muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/328, Karar No: 2022/395, Tarih: 02.06.2022

... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hakkında Anayasa'nın 154. maddesi ile 1602 sayılı Kanun'un 33 ve devam maddelerine aykırı olarak soruşturma başlatıldığı, Anayasa'nın 154. maddesine göre 1602 sayılı Kanun uyarınca yetkili makamların bu yönde bir kararı olmadan bir Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyesi hakkında inceleme ve soruşturma yapılmasının mümkün olmadığı, 16 Nisan 2017 tarihli referandum ile Askeri Yargıtay kaldırıldığından 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca dosyanın Ceza Genel Kuruluna gönderilmesinin gerektiği, yargılamayı yapan Yargıtay 9. Ceza Dairesinin de aynı kanaatte olmasına karşın ... bölümünü gerekçe göstererek bu itirazlarını reddettiği, darbe girişimi bahane edilerek 1602 ve 2797 sayılı Kanun'larda ve CMK'nın 2/j maddesinde belirtilen suçüstü hâli bulunmadan genel hükümlere göre soruşturma başlatılmasının ve ayrıca yakalama, gözaltı, arama, el koyma ve tutuklama kararları verilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, bu kararların dayanağı olarak ileri sürülen CMK'nın 161/8. maddesinin, üst normu olan Anayasa'nın 146. maddesine ve özel kanun olan 1602 (17 Nisan Referandumu öncesi) ve 2797 sayılı Kanun'lara aykırı olarak uygulanmasının mümkün olmadığı, soruşturmada sanığa somut bir suçlama dahi yöneltilmediği, tek bir somut olay, maddi bir suç eylemi ya da hukuka aykırı fiilleri ortaya koyan başka türde delil gösterilmeden ve bireyselleştirme yapılmadan sanığın tutuklandığı, 16 Nisan 2017 tarihli referandum neticesinde askeri yargıya ilişkin hükümler ile Askeri Yargıtay kaldırıldığından ve sanığın kovuşturması da bu tarihten sonra başladığından 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 46. maddesine göre yüksek yargı üyeleri hakkında kovuşturma izni verilmesi sonrasında görevle ilgili suçlarda Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesine, kişisel suçlarda Yargıtay Ceza Genel Kuruluna dava açılmasının gerektiği, işlendiği iddia edilen suç görevle ilgili ise Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinin, kişisel suç ise Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Anayasa’nın 37. maddesinde ifadesini bulan kanuni tabii mahkeme olduğu, bu bakımdan "Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun kuruluş amacı, üye sayısı, çalışma tarzı itibariyle, kısa sürede sayıları yüzleri aşan sanıkların ilk derece yargılamasını yapmaya elverişli olmaması ve fiili zorunluluk nedeniyle yargılama yapamayacağı" yönündeki ilk derece mahkemesi değerlendirmesinde isabet bulunmadığı, bu sebeplerin Anayasa'nın ve 2797 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinde ortaya koyulan tabi hâkimlik ilkesinin inkarı anlamına geldiği, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun tüm Yargıtay Ceza Dairelerinin üst kurumu ve içtihat mercisi olduğu ve dolayısıyla sanığın Yargıtayda yargılanma güvencesinin zarar gördüğü, ayrıca bu adil olmayan düzenlemenin salt idari nitelikte ve kurum içi düzenleme sayılamayacağı, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin Anayasa’nın 37

. Ceza Dairesinin Anayasa’nın 37. maddesinin açıkça yasakladığı kanunen tabi olunan mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılması sonucunu doğuran, yargı yetkisine sahip olağanüstü yargısal merci olduğu, ayrıca yargılama mercisinin hem suç tarihinden sonra değiştirildiği hem de bu merciye yetkinin kanunla değil OHAL KHK’sı ile verildiği, bu durumun hem Anayasa’nın 37. maddesinde düzenlenen tabii hâkim ilkesine hem de AİHS’nin 6. maddesinde ifadesini bulan kanunla kurulmuş mahkeme kuralına aykırı olduğu, bu KHK'nın kanunda öngörülen sürede kanunlaşmadığı, bu sebeple düşmesi gereken bahse konu KHK'da kanunilik ilkesinin de bulunmadığı, yargılama mercisinin suçun işlendiği iddia edilen tarihten sonra OHAL KHK’sı ile değiştirilmesinin Anayasa’nın 121. maddesine de açıkça aykırı olduğu, yargılamanın iddianamede anlatılan fiile ve faile bağlı olarak ve suç ve cezada yasallık ilkesi gözetilerek yürütülmediği, iddianamede anlatılmayan ve CMK'nın 225. maddesine göre de hükmün konusu olamayacak olan tanık beyanları ve ankesörlü arama iddiasının hükme esas alındığı, TCK’nın 2. maddesi uyarınca kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemeyeceği, idarenin düzenleyici işlemiyle de suç ve ceza konulamayacağından sanığın bu davranışlarının suç kabul edilerek hakkında mahkumiyet hükmü kurulmasının kesin hukuka aykırılık oluşturduğu, TCK'nın 314/1. maddesinde yer alan silahlı terör örgütü yöneticisi olma iddiasıyla soruşturmaya başlandığı ve neticeten silahlı terör örgütü üyesi olma suçundan 12 yıl hapis cezası verildiği, bu suçun kişisel suç olduğu belirtilerek davanın OHAL KHK’sı ile yetkilendirilen Yargıtay 9

. Ceza Dairesine açıldığı, oysa hem iddianamede hem esas hakkında mütalaada hem de gerekçeli kararda sanığın kişisel suçtan çok görev suçu ithamı altında bulunduğu, yargılamanın Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yapılması gerektiği, görevsizlik kararı verilerek dosyanın ilgili merciye gönderilmesini talep ettikleri, 1602 ve 2797 sayılı Kanun'lar hiçe sayılarak soruşturma ve kovuşturma izni olmadan sürecin başlatılması, soruşturma mercisinin yetkisiz olması, arama, el koyma ve gözaltı kararlarını veren makamların ve tutukluluğa hükmeden hâkimliğin yetkisiz olması, suçüstü hâli olmadan gözaltı kararı verilmesi, gözaltı ve adliye sürecinde kötü muamele yasağına ve masumiyet karinesine aykırı uygulamalar yapılması, tutukluluk kararı ve uzatma kararlarının somut bir delile dayanmaması, istisna olması gereken tutukluluğun genel kural olarak uygulanması, hukuka aykırı ve yasak sorgu yöntemleriyle delil toplanması, bu delillerin sulh ceza hâkimleri tarafından dikkate alınmasına karşın savunma hakkı kapsamında kendilerine tebliğ edilmemesi, cezaevinde savunmaya ait belgelerin okunması ve bunlara el koyulması, dosya inceleme için bilgisayarda haftada 1 gün ve 1 saat çalışma sınırı getirilmesi, bu uygulamalara OHAL KHK’ları ile getirilen ve en temel hakları alabildiğine kısıtlayan kuralların gerekçe yapılması, savunma hakkı, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edilmesi, kısıtlılık ve gizlilik kararları nedeniyle dosya içeriğine ulaşılamaması nedeniyle aleni yargılama ve savunma hakkının ihlal edilmesi, cezaevlerinde avukatla görüşmelerin bir memur huzurunda yapılması, bu görüşmelerin izlenmesi ve kayda alınması, savunma hakkı kapsamında avukata teslim edilen ve avukat tarafından verilen her türlü yazı ve belgenin cezaevi yönetimi tarafından incelenmesi, mesleki ve savunmada kullanılacak hukuk ve mevzuat kitapları dahil 3 kitaptan fazla kitaba izin verilmemesi, bilgisayar, internet ve mevzuata erişim izni olmaması gibi savunma hakkının özüne dokunacak ihlaller yapılması, masumiyet karinesine aykırı olarak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ve hücre cezası alanlara dair infaz hükümlerinin tutuklululuk hâlinde uygulanması, hapishane içinde inşa edilen hücrede kalıcı tutulması, tek tip kıyafet zorunluluğunun getirilmesi, 668 sayılı KHK hükmü gerekçe gösterilerek hem sulh ceza hâkimlikleri hem de Yargıtay tarafından duruşma açılmadan dosya üzerinden tutukluluğun uzatılmasına karar verilmesi, bu hâliyle yüz yüzelik ilkesinin ihlal edilmesi, uzatma kararları öncesinde savcılığın talebi alınırken bu talebin tebliğ edilmemesi suretiyle kendilerine söz hakkı tanınmaması, tez ve argümanlarının uzatma kararını veren hâkim tarafından yazılı ya da sözlü olarak hiçbir şekilde dikkate alınmaması, kovuşturma aşamasında Yargıtay 10

. Ceza Dairesinin tutukluluğun devamı yönündeki kararlarının tebliğ edilmemesi veya aksayan bir biçimde gönderilmesi, kanunda yazan soyut, klişe, matbu ve basmakalıp ifadelerin gerekçe yükümlülüğünü karşılamayacağından kişiselleştirme yapılması gerekmesine rağmen Yargıtay tarafından verilenler dahil tüm tutukluluğun uzatılmasına ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin kararların aynı şablon ifadelerle verilmesi, itiraz dilekçelerinde yer verilen hiçbir hususun anılan kararlarda karşılanmaması, yargılamaların OHAL rejimi altında başlatılması, suçun işlendiği iddia edilen tarihten sonra Anayasa’nın 37. maddesindeki doğal, olağan ve kanuni hâkim ilkesine ve AİHS’nin 6. maddesindeki kanunla kurulmuş mahkeme ilkesine aykırı olarak soruşturma, tutuklama ve yargılama makamlarının OHAL KHK’sı ile değiştirilmesi, OHAL atmosferinde olağanüstü hâl yargılaması mantalitesiyle soruşturma usullerinin, delil elde etme yöntemlerinin, delil standartlarının ve yargısal içtihatların değiştirilmesi, daha önce rastlanmamış nevi şahsına münhasır bir terör örgütü bulunduğu ön kabulü ile kanunda tanımlanan hukuki güvenlik, belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı olarak alabildiğine genişletilmesi, başkalarının işlediği darbe girişimi gibi fiiller nedeniyle kolektif sorumluluk anlayışı içinde bu suçla hiç ilgisi olmayan, terörü ve şiddetin hiçbir biçimini kim tarafından yapılırsa yapılsın desteklemesi, benimsemesi ve örgüte sempati duyması dahi mümkün olmayan sanığın 3 yıl 6 ay süresince tutuklu bulunması ve bu durumun tedbirden ziyade infaz hâlini alması, bunun suç ve cezaların şahsiliği ve kanunilik ilkelerine aykırı bulunması, bir grubun ya da hareketin silahlı terör örgütü olduğunun ancak kesinleşmiş bir mahkeme kararı ile belirlenmesi gerekirken, kronolojik olarak bir tarih belirlemeden, yıllarca devletin tüm kurumları tarafından desteklenmiş bir dinsel cemaatin yasallık ve makulluk ilkeleri gözetilmeksizin ilk kurulduğu günden itibaren terör örgütü ilan edilmesi, bu suretle elli yıllık bir dönemde herhangi bir şekilde yolu cemaatin herhangi bir kurumu ya da cemaatle iltisaklı kişi ile kesiştiği düşünülen bazı insanlar terör soruşturmasına tabi tutulurken, aynı ya da benzer delil durumu üzerinden başkalarının bu soruşturmalardan muaf tutulması gibi pek çok nedenle sürecin pek çok ilke yönünden adil yargılanma hakkına aykırılık taşıdığı, yargılama boyunca masumiyet karinesinin sık sık ayaklar altına alındığı, 24.08

