muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2006/11087, Karar No: 2006/15166, Tarih: 20.11.2006

Davalı, sözleşmeye göre süresinde fatura düzenlenmediğinden davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı şirket adına şubelerin yetkili mesul müdürleri ile davalı arasında 1.1.2004 başlangıç tarihli sözleşmelerin yapıldığı, iki şubenin mesul müdürlerinin 3.6.2004 tarihinde işten ayrılmasından sonra 23.11.2004 tarihinde yeniden mesul müdür atandığı ve faturaya esas tüm reçetelerin de 3.6.2004 tarihinden öncesine ait olup yetkili mesul müdürler tarafından hazırlandığı, yine fatura konusu reçetedeki hizmetlerin davalı sigortalılarına teslim edildiği, 1.10.2004 tarihli muhtelif bedelli 4 adet fatura tutarı toplam 19.865 YTL.nin icra takibi ile davalıdan talep edildiği dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Davalı, sözleşmenin 4/c maddesine göre, reçetelerin düzenlendiği tarihten itibaren 3 ... içinde fatura edilmediği için iade edildiğini, bu nedenle ödeme yapılamayacağını savunmuştur. Taraflar arasındaki sözleşmenin 4/c maddesi “gözlük camı ve çerçevesinin , reçetelerin düzenlenme tarihinden başlayarak en geç 3 ... içersinde yaptırılması ve Kuruma fatura edilmesi şarttır. Bu süre geçtikten sonra yapılan başvurular gözlükçü tarafından kabul edilmeyecek aksi halde Kurumca bedelleri ödenmeyecektir “ hükmünü getirmiştir. Dava konusu faturalara esas reçetelerin, davacının yetkili mesul müdürleri tarafından reçete tanziminden itibaren 3 aylık süre içinde hazırlanıp sigortalısına teslim edildiği, bu şekilde hizmetten davalı sigortalılarının yararlandığı konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu husus davalının da kabulündedir. Sözleşmenin 4/c maddesindeki hükümlerden, 3 aylık sürenin reçete tanziminden itibaren optikçiye başvuru için öngörülen süre olduğunun kabulü gerekir. Mahkemece, faturaların süresinde olduğu kabul edilip, sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme ile, tüm reçetelerin sorumlu müdürünün imzası ile, usulüne uygun olarak hazırladığı ancak 3 aylık süreden sonra fatura ettiği böylece sözleşmeye aykırı davranıldığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, 450.00 YTL duruşma avukatlık parasının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden tarafa iadesine, 20.11.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/17158, Karar No: 2008/2550, Tarih: 19.02.2008

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2007/17158 E.  ,  2008/2550 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davadan dolayı Yerel Mahkemece verilen hüküm davacı Hazine tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

K A R A R

Dosyanın incelenmesinde davalı gerçek kişiye karar tebliğinin ... Beldesinde 7201 Sayılı Tebligat Yasasının 35. maddesine göre yapıldığı anlaşılmaktadır. Anılan yasa maddesinde “Kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse, yenisini hemen tebliği yaptırmış olan kaza merciine bildirmeye mecburdur. Bu takdirde bundan sonraki tebliğler bildirilen ... adrese yapılır. Adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve ... adres tebliğ memurunca da tespit edilemediği takdirde tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi, tebliğ tarihi sayılır.” denilmekte olup, bu madde hükmüne göre tebligat yapılmasının ön koşulu mahkemece bilinen adreste daha evvel usulüne uygun bir tebligat yapılmış olmasıdır. Oysa evvelce bu adreste çıkartılan tebligatlar davalı gerçek kişiye ulaşmamıştır. Bu nedenle davalıya usulüne uygun biçimde mahkeme kararının tebliği ile yasal 15 günlük süre beklendikten sonra dosyanın Dairemize gönderilmesi,

Ayrıca, dava dosyasının da H.Y.U.Y.’nın 433/3. maddesi ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğine uygun olarak tarih ve işlem sırasına göre düzenlenip, dizi pusulasına bağlandıktan sonra gönderilmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Değinilen eksikliklerin giderilmesi için, dosyanın Yerel Mahkemeye Gönderilmesine 19/02/2008 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3050, Karar No: 2022/2373, Tarih: 25.04.2022

**6. Hukuk Dairesi         2021/3050 E.  ,  2022/2373 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı olan bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen kararın temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davacının davalı borçludan bonoya dayalı alacağının tahsili için başlattığı icra takibi kapsamında borçlunun aracına haciz konularak satışa konu edildiğini ve paylaşıma konu bedel üzerinde sıra cetveli düzenlendiğini, düzenlenen sıra cetvelinde kendilerine pay ayrılmadığını, tüm bedelin davalıya ödendiğini ancak davalı alacağının muvazaalı olduğunu ileri sürerek sıra cetvelinin iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının paylaşıma konu bedel üzerinde haczi olmadığından bahisle davanın reddini dilemiştir.

İlk derece mahkemesince, davalının bonoya dayalı takibinin davacının alacağına konu çekinin keşide tarihinden önce olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin yaptığı istinaf başvurusunu inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesi kararını düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesine, davalının sıra cetveline konu alacağının varlığını takipten önce usulüne uygun delillerle ispat edemediğinden bahisle davanın kabulüne karar vermiştir.

İİK'nın 142. maddesinde, cetvel suretinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde her alacaklının takibin icra edildiği mahal mahkemesinde alakadarlar aleyhine dava etmek suretiyle cetvel münderecatına itiraz edebileceği düzenlenmiş ve bu madde hükmü ile sıra cetveline itiraz hakkı takip alacaklılarına tanınmış ise de, her alacaklı bu hakkı haiz değildir.

Sıra cetveline yönelik itirazda bulunma yetkisi, takibi kesinleşen ve bedeli paylaşıma konu mal üzerinde haczi ya da rehni bulunan alacaklıda olup, aksi halde sıra cetveline itirazda hukuki yararı yoktur. Hukuki yarar dava koşulu olup, yargılamanın her aşamasında resen nazara alınır.

Somut olayda, davacının bedeli paylaşıma konu araç üzerinde satış tarihi itibariyle kesinleşmiş bir haczi bulunmamaktadır. Zira, davacı vekili tarafından yapılan haciz talebi trafik tescil kaydına 13.07.2016 tarihinde işlenmiştir. Dosya kapsamında aracın satış tarihinin ise 12.07.2016 olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla davacının bedeli paylaşıma konu araç üzerinde satış öncesinde haczi olduğundan bahsedilemeyeceğinden sıra cetveline yönelik itirazında hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-h ve 115/2. maddeleri uyarınca, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 27.01.2021 gün, 2018/1645E. 2021/117K. sayılı hükmün davalı yararına BOZULMASINA, dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesine, gönderilmesine, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 25.04.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/7723, Karar No: 2011/1915, Tarih: 28.02.2011

**6. Ceza Dairesi         2010/7723 E.  ,  2011/1915 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Sanıkların suç tarihinde yakınanı Erzurum Kasap isimli işyerinden silah göstermek suretiyle araca bindirerek boş bir arsaya götürüp burada yaklaşık üç saat tuttuktan sonra ellerini ve gözlerini bağlayarak apartmanın bodrumuna götürüp burada gerçekleştirdikleri yağma eyleminin, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu da oluşturması karşısında, zamanaşımı içerisinde bu suçtan işlem yapılması olanaklı kabul edilmiş, sanık ... hakkında Pendik 2.Asliye Ceza Mahkemesinin 2004/93 E. ve 2005/378 sayılı kararıyla hırsızlık suçundan verilip, 17.04.2007 tarihinde kesinleşen eski hükümlülüğü bulunduğu ve koşulları oluştuğu halde, 5237 sayılı TCK.nun 58/6-7 maddesinin uygulanmaması, karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulu’nun takdirine göre sanıklar ..., ..., ... ve ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün istem gibi ONANMASINA, 28/02/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5296, Karar No: 2013/6472, Tarih: 23.10.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/5296 E.  ,  2013/6472 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline şikayet davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı şikayetin reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde şikayetçi vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Şikayetçi vekili, müvekkilinin borçludan olan alacağının avukatlık ücreti olması nedeniyle rüçhanlı olduğunu, ...'nın satışa konu olan taşınmaz üzerindeki hacizlerinin düştüğünü, taşınmazın 05.....2012 tarihinde ...'e satıldığını ve ihale bedelinin ödenmemesi nedeniyle ihalenin feshedildiğini, taşınmazın, şikayetçi tarafından yeniden satışa çıkarıldığı, ... Vergi Dairesi'nin ........2012 tarihinde taşınmaz üzerine haciz koyduğu, ilk ihalenin kesinleşmesi durumunda vergi dairesinin haciz koymasının mümkün olamayacağını, sıra cetvelinin usule aykırı olarak düzenlendiğini ileri sürerek, sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Şikayet olunan ... vekili, kurum alacağının kamu alacağı olduğunu, sıra cetvelinde yapılan garameten paylaşımın yasal düzenlemeye uygun olarak yapıldığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; borçlu ...'a ait 230 ada ... parselde kayıtlı giriş kat C/... no'lu taşınmazın ........2012 tarihinde satıldığı, paranın paylaştırılması için ....01.2013 tarihli sıra cetveli düzenlendiği, davacının alacağının, rüchanlı olarak değerlendirilmesi gereken vekalet ücreti nevinden olmadığı, ... Belediyesi haczinin, Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un özel düzenleme olması nedeniyle düşmeyeceği, sıra cetvelinin usulüne uygun olarak düzenlendiği gerekçesiyle, şikayetin, ... yönünden pasif dava ehliyeti bulunmadığından, diğer şikayet olunanlar yönünden ise esastan reddine karar verilmiştir.

Karar, şikayetçi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, şikayetçi vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şikayetçi vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan ... Mahkemesi kararının İİK’nun 366.maddesi uyarınca ONANMASINA, alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, ........2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/27662, Karar No: 2014/40258, Tarih: 25.12.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/27662 E.  ,  2014/40258 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 25.12.2014 gününde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İşçi ile işveren arasında imzalanan ikale sözleşmesinin geçerli olup olmadığı uyuşmazlık konusudur.

Anayasal haklardan olan sözleşme özgürlüğünün bir sonucu olarak, işçi ve işveren yapacakları bir anlaşmayla, daha önce kurdukları iş sözleşmesini kural olarak her zaman sona erdirebilirler. Bu konuda sözleşmenin belirli veya belirsiz süreli olması arasında fark bulunmamaktadır. Sözleşmeyi sona erdirme anlaşmasına “ikale (bozma) sözleşmesi” denilmektedir.

İkale sözleşmesi ile iş sözleşmesinin ortadan kaldırılması için özgür iradelerin karşılıklı ve birbirine uygun olması gerekir. Bu nedenle taraf iradelerinin uyuşmaması veya irade sakatlıklarının bulunması hâlinde, ikale sözleşmesinin geçerli olmadığı kabul edilmelidir. Gerçekten taraflardan birinin iş sözleşmesini ortadan kaldırma konusunda karşı tarafla aynı görüşte olmaması durumunda ikale sözleşmesi geçerli olmayacaktır.

Diğer taraftan, işverene göre daha zayıf konumda bulunan işçinin ikale sözleşmesini imzalamasında makul bir yararının bulunmaması durumunda, böyle bir sözleşmeye geçerlilik tanınamayacağı da Yargıtay uygulaması ile yerleşmiş ve kabul görmüştür.

Makul yararın ne olduğuna ilişkin pozitif bir hukuk kuralının bulunmaması nedeniyle, tamamen yargısal kararlara kalan bu konuda somut olayın özelliklerine göre karar vermek gerekmektedir.

Kesin bir ölçü konulması mümkün olmamakla birlikte kanaatimizce, işverenin önelsiz geçerli fesih yapması durumunda ödemekle yükümlü olduğu kıdem ve ihbar tazminatları toplamından aşağı olmamak kaydıyla önereceği miktar parayı kabulle ikale sözleşmesi imzalayan işçinin iradesinin fesada uğratılmamış olması şartıyla bu sözleşmeyi imzalamasında makul yararının varlığı kabul edilmelidir. Çünkü, kazanılıp kazanılamayacağı ve ne kadar sürede sonuçlanacağı belli olmayan bir dava sürecini beklemektense kıdem ve ihbar tazminatlarına denk bir parayı derhal ve peşin olarak almak küçümsenemeyecek bir kazanımdır.

Somut olaya gelindiğinde; iş sözleşmesinin işverenden gelen teklif üzerine imzalanan ikale sözleşmesi ile sona erdirildiği, işçiye kıdem ve ihbar tazminatlarının yanı sıra iki maaşta fazladan ödeme yapıldığı, sözleşmenin irade fesadı hâllerinden birisi ile sakatlandığı hususunda bir ispat bulunmadığı, asıl uyuşmazlığın imzalanan ikale sözleşmesinin geçerlilik şartlarından kabul edilen makul yarar koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğine, daha açık bir ifadeyle yapılan ödemenin yeterli olup olmadığına ilişkin olduğu görülmektedir.

Sonuç olarak; açıklanan şartları içeren ikale sözleşmesini imzalamakta davacı işçinin makul yararının bulunduğu gözetilip, sözleşmeye değer verilmeli ve işe iade davası reddedilmelidir şeklindeki kanaatim nedeniyle aksi yöndeki sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.25.12.2014
Yargıtay — Esas No: 2019/4779, Karar No: 2019/6568, Tarih: 25.09.2019

**10. Hukuk Dairesi         2019/4779 E.  ,  2019/6568 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Taraflar arasında görülen yaşlılık aylığı tespiti ve alacak davası sonucu yerel mahkemece verilen hüküm, Dairemiz incelemesinden geçerek kesinleşmiş ise de, davacının Anayasa Mahkemesine bireysel başvurusu sonucu, Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı sonucu mahkemece yeniden verilen kararın temyizen incelenmesi davalı avukatı tarafından istenmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1982 Anayasasının 148/1. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında bireysel başvuruları kararı bağlayacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 3 ve 4. fıkralarında;

“(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/18 md.) Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

Anayasanın 153. maddesine göre de, Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar. Anayasa Mahkemesinin diğer kararları gibi bireysel başvuruları inceleyen Bölüm kararları da yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır.

2010 yılında Anayasa'nın 148. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruları karara bağlama yetki ve görevi verilmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde şöyle ifade edilmiştir: "Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, temel hakların korunması amacıyla bireysel başvuru yolu, pek çok uygar ülkede anayasa yargısının ayrılmaz bir parçası kabul edilmektedir.“

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun "Mahkemenin görev ve yetkileri" kenar başlıklı 3/1-c bendinde Yüksek Mahkemeye “ Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak” görevi verilmiştir.

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

Aynı kanunun "Bireysel başvuru hakkı" kenar başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye‘nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir."

"Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (6) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"... bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin inceleme... bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

"Kararlar" kenar başlıklı 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir. Ancak yerindelik denetimi yapılamaz, idari eylem ve işlem niteliğinde karar verilemez.

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.“

Yine 6216 sayılı Kanun'un "Mahkeme kararları" kenar başlıklı 66/1. maddesine göre, "Mahkeme kararları kesindir. Mahkeme kararları Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar."

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler karşısında Anaya Mahkemesince bireysel başvurular sonucu verdiği kararların hukuki niteliği üzerinde durmak gerekir. Anayasanın 148. maddesindeki değişikliğin gerekçesinde bireysel başvuru yolu, olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmıştır. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, temel hak ve özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanabilir. Bireysel başvuru öncelikle, hakları ihlal edilenlere Anayasa veya yasayla tanınan bir dava türüdür. Anayasa Mahkemesinin kararına göre, “Anayasa’nın 148. maddesinde yer verilen bireysel başvuru yolu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi sadece bir hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespiti davası değil, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlalinin önlenmesi ve bir ihlal tespiti durumunda da bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak veya meydana gelen zararı giderecek şekilde hukuki sonuçlar doğuran bir dava niteliğindedir (AYM 1.3.2012 t. E.2011/59, K.2012/34).

Bireysel başvuru yolu, temyiz veya istinaf benzeri bir başvuru olmadığı gibi, temyiz veya istinaf sonrası olağanüstü bir temyiz fırsatı da değildir. Anayasanın 148/4. maddesinde bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı belirtilmiş, 6216 sayılı Kanunun 45. maddesinde de aynı hüküm tekrar edilmiştir. Bu kapsamda temyiz ve istinaf aşamalarında, ilk derece mahkemelerinin olayları ve delilleri değerlendirmeleri doğru yapıp yapmadıkları, mahkemelerin yaptığı işlemlerin yasalara uygun olup olmadığı ve yasa kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilirken Anayasa Mahkemesi, genel mahkemelerin olayı ve delilleri değerlendirirken, yasa kurallarını uygularken temel hakları ihlal edip etmediklerini ve ihlal varsa bu ihlallerin bireysel başvuru yolu dışında başka bir yolla giderilip giderilemeyeceğini inceler.

6216 sayılı Kanun'un 50/1. fıkrasında; bireysel başvuruların esas incelemesi sonunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verileceği, ihlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurular kapsamındaki yetki ve görevi, hakkın ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırlı olmayıp tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesini de kapsamaktadır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı). Bu kapsamda tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Kanun'da, ihlalin ve sonuçlarının nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin belirleme yapma bakımından Anayasa Mahkemesine geniş bir takdir yetkisi verilmiştir. Bunun tek sınırı 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasının sonunda yer alan Anayasa Mahkemesinin idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremeyeceğine ilişkin düzenlemedir. Buna göre anılan sınır, Anayasa Mahkemesinin ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederken idarenin yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğini ifade eder. Bireysel başvurunun niteliği dikkate alındığında bu sınırlama sadece idare değil yasama ve yargı organları yönünden de geçerlidir. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının nasıl giderileceğine hükmederek kararı, gerekli işlemlerin tesis edilmesi için ilgili mercilere gönderir. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kural olarak ihlalin ve sonuçlarının nasıl ve hangi araçlarla ortadan kaldırılacağı hususunda ilgili mercilere takdir yetkisi bırakır (AYM 15.3.018 t. 2018/3007 başvuru sayılı kararı).