muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/20636, Karar No: 2015/10681, Tarih: 15.10.2015

Yasanın Geçici 1.maddesi ile de "Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağı, sözkonusu sağlık hizmet bedelleri için bu Kanunun 59 uncu maddesine göre belirlenen tutarın %20'sinden fazla olmamak üzere belirlenecek tutarın üç yıl süreyle ayrıca aktarılmasıyla anılan dönem için ilgili sigorta şirketleri ve Güvence Hesabının yükümlülüklerinin sona ereceği" öngörülmüştür.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 91. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-1.maddesinde, sigortacı poliçede belirtilen aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği, düzenlenmiştir. Karayolları Trafik Kanuna göre, zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorunludur.

Sigorta poliçesinde belirtilen, motorlu aracın işletilmesinden kaynaklanan kaza nedeniyle sigorta şirketi zarar görenlerin tedavisi için ödenen giderleri zorunlu olarak teminat altına alır. Sigorta şirketinin yasadan ve sözleşmeden doğan bu yükümlülüğü, 6111 sayılı Yasa ile getirilen düzenleme ile sona erdirilmiş bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere göre, 2918 sayılı Yasanın 98.maddesinde belirtilen tedavi giderleri yönünden sorumluluk "Sosyal Güvenlik Kurumu'na" geçtiğinden eldeki davada yasal hasımın "Sosyal Güvenlik Kurumu" olması gerekir.

Bu durumda mahkemece, "Sosyal Güvenlik Kurumu"nun davaya dahil edilmesi, tarafların delillerinin toplanması, davacı tarafından talep edilen tedavi giderlerinden 2918 sayılı

Yasanın 98.maddesi kapsamında kalanların ve Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğuna esas olanların belirlenmesi için uzman doktor bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması, 2918 Sayılı Yasanın 98 maddesi kapsamında kalan tedavi giderleri yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun, yasa kapsamı dışında kalan giderlerden ise davalı sigorta şirketinin sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı S.. D.. vekili tüm temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ..... Anonim Türk Sigorta Şirketi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, aşağıda dökümü yazılı 1.648,74 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı S.. D..'den alınmasına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı sigorta şirketine geri verilmesine 15.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/838, Karar No: 2023/2827, Tarih: 23.10.2023

**3. Hukuk Dairesi         2023/838 E.  ,  2023/2827 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/11 E., 2022/506 K.

DAVA TARİHİ : 09.02.2015

Taraflar arasında Mahkemece görülen muarazanın giderilmesi davasında verilen kabul kararı hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) (13.) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ... Eczanesinin sahibi olduğunu, kurum müfettişlerince düzenlenen soruşturma raporu sonucunda 18.9.2014 tarihli işlemle 2012 yılı protokolünün 5.3.2 maddeleri uyarınca 27.778,83 TL cezai işlem uygulandığını, cezai işlemin ilaçların hastanın kendisine veya yakına verilmediği gerekçesine dayandığını, reçete sahibi ile görüşmesinde reçeteyi bizzat kendisinin aldığını imzanın da kendisine ait olduğunu belirttiğini ileri sürerek, davalı idarenin 18.09.2014 tarihli yazısı ile tahakkuk ettirilen 27.777,83 TL den dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı, uygulanan işlemin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 03.12.2015 tarihli ve 2015/247 E., 2015/504 K. sayılı kararıyla; davacının sahibi ve mesul müdürü olduğu ...Eczanesi ile SGK İl Müdürlüğü arasında ilaç temin sözleşmesi yapıldığı, SGK ... İl Müdürlüğü tarafından 18.09.2014 tarihinde 4623211 sayılı yazıları ile davacıya 277.783 TL cezai işlem uygulandığı cezai işleme esas olan bir adet reçetenin teslim alan kişi bilgisi olarak hasta bilgilerinin ve imzalarının yer aldığı, ancak reçetede bulunan ilaçları hastaya değil başka kişiye teslim edildiğinden dolayı ceza işlemi uygulanmış ise de, hastaya verilmediği iddia edilen 27.04.2008 tarihli reçetedeki hasta ...'ün talimatla alınan tanık beyanında cezai işleme konu olan reçeteyi alarak kullandığını ve ...Eczanesinden bizzat aldığını, reçete arkasındaki imzanın da kendisine ait olduğunu beyan ettiğinden davacıya uygulanan cezai işlemin taraflar arasında yapılan protokolün 5.2.3 maddesine uygun olmadığı ve cezai işlemin iptal edilmesi gerektiği hususları gerekçe gösterilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) (13.) Hukuk Dairesinin 2016/9946 E., 2019/6189 K. sayılı ilamı ile; '' Dava, davacı eczacı ile davalı arasında düzenlenen 2012 yılı Eczane Protokolü nedeniyle uygulanan cezai şart işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece tanık olarak beyanı alınan reçete sahibinin reçetede yazılı ilaçları aldığı, imzanın kendisine ait olduğunu beyan etmesi gerekçe gösterilerek davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemize gelen benzer uyuşmazlıklarda cezai şarta konu olay nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından başlatılan soruşturmaların bulunduğu ve reçete sahibi hastaların soruşturma dosyasında şüpheli olduğu anlaşılmıştır. (Dairemizin 2015/32155 Esas, 2016/19427 Esas sayılı kararları) Hukuk hâkimi Türk Borçlar Kanunu' nun 74. Maddesi (Eski B.K.53.Md.) uyarınca ceza mahkemesinde verilen beraat kararı ile bağlı değildir. Ancak mahkumiyet ve tespit edilen maddi olgularla bağlıdır. Mahkemece, soruşturma dosyasının sonucu beklenerek, soruşturma dosyası kapsamı ile bu dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirilerek sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, bu husus gözardı edilerek eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir '' gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; hasta ...'ün ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/7 E. sayılı dava dosyasında verdiği savunmasında, ...’i Hemofililer Derneği Kongresinden tanıdığını, ilaçlarını bizzat doktorlara müracaat ederek raporlarını sunarak kendisi muayene olmak suretiyle yazdırdığını, iddiaların doğru olmadığını belirttiğini, alınan bilirkişi raporunda ilacın ... isimli kişiye teslim edildiği, adı geçenin ilaçları hastaya ulaştırmadığına ilişkin bir bilginin bulunmadığı, ...’ün Hemofili hastası olduğu ve uzman hekimler tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda reçetede yazılı olan ilaçların hasta için gerekli ilaçlar olduğunun belirtildiği hasta tarafından da ilaçların alınıp kullanıldığının beyan edildiği için yapılan kesinti işleminin yerinde olmadığı tespitine yer verildiğini, ...'ün talimatla alınan beyanında cezai işleme konu olan reçeteyi alarak kullandığını ve eczaneden bizzat aldığını, reçete arkasındaki imzanın da kendisine ait olduğunu belirttiğini, reçete sahibi ...'ün Hemofili hastası olup, hastalığı için gerekli ilaçları alıp kullandığını beyan ettiğine göre 2012 yılı protokolünün 5.3.2 maddesindeki; “Ancak hastanın ilacı aldığını beyan etmesi durumunda bu madde hükmü uygulanmaz.” hükmü gereğince davacı hakkında tanzim edilen kurum işleminin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile davacı hakkında ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 18.09.2014 tarihli ve 4623211 sayılı 27.777,83 TL para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali ile taraflar arasındaki muarazanın giderilmesine, sözleşmenin aynı şartlarda devamına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, Mahkemece hatalı değerlendirme sonucu hüküm kurulduğunu, gerekçe incelendiğinde ...'ün "ilaçları alıp kullandığına ve reçetedeki imzanın kendisine ait olduğuna" ilişkin beyanının hükme esas alındığını, ancak bu beyanın doğruluğuna ilişkin gerekli araştırmanın yapılmadığını, zira şahıs hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/7 E. sayılı dava dosyasıyla ceza yargılamasının devam ettiğini, ayrıca Mahkemece Yargıtay (Kapatılan) (13.) Hukuk Dairesi'nin 2016/9946 E., 2019/6189 K. sayılı bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamı uyarınca ceza yargılamasının sonucunun beklenmesi gerekirken bu husus yerine getirilmeden karar verildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı kurumun 18.9.2014 tarihli ve 4623211 sayılı yazısı ile yapılan uyarı ve toplamda 27.778,83 TL borç tahakkuku işleminin iptali ve muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı kurumun 18.9.2014 tarihli ve 4623211 sayılı yazısı ile yapılan uyarı ve toplamda 27.778,83 TL borç tahakkuku işleminin iptali ve muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

2012 yılı protokolünün 5.3.2. maddesi; "Eczacının Kuruma fatura ettiği reçetelerde (e-reçete olarak düzenlenenler hariç) bulunması gereken ve reçete muhteviyatı ilaçların reçete sahibine ya da yakınına teslim edildiğine ilişkin imzanın, reçete sahibine veya ilaçların teslim edildiği yakınına ait olmadığının tespit edilmesi halinde, reçete bedelinin 5 (beş) katı tutarında cezai şart uygulanarak eczacı yazılı olarak uyarılır, tekrarı halinde reçete bedelinin 5 (beş) katı tutarında cezai şart uygulanarak sözleşme feshedilir ve 1 (bir) ay süre ile sözleşme yapılmaz. Ancak hastanın ilacı aldığını beyan etmesi durumunda bu madde hükmü uygulanmaz."

3. Değerlendirme

Somut olayda, Mahkemenin 03.12.2015 tarihli ve 2015/247 E., 2015/504 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından temyizi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) (13.) Hukuk Dairesinin 2016/9946 E., 2019/6189 K. sayılı ilamı ile '' ..Dairemize gelen benzer uyuşmazlıklarda cezai şarta konu olay nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından başlatılan soruşturmaların bulunduğu ve reçete sahibi hastaların soruşturma dosyasında şüpheli olduğu anlaşılmıştır. (Dairemizin 2015/32155 Esas, 2016/19427 Esas sayılı kararları) Hukuk hâkimi Türk Borçlar Kanunu' nun 74. Maddesi (Eski B.K.53.Md.) uyarınca ceza mahkemesinde verilen beraat kararı ile bağlı değildir. Ancak mahkumiyet ve tespit edilen maddi olgularla bağlıdır. Mahkemece, soruşturma dosyasının sonucu beklenerek, soruşturma dosyası kapsamı ile bu dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirilerek sonuca uygun bir karar verilmesi gerekirken, bu husus gözardı edilerek eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir '' gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri yerine getirilmeden ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/7 E. sayılı dava dosyasının sonucu beklenmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

23.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/21130, Karar No: 2016/14828, Tarih: 16.11.2016

**2. Hukuk Dairesi         2015/21130 E.  ,  2016/14828 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı kadın tarafından, nafaka ve tazminat taleplerinin reddi yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı kadın Türk Medeni Kanununun 174/1-2. maddesine dayalı maddi ve manevi tazminat talebi ile nafaka talebini ilk defa ön inceleme duruşmasından sonra 25.03.2015 tarihinde ileri sürmüştür. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 141. maddesinde tarafların, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe; ön inceleme aşamasında ise ancak karşı tarafın açık muvafakati ile iddia veya savunmalarını genişletebilecekleri yahut değiştirebilecekleri, ön inceleme duruşmasında tarafların biri mazeretsiz olarak gelmezse, gelen tarafın onun muvafakati aranmaksızın iddia veya savunmasını genişletebileceği yahut değiştirebileceği, ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra iddia veya savunmanın genişletilemeyeceği gibi değiştirilemeyeceği de hükme bağlanmıştır. O halde, davacı kadının süresinde talep edilmemiş bulunan ve davalı tarafça da açıkca muvafakat edilmeyen Türk Medeni Kanununun 174/1-2. maddesine dayalı maddi ve manevi tazminat ile Türk Medeni Kanununun 175. maddesine dayalı yoksulluk nafakası isteği hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, kesin hüküm oluşturacak şekilde reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.16.11.2016(Çrş.)
Yargıtay — Esas No: 2019/3216, Karar No: 2020/5604, Tarih: 08.10.2020

**11. Ceza Dairesi         2019/3216 E.  ,  2020/5604 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Sahte fatura düzenleme

HÜKÜM : Mahkumiyet

1) Sanık hakkında 2009 takvim yılın da “sahte fatura düzenleme” suçundan açılan kamu davasında; sanığın, iş yerini 2009 yılının Ocak ayında açtığını, trafik kazası geçirdiği için bir ay sonra kapatmak zorunda kaldığını, kaza geçirdiği dönemde matbaaya faturaları basmasını söylediğini ancak henüz faturalarının dahi basılmadığını, iş yerinin anahtarlarını akrabası ...’a teslim ettiğini, çalışamayacak durumda olduğu için ...’in faaliyette bulunmuş olduğunu, kendisinin fatura düzenlemediğini savunması karşında; maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespiti bakımından;

a- Suça konu fatura asıllarının, bu faturaları kullanan mükelleflerden veya bu mükelleflerin ve sanığın bağlı bulunduğu vergi dairesinden sorulmak suretiyle, getirtilip dosya içine konulması, sanığa gösterilerek yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması, kendisine ait olmadığını söylemesi halinde, ...'un CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakkı hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi ve faturalar kendisine gösterilerek faturalardaki yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığının sorulması,

b- ... de faturalardaki yazı ve imzaların kendisine ait olmadığını söylediği takdirde; yazı ve imza örnekleri temin edilerek, faturalardaki yazı ve imzaların sanığa veya ...’e ait olup olmadığı konusunda uzman bir kurum veya kuruluştan rapor alınması,

c- Faturalardaki yazı ve imzaların sanığa ve ...’e ait olmadığının anlaşılması halinde ise; faturaları kullanan kişi yada şirket yetkilileri dinlenip, sanığı tanıyıp tanımadıkları, faturaları kimden, hangi ticari ilişkiye dayanarak aldıkları ve faturaların verilmesinde sanığın iştirakinin olup olmadığı konusunda beyanlarının alınması,

d- 12.02.2009 tarihinde...’a ait matbaada bastırılan faturaların kimin tarafından teslim alındığının araştırılıp, teslim alma formu imzasının sanığa ait olup olmadığı yönünde rapor alınması,

Sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayin edilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ile mahkûmiyetine hükmedilmesi,

2) Kabule göre de; hükümden sonra 24/11/2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK'nin 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, Cumhuriyet savcısının temyiz sebepleri bu nedenlerle yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, 08/10/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/49849, Karar No: 2010/5180, Tarih: 01.03.2010

**9. Hukuk Dairesi         2009/49849 E.  ,  2010/5180 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini

istemiştir.

Yerel mahkemece isteğin kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili, müvekkilinin davalı belediyenin temizlik hizmetlerinde çalıştığını, davalı işyerine Seyhan Belediyesi Başkanlığı tarafından işe alındığını, müvekkilinin asıl işvereninin Seyhan Belediyesi olduğunu, müteahhitler değişmesine rağmen yaptığı iş ve koşulların değişmediğini, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının müvekkili ile alt işveren arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğuna yönelik iddiasının gerçeği yansıtmadığını, yapılan ihalelerin 5393 sayılı Belediye Kanununun 67.maddesine uygun olduğunu, belediyenin 5747 sayılı yasa gereği yeniden yapılanma sürecine girdiğini, 5747 sayılı yasa ile oluşturulan Çukurova Belediyesinin 29.03.2009 tarihinde fiilen kurulduğunu, menkul, gayrimenkul mallar, alacaklar ve borçlar ile çalışanların paylaştırıldığını, bu sebeple müvekkili belediyenin gelirlerinde azalma olduğunu, bölünmeden dolayı kendi personelinin yapacağı iş alanının kalmaması sebebi ile istihdam sorunu ortaya çıktığını, bu sebeple taşeron firmalara yaptırılan birçok işin kendi personeli tarafından yürütülebilir hale geldiğini, davacının alt işverenin işçisi olduğunu belirterek açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davalı belediyenin ihale ile bazı işleri firmalara vermesi ve bu firmalarda çalışan işçilerden işten çıkarılanların bir kısmının açtığı davalarda davalı ... ile ihaleyi alan firmalar arasında muvazaalı bir ilişki olduğunun saptandığı, yazılı bir fesih bildirimi yapılmadığı, işçilerin son giren ilk çıkar ilkesi dikkate alınmadan çıkarıldıkları, feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı belediyenin tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Karar davalı ... Belediyesi tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında temel uyuşmazlık davalı belediyenin tarafı olduğu asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

Alt işveren, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise, asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımdan yola çıkıldığında asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları, iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekir. Alt işverene yardımcı iş, ya da asıl işin bir bölümü, ancak teknolojik nedenlerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde asıl işveren alt işveren ilişkisini sınırlandırılması yönünde yasa koyucunun amacından da yola çıkılarak asıl işin bir bölümünün alt işveren verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerektiği belirtilmelidir. 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında tamamen aynı biçimde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu kararlılığı ortaya koymaktadır.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. Bundan başka 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 7. fıkrasında sözü edilen hususların adi kanuni karine olduğu ve aksinin kanıtlanmasının mümkün olduğu kabul edilmelidir.

5538 sayılı yasa ile 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesine bazı fıkralar eklenmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarıyla sermayesinin yarısından fazlasının kamuya ait olduğu ortaklıklara dair ayrık durumlar tanınmıştır. Bununla birlikte maddenin diğer hükümleri değişikliğe tabi tutulmadığından, asıl işveren alt işveren ilişkisinin öğeleri ve muvazaa öğeleri değişmemiştir. Öyle ki, alt işveren verilmesi mümkün olmayan bir işin bırakılması ya da muvazaalı bir ilişki içine girilmesi halinde işçilerin baştan itibaren asıl işverenin işçileri olarak işlem görecekleri 4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin 6.fıkrasında açık biçimde öngörülmüştür. Kamu işverenleri bakımından farklı bir uygulamaya gidilmesi hukuken korunmaz. Gerçekten muvazaalı ilişkide işçi, gerçek işverenin işçisi ise, kıdem ve unvanının dışında bir kadro karşılığı çalışması ve diğer işçilerle aynı ücreti talep edememesi, 4857 sayılı İş Kanununun 5. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Yine koşulların oluşmasına rağmen işçinin toplu iş sözleşmesinden yararlanamaması, anayasal temeli olan sendikal hakları engelleyen bir durumdur. Dairemizin 2008 yılında vermiş olduğu içtihatlar bu doğrultudadır (Yargıtay 9.HD. 24.10.2008 gün 2008/ 33977 E, 2008/ 28424 K.).

Somut olayda, davalı ... Başkanlığının, temizlik işlerini ihale ile değişik firmalara verdiği, davalı dışı bir firma ile bu kapsamda sözleşme yaptığı, sözleşmenin eki teknik şartnamede araç ve gereçlerin yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, davacının temizlik işini üstlenen firmanın işçisi olarak çalışmakta iken, firma tarafından iş