muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/15323, Karar No: 2014/19279, Tarih: 12.06.2014

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (56‑45=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

Sağlık Bakanlığı nezdinde Türkiye'deki hastanelerde statü hukuku dışında hemşire, ebe, doktor, eczacı, anestezi uzmanı vs. olarak çalışanlar, haftalık normal mesailerinde fazla çalışma yapmadıklarından, sadece tuttukları nöbetlerle sınırlı olarak fazla çalışma yapmış olmaktadırlar. Nöbet çizelgeleri ile belirlenen bu tür çalışmalar hafta içi ve hafta sonu olarak gerçekleşmektedir. Hafta içi nöbetler 17:00-08:00 saatleri arasında 15 saat olarak yapılmaktadır. İşçinin yaptığı işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 3 saat ara dinlenmesi indirilerek hafta içi nöbette 12 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmektedir. Hafta sonu nöbetler 24 saat sürmekte, işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 4 saat ara dinlenme indirildiğinde 20 saat fazla çalışma yapılmış olmaktadır. Ancak, bu durumlarda fazla çalışmalar, tutulan hafta içi ve sonu nöbet sayısına göre denetlemeye elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmelidir. Nöbet tutan çalışanın çoğunlukla ertesi gün nöbet izni kullanarak çalışma yapmaması nedeniyle, normal mesai devam çizelgeleri de mutlaka getirtilmelidir. İşçi, nöbetin ertesi günü nöbet izni kullandığında, ertesi gün (8 saat normal mesai süresi kadar) çalışmadığından hafta içi nöbette (12-8=) 4 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır. Hafta sonu nöbette ise, Cumartesi ve Pazar günü normal tatil olduğundan Cuma ve Cumartesi Gecesi tutulan nöbetlerden, ertesi gün çalışılmadığı gerekçesi ile indirim yapılma olanağı yoktur. Öte yandan genel tatile denk gelen nöbet günlerinde de ayrıca genel tatil ücreti verildiğinden yukarıda anlatılan şekilde indirim yapılmalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu doğrultudadır (Yargıtay 9. H.D. 2007/40834 E, 2009/7566 K sayılı ilamı).

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere

Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda takdiri indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre takdir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir(Yargıtay 9.HD. 21.03.2012 gün, 2009/48913 E, 2012/9400 K).

Dairemizin önceki kararlarında; fazla çalışma ücretlerinden yapılan indirim, kabul edilen fazla çalışma süresinden indirim olmakla, davalı tarafın kendisini avukatla temsil ettirmesi durumunda reddedilen kısım için davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmekteydi (Yargıtay 9.HD. 11.02.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K.). Ancak, işçinin davasını açtığı veya ıslah yoluyla dava konusunu arttırdığı aşamada, mahkemece ne miktarda indirim yapılacağı işçi tarafından bilenemeyeceğinden, Dairemizce maktu ve nispi vekâlet ücretlerinin yüksek oluşu da dikkate alınarak konunun yeniden ve etraflıca değerlendirilmesine gidilmiş, bu tür indirimden kaynaklanan ret sebebiyle davalı yararına avukatlık ücretine karar verilmesinin adaletsizliğe yol açtığı sonucuna varılmıştır. Özellikle seri davalarda indirim sebebiyle kısmen reddine karar verilen az bir miktar için dahi her bir dosyada zaman zaman işçinin alacak miktarını da aşan maktu avukatlık ücretleri ödetilmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Yine daha önceki kararlarımızda, yukarıda değinildiği üzere fazla çalışma alacağından yapılan indirim sebebiyle ret vekâlet ücretine hükmedilmekle birlikte, Borçlar Kanununun 161/son, 325/son, 43 ve 44 üncü maddelerine göre, yine 5953 sayılı Yasada öngörülen yüzde beş fazla ödemelerden yapılan indirim sebebiyle reddine karar verilen miktar için avukatlık ücretine hükmedilmemekteydi. Bu durum uygulamada hakkaniyete aykırı sonuçlara neden olduğundan ve konuyla ilgili olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde de herhangi bir kurala yer verilmediğinden, Dairemizce eski görüşümüzden dönülmüş ve fazla çalışma alacağından yapılan indirim nedeniyle reddine karar verilen miktar bakımından, kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir.

Somut olayda, taraflar arasındaki iş sözleşmesinin 10. Maddesinde fazla mesainin ücrete dahil olduğu kararlaştırıldığından davacının fazla çalışmasının hesabı sırasında yıllık 270 saat fazla mesai ücretinin ödendiği kabul edilerek hesaplama yapılması gerekirken bu hususu değerlendirmeyen rapora itibarla hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 12.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5192, Karar No: 2024/4553, Tarih: 02.07.2024

**1. Hukuk Dairesi         2022/5192 E.  ,  2024/4553 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/19 E., 2022/65 K.

