muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/16363, Karar No: 2016/415, Tarih: 18.01.2016

**20. Hukuk Dairesi         2015/16363 E.  ,  2016/415 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki 3402 sayılı Kanunun 5831 sayılı Kanunun 8. Maddesi ile eklenen Ek - 4. maddesine göre yapılan kullanım kadastrosu tespitine itiraz davasından dolayı yerel mahkemece verilen yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün; Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 20/03/2014 gün ve .../... - ... sayılı ilâmıyla onanmasına karar verilmiş, süresi içinde davacı ... ... vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla, dosya içindeki tüm belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

...(Kapatılan) Kadastro Mahkemesinin .../... - .../... sayılı kararı davacı ... ...'ın temyizi üzerine Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 20/03/2014 gün ve .../... - ... sayılı kararı ile onanmış, davacı vekili 08/09/2014 günlü dilekçesi ile karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Ancak, ... Kadastro Mahkemesinin kapatılması nedeniyle dosya ... Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, ... Kadastro Mahkemesince 04/02/2015 tarihinde Dosya Gönderme Formu düzenlenirken, ...Kadastro Mahkemesinin .../... Esas, .../... Karar sayılı dosya numarası yazıldığından (... Kadastro Mahkemesinin 09/03/2011 gün ve .../... - .../... sayılı kararı temyiz edilmekle Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 13/12/2011 gün ve .../... - ... sayılı kararı ile onanarak 10/02/2012 tarihinde kesinleşmiştir.) dosya numarasının yanlış yazılması nedeniyle işlem yapılamamaktadır.

Karar düzeltme incelemesi yapılabilmesi için;

Dosya numarasının gönderme formuna doğru şekilde yazılarak karar düzeltme incelemesi yapılmak üzere dosyanın Yargıtay ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ : Değinilen konulara dikkat edilerek doğru şekilde "Dosya Gönderme Formu" düzenlenip gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine 18/01/2016 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1255, Karar No: 2020/9119, Tarih: 02.11.2020

**12. Hukuk Dairesi         2020/1255 E.  ,  2020/9119 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi

i

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki taraflarca istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

1) Borçlunun temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Şikayet dilekçesinde ileri sürülmeyen hususların istinaf ve temyiz incelenmesinde değerlendirilemeyeceğinin tabii bulunmasına, tarafların iddia ve savunmalarına, dosya içeriğindeki bilgi ve belgelere ve kararın gerekçesine göre temyiz itirazlarının REDDİNE;

2)Alacaklının temyiz itirazlarına gelince;

Alacaklı banka tarafından borçlular aleyhine başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibinde, ipotekli taşınmaz maliki ...'ın icra mahkemesine başvurusunda sair iddialarının yanı sıra bankaya 105.000 TL ödeme yapıldığını, 220.000 TL olan ipotek bedelinden bu ödemeler düşülmeksizin takip başlatıldığını ileri sürerek takibin ve icra emrinin iptaline, aksi halde 105.000 TL yönünden icranın geri bırakılmasına karar verilmesini istediği, İlk Derece Mahkemesince takibin şikayetçi borçlu yönünden taleple bağlı kalınarak 105.000 TL'lik kısmının iptaline, kalan kısım yönünden devamına karar verildiği, tarafların istinaf başvurusunun da Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İİK'nun 150/ı maddesi uyarınca; krediyi kullandıran tarafça, noter aracılığıyla krediyi kullanan tarafın kredi sözleşmesinde yazılı ya da ipotek akit tablosunda belirtilen adresine gönderilen hesap özetine, borcun ödenmesine ilişkin ihtara ya da gayrinakdi kredi nedeniyle tazmin talebine, tebliğ edildiği veya 68/b maddesi gereğince tebliğ edilmiş sayıldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz edilmemesi halinde ihtardaki borç miktarı kesinleşir. Ancak, böyle bir durumda, borçlu, ihtarnamedeki kesinleşen borç miktarına takip tarihine kadar işletilen faiz miktarına ve faiz oranına itiraz edebilir. Kredi asıl borçlusunun kendisine noter aracılığı ile gönderilen hesap özetine 8 gün içinde itiraz etmemesi halinde ihtarda belirtilen miktar kesinleşir ve bu durumda itiraz nedenlerinin İİK.nun 149/a ve 33.maddelerinde öngörülen koşullara göre kanıtlanması zorunlu hale gelir.

