muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/442, Karar No: 2019/88, Tarih: 12.02.2019

09.11.2014 olay tutanağına göre; Van Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Büro Amirliğince uyuşturucu madde ticareti, nakli veya depolanması faaliyetlerini yapan şahıs ya da organizasyonların tespiti ve yakalanmasına yönelik yapılan çalışmalarda, 08.11.2014 tarihinde gece vakti ...... 96 plaka sayılı araç ile Başkale istikametinden Van il merkezine uyuşturucu madde sevkiyatı yapılacağı bilgisine ulaşıldığı, elde edilen bilgi doğrultusunda yapılan araştırmalar neticesinde; bahsi geçen aracın 1999 model, Toyota marka, Avensis tipi olduğu ve 50038523668 kimlik numaralı ... adına Yeni Mahalle, 1402 Sokak, No: 5/1 Yüksekova/Hakkari adresinde tescil kaydı bulunduğunun tespit edildiği, şüphelilerin yakalanıp uyuşturucu maddelerin ele geçirilmesi amacıyla görevlilerce 08.11.2014 tarihinde saat 19.15 sıralarında Van ili giriş ve çıkışları ile Van-Başkale güzergahında çalışmalara başlanıldığı, saat 20.25 sıralarında söz konusu aracın Murataldı Köyü civarında Başkale istikametinden Gürpınar yönüne doğru seyir hâlinde olduğunun görevlilerce görülerek takibe alındığı, Güzelsu mevkini geçip Başkale-Van-Gürpınar yol ayrımına gelen aracın, Van il merkezine doğru ilerlediğinin görülmesi üzerine Kurubaş mevkinde uygulama noktası oluşturulduğu, takibine devam edilen aracın Kurubaş mevkine gelmeden önceki son virajı geçtikten sonra kontrol noktasını fark edip Kurubaş Köyü girişinde durduğu, aracın hareket etmemesi ve bu hâliyle araçta uyuşturucu madde olabileceğine dair şüphenin kuvvetlenmesi nedeniyle görevlilerce müdahale edilip aracın hareket etmesinin sağlandığı ve saat 21.50 uygulama noktasına getirildiği, burada görevlilerce yapılan kimlik kontrolünde araç şoförünün sanık ... olduğunun anlaşıldığı, araçta herhangi bir suç unsuru bulunup bulunmadığı ve uygulama noktasına gelmeden önce neden durduğu sorulduğunda, adı geçenin suç unsuru bulunmadığını, aracın muayenesi yapılmadığı için kontrol noktasına girmek istemediğini söylediği, görevlilerce aracın içi kontrol edildiğinde arka koltuğu üzerinde dışında Arçelik yazan bir adet termosifon kutusu bulunduğunun görüldüğü, buna ilişkin sorulan soruya sanığın “Termosifonu Yüksekova tarafına takmak için götürdüm, ancak montajının olmaması nedeniyle değiştirmek için geri getirdim” şeklinde cevap verdiği, ardından görevlilerce Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 31.10

. Sulh Ceza Hakimliğinin 31.10.2014 tarihli ve 620 sayılı önleme araması kararına istinaden narkotik köpekleri eşliğinde üzerinde ve araçta arama yapılacağının sanığa bildirildiği, araçta yapılan aramada narkotik köpeklerinin arka koltuğun üzerinde bulunan termosifon kutusu ile içerisinden çıkartılan termosifona yoğun şekilde tepki vermeleri ve kutu üzerindeki bilgilere göre brüt ağırlığı 24 kilogram olması gereken termosifonun, kutu ile birlikte yaklaşık 45-50 kilogram ağırlığa sahip olduğunun anlaşılması üzerine, termosifona uyuşturucu madde gizlenmiş olabileceğine dair şüphenin kuvvetlendiği, termosifon içerisinde arama yapılması amacıyla refakate alınan sanık ile birlikte narkotik şube müdürlüğü yerleşkesine gelindiği, burada elektrikli alet ile kesilen ve içindeki düzenek çıkarılan termosifon kontrol edildiğinde, renk ve görünüm itibarıyla eroin olduğu değerlendirilen toplam (55) paket hâlindeki uyuşturucu maddenin ele geçirildiği,

Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 31.10.2014 tarihli ve 620 sayılı önleme araması kararının olay tarihi ve yerini kapsadığı,

Erzurum Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından düzenlenen rapora göre; 27046 gram ağırlığındaki krem renkli toz maddenin net 12170,7 gram eroin içerdiği,

Van Emniyet Müdürlüğü Vücut İzi Geliştirme Büro Amirliğince düzenlenen raporda; suç konusu uyuşturucu maddelerin içinde bulunduğu materyaller üzerinde yapılan vücut izi incelemesinde tespit edilen (1) adet parmak izinin teşhise elverişli olmadığının belirtildiği,

Sanığın savunmalarında geçen ve açık kimlik bilgileri tespit edilemeyen Seyhan adlı şahıs hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan soruşturma evresinde ayırma kararı verildiği,

Anlaşılmıştır.

