muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/10505, Karar No: 2017/14461, Tarih: 24.01.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/10505 E.  ,  2017/14461 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4304, Karar No: 2017/6497, Tarih: 13.04.2017

**9. Hukuk Dairesi         2017/4304 E.  ,  2017/6497 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, gece fazla mesai zammı, fazla mesai ücreti, Cumartesi-Pazar çalışması ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Yerel mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, davacının 05/01/2005 tarihinde ... Şirketi'nda çalışmaya başladığını, 31/10/2011 tarihine dek çalıştığını, 3 otopark, 1 düğün salonu, 1 çocuk yuvası, aile bahçesi ve restorantı, ... Aile bahçesive Restorantında davalı ...'nin Yetkili Müdürü olarak temsil ettiğini,mesai bitiminden sonra geceleri ortalama her gece saat 01:00'e kadar, bayram tatili ve yıllık izin kullanmadan pazar günleri de dahil olmak kaydı ile çalıştığını, bir kısım işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek gece fazla mesai zammı, fazla mesai ücreti, cumartesi -pazar çalışması ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti, ulusal bayram genel tatil günlerndeki fazla mesai ücreti alacaklarını istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının müvekkili belediyenin kadrolu işçi sınıfı personeli olduğunu, 30/04/2009 tarihinde müvekkili belediyeye bağlı ve belediyenin %90 ından fazla hissedarı olduğu ... İnş.Tur.Temizlik Tic.Ltd. Şti'nin sorumlu müdürü olarak görevlendirildiğini, 30/10/2011 tarihinde 6111 sayılı kanunla İl Milli Eğitim Müdürlüğüne naklen atandığını, dolayısıyla şirket müdürü olarak her türlü izin, hafta tatili, fazla çalışma, bayram, genel tatil gibi günlerin çalışma istirahat programlarını da kendisinin yaptığını, bu itibarla dava dilekçesindeki gibi bir hak yada alacak bulunmadığını, açılan dava ile talep edilen şeyin hukuken mesmu olmadığını, buna ilişkin kurum kayıtlarının sunulduğunu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi hak yada alacak olmadığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

C)Yerel Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, fazla çalışma alacağı bakımından; davacının dinlettiği tanıklarla çalışma günlerinde, ulusal bayram genel tatil günlerinde, hafta sonları geceleri fazla çalışma yapıldığını ispatladığı, davalı işverenin ise bu çalışmalarının karşılığının ödendiğini ispatlayamadığı, %30 hakkaniyet indirimi yapıldığı, sonuç olarak davacının sonuç olarak 106.411,72 TL genel fazla çalışma ücreti, 1.474,16 TL ulusal bayram ve genel tatil günlerinde gerçekleşen fazla çalışma ücreti, 4.439,67 TL ulusal bayram genel tatil günlerinde çalışılması nedeniyle hak kazanılan günlük üç yevmiye tutarında alacak, 29.378,55 TL cumartesi ve pazar günleri çalışılması nedeniyle hak kazanılan haftalık dört yevmiye tutarında alacak, 5.824,47 TL gece fazla çalışma zammı olmak üzere toplam brüt 147.528,58.-TL fazla çalışma ücreti alacağı olduğunun anlaşıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Somut uyuşmazlıkta, davacı dava dilekçesinde Amasya Belediyesi'nde çalışırken Belediye'nin ortağı olduğu ... Şirketi'nda 05/01/2005 tarihinde çalışmaya başladığını, bu Şirket'te Amasya Belediyesi'ni temsil etmeye yetkili müdür olarak Belediye'den ayrıldığı 31/10/2011 tarihine kadar çalıştığını iddia ederek fazla mesai, genel tatil çalışması, cumartesi pazar çalışması gibi işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

Dosyada mevcut bilgi ve belgelerden davacının 30/04/2009 tarihinde Belediye'ye bağlı ... Şirketi'nde Belediye temsilcisi olarak görevlendirildiği ve görevlendirildiğinin ertesi günü “ortaklar kurulu başkanı” olarak kararlar almaya başladığı anlaşılmıştır.

Dava dilekçesinde davacının müdürlük görevinden önce ne sıfatla bu Şirket'te çalıştığı açıklanmadığı gibi kayıtlarda da 29/04/2009 tarihinden önce de bu Şirket'te bir görevlendirmeye ilişkin bir bilgiye rastlanmamıştır. Duruşmada dinlenen tanıkların beyanlarında da görevlendirmeden önce de çalıştırıldığına ve ne şekilde çalıştırıldığına, çalışma gün ve saatlerine dair bir açıklama yoktur. Mahkeme tarafından da bu husus taraflara ve tanıklara sorularak açıklatılmamıştır. 29/04/2009 tarihi ve öncesi için somut açıklamalar ve iddialar olmayışı ve müdürlükten öncesine yönelik ispat da bulunmayışı karşısında davacının talepleri 29/04/2009 tarihi ve öncesi için reddedilmelidir.

