muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/3730, Karar No: 2024/6719, Tarih: 24.09.2024

**11. Hukuk Dairesi         2023/3730 E.  ,  2024/6719 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/619 Esas, 2023/505 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2017/706 E., 2021/92 K.

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ün müvekkili şirketin müdürler kurulu başkanlığı görevini yürütürken 25.05.2016 tarihinde müvekkili şirketle faaliyet konusu aynı olan ÜNOKS Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne kurucu ortak olduğunu, bu suretle özen ve bağlılık yükümlülüğü ile rekabet yasağı hükümlerini ihmal ettiğini, ÜNOKS Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ortak ettiği 30.06.2016 tarihinde istifa eden müvekkili şirket çalışanı ... ile ...’a toplam (50.000,00 + 50.000.00) = 100.000,00 USD nakit prim ödediğini, müvekkili şirkete rakip şirket kuran şirket çalışanlarına prim ödenmesi işleminin hukuka, ticari ahlak ve dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, muvazaalı bir işlem olması nedeniyle hüküm ve sonuçlarının geçersiz olduğunu, anılan şirket çalışanları hakkında iş hukuku kapsamına giren rekabet yasağı nedeniyle Ankara Batı 1. İş Mahkemesi nezdinde 2017/764 ve 2017/765 E. No.lu dava dosyaları ile dava açıldığını, davalının birlikte rakip şirketler kurduğu çalışanlara müdür olarak ödediği 100.000,00 USD’nin muvazaalı işlem olduğunu belirterek işlemin iptalini ve prim adı altında verilen 100.000,00 USD'lık zarar bakımından şimdilik 100 USD karşılığında 400 TL'nin ödenmesini, rekabet yasağının çiğnenmesi sonucunda oluşan zararların tespit edilmesine ve tazmin edilmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik bu belirsiz alacağı bakımından 100,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 16.07.2018 tarihli dilekçesiyle 100.000,00 USD alacağı bakımından dava dilekçesinde belirttiği 400,00 TL talebini 50.000,00 USD olarak belirlemiş, harcını bu miktar üzerinden tamamlamıştır.

II. CEVAP

2.Davacı vekili 16.07.2018 tarihli dilekçesiyle 100.000,00 USD alacağı bakımından dava dilekçesinde belirttiği 400,00 TL talebini 50.000,00 USD olarak belirlemiş, harcını bu miktar üzerinden tamamlamıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, GTC Elektrik Telekomünikasyon Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ... ve ... haricindeki çalışanlarına da prim ödendiğini, ödemelerin diğer şirket müdürü Dalyan Saltuk Alacuklu’nun bilgisi dahilinde yapıldığını, prim ödemelerinde müvekkilinin kusuru bulunmadığını, ÜNOKS Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin GTC Elektrik Telekomünikasyon Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne rakip olarak kurulmadığını, rakip olarak kurulduğu iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, primlerin ... ve ...’ın istifa etmeleri karşılığında ödendiği iddiasının gerçeğe aykırı olduğunu, işçinin hakettiği ücret ve ücrete ek prim alacağının haklı fesih halinde bile ödenmesi gerektiğini belirtmek suretiyle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...'ün Ünoks Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.’ni kurduğu 24.05.2016 tarihinde davacı GTC Elektrik Telekomünikasyon Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin müdürler kurulu başkanı olarak anılan şirketi temsil ve ilzama yetkili kılındığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 626 ncı maddesinde belirtilen özen ve bağlılık yükümlülüğüne aykırı davrandığı, rekabet yasağını ihlal ettiği, ancak dava dışı Ünoks Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 2016 ve 2017 yıllarında kayda değer bir ticari faaliyetinin olmadığı, özellikle davacı GTC Elektrik Telekomünikasyon Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Azerbeycan ve Türkmenistan'daki müşterileri ile herhangi bir ticari ilişki içerisinde bulunmadığı, davalı ...’ün özen ve bağlılık yükümlülüğüne aykırı davranışları, rekabet yasağını ihlal etmesi sonucunda davacı GTC Elektrik Telekomünikasyon Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.’ni maddi zarara uğrattığı hususunun davacı GTC Elektrik Telekomünikasyon Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.’nce kanıtlanmadığı, davacının yurtdışında üstlendiği işlerin başarıyla tamamlanmasına katkılarından dolayı diğer şirket çalışanlarının yanı sıra 16.05.2015 tarihinde ...’e 50.000,00 USD, ...'a 50.000,00 USD prim ödendiği, ... ile ... hakkında rekabet yasağını ihlal ettikleri iddiasıyla Ankara Batı 1. İş Mahkemesi nezdinde 2017/764 ve 2017/765 E. No.lu dava dosyaları ile dava açıldığı, toplam (50.000,00 USD+ 50.000,00 USD) = 100.000,00 USD’lık prim ödemesinin ... ile ...'dan talep ve dava edildiği, davaların reddine karar verildiği, ... ile ...'a geçmiş hizmetlerindeki başarıları dolayısıyla yapılan toplam 100.000,00 USD prim ödemesinin, işbu dava dosyası kapsamında şirket zararı olarak davalı ...'den talep edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 18.04.2018 tarihli duruşma zaptı 6 no'lu ara kararında harca ilişkin usul hatası yapıldığını, davalı ...'ın Ünoks Enerji'yi birlikte kurduğu davacı şirketin iki çalışanına fazladan 57.500,00 USD ödendiğini gösteren kesin delilin dinlenmediğini, davalının bu dava ile bağlantılı aynı mahkemede görülüp karara bağlanan 2017/209 E. sayılı dosyasındaki savunmasında şirket ortaklar kurulu kararı ile iki çalışana 42.500,00 USD prim ödemesi yapıldığını beyan ettiğini, davalının bu savunmasının kesin delil mahiyetinde olduğunu, yapılan prim ödemelerinin muvazaalı olduğunu, davacı şirkete zarar verdiğini, davacı şirkete bağlılık yükümlülüğüne ve rekabet yasağına aykırı hareket ettiğini, davalının ikinci müdürün e-postasına dayanak göstererek davacı şirketin oluşan zararından kurtulamayacağını, ödeme tarihinde müdürler kurulu başkanı olan davalı ile ikinci müdürün birlikte kendi başlarına kararlar alarak 100.000,00 USD ödeme yaptıklarını, ortaklar kurulu kararı alınmadan ödeme yaptıklarını, zarardan sorumlu olduklarını, zarardan müteselsilen sorumlu olduğunu, bilirkişi raporunun denetime elverişsiz ve eksik incelemeye dayandığını, bu rapora dayanılarak karar verilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini ve ayrıca davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin kararında müvekkili lehine vekalet ücreti takdir edildiğini, ancak davacı yanın dava dilekçesinde yabancı para alacağının tahsilini talep ettiği, yabancı para alacağının karar tarihi itibariyle Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden TL'ye çevrilerek hesaplanacak vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken karar tarihi yerine dava tarihinin alınmasının hatalı olduğunu, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini ve ayrıca davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı yanın davacı şirketin müdürler kurulu başkanı olmasına rağmen dava dışı şirket ortağı olmasından ötürü özen ve bağlılık yükümlülüğüne aykırı davrandığı, rekabet yasağını ihlal ettiği iddia edilmiş olmasına rağmen davacı şirketin maddi zarara uğradığı hususunun davacı yanca somut bilgi belgelerle ispatlanamadığı, iş mahkemesinde açılan her iki davanın retle sonuçlandığı, kararların davacı şirket tarafından istinaf edildiği, her iki istinaf talebinin de esastan reddedildiği ve kararların temyiz edilmeyerek kesinleştiği, ilk derece mahkemesinin 18.04.2018 tarihli duruşma zaptının 6 no'lu ara kararında usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığından davacı yanın buna yönelik istinaf başvurusuna itibar edilmediği, dava tarihi gözetilerek belirlenen TL üzerinden davalı yararına reddedilen miktar gözetilerek vekalet ücreti hükmedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, haksız rekabetin giderilmesi ve oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 626 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1405, Karar No: 2018/551, Tarih: 26.02.2018

**23. Hukuk Dairesi         2017/1405 E.  ,  2018/551 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline şikayet davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın görevsizlik yönünden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Şikayetçi vekili, 21.01.2016 tarihli sıra cetvelinde müvekkilinin alacağının üçüncü sırada, şikayet olunanın alacağının birinci ve ikinci sırada yer aldığını, bedeli paylaşıma konu menkul mallar üzerine, şikayet olunanın tarafından 19.09.2014 tarihinde haciz konulduğunu, 19.03.2015 tarihinde malların satışının istendiğini, satış talebinin reddedildiğini, bu kararın kesinleştiğini ve böylece şikayet olunanın haczinin düştüğünü, ayrıca şikayet olunanın takibinin çeke dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip olduğunu, çekle ilgili işlemlerde 6 aylık zamanaşımı süresi bulunduğunu, icra dosyasında 6 aydır işlem yapılmaması nedeniyle şikayet olunanın alacağın da ortadan kalktığını ileri sürerek, sıra cetvelinin iptalini istemiştir.

