muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/6790, Karar No: 2024/8771, Tarih: 20.05.2024

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin işyerinde bobinaj iş kolunda çalıştığını, çalışma ortamında Yönetmelik'in 4 üncü maddesine dâhil olmasına neden olan kimyasal izolasyon ve lehimleme malzemeleri kullanıldığını, bu malzemelerin hava kurumalı motor izolasyon verniği, çift kompedantlı motor-trafo poliüreten vernik, polyester reçine sprey motor izolasyon verniği, lehim teli ve pastası, lehim suyu olup ağır kimyasallar içerdiğini, davacının kullandığı malzemeler arasında lehim bulunduğunu, Yönetmelik'in 4 üncü maddesinin birinci fıkrası (a) alt bendinin 4 üncü kısmında “Kurşun levha ve lehimlerin alevle kesilmesi, kurşunlu boyaların alevle yakılması işleriyle levha, tel, boru, akümülatör, şişe kapsülü, yapımı gibi kurşun veya kurşun alaşımıyla çalışılan işler” ifadesinin bulunduğunu, davacının işyerinde çalışırken, maddede bahsi geçen lehimi kullandığını ileri sürerek Yönetmelik'e göre 7,5 saat çalısması gerekirken 8,5 saat çalıştırıldığını belirtmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesince işyerinde keşif yaptırılarak temin edilen heyet raporunda; boya, tiner, vernik ve petrol ürünleri vb. ortamdaki uçucu solventlerin çalışanların sağlığını bozacak düzeyde etkilediği, bobinaj atölyesinde çalışan davacının her ne kadar kimyasal madde maruziyeti ölçüm sonuçlarına göre günlük maruziyeti tespit edilmemiş ise de atölye ortamı ve kullanılan kimyasal maddeler dikkate alındığında çalışması sırasında maruziyetin söz konusu olduğu, mevcut aspiratör sistemi ile yeterli havalandırma yapılamayacağı, solventlerin tümüyle ortama açık bir şekilde dolap ve raflarda bulunduğu, bu uçucu solventlerin ortam sıcaklığına maruz bir ortamda buharlaşmasının kaçınılmaz olduğu, yaz sıcakları da gözetildiğinde buharlaşan solventin, yetersiz havalandırma ile uzaklaştırılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle davacının çalışma ortamında kaynak ve kimyasal maddelerle çalışma sırasında maruziyet olacağı ve davacının günde 7,5 saati aşmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği belirtilmiştir. Hükme esas alınan heyet ve hesap bilirkişi raporları doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de eksik inceleme ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

4. Somut olayda uyuşmazlığın esasını; davacının yaptığı işin, fiilî çalışma ortamının ve çalışma koşullarının Yönetmelik kapsamında olup olmadığı hususu oluşturmaktadır.

4. Somut olayda uyuşmazlığın esasını; davacının yaptığı işin, fiilî çalışma ortamının ve çalışma koşullarının Yönetmelik kapsamında olup olmadığı hususu oluşturmaktadır.

İlâmın (2) numaralı paragrafında belirtildiği üzere, davacının çalışma ortamında Yönetmelik'in 4 üncü maddesine dâhil olmasına neden olan kimyasal izolasyon ve lehimleme malzemeleri kullanıldığı, bu malzemelerin ağır kimyasallar içerdiği, davacının kullandığı malzemeler arasında lehim bulunduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu Yönetmelik ile günde azami yedi buçuk saat çalışılabilecek işler ile günde yedi buçuk saatten daha az çalışılması gereken işler ayrı ayrı ve ismen sayılarak düzenlenmiştir. Eldeki uyuşmazlıkta, dosya kapsamından bobinaj iş kolunda yanık motorun sarımı ve verniklenmesi işi ile uğraştığı anlaşılan davacının, yaptığı işin ve bu iş sırasında kullanıldığı iddia edilen malzemelerin bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin öncelikle ele alınması gereklidir. Heyet raporunda bu yönde açık bir değerlendirmeye rastlanmadığı gibi davacının belirttiği malzemelerin, çalışma esnasında davacı tarafından aktif olarak kullanılıp kullanılmadığı ve bunun sonucunda ileri sürülen çalışma ortamının yarattığı riskler nedeniyle davacının yaptığı işin Yönetmelik'in 4 üncü maddesinin hangi bendi ile ilişkilendirilebileceği de anlaşılamamaktadır.

5. Uyuşmazlığın aydınlatılıp doğru sonuca ulaşılabilmesi için, davacının uyuşmazlık konusu dönemdeki görev tanımı, fiilî çalışma koşulları ve fiziki ortam şartları gözetilerek çalıştığı işyeri koşulları ile kullandığı malzemelerin saptanması gereklidir. Bu nedenle İlk Derece Mahkemesince iş güvenliği uzmanlarından da oluşan yeni bir bilirkişi heyeti ile keşif yapılarak elde edilecek verilere göre davacının yaptığı işin Yönetmelik kapsamında olup olmadığı tespit edilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir. Hükme esas alınan heyet bilirkişi raporu bu yönden yetersiz olduğundan belirtilen hususlar gözetilmeden karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/560, Karar No: 2019/11821, Tarih: 01.07.2019

**2. Ceza Dairesi         2019/560 E.  ,  2019/11821 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

1- Av. ...’ın sanıklar ... ve ... hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz istemi ile sanık ...’un temyiz isteminin incelenmesinde;

Sanık ...’un yokluğunda, diğer sanıklar ... ve ...’ün yüzüne karşı verilen karar, sanıklar ... ve ... tarafından temyiz edildiği gibi ayrıca tüm sanıkların müdafii sıfatıyla Av. ... tarafından da temyiz edilmiş ise de; dosya içerisinde adı geçen avukatın sadece sanık ...’ten aldığı vekaletnamenin bulunduğu, dosya içerisinde ve UYAP’tan yapılan kontrolde diğer sanıklara ilişkin vekaletnamenin bulunmadığı, sanık ...’un talimat mahkemesi aracılığıyla bozma üzerine savunmasının alındığı 25.12.2015 tarihli celsede müdafii istemediğini beyan ettiği anlaşılmakla; anılan müdafinin sanıklar ... ile ... hakkında verilen mahkumiyet hükümlerini temyize yetkisi bulunmadığı nazara alındığında temyize hakkı bulunmayan sanıklar müdafii Av. ...’ın temyiz istemi ile yüzüne karşı verilen 29/01/2016 tarihli hükmü, 1412 sayılı CMUK'nın 310. maddesinde öngörülen yasal bir haftalık süreden sonra temyiz eden sanık ...’un süresinde olmayan temyiz isteminin aynı Kanun'un 317. maddesi gereğince REDDİNE,

2- Sanık ... ve müdafii Av. ...’ın temyiz istemleri ile sanık ...’un temyiz isteminin incelenmesinde;

Bozma üzerine yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA, 01/07/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/21603, Karar No: 2015/31663, Tarih: 15.12.2015

**12. Hukuk Dairesi         2015/21603 E.  ,  2015/31663 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Kambiyo senetlerine dayalı olarak başlatılan takiplerde imzaya itiraz İİK.nun 170. maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddenin üçüncü fıkrasında, icra mahkemesince imza incelemesinin aynı kanunun 68/a maddesinin dördüncü fıkrasına göre yapılması gerektiğine işaret edilmiştir.

İİK.nun 68/a maddesinin dördüncü fıkrasında ise; “İmza tatbikinde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun bilirkişiye ait hükümleri ile 309. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkraları ve 310, 311 ve 312. maddeleri hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 447/2.maddesinde yer alan“Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” düzenlemesi nedeniyle uygulanması gereken aynı kanunun 211.maddesinde ise imza incelemesinin yöntemi gösterilmiş olup, buna göre hakim bilirkişi incelemesine karar verir ise önce, mevcutsa, o tarafa ait olan karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzaları, ilgili yerlerden getirtir. Bilirkişi, bu yazı ve imzalarla, o mahkemede elde edilen yazı ve imzaları esas alarak inceleme yapar. Bilirkişi, inceleme için gerekli görürse, kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahkemeden talep edebilir.

Vurgulamakta yarar vardır ki, anılan belgelerin tamamlanması konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.04.2006 gün ve 2006/12-259 E. 2006/231 sayılı kararında da açıklandığı üzere, eldeki davanın niteliği itibariyle "imzanın borçluya ait olduğunu" kanıtlama külfetinin alacaklıya ait olduğu gözardı edilmemeli ve ispat yükünü ters çevirecek bir uygulamaya da gidilmemelidir. (Hukuk Genel Kurulu'nun 06.02.2008 gün ve 2008/12-77 E. 2008/90 sayılı kararı)

Vurgulamakta yarar vardır ki, anılan belgelerin tamamlanması konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.04.2006 gün ve 2006/12-259 E. 2006/231 sayılı kararında da açıklandığı üzere, eldeki davanın niteliği itibariyle "imzanın borçluya ait olduğunu" kanıtlama külfetinin alacaklıya ait olduğu gözardı edilmemeli ve ispat yükünü ters çevirecek bir uygulamaya da gidilmemelidir. (Hukuk Genel Kurulu'nun 06.02.2008 gün ve 2008/12-77 E. 2008/90 sayılı kararı)

Öte yandan, her hangi bir belgedeki imza veya yazının, atfedildiği kişiye ait olup olmadığı hususunda yapılacak bilirkişi incelemesinin, konunun uzmanınca ve yeterli teknik donanıma sahip bir laboratuar ortamında, optik aletler ve o incelemenin gerektirdiği diğer cihazlar kullanılarak; grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması; bu alet ve yöntemlerle gerek incelemeye konu ve gerekse karşılaştırmaya esas belgelerdeki imza veya yazının tersim, seyir baskı derecesi, eğim, doğrultu gibi yönlerden taşıdığı özellikleri tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip karşılaştırılması; sonuçta imza veya yazının atfedilen kişiye ait olup olmadığının, dayanakları gösterilmiş, tarafların, mahkemenin ve Yargıtay'ın denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması; gerektiğinde karşılaştırılan imza veya yazının hangi nedenle farklı veya aynı kişinin eli ürünü olduklarının fotoğraf ya da diğer uygun görüntü teknikleriyle de desteklenmesi şarttır (HGK.nun 06.6.2001 tarih ve 2001/12-466 E. - 2001/483 K. sayılı kararı).

Özetlemek gerekir ise, imza incelemesinde öncelikle senedin keşide tarihinden öncesine ilişkin borçlunun uygulamaya elverişli imzalarını taşıyan belgeler, keşide tarihine en yakın tarihli olanından başlayarak bilirkişice mukayeseye esas alınmalıdır. Senedin keşide tarihinden öncesine ilişkin belge bulunamazsa daha sonraki tarihli belgeler, uygulamaya elverişli imza örneği taşıyan herhangi bir belge temin edilemez ise, borçlunun duruşmada alınan medari tatbik imza ve yazı örnekleri üzerinden inceleme yapılmalıdır. Sıhhatli bir sonuç alınabilmesi için, inkar edilen imzanın atıldığı tarihten öncesinde veya mümkün olduğu kadar yakın tarihlerde düzenlenen belgelerde bulunan borçluya ait imzaların celbedilip ondan sonra bilirkişi incelemesi yapılması gerekir.

Ayrıca yerleşik Yargıtay uygulamasına ve Dairemizin istikrar bulan kararlarına göre fotokopi üzerinden imza incelemesi yapılması mümkün değildir. Bu nedenle imza incelemesine esas alınan borçlunun uygulamaya elverişli imzalarının bulunduğu belge asıllarının getirtilerek, incelemenin bunlar esas alınarak yapılması gerekir.

Ayrıca yerleşik Yargıtay uygulamasına ve Dairemizin istikrar bulan kararlarına göre fotokopi üzerinden imza incelemesi yapılması mümkün değildir. Bu nedenle imza incelemesine esas alınan borçlunun uygulamaya elverişli imzalarının bulunduğu belge asıllarının getirtilerek, incelemenin bunlar esas alınarak yapılması gerekir.

Somut olayda, hükme esas alınan,... Kurumu’nun hazırlamış olduğu 30.12.2014 günlü raporda imza incelemesine esas alınan 11.08.2010 tarihli ...bankacılık işlemleri sözleşmesi,19.01.2011 tarihli araç trafik tescil müraccat formu, 19.01.2011 tarihli araç satış sözleşmesi ve 30.09.2013 tarihli genel vekaletnamenin fotokopi olduğu anlaşılmış olmakla raporun hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı görülmüştür.(Hukuk Genel Kurulu’nun 07.10.2009 tarih ve 2009/12-38 esas, 2009/415 karar sayılı kararı)

Bu nedenlerle mahkemece anılan rapora dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15/12/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7725, Karar No: 2010/11681, Tarih: 20.10.2010

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2010/7725 E.  ,  2010/11681 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sandıklı İcra Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Şikayetçi şirket vekili dilekçesinde müvekkilinin taahhüt işi yaptığını, borçlu ... Ltd. Şti.nin de taşeron olduğunu; alacaklı işçilerin taşeron aleyhine giriştikleri takipler nedeniyle, müvekkilinin sorumluluğu da doğacağından taşeronun alacaklı olduğu 118.999,-TL’yi işçilerin alacaklı olduğu dosyalara gönderdiklerini; ancak ilgili icra müdürlüğünün bu paraları işçilerin dosyasına aktarmak yerine sıra cetveli yapılmak üzere Sandıklı İcra Müdürlüğüne gönderdiğini ve bu müdürlüğün de sıra cetveli düzenlediğini; şikâyet olunan tarafından gönderilen üçüncü haciz ihbarnamesinin İcra Mahkemesi'nce iptal edildiğini; sıra cetvelinin bu haliyle kesinleşmesi durumunda müvekkilinin işçilere tekrar ödeme yapması gerekeceğini ileri sürerek sıra cetvelinde ilk sıranın işçilere ayrılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İcra Mahkemesi'nce borçlunun sıra cetveline itiraz hakkı bulunmadığı gerekçesiyle şikâyetin reddine karar verilmiş; hüküm şikâyet olunan vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Borçlu şirket şikâyetçinin taşeronu olup, şikâyetçiden alacaklı bulunduğu tartışmasızdır. Yüklenicinin taşeron tarafından çalıştırılan işçilerin alacakları bakımından sorumluluğu, taşerona olan borcu ile ilişkili olmayıp, doğrudan sorumluluk halidir. Bu durumda şikâyetçinin taşerona İcra ve İflas Kanunu'nun 89 uncu maddesi çerçevesinde haczedilen tutar kadar borçlu olması yanında, bu borçtan bağımsız olarak işçilerin alacakları bakımından da borçlu olduğunun kabulü gerekir. Ödemenin sıra cetvelinde gösterilen şekilde yapılmasından sonra, şikâyetçinin muhtemel işçi alacağı ödemeleri mükerrer ödeme olmayıp, ayrı bir borcun ifası niteliğinde olacaktır.

Şikâyetçi takip borçlusu değilken, mahkemece borçlu olduğu düşünülerek şikâyet hakkı bulunmadığı gerekçesiyle şikâyetin reddinde isabet yok ise de, yukarıda açıklanan değişik gerekçe ile şikâyetin reddi gerektiğinden, sonucu itibariyle yerinde görülen yerel İcra Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmelidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle sonucu itibariyle yerinde bulunan İcra Mahkemesi kararının Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/son maddesi uyarınca gerekçesi değiştirilmek ve düzeltilmek suretiyle ONANMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 20.10.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3308, Karar No: 2021/2, Tarih: 11.01.2021

**16. Ceza Dairesi         2020/3308 E.  ,  2021/2 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

Suç : Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma,

Tasarlayarak kişinin yerine getirdiği kamu görevi

nedeniyle kasten öldürmeye teşebbüs

Hüküm : 1-TCK'nın 302/1,3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın

62, 53/1-2-3, 58/9, 63 maddeleri uyarınca mahkumiyet,

2-TCK'nın 302/2 maddesi yollamasıyla, TCK'nın

82/1 a-c-g, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK'nın 35/2,

62, 53/1-2-3, 58/9 maddeleri uyarınca mahkumiyet

kararlarına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme isteminin, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesinde silahların eşitliği ile çelişmeli yargılama ilkeleri doğrultusunda savunmaya yeterli imkan sağlanıp bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca takdiren REDDİNE,

Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçeli kararında, UYAP sistemine elektronik imza ile "20.09.2019" tarihinde imzalanmasına rağmen karar tarihinin "01.11.2018" tarihi olarak yazılması ve ilk derece mahkemesinin gerekçeli karar başlığında suç tarihinin "20.05.2019" yerine, "26.02.2019" olarak gösterilmesi mahallinde düzeltilmesi mümkün maddi hata olarak kabul edilmiştir.

Her devlet siyasal fonksiyonunun gereği olarak, ülke, egemenlik ve millet/ulus unsurlarını, anayasal düzenini ve bu düzenin işleyişini koruma altına alır. 5237 sayılı TCK’nın 302. maddesinde düzenlenen "Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak" suçunun konusunu da devletin ülkesi, egemenliği ve milli birliği oluşturmaktadır.

Suçla korunan hukuki değer, devletin ülkesinin bütünlüğü ve egemenliğidir.

Suç, 3713 sayılı Kanunun 3. maddesi gereğince mutlak terör suçudur.

Kanun gerekçesinde de ifade edildiği üzere bu suçun oluşabilmesi için belli amaca yönelik fiillerin işlenmesi gerekir. Bu amaç, madde metninde;

1-Devletin topraklarının tamamını veya bir kısmını yabancı bir devletin egemenliği altına koymak,

2-Devletin birliğini bozmak,

3-Devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını Devlet idaresinden ayırmak,

4-Devletin bağımsızlığını zayıflatmak

olarak belirlenmiştir.

Korunan değerlerin önemi ve kanun metninde sayılan amaçlara ulaşıldığında suçun cezalandırılabilirliğindeki güçlük/imkansızlık nedeniyle suç bir teşebbüs suçu olarak düzenlenmiş hatta suçun hazırlık hareketleri de yaptırıma bağlanmıştır. (TCK’nın 314. md. gibi)

2-Devletin birliğini bozmak,

3-Devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını Devlet idaresinden ayırmak,

4-Devletin bağımsızlığını zayıflatmak

olarak belirlenmiştir.

Korunan değerlerin önemi ve kanun metninde sayılan amaçlara ulaşıldığında suçun cezalandırılabilirliğindeki güçlük/imkansızlık nedeniyle suç bir teşebbüs suçu olarak düzenlenmiş hatta suçun hazırlık hareketleri de yaptırıma bağlanmıştır. (TCK’nın 314. md. gibi)

Söz konusu suçun oluşabilmesi için, işlenen fiilin cebri nitelikte olması ve bu amaçları gerçekleştirmeye elverişli bulunması gerekir. Bu haliyle suç aynı zamanda bir somut tehlike suçudur. Ancak maddede yazılı hedeflerin gerçekleşmesine ihtiyaç yoktur. (Yargıtay CGK. 09.02.2010, 2009/9-103, 2010/22) Belirtilen amaçlara yönelik fiillerin işlenmesi yeterlidir. Cezalandırılan hareket devletin hayatını tehlikeye koyan icra hareketleridir. “Diğer birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de devletin birliğine ve bütünlüğüne karşı işlenen fiiller, bu amaçla kurulmuş terör örgütlerinin faaliyeti çerçevesinde işlenmektedir. Bu tür terör örgütlerinin araç fiil olarak ifade edilen ve maddede belirtilen amaçlara yönelmiş olan adi suç niteliğindeki kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, mala zarar verme vb. fiilleri işlemlerindeki gaye; kamu düzenini bozmak, kamu otoritesini zayıflatmak, toplumda kargaşa yaratmak, toplumun şiddet yoluyla siyasallaşması ve kutuplaşmasının yolunu açmak toplumun karşı koyma gücünü felce uğratmaktır. Fail için işlenen araç suçla ortaya çıkan somut zarar neticesi değil (yakın netice), bu fiilin toplum üzerinde meydana getirdiği etki (uzak netice) önem arz etmektedir. Fail, işlediği araç fiillerle devlet otoritesinin, ülkesinde yaşayan halkın güvenliğini koruma görevini gerçekleştiremediği, zayıfladığı ve işlerliğini yitirdiği imajını yaratmaya çalışarak devlete olan güveni sarsmayı amaçlar. Ülkede yaşanan kaos ortamı ve toplumda yaşanan korku ve endişe, yöneticilerde ve halkta istenileni vererek kaos ortamını bitirme iradesini doğurur, yöneticileri belli kararları almaya ya da politikalarını değiştirmeye zorlar ve bu da idari, siyasi, ekonomik ve toplumsal sistem değişikliklerini sonuçlar. Bu suretle de fail, esas gayesi olan devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma amacına ulaşmaya çalışır. (.... ... Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar Sayfa 89, 90, Dönmezer Tedhişçilik sh.56)

Söz konusu düzenlemeye esas itibariyle cezalandırılmak istenen, amaçların gerçekleştirilmesine yönelik araç fiil ile ortaya çıkan yakın netice değil, araç fiilin işlenmesi ile suçun konusunun zarara uğraması tehlikesidir. Kanun koyucunun düzenlemenin ikinci fıkrasında amaca yönelik araç fiillerinin ayrıca cezalandırılacağını kabul etmesi de bu hususu desteklemektedir. Söz konusu düzenleme dikkate alındığında; araç fiilin işlenmesine yönelik icra hareketinin, hem zarar ya da tehlike suçu niteliğindeki araç fiilin (TCK 302/2) hem de tehlike suçu niteliğindeki amaç suçun (TCK 302/1) “fiil” unsurunu teşkil ettiği görülmektedir.” (.... ... Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar Sayfa 89, 90) Buna göre elverişli/vahim eylemin diğer tabirle araç suçun, hazırlık hareketi aşamasından icra hareketi safhasına geçmesi, en azından teşebbüs boyutuna ulaşması, “amaçlanan sonucu doğurabilecek icra hareketi olarak belirginleşmesi gerekir.” (Yargıtay CGK.09.02.2010 t.2009/9-103, 2010/22)

Kanuni tanımda yer alan araç fiilin, suç olması gerektiğinde kuşku yoktur. Müstekar uygulamaya göre araç suç, zarar ya da tehlike suçu (Yargıtay 9. CD 26.06.2012 t. 2012/2855-8069 sy.k, 15.01.2014 t. 2013/12441-2014/614 sy.k, 30.03.2010 t. 2009/8654-2010/3632 sy.k, 09.06.2011 tarihli, 2011/4202 Esas, 2011/3296 Karar sayılı kararı vb.) olabilir. Ancak suç teşkil eden her fiilin de amaç suçu oluşturmak için yeterli/elverişli olmadığı açıktır. Fiilin bu niteliği taşıyıp taşımadığı ise her olayın özelliğine göre; fiilin niteliği, işleniş biçimi, işlenme zamanı, toplumda meydana getirdiği etki, ortaya çıkan zarar ve tehlikenin ağırlığı, örgütün amacı, faaliyet alanı, ülke genelindeki organik bütünlüğü gibi ölçütler değerlendirilerek takdir edilecektir. Toplumda kaos ve tedirginlik oluşturacak, devlet otoritesine olan güveni sarsacak, kamu düzenini, toplum barışını bozarak devletin ülkesi, milleti ve egemenliği bakımından somut tehlike meydana getirecek yoğunluk ve ciddiyetteki eylemlerin amaç suç yönünden elverişli olduğu kabul edilmektedir. Güdülen amacın gereği olarak bu eylemlerin belli bir kişi ya da kitleye tevcih edilmesi gerekmez. Amaç tedhiş ortamı oluşturmak olduğuna göre hedefin muayyen veya gayrımuayyen olmasının da bir önemi yoktur.

Her halde suçun oluşması için, failin amaca yönelik işlediği vahim eylem/elverişli araç suç ile suçun konusu üzerinde meydana gelen somut tehlike arasında illiyet bağının bulunması gerekir.