3-Ayrıca Mahkeme tarafından davacının birden fazla talebine ilişkin 10000 TL. Talep ayrıştırılmamış ise de bilirkişi raporunda bu talepler ayrı ayrı hesaplandığından davacı vekilinin ve Mahkeme'nin açıklamaya yönelik eksikliği sonuca etkili görülmemiştir. Keza, ıslah da birden fazla talebe rağmen toplu olarak yapılmış ise de Mahkeme tarafından hüküm taleplere göre ayrı ayrı oluşturulduğundan ıslah dilekçesindeki bu usulsüzlük de sonuca etkili görülmemiştir.

4-Davacı vekilinin dava dilekçesindeki açıklamaları ve kayıtlar dikkate alındığında “müdür” olarak göreve başladığı, 30/04/2009 öncesi için somut açıklamalar ve iddialar olmayışı ve müdürlükten öncesine yönelik ispat da bulunmayışı karşısında davacının talepleri 30/04/2009 ve sonrası açısından değerlendirilmelidir.

Talepler 30/04/2009 ve sonrası döneme ilişkin olarak değerlendirildiğinde;

Davacının “müdür” olarak Şirket'te görev yaptığı bu dönemde yönetici olduğu, Belediye'nin temsilcisi olarak görevlendirildiği, kendisinin başkan olduğu ortaklar kurulu toplantısında Belediye'yi temsil etmesine ve 10 yıllığına müdür olarak atanmasına karar verildiği, Şirket Müdürü ve ortaklar kurulu başkanı olan davacının Şirket'in en üst düzey yöneticisi olup kendi mesaisini kendisinin belirlediğianlaşıldığından, 106411,72 TL. genel fazla çalışma ücreti, 1474,16 TL. ulusal bayram genel tatil günlerindeki fazla mesai ücreti ile 5824,47 TL. gece fazla mesai zammı taleplerinin tamamiyle reddi gerekirken kabulü hatalıdır.

5-Dosyada sadece 1 adet 15/02/2011-14/02/2013 arasında geçerli davalı ... ile Hizmet İş Sendikası arasında bağıtlanan Toplu İş Sözleşmesi mevcuttur. Hesaplamalar 2005'ten itibaren bu Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre yapılmıştır. Hesaba esas dönemde geçerli Toplu İş Sözleşme'lerinin tümü getirtilerek cumartesi -pazar çalışması ve ulusal bayram genel tatil çalışması ücreti hakkında sonuca gidilmelidir. Hesaplamalar 30/04/2009 tarihi ve sonrası dönem için yapılmalıdır.

6-Hükmedilen miktarın net mi yoksa brüt mü olduğunun hükümde belirtilmemesinin infazda tereddüte yol açacağının düşünülmemesi de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F)SONUÇ:

Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13/04/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/11249, Karar No: 2012/8293, Tarih: 26.03.2012

**12. Ceza Dairesi         2011/11249 E.  ,  2012/8293 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

Hüküm : Beraat

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan sanığın beraatine ilişkin hüküm Mahalli C. Savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

5237 sayılı TCK’nın 179/3. maddesinde düzenlenen; alkol ve uyuşturucu madde etkisiyle veya başka bir nedenle “emniyetli bir şekilde” ... kullanamayacak kişinin, bu halde ... kullanması suçu kasıtla işlenebilecek bir suçtur. Alkol ve uyuşturucu maddenin sırf kullanılmış olması bu suçun oluşması için yeterli olmamakla birlikte Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu raporlarında istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere; alkollü bir şekilde trafikte seyreden bir sürücünün alkol konsantrasyonu hangi seviyede olursa olsun bireysel farklılıklar göstermekle birlikte trafik güvenliği açısından değişen derecelerde risk oluşturabileceği, ancak bu durumun tehlike arz edecek düzeyde olup olmadığı, dolayısıyla sürücünün tesiri altında bulunduğu alkol seviyesinde ... kullanması halinde, güvenli sürüş yeteneğini kaybedip etmediği, bireyin o andaki sürüş ehliyetini belirleyebilecek dikkat, algı, denge, refleks, psikomotor ve nöromotor koordinasyon gibi nörolojik, nistagmus, akomadasyon, görme gibi oftalmolojik ve genel durumunun tespitine yönelik detaylı dahili muayenesine yönelik tıbbi verilerin değerlendirilmesi ile mümkün olabileceği, ancak böyle bir tespit yapılmamış olsa bile bireysel farklılıkları da elimine edebilecek şekilde 100 promilden yüksek olarak saptanan alkol düzeyinin, güvenli sürüş yeteneğini kaybettireceğinin, bilimsel olarak kabulü gerektiği anlaşılmakla;