HÜKÜM : Kabul

Taraflar arasındaki tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece verilen karar Yargıtay 8. Hukuk Dairesince bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; Van ili, Merkez, ... mahallesinde bulunan taşınmazın maliki olduğunu, dava konusu taşınmazın kendisine ait olduğunu, ancak dava konusu taşınmazın dere olarak tescil harici bırakıldığını belirterek çekişmeli taşınmazın adına tapuya kayıt ve tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili, çekişmeli taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini, taşınmazın dere yatağı vasfında olduğunu belirterek davanın reddi ile taşınmazın Hazine adına tescilini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 05.07.2012 tarihli ve 2010/608 Esas, 2012/203 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne bilirkişi raporunda D ile gösterilen 905,05 metrekarelik taşınmaz bölümünün davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 28.03.2013 tarihli ve 2012/10646 Esas, 2013/4555 Karar sayılı kararıyla; Mahkemece yapılan araştırmanın eksik olduğu belirtilerek, çekişmeli taşınmazın imar planı kapsamında kalıp kalmadığı hususunun araştırılması, hava fotoğraflarından da yararlanılmak suretiyle taşınmazla ilgili zilyetlik araştırması yapılması, taşınmazın ne zaman imar ihya edildiğinin belirlenmesi gereğine değinilerek hüküm bozulmuştur.

3. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; 22.01.2015 tarihli ve 2013/349 Esas, 2015/58 Karar sayılı kararıyla; dava konusu yer üzerinde davacı yararına zilyetlikle kazanmayı sağlayan koşulların oluştuğu gerekçesi ile bilirkişi raporunda A ile gösterilen 905,05 m2 lik kısmın davacı adına tesciline karar verilmiş, hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

4. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 15.10.2019 tarihli ve 2016/4115 Esas, 2019/9011 Karar sayılı kararıyla; bozmaya uyulduğu halde gereklerinin yerine getirilmediği, Mahkemece, hava fotoğrafları getirtilmeden ve bozmada belirtilen dışında teknik bilirkişilerce icra edilen keşif neticesinde düzenlenen raporun esas alınarak hüküm verilmesinin doğru olmadığı belirtilerek karar bozulmuştur.

4. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 15.10.2019 tarihli ve 2016/4115 Esas, 2019/9011 Karar sayılı kararıyla; bozmaya uyulduğu halde gereklerinin yerine getirilmediği, Mahkemece, hava fotoğrafları getirtilmeden ve bozmada belirtilen dışında teknik bilirkişilerce icra edilen keşif neticesinde düzenlenen raporun esas alınarak hüküm verilmesinin doğru olmadığı belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu yerin 1976 yılında yapılan kadastro sırasında dere yatağı vasfıyla tescil harici bırakıldığı, çekişmeli taşınmazın imar planı içerisinde kalmakta olduğu, imar planının 29.08.2013 tarihinde kesinleştiği, önceki karara esas A harfi ile gösterilen alanın imar planında yol, park ve dere taşma sahasında kaldığı, hava fotoğraflarına göre jeodezi ve fotoğrametri mühendisleri tarafından 1977 ve 1988 yılında taşınmazların sürülü olmadığı imar ihyasının olmadığı, 2001 yılında muhtelif ağaçların olduğunun tespit edildiği, çekişmeli alan ile kuru dere arasında 2 metrelik kot farkının doğal sınır oluşturduğu, taşınmazın dere etkisinde olmadığı ve dereden kazanılmadığı, taşınmaz üzerinde 30 ve 35 yaşında kavak ağaçları , 32 yaşında kayısı ağacı, 35 yaşında elma ağacı olduğu, hava fotoğraflarının irdelenmesinde 1988 yılında taşınmazda imar ihya çalışması olmadığının belirlenmesi nedeniyle ziraat mühendisleri tarafından taşınmaz üzerinde bulunan 35 yıllık elma ağacı ile 35 yıllık kavak ağaçlarının bulunduğunun tespiti çeliştiğinden bu hususta ek rapor aldırıldığı, ek raporda yaş tespitlerinin zirai ve bilimsel yöntemlere göre yapıldığı, 1988 yılında ağaçların yaşı itibariyle izdüşümlerinin küçüklüğü nedeniyle hava fotoğraflarında tespit edilemeyeceğinin bildirildiği, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanıklardan Farıs beyanında mahalleye 1990 yılında geldiğini sonra da davacının geldiğini söylediği, bu beyan ile mahalli bilirkişi Mehmet 'in beyanı arasında çelişki oluştuğu, Mehmet'in kendisinin 1987 yılında mahalleye geldiğinde davacının burada olduğunu bildirdiği, Farıs'ın ise tarihleri karıştırmış olabileceğini beyan ettiği, dava tarihinden geriye doğru en az 20 yıldır taşınmazın davacı tarafından kullanıldığı, dava tarihi itibariyle tescil şartlarının davacı lehine oluştuğu ancak dava konusu tescili istenen yerlerin kısmen imar yollarında, dere taşkın sahasında ve kısmen parklarda kaldığı anlaşılmış olduğundan bu durumda imar planına göre kamu orta malı olarak bırakılan yerler hakkında tescil kararı verilemeyeceğinden mülkiyetin tespitine karar vermek gerektiği gerekçesi ile bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen 905,016 m2 lik alanda dava tarihi itibariyle TMK' nın 713/1 inci maddesi uyarınca imar, ihya, zilyetlik nedeniyle tescil şartlarının oluştuğunun ve taşınmazın davacı ... mülkiyetinde olduğunun tespitine, tescil talebinin ise reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; çekişmeli 905,016 m² yüzölçümündeki alanda dava tarihi itibariyle davacı lehine TMK’nun 713/1 inci maddesi uyarınca imar, ihya, zilyetlik nedeniyle tescil şartlarının oluştuğunu, Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin tescil yerine tespit kararı vermesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü ,17 nci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Kadastro sonucunda Van ili , Merkez ... Beldesi, ... mahallesinde bulunan taşınmaz kadastro tespiti sırasında tespit harici bırakılmıştır.

2. Mahkemece dava konusu taşınmaz bölümü üzerinde davacı lehine mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Her ne kadar bazı tanıklarca davacı yanın zilyetliğinin iktisaba elverişli sürede olduğu beyan edilmiş ise de, davacı tapusuz taşınmazın adına tescili istemiyle 2010 yılında dava açmış, 07.10.2021 tarihli keşifte 1987 yılında yöreye geldiklerini ve bundan sonra zemini düzelttiklerini, taşları toplayıp toprak getirdiklerini beyan etmiştir.

Dosya arasında bulunan 05.11.2021 havale tarihli bilirkişi raporunda; çekişmeli taşınmazın 1977 ve 1988 yıllarına ait hava fotoğraflarında sınırlarının belirgin olmadığı, sürülü olmadığı, üzerinde yapı ve ağaç bulunmadığı, kuru dere vasfında boş bir arazi olduğu, imar ihyanın yapıldığına dair bir belirtinin olmadığı, 2001 yılına ait hava fotoğrafında sınırlarının belirgin olduğu, imar ihyanın yapıldığının bildirildiği anlaşılmıştır. Bilimsel verilere göre hazırlanmış rapora göre 1988 yılında taşınmazın kuru dere vasfında boş bir arazi olup taşınmazın imar ihyasının tamamlandığı hususu 2001 yılındaki hava fotoğraflarından anlaşılmaktadır.

2021 yılında hazırlanan ziraat bilirkişi kurulu raporunda açıklama kısmında çekişmeli taşınmazın A ile gösterilen bölümünün imar ihyasının dava tarihinden 20 yıl önce başlandığının bildirildiği, sonuç kısmında dava tarihinden geriye doğru 20- 25 yıldır imar ihyanın tamamlandığının bildirildiği, yine sonuç bölümünde taşınmazın imar ihyasının 25 yıldır devam ettiğinin bildirildiği görülmüştür. Ziraat bilirkişi kurulu raporuna göre; çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde 1 adet 30 yaşında elma, 20 adet 15 yaşında elma, 19 adet 15 yaşında elma, 2 adet 30 yaşında kayısı ağaçlarının bulunduğu, taşınmazın güney- batı sınırlarında 25 yaşında kavak ağaçları, kuzey-doğu sınırlarında kesilmiş 10 adet 35 yaşlarında kesilmiş kavak köklerinin zeminde mevcut olduğu tespit edilmiştir. Taşınmaz üzerinde bulunan kavak ağaçları dışındaki ağaçların yaşları zilyetlikle mülkiyet edinimi için uygun olmayıp, çekişmeli taşınmaz bölümleri üzerinde bulunan kavak ağaçlarının kendiliğinden yetişen ağaçlardan olması ve davacının taşınmaz bölümü üzerinde başkaca tarımsal faaliyetlerinin olduğunun ispatlanamamış olması karşısında taşınmaz bölümü üzerinde davacının ekonomik amacına uygun bir zilyetliğinin bulunmadığı açıktır.

İmar ihyaya muhtaç yerlerin zilyetlikle edinilebilmesi için imar ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar 20 yıllık zilyetlik süresi aranmaktadır. Açıklanan nedenlerle somut olayda, dava konusu taşınmazın imar ihya edilmesinin ardından dava tarihine kadar davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğundan söz edilemez. Hal böyle olunca; davacının davasının reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

Öte yandan, davalı Hazine'nin çekişmeli taşınmazın Hazine adına tesciline yönelik talebi bulunmasına rağmen talebinin değerlendirilmemiş olması da isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddine,

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden usul ve kanuna aykırı olan hükmün 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla HUMK'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 inci maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

02.07.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.