muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/81, Karar No: 2023/149, Tarih: 15.03.2023

İstinabe suretiyle alınan beyanında; müvekkili olan ...'nın tutuklanması nedeniyle duyduğu öfkeyle böyle bir ithamda bulunduğu sanık tarafından söylenmiş ise de her zaman herhangi bir müvekkilinin tutuklanabileceğini, dosya tevzi edildiğinde dosyanın hangi Cumhuriyet savcısına düşeceğinin belli olmadığını, söz konusu dosyada ne tutuklamaya sevk eden Cumhuriyet savcısının, ne de tutuklama kararı veren hâkimin dosyada taraf sıfatı bulunmadığından iftira attığı iddiasının da yersiz olduğunu, kasten öldürme suçuna teşebbüs ettiği iddia edilen birinin tutuklanacağını, adli kontrol kararı verilmeyeceğini, ayrıca 6-7 aydan önce de tahliye edilmeyeceğini anlayabilecek mesleki birikim ve bilgiye sahip olduğunu, sanık ile tek irtibatının sanığın kâtibi olan tanık ...’nin kendisini arayıp çağırmasıyla gerçekleştiğini, bu olay öncesinde sanığı ve tanık ...’yi tanımadığını, ayrıca sanığın ailesine ilişkin herhangi bir bilgisinin ve tanışıklığının olmadığını, sanığın zor şartlarda okuduğu, bu sebeple öğrencilere yardım ettiği anlaşıldığından, bunun ifadesini doğrular mahiyette olduğunu, sanığın teklifi yaptıktan sonra cep telefonundan arayarak hatırlatmada bulunmadığını, 21.12.2019 tarihinde başka bir CMK görevi nedeniyle adliyeye gittiğinde sanığın nöbetçi Cumhuriyet savcısı olduğu için görüşmek zorunda kaldığını, sanığın "Ne oldu o ..., ne yaptınız?" demesi üzerine yapmayacağını, göndermediğini söylediğini, yaşadığı şoktan dolayı sadece telefondaki İBAN numarasının fotoğrafını çektiğini, daha geniş bir açıyla fotoğraf çekerek sanığın masasını ya da daha detaylı bilgilerin yer aldığı ekran görüntüsü çekmeyi aklına getirmediğini, müvekkili ...'ya ait iddianamenin üç kere iade edildiğini, araya Covid salgınının girdiğini, bu süreçte dosyanın sürüncemede kaldığını, en son müvekkilinin Sulh Ceza Hâkimliği tarafından tahliye edildiğini, sanığın kendisine burs yatırması için gösterdiği İBAN numarasını çektiğinde kime ait olduğunu bilmediğini, isimleri de görmediğini, sanığa sorduğunda kaçamak cevaplar verdiğini, HSK müfettişine de görüntüleri gönderdiğini,

