muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2005/101, Karar No: 2005/101, Tarih: 20.09.2005

"5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7. maddesinde "zaman bakımından uygulama" 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 9. maddesinde ise, "lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul" kurallarının düzenlenmesi, ayrıca 5252 sayılı Kanunun 12. maddesi ile 765 sayılı Türk Ceza Kanununun yürürlükten kaldırılması, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Kanunların hükümden sonra 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunması karşısında;

5237 sayılı TCK.nun 7. ve genel hükümleri ile 5252 sayılı Kanunun 9. maddeleri uyarınca, sanığın hukuki durumunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun hükümleri de nazara alınarak yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay C.Başsavcılığı ise, 19.08.2005 gün ve 153069 sayı ile;

"Sanık ve müdafisinin yüzüne karşı 24.06.2002 tarihinde verilen hüküm, sanık müdafisi tarafından 10.10.2002 tarihinde temyiz edilmiştir.

5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 8/1. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunun 310/1. maddesinde öngörülen bir haftalık temyiz süresi hükmün tefhimi ile başlayıp 01.07.2002 günü mesai saati bitimi sona erdiği, sanık müdafisine gereksiz yere çıkarılan tebligatın yeni bir hak kazandırması mümkün olmadığından hüküm sanık müdafisi tarafından yasal süresi geçtikten sonra temyiz edilmiştir. Temyiz istemi süresinde olmadığı gibi, mahkeme kararı da hükmolunan ceza miktarı itibariyle CMUK.nun 305. maddesi uyarınca kendiliğinden temyize tabi olan hükümlerden değildir." gerekçeleriyle itiraz yasayoluna başvurarak, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına, temyiz isteminin CMUK.nun 317. maddesi uyarınca reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya Birinci Başkanlığa gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

CEZA GENEL KURULU KARARI

Olağan kanun yollarından olan temyiz incelemesinin yapılabilmesi için bir temyiz davası açılmış olmalıdır. Temyiz davasının açılabilmesi için de, 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 8/1. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasının 310 uncu maddesine göre iki koşulun varlığı gereklidir.

Dosya Birinci Başkanlığa gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

CEZA GENEL KURULU KARARI

Olağan kanun yollarından olan temyiz incelemesinin yapılabilmesi için bir temyiz davası açılmış olmalıdır. Temyiz davasının açılabilmesi için de, 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 8/1. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasının 310 uncu maddesine göre iki koşulun varlığı gereklidir.

Bunlardan ilki süre koşuludur. Usul Yasası 310 uncu maddesinde, genel kural olarak tarafların temyiz isteğinde bulunabilecekleri süreyi hükmün tefhiminden, tefhim edilmemişse, tebliğinden başlamak üzere bir hafta olarak belirlemiştir. Aynı maddenin 3 üncü fıkrasında ve Ceza Kanunumuzun Yürürlüğe Konulmasına Dair 825 sayılı Yasanın 28 inci maddesinde ise, üst ve yerel C.Savcıları yönünden ayrıksı temyiz süreleri öngörülmüştür. İcra ve İflâs Yasasının 353 üncü maddesinde de, tetkik mercii kararının tefhim veya tebliğden itibaren yedi gün içinde temyiz edilebileceği belirtilmiştir. Temyiz süresi 1412 sayılı CYUY.nın 310 uncu maddesinin 3. fıkrası ile 5252 sayılı Yasanın 12. maddesiyle 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılan, Ceza Yasamızın Yürürlüğe Konulmasına Dair 825 sayılı Yasanın 28 inci maddesinde, üst ve yerel C.Savcıları yönünden belirlenen ayrıksı durumlar hariç olmak üzere, hükmün açıklanması sırasında hazır bulunanlar yönünden bu tarihte, yokluklarında hüküm verilenler yönünden ise gerekçeli kararın tebliği tarihinde başlar.

Temyiz davasının açılabilmesi için gerekli ikinci koşul ise istek koşuludur. Yargılama hukukunun temel prensiplerinden olan "Davasız yargılama olmaz." ilkesine uygun olarak temyiz davası kendiliğinden açılmaz, bu konuda bir isteğin bulunması gereklidir. CYUY.nın halen yürürlükte bulunan 315 inci maddesinin 1 inci fıkrası ile bu kuraldan uzaklaşılmış ve bazı ağır mahkûmiyetlerde istek şartından sanık lehine vazgeçilerek, temyiz incelemesinin kendiliğinden (re'sen) yapılması kabul edilmiş ise de, onbeş yıl ve daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezalarla ölüm cezalarına ilişkin hükümler dışında kalan kararlarda, süre ve istek koşullarına uygun temyiz davası açılmamışsa hükmün Yargıtay'ca incelenmesi olanaksız sayılmıştır.

Somut olayda, kendiliğinden temyiz incelemesine tabi bulunmayan 11 ay 20 gün hapis cezasına ilişkin hükmün 24.06.2002 tarihli oturumda sanığın ve müdafiinin yüzüne karşı tefhim edildiği, sanık müdafiinin tefhimden itibaren başlamış bulunan yedi günlük yasal süreyi geçirdikten sonra 10.10.2002 havale tarihli dilekçe ile temyiz inceleme isteminde bulunduğu saptanmıştır. Bu itibarla, süreden sonra vaki temyiz inceleme istemi üzerine verilen Özel Daire bozma ilamı bu yönüyle isabetsiz olup, Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının kabulüne, Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına, sanık müdafiinin yasal süreden sonra gerçekleşen temyiz inceleme isteminin reddine karar verilmelidir.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle,

1-Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının KABULÜNE,

2-Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 13.07.2005 gün ve 13575-10503 sayılı bozma ilamının

KALDIRILMASINA,

3-Sanık müdafiinin yasal süreden sonra gerçekleşen temyiz inceleme isteminin CYUY.nın 317 nci maddesi uyarınca REDDİNE,

4-Dosyanın yerine gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine, 20.9.2005 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6576, Karar No: 2024/1677, Tarih: 28.02.2024

**1. Hukuk Dairesi         2023/6576 E.  ,  2024/1677 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/78 E., 2023/160 K.

DAVALILAR : ... Belediye Başkanlığı vekili Avukat ..., ... vekilleri Avukat ..., Avukat ..., Hazine vekilleri Avukat ..., Avukat ..., Avukat ..., ... Köy Tüzel Kişiliği

DAVA TARİHİ : ...

HÜKÜM : Ret

Taraflar arasındaki tapusuz taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Hazine vekili ile ... Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine hüküm, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 18.12.2020 tarihli, 2017/4259 Esas, 2020/6161 Karar sayılı kararı ile bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davacı tarafından tescil talebiyle açılan davanın reddine, davalı ... Hazinesinin tescil talebinin kabulüne karar verilmiş; kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Gaziantep ili ... ilçesi ... köyünde bulunan taşınmazı davacının 25 yılı aşkın süredir davasız ve aralıksız malik sıfatıyla kullanıp ekip biçtiğini, söz konusu taşınmazın bir tarafında 111 ada 80 parsel sayılı taşınmaz, bir tarafında Mahkemenin derdest 2013/147 Esas dosyasında tescili istenmiş taşınmaz olduğunu, bir tarafında da dere olduğunu, 20 dönüm civarındaki söz konusu taşınmazın Hazine, köy muhtarlığı veya üçüncü kişilerle bir ilgisinin bulunmadığını, taşınmazın ortak kullanım alanında da olmadığını, bu nedenlerle söz konusu taşınmazın tapuda davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesi ve aşamalardaki beyanlarında özetle; dava konusu taşınmaz Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerde olduğunu, davacının tespit dışı bırakılma işlemine karşı iddiada bulunmadığı gibi herhangi bir itirazda da bulunmadığını, dava açmak için gerekli sürenin geçtiğini, tespit dışı bırakılma tarihinden dava tarihine kadar malik sıfatıyla 20 yılı aşkın bir zilyetliği bulunmadığını, dava konusu taşınmazın fiili olarak kullanılmadığını, davanın reddine karar verilerek mahkeme masrafları ile yasal vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını, ayrıca dava konusu taşınmazın ... adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. ... Köy Muhtarlığı; taşınmazın davacının uzun zamandır kullanımında olduğunu, taşınmazın köy ile ilgisinin bulunmadığı belirtilmiştir.

3. ... vekili ve ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

2. ... Köy Muhtarlığı; taşınmazın davacının uzun zamandır kullanımında olduğunu, taşınmazın köy ile ilgisinin bulunmadığı belirtilmiştir.

3. ... vekili ve ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.01.2016 tarihli 2014/168 Esas 2016/11 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 17.616,76 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz bölümünün davacı ... adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içerisinde davalı Hazine vekili ile ... Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

.12.2020 tarihli, 2017/4259 Esas, 2020/6161 Karar sayılı kararıyla; çekişmeli taşınmaza ait en eski tarihli ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihi olan 2014 yılından 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı taktirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı Harita Genel Müdürlüğünden tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosyaya konulması, ayrıca dava konusu taşınmaza komşu taşınmazların kadastro tutanak ve varsa dayanaklarının dosya arasına getirtilmesi, çekişmeli taşınmaz bölümünün hangi tarihte ve neden tescil harici bırakıldığının kadastro müdürlüğünden sorulması ve bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile 3 ziraat mühendisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve fen elemanından oluşacak bilirkişi heyeti eşliğinde yeniden keşif yapılması; keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl zilyet edilmeye başlandığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği ve zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü hususlarının etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması, beyanları arasında doğabilecek çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılması; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılması ve temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları da değerlendirilmek suretiyle çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ve arazinin ekonomik amacına uygun olarak zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılması; taşınmazın kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla ölçekleri eşitlenmek suretiyle uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması; ziraatçı bilirkişi kurulundan taşınmaz bölümünün zirai faaliyete konu olup olmadığı, zilyetliğin hangi tarihte başladığı ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığı ve komşu parseller ile dava konusu taşınmaz arasında nitelik farkı bulunup bulunmadığı hususunda bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverir şekilde rapor istenmesi; fen bilirkişisine keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlettirilmesi; bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozma Kararına Uyularak Verilen Temyize Konu Karar

Mahkemenin 12.04.2023 tarih, 2021/78 Esas, 2023/160 Karar sayılı kararıyla; hükmüne uyulan bozma ilamının gereklerinin yerine getirildiği, 2005 yılına kadar taşınmaz üzerinde ekili veya dikili bir tarımsal faaliyetin bulunmadığı, 2005 yılından sonraki en yakın 2008 yılından itibaren imar-ihya yönünden bir faaliyetin olduğu tespit olunduğundan olağanüstü zamanaşımı süresinin henüz dolmadığı, taşınmazın mevcut durumu itibariyle tescile tabi olmayan bir taşınmaz olduğu ve ileride ekonomik yarar sağlanmasının mümkün bulunduğu, şahıslar adına zamanaşımı zilyetliği ile mülk edinme koşullarının oluşmadığı, bu durumda 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 18 inci maddesi uyarınca Hazine adına tescilinin yapılması gerektiği sonucuna varılarak davacı tarafından tescil talebiyle açılan davanın reddine, davalı ... Hazinesinin tescil talebinin kabulü ile fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenmiş 30.12.2021 tarihli krokili raporda (A) harfi ile gösterilen 17616,76 m2'lik kısmın tarla vasfıyla ... ili ... ilçesi ... mahallesi son parsel numarası ile ... adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkeme kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

B. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, mahalli bilirkişi ile tanıkların beyanlarının ve özellikle 22.12.2022 tarihli zirai bilirkişi ek raporunun Mahkemece değerlendirilmeye alınmadığını, 2008 yılı öncesinde taşınmazın toprak yapısının tarımsal mekanizasyona uygun ve işlenebilir olduğu, toprak işlemeyi engelleyecek taşların temizlendiği, arazinin tesfiyesinin yapıldığı ve imar-ihyasının yapıldığı ve bunun neticesinde dava konusu alanın tarla tarımına (hububat-baklagil (buğday, arpa veya nohut)) elverişli olduğu hususlarının bilirkişilerce tespit edildiğini, mahalli bilirkişi ve tanıkların davacının dikili tarıma geçmeden yıllar evvel 80'li 90'lı yıllarda taşlarını temizlediği ve buğday ektiği yönünde beyanda bulunduklarını ancak bu hususların Mahkemece göz ardı edildiğini, davacının 80'li yıllarda imar-ihya amaçlı taşınmazda taşları temizlediğini, ekili tarım yaparak taşınmazı ihya ettiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1 inci maddesi; 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14/1 inci ve 17 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. 1994 yılında dava konusu taşınmazın bulunduğu ... köyünde yapılan tesis kadastro çalışmaları sırasında, dava konusu taşınmaz taşlık ve kayalık olması nedeniyle tescil harici bırakılmıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1 inci maddesi; 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14/1 inci ve 17 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. 1994 yılında dava konusu taşınmazın bulunduğu ... köyünde yapılan tesis kadastro çalışmaları sırasında, dava konusu taşınmaz taşlık ve kayalık olması nedeniyle tescil harici bırakılmıştır.

2.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı HMK’nın geçici 3/2 nci maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı HUMK’un uygulanacağı davalar yönünden HUMK’un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

3.Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA,

Alınması gereken 247,70 TL bakiye onama harcının davacıdan alınmasına,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 inci maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

28.02.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2015/2245, Karar No: 2015/982, Tarih: 30.04.2015

**19. Ceza Dairesi         2015/2245 E.  ,  2015/982 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM : Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemedc başkaca nedenler yerinde görülmemiştir,

Ancak;

Dosya kapsamına göre, sanığın suça konu yayının yapıldığı ... Ticaret A. Ş.'nin yönetim kurulu başkanı olması karşısında, anılan şirkete radyo yayını ile ilgili olarak suç tarihi itibarıyla ayrıca bir sorumlu müdür bulunup bulunmadığının araştırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi,

Kanuna aykırı ve katılanlar vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnameye aykırı olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 30.04.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/206, Karar No: 2020/133, Tarih: 15.01.2020

**10. Hukuk Dairesi         2020/206 E.  ,  2020/133 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme ... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anayasa Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür. Anayasa Mahkemesinin kararına göre, "Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir" (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).