Somut olayda, kredi borçlusu Tıp Fen Ecza Deposu ... Ltd. Şti'nin borçlarının teminatı olarak şikayetçi ... 'a ait taşınmaz üzerinde 220.000 TL'lik limit ipoteği tesis edilmiş olup, şikayetçi borçlu tarafından alacaklı banka hesaplarına 06.04.2016 ve 29.12.2016 tarihleri arasında toplam 105.100 TL ödeme yapıldığı tarafların kabulünde ise de, bu tarihten sonra kredi hesaplarının kat edildiği ve toplam 2.720.149,02 TL'nin ödenmesi

Somut olayda, kredi borçlusu Tıp Fen Ecza Deposu ... Ltd. Şti'nin borçlarının teminatı olarak şikayetçi ... 'a ait taşınmaz üzerinde 220.000 TL'lik limit ipoteği tesis edilmiş olup, şikayetçi borçlu tarafından alacaklı banka hesaplarına 06.04.2016 ve 29.12.2016 tarihleri arasında toplam 105.100 TL ödeme yapıldığı tarafların kabulünde ise de, bu tarihten sonra kredi hesaplarının kat edildiği ve toplam 2.720.149,02 TL'nin ödenmesi

için gönderilen ... 6. Noterliğinin 2.02.2017 tarih ve 9790 yevmiye nolu ihtarnamesinin asıl borçluya 07.02.2017 tarihinde; ... 7. Noterliğinin 6.10.2017 tarih ve 30627 nolu muacceliyet ihtarnamesinin de şikayetçi borçluya 13.10.2017 tarihinde tebliğ edildiği, İİK.'nun 150/ı maddesinde öngörülen kurallara göre itiraz edilmediğinden hesap kat ihtarnamesindeki miktarın kesinleştiği anlaşılmıştır. Alacaklı banka tarafından, 22.11.2017 tarihli cevap dilekçesinde şikayetçi borçlu tarafından yapılan ödemenin kredi borçlusu Tıp Fen Ecza Deposu ... Ltd. Şti'nin borcundan düşüldüğü ve hesapların bundan sonra kat edildiği ileri sürüldüğüne göre kesinleşen 2.720.149,02 TL alacak için ipotek limiti olan 220.000 TL ile sınırlı olarak takip yapılmasında yasaya uymayan bir yön yoktur.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi; alacaklının istinaf başvurusunun da Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine karar verilmesi isabetsizdir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca, istinaf talebinin esastan reddine ilişkin ... Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi’nin 05.12.2019 tarih 2018/2050 E.-2019/2800 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, ... 4. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 19.04.2018 tarih 2017/796 E. - 2018/321 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 02/11/2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7867, Karar No: 2017/3455, Tarih: 18.10.2017

**6. Ceza Dairesi         2015/7867 E.  ,  2017/3455 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Suriye uyruklu olan katılan’ın olaydan bir süre önce İstanbul’a gelerek burada tanık Ahmet Souran aracılığı ile sanık ... ile tanıştığı, adı geçenden Lazkiye Limanında bekleyen 11 konteyner suni derinin satışı konusunda yardım istemesi üzerine sanığın Gaziantep'te bulunup gümrük iş takipçisi olup amcaoğlu olarak tanıttığı diğer sanık ...’ı arayarak satması konusunda anlaştığı ve katılanda bulunan 11 adet konşimentoyu alarak bu sanığa gönderdiği, adı geçenin 1 hafta sonra 5 konteyner, 1 hafta sonra da kalan 6 konteyner suni deriyi Lazkiye Limanından Mersin Limanı Serbest Bölgeye getirdiği, sanık ...’in katılanı arayarak malların kaçak olduğunu ve gümrükten geçebilmesi için 350 bin dolar gerektiğini söyleyerek para istediği, katılanın da bunun üzerine tanık Abdulgani Malla ile Gaziantep'e gelerek daha önce ortak suni deri ticareti yaptığı ve 300 bin dolar alacaklı olduğu Suriye uyruklu olan sanık ...’nın bulunduğu Enfal Ticaret adlı işyerine gittiği, burada sanıklar Obid Jabrını ve M.Yasser Jabrinin de olduğu, biraz sonra Wassım’ın işyerinden çıkarak 10 kişi ile geri döndüğü, kapıları kapatarak sanık Cuma Issa’nın silahla ve diğerlerinin tekme tokatla kendisini darp etmeye başladıkları, bilahare işyerini tanık Abdulgani Malla’nın biliyor olması nedeniyle hep birlikte katılanı buradan alarak sanık ...’a ait 27 MA 080 plakalı araç ve diğer sanık ... Jabrini’nin kullandığı 2 araçla yine Suriye uyruklu Ebu İsmail’in evine götürdükleri, katılanın sonradan öğrendiğine göre araç içinde sanıklar ... ve ...’ın da olduğu, evde sanıkların öldüreceklerini beyan edip silahla kendisine telefonla tanık Abdulgani Malla’yı arayarak konşimento, bilgisayar

ve telefonların bulunduğu çantayı istedikleri, adı geçen tanığında beyanında geçtiği üzere aynı gün sanık ...’ın gelerek çantayı aldığı, akabinde hep birlikte Gümrük Takipçisi sanık ...’ın evine gittikleri, burada diğer sanık ... ile Tuncay’ın oğlunun da bulunduğu, sanık ...’in katılana 6 adet konteyner malın sanıklar Yaser ve Obıd’e geçtiğine ilişkin 2 adet evrak imzalattığı, aynı zamanda evrak altına sanıklar Wassım, Ferhat, Obıd, Yaser ve Sait’in de imza attığı, sonrasında Wassım’ın evine götürdükleri, Katılandan ertesi günü kalan 5 konteyner malı da Sait’i arayarak vermesini söylemesini istedikleri ve Sait’i arayarak durumu bildirdiği, katılan’ın burada 3 gün kaldıktan sonra sanıklar Yaser, Cuma ve açık kimlik bilgileri tespit edilemeyen Semih, Musa ve Ebu İsmail isimli şahısların katılanı Öncüpınar sınır kapısından 19.10.2012 tarihinde çıkartarak Suriyedeki muhalif grupların eline Esat yanlısı diyerek hapsedilmesi için verdikleri, akabinde katılanın semih adlı kişi tarafından Öncüpınar sınır kapısından geçirilerek sanık ...’ın evine getirildiği ve buradan da sanık Yaser tarafından tanık Abdulgani Malla’nın evine götürülmesi ile son bulduğu iddia edilen olayda;

1- Abdülgani’den alınan çantanın içinde bulunan konşimento ve evrakların içerik ve mahiyetinin anlaşılabilecek ve ayırt edilebilecek şekilde katılan’a açıklattırılmak suretiyle bu evraklarla ilgili olarak gümrüklerde kimin adına işlem yapıldığının açıklığa kavuşturulmaması ve söz konusu 11 konteyner suni derinin kim tarafından ithal edildiği, Mersin Serbest Bölgeden nasıl ve ne şekilde kim tarafından çekildiğinin araştırılmaması,

2-Katılanın sanık ...’ın evinde, adı geçenin oğlunun da bulunduğu halde kendisine zorla belge imzalatıldığı hususuna ilişkin; sanık ...’ın oğlunun veya kızının tespiti ile bu kişinin olaya ilişkin bilgi ve görgüsünün sorulmaması,

3-Katılanın şikayet etmesini önlemek amacıyla 19.10.2012 tarihinde adı geçen sanıklar tarafından zorla Öncüpınar sınır kapısından Suriye’ye götürüldüğünün ve muhalif gruplara teslim edilerek katılanın rızası dışında burada bir süre tutulduğunun iddia edilmesi karşısında; katılan ve sanıkların çıkış yaptığı tarihlerle aynı şekilde Türkiye’ye giriş yaptığı tarihlere ilişkin sınır kapısı giriş-çıkış kayıtları ile varsa kamera kayıtlarının araştırılması gerektiğinin gözetilmemesi,

4-Katılandan suça konu bilgisayarın temin edilerek, sanıklarda kaldığı iddia edilen zaman içinde ne gibi işlemler yapıldığının bilirkişi raporu ile tespit edilmemesi,

5-Katılanın iddia ettiği yağma ve hürriyeti tahdit eylemlerine maruz kaldığı tarihlere ilişkin sanıkların ve kendisinin baz istasyonlarını gösterir şekilde telefon kayıtlarının temin edilmemesi,

6-Katılanın sanık ...’ın işyeri olan ....adlı iş yerine gittiği iddiasına ilişkin tarihin net olarak tespiti ile adı geçen yere girdiğine veya bu yerde olduğuna ilişkin mobese güvenlik kamera kayıtları veya çevre güvenlik kamera kayıtlarının olup olmadığının araştırılmaması,

5-Katılanın iddia ettiği yağma ve hürriyeti tahdit eylemlerine maruz kaldığı tarihlere ilişkin sanıkların ve kendisinin baz istasyonlarını gösterir şekilde telefon kayıtlarının temin edilmemesi,

6-Katılanın sanık ...’ın işyeri olan ....adlı iş yerine gittiği iddiasına ilişkin tarihin net olarak tespiti ile adı geçen yere girdiğine veya bu yerde olduğuna ilişkin mobese güvenlik kamera kayıtları veya çevre güvenlik kamera kayıtlarının olup olmadığının araştırılmaması,

7-Katılanın, sanıklar tarafından Wassım’a ait olan araçla götürülüp sanık Cuma’ya ait telefonla tanık Abdulgani’yi arattıklarının ileri sürülmesi karşısında; bu hususlara ilişkin telefonlarla ilgili bir araştırmanın yapılmaması,

8-Sanık ... ile katılan arasında iddia edildiği gibi suni deri satışından kaynaklanan 300 bin dolar alacak olup olmadığının tespiti amacıyla; sanık ... ve katılana ait tüm defter ve kayıtların celbi ile, daha önceden Wassım’ın katılana ödediği meblağın hangi ödeme kanalıyla yapıldığı ve buna ilişkin belgelerde getirtilmek suretiyle böyle bir Alacak-Borç ilişkisinin olup olmadığının araştırılmaması ve bu şekilde eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan ... vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 18.10.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/26507, Karar No: 2024/5066, Tarih: 18.04.2024

**4. Ceza Dairesi         2021/26507 E.  ,  2024/5066 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/708 E., 2016/262 K.

SUÇ : Hakaret

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteklerinin süresinde olduğu, aynı Kanun'un 317 nci maddesi gereği temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu Mahkemenin kararı ile sanıklar hakkında hakaret suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 125 inci maddesinin birinci fıkrası, 43 üncü maddesi ile 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca 3.100,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmalarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Sanık ...'nın temyiz isteğinin; atılı suçu işlemediğine, katılanın illerinde şehir plancısı olarak bilinen şahıs olduğuna, belediyelerde yapılan uygulamalarda sıkça adının geçtiğine, diğer sanık ile birlikte şehrin sorunlarını dile getirdikleri programda katılana yönelik hakaret içeren bir eyleminin bulunmadığına, Erzurum ilinde tek haritacı olan katılanın kamu görevi yerine getirmesi nedeniyle davaya konu sözlerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine,

2.Sanık ...'nün temyiz isteğinin; atılı suçu işlemediğine, katılanın illerinde şehir plancısı olarak bilinen şahıs olduğuna, belediyelerde yapılan uygulamalarda sıkça adının geçtiğine, diğer sanık ile birlikte şehrin sorunlarını dile getirdikleri programda katılana yönelik hakaret içeren bir eyleminin bulunmadığına, Erzurum ilinde tek haritacı olan katılanın kamu görevi yerine getirmesi nedeniyle davaya konu sözlerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine, katılanın malvarlığını açıklamasını isteyenin kendisi değil diğer sanık olduğuna,

Ve resen görülecek nedenlerle hükümlerin bozulması talebine yönelik olduğu anlaşılmıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

Ve resen görülecek nedenlerle hükümlerin bozulması talebine yönelik olduğu anlaşılmıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

1.Sanık ...'nün www.erzurumhaber25.com isimli internet sitesinin imtiyaz sahibi olduğu ve diğer sanık ... ile birlikte bu sitede yayınlamış oldukları "Haftaya Bakış" isimli programda katılana yönelik; 29.06.2015 ve 06.07.2015 tarihlerinde "Bu kadının Erzurum'daki rolü ne? ... ne iş yapar? Hangi Müteahhitlerle, hangi iş adamlarıyla, hangi belediye başkanlarıyla ne tür ilişkileri vardır?" dedikleri iddiasıyla sanıklar hakkında hakaret suçundan açılan davada sanıkların savunmaları ile CD çözüm tutanaklarına göre sanıkların atılı suçu işledikleri Yerel Mahkemece kabul olunmuştur.

2. Sanıklar atılı suçu kabul etmemiştir.

3. CD çözüm tutanağı dosya içinde mevcuttur.

IV. GEREKÇE

Sanıkların Temyiz Sebepleri ve Sair Temyiz Sebepleri Yönünden

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

1. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.10.2008 tarihli ve 170-220 sayılı kararında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin ..., şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, ..., şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26 ncı maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur.

Anayasa'nın 26 ncı maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur.

Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 10 uncu maddesinin ikinci paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin şeref ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle AİHS'nin 8 nci maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı hakkı ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.

AİHM, birçok içtihadında Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin sadece ifade edilen düşünce veya bilginin esasını değil, aynı zamanda bunların aktarılma biçimlerini de güvence altına aldığını belirtmiştir. Bu anlamda, AİHM içtihatlarında, basın, toplumun sözcülerinden biri olarak kabul edilmekte ve herkesin kamuoyunu ilgilendiren bilgileri edinme hakkı bulunduğu düşüncesiyle, kamuoyunu ilgilendiren konulara dair bilgi ve fikirleri vermeyi sağlayan basın özgürlüğüne ayrı bir önem atfedilmektedir. AİHM’e göre, öncelikle ifadelerin bir olgu isnadı mı yoksa değer yargısı mı olduğu belirlenmelidir. Zira olgu isnadı kanıtlanabilir bir husus iken, bir değer yargısının kanıtlanmasının istenmesi dahi ifade özgürlüğüne müdahale sayılabilecektir.

Yargılamaya konu olan ifadeler eğer bir değer yargısı içermekte ve somut bir olgu isnadından bahsedilemeyecekse, değer yargılarını destekleyecek '"yeterli bir altyapının" mevcut olup olmadığı AİHM tarafından göz önünde bulundurulmaktadır. Zira değer yargılarının dahi belli düzeyde olgusal temel içermesi gerektiği kabul edilmektedir. Öte yandan, hiçbir veriye dayanmayan ve hiçbir altyapısı bulunmayan bir değer yargısı AİHM tarafından da ifade özgürlüğü sınırları içerisinde kabul görmemektedir.

Sonuç olarak, gerçek dışı olgulara dayalı iddia olarak nitelenen açıklamalar bakımından AİHM, başvurucuların bu tür ifadelerin ortaya konulmasından ve yayınlanmasından sorumlu olup olmadıklarını ve bu tür bilgilerle diğer kişileri aldatmayı amaçlayıp amaçlamadıklarını dikkate almaktadır.