Tanık ...; sanık ile 15-16 ay kadar birlikte çalıştığını, bu süreçte aralarında bir husumet yaşanmadığını, söz konusu tutanak tutulduktan sonra sanığın bundan haberi olmaksızın birlikte 14-15 ay kadar çalıştıklarını, sanığın kâtibi olarak görev yaptığı dönemde tutuklu şüphelilerin olduğu bir soruşturma dosyası nedeniyle avukat olan mağdur ...’nin görevlendirilmesi üzerine pek çok kez kaleme gelip kendisine soru sorduğunu, sanığın 13.11.2019 tarihinde ... ile ilgili görüşmek için mağdur ...’yi aramasını söylediğini, cep telefonundan aradığı mağdur ...’nin birkaç gün sonra geldiğini, sanığın odasında bir süre görüştüklerini, odada olmadığı için ne konuştuklarını bilmediğini, daha sonra mağdur ...’yi hiç aramadığını, bir süre sonra adliye koridorunda mağdur ... ile karşılaştığında iddianamenin neden düzenlenmediğini sorduğunu, sanığın böyle şeylere kızacağını, bu talebi doğrudan sanığa iletmesi gerektiğini söylediğini, mağdur ...’nin ''Kesinlikle Cumhuriyet savcısı ile yüz yüze gelmek istemiyorum.'' dediğini, bu sırada gözlerinin dolduğunu, ne olduğunu sorunca, sanığın kendisinden burs verdiği öğrencilere yardım etmesini istediğini anlattığını, "Dosya tutuklu olduğu için bu durumdan sonra dosyanın tutukluluk durumunu da değerlendiririz." dediğini aktardığını, şikâyet etmesini ve Başsavcı vekili olan .in yanına gitmesi gerektiğini söylediğini, mağdur ...’nin ise kabul etmediğini, bunu bildirmekle yükümlü olduğunu söyleyip Başsavcı vekili .in yanına gidip durumu izah ettiğini, daha sonra mağdur ...’nin de dinlenip bu olayın tutanak altına alındığını, sanığın daha önce herhangi bir kimseden burs ya da hayır amacıyla para istediğine şahit olmadığını, daha önce başka avukatlardan da sanığın dosyalar ile ilgili sürekli bir takım taleplerinin olduğunu duyduğunu, bu yönde kendisine çok şikâyet geldiğini, bu yüzden mağdur ...’den değişik bir tepki görünce özellikle üzerine gitmek istediğini, daha önce de sanığın kendi dosyası haricinde diğer dosyaları soruşturduğu, başka dosyalara bakan kâtiplere dosyaları sorup takip ettiği hususunu söylenti şeklinde duyduğunu, ismini hatırlayamadığı avukatlardan da sanığın avukatların ofisine gitmek ve dosyalarla ilgili sürekli görüşmek istediğini ancak avukatların sanığı ofislerine kabul etmediğini duyduğunu, mağdur ...’nin eğer bursu yatırırsa, sanığın dosyanın tutukluluk durumunu yeniden değerlendireceğine dair sözleri sanığın kendisine söylediğini aktardığını, daha önce de sanığın odasının anahtarının avukatlarda olduğunu, hatta ...'dan gelen avukatların bu anahtarı kullanarak sanığın odasına girip dosya incelediğine şahit olduğunu, bu olaydan sonra sanığın kendisine durumdan bilgisi olduğuna dair mesaj gönderdiğini, dosyalardan kâtip olarak kendisi sorumlu olup sıkıntı yaşayacağından korktuğu için mağdur ...’ye bu olayın aydınlatılması gerektiğini söylediğini,

Tanık ...; olay tarihinde ... Kalyoncu Üniversitesinde sınıf öğretmenliği bölümünde öğrenci olduğunu, tatillerde babası olan sanığın görev yaptığı ...’ye gittiğini, sanığın atılı suçu işleyeceğini düşünmediğini, iyi niyetinin suistimal edildiğini, olayları bizzat görmemekle birlikte sanığın anlatması üzerine duyduğunu, sanığın çok zor şartlarda öğrenim gördüğü için maddi durumu zor olan öğrenciler konusunda hassas olduğunu, rüşvet amacıyla hareket etmediğini,.isimli avukatın sanığın eski bir arkadaşı olup üniversiteyi kazandığı zaman kısa süreli ve cüzi bir miktar burs gönderdiğini, arkadaşının burs gönderdiğinden haberi olmayan sanığa bunu çok sonra söylediğini, tanık ...’in uzaktan kuzeni olup maddi olarak zor durumda olan bir öğrenci olduğunu, sanığın tanık ...'e destek amaçlı burs gönderdiğini daha sonra öğrendiğini, sanığın uzun zamandır maddi imkânları ölçüsünde öğrencilere yardım ettiğini, ağabeyinin de üniversite birinci sınıftayken burs aldığını ancak kimin burs verdiğini bilmediğini,

Tanık ...; sanığın annesinin kuzeni olup . Üniversitesinde psikoloji okuduğunu, 2018-2019 yıllarında sanığın burs olarak 200 TL gönderdiğini, 2018 yılında her ay gönderdiğini, 2019 yılında ise ne kadar gönderdiğini hatırlamadığını, o dönem kendisine burs veren başka kimse olmadığını, ayrıca devlet bursu aldığını, o zamanda sanığın ... Cumhuriyet savcısı olarak görev yaptığını, sorulması üzerine; babasının arkadaşı olan ancak ismini bilmediği bir şahsın da 2018 yılında aylık 300 TL burs gönderdiğini, sonrasında bursunun kesildiğini, aynı sene yine birinin aylık 500 TL burs yatırdığını, ayrıca yurt dışında amcasının da burs yatırdığını, Vakıfbank ve ... Bankası'nda hesapları olduğunu, sanığın Vakıfbank hesabına para gönderdiğini, üniversitede Finans Bankası'na ait kart çıkardığını ancak hiç kullanmadığını,

İfade etmişlerdir.

İfade etmişlerdir.

Sanık ...; 39 yıl Cumhuriyet savcısı olarak görev yaptığını, atılı suçlamayı kabul etmediğini, mağdur ...’nin genç bir avukat ve kızı yaşında olduğunu, odasına gelen avukatların bir talebi olursa dinlediğini, mağdura herhangi bir teklifte bulunmadığını, söz konusu soruşturmayı yürüttüğünü, mağdur ...’nin müvekkilinin mağdur olduğunu, hakarete uğrayıp konut dokunulmazlığının ihlal edildiğini, olayda ağır yaralandığını ve tutuklandığını söylediğini, çok taraflı bir dosya olup enişte, kayın ve kayınvalide birbirlerine bıçakla, baltayla, tabancayla giriştiklerinden çok fazla yaralı olduğundan biran önce soruşturmayı bitirip gereğini yapacağını söylediğini, bundan başka hiçbir şey söylemediğini, daha sonra iddianame düzenlediğini, iade edilmesi üzerine eksiklikleri giderip dava açtığını, mağdur ...’nin müvekkilinin haksız yere tutuklandığını, zamanında tahliye edilmediğini ve ağır ceza mahkemesi yerine asliye ceza mahkemesine dava açıldığını düşündüğünden dolayı husumet beslediğini, söz konusu iddiayı tanık ... ile birlikte uydurduklarını, tanık ...’nin 1-1,5 yıl kâtipliğini yaptığını, bir husumetinin olmadığını, ...'de ağır ceza mahkemesinde duruşma savcılığı yaptığını, yıllarca ...'te ...'da da aynı görevi ifa ettiğini, kızının ...'te okuduğunu, doktor olan oğlunun da ... Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde okuduğunu, çocuklarının paraya ihtiyacı olduğunda ve duruşmada bulunduğunda İBAN numarasını yazıp kağıdı tanık ...’ye verip adına para yatırmasını istediğinden tanık ...’de IBAN numarasının olduğunu, kendisinin de tanık ...’nin çocuğu olduğunda elbise gibi hediyeler aldığını, davayı asliye ceza mahkemesine açmaması sebebiyle söz konusu IBAN numarasını aralarında paylaştıklarını, aldığı duyumlara göre tanık ... ile mağdur ... arasında gönül ilişkisi olduğundan kendisine karşı böyle bir senaryo yazıldığını savunmuştur.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

Türk Ceza Kanunu’nun "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler" başlığını taşıyan Dördüncü Kısmının, "Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "İrtikap" başlıklı 250. maddesi;

"(1) Görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi icbar eden kamu görevlisi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği hileli davranışlarla, kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi ikna eden kamu görevlisi, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği hileli davranışlarla, kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi ikna eden kamu görevlisi, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) İkinci fıkrada tanımlanan suçun kişinin hatasından yararlanarak işlenmiş olması hâlinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur." şeklinde iken, 02.07.2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanun ile maddede değişiklik yapılarak, birinci fıkrasına "Kamu görevlisinin haksız tutum ve davranışları karşısında, kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle, kendini mecbur hissederek, kamu görevlisine veya yönlendireceği kişiye menfaat temin etmiş olması halinde, icbarın varlığı kabul edilir." cümlesi eklenmiş, ayrıca maddeye; "İrtikap edilen menfaatin değeri ve mağdurun ekonomik durumu göz önünde bulundurularak, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir." şeklinde dördüncü fıkra ilave edilmiştir.