.08.2016 tarihli ve 2016/426 sayılı HSK Genel Kurulunun 2847 hâkim ve savcının görevini sona erdiren kararında henüz şüpheli konumunda olan hâkim ve savcıların bir idari kurul olan HSYK tarafından terör örgütü mensubu olarak ilan edildikleri, bu belirlemeyi yapanın Emniyet Genel Müdürlüğü olduğunun yazılmasının da yargı bağımsızlığına ve hâkimlik teminatına aykırı olduğu, sanığın diğer hâkim ve savcılarla birlikte HSYK tarafından kesin bir dille terör örgütü mensubu olarak ilan edildiği tarihten on yedi ay sonra yargılamanın yeni başladığı, HSYK’nın internet sitesinde tüm Türkiye’ye duyurulan bu karardan sonra bu kişilerin masum olduğunun kanıtlanmasının istendiği, her ne kadar sanık hakkında karar veren mercisi HSYK olmasa da bu kapsamda sanığın da fişlendiği, soruşturmaları yürütecek mahkemeler üzerinde denetim yetkisine sahip HSYK’nın başkan vekilinin ve yüksek mahkeme Yargıtayın daha soruşturma sırasında örgütün kesin olarak var olduğunu tüm Türkiye’ye ilan ettiği, bu durumun masumiyet karinesine ve yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığına ilişkin şüpheleri artırdığı, bu yargısal ortamda duruşmalar boyunca aynı havanın yargılamaya hâkim olduğu, sanık dahil hâkim ve savcıların üçte birinin savunmaları dahi alınmadan mesleklerinden ihraç edilmesi, pek çoğunun terör örgütü üyeliğinden mahkum edilmesi, hem meslekten çıkarma kararlarının dayanağı olan KHK’ların hem de soruşturma ve yargılama makamlarını ve usullerini belirleyen KHK’ların işlendiği iddia edilen suç tarihinden sonra yürütme erkinin bir organı olan Bakanlar Kurulu tarafından yürürlüğe sokulması ve bu mevzuatın geçmişe şamil olması dikkate alındığında kurumsal olarak yargı erkinin bağımsızlığından söz etmenin mümkün olmadığı, soruşturma boyunca gizlilik ve kısıtlılık kararları nedeniyle dosyaya erişimlerinin mümkün olmadığı, kovuşturma aşamasında ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Devletin güvenlik ve istihbarat birimleri başta olmak üzere her kurumdan bilgi ve belge temin ettiği ve tutukluluğun devamı kararlarına imza atan heyet üyesi hâkimlerin hukuki görüş ve vicdani kanaatini etkilemek amacıyla dosyaya sunarken savunma tarafına hiçbir delilin verilmediği, dosya içeriğinin de gösterilmediği, çelişmeli muhakeme ilkesinin ortadan kalktığı, konut dokunulmazlığı ve haberleşmenin gizliliği ilkelerinin ihlal edildiği, dosyada ifadesine başvurulan neredeyse tüm şahısların FETÖ/PDY yöneticiliği veya üyeliği isnadı ile haklarında kamu davası açıldığı, bu nedenle tanık olarak verdikleri ifadelerin hukuka aykırı delil niteliğinde olduğu, tanıklar ... ve ...'ın sanığın bu yapıya mensup olduğuna ilişkin bilgiye ne zaman, nerede, hangi sıfatla ve ne şekilde vakıf olduklarını açıklamadıkları, ifade veren bu kişilerin gerçeğe aykırı ve soyut kanaatlerinin sanık aleyhine delil olarak dikkate alındığı, özgürlük ve mesleğe döndürme gibi vaatlerle maddi gerçekle ilgisi olmayan beyanlarda bulunmaları sağlanan bu kimselerin beyanlarının CMK'nın 148

... ve ...'ın sanığın bu yapıya mensup olduğuna ilişkin bilgiye ne zaman, nerede, hangi sıfatla ve ne şekilde vakıf olduklarını açıklamadıkları, ifade veren bu kişilerin gerçeğe aykırı ve soyut kanaatlerinin sanık aleyhine delil olarak dikkate alındığı, özgürlük ve mesleğe döndürme gibi vaatlerle maddi gerçekle ilgisi olmayan beyanlarda bulunmaları sağlanan bu kimselerin beyanlarının CMK'nın 148. maddesi uyarınca yasak delil niteliğinde olduğu, tanıkların aşamalarda alınan beyanlarının soyut, duyuma dayandırılan ve atf-ı cürüm niteliğinde ifadelerden oluştuğu, mahkemenin bu beyanlara itibar etmesinin hukuka aykırı olduğu, tanık ...'ın Uyuşmazlık Mahkemesine seçilememesinden ötürü sanıkla arasında husumet bulunduğu, tanığın ayrıca sanık hakkında örgütsel hiçbir eylemden bahsetmediği, sanığın hukuki fikrini değiştirmesinin bir ceza davasında delil olarak ele alınmasının mümkün olamayacağı, tanık ...'ın sanığın adını etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanmak amacıyla verdiği, anlatımlarının kendi içerisinde de çelişkili olduğu, mahkemenin tanık ifadelerini değerlendirirken açık biçimde sanığa ön yargılı davrandığı ve tanık ifadelerini maddi gerçeği ortaya çıkarma değil, sanığı cezalandırma kastı ile ele aldığı, tanıklardan hiçbirinin sanık aleyhine bir beyanının ya da örgütsel anlamda somut bir anlatımının olmadığı, tanıklar ..., ..., ... açık biçimde sanığın bu yapıyla irtibatının bulunmadığı yönünde tanıklık yaptıkları, sanık hakkında suçlayıcı beyanda bulunan tek tanık olan ...'ın mahkeme huzurunda verdiği ifadesinde bu beyanlarını etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanmak amacıyla verdiğini ve sanığın örgütsel hiçbir eylemine şahit olmadığını belirttiği, geri kalan tanık ifadelerinde sanığı suçlayıcı hiçbir içerik bulunmadığı, dosyadaki tanıkların büyük oranda askeri mahkemelerdeki seçim ve terfi konularında başkalarını suçlayan kişiler olduğu, bu bağlamda sanığa ilişkin olarak da birkaç tanığın tümüyle husumet nedeniyle soyut değerlendirmelerde bulundukları, terör örgütü organizasyonu kapsamında ardışık aranma iddiasının doğru olmadığı, delil olarak kullanılmayacağı, Dairenin bu hususta delilsiz ve dayanaksız kurgusal belirlemeler yapması ve bu tablolar çerçevesinde mahkumiyet hükmü kurmasının adil yargılanma hakkının ihlali olduğu, HTS kayıtlarının hukuka uygun olmadığı, ankesörlü telefon, ardışık ya da periyodik arama ile ilgili alınan 18.06

.06.2019 tarihli bilirkişi raporunun bir delil olamayacağı, zira kimin hangi amaçla aradığı bilinmeyen ve görüşme sonrasında da suç oluşturan bir eylem tespit edilmeyen aramaların silahlı terör örgütü üyeliği yolunda delil olamayacağı, sanığın Sıkıyönetim Mahkemeleri Görevlendirme Listesine göre Dairesinde kalmış kişilerden olduğu, bu listede özel bir yere atanmayıp kendisine özel bir görev de verilmediği, listenin sanık aleyhine delil olarak değerlendirilemeyeceği, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun sanığın yetkilerinin kaldırılması kararının ve 677 sayılı KHK ile sanığın ihracının örgüt üyeliği yönünden delil olarak gösterilemeyeceği, zira bu işlemin idari bir tedbirden ibaret olup hâlihazırda idari mahkeme önünde iptal davasına konu olduğu, güvenlik soruşturması nedeniyle askeri okuldan çıkarılan öğrencilerin Askeri Yüksek İdare Mahkemesine açtığı davalarda sanığın verdiği oyun bir ceza soruşturmasına ve mahkumiyet hükmüne konu edilemeyeceği, zira Anayasa'nın 139. maddesinin hâkimlik teminatını düzenlediği, kaldı ki bu davalarda sanığın 16.05.2017 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere salt istihbarat raporuyla bir öğrencinin eğitim hakkının elinden alınmasının hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu görüşünde olduğu, buradan sanığın FETÖ'ye yakın ya da FETÖ'cü olduğu sonucunun çıkarılamayacağı, mahkemenin keyfi olarak alt sınırdan uzaklaştığı, salt kaçmış olması sebebiyle hakkında hiçbir delil olmamasına rağmen Yargıtay 9. Ceza Dairesinin sanığı cezalandırdığı, TCK'nın 62. maddesinde öngörülen indirimi keyfi olarak uygulamadığı, Hususlarını beyan etmiştir.

