2015/10489 E.  ,  2017/7981 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, ödem emrinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Eldeki davada, 22.01.2002-03.08.2004 tarihleri arasında kalan dönemde 56/80 oranında hisseli ortaklığı ile 22.01.2002 tarihli ortaklar kurulu kararıyla 10 yıl süreyle münferiden imza yetkili müdür olarak görevlendirildiği anlaşılan davacı hakkında davalı kurumca yapılan takip ile 2002 yılının 6. ayı ile 2004 yılının 7. ayları arasındaki kurum alacakları nedeniyle ödeme emrinin gönderildiği, süresinde açılan bu dava ile ödeme emrinin zamanaşımı nedeniyle iptali ile 6183 sayılı Yasanın 35’inci maddesi şartlarının oluşmaması nedeniyle Kuruma karşı borçlu olmadığının tespiti istenilmiş, mahkemece zamanaşımı süresine göre davanın kısmen kabulüne davacının hissesi oranında zamanaşımına uğramadığı kabul edilen 2004 yılı 6. ve 7. aylar bakımından sorumlu olduğuna dair karar verilmiş ise de, verilen kararın yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22.07.1998 gün ve 4369 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle değişik 35. maddesi; “Limited şirket ortakları şirketten tahsil imkânı bulunmayan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar.” hükmünü taşımakta iken; 04.06.2008 günlü Resmi Gazete’de yayımlanarak bazı maddeleri dışında aynı gün yürürlüğe giren 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 3. maddesiyle, 35. maddede yer alan, “şirketten tahsil imkânı bulunmayan” ibaresi "şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan" şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye;

“Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.”

“Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur."

Şeklinde iki fıkra eklenmiştir.

“Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.”

“Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur."

Şeklinde iki fıkra eklenmiştir.

Ayrıca, 5766 sayılı Kanunun 1. maddesiyle 6183 sayılı Kanunun 3. maddesine eklenen; "Tahsil edilemeyen amme alacağı terimi: “Amme borçlusunun bu Kanun hükümlerine göre yapılan mal varlığı araştırması sonucunda haczi kabil herhangi bir mal varlığının bulunmaması, haczedilen mal varlığının satılarak paraya çevrilmesine rağmen, satış bedelinin amme alacağını karşılamaması gibi nedenlerle tahsil edilemeyen amme alacaklarını,”;

Tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı terimi: “Amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını,”ifade eder, olarak açıklanmıştır.

Diğer taraftan ödeme emrindeki dönemler bakımından davanın yasal dayanaklarından biri olan 506 sayılı Kanunun 80. maddesinin; 1. fıkrasına göre, “İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim tutarlarını ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur.” 13. fıkraya göre, “Sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşların tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri kuruma karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.” Bu madde; üst düzey yönetici ve yetkililerin sorumluluğu için sigorta primleriyle sınırlı olan, ayrıca prim borcunun doğduğu dönemde tahakkuk ve tediye konularında yetkili olmayı, buna karşın haklı neden olmaksızın bu yükümlülükleri yerine getirmemeyi koşul olarak getirmiştir. Anılan düzenleme kapsamında 22.01.2002 tarihli ortaklar kurulu kararıyla 10 yıl süreyle münferiden imza yetkili müdür olarak görevlendirildiği anlaşılan davacının 506 sayılı Yasanın 80. maddesi uyarınca borçtan dolayı dava dışı şirket ile birlikte müşterek ve müteselsil sorumluluğu olduğunun dikkate alınması gereklidir.

O halde Mahkemece, davacının temyizinin olmaması ve davalı kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak dikkate alınarak, 6183 Sayılı Yasanın 35’inci madde kapsamında sorumluluk şartlarının doğup doğmadığı hususu irdelenmek yerine, 22.01.2002 tarihli ortaklar kurulu kararı ve temsile yetkili müdür sıfatı ile 506 sayılı Yasanın 80’inci maddesi kapsamında zamanaşımına uğramadığı kabul edilen dönemler bakımından hisseli sorumluluk yerine tamamı üzerinden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun dikkate alınmaması suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 14.11.2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4911, Karar No: 2011/7619, Tarih: 15.07.2011

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2011/4911 E.  ,  2011/7619 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Çaycuma Sulh Hukuk ve Çaycuma 1. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak .üzerine elektrik direği dikilip, enerji nakil hattı geçirilen taşınmazlar için elektrik direği dikmek suretiyle el konulan taşınmaz bedeli ile taşınmazlarda yüksek gerilim enerji nakil hattı geçirilmesi sebebiyle irtifak hakkı bedeli istemine ilişkindir.

Çaycuma Sulh Hukuk Mahkemesince, keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda bildirilen toplam irtifak bedelinin dava tarihi itibarıyle Sulh Hukuk Mahkemesinin görev sınırının üzerimde olduğu bildirilerek görevsizlik kararı verilmiştir.

Çaycuma 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ise, dava konusu taşınmazlar üzerinden daha önce geçirilen eski enerji nakil hatlarından dolayı taşınmazlarda meydana gelecek değer düşüklüğü dikkate alınarak düzenlenen ek bilirkişi raporunda bildirilen değere göre görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.

İstek, kamulaştırmasız elatma nedeniyle el konulan taşınmaz bedeli ile irtifak hakkı bedeli olarak fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere 50,00 TL'nin tahsiline ilişkindir. HUMK’nun 4/2. maddesine göre, davacı kısmi dava açarken fazlaya ilişkin hakkını saklı tutmuş ise, mahkemenin görevi

2011/4911

2011/7619

dava edilen alacak miktarına göre değil, alacağın tamamına göre belirlenecektir. Sulh Hukuk Mahkemesinde mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen 08.05.2009 günlü bilirkişi raporunda talep edilebilecek irtifak hakkı bedeli olarak 6.801,81TL tespit olunmuş, Asliye Hukuk Mahkemesinde taşınmazlardan daha önce enerji nakil hattı geçmiş olması nedeniyle bilirkişilere düzenlettirilen 30.11.2010 tarihli ek raporda ise 6.290.05 TL bedel saptanmıştır. Bilirkişi raporları kesinleşmemiş, gerçeklikleri sabit olmamıştır. Dava fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere açılmış bulunduğundan ve 08.05.2009 günlü bilirkişi raporunda tespit olunan 6.801,80 TL değerin, dava tarihinde Sulh Hukuk Mahkemesinin görev sınırı olan 6.330,00 TL'nin üzerinde olması nedeniyle uyuşmazlığın Çaycuma 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; HUMK.’nun 25. ve 26. maddeleri gereğince Çaycuma 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 15.07.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3002, Karar No: 2018/2426, Tarih: 02.04.2018

**5. Ceza Dairesi         2018/3002 E.  ,  2018/2426 K.**

**"İçtihat Metni"**

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme veya üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, Petrol Piyasası Kanununa muhalefet etme ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçlarından sanıklar ... ve diğerleri haklarında yapılan yargılama sırasında, 6526 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1. maddesi ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen geçici 14/6 ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 4 ve 5. maddeleri gereğince dosyanın yetkili ve görevli bulunan Çorum Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine dair Osmancık Asliye Ceza Mahkemesinin 06/09/2017 tarihli ve 2017/312 esas, 2017/268 sayılı kararına karşı yapılan itirazın kabulü ile anılan görevsizlik kararının kaldırılmasına ilişkin Çorum 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 11/12/2017 tarihli ve 2017/1314 değişik iş sayılı kararının;

6526 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile eklenen 3713 sayılı Kanunun geçici 14. maddesinin 6. fıkrasında yer alan “...Mevzuatta Ceza Muhakemesi Kanununun mülga 250 nci maddesinin birinci fıkrasına göre görevlendirilen ağır ceza mahkemeleri ile Terörle Mücadele Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre görevlendirilen ağır ceza mahkemelerine yapılmış atıflar ağır ceza mahkemelerine; bu mahkemelerin üyelerine yapılmış atıflar Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Ankara Ağır Ceza Mahkemesine yapılmış sayılır. Mevzuatta Ceza Muhakemesi Kanununun mülga 250 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren suçlar ile Terörle Mücadele Kanununun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamına giren suçlara yapılan atıflar, Türk Ceza Kanununda yer alan;

a) Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti suçu veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini aklama suçuna,

b) Haksız ekonomik çıkar sağlamak amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde cebir ve tehdit uygulanarak işlenen suçlara,

c) İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlara (305, 318, 319, 323, 324, 325 ve 332 nci maddeler hariç), yapılmış sayılır.” hükmü nazara alındığında, dosya kapsamına göre, örgüt faaliyetleri çerçevesinde suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini aklama suçunun yargılama görevinin Ağır Ceza Mahkemesine ait olacağı ve delillerin takdiri ile değerlendirilmesinin üst dereceli mahkemeye ait olduğu hususları dikkate alınmaksızın, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli, 06/03/2018 gün ve 94660652-105-19-3088-2018-Kyb sayılı Kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile Daireye ihbar ve dava evrakı ile birlikte tevdii kılınmakla gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname münderecatı yerinde görüldüğünden talebin kabulü ile Çorum 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 11/12/2017 tarihli ve 2017/1314 değişik iş sayılı kararının CMK'nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine nazaran müteakip işlemlerin merciince yapılmasına, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C. Başsavcılığına TEVDİİNE, 02/04/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4573, Karar No: 2019/6502, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4573 E.  ,  2019/6502 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür.Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).