Şikayet olunan, şikayete cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia ve dosya kapsamına göre; sıra cetvelinde yer alan bir alacaklının, diğer alacaklıların sırasına ve alacağına itiraz etmesi halinde genel mahkemelerin görevli olduğu, somut olayda, şikayetçinin kendi sırasına değil, sıra cetvelinde birinci ve ikinci sırada bulunan alacağa itiraz ettiği gerekçesiyle, mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Kararı, şikayetçi vekili temyiz etmiştir.

İİK'nın 142/son fıkrasına göre itiraz alacağın esas ve miktarına yönelikse genel mahkemede, kendisinin ve başka alacaklının sırasına yönelikse icra mahkemesinde sonuçlandırılır.

Somut olayda, müştekinin karşı tarafın alacağının varlığı ve miktarına bir itirazı yoktur. Sadece şikayet olunanın haczinin düştüğü bu nedenle sıra cetvelinde pay ayrılamayacağını beyan ettiğine göre, bu iddia şikayet mahiyetindedir. Bu nedenle görevli mahkeme icra hukuk mahkemesi olmasına rağmen mahkemenin talebe yanlış mana vererek görevsizlik kararı vermesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şikayetçi vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 26.02.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4694, Karar No: 2019/6540, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4694 E.  ,  2019/6540 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür.Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).

Bireysel başvuru yolu, temyiz veya istinaf benzeri bir başvuru olmadığı gibi, temyiz veya istinaf sonrası olağanüstü bir temyiz fırsatı da değildir. Anayasanın 148/4. maddesinde bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı belirtilmiş, 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinde de aynı hüküm tekrar edilmiştir. Bu kapsamda temyiz ve istinaf aşamalarında, ilk derece mahkemelerinin olayları ve delilleri değerlendirmeleri doğru yapıp yapmadıkları, mahkemelerin yaptığı işlemlerin yasalara uygun olup olmadığı ve yasa kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken Anayasa Mahkemesi, genel mahkemelerin olayı ve delilleri değerlendirirken, yasa kurallarını uygularken temel hakları ihlal edip etmediklerini ve ihlal varsa bu ihlallerin bireysel başvuru yolu dışında başka bir yolla giderilip giderilemeyeceğini inceler.

6216 sayılı Kanun'un 50/1. fıkrasında; bireysel başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki yetki ve görevi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olmayıp tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı). Bu kapsamda tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Kanun'da, ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakımından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bunun tek sınırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasının sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir. Buna göre anılan sınır, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder. Bireysel başvurunun niteliği dikkate alındığında bu sınırlama sadece idare değil yasama ve yargı organları yönünden de geçerlidir. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı, gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mercilere gönderir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağı hususunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı).

6216 sayılı Kanunun 50. maddesinde, Anayasa Mahkemesince tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği belirtildiğinden ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama nitelik olarak “yeniden yargılama“dır. Yeniden yargılama sebepleri 6100 sayılı HMK’nın 375. maddesinde sayılmış, birinci fıkranın (i) bendinde ”Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi” yargılamanın iadesi sebebi olarak sayılmıştır. Bu maddede Anaya Mahkemesinin bireysel başvuru sonucu verdiği kararlar sayılmamış ise de 6216 sayılı Kanunda yeniden yargılama yapılacağı açıkça düzenlenmiştir.

Yeniden yargılama, önceki yargılamadan bağımsız yeni bir davadır. Yeniden yargılamaya sebep olan mahkeme kararı, Anaya Mahkemesinin kararı ile kısmen veya tamamen ortadan kaldırılmıştır. İhlale neden olan yerel mahkeme kararı temyiz incelemesinden geçmiş ise, yerel mahkemenin verdiği karar kaldırıldığı için, kaldırılan kararın temyizine ilişkin Yargıtay kararı da ihlale konu somut olay yönünden kaldırıldığından artık Yargıtay'ın onama veya bozma kararı işbu davada dikkate alınamayacaktır.

Anayasa Mahkemesince ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiş ise, ilk derece mahkemesince artık önceki kararlardan bağımsız olarak Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı çerçevesinde yeni ve ayrı bir inceleme yapılacağından, HMK’nın 373/4. fıkrasında “Yargıtay'ın bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir“ hükmü uygulanamaz. İlk derece mahkemesinin kararı, madde 341/1 kapsamında ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar niteliğinde olup istinaf yoluna başvurulması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerde ilk derece mahkemesince verilen karar, temyiz kanun yoluna tabi olmayıp istinaf kanun yoluna tabi olduğundan dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkemesine İADESİNE, 25/09/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.