muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/4306, Karar No: 2019/897, Tarih: 13.02.2019

C) Konunun Değerlendirilmesi:

5721 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/1. maddesinde “Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra hüküm verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı, hükümdür.” biçiminde düzenlemenin yer aldığı, yine aynı maddenin 8. fıkrasında "Türk Ceza Kanununda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir. Ancak, soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılması şarta bağlı tutulmuş olup da şartın henüz gerçekleşmediği anlaşılırsa; gerçekleşmesini beklemek üzere, durma kararı verilir. Bu karara itiraz edilebilir." biçiminde düzenlemenin yer aldığı, bu düzenlemeler ile hüküm çeşitlerinin kanunda sınırlı olarak sayıldığı , somut olayda mahkemece, kamu davasında durma kararı verilerek, denetimli serbestlik kararının infazının sonucunun beklenilmesi, denetimli serbestlik tedbirine uygun davranılmaması halinde yargılamaya devamla işin esasına girilerek hüküm kurulması gerektiği anlaşılmıştır.

D)Karar:

Açıklanan nedenlere göre; kamu davasında durma kararı verilerek, denetimli serbestlik kararının infazının sonucunun beklenilmesi, denetimli serbestlik tedbirine uygun davranılmaması halinde yargılamaya devamla hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden Kanunda düzenlenmeyen “karar verilmesine yer olmadığına” şeklinde karar verilmesi kanuna aykırı olup, kanun yararına bozma istemi yerinde görüldüğünden; Ankara 25.Asliye Ceza Mahkemesinin 27/12/2016 tarihli ve 2016/699 esas, 2016/905 sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesinin 3. fıkrası gereğince kanun yararına BOZULMASINA, aynı Kanun'un 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için, dosyanın Adalet Bakanlığı'na iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine, 13/02/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8133, Karar No: 2018/9685, Tarih: 17.12.2018

**5. Ceza Dairesi         2016/8133 E.  ,  2018/9685 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Zimmet

HÜKÜM : Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Sanık hakkında zimmet suçundan kamu davası açıldığı, 3628 sayılı Yasanın 17 ve 18. maddelerine göre Hazinenin bu suçun zarar göreni olduğu, bu sıfatının gereği olarak CMK'nın 234/1-b maddesi gereğince kovuşturma evresinde sahip olduğu davaya katılma ve öteki haklarını kullanabilmesi için ... Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve ... Genel Müdürlüğünün dava ve duruşmalardan haberdar edilmesi gerektiği, diğer yandan aynı Kanunun 260/1. maddesine göre kamu davasından haberdar edilmemiş bulunup da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanların kanun yollarına başvurma haklarının bulunduğu gözetilerek hükmün bildirilmesinin gerektiği, ancak dosyada ... Bakanlığı Baş Hukuk Müşavirliği ve ... Genel Müdürlüğünün duruşmadan haberdar edildiğine ve temyiz hakkını kullanabilmesi için hükmün tebliğ edildiğine ilişkin bilgi ve belgeye rastlanmadığının anlaşılması karşısında; evvela davanın ve hükmün Hazineye bildirildiğini gösteren bilgi ve belgeler var ise dosya içine konulmasından, aksi halde anılan tebligat noksanlıklarının giderilerek tebellüğ belgelerinin ve verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenmesinden, hükmün temyiz edilmesi halinde ise bu konuda ek tebliğname düzenlenmesinden sonra iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE, 17/12/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21875, Karar No: 2015/41079, Tarih: 02.06.2015

**6. Ceza Dairesi         2013/21875 E.  ,  2015/41079 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2012/4792

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 8. Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 15/11/2011

NUMARASI : 2010/325 (E) ve 2011/306 (K)

SUÇ : Yağma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Adli sicil kaydına göre, Pendik 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 2002/1562 esas ve 2007/282 karar sayılı ilamı ile hükümlülüğü bulunan sanık hakkında, ilamın infaz edilip edilmediği, yerine getirilmiş ise tarihi araştırılıp denetime olanak sağlaması bakımından da kesinleşme ve infaz tarihini içerir biçimde onaylı örneği dosyaya getirtildikten sonra, 5237 sayılı Yasanın 58/6-7. maddesinin koşullarının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması, karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre, sanık Ö.. E.. savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA, 02.06.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6397, Karar No: 2014/15964, Tarih: 04.06.2014

