muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/559, Karar No: 2024/3230, Tarih: 06.05.2024

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının dava konusu 148 ada 40 parsel sayılı taşınmazda zilyetliğe dayanan hak iddiasında bulunduğu, bu doğrultuda icra edilen keşifte dava konusu taşınmazın hali arazi görünümünde olup kıraç arazilerden olduğu, üzerinde ekili dikili herhangi bir ürün bulunmadığının gözlemlendiği, dinlenen mahalli bilirkişiler ve davacı tanıklarının beyanlarında dava konusu arazinin davacının satın aldığı 3. kişi ...'un babası ve babası öldükten sonra dava dışı ... ve kardeşi ... tarafından herhangi bir ürün ekilmeden kullanıldığını, sonrasında davacıya satıldığını, davacının da buraya herhangi bir ürün ekip biçmediğini, mahalli bilirkişilerin ayrıca dava konusu taşınmazın ekilmediğini beyan ettikleri, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan duvarın ise davacı tarafın da beyan ettiği üzere 2003 yılında örüldüğünün anlaşıldığı, 21.02.2020 tarihli hükme esas almaya yeterli olduğu kanaatine varılan jeodezi ve fotogrametri mühendisinin dava konusu taşınmazın topoğrafik olarak dosyada bulunan 1984 ve 2002 yıllarına ait hava fotoğrafları ile değerlendirilmesi sonucu sunduğu raporunda taşınmazın tescil tarihinden itibaren geriye doğru 20 yıl öncesinden başlayan belirgin bir tarımsal faaliyetin ve kullanımın olmadığını bildirdiği; yine ziraat bilirkişi heyetinin hükme esas almaya yeterli olduğu kanaatine varılan 28.02.2020 havale tarihli raporunda dava konusu taşınmazda kadastro tespit tarihi itibari ile geriye doğru 20 yıl öncesinden imar- ihyanın tamamlanmadığı ve taşınmazda tarımsal bir faaliyetin olmadığını bildirdikleri, sınırları ve zilyetliği belirlemek amacıyla davacı tarafından örülen duvarın da 2003 yılında inşa edildiği gözetildiğinde kadastro tespit tarihi olan 2009 yılından geriye dönük 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17 nci maddelerine göre ekonomik amaca uygun, ekonomik getirisi olan ve 20 yıldır davasız aralıksız süren zilyetlik koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, taşınmazın vasfının hatalı değerlendirildiğini, aslında arsa vasfında olduğunu, müvekkilinin kendisine ev ve ahır yapmak için dava konusu taşınmazı satın aldığını, Mahkemenin taşınmazın etrafındaki duvarın 2003 yılında davacı tarafça yapıldığına dair tespitin tespit bilirkişilerinin, mahalli bilirkişilerin, tanıkların beyanları ile çeliştiğini, duvarın kadimden beri ... ve ...'un babaları tarafından yapıldığının alınan beyanlarla sabit olduğunu, müvekkili arsayı satın aldığında da etrafındaki söz konusu kadim duvarın var olduğunu, müvekkilinin sadece mevcut duvarı onararak ekleme yaptığını, gerek dava konusu taşınmazın etrafındaki duvar ve gerekse müvekkilinin eklemeli zilyetliğinin 60 yıldan fazla olduğunu, taşınmaz arsa olduğu için ekonomik değerinin tespit edildiğini ve tamamlama harcını yatırdıklarını, arsa olmasaydı değer tespiti yapılmamasının gerekeceğini, davalı lehine nispi vekalet ücreti takdir edilmesinin de hatalı olduğunu, ileri sürdükleri vakıların tamamını ispatladıklarını, buna rağmen delillerin hatalı değerlendirilerek davanın reddine karar verildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; çekişmeli taşınmazın ziraat bilirkişi raporundan orta derecede taşlıklı olduğu, yer yer kayalık alanlar barındırdığı, yaklaşık %10 > eğimi nedeniyle erozyon problemi olduğu, evveliyatında herhangi bir tarımsal faaliyete tabi tutulmadığı, imar-ihya edilmediği, keşifte elde edilen beyanlardan davacının taşınmazda tarımsal faaliyet yapmadığı, hava fotoğraflarına dayalı fotogrametrik incelemeden her ne kadar davacı, bayiinin zilyetliğine ve dava konusu taşınmaza duvar ördüğü olgularına dayanmakta ise de dava konusu taşınmazda 1984 yılında da tarımsal faaliyet ve kullanım olmadığı, taşınmazın 2002 yılındaki durumunun dahi aynı olduğu, tescil tarihinden geriye doğru 20 yıllık süreçte belirgin bir şekilde tarımsal faaliyete konu olmadığı, taşınmazın 3 yönüne ördüğü duvarı Mahkemenin de kabulünde olduğu gibi davacının dava dilekçesinde taşınmazın tespit ve tescil tarihi olan 2009 yılından 6 yıl önce (2003 yılında) oluşturduğunu beyan etmesi ve bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya yeterli ve elverişli oluşu da nazara alındığında davacının dava konusu taşınmaz bakımından taşınmaz iktisabına dair kazandırıcı zamanaşımı koşullarını sağlamadığı, davacının keşif sonucu bilirkişi raporuyla belirlenen değer üzerinden nispi harcı tamamladığı, vekalet ücretinin harç tamamlandığından nispi olarak hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, neticede davacı lehine kazandırıcı zamanaşımı kuralları uyarınca taşınmaz iktisabı koşullarının oluşmadığı, bu nedenle Yerel Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3402 sayılı Kanun'un 14 ve 17 nci maddeleri; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713/1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Kadastro sonucu; Mardin ili, Midyat ilçesi, ... mahallesi, ... mevki çalışma alanında bulunan 148 ada 40 parsel numaralı taşınmaz 6.266,78 m² yüzölçümü ve ham toprak vasfı ile senetsizden Maliye Hazinesi adına tespit ve tescil edilmiştir.

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Değerlendirme

1. Kadastro sonucu; Mardin ili, Midyat ilçesi, ... mahallesi, ... mevki çalışma alanında bulunan 148 ada 40 parsel numaralı taşınmaz 6.266,78 m² yüzölçümü ve ham toprak vasfı ile senetsizden Maliye Hazinesi adına tespit ve tescil edilmiştir.

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 346,90 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.05.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/15454, Karar No: 2019/1673, Tarih: 19.02.2019

**8. Hukuk Dairesi         2018/15454 E.  ,  2019/1673 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tevliyete ve Galle Fazlasına Müstehak Vakıf Evladı Olduğunun Tespiti

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonucunda Mahkemece verilen davanın reddine dair kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 17.09.2018 tarihli ve 2017/8586 Esas, 2018/15816 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmişti. Davacılar vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Dava dilekçesinde, davacıların ... Vakfı ile diğer vakıfların galle fazlasına müstehak ve tevliyetlerine ehil vakıf evladı olduklarının tespiti istenmiş; Mahkemece, davacıların dava dilekçesinde belirtikleri vakıfların intifa hakkına müstehik vakıf evladı olduklarını ispat edemedikleri gerekçesi ile davanın reddine dair karar, davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce verilen onama kararının davacılar vekili tarafından düzeltilmesi istenildiğinden dosya yeniden incelenmiştir.

04.06.1958 tarihli ve 15/6 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı gereğince, maddi olayları açıklamak taraflara ve ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak Kanun hükümlerini tesbit etmek ve uygulamak görevi hakime aittir. Nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 33. maddesinde hâkimin, Türk hukukunu resen uygulayacağı belirtilmiştir. Bu ilke gereği açılan davayı nitelemek ve açılmış bir dava hakkında doğru hukuk kurallarını bulup uygulamak hâkime düşen bir görevdir.

Dava dilekçesindeki anlatıma ve netice-i talebe göre somut uyuşmazlıkta iki ayrı istem mevcut olup ilki vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti; ikincisi ise mütevelli atanma kararına esas teşkil etmesi yönü ile vakıfların tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

1- Dosya muhtevasına, dava evrakı ile tutanaklar münderecatına ve Yargıtay ilamında açıklanan gerektirici sebeplere göre , davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve HUMK'un 440. maddesinde yazılı hallerden hiçbirisine uymayan sair karar düzeltme istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava dilekçesindeki anlatım ile davacıların galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespiti yanında aynı vakıfların tevliyetine ehil vakıf evladı olduklarının da tespitine karar verilmesi istenmiştir.