İrtikap suçu, kamu görevlisinin, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak, kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya vaatte bulunmaya bir kimseyi icbar ya da ikna etmesi veya kanunen almaması gereken şeyi, muhatabının hatasından yararlanarak alması ile oluşmakta olup, uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak icbar suretiyle irtikap (cebri irtikap) suçunun incelenmesi gerekmektedir.

İcbar sözcüğünün anlamı Türk Dil Kurumu Sözlüğü'nde, "Zor, zorlayış, bir işi yaptırmak için zora başvurmak" şeklinde açıklanmıştır. Ceza Genel Kurulunun 30.03.2010 tarihli ve 167-70 sayılı kararı ile yerleşmiş önceki kararlarında da vurgulandığı üzere, icbar kelimesi manevi cebir anlamında olup cebir unsuru manevi tazyikle gerçekleşecektir. Mağdurda meydana getirilen korkunun etkisi altında suçun işlenmesi halinde icbar gerçekleşmiş sayılacak, maddi cebir kullanılması hâlinde ise eylem yağma suçunu oluşturacaktır. Nitekim gerek 765 sayılı TCK’nın 209. maddesinin, gerekse 5237 sayılı TCK’nın 250. maddesinin madde gerekçelerinde de bu husus açıkça belirtilmiştir. Yine Ceza Genel Kurulunun ve Özel Dairelerin yerleşmiş kararlarında belirtildiği üzere, manevi cebrin, belli bir şiddete ulaşması, ciddi olması, mağdurun baskının etkisinden kolaylıkla kurtulma imkânının bulunmaması gerekir. Mağdurun iradesini baskı altında tutmaya elverişli olmak şartıyla, doğrudan doğruya veya dolaylı biçimde yapılan her türlü zorlayıcı hareket de icbar kavramına dâhildir. Yapılan hareketlerin mağdurun iradesini manevi baskı altında tutmaya uygun ve elverişli olması, vaat edilmesi veya sağlanması istenilen menfaatin hukuka aykırı olduğunun mağdurca bilinmesi icbar için yeterlidir. Bu nedenle de icbarın manevi baskı oluşturmaya elverişli olup olmadığı, somut olayın özellikleri ve nesnel şartlar nazara alınarak, hâkim tarafından takdir edilmelidir.

İcbar suretiyle irtikap suçunun düzenlendiği TCK'nın 250. maddesinin 1. fıkrasında 6352 sayılı Kanun ile yapılan değişikliği, aynı Kanun'la TCK'nın 257. maddesinin 3. fıkrasının yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte değerlendirmek gerekmektedir. Öğretide söz konusu düzenlemenin, kamu görevlisinin görevi gereği yerine getirmesi gereken bir işi yerine getirmesi için yarar sağlamış olmasının uygulamada genellikle görevi kötüye kullanma suçu çerçevesinde ele alınmasının ortaya çıkardığı sakıncaları giderme amacını güttüğü belirtilmektedir (Durmuş Tezcan, ... Ruhan Erdem, ... Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, ... 2012, Seçkin Yayınevi, 8. Baskı, s. 838.). Bu değişiklikten sonra kamu görevlisinin görevi nedeniyle bir yarar sağlaması durumunda oluşan suç, ya rüşvet ya da irtikap olabilecektir. Eğer kamu görevlisi, haksız tutum ve davranışlara başvurarak karşı tarafın, kendisine ya da yönlendireceği kişilere yarar sağlaması konusunda kendini mecbur hissetmesine yol açmış ise eylemi icbar suretiyle irtikap suçunu oluşturabilecektir. İrtikap suçundan söz edebilmek için mağdurun iradesinin baskı altına alınması gerektiği göz önünde tutulacak, icbar boyutuna varan bir baskı söz konusu olmayıp görevlinin yalnızca telkin, öneri ve teşvik niteliğindeki davranışlarına dayanarak yarar sağlanması durumunda da rüşvet suçu gündeme gelecektir.

İcbar suretiyle irtikap suçunun gerçekleşmesi kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanmasını gerektirmektedir. Nüfuz, kamu görevlisinin görevinin vermiş olduğu yetki ve imkânlar nedeniyle sahip olduğu güç ve etkinlik; bunun kötüye kullanılması ise yetki ve imkânların sağladığı ayrıcalıklı üstün konumdan yararlanarak görevlinin kendisi ya da başkasına yarar sağlaması olup, bu suçta kamu görevlisi görevi gereği sahip olduğu gücü haksız yarar elde etme amacıyla kullanmaktadır.

Diğer taraftan Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitabının "Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler" başlığını taşıyan Dördüncü Kısmının, "Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar" başlıklı Birinci Bölümünde yer alan "Rüşvet" başlıklı 252. maddesi suç tarihindeki ve yürürlükteki düzenleme uyarınca;

"(1) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(4) Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

(5) Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık eden kişi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(6) Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.

(7) Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

..." biçiminde düzenlenmiştir.

TCK'nın 252. maddesinin birinci fıkrasında; "Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır” şeklinde “rüşvet veren" bakımından,

İkinci fıkrasında ise; "Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır" biçiminde ifade edilmek suretiyle de rüşvet alan kamu görevlisi açısından rüşvet suçu tanımlanmıştır. Bu suretle de sağlanan menfaatin kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı bir işin yapılması amacına yönelik olması şartı kaldırılarak, görevinin gereklerine uygun davranması için kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlamak fiili TCK'nın 257/3. maddesindeki görevi kötüye kullanmak suçu kapsamından çıkartılarak rüşvet suçuna dönüştürülmüştür.

05.07.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile TCK'nın 252. maddesinde yapılan değişikliğe ilişkin madde gerekçesinde; "Rüşvet suçunun oluşabilmesi için sağlanan menfaatin kamu görevlisinin ‘görevinin gereklerine aykırı’ bir işin yapılması amacına özgü olması şartı aranmamaktadır. Rüşvet suçunun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin görevinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması bağlamında kişiyle anlaşarak bir menfaat temin etmesi gerekmektedir. Ancak, önemle vurgulamak gerekir ki, kişinin haklı bir işinin gereği gibi, hiç veya en azından vaktinde görülmeyeceği endişesiyle, kendisini mecbur hissederek kamu görevlisine veya yönlendireceği kişiye menfaat temin etmiş olması hâlinde, bu kişi bakımından fiil suç oluşturmaz. Çünkü bu durumdaki kişiyi mağdur olarak kabul etmek gerekmektedir. Buna karşılık menfaat sağlanan kamu görevlisini ise, artık rüşvet veya görevi kötüye kullanma suçundan dolayı değil, icbar suretiyle irtikâp suçundan dolayı cezalandırmak gerekmektedir. Bu suretle rüşvet suçu ile icbar suretiyle irtikap suçu arasındaki ayırıma açıklık getirilmiştir." şeklinde açıklanarak bu suretle de, görevinin gereklerine uygun davranması için kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlamak fiili TCK'nın 257/3. maddesindeki görevi kötüye kullanmak suçu kapsamından çıkartılmış olup irtikap suçunu oluşturmadığı takdirde rüşvet suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.

Gelinen bu aşamada rüşvet anlaşması ve rüşvet suçunda teşebbüs hususları üzerinde durulmasında yarar bulunmaktadır.

TCK'nın 252. maddesinin üçüncü fıkrası "Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur." şeklinde düzenlenmiştir. Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere rüşvet suçunun, menfaatin kamu görevlisi tarafından temin edildiği anda tamamlandığı ilke olarak kabul edilmekle birlikte, izlenen suç siyaseti gereği olarak, rüşvet suçunun kamu görevlisi ile ... sahibi arasında görevinin ifasıyla ilgili bir işin yerine getirilmesi veya getirilmemesi amacına yönelik menfaat teminini öngören bir anlaşmanın yapılması durumunda dahi rüşvet suçu tamamlanmış gibi cezaya hükmedileceği hüküm altına alınmıştır. Rüşvet anlaşmasının yapılmasıyla suç oluşup tamamlanacağından, anlaşmanın işin yapılmasından önce veya en geç yapılması anında olması gerekir.

Rüşvet anlaşmasının varlığı için belirli bir şekil şartı (yazılı olma gibi) yoktur. Tarafların fikir birliğine varma anında anlaşma yapılmıştır. Fikir birliğinin varlığı, karşılıklı olarak ileri sürülen söz veya davranışlardan da anlaşılabilir. Bu uyuşma karşılıklı görüşme anında olabileceği gibi aracılar vasıtasıyla iradelerin buluşması biçiminde de gerçekleşebilir (... Yaşar - ... Tahsin Gökcan - ... Artuç, Yorumlu - Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, ... Yayınevi, ..., 2010, s. 7126.).

Rüşvet anlaşmasının varlığı için belirli bir şekil şartı (yazılı olma gibi) yoktur. Tarafların fikir birliğine varma anında anlaşma yapılmıştır. Fikir birliğinin varlığı, karşılıklı olarak ileri sürülen söz veya davranışlardan da anlaşılabilir. Bu uyuşma karşılıklı görüşme anında olabileceği gibi aracılar vasıtasıyla iradelerin buluşması biçiminde de gerçekleşebilir (... Yaşar - ... Tahsin Gökcan - ... Artuç, Yorumlu - Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, ... Yayınevi, ..., 2010, s. 7126.).

Türk Ceza Kanunu'nun 252. maddesinin üçüncü fıkrasındaki tanımdan hareketle, rüşvet suçları, rüşvet anlaşmasının yapıldığı anda tamamlanmış olur. Uygulama ve öğretide kabul edildiği üzere, bu suç teşebbüse elverişli bir suçtur.

Rüşvet verme veya alma niyetinde olmayan kişi veya kamu görevlisinin, atlatmak veya yakalatmak ya da suç delillerini ortaya çıkartmak amacıyla kabul etmiş gibi gösterdiği biçimsel rızanın (görünüşteki rıza-dış rıza) özgür iradeye dayalı olmaması nedeniyle, rüşvet anlaşmasının varlığından söz edilemeyeceği cihetle, böyle bir durumda rüşvet alırken veya rüşvet verirken yakalanan failin eyleminin rüşvet suçuna teşebbüs olarak kabulü gerekmektedir. Ceza Genel Kurulu ve Özel Dairece sürdürülen istikrarlı uygulamalar da bu yöndedir.

Rüşvet suçu, öğretide de açıkça vurgulandığı üzere iki taraflı bir suçtur. Bir karşılaşma suçu olduğu için, zorunlu olarak suçun işlenişine katılanlar, aynı amacın gerçekleşmesini hedeflemekte, fakat farklı yönlerden hareket etmektedirler. Bu suç ile yasaklanan eylemler, rüşveti alan kamu görevlisi bakımından rüşvet alma, rüşveti veren fail bakımından ise, rüşvet vermedir. Bu nedenle de yararı sağlayan veya bu yolda anlaşmaya varan (vaadde bulunan) kişi ile kamu görevlisi arasında, serbest iradeye dayalı bir rüşvet anlaşması bulunmaktadır (... Emin Artuk – ... Gökcen – A. Caner Yenidünya, Ceza Hukuku Özel Hükümler, 7. Bası, s. 699 vd.; Durmuş Tezcan – ... Ruhan Erdem – ... Önok, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 6. Bası. s. 810 vd.; İzzet Özgenç, İrtikap ve Rüşvet Suçları, 1. Bası, s. 78 vd.).

Rüşvet verme suçunda kişinin kamu görevlisine rüşvet teklifinde bulunması sonrasında kamu görevlisi tarafından bu teklifin kabul edilerek anlaşmaya varılması hâlinde suçun tamamlandığı, kamu görevlisi tarafından, yapılan teklifin reddedilmesi hâlinde ise rüşvet verme suçunun teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmektedir.