muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/83, Karar No: 2020/1438, Tarih: 14.02.2020

Sanık müdafiine çıkartılan vekaletnamede hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını talep etme yetkisinin bulunduğu görülmüştür.

22.01.2018 tarihinde sanık müdafiinin süre tutum dilekçesi verdiği ve itirazında, sanığın 22:30'da Serkan tarafından bildirilen darbe mesajlarını alarak 23:00 sıralarında birlikte alaya geçtiklerini, resmi hattından Jandarma Bölge Komutanını aradığını, 23:10 sıralarında vali ile görüştüğünde durumun karışık olduğunu ve bilgi vereceğini, bir saat sonraki görüşmesinde ise emrine göre hareket edeceğini bildirdiğini, 24:00 sularında valinin telefonunu kapattığını, 02:00 da valinin makamına döndüğünü, darbe girişiminin canlı olarak izlendiği bu saatlerde darbe girişimini bildirmemek suçunun işlendiğinin iddia edilemeyeceğini, kanunsuz emirlerin televizyonda okunduğu saatlerde suçun ayrıca bildirilmesinin beklenilemeyeceğini, öncelikli olarak gerekli önlemleri alma görevi olan sanığın adli makamlara bu durumu bildirmemesinin zaafiyet olamayacağını, Bolu ilinde hiç bir kanunsuz faaliyetin olmadığı ve sanığında valiye emrinde olduğunu beyan ettiği, görevi kötüye kullanma suçu yönünden bir zararında meydana gelmediği, suçun unsurlarının oluşmadığı, alt sınırdan ayrılmayı gerektirir bir durumunda söz konusu olmadığından verilen kararın kaldırılmasını istediği görülmüştür.

20.01.2019 tarihinde Cumhuriyet savcısı istinaf yoluna başvurulacağından gerekçeli kararın tebliğini istemiştir. Bölge Adliye Mahkemesine hitaben yazılan gerekçeli itirazında, silahlı terör örgütü üyesi olduğundan şüphe bulunmayan sanık hakkında delil değerlendirmesinde hataya düşülerek görevi kötüye kullanma suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesinin Kanuna aykırı olduğundan bahisle istinaf talebinde bulunulduğu görülmüştür.

Cumhuriyet savcısı itiraz aşamasında kararın usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek itirazın reddedilmesi görüşünde bulunmuştur.

Düzce 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/820 değişik iş sayılı kararı ile sanık müdafiinin yaptığı itiraz kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda; Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kararlarına yapılan itirazların CMK'nın 231/6 maddesinde yer alan suça ve sanığa ilişkin objektif uygulama koşullarının var olup olmadığı bakımından incelenebileceği, bununla birlikte Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 22.01.2013 tarih ve 2012/10-534-E, 2013/15-K sayılı kararı nazara alındığında yapılan itirazların, itiraz merciince suçun vasıflandırılması gibi maddi olgu açısından da incelenebileceği değerlendirilerek, sanık hakkında atılı suçtan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkin

yapılan incelemede; sanık yönünden CMK'nın 231/6. maddesinde belirtilen suça ve sanığa yönelik objektif uygulama koşullarının gerçekleştiği, bununla birlikte gerek suçun vasıflandırılmasında gerekse kurulan hükümde maddi ve usuli hata bulunmadığı anlaşılmakla; sanık tarafından yapılan itirazın reddine kesin olarak oybirliği ile iddia makamının mütalaası doğrultusunda karar verilmiştir.

Düzce 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/972 değişik iş sayılı kararı ile Cumhuriyet savcısının yapmış olduğu itiraza yönelik olarak ise; Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kararlarına yapılan itirazların CMK'nın 231/6 maddesinde yer alan suça ve sanığa ilişkin objektif uygulama koşullarının var olup olmadığı bakımından incelenebileceği, bununla birlikte Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 22.01.2013 tarih ve 2012/10-534-E, 2013/15-K sayılı kararı nazara alındığında yapılan itirazların, itiraz merciince suçun vasıflandırılması gibi maddi olgu açısından da incelenebileceği değerlendirilerek, sanık hakkında atılı suçtan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkin yapılan incelemede; sanık yönünden CMK'nın 231/6. maddesinde belirtilen suça ve sanığa yönelik objektif uygulama koşullarının gerçekleştiği, bununla birlikte gerek suçun vasıflandırılmasında gerekse kurulan hükümde maddi ve usuli hata bulunmadığı anlaşılmakla; sanık tarafından yapılan itirazın reddine dair oybirliği ile kesin olarak 10.07.2019 tarihinde mütalaa doğrultusunda karar verildiği görülmüştür.

02.08.2019 tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığınca Bolu 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.01.2019 tarih ve 2017/128 esas, 2019/16 karar sayılı ilamının kanun yararına bozulmasının Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünden talep edilmesi üzerine, 31.10.2019 tarihli istem yazısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından Düzce 1. Ağır Ceza Mahkemesinin bila tarihli ve 2019/820 değişik iş sayılı kararı ile Düzce 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 10.07.2019 tarihli ve 2019/972 değişik iş sayılı kararının bozulmasının istenilmesi üzerine Yargıtay 5. Ceza Dairesine gönderilen isteme konu dosyanın, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 16.12.2019 tarih 2019/8604 esas ve 2019/11869 sayılı kararı ile Dairemize gönderildiği görülmüştür.

III-KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI:

Usule uygun olarak açılan bir kamu davası bulunmadığı halde verildiği belirtilen, görevi kötüye kullanma suçundan verilen mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar ile bu karara yönelik yapılan itirazların reddine dair verilen mercii kararlarında usul ve kanuna aykırılık bulunup bulunmadığı hususunda uyuşmazlık bulunmakta ise de öncelikli sorunun uyuşmazlığı inceleme görevinin iş bölümü esaslarına göre Dairemizin görevine girip girmediği noktasındadır.

IV-HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:

Konu ile ilgili yasal düzenleme ve İş Bölümü hükümleri şöyledir:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu

Dairelerin görevleri:

Madde 14 –(Değişik: 9/2/2011-6110/8 md.)

...

Ceza dairelerinde:

IV-HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:

Konu ile ilgili yasal düzenleme ve İş Bölümü hükümleri şöyledir:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu

Dairelerin görevleri:

Madde 14 –(Değişik: 9/2/2011-6110/8 md.)

...

Ceza dairelerinde:

a) (Değişik: 18/6/2014-6545/31 md.) Daireler arasındaki iş bölümünün belirlenmesinde mahkeme kararındaki nitelendirme, mahkumiyet dışındaki kararlarda ise iddianamede veya iddianame yerine geçen belgedeki nitelendirme esas alınır.

Yargıtay Büyük Genel Kurulunun İş Bölümüne İlişkin 30.01.2019 tarihli ve 2019/1 sayılı Kararı

II) YARGITAY CEZA DAİRELERİ İŞ BÖLÜMÜ

A) ORTAK HÜKÜMLER

1) Bu iş bölümü, Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen ay başından itibaren yürürlüğe girer.

2) Bu iş bölümündeki düzenlemeler, yürürlüğe girdiği tarih dahil olmak üzere tebliğnamesi bu tarihten sonra tanzim olunan işler için geçerli olup, temyiz incelemesi bu iş bölümüne göre görevli bulunan ceza dairesi tarafından yapılır.

3) İş bölümünün yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenen tebliğnameler, iş bölümündeki düzenlemeler esas alınarak görevli ceza dairesine gönderilir.

...

6) Ceza Dairelerinin görevlerinin belirlenmesinde, mahkumiyet kararlarında mahkeme hükmündeki, mahkumiyet dışındaki kararların temyiz incelemesinde ise iddianame, varsa görevsizlik kararı ya da diğer dava açan belgedeki nitelenen suç esas alınır...

B) CEZA DAİRELERİNİN GÖREVLERİ

BEŞİNCİ CEZA DAİRESİ

Madde 257... Görevi kötüye kullanma,...

Yukarıda yer verilen Dairelerin görev ve iş bölümüne dair düzenlemelerin sarahatine, incelemeye konu kararlar ve dayanak hükümdeki vasıflandırmaya nazaran, dava konusu eylemin hukuken farklı vasıflandırılarak sanığın görevde yetkiyi kötüye kullanma suçundan cezalandırılmasına karar verilmiş olması karşısında görevli dairenin iddianame değil ve fakat yargılama sonunda verilen mahkumiyet hükmüne göre belirlenmesinde zorunluluk bulunmakla, Resmi Gazete'de yayımlanan Yargıtay Büyük Genel Kurulunun İş Bölümüne ilişkin 30.01.2019 tarihli ve 2019/1 sayılı Kararı uyarınca, işin incelenmesinin Yüksek 5. Ceza Dairesinin görevine girdiği değerlendirildiğinden, anılan Dairenin de görevsizlik kararı vermiş olması nedeniyle dosyanın görevli Dairenin belirlenmesi için Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu'na gönderilmesine karar verilmiştir.

V-SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 07.11.2019 tarihli kanun yararına bozma istemi ile ilgili olarak, 31 Ocak 2019 tarihli ve 30672 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan Yargıtay Büyük Genel Kurulunun İş Bölümüne İlişkin 30.01.2019 tarihli ve 2019/1 sayılı kararına göre işin incelenmesi Yüksek 5. Ceza Dairesinin görevine girdiğinden, Dairemizin GÖREVSİZLİĞİNE, ilgili Dairenin de görevsizlik kararı vermiş olması nedeniyle dosyanın görevli Dairenin belirlenmesi için Yargıtay Ceza Daireleri Başkanlar Kuruluna GÖNDERİLMESİNE, 14.02.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1933, Karar No: 2015/2360, Tarih: 23.10.2015

**Hukuk Genel Kurulu         2013/1933 E.  ,  2015/2360 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 06.05.2010 gün ve 2009/466 E. 2010/157 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 16.01.2012 gün ve 2010/12521 E. 2012/279 K. sayılı ilamı ile;

“...Dava, basın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir.

Davacı ...; 31.12.2009 günlü Zaman Gazetesinde, "Gazeteci Uğur Mumcu, Perinçek ve Küçük'ün talimatıyla öldürüldü" başlığı ile yayınlanan haberin, kişilik haklarına saldırı oluşturduğunu, Uğur Mumcu'nun öldürülmesi için talimat veren kişilerden biri olarak gösterildiğini belirterek kişilik haklarına saldırıdan dolayı davalıların manevi tazminatla sorumlu tutulmalarını istemiştir.

Davalılar ise; dava konusu yazının başlığında okuyucunun ilgisini ve dikkatini çekmek amacıyla kullanılan çarpıcı nitelikteki ifadenin, yazımın içeriğinde internet sitesinde yer alan bir iddiaya dayalı olduğunun açıkça vurgulandığını, basın özgürlüğü sınırları içinde kalındığını belirterek, istemin reddedilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

Yerel mahkemece, 'dava konusu yazının başlığında kullanılan ifade ile haberin veriliş biçimi itibariyle basın özgürlüğünün sınırlarının aşıldığı' gerekçesi ile istemin bir bölümü kabul edilmiştir. Karar, davalılar tarafından temyiz olunmuştur.

Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasasının 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Davaya konu olayda;

Davalı şirkete ait Zaman Gazetesi'nin 31.12.2009 günlü sayısında, diğer davalı tarafından kaleme alınan ve "Gazeteci Uğur Mumcu, Perinçek ve Küçük'ün talimatıyla öldürüldü" başlığı ile yayınlanan dava konusu yazının içeriğinde; "...Terör örgütü PKK'nın eski yöneticilerinden Şükrü Gülmüş'ün yönettiği internet sitesi, Uğur Mumcu cinayetiyle ilgili ilginç bir iddia ortaya attı. \* Nasname' isimli sitede, Azat Ararat imzasıyla yayınlanan yazıda, " Yalçın Küçük, ... ve Öcalan, Mumcu'nun ortadan kaldırılmasına karar verdi..., denildi..." biçimindeki anlatımlara yer verilmiş ve başlıkta kullanılan ifadelerin, sadece başkası tarafından ortaya atılan bir iddia niteliğinde olduğu da açıkça vurgulanmıştır.

Başlığın çarpıcı olması, gazetecilik mesleğinin bir gereğidir. Okuyucunun ilgisini artırmak amacıyla, habercilik tekniğine uygun olarak, özle biçim arasındaki denge korunarak kullanılan çarpıcı başlık kişilik haklarına saldırı oluşturmaz. Dava konusu yazı, yukarıda açıklanan ilkeler nazara alınarak haberde kullanılan başlık, haberin içeriği ile birlikte bir bütün olarak değerlendirildiğinde; özle biçim arasındaki dengenin korunduğu, yazının içeriğinde, başlıkta kullanılan ifadenin, başkası tarafından ortaya atılan bir iddia olduğunun açıklandığı, hukuka aykırılık unsurunun gerçekleşmediği ve davacının kişilik haklarına saldırı oluşturmadığı sonucuna varılmaktadır. Yerel mahkemece, açıklanan yönler gözetilerek, istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan yazılı gerekçeyle, davalıların manevi tazminatla sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir...”

gerekçesiyle oyçokluğuyla bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

gerekçesiyle oyçokluğuyla bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, basın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalıya ait gazetede yer alan haberin gerçeği yansıtmadığı, yanıltma haber olduğundan bahisle manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Mahkemece dava konusu yazıda basın özgürlüğünün sınırlarının aşıldığı, gerçeklik kriterinin bulunmadığı ve objektiflikten uzak bir yazı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalılar vekilinin temyizi üzerine yukarıda açıklanan gerekçelerle oyçokluğuyla bozulmuş, mahkemece yazıda öz ile biçim arasında dengenin korunmadığı, sadece iddiadan ibaret bir haberin veriliş şekli ile bile hukuka aykırılık unsurunun gerçekleştiği, gerçeklik kriterinin bulunmadığı ve objektiflikten uzak bir yazı olması nedeniyle davacının kişilik haklarına ağır ve haksız saldırı bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ilişkin kararda direnilmiştir.

Direnme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık; dava konusu yazının davacının kişilik haklarına saldırı niteliğinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bilindiği üzere basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarda Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarda Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Yeri gelmişken uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün ne şekilde yer aldığının incelenmesinde de yarar bulunmaktadır.

1982 Anayasasının 90. maddesinin son fıkrasında; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” hükmü yer almaktadır. Bu durumda mahkemelerin önlerine gelen uyuşmazlıklarda, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

Hal böyle olunca; Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gözetilerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının incelenmesi gerekmektedir.

Hal böyle olunca; Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gözetilerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının incelenmesi gerekmektedir.

İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun önemli özelliklerinden biri olup, toplumun ilerlemesinin ve her bir bireyin gelişmesinin temel koşullarından birini oluşturur. Bu özgürlük AİHS’nin 10/2. maddesine tabi olmak kaydıyla, sadece olumlu karşılanan ya da kimseye saldırgan gelmeyen ya da insanların kayıtsız kalabildiği “bilgi” ve “fikirler” için değil, Devlet veya halkın herhangi bir kesimi için saldırgan görünen sarsıcı nitelik taşıyan ya da rahatsız edici olan fikirler için de geçerlidir (Handysıde V.Birleşik Krallık, 7 Aralık 1976, Başvuru No: 5493/72, Seri A No. 24, s.23, paragraf 49). Çoğulculuk, hoşgörü ve açık düşünce bunu gerektirir ve bunlar olmaksızın "demokratik bir toplum" olamaz. 10. maddede benimsenen ifade özgürlüğü bu şekilde olmakla birlikte yine de bu dar bir yorum gerektiren istisnalar içermektedir ve bu hakkı kısıtlama ihtiyacının ikna edici bir biçimde ortaya konması gerekmektedir (Pakdemirli - Türkiye Davası (Başvuru No: 35839/97).

Basın özgürlüğü ise, ifade özgürlüğünün en önemli unsurlarından birisidir. AİHM basın ile ilgili kararlarında, ifade özgürlüğünün demokratik bir toplumun esaslı temellerinden birisini oluşturduğuna değinildikten sonra, basına tanınması gereken güvencelerin özel bir öneme sahip bulunduğu belirtilmektedir. Basın ve diğer medya organlarının ifade özgürlüğü, kamuoyuna yöneticilerin görüş ve davranışlarını tanıtmak ve yargılamak için en iyi araçlardan birisini sunmaktadır. Basına siyasal arenada ve kamunun ilgilendiği diğer alanlarda tartışma konusu olan bilgi ve görüşleri iletme görevi düşer. Basının bu görevi, kamuoyunun da bilgi ve görüşleri alma hakkı ile tanımlanır (Handysıde V.Birleşik Krallık, 7 Aralık 1976, Başvuru No: 5493/72, 49, Centro Europa 7 S.R.L. And Dı Stefano V. İtalya, Başvuru No: 38433/09, 131).

O halde basın özgürlüğü, bir yönüyle halkı ilgilendiren haber ve görüşleri iletme özgürlüğüdür; diğer yönüyle de halkın bu bilgi ve görüşleri alma hakkıdır. Mahkeme’ye göre basın ancak bu şekilde, kamuoyunun bilgi edinme hakkı bakımından yaşamsal önemi bulunan “halkın gözcülüğü” ya da “bekçisi” görevi yapabilir. Basın özgürlüğü söz konusu olