muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/1130, Karar No: 2019/162, Tarih: 05.03.2019

“Taşıyıcının sorumluluğunu tamamen veya kısmen kaldıran veya 124 üncü maddede sözü geçen Sözleşme veya onu değiştiren protokolde belirtilmiş olan sorumluluk sınırını indirmeyi amaçlayan her şart hükümsüzdür. Bu şartların hükümsüzlüğü taşıma sözleşmesinin de hükümsüzlüğünü icabettirmez.

Şu kadar ki, yükün niteliği, özürü veya gizli ayıbından doğacak zararları düzenleyen hükümlere birinci fıkra uygulanmaz.”,

Sınırsız sorumluluk başlıklı 126. maddesi ise;

“Zararın, taşıyıcının veya adamlarının zarar vermek kastı ile veya zararın doğması ihtimali olduğunu bilerek dikkatsizce yaptıkları bir hareket veya ihmal sonucunda meydana geldiği ispat edildiği takdirde; bu Kanunda öngörülen sorumluluk sınırları uygulanmaz. Ancak, taşıyıcının işçileri veya temsilcileri gibi yardımcı kişilerinin meydana getirdiği sınırsız sorumluluk talebine mevzu olan zarar hakkında Borçlar Kanununun 55 inci madde hükümleri saklıdır.”

Şeklinde hüküm altına alınmıştır.

Bahsedilen düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere hava aracı kira sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılacağı belirtilmiş ancak belirli bir şekil şartı öngörülmemiştir. Yine yolcunun ölümü veya zarara uğraması durumunda taşıyıcının sorumlu olduğu ve bu sorumluluğu kısmen ya da tamamen ortadan kaldıran sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğu belirtilmiştir.

Ülkemizin de taraf olduğu 1929 tarihli Varşova Konvansiyonunun 17, 20, 21, 23 ve 25. maddeleri de Sivil Havacılık Kanunu'nun yukarıda belirtilen maddeleri ile benzer düzenlemeleri içermektedir. Söz konusu sözleşmenin “Taşıyıcının Sorumluluğu” başlıklı 3. faslının 17. maddesinde, bir yolcunun ölümü veya yaralanması ya da herhangi bir bedeni zarara uğraması hâlinde, bu zararın doğmasına sebep olan kaza, hava aracında veya hava aracına binme ya da hava aracından inme tahliyelerinden biri sırasında meydana gelmiş ise, doğan zarardan taşıyıcının sorumlu olacağı; 20. maddesinde, taşıyıcının, kendisi ve adamlarının zararı önlemek için gerekli bütün tedbirleri aldıklarını veya onlar için bu tedbirleri alma olanağı bulunmadığını ispatlarsa sorumlu olmayacağı; 21. maddesinde, zarar gören kişinin, kusuruyla zarara neden olduğunu veya iştirak ettiğini taşıyıcı ispat ettiği takdirde, mahkemenin kendi kanun hükümleri uyarınca taşıyıcının sorumluluğunu azaltabileceği veya kaldırabileceği; 23. maddesinde, taşıyıcının sorumluluğunu kaldıran veya sözleşmede tespit edilenden daha düşük bir sınır getiren herhangi bir hükmün yoklukla malul olacağı, böyle bir hükmün yoklukla malul olmasının anlaşmanın tümünü geçersiz kılmayacağı; 25. maddesinde ise taşıyıcının veya adamlarının, zarar verme kastıyla ya da zararın doğması ihtimali olduğunu bilerek pervasızca yaptıkları bir hareket veya ihmal sonucunda zararın doğduğu ispat ettiği takdirde, 22. maddede belirtilen sorumluluk sınırlamalarının uygulanmayacağı kararlaştırılmıştır.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen Hava Aracı Kiralama Usul ve Esasları (SHT-120.95) talimatında Wet-lease sözleşmesi, “Hava aracının kiraya verenin işletme ruhsatı kapsamında işletildiği kira anlaşmasını, (normal olarak bir uçağın mürettebatı ile birlikte kiralanması olup, kiracının ticari kontrolü altında ve kiracının hava yolu kodu ve trafik hakları kullanılarak işletilir. Wet-lease anlaşmasında uygulanan hükümler kısmı mürettebatlı kiralamalara (Damp-lease) ve kısa vadeli Wet-lease anlaşmalarına da (Sub-charter) uygulanabilir)” şeklinde ifade edilmiştir. Wet-lease sözleşmesinin geçerli olabilmesi için SHGM'nden onay alınması zorunludur. Talimatın 8. maddesinde Türk işletmecilerin, filolarında bulunan Türk tescilli bir hava aracını/araçlarını, uçuş ve kabin ekibi ile birlikte ICAO üyesi bir devletin sivil havacılık teşkilatı tarafından uluslararası ticari sivil hava taşımacılığı yapmak üzere ruhsatlandırılmış (AOC Sahibi) yabancı bir işletmeye belirli bir süre için kiraya verebileceği, bu durumda; kira süresi boyunca yapılan uçuş faaliyetlerinin teknik, operasyon ve diğer idari sorumluluklarının Türk işletmeciye, ticari sorumluluğunun ise yabancı işlemeye ait bulunduğu, bu hususların kira anlaşmasında açıkça ifade edilmesinin zorunlu olduğu, anlaşmanın yabancı işletmenin bağlı olduğu sivil havacılık teşkilatı tarafından kiralama öncesi onaylanması gerektiği, 7. maddesinde ise, Wet-lease olarak kiralanan hava aracının kira süresi boyunca her türlü bakımlarının, ilgili uçak tip yetkisi bulunan SHGM lisans onaylı teknisyenler tarafından bakım programına uygun olarak yapılmasının zorunlu olduğu, ihtiyaç duyulması hâlinde, teknik yardım ve desteğin sadece SHGM onaylı ve/veya JAR-145 ya da eşdeğerliliği JAA tarafından kabul edilmiş bakım kuruluşlarından alınabileceği, bu tür kuruluşlardan alınan bakım hizmetinin ayrıntıları hakkında SHGM'ye 10 gün içinde yazılı olarak bilgi sunulmasının zorunlu olduğu, bu konudaki sorumluluğun işletici ile işleticinin teknik ve kalite müdürlerine ait bulunduğu belirtilmiştir. Kira süresinde yapılacak uçuşlarda SHGM onaylı işletme el kitabı ve MEL kullanılması, işletici tarafından kira süresi boyunca yapılacak uçuş operasyonundan sorumlu bir kişinin belirlenip SHGM'ye bildirilmesi, kiralanacak hava aracı tipinde lisanslandırılmış uçuş ve kabin ekibi bulundurulması gerektiği belirtilmiştir. Kira süresi boyunca yapılan faaliyetler hakkında düzenlenen raporlarının aylık olarak SHGM'ye sunulmasının sorumluluğu işletme kalite müdürüne aittir. Talimatın 11

. Kira süresinde yapılacak uçuşlarda SHGM onaylı işletme el kitabı ve MEL kullanılması, işletici tarafından kira süresi boyunca yapılacak uçuş operasyonundan sorumlu bir kişinin belirlenip SHGM'ye bildirilmesi, kiralanacak hava aracı tipinde lisanslandırılmış uçuş ve kabin ekibi bulundurulması gerektiği belirtilmiştir. Kira süresi boyunca yapılan faaliyetler hakkında düzenlenen raporlarının aylık olarak SHGM'ye sunulmasının sorumluluğu işletme kalite müdürüne aittir. Talimatın 11. maddesinde bir Türk işleticisine, yabancı tescilli bir hava aracı kiralayan ve işletme ruhsatı kapsamında fonksiyon ve sorumluluklarını devam ettiren yabancı işletmeci, o hava aracının işleticisi olarak kabul edilir ve hava aracının işletimi, mürettebatın eğitimi ve yeterliliği ile hava aracının bakımı ve işletimi gibi konularda sorumluluğun uçağı Türk işleticisine kiraya veren yabancı işletmede bulunduğu, Türk işleticinin ise sadece ticari sorumluluğunun olduğu ve bu hükmün kira anlaşmasında açıkça belirtilmesi gerektiği öngörülmüştür. Talimatın 12. maddesinde de kira süresinin altı ayı geçemeyeceği düzenlenmiştir. Türk işletmecinin, Wet-lease ile kiralayacağı uçakla ilgili olarak, kiraya veren işletmenin, Şikago konvansiyonu ve eklerini imzalamış ICAO üyesi bir devlet tarafından ticari hava taşımacılığı yapmak üzere verilmiş bir işletme ruhsatına sahip olması, kiraya veren işletmenin bakım ve operasyon ile ilgili emniyet standartları, SHGM tarafından zorunlu kılınanlara eşdeğer olmalıdır. Hava aracının uçuşa elverişlilik sertifikasının bulunması, hava aracı tip sertifikasının JAA ve/veya FAA tarafından sertifikalandırılmış olması, kiraya verenin kiralanacak tipteki hava aracını en az bir yıl işletmesi, SHGM tarafından istenilen gereklilikleri karşılaması, kiraya veren işletmenin bağlı bulunduğu sivil havacılık otoritesi tarafından yayımlanmış dokümanların İngilizce olması ve birer kopyalarının SHGM'ye sunulması şartları sağlanmalıdır. Kira anlaşmasına Türk işletmecinin SHGM tarafından zorunlu kılınan emniyet standartlarına eşdeğer standartları muhafaza edebilmek amacıyla kiralama dönemi boyunca kiraya verenin teknik ve operasyonel gözetimi sağlayacağı ifadesinin konulması gerekmektedir. Türk işleticinin Wet-lease yoluyla kiraladığı bir hava aracı ile uçuş gerçekleştirmesi durumunda yolculara mümkün olan en kısa sürede ve her hâlükârda uçağa binilmeden önce fiili işletici hakkında bilgi vermesi zorunludur. Bu konudaki her türlü sorumluluk tamamen işleticiye aittir. Talimatın Wet-lease ile kısa süreli kiralamalar (Sub-charter) başlıklı 18. maddesinde bir Türk işleticinin öngörülemeyen bir sebeple acil olarak serviste bulunan faal bir hava aracını değiştirme ihtiyacı duyması durumunda üç günü geçmeyecek şekilde yapılacak kiralamalarda SHGM tarafından istisnai uygulamalar yapılabileceği, ancak öngörülmeyen sebeplerin SHGM'ye ayrıntılı olarak bildirilmesi ve bu gerekçenin SHGM tarafından kabul edilmesi durumunda izin verileceği düzenlenmiştir

. Talimatın Wet-lease ile kısa süreli kiralamalar (Sub-charter) başlıklı 18. maddesinde bir Türk işleticinin öngörülemeyen bir sebeple acil olarak serviste bulunan faal bir hava aracını değiştirme ihtiyacı duyması durumunda üç günü geçmeyecek şekilde yapılacak kiralamalarda SHGM tarafından istisnai uygulamalar yapılabileceği, ancak öngörülmeyen sebeplerin SHGM'ye ayrıntılı olarak bildirilmesi ve bu gerekçenin SHGM tarafından kabul edilmesi durumunda izin verileceği düzenlenmiştir. Görüldüğü gibi Wet-lease anlaşmasında tarafların sözleşme yapma özgürlüğünün sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun 133. maddesinde işletme “Sivil hava aracını kendi adına bizzat kullanan veya yardımcıları marifeti ile kullanılmasını sağlayan gerçek ve tüzelkişi” biçiminde tanımlanmış, hava aracının kullanma hakkı doğrudan veya dolaylı olarak kendisinden elde edilmiş gerçek veya tüzelkişinin seferlerin kontrolünü elinde tutması durumunda ya da aracı malik olarak sicile tescil edilmiş bulunan gerçek veya tüzelkişinin de işleten sayılacağı belirtilmiştir. Kanun'un 134. maddesinde de sivil hava aracının üçüncü kişilere verdiği zarardan, sivil hava aracının işleteninin sorumlu olacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konuları birlikte değerlendirildiğinde;

Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş. envanterinde yer alıp söz konusu şirket adına tescil edilmiş olan yolcu uçağının,...... Havayolları A.Ş. adına İstanbul-Isparta seferini yapmak üzere 29.11.2007 tarihinde saat 22.55.20 Utc'de Atatürk Havalimanından 50 yolcu ve 7 kişilik uçuş ekibi ile birlikte kalkışını tamamlayarak uçuşa başladığı, saat 23.21.21 Utc'de pilotların Isparta Havalimanı ile bağlantıya geçip pist ve meteoroloji bilgilerini aldıkları, saat 23.22.38 Utc'de uçağın alçalmaya hazır olduğunun rapor edilmesi üzerine, kulenin uçuş ekibinden dinlemede kalmasını istediği, saat 23.28.13 Utc'de uçağın 8000 feet irtifaya alçaltıldığı, 23.35.38 Utc'de pilotların Isparta Havalimanından iniş izni talep ettiği, ancak bu görüşmeden sonra uçak ile kule arasında herhangi irtibatın gerçekleşmediği, uçağın öngörülen süre zarfında Isparta havalimanına inmemesi üzerine acil durum ilan edildiği, yapılan araştırmalar neticesinde uçağın 5907 feette iken Keçiborlu ilçesi, Yenitepe Beldesi, Türbe Tepe mevkisindeki dağlık alana çarptığının anlaşıldığı, meydana gelen kaza sonucunda yolcu ve uçuş ekibinden oluşan toplam 57 kişinin öldüğü olayda;

a) Sanıklar ... yönünden değerlendirme;

Sanık ...'un, inceleme dışı sanık ... ile yaptığı görüşmeler neticesinde 2007 yılı Mart ayı içerisinde Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'nin hisselerinin bir kısmını satın alıp söz konusu şirketin büyük hisseli ortağı olarak yönetim kurulu üyesi olması, savunmalarında şirketin mali ve ticari durumunu kontrol ettiğini, şirkete ortak olduğunda şirket envanterinde bulunan uçakların türünü, yaşlarını, şirketin genel müdüründen eğitim müdürüne kadar tüm personelin yeterlilik durumlarını araştırıp Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü nezdinde onaylı olup olmadıklarını kontrol ettiğini, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce yapılan denetleme raporlarını inceleyerek şirkete girmeyi kabul ettiğini, şirket personelinin SHGM nezninde onaylı kişilerden olduğunu, inceleme dışı sanık ... Murat ile...... Havayolları A.Ş.'ye uçak kiralanması konusunda görüşme yaptıklarını söylemesi, inceleme dışı sanık ... Murat'ın; Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'nin kontrolünün sanık ...'da bulunduğunu,...... Havayolları A.Ş'nin uçak kiralama ile ilgili görüşmelerde adı geçen ile muhatap olduğunu, EGPWS cihazının Eritre'de meydana gelen arızasından sanık ...'un haberinin bulunduğunu beyan etmesi, inceleme dışı sanık ...'in; şirketi fiilen yönetenin, sözleşme görüşmelerini yapıp tüm bağlantıları sağlayanın ve bütün denetim ile operasyonları gerçekleştirenin sanık ... olduğunu ifade etmesi, inceleme dışı sanık ...'ın yönetim kurulunda yasal olarak inceleme dışı sanık ... olmasına rağmen şirketin yönetimiyle ilgili konuları sanık ... ile görüştüklerini belirtmesi, tanık Murat'ın; bir dönem yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptığı Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'nin sahibinin sanık ... olduğunu söylemesi, katılan ...'nın; kaptan pilot Serhat'tan “Sağ motordaki arıza 5 gün bakıma kadar idare eder, bakımdan sonra yaptırırız” şeklinde sözler duyduğunu beyan etmesi, sanık ... tarafından gerek Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş. hisselerini devralınmasından önce gerekse devralınmasından sonra Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce farklı tarihlerde yapılan denetlemeler sonucu düzenlenen raporlarda, söz konusu şirketin bakım ve operasyon konularında bir çok eksikliğinin bulunduğunun, önceki denetimlerde belirlenen bir kısım eksikliklerin sonraki tarihlerde yapılan denetlemelerde de giderilmediğinin, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce şirkette yönetici pozisyonunda bulunan bazı kişilerin Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği'nin (SHY-6A) 19 ve 20

. maddelerinde belirtilen şartları taşımadığının tespit edilmesi, özellikle 21 ve 22 Eylül 2006 tarihlerinde şirketin işletme filosunda bulunan uçaklara ait ertelenmiş işlemlere ilişkin yapılan denetlemede, kaza yapan uçakta bulunan ve dosyadaki teknik raporlardan da olay tarihinde arızalı olduğu anlaşılan CVR ve UFDR cihazları ile birlikte motor ateşleme, APU, CSD, PMC ve MCDU arızalarının sürekli yinelediğinin, bu arızaların giderilme işlemlerinin genelde kâğıt üzerinde kaldığının belirlenmesi, hava aracı kazası nihai raporunda kaza yapan uçakta bulunan kokpit ses kayıt (CVR), uçuş bilgi kayıt (UFDR) cihazları ile geliştirilmiş yere yakınlık alarm sisteminin (EGPWS) arızalı olduğunun, şirket dokümanlarında EGPWS cihazının arızalı olması durumunda pilotların kullanabileceği herhangi bir usulün geliştirilmediğinin ve eğitimlerinin bu önemli hususu kapsamadığının, kontrollü uçuşta yere çarpma kazalarını önleme amacına yönelik arazi farkındalığı uyarısının şirket dokümanlarında ve verilen eğitimlerde yer almadığı için pilotların arazi farkındalığı uyarısını açma ve arazi görüntülerini bir şekilde kazanma alışkanlığının özellikle gece uçuşlarında kazandırılamadığının, uçuş emniyeti, kontrollü uçuşta yere çarpma kazaları, kontrollü uçuşta yere çarpma kazalarına sebep olan kara delik etkisi ile yaklaşma ve iniş kazalarını azaltma eğitimlerinin verilmediğinin, Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'nin merkezinde yapılan çalışmalarda kaptan pilot ...’in, ilgili dokümanda belirtilen süre olan toplam 32 saat simulatör uçuşu yaptırılması yerine toplam 20 saat uçuş yaptırılarak 12 saat eksik simulatör uçuşu yaptırıldığının, toplam 40 sektör/100 saatlik uçuş yerine on sektör ve 14 saat 40 dakika uçurularak 85 saat 20 dakika eksik hat eğitim uçuşu ile eğitimini tamamlandığının, GPWS ikazları ve ilgili dokümanda belirtildiği şekilde kaçınma manevralarının yapılmadığının, uçuş yönetim sistemi yükleme usullerinin detaylı çalışılması, nokta ve bekleme usullerinin yaratılması konularının eğitim kapsamında olmadığının, LOFT usulleri, simulatör eğitim uçuşlarını takiben uçuş sonu brifinglerin detaylı yapılmadığının tespit edilmesi, 06.11.2009 tarihli bilirkişi raporunda; Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'nin, Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği'nin 38, Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Bakım Sistemi Yönetmeliği'nin 8 ile Onaylı Bakım Kuruluşları Yönetmeliği'nin 18. maddelerini ihlal etmesi nedenleriyle 2/3 oranında kusurlu olduğunun belirtilmesi, 20.02.2012 tarihli bilirkişi raporunda; pilotların eğitimleri bakımından ciddiyet eksikliği olduğunun, eğitim fişlerinin usulüne göre doldurulmadığının, pilotların eğitim alırken günde uçması gereken saat sürelerinin aşıldığı veya mevzuata aykırı olarak MCC eğitiminin tip eğitimi içerisinde yapıldığının tespit edilmesi, yine 19.03.2013 havale tarihli bilirkişi raporunda; sanık ..

. maddelerini ihlal etmesi nedenleriyle 2/3 oranında kusurlu olduğunun belirtilmesi, 20.02.2012 tarihli bilirkişi raporunda; pilotların eğitimleri bakımından ciddiyet eksikliği olduğunun, eğitim fişlerinin usulüne göre doldurulmadığının, pilotların eğitim alırken günde uçması gereken saat sürelerinin aşıldığı veya mevzuata aykırı olarak MCC eğitiminin tip eğitimi içerisinde yapıldığının tespit edilmesi, yine 19.03.2013 havale tarihli bilirkişi raporunda; sanık ...'un söz konusu şirketteki konumu ve fiili durumu gereğince kaza yapan uçağın her türlü teknik kusurlarını ve SHGM tarafından yapılan denetlemeler sonucu belirlenen tüm arıza ve bakım noksanlıklarını bilmesine rağmen, düşen TC-AKM tescil işaretli uçağın Sub-charter sözleşmesi ile...... Havayolları A.Ş.'ye kiralanmasında belirleyici durumda olması nedeniyle asli kusurlu bulunması, 29.11.2009 tarihli Sub-charter sözleşmesinde ve aynı uçak ile ilgili Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş. ile...... Havayolları A.Ş. arasındaki Wet-lease sözleşmesinde uçağın bakım sorumluluğunun kiraya veren Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'ye ait olduğunun hüküm altına alınması karşısında; her ne kadar sanık ...'un, Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'de kaza tarihi itibarıyla resmi bir görevi bulunmamasına rağmen, söz konusu şirketin tüm faaliyetleri ile bizzat ilgilendiği gibi şirketin karar alma ve verme pozisyonundaki yönetici kadrosuna şirketin yönetimi ile ilgili talimatlar verdiği, uzun yıllardır havacılık sektöründe yer alıp söz konusu alanda birikimi ve tecrübesi olan, geçmişte pilotluk yapan, şirketin tüm denetim ve operasyonlarından sorumlu olduğu anlaşılan sanığın, en ufak bir hatada ya da eksiklikte telafisi mümkün olmayan sonuçların doğduğu havacılık sektöründeki kanun, yönetmelik ve talimatlar ile belirlenen kurallara riayet etmeyerek, yönettiği şirketin personeli tarafından giderilmesi gereken uçaktaki bakım eksikliklerini, kokpit ses kayıt ve uçuş bilgi kayıt cihazlarındaki arızaları, özellikle uçuş güvenliği bakımından hayati derecede önemi bulunan ve düzgün çalışması durumunda kazanın meydana gelmesini engelleyebilecek geliştirilmiş yere yakınlık alarm sistemindeki (EGPWS) arızaları bildiği hâlde, düşen uçağın...... Havayolları A.Ş.'ye kiralanması için adı geçen şirketin yöneticileri ile bizzat görüşme yapıp 25.06.2007 ile 25.11.2007 tarihleri arasında Wet-lease, bu sözleşmenin bitiminden dört gün sonra ise aynı uçağın 29.11.2007 tarihinde Sub-charter sözleşmesi ile...... Havayolları A.Ş.'ye kiraya verilmesinde belirleyici rol oynadığı, bu şekilde sanığın üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal edip öngörmesi gereken bir neticeyi öngörmediği, kusurlu davranışları ile meydana gelen uçak kazası arasında uygun illiyet bağının bulunduğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan bir Ceza Genel Kurul Üyesi; itirazın kabulüne karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.

b) Sanıklar ... ve ... yönünden değerlendirme;

Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerden düşen TC-AKM tescil işaretli uçağın 25.06.2007 ile 25.11.2007 tarihleri arasında Wet-lease sözleşmesi ile Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş. tarafından...... Havayolları A.Ş.'ye kiralandığının anlaşılması, bu sözleşme gereğince...... Havayolları A.Ş.'nin kısıtlı da olsa kiralanan uçağı denetleme yükümlülüğünün bulunması, inceleme dışı sanık ...'nin...... Havayolları A.Ş. denetçilerinin zaman zaman gelip şirketlerine ait uçağı denetlediklerini ifade etmesi, inceleme dışı sanık ...'ın...... Havayolları A.Ş. ile uzun süreli bir sözleşme yaptıklarını, sözleşmenin altı ayda bir yenilendiğini, Wet-lease kontratı devam edeceğinden sadece permi alabilmek için aradaki uçuşları Sub-charter sözleşmesiyle gerçekleştirdiklerini beyan etmesi, sanık ...'nin...... Havayolları A.Ş.'nin düşen uçağı altı aylığına leasing olarak kiralayıp çalıştırdığını, bu sözleşmenin süresi bitince adı geçen firmanın uçağı kullanmak için üç günlük izin istediklerini,...... Havayolları A.Ş.'nin düşen uçağı kendi işletmesine alırken ayrıca bakım yaptırdığını söylemesi, sanık ... ....'nın Wet-lease sözleşmesinin bir ön çalışma ve kısıtlı da olsa bir takım denetlemelerin yapılmasını gerektirdiğini, şirketlerinin kalite başkanlığının Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'ye gidip kâğıt üzerinde sınırlı ölçüde de olsa bütün denetimleri yaptığını savunması, hava aracı kazası nihai raporunda belirli süre içerisinde tamir edilmemesi nedeniyle uçuşa engel teşkil eden kokpit ses kayıt ve uçuş bilgi kayıt cihazları ile geliştirilmiş yere yakınlık alarm sisteminin, söz konusu uçağın Wet-lease sözleşmesi gereğince...... Havayolları A.Ş.'nin kullanımında olduğu süre zarfında da arızalı olduklarının tespit edilmesi, 20.02.2012 tarihli bilirkişi raporunda Wet-lease anlaşması dönemi için...... Havayolları A.Ş.'nin söz konusu uçağı belirli bir seviyede de olsa teknik ve operasyonel olarak gözetim imkânına, dolayısıyla uçak hakkında Sub-charter anlaşmasının başlangıcında bir ön bilgiye sahip olduğunu, hukukçu bilirkişi Hakan Karakehya'nın, hem kiralayanın hem de kiraya verenin uçağın emniyetinin sağlanması bakımından yükümlülüklerinin bulunduğunu, sanıkların EGPWC cihazı gibi uçakta var olan eksikliklerin kontrolünün yapılıp yapılmadığını denetlemekle yükümlü ve bu yükümlülüklerini ihmal etmeleri nedeniyle kazanın meydana gelmesinde tali kusurlu olduklarını; diğer hukukçu bilirkişi ......'in ise,...... Havayolları A.Ş.'nin Sub-charter sözleşmesi nedeniyle kaza tarihinde sadece ticari, Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'nin ise teknik, idari ve operasyonel sorumluluğunun bulunduğunu, söz konusu sözleşmenin başka bir içerikte hazırlanmasının mümkün olmadığını, aksine bir yorumun hukuki güvenlik ilkesini zedelediğinden diğer kanaate katılmadığını, ancak söz konusu şirketler arasında ve aynı uçak için geçerli olan Wet-lease anlaşması dönemi için sorumluluğun yine Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı A.Ş.'ye ait bulunsa bile...... Havayolları A.Ş