2-Dava dilekçesindeki anlatım ile davacıların galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespiti yanında aynı vakıfların tevliyetine ehil vakıf evladı olduklarının da tespitine karar verilmesi istenmiştir.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 3.maddesinde, mülhak vakıf mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin yürürlük tarihinden önce kurulan, yönetimi vakfedenlerin soyundan gelenlere şart edilen ve bu kişiler tarafından; mazbut vakıf ise bu Kanun uyarınca Genel Müdürlükçe yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin yürürlük tarihinden önce kurulan ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanunun 6. ve 7. maddelerinde ise mazbut vakıfların Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yönetilip temsil edileceği, Kanunun (5737 sayılı Vakıflar Kanunu) yürürlüğe girmesinden önce mazbut vakıflar arasına alınan vakıflarla, bu Kanuna göre mazbut vakıflar arasına alınan vakıflara bir daha yönetici seçimi ve ataması yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilebilmesi için öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti mahkemeye, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 6. maddesi gereğince atama (tevcih) ise davalı idareye ait bir görevdir.

Somut olayda; davacıların tevliyete ehil vakıf evladı oldukları istemine dair olumlu olumsuz bir değerlendirme yapılmadan sadece galle fazlasına müstehiklik yönünden inceleme yapılarak davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece; az yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda, davacıların dava konusu vakıfların tevliyetine ehil olup olmadıkları hususunda taraflarca sunulan ve toplanacak deliller kapsamında öncelikle vakfiyesi veya vakfiye makamına kaim ilam vesair vesikası olan tevliyeti evlada şart kılınmış ve mazbutaya alınmamış vakıflar yönünden davacılar ile vakfedenler arasında kan bağına dayanan soybağı ilişkisi bulunup bulunmadığı, soybağının mevcut olması halinde vakfiyede tevliyet için öngörülen şartların davacıların şahsında gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için gerekirse eski vakıf hukuku alanında uzman bir bilirkişiden rapor alınarak oluşacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu tevliyete dair husus değerlendirilmeden davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin sair karar düzeltme istemlerinin REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairenin 17.09.2018 tarihli ve 2017/8586 Esas, 2018/15816 Karar sayılı onama ilamının kaldırılmasına, hükmün tevliyete ehil vakıf evladı olduklarının tespiti istemi ile sınırlı olarak 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA; HUMK'un 442/1 maddesi gereğince aynı mahkeme ilamı ile ilgili bir defadan fazla karar düzeltme isteğinde bulunulamayacağından ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna ve peşin harcın istek halinde karar düzeltme isteyene iadesine 19.02.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3917, Karar No: 2012/2519, Tarih: 27.02.2012

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2012/3917 E.  ,  2012/2519 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... İş Mahkemesi

Davacı, Tarım Bağ-Kur prim borçları yönünden 6111 sayılı Kanun'un Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçlarının yeniden yapılandırılması hakkındaki hükümlerinden faydalandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacının, 6111 sayılı Yasanın yürürlükte olduğu dönemde açtığı ilk tespit davası ile 6111 sayılı Yasadan yararlanması gerektiğinin tespitini de talep edebilecekken, bu talebi, yeniden avukatlık ücretine hükmedilmesini sağlayacak şekilde ayrı bir davaya konu ederek, dava hakkını kötüye kullandığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davacı yararına avukatlık ücretine hükmedilmesi isabetsiz olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, HMK 370/2. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerde hükmün vekalet ücretine ilişkin 3. bendi tamamen silinerek yerine “Davacı yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,“ sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA, 27/02/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/10641, Karar No: 2015/6393, Tarih: 12.02.2015

**9. Hukuk Dairesi         2013/10641 E.  ,  2015/6393 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; Müvekkilinin davacının 01.08.2006 - 26.11.2008 tarihine kadar....'de çalıştığını, ardından da davalı şirkete tüm özlük hakları ile devredildiğini, davalı şirkette "MIT" olarak çalıştığını, en son ücretinin 1.100,00 TL net olduğunu, 2009 senesine kadar, haftada 6 gün, 08.00-19.00 saatleri arasında, 2009 yılından itibaren ise Pazartesi günleri 08.00-17.00 saatleri arası, diğer günler 08.30-17.00, Cumartesi günleri ise 08.30-16.30 saatleri arası çalıştığını, fazla çalışma ücretlerinin sözlü olarak istenmesine rağmen kabul görmediğini, dini ve resmi tatillerde çalışma olduğunu, davacının performansının yeterli olmadığının düşünüldüğü beyan edilerek, haksız olarak fesih edildiğini, davacının ise yasal haklarının saklı kalması kaydıyla iş akdinin feshini kabul ettiğini iddia ederek, fazla mesai ve genel tatil alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili; davacının 01.08.2006 tarihinde....'de çalışmaya başladığını, daha sonra davacı muvafakatiyle davalı şirkete, 01.12.2008 tarihli iş sözleşmesinin devri ile "MIT Satış Elemanı" olarak çalışmaya devam ettiğini, davacının iş sözleşmesinin işveren tarafından hakları ödenerek fesih edilmesini talep etse de haklı veya geçerli bir gerekçe göstermediği için fesih talebinin yerinde görülmediğini, taraflar arasındaki iş ilişkisinin halen devam ettiğini, davacının 28.04.2011 - 13.05.2011 tarihleri arasında amirine bilgi vermeksizin işyerine gelmediğini, 13.05.2011 tarihinde işe gelmeme sebebinin sorulduğunu, davacının 18.05.2011 tarihinde işbaşı yaptığını, mazeret olarak doktor raporunun işverene verildiğini, davacının en son temel ücretinin 882,04 TL olduğunu, ödemelerin bordro ile düzenli yapıldığını, davanın....'ye ihbar edilmesi gerektiğini, davacının 01.12.2008 tarihinden itibaren davalı şirkette çalışmaya başladığını, bu tarihten sonra özetle fazla mesai olmadığını, davacının ...'den devri yapılırken 26.11.2008 tarihinde ihtirazi kayıtsız olarak bu işvereni ibra ettiğini, iş sözleşmesinin fazla çalışma başlıklı 5. Maddesinde, fazla mesai ile ilgili işverenin yazılı talebi veya önceden müsaadesinin alınması gerektiğini, ücret bordrolarının ihtirazi kayıtsız olarak imzalandığını, işyerinde prim sistemi olduğunu, davacıya düzenli olarak her ay satış primi, ikramiye ve meşrubat parası, satış teşvik primi verildiğini, davacının ulusal bayram, genel tatil günlerindeki çalışması ve ücret alacağının bulunmadığını, bu alacaklarının ödenmiş olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (56‑45=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

Sağlık Bakanlığı nezdinde Türkiye'deki hastanelerde statü hukuku dışında hemşire, ebe, doktor, eczacı, anestezi uzmanı vs. olarak çalışanlar, haftalık normal mesailerinde fazla çalışma yapmadıklarından, sadece tuttukları nöbetlerle sınırlı olarak fazla çalışma yapmış olmaktadırlar. Nöbet çizelgeleri ile belirlenen bu tür çalışmalar hafta içi ve hafta sonu olarak gerçekleşmektedir. Hafta içi nöbetler 17:00-08:00 saatleri arasında 15 saat olarak yapılmaktadır. İşçinin yaptığı işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 3 saat ara dinlenmesi indirilerek hafta içi nöbette 12 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmektedir. Hafta sonu nöbetler 24 saat sürmekte, işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 4 saat ara dinlenme indirildiğinde 20 saat fazla çalışma yapılmış olmaktadır. Ancak, bu durumlarda fazla çalışmalar, tutulan hafta içi ve sonu nöbet sayısına göre denetlemeye elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmelidir. Nöbet tutan çalışanın çoğunlukla ertesi gün nöbet izni kullanarak çalışma yapmaması nedeniyle, normal mesai devam çizelgeleri de mutlaka getirtilmelidir. İşçi, nöbetin ertesi günü nöbet izni kullandığında, ertesi gün (8 saat normal mesai süresi kadar) çalışmadığından hafta içi nöbette (12-8=) 4 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır. Hafta sonu nöbette ise, Cumartesi ve Pazar günü normal tatil olduğundan Cuma ve Cumartesi gecesi tutulan nöbetlerden, ertesi gün çalışılmadığı gerekçesi ile indirim yapılma olanağı yoktur. Öte yandan genel tatile denk gelen nöbet günlerinde de ayrıca genel tatil ücreti verildiğinden yukarıda anlatılan şekilde indirim yapılmalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu doğrultudadır (Yargıtay 9. H.D. 2007/40834 E, 2009/7566 K sayılı ilamı).

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.