Tanık Nurettin Kılıç; narkotik büro amirliğinde görev yaptığını, olay tutanağının doğru olduğunu, elde ettikleri istihbarat bilgisi üzerine Kurubaş mevkinde uygulama noktası oluşturduklarını, sanığın kullandığı aracı takip ettiklerini, söz konusu aracın uygulama noktasına yaklaştığında durması üzerine önünü kestiklerini, uygulama noktasına getirilen araçta yapılan aramada suç konusu uyuşturucu maddelerin ele geçirildiğini, daha sonra Cumhuriyet savcısına bilgi verdiklerini ifade etmiştir.

Sanık ... soruşturma evresinde; olay tarihinde akşam saatlerinde Yüksekova’da bulunan eniştesinin yanına gittiğini, bir süre sonra kardeşinin telefonla arayıp annesinin hasta olduğunu ve Van’a hastaneye götüreceğini söylediğini, eniştesine durumu anlatıp Van’a gitmesi gerektiğini söylemesi üzerine, eniştesinin Seyhan isimli bir şahsı arayıp adı geçenden aracını istediğini, açık kimlik bilgilerini bilmediği bu şahsın yanlarına gelip aracını kendisine teslim ettiğini, aracın arka koltuğu üzerinde bir kutu bulunduğunu fark edip içinde ne olduğunu sorduğunda, Seyhan’ın şofben bulunduğunu, araçta kalması gerektiğini, daha sonra Van’a götürüp değiştireceğini söylediğini, aracı bu şekilde teslim aldıktan sonra Van’a gitmek için hareket ettiğini, Van il merkezine yaklaştığında Hacıbekir Kışlası civarında polisler tarafından durdurulduğunu, görevlilerin kutuda ne bulunduğunu sormaları üzerine emanet olduğunu, içinde ne olduğunu bilmediğini beyan ettiğini, ele geçirilen uyuşturucu maddenin kendisine ait olmadığını, atılı suçlamayı kabul etmediğini,

Kovuşturma evresinde ise farklı olarak; olay günü Yüksekova’da ikamet eden ablasının yanına gittiğini, ablası ile sohbet ettikleri sırada Başkale’nin Oğulveren Köyünde oturan kardeşi İsmail’in, ablasını telefon ile arayıp annesinin hasta olduğunu ve Van’a hastaneye götüreceğini söylediğini, eniştesine ait olan aracın anahtarını aldığını, üzerinde para olmadığı için tanıdık birileri ile karşılaşıp borç alabileceği düşüncesiyle araç ile Yüksekova ilçe merkezine geldiğini, araçtan inip etrafa bakındığında “Kel Seyhan” lakabı ile tanınan, soyadını bilmediği arkadaşını gördüğünü, adı geçenin yanına gittiğini, araçta sohbet etmeye başladıklarını, bu esnasında Seyhan’a annesinin rahatsız olduğunu ve Van’a gitmesi gerektiğini söylediğini, bunun üzerine Seyhan’ın “Madem Van’a gidiyorsun, daha önceden aldığım bir adet termosifonu da götür, hem aracına benzin de alırım, Van’a vardığında seni arar, termosifonu bırakacağın yeri tarif ederim” dediğini, adı geçenin teklifini kabul edip aracı kendisine teslim ettiğini, araç ile yanından ayrılan Seyhan’ın yaklaşık on dakika sonra geri geldiğini, aracın içini kontrol ettiğinde arka koltuğun üzerindeki kutuyu gördüğünü ancak kutunun içine bakmadığını, ardından Van’a gitmek üzere araçla hareket ettiğini, il merkezine yaklaştığında görevlilerce durdurulduğunu, görevlilerin köpek eşliğinde araçta arama yaptıklarını, yaklaşık on dakika sonra kutunun içinde uyuşturucu madde bulduklarını kendisine söylediklerini,

Savunmuştur.

Uyuşmazlık konularının isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hâkim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kâğıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı hâlde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hâllerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanun'un 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder."

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder."

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nın 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nın 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nın 2/j-3 maddesindeki suçüstü hâlleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir" şeklindedir. Madde gereğince; kişiye bir suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçmasının önlenmesi veya kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde herkesin geçici olarak yakalama yetkisi bulunmaktadır. Kolluk görevlileri, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine ulaşma imkânlarının bulunmaması durumunda yakalama yetkisine sahiptirler. Kolluk, yakaladığı kişinin kaçmasını, kendisine ya da başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almalı, hemen Cumhuriyet savcısına haber vermeli ve emirleri doğrultusunda işlem yapmalıdır.

2559 sayılı PVSK'nın 13. maddesinde de polise, suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri yakalama yetkisi verilmiştir.

PVSK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan 13. maddesi;

"Polis,

A) Suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri,

B) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama veya tutuklama kararı bulunanları,

C) Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenler ile başkalarına saldırmaya yeltenenleri ve kavga edenleri,

D) Usulüne aykırı şekilde ülkeye giren ya da haklarında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınanları,

E) Polisin kanunlara uygun olarak aldığı tedbirlere karşı gelenleri, direnenleri ve görev yapmasını engelleyenleri,

F) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren tüzükte belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla, toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

G) Haklarında gözetim altında ıslahına veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen küçükleri,

Yakalar ve gerekli kanunî işlemleri yapar.

Yakalanması belirli bir usule bağlanmış kişilerle ilgili kanun hükümleri saklıdır.

Yakalanan kişilerin kaçması veya saldırıda bulunmasının önlenmesi bakımından kişinin sağlığına zarar vermeyecek şekilde her türlü tedbir alınabilir..." şeklinde düzenlenmiştir.

Arama ve elkoymanın esasları; Anayasamızın 20. maddesinde "Özel hayatın gizliliği", 21. maddesinde ise "Konut dokunulmazlığı" başlıkları altında düzenlenmiştir.

Anayasamızın 20. maddesi;

"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar...”

21. maddesi ise;

21. maddesi ise;

“Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar” “Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar” hükümlerini amirdir.

Anayasamızın 13. maddesindeki düzenleme ile temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması anayasal güvence altına alınmış ve belli şartlara tabi kılınmıştır. Bu düzenlemeye göre; temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar ise Anayasamızın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

B- Koruma Tedbiri Olarak Arama ve Çeşitleri:

1. Arama Kavramı

Arama; “arama işi, taharri, birini veya bir şeyi bulmaya çalışmak, araştırmak, yoklamak” anlamlarına gelmektedir. (Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009, s.113)

Arama, gizli olanı ortaya çıkarmak için yürütülen bir faaliyet olduğundan gözle görülen veya açıkta bırakılan şeyler aramanın konusu olamaz. Örneğin; bir polis memurunun, yayalar ya da diğer araçlar bakımından tehlike oluşturacak şekilde kullanılması nedeniyle durdurduğu bir aracın arka koltuğunda, uyuşturucu madde veya tabanca görmesi üzerine bunlara el koyması arama olarak kabul edilmemektedir. (Veli Özer Özbek, Ceza Muhakemesinde Koruma Tedbiri Olarak Arama, Seçkin, 1999, 1. Bası, s.18)

Arama, gizli olanı ortaya çıkarmak için yürütülen bir faaliyet olduğundan gözle görülen veya açıkta bırakılan şeyler aramanın konusu olamaz. Örneğin; bir polis memurunun, yayalar ya da diğer araçlar bakımından tehlike oluşturacak şekilde kullanılması nedeniyle durdurduğu bir aracın arka koltuğunda, uyuşturucu madde veya tabanca görmesi üzerine bunlara el koyması arama olarak kabul edilmemektedir. (Veli Özer Özbek, Ceza Muhakemesinde Koruma Tedbiri Olarak Arama, Seçkin, 1999, 1. Bası, s.18)

Arama; kişilerin konutları, iş yerleri, araçları, diğer yerleri, üstleri, eşyaları, özel kâğıtları, kullandıkları bilgisayar ve bilgisayar programları ile kütükleri üzerinde yapılmaktadır. Kişinin üstünde yapılan aramanın beden muayenesi boyutuna varmaması gerekir. Zira, beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması aramadan farklı hükümlere tâbi kılınmış olup cinsel organlar veya anüs bölgesine bakılması iç beden muayenesi sayılmaktadır. Bu bölgeler haricindeki ağız, koltuk altı gibi beden boşlukları ile ayak, kol, saç arası gibi vücut bölgelerine tıbbi araç veya yöntemler kullanılmaksızın bakılması arama hükümlerine tabidir.

Aramaya ilişkin hükümler sadece Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenmiş değildir. Arama işleminin yapılışına ilişkin usulleri ayrıntılı olarak düzenleyen Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 3. maddesinde yer verildiği üzere 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu, 2803 sayılı Jandarma Teşkilât, Görev ve Yetkileri Kanunu, 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 2935 sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu, 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu ile 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede de bu hususta kurallar vazedilmiştir.

2. Arama Çeşitleri

Arama, amacına göre "adli arama" ve "önleme araması" olarak ikiye ayrılmaktadır. Arama şüpheli veya sanığı ya da bir delili elde etme amacıyla yapılabileceği gibi, bir suçun işlenmesini veya bir tehlikeyi önlemek amacıyla da yapılabilir. Birinci tür aramaya "adli arama", ikinci tür aramaya ise "önleme araması" denilmektedir. Bu itibarla arama hem koruma, hem de önleme tedbiridir. Her iki tür arama arasında ortak özellikler bulunmakla birlikte hukukî nitelikleri, tâbi oldukları kanuni düzenlemeler ve kapsamları bakımından önemli farklılıklar da bulunmaktadır.

a. Önleme Araması