muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/19689, Karar No: 2025/6283, Tarih: 03.03.2025

Kuruluş, amaç, örgüt yapılanması ve faaliyet yöntemleri (kapatılan) 16. Ceza Dairesinin 2015/3 Esas sayılı kararında anlatılan ve nihai amacı, Devletin Anayasal nizamını cebir ve şiddet kullanarak değiştirmek olduğu anlaşılan FETÖ/PDY terör örgütünün başlangıçta bir ahlak ve eğitim hareketi olarak ortaya çıkması ve toplumun her katmanının büyük bir kesimince de böyle algılanması, nihai amacını gerçekleştirecek güce ulaşana kadar bu amacını bir kısım mensuplarından ve toplumdan gizlemesi bu amaçla da kriminalize olmamaya özen göstermesi gerçeğide nazara alınmalıdır;

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Örgütün hiyerarşik yapısına dahil olduğuna dair herhangi bir bağlantı tespit edilemeyen sanığın, aşamalardaki savunmalarının aksine örgüt liderinin talimatı doğrultusunda ve terör örgütüne yardım etmek kastıyla Asya Katılım Bankasına para yatırdığına veya diğer bankacılık işlemlerini yaptığına dair dosyaya yansıyan her türlü şüpheden uzak kesin, yeterli ve inandırıcı delil bulunmaması karşısında, mevcut şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden atılı suçtan sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkûmiyetine karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan belirtilen sebepten dolayı hükmün 5271 sayılı CMK’nın 302/2 nci maddesi uyarınca BOZULMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304 üncü maddesi uyarınca Muğla 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/22864, Karar No: 2011/3466, Tarih: 15.03.2011

**12. Hukuk Dairesi         2010/22864 E.  ,  2011/3466 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Pendik 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 31/05/2010

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun mahkeme kararının İİK. 366. ve HUMK. 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), 17,15'er TL onama harcı alındığından mahsubuna bakiye, 1,25'er TL harcın temyiz edenlerden alınmasına, 15/03/2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16672, Karar No: 2020/1455, Tarih: 02.03.2020

**1. Hukuk Dairesi         2016/16672 E.  ,  2020/1455 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın reddine ilişkin olarak verilen karar bir kısım davacılar vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...'un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

-KARAR-

Asıl ve birleştirilen dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkin olup mahkemece davacılar ..., ..., ..., ... ve ... yönünden feragat nedeniyle davanın reddine, diğer davacılar yönünden ise muvazaa iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bilindiği üzere, tarafların tüm delilleri toplanıp, tetkik edildikten ve 6100 sayılı HMK. nun 186. maddesine göre; son sözleri dinlenip duruşmanın bittiği bildirildikten sonra hâkimin; HMK'nun 297. maddesi uyarınca kararı gerekçesi ile birlikte (tam olarak) yazması ve hüküm sonucunu öngörülen biçimde tefhim etmesi asıldır.

Ne var ki, uygulamada söz konusu HMK'nun 294/4. maddesinin getirdiği ayrıcalığa dayanılarak bazı zorunlu nedenlerle sadece hükmün sonucu tutanağa geçirilip tefhim edilmekte, gerekçeli karar daha sonra yazılmaktadır.

İşte bu gibi hallerde HMK' nun 298/2 maddesine uygun olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça gösteren tefhim ile aleniyet ve hukuki varlık kazanan kısa karara daha sonra yazılan gerekçeli kararın uygun olması zorunludur. Esasen kısa kararı yazıp, tefhim etmekle davadan elini çekmiş olan hâkimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak yoktur. Öte yandan, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması, yargılamanın aleniyeti, kararların alenen tefhim edilmesine ilişkin Anayasanın 141. maddesi ile HMK' nun yukarıda değinilen buyurucu nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca anılan husus kamu düzeni ile ilgili olup, gözetilmesi yasa ile hâkime yükletilmiş bir ödevdir. Aksine düşünce ve uygulama yargı, yargıç ve kararlarının her türlü düşünceden uzak, saygın ve güvenilir olması ilkesi ile de bağdaşmaz.

./..

Somut olayda; kısa kararın 1. bendinde; "Davacılar ...,...,... ve ... tarafından davalı aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle redlerine" hükmedilmesine karşın; gerekçeli kararın hüküm kısmının 1.bendinde; “Asıl dosyanın davacılarından ...,...,...,... ve birleşen dosyanın davacısı ... tarafından davalı aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle redlerine " şeklinde hüküm kurulması suretiyle değinilen ilke ve yasa hükümleri gözardı edilerek, kısa kararla çelişkili olarak gerekçeli karar yazılması doğru değildir.

Hâl böyle olunca, tefhim edilen ve duruşma tutanağına geçirilen hüküm sonucu ile gerekçeli karar arasındaki aykırılık diğer yönler incelenmeden tek başına bozma sebebi olacağından 10.04.1992 tarih 7/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı gözetilerek yeniden karar oluşturmak üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

Asıl ve birleştirilen davada bir kısım davacılar vekilinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde yatırana iadesine, 02.03.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3194, Karar No: 2014/6549, Tarih: 21.05.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/3194 E.  ,  2014/6549 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : AZDAVAY SULH HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/07/2013

NUMARASI : 2011/197-2013/164

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucunda P.. İlçesi A.. Köyü çalışma alanında bulunan 138 ada 5 parsel sayılı 100.29 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz davalı C.. T.. adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacı H.. Ç.. murisi adına tespit ve tescil edilen 138 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bir bölümünün davalı taşınmaz içinde bırakıldığını öne sürerek dava açmıştır. Yargılama sırasında davalı C.. T.., davacının talep ettiği bölümü de kapsayacak şekilde kadastrodan sonra taşınmaza iyiniyetli olarak ev yaptığını öne sürerek davacının davasının kabul edilmesi halinde TMK'nın 724. maddesi uyarınca muhik bir bedel karşılığında bu bölümün adına tescili istemiyle davaya müdahil olmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davacı H.. Ç..'in davasının kabulüne; çekişmeli taşınmazın fen bilirkişisi tarafından hazırlanan 24.09.2012 tarihli raporunda (A) harfi ile gösterilen 18,70 metrekare yüzölçümündeki bölümünün davacının murisi Rıfat oğlu R.. Ç.. mirasçıları adlarına mirasçılık belgesindeki miras payları oranında tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazın (A) ile gösterilen bölümü üzerinde muris R.. Ç.. mirasçıları lehine zilyetlikle taşınmaz edinme koşulların gerçekleştiği gerekçe gösterilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma yeterli olmadığı gibi varılan sonuç dahi dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler ve tespit bilirkişilerinden ortak beyan alındığı gibi tüm beyanlar kopyala yapıştır yöntemiyle aynı beyanlar yazıldığı anlaşılmakla usulüne uygun şekilde keşif yapılmadığı anlaşılmaktadır. Fen bilirkişisi ve zirai bilirkişi tarafından verilen raporda (A) harfi ile gösterilen bölüm üzerinde davalı-müdahil C.. T.. tarafından yaptırılan bina olduğu, bina olmasa bile zeminin kayalık ve taşlık olması sebebiyle tarım yapılamayacağı bildirildiği, alınan beyanlarda da bu yönde bir anlatım olmadığı halde mahkemece bu bölümün davacı tarafından ekilip biçilmek suretiyle kullanılan yer olduğu gerekçede belirtilmiştir. Diğer yandan müdahil-davalı C.. T.. (A) bölümünü de kapsayacak şekilde kadastrodan sonra ev yaptığını öne sürerek, bu bölümün davacılara ait olduğunun kabul edilmesi halinde muhik bir bedelle adına tescili istemiyle davaya katıldığı halde mahkemece bu talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar da verilmemiştir. O halde; sağlıklı sonuca varılabilmesi için, mahallinde fen ve inşaat bilirkişinin refakatinde önceki keşifte dinlenen mahalli bilirkişi, tespit bilirkişileri ve taraf tanıkları huzuruyla keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, alınan beyanlar keşif zaptına ayrı ayrı yazılmalı, göstermiş oldukları sınırlar fen bilirkişine işaretlettirilmeli, beyanları arasında çelişki ortaya çıktığı takdirde giderilmeye çalışılmalı, fen bilirkişisinden keşfi denetlemeye elverişli ve yeterli rapor alınmalı, davacı tarafından iddia edilen bölüm üzerinde davalı-müdahil tarafından yaptırılan bina bulunup bulunmadığı tereddütsüz belirlenmeli, inşaat bilirkişisinden müdahil-davalının talepleri yönüyle rapor alınmalı, bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacı H.. Ç..'in ve davalı-müdahil C.. T..'ın talepleri hakkında olumlu yada olumsuz bir karar verilmelidir. Hal böyle olunca; eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi davacının murisi Ahmet oğluR.. Ç..olduğu halde hüküm yerinde Rıfat oğlu R.. Ç.. denilmek suretiyle (zira bu isimde bir mirasçı var) infazda tereddüt yaratılması dahi isabetsiz olup, davalı-müdahil C.. T..'ın temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edene iadesine, 21.05.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/4642, Karar No: 2019/9417, Tarih: 16.12.2019

**11. Ceza Dairesi         2019/4642 E.  ,  2019/9417 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

5271 sayılı CMK’nin 231/8-son cümlesi hükmü uyarınca, 25.01.2006 olan suç tarihinden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği 30.12.2009 tarihine kadar bazı kesintilerle, her seferinde yeniden başlayan dava zamanaşımı süresinin işlediği, bu tarihten sonra denetim süresi içinde işlenen kasıtlı suçtan dolayı verilen ve kesinleşen mahkûmiyet hükmü nedeniyle ihbar üzerine dosyanın yeniden ele alındığı, böylelikle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği tarihten itibaren deneme süresi içinde işlenen ikinci suç tarihi olan 30.03.2011'e kadar dava zamanaşımının durduğu gözetilerek yapılan incelemede;

Sanığa yüklenen "resmi belgede sahtecilik" suçunun yasada gerektirdiği cezasının türü ve üst sınırı itibarıyla tabi olduğu, suç tarihinde yürürlükte bulunan 5237 sayılı TCK'nin 66/1-e. ve 67/4. maddelerinde öngörülen zamanaşımının suç tarihi olan 25.01.2006 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği anlaşılmış, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, aynı Yasanın 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle 5271 sayılı CMK’nin 223/8. maddeleri gereğince istem gibi DÜŞMESİNE, 16.12.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6156, Karar No: 2020/966, Tarih: 05.02.2020

**8. Hukuk Dairesi         2019/6156 E.  ,  2020/966 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İstihkak

KARAR

Dairemizin 16.12.2019 tarihli eksiklik talep ve 17.01.2020 tekit yazısı ile; ... 12. İcra Müdürlüğünün 2009/20844, 2009/21210 ve 2009/24145 Esas sayılı takip dosyaları ile ... İcra Müdürlüğünün 2014/37 Talimat sayılı takip dosyasının asıllarının ya da okunaklı onaylı örneklerinin tüm belgeleri ile noksansız ve sıralı olarak, borçlu ... Sünger Malz. Döşeme Tic. Ltd. Şti.nin kuruluş tarihinden itibaren sıralı şekilde ticaret sicil kayıtlarının, bulunduğu yerden temin edilip gönderilmesi Mahkemesine bildirilmiş, ancak Mahkemece sadece ... İcra Müdürlüğünün 2014/37 Talimat sayılı takip dosyasının sureti gönderilmiş, ikmali istenilen diğer eksik hususlar yönünden makul süre içerisinde işlem yapılmamıştır.

Bu kez bizzat hakim denetiminde gerekli dikkat ve özenin gösterilerek yeni bir iade kararına mahal verilmeden;

1.... 12. İcra Müdürlüğünün 2009/20844, 2009/21210 ve 2009/24145 Esas sayılı takip dosyalarının asıllarının ya da okunaklı onaylı örneklerinin tüm belgeleri ile noksansız ve sıralı olarak,

2.Borçlu ... Sünger Malz. Döşeme Tic. Ltd. Şti.nin kuruluş tarihinden itibaren sıralı şekilde ticaret sicil kayıtlarının, bulunduğu yerden temin edilip gönderilmesi için dosyanın Yerel Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.02.2020 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/54071, Karar No: 2014/3474, Tarih: 05.02.2014

**9. Hukuk Dairesi         2011/54071 E.  ,  2014/3474 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 9. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 13/10/2011

NUMARASI : 2010/692-2011/676

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A)Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 19.07.2007 tarihinde işe başladığını, iş akdinin 31.08.2010 tarihinde haksız olarak feshedildiğini, satış temsilcisi olarak Maaş + Prim usulü çalıştığının doğru olduğunu, davacının savunması alınmadan, hiçbir gerekçe gösterilmeden işine son verildiğini, çalışma saatlerinin 07.30-18.30 olduğunu, işin durumuna göre çalışmasının daha geç saatlere kadar devam ettiğini, 6 işgünü çalıştığını, resmi ve ulusal bayram tatillerinde tamamen, dini tatillerde ilk iki gün hariç çalışıldığını, ortalama haftalık 15 saat fazla çalışma yaptırıldığını, yıllık izin hakkının da bulunduğunu, davalı şirkete birçok işçi tarafından dava açıldığını, bu davalarda çıkan kararlar neticesinde davalının adeta hukukun etrafını dolanmak için tedbirler aldığının görüldüğünü iddia ederek kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai, genel tatil ve yıllık izin ücreti alacaklarının faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B)Davalı cevabının özeti:

B)Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacının 19.07.2007-31.08.2010 arasında çalıştığını, iş akdinin işverence sonlandırıldığını, her türlü hak ve alacağının ödendiğini, son ücretinin 898,42 TL Brüt olduğunu, primin sürekliliği olmayan bir uygulama olduğunu, işçi yararına kazanılmış hak oluşturmadığını, kıdem tazminatının banka hesabına ödendiğini, ihbar tazminatı talebinin yerinde olmadığını, iş akdinin feshedileceğinin yasal süresi içinde bildirildiğini, mesai saatlerinin 08.30-12.30 --- 13.30-17.00 olduğunu, davacının mesaisinin büyük çoğunluğunu şirket dışında geçirdiğini, gün içindeki çalışma saati dağılımını kendisinin belirlediğini, çalışanların belirli kotalar halinde yaptıkları satışlardan prim aldıklarını, işverence fazla mesai yapılması konusunda bir talimat bulunmadığını, satış temsilcisi olan davacının çalışma programını tamamen kendisinin ayarladığını, denetleyen bir mekanizma bulunmadığını, şirket prensiplerine göre fazla çalışma uygulaması bulunmamakla beraber çalışanların fazla mesai yaptığının olabildiğini, bu durumda bordroya yansıtılıp ödendiğini, bordrolara itirazı kayıt konulmadığını, resmi, dini bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılmadığını, davacının yıllık izin alacağı bulunmadığını, dava dilekçesinde hangi yıllara ait izinlerini kullanmadığı yönünde açık bir beyanda bulunulmadığını, bu yönde beyanda bulunmasını talep ettiklerini, davacının brüt ücretinin 898 TL olduğunu, primin tazminata esas ücret hesabında dikkate alınmaması gerektiğini, devamlılığı bulunmayan, işçinin aylık performansına, satış rakamlarına göre değişen ödemeler olduğunu ve ücret hesabında dikkate alınamayacağını savunmuştur.

C)Yerel Mahkeme Kararının Özeti.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile kıdem, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, genel tatil ücreti alacaklarının tahsiline karar verilmiştir.

D)Temyiz:

Karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E)Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (56‑45=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

Sağlık Bakanlığı nezdinde Türkiye'deki hastanelerde statü hukuku dışında hemşire, ebe, doktor, eczacı, anestezi uzmanı vs. olarak çalışanlar, haftalık normal mesailerinde fazla çalışma yapmadıklarından, sadece tuttukları nöbetlerle sınırlı olarak fazla çalışma yapmış olmaktadırlar. Nöbet çizelgeleri ile belirlenen bu tür çalışmalar hafta içi ve hafta sonu olarak gerçekleşmektedir. Hafta içi nöbetler 17:00-08:00 saatleri arasında 15 saat olarak yapılmaktadır. İşçinin yaptığı işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 3 saat ara dinlenmesi indirilerek hafta içi nöbette 12 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmektedir. Hafta sonu nöbetler 24 saat sürmekte, işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 4 saat ara dinlenme indirildiğinde 20 saat fazla çalışma yapılmış olmaktadır. Ancak, bu durumlarda fazla çalışmalar, tutulan hafta içi ve sonu nöbet sayısına göre denetlemeye elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmelidir. Nöbet tutan çalışanın çoğunlukla ertesi gün nöbet izni kullanarak çalışma yapmaması nedeniyle, normal mesai devam çizelgeleri de mutlaka getirtilmelidir.

İşçi, nöbetin ertesi günü nöbet izni kullandığında, ertesi gün (8 saat normal mesai süresi kadar) çalışmadığından hafta içi nöbette (12-8=) 4 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır. Hafta sonu nöbette ise, Cumartesi ve Pazar günü normal tatil olduğundan Cuma ve Cumartesi gecesi tutulan nöbetlerden, ertesi gün çalışılmadığı gerekçesi ile indirim yapılma olanağı yoktur. Öte yandan genel tatile denk gelen nöbet günlerinde de ayrıca genel tatil ücreti verildiğinden yukarıda anlatılan şekilde indirim yapılmalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu doğrultudadır (Yargıtay 9. H.D. 2007/40834 E, 2009/7566 K sayılı ilamı).

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.