muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/2941, Karar No: 2015/8428, Tarih: 24.12.2015

**23. Hukuk Dairesi         2015/2941 E.  ,  2015/8428 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki sıra cetveline itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, dava dışı ...'ın müvekkilinin eski eşi olduğunu, ... aleyhine...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/136 esas sayılı dosyasında men'i müdahale ve ecrimisil davası açıldığını, 16.04.2014 tarih ve 2014/231 sayılı kararla ...'ın taşınmaza müdahalesinin men'ine, ecrimisil ve yargılama giderleri toplamı 42.154,45 TL'nin ...'dan tahsiline karar verildiğini, bu karara dayanılarak ... İcra Müdürlüğü'nün 2014/8265 esas sayılı dosyasında icra takibine geçildiğini, takip nedeniyle borçlu ...'ın çalıştığı Hacettepe Üniversitesine maaş haczi müzekkeresi yazıldığını, maaş haciz müzekkeresine verilen cevapta; 1 ve 2. Sırada müvekkilinin kızı Zeynep Bilge Sağlam'ın nafaka ve birikmiş nafaka alacağı olan .... İcra Müdürlüğü'nün 2013/12890 Esas, 3. sırada davalı ...'ın alacaklı olarak göründüğünü, ... İcra Müdürlüğü'nün 2014/7301 esas sayılı dosyası, 4. sırada ... İcra Müdürlüğü'nün 2014/8265 esas sayılı dosya alacağının bulunduğunun bildirildiğini, ... İcra Müdürlüğü'nün 2014/7301 esas sayılı dosyasının alacaklısının davalı ..., borçlusunun ... olduğunu, borcun konusunun vadeli 75.000,00 TL bedelli iki adet bono olduğunu, bonoların vade ve ödeme tarihlerinin aynı olmasının davalı ile borçlu ...'ın muvazaalı işlem yaptıklarını gösterdiğini, her zaman düzenlenmesi mümkün olan bononun, alacağın varlığını ispatlamaya tek başına yeterli olmadığını, davalının takibe konu alacağınnın gerçek alacak olmadığını, gerçek alacaklılar tarafından ...'ın maaşına haciz konulmasını engellemek için muvazaalı icra takibinin yapıldığını ileri sürerek, davalı tarafından yapılan icra takibine konu alacağın muvazaalı olduğunun tespiti ile 3. sıradan çıkartılmasına, 1 ve 2. sıradaki dosyalara ödeme yapıldıktan sonra müvekkilinin takip dosyasına ödeme yapılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ve vekili, davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, dava konusu olayda muvazaa bulunmadığını, arkadaşı olan dava dışı ...'a 2013 yılı içerisinde 150.000,00 TL'nin üzerinde borç verildiğini, verilen borcuna karşılık takibe konu senetlerin düzenlendiğini, senet bedellerinin nakden ...'a teslim edildiğini, muvazaanın varlığının davacı tarafından ispatlanması gerektiğini, usulünce icra takibi ve haciz işlemlerinin yapıldığını, bu suretle davacı iddialarının mesnetsiz ve gerçek dışı olduğunun açık olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, iddia, deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava dışı borçlu ...'ın kardeşinin arkadaşı ve aile dostu olduğu, sıkıntısı nedeniyle iki kez 75.000,00 TL elden borç para verdiğini beyan etmişse de borçlu ile davalının aile dostu olmaları, ilk verdiği paranın ödenmemesine rağmen aynı miktarda ikinci kez ve üstelik 75.000,00 TL gibi yüksek bedelin elden verilmiş olması dikkate alındığında davalı ile dava dışı borçlu arasındaki alacağın muvazaalı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile borçlu ...'ın maaş haczinden davalıya isabet edecek paydan öncelikle davacı alacağının ödenmesine, karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, alınması gereken harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.12.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/1267, Karar No: 2010/7756, Tarih: 03.05.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/1267 E.  ,  2010/7756 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalılardan TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılarak enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılardan TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilince temyiz edilmiştir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza, gelir metoduna göre değer biçilmesi ve irtifak hakkı karşılığının tespiti doğrudur. Ancak;

Dava konusu taşınmazdan geçirilen enerji nakil hattının dava dışı TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından tesis edildiği, adı geçen kurumun 06.01.2010 tarihli yazısı ile anlaşılmıştır. Bu durumda, temsilcide yapılan hata sonucu davalılara yöneltilen husumetin TEİAŞ Genel Müdürlüğüne yöneltilmesi gerekir. Dava dilekçesinin anılan Genel Müdürlüğe tebliğ edilip, taraf teşkilinin tamamlanmasından sonra işin esasına girilerek hüküm kurulması gerektiği düşünülmeden, davanın kabulüne karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalılardan TEDAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenle HUMK.’nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 03.05.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/15788, Karar No: 2017/2197, Tarih: 13.03.2017

**19. Ceza Dairesi         2016/15788 E.  ,  2017/2197 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : 6831 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

02/11/2011 tarihinde yürürlüğe giren 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) 6/3. maddesi uyarınca, aynı KHK'nın 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen usullere göre muhakemat hizmeti temin edilemeyen hallerde adli ve idari davalar ile icra takiplerini yürütmek üzere merkez ve taşra birim amirlerine, KHK'nın 2/1-e maddesinde tanımlanan üst yönetici tarafından temsil yetkisi verilebileceğinin hüküm altına alınmasına göre, dava takip yetkisinin üst yönetici tarafından müdürlük teşkilatı bulunan yerlerde Orman İşletme Müdürüne, şeflik teşkilatı bulunan yerlerde ise Orman İşletme Şefine devredilebileceği, taşra birim amirlerinin bu yetkilerinin devredilmesinin ise anılan KHK tarafından öngörülmediği gözetildiğinde temyiz tarihi itibariyle dava takip yetkisi bulunmayan işletme müdür yardımcısının temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi uyarınca REDDİNE, 13/03/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/13402, Karar No: 2006/15394, Tarih: 20.12.2006

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2006/13402 E.  ,  2006/15394 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 16.02.2005 gününde verilen dilekçe ile kullanma ve yararlanma hakkı kayıtlarının iptali stenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 28.06.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davada, 9.3.1998 tarihli görev verilmesine ilişkin İmtiyaz Sözleşmesi hükümlerine dayanılarak, davacı Hazine adına tapuda direk yeri niteliği ile kayıtlı ... Mahallesi 383 ada 59 sayılı parselde davalı şirket adına olan yararlanma ya da kullanım hakları ile ilgili kayıtların iptali istenmiştir.

Mahkemece, dava kabul edilmiş,

Hükmü, davalı temyiz etmiştir.

Yanlar arasındaki sözleşmenin 20/A ve 21/a maddeleri hükümlerince, davalı şirketin sözleşme süresinin sonunda, davacı idareye işin yürütülmesi için yapılmış ve yapılmakta olan tüm tesisleri, taşınır ve taşınmaz malları ve bunlar üzerindeki hakları tam çalışır olarak bedelsiz devretmesi gerekmektedir. Ancak, bu hükümler uyarınca davacı idareye devir edilmesi gereken taşınır taşınmaz mallar ve hakların devri için, ya sözleşmedeki imtiyaz süresinin dolmuş olması veya sözleşmenin taraflarından birince fesh edilmesi ve bu fesih işleminin kesinleşmiş olması gerekmektedir. Sözleşmeye göre imtiyaz süresi 19.10.2058 tarihinde dolacağından bu süre geçmeden taşınır ve taşınmaz mallar üzerindeki hakların devri, başka bir anlatımla kayıtlardaki 9.3.1998 tarihli sözleşme gereği davalı yararına konulan şerhlerin kaldırılması istenemez. Ne var ki; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile davalı ... Elektrik A,Ş, arasında imzalanan görev verilmesine ilişkin 9.3.1998 tarihli imtiyaz sözleşmesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca fesh edilmiş, işletme faaliyeti için tüm araç ve gereçlere el konulmuş davalı da gerek fesih işlemi ve gerekse tesislere el

koyma işleminin iptali için Danıştay’da dava açmıştır. Açılan bu davanın Danıştay 13.Dairesinin 31.5.2005 tarih, 5390-2879 sayılı kararı ile red edildiği, temyiz edilmesi üzerine dosyanın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na gönderildiği ve henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Davalı şirket tarafından açılan dava reddolunmak suretiyle kesinleştiği takdirde sözleşme imtiyaz süresinden önce fesh edilmiş olacağından davacı fesih kararının kesinleşmesi halinde 9.3.1998 tarihli sözleşmenin 20/A ve 21/a maddelerinden yararlanarak taşınır ve taşınmaz mallardaki intifa ve davalı yararına kurulan irtifak haklarının kaldırılmasını isteyebilir. Böyle olunca mahkemece yapılacak iş; Danıştay 13.Dairesinin temyiz üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na gönderildiği yukarıda tarih ve numarası zikredilen dava sonucunu beklemek, dava davacı şirket lehine sonuçlanırsa imtiyaz süresi ancak 19.10.2058 tarihinde biteceğinden davayı reddetmek, aksi durumda, 9.3.1998 tarihli imtiyaz sözleşmesi süresinden evvel haklı nedenlerle fesih edilmiş olacağından davanın sözleşmenin 20/A ve 21/a maddelerince şimdiki gibi kabulüne karar vermek olmalıdır.

Mahkemece bu yönler gözden kaçırılarak imtiyaz süresi dolmuş veya fesih kesinleşmişcesine intifa hakkına ilişkin şerhin kaldırılmasına karar verilmesi doğru olmamış kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temiyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine 20.12.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/405, Karar No: 2022/1250, Tarih: 05.10.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2022/405 E.  ,  2022/1250 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı Yargıtay 4. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

2. Karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı adli yardım talepli dava dilekçesinde; yerel mahkeme, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay tarafından verilen kararların 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’na (İİK) ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) aykırı olduğunu, kanunun emredici hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını, açmak zorunda kaldığı dava, şikâyet ve taleplerinin gereğinin yapılmaması sonucunda borçlarını ödeyemediğini ve borçlanarak yaşamasına sebep olunduğunu ileri sürerek 5.000.000TL maddi ve maddi zararın üç katı manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; HMK’nın 48. maddesi gereğince dayanılan sorumluluk nedenleri açıkça belirtilmediği gibi sorumluluğu ispata yarayacak yeterli delil de sunulmadığını, yargılama sırasında tüm delillerin toplandığını, yeterli inceleme ve irdeleme yapılarak belirlenmiş kurallar çerçevesinde yargılama yapıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Özel Daire Kararı:

6. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 22.06.2021 tarihli ve 2020/17 E., 2021/49 K. sayılı kararı ile;

“…DAVA: Davacı dava dilekçesinde özetle; tarafı olduğu 4 adet icra dosyasının bulunduğunu, icra takiplerinden dolayı yerel mahkemelerce hukuka aykırı olarak verilen kararlar nedeniyle mağduriyet yaşadığını, aleyhine ve kanunun emredici hükümlerine aykırı olarak verdikleri kararlar nedeniyle istinafa başvurduğunu, buradan da bir sonuç alamayınca kararı temyiz ettiğini, somut olaydaki davada Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2019/14006 esas 2020/604 karar sayılı ilamı ile verilen hükmü onandığını, böylece yargısal hataların kesinleştiğini beyan ederek 5.000.000,00-TL maddi ve 15.000.000,00-TLmanevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı süresinin dolduğunu, HMK'nun 46. maddesindeki sorumluluk sebeplerinden hiçbirinin oluşmadığını, dava değerleri ve taleplerin çelişkili olduğunu, somutlaştırma yükümlülüğünün de yerine getirilmediğini beyan ederek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı süresinin dolduğunu, HMK'nun 46. maddesindeki sorumluluk sebeplerinden hiçbirinin oluşmadığını, dava değerleri ve taleplerin çelişkili olduğunu, somutlaştırma yükümlülüğünün de yerine getirilmediğini beyan ederek davanın usul ve esastan reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

GEREKÇE: Dava, hâkimlerin yargılama faaliyetlerinden dolayı hukuki sorumluluğuna dayalı maddi ve manevi tazminat davası olup, davacı adli yardım talebinde bulunmuş, 23.03.2021 tarihli oturumda davacının sosyal ve ekonomik durumunun araştırılmasına ilişkin olarak toplanan bilgi ve belgeler ile HMK’nun 334. maddesinde gösterilen şekilde davacının talep dayanaklarını açıkça göstermemiş olması gerekçesiyle adli yardım talebinin reddi ile başvuru harcı ve peşin harcın yatırılması için kesin süre verilmiş, verilen süre içerisinde harcın yatırılmaması durumunda Harçlar Kanunu'nun 27/3 ve 32. maddeleri uyarınca davanın açılmamış sayılacağı ihtarında bulunulmuş, ancak davacı ihtaratın gereğini yerine getirmemiştir.

HMK'nın 336. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım talebinde bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıradığı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Davacının sosyal ve ekonomik durumuna ilişkin bilgi ve belgeler, talep dayanaklarını açıkça göstermemiş olması dikkate alınarak adli yardım talebi kabul edilmemiştir. Davacının adli yardım talebinin reddine dair karara yönelik itirazı ise Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 05/04/2021 tarihli kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.

Harçlar Kanunu'nun 27/3 ve 32. maddeleri uyarınca yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı öngörülmüş olup, somut olayda davacının kendisine yapılan ihtar ve kesin süreye rağmen yargılama harçlarını yatırmadığı anlaşılmakla davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda gösterilen nedenlerle;

1-Davacı tarafa verilen kesin süreye rağmen dava harcı ikmal edilmemiş olduğundan davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,

2-Alınması gerekli 59,30-TL maktu harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 5.940,00-TL maddi tazminat, 5.940,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 11.880,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-HMK'nun 335/1. maddesi uyarınca adli yardım yargılama giderlerinden geçici koruma sağladığından hazineden karşılanan 6 adet tebligat gideri olan 114,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

4-HMK'nun 335/1. maddesi uyarınca adli yardım yargılama giderlerinden geçici koruma sağladığından hazineden karşılanan 6 adet tebligat gideri olan 114,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

7. Özel Daire kararı süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmiştir.

II. ÖN SORUN

8. Davacının, Özel Dairenin davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararını adli yardım talepli olarak temyiz etmesi karşısında, davacının kanun yoluna başvuru sırasındaki adli yardım talebinin yerinde olup olmadığı, adli yardım talebinin yerinde olmadığına karar verilmesi hâlinde temyiz harç ve giderlerinin tamamlattırılması için dosyanın Özel Daireye geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği hususu ön sorun olarak tartışılmış ve değerlendirilmiştir.

III. GEREKÇE

9. Sosyal hukuk devletinin bir gereği olarak kabul edilmiş olan adli yardım, ekonomik bakımdan yetersiz olan kimselere, yargı organları önünde haklarını arayabilmeleri veya savunma yapabilmeleri için parasal kolaylıklar sağlanması anlamına gelir. Bu anlamdaki kolaylıklar yargılama giderlerinden muafiyet ve ücretsiz hukukî yardım sağlanması yoluyla gerçekleştirilebilir (Pekcanıtez, Hakan/Özekes, Muhammet/Akkan, Mine/Taş Korkmaz, Hülya: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt III, İstanbul 2017, s. 2410-2411).

10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) “Adli yardımdan yararlanacak kişiler” başlıklı 334/1. maddesi “Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.” hükmünü içermektedir.

11. Adli yardımdan yararlanmanın ilk koşulu ödeme gücünden yoksunluktur. Hukukî yollara müracaatta ve süreç boyunca gerekli olacak giderleri, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksunluk, aslında nakit ya da nakde dönüştürülebilecek kaynak yetersizliğini ifade etmektedir.

12. Talepte bulunan kişinin adli yardımdan yararlanabilme bakımından malî yetersizlik içinde olup olmadığı, kişinin malî durumu, bu çerçevede geliri, mal varlığı, borçları ve sosyal durumu, yani kendisi ve ailesinin yaşam düzeyi ve ihtiyaçları da göz önüne alınarak, her olay kendi koşullarına göre tespit edilecektir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2417-2419).

13. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmaması için taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu özenle incelenmelidir.

13. Adli yardımdan yararlanabilmenin ikinci koşulu ise asıl davadaki taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Haksız yargılama ve takiplerin çoğalıp mahkemelerin ve icra organlarının gereksiz yere uğraştırılmaması ve adli yardım kurumunun kötüye kullanılmaması için taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmaması koşulu özenle incelenmelidir.

14. Adli yardım talebinde bulunan kişi iddiasının ve adli yardım talebinin dayanağı olan delilleri göstermeli ve mahkemeye sunmalıdır. Bu husus HMK’nın 336/2. maddesinde “Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.” şeklinde düzenlenmiştir.

15. Adli yardım talep eden kişi, elinde bulundurduğu veya o sırada bilinen delilleri sunmamışsa mahkemece başka bir inceleme yapılmaksızın dosya üzerinden adli yardım talebi derhal reddedilmelidir.

16. Öte yandan talepte bulunanın malî gücüyle ilgili ispat konusunda hâkim tam bir kanaate sahip olmalıdır; bu yönüyle malî yetersizlik koşulunun ispatı için tam ispat ölçüsünün geçerli olduğunun kabulü gerekir.

17. Kanun yoluna başvuru aşamasında ise temyize müracaat için gerekli olan giderleri karşılamak zorunda kalındığında, talepte bulunanın kendisi ve ailesinin geçiminin ciddi ölçüde zor duruma düşüp düşmeyeceği araştırılır. Temyiz aşamasındaki açıkça dayanaktan yoksun olmama koşulu ise temyiz talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması şeklinde anlaşılmalıdır. Yargıtay, adli yardım talebini bu aşamada reddederse temyiz incelemesine geçilmez, dosya ilgili mahkemeye çevrilerek bu mahkemece temyiz harcının yatırılması için talepte bulunana süre verilir (Pekcanıtez/Özekes/Akkan/Taş Korkmaz, s. 2427).

18. Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davacının ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesine sunduğu 05.03.2020 tarihli ve adli yardım talepli dava dilekçesiyle, yerel mahkeme, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay tarafından verilen kararlarda kanunun emredici hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını ileri sürerek tazminat isteminde bulunduğu, Özel Dairece; davacının talep dayanaklarını açıkça göstermediği gerekçesiyle adli yardım talebinin reddine karar verildiği, adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı yapılan itiraz incelemesi sonucunda Yargıtay 5. Hukuk Dairesince itirazın reddedildiği, ilk derece başvurma ve peşin nispi harcın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesine rağmen davacının süresi içinde harçları yatırmaması üzerine Özel Dairece davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, davacının verilen bu karara karşı adli yardım talepli olarak temyiz isteminde bulunduğu ancak temyiz dilekçesinde, yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren malî durumuna ilişkin yeni belgeler sunmadığı anlaşılmaktadır.