İncelenen dosyada; 400 Promil alkollü olarak ... kullandığı tespit edilen sanığın, güvenli sürüş yeteneğini kaybettiği ve dolayısıyla atılı suçtan mahkumiyetine karar verilmesi gerektiği halde, beraatine karar verilmesi isabetsiz olup, Mahalli C. Savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden, hükmün isteme uygun olarak BOZULMASINA, 26/03/2012 tarihinde yapılan müzakerede oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/34177, Karar No: 2024/8938, Tarih: 25.06.2024

**4. Ceza Dairesi         2021/34177 E.  ,  2024/8938 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2018/4777 E., 2019/2066 K.

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Bursa 16. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 13.09.2018 tarih, 2017/686 Esas, 2018/669 sayılı Kararı ile sanık hakkında hakaret suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun125 inci maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları, 62 nci maddesi ile 52 nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları uyarınca 3.500,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanığın istinaf başvurusu sonucunda, yukarıda tarih ve sayısı bildirilen incelemeye konu Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Asliye Ceza Dairesinin kararı ile mahkûmiyet kararının kaldırılarak, 5271 sayılı Kanun'un 303 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin verdiği yetkiye dayanılarak 5271 sayılı Kanun'un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca sanığın beraatine şeklinde hükmün düzeltilmek suretiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan vekilinin temyiz isteminin; hükmün usul ve yasaya aykırı olduğuna, sanığın paylaşımları ile hakaret suçunun unsurlarının oluştuğuna, müvekkilinin siyasetçi olmasının her türlü hakareti kaldıracağı anlamına gelmediğine, sanığın paylaşımlarının gerçek dışı olduğuna, sözkonusu paylaşımların eleştiri olarak kabulünün mümkün olmadığına bu nedenlere sanığın cezalandırılması gerektiğine yönelik olduğu anlaşılmıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Katılanın ... ve Kalkınma Partisi Bursa İl Başkanı olduğu gazeteci olan sanığın olay tarihinde Facebook sayfasında katılana yönelik " Gürsu ve Osmangazi İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı'nı yapan ... geçtiğimiz ay FETÖ'cü olduğu için tutuklandı, İl Başkanı TORUN ile sandık başkanları tespiti esnasında yoğun mesai harcayan ...'in özellikle Memur-Sen çevresinden neden sandık görevlisi atamıyor oluşunun hesabını da kimden soracağımızı böylece öğrenmiş olduk." içeriğindeki mesajları paylaşması nedeniyle sanık hakkında hakaret suçundan açılan davada, paylaşımların hakaret suçunun unsurlarını oluşturduğunun anlaşılması nedeniyle sanığın atılı suçu işlediği İlk Derece Mahkemesince kabul olunmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Somut olayda, siyasi bir kişiliğe sahip olan katılanın siyasetle uğraşmayan kişilere oranla eleştirilere karşı daha hoşgörülü olması gerektiği nazara alındığında sanığın dava konusu paylaşımının siyasi eleştiri niteliğinde olduğu ve katılanın ... ve saygınlığını rencide edici boyutta olmadığı gözetilmeyerek sanığın beraati yerine mahkumiyetine karar verilmiş olması nedeniyle, 5271 sayılı Kanun'un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca mahkûmiyet hükmünün kaldırılmasına ve sanığın beraatine şeklinde hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri Yönünden

Tüm dosya kapsamına, sanığın savunmaları ile Facebook sayfası çıktı örneğine göre sanık hakkında beraat kararı verilmesine ilişkin Yerel Mahkemenin takdir ve gerekçesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

B. 5271 Sayılı Kanun'un 289 uncu Maddesinde Sayılan Kesin Hukuka Aykırılık Halleri de Gözetilerek Maddi Ceza Hukukuna İlişkin Sair Yönlerden Yapılan İncelemede,

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.10.2008 tarihli ve 170-220 sayılı ilamında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin ..., haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin ..., ... ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, ..., ... ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, ..., ... ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26 ncı maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur.

Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 10 uncu maddesinin ikinci paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse Sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin ... ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle AİHS'nin 8 nci maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı ... ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.