VI) USULE İLİŞKİN İTİRAZLAR, RESEN İNCELENMESİ GEREKEN HUSUSLAR VE GENEL AÇIKLAMALAR:

1) SORUŞTURMA USULLERİ VE KOVUŞTURMA MERCİSİ:

a) Genel Olarak:Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Anayasa'nın 142. maddesinde, mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin, işleyişinin ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği öngörülmekle birlikte; yargı kollarında yer alan Yüksek Mahkemeler yönünden kanunilik esasının ötesinde bu mahkemelerin niteliklerine, üyelerin ne şekilde atanacağına ya da seçileceğine, görev ve yetkilerinin neler olduğuna dair konular doğrudan doğruya Anayasa'da hüküm altına alınmıştır.

Ülkemizdeki yargı kolları arasında yer alan adli yargı; diğer yargı kollarının (anayasa yargısı ve idari yargının) görevine girmeyen davaların çözümlendiği olağan ve genel yargı kolu olup teşkilât yapısı ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay olmak üzere üç derecelidir. Kamu görevinin etkin ve kesintisiz biçimde sürdürülmesi ve soruşturulmasında kamu yararı bulunmayan kimi iddialarla ilgili gereksiz işlem yapılmasının önüne geçilmesi amacıyla kamu görevlilerinin bağlı bulundukları yasalara göre özel soruşturma usulleri öngörülmüştür.Hâkimlerin suç işlemeleri hâlinde cezai sorumluluklarının bulunduğu, çağdaş hukuk sistemlerinin ortak kabulüdür. Bir hâkimin göreviyle ilgili ya da kişisel bir suç işlemesi mümkün olup bu durumda kişinin hâkim olması nedeniyle işlediği suçun yaptırımsız kalması düşünülemez. Bu nedenledir ki, hukuk sistemimiz içinde hâkimlerin görevleriyle ilgili ya da kişisel nitelikte işledikleri ve suç oluşturan eylemlere ilişkin Anayasa, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu, 2575 sayılı Danıştay Kanunu ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu gibi kanunlarla kural olarak özel soruşturma ve kovuşturma usulleri ve mercileri öngörülmüştür.Suçun görev sebebiyle işlendiğinin kabulü için, eylemin memuriyet işleriyle ilgili olması, diğer bir anlatımla suçu doğuran fiil ile görev arasında illiyet bağı bulunması, görevle bağlantılı olması ve görevin sağladığı imkânlardan faydalanılarak işlenmesi gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.02.2004 tarihli ve 2004/2-10 Esas 2004/40 Karar sayılı kararında "Görev sebebiyle işlenen suç kavramının, memuriyet görevinden doğan, görev ile bağlantılı ve görevden yararlanılarak işlenebilen suçları ifade eder." şeklinde kabul edilmiştir. Yargıtayın yerleşik uygulamasına göre kamu görevlilerinin herhangi bir suç örgütüne üye veya yönetici olmaları kişisel suç niteliğindedir. Özel soruşturma ve kovuşturma usulleri öngören düzenlemelerden; yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa'nın 83. maddesi, hâkim ve Cumhuriyet savcılarına ilişkin 2802 sayılı Kanun'un 94. maddesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun seçimle gelen üyelerine ilişkin 6087 sayılı Kanun'un 38. maddesi, 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesi ile diğer kamu görevlilerine ilişkin 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 2. maddesinde "ağır cezalık suçüstü hâli" ortak bir kavram olarak kullanılmaktadır. Aynı kavram, suç tarihinden sonra 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesine 680 sayılı KHK ile eklenen ve 7072 sayılı Kanun'la aynen kabul edilerek kanunlaşan altıncı fıkrada da yer almaktadır.

5271 sayılı CMK'nın "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (j) bendinde de "Suçüstü hâli"nin;

"1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

5271 sayılı CMK'nın "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (j) bendinde de "Suçüstü hâli"nin;

"1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan kimsenin işlediği suçu" ifade ettiği öngörülmüştür.

Belli bir suçun bulunması, failin yakalanmış olması ve failin suçu işlediği an ile yakalandığı an arasında uzun sürenin geçmemiş olması, suçüstü hâlidir.

Öte yandan, suçüstü hâlinin varlığı açısından hukukî düzenlemelerde açıkça bir zaman sınırı öngörülmediği göz önüne alındığında, bir zaman sınırlaması getirmek mümkün değildir. Bir olayın hangi ana kadar "suçüstü" olarak nitelendirilebileceği, o olayın özelliklerine, işlenen suça, türüne, işlenme biçimine, icra ile yer ve zaman bakımından gerçekleşen illiyet bağına göre takdir edilmelidir.

Suçüstü hâli doktrinde, dar anlamda ve geniş anlamda suçüstü olmak üzere ikili ayrıma tabi tutulmuştur (Faruk Erem, Ceza Usulü Hukuku, 5. Bası, Sevinç Matbaaası, ..., 1978, .... 692, 693). Konumuza ilişkin olarak, asıl suçüstü ya da dar anlamda suçüstü, CMK'nın 2. maddesinin (j) bendinde yer alan (1) numaralı alt bentteki "işlenmekte olan suç"u ifade etmektedir.

b) Mütemadi Suçlarda Suçüstü Hâli:Doktrinde genel kabul gören görüş; mütemadi suçlar suçüstü hâlinde işlenebilen suçlardır. Mütemadi suçlarda, temadi devam ettikçe suçüstü hâlinin devam ettiği, icra hareketlerinin tamamlanmasının gerekmediği, mütemadi suçu oluşturan icra hareketlerinin bir kısmında sanığın geniş anlamda yakalanmasının yeterli olduğu, kanuni düzenlemelerde bu konuda bir ayrıma gidilmediği ve suçüstü hâlinde temadinin sona ereceğine ilişkindir.Türk Hukukundaki silahlı örgüt suçuna ve usul hukukuna ilişkin düzenlemelere ayrıca değinilecek olmakla birlikte, faile atılı mütemadi suçun niteliği, suçun işlenme şekli ve geniş anlamda yakalama şartlarının her olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi koşuluyla, mütemadi suçlarda genel olarak failin o suça ilişkin devam eden icra hareketlerinin, bu hareketlerin meydana getirdiği hukuka aykırılığın devam ettiğinin, böylelikle o suçun işlenmekte olan bir suç olduğunun ve geniş anlamda yakalama sonucunda somut olayda dar anlamda suçüstü hâlinin var olabileceğinin kabulü gerekmektedir.

c) Terör Suçlarında Özel Soruşturma Usulleri:

Kamu görevlilerinin görev nedeniyle işledikleri suçlar bakımından haklarında doğrudan soruşturma yapılabilmesi, fiilin ağır ceza mahkemesinin görevine girmesi ve failin suçüstü hâlinde yakalanması terör suçları bakımından gerekli görülmemiştir.