**5. Hukuk Dairesi         2014/6397 E.  ,  2014/15964 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava konusu enerji nakil hatlarının izdüşümü ve yüzölçümünün krokisi üzerinde fen bilirkişisine işaretlettirildikten,

Sonra, alınacak cevapla birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 04.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/5471, Karar No: 2021/7285, Tarih: 21.12.2021

**11. Hukuk Dairesi         2020/5471 E.  ,  2021/7285 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ

BİRLEŞEN DAVA : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2015/740 ESAS

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 07.06.2018 tarih ve 2015/682 E. - 2018/444 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf istemlerinin kabulüne dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce verilen 13.02.2020 tarih ve 2018/2354 E. - 2020/228 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Asıl davada davacı vekili, müvekkili bankanın Başkent Kurumsal Şubesi ile Galenos Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi A.Ş. arasında imzalanan genel kredi sözleşmesine istinaden adı geçene kredi tahsis edildiğini, davalı ...'ın işbu sözleşme kapsamında müşterek borçlu, müteselsil kefil sıfatıyla sorumlu bulunduğunu, borcun ödenmemesi nedeniyle hesabın kat edilmesine rağmen alacağın tahsil edilememesi üzerine Ankara 19. İcra Müdürlüğü'nün 2015/19770 esas sayılı takip dosyasından başlatılan takibe vaki itirazın iptali ile % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili, asıl dava konusu sözleşme gereği Sanofi Sağlık Ürünleri Ltd. Şti. lehine düzenlenen iki adet teminat mektubunun talep üzerine nakde çevrildiği ve 02.10.2015 tarihli denkont ile 800.000,00 TL ödeme yapıldığı bu bedelin davalıdan tahsili için Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2015/21447 sayılı dosyasında başlatılan icra takibine itiraz üzerine durduğunu iddia ederek, davalının haksız ve hukuki mesnetten yoksun itirazının iptali ile 804.602,74 TL üzerinden takibin devamına, borçlunun itiraz ettiği miktarın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı vekili, icra takibinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin kredi borcuna kefaletinin bulunmadığını, kefalette eş rızasının yer almadığını, eşine atfen atılan imzaların sahte olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı vekili, icra takibinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin kredi borcuna kefaletinin bulunmadığını, kefalette eş rızasının yer almadığını, eşine atfen atılan imzaların sahte olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davacı banka tarafından davalı ... aleyhine dava dışı Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. ile davacı banka arasında imzalanan genel kredi sözleşmesine dayalı olarak davalı ...'ın müşterek ve müteselsil kefil olarak imza attığı, genel kredi sözleşmesinin ve muvafakatnamenin düzenlendiği 27/11/2012 tarihinde 6098 sayılı TBK'nın yürürlüğe girdiği, 584/1 maddesi gereğince eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşamaya hakkı doğmadıkça ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabileceği, bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olmasının şart olduğu, davalının sorumluluğuna dayanak teşkil eden kefalet sözleşmesindeki davalının eşi ...'a atfen atılan imzanın onun elinin ürünü olmadığı dolayısıyla eş muvafakatının bulunmadığı, bu nedenle kefalete değer verilemeyeceği, itirazın haklı olduğu gerekçesiyle birleşen her iki dosyada davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri istinaf etmiştir.

Bölge adliye mahkemesince tüm dosya kapsamına göre, takip konusu genel kredi sözleşmesinin 27/11/2012 tarihli olduğu, imza tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 584/1.maddesi gereğince asıl ve birleşen davada davalı ...'ın kefil olabilmesi için eşinin rızasının alınması gerektiği, takip konusu sözleşmeye istinaden düzenlenen ve imzalanan genel kredi sözleşmesinde davalının kefaletine rızasına gösteren 27/11/2012 tarihli "Muvafakatname" başlıklı belgedeki imzanın davalının eşi ...'a ait olmadığı, ancak asıl ve birleşene davaların kararda ayrı ayrı ve infazda tereddüt oluşturmayacak biçimde hüküm kurulması gerektiği, asıl ve birleşen davada davalının asıl borçlu şirketin ortağı olduğu ve asıl ve birleşen davada davacı bankanın takip yapmakta kötü niyetli olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığı gerekçesiyle davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurularının kamu düzeni gözetilerek ayrı ayrı kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen davanın reddine, davalının kötü niyet tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 64,20 TL temyiz ilam harcının temyiz eden asıl ve birleşen davada davacıdan alınmasına, 21/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6091, Karar No: 2012/8109, Tarih: 26.06.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2012/6091 E.  ,  2012/8109 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Dava dilekçesinde, zayi belgesi verilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davacı derneğin tacir olmadığı bu nedenle zayi belgesi isteme hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

23.01.2008 tarih 5728 sayılı Kanunun 558. maddesiyle yapılan değişiklik ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 32/k maddesi uyarınca, dernek yöneticilerinin, dernekler tarafından tutulması zorunlu defter ve belgelerin gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olması şartıyla, elde olmayan bir nedenle okunamayacak hale gelmesi veya kaybolması halinde, bu hususun öğrenilmesi tarihinden itibaren 15 gün içinde dernek merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde zayi belgesi almak için dava açma zorunluluğu getirilmiştir. Zayi belgesi istemek için tacir olma mecburiyeti bulunmamaktadır.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan yasal düzenlemeler uyarınca, davacı dernek yöneticilerinin zayi belgesi isteminde bulunabilecekleri dikkate alındığında, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, yerinde bulunmayan gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK:nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/700, Karar No: 2022/9483, Tarih: 27.12.2022

**11. Hukuk Dairesi         2022/700 E.  ,  2022/9483 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 05.07.2019 tarih ve 2018/454 E- 2019/469 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf istemlerinin kısmen kabulüne dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce verilen 04.11.2021 tarih ve 2019/1534 E- 2021/1277 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 27.12.2022 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkilinden yüksek oranda faiz getirisi verileceği ve yatırılan paranın istenildiği her an geri verileceği garantisi ile davalı şirket temsilcileri tarafından 30.000,00 DM (15.338,75 Euro) tahsil edildiğini, buna karşılık müvekkiline davalıya ait hisse senetlerin teslim edildiğini, müvekkilinin yatırdığı parasını defalarca istemesine rağmen davalının parayı geri vermediğini belirterek müvekkili ile davalı şirket arasında kurulmuş geçerli bir ortaklık ilişkisi bulunmadığının tespitine, 30.000,00 DM karşılığı (15.338,75 Euro)'nun tahsil tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca işleyecek faiz ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davacının müvekkili şirketin ortaklar pay defterinde kayıtlı olduğunu, şirkette hissesi bulunduğunu, hak düşürücü ve zamanaşımı sürenin geçtiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, kâr vaadi ile şirketlere ortak olunabileceği, ancak faiz garantisi ile şirkete ortak olunamayacağı, davalı şirket yöneticilerinin eylemlerinin kâr garantisi ile davacıyı şirkete ortak ettiği, bu eylemin para toplama amacı dışında başka bir amaca hizmet etmediği, yetkili kurumlardan para toplama faaliyeti için izin alınmadığı, taraflar arasında sahih bir ortaklık ilişkisinin kurulmadığı, davalı şirket ve yetkililerinin primli pay senedi çıkarma yetkisi olmadan nominal değerin üzerindeki bedel üzerinden yüksek kâr vaadi ile istenildiği zaman paranın iade edileceği garantisi ile şeklen ortak görünen gerçek kişilerin iradelerini fesada uğrattığı, davalı ...'ın davalı şirket ile birlikte haksız fiilden sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 15.338,75 Euro'nun 3095 sayılı Yasa'nın 4-A maddesi uyarınca dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; bu karara karşı taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nun 353/1.b-2., 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık da gözetilerek ayrı ayrı kısmen kabulüne, Yozgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 05/07/2019 tarih 2018/454 Esas 2019/469 Karar sayılı kararının kamu düzenine aykırılık da gözetilerek kaldırılmasına, taraf vekillerinin sair istinaf itirazlarının reddine, davanın kabulüne davacının davalı şirket ortağı olmadığının tespitine, 15.338,75 Euro'nun tahsil tarihi olan 11/04/2000 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının Euro cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek döviz faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

(1) Dava, geçerli şekilde ortaklık ilişkisi kurulmadığının tespiti, hukuka aykırı şekilde kurulan yatırım ilişkisinin hükümsüzlüğü ve davalı tarafından tahsil edilen paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile, neticeten mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı, aydınlatıcı, yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı soyut kararlardır. Bu itibarla, off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup, zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir.

Bir hakkın belli bir süre içinde ileri sürülememesi sebebiyle dava yoluyla elde  edilebilme imkanının kalmaması veya kanunda öngörülen sürenin geçmesi sonucu bir hakkın  kullanılmasının mümkün olmaması zamanaşımı kurumunu ifade etmektedir (Türk Hukuk  Kurumu: Türk Hukuk Lügatı C., Ankara 2021, s. 1 Uf). Zamanaşımı, borçluya borcunu ödememe imkanını veren, ayrıca alacaklıyı alacağını zamanında istemeye teşvik eden bir kurumdur. Başka bir deyişle zamanaşımı kurumu, hukuki güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak alacaklıyı, alacağını zamanında ileri sürmeye zorlamaktadır. Zira alacaklının alacağını  kanunda öngörülen süre içerisinde ileri sürmeyip hareketsiz kalması, alacağın tahsili için ciddi bir iradeye sahip olunmadığı hususunda borçluda bir güven uyandırır.

Zamanaşımı bir maddi hukuk kurumu olmadığından borcu sona erdiren değil; var olan  bir hakkın talep edilmesini engelleyen bir savunma aracıdır. Bu niteliği itibari ile de zamanaşımı alacağın varlığını değil, talep edilebilirliğini ortadan kaldırır. Başka bir deyişle kanunun öngördüğü zamanaşımı süresinin dolması, hakkın varlığını sona erdirmemekte fakat  dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi durumunda borçlunun bir karşı hakka (defi hakkına)  dayanarak ileri sürülen hakkı sürekli olarak engellemesi söz konusu olmaktadır. Borçlu,  zamanaşımı defini ileri sürerek alacak hakkının zamanaşımına uğradığı için edimi ifa etmek  zorunda olmadığını ifade etmektedir. Bununla birlikte eğer davalı zamanaşımı defini ileri sürmezse; hakim bu durumu re’sen nazara alamayacak ve şartlar mevcutsa alacağa hükmedebilecektir. Ancak zamanaşımı defini ileri süren tarafın bu hakkını dürüstlük kuralına  aykırı olacak şekilde kullanmaması gerekir. Aksi halde hakkın kötüye kullanılması söz konusu olur. Başka bir deyişle borçlunun zamanaşımı defini ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırı olmadığı sürece hakkın kötüye kullanılması yasağı gündeme gelmez (Akyol, Şener: Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı, İstanbul 2006, s. 65).

Zamanaşımı süreleri genel olarak yalnızca alacak hakları için öngörülmüş olup bu haklarının zamanaşımı sürelerine tabi tutulmasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Özellikle uzun yıllar boyunca talep edilmemiş olan alacak hakkının ya elde edilmiş ya da ifa dışındaki bir nedenle sona ermiş olması; uzun yıllar boyu ifanın kanıtı olan belgeleri saklamasının borçludan beklenemeyecek olması; ifa talebiyle karşılaşan borçlunun borcunu ifa etmiş olsa  bile ifayı ispat etmesinin neredeyse olanaksız olması ve bu durumda borçlunun hukuken  korunmasının gerekmesi; hukuk düzeninin istikrar kazanmış durum ve ilişkilere dokunmak  istememesi; hukuki güvenlik ilkesi ve geçmişte kalan olaylardan dolayı uyuşmazlığın  sürdürülmesinde kamu yararı bulunmaması bu nedenler arasında yer almaktadır (Erdem,  Mehmet: Özel Hukukta Zamanaşımı, İstanbul 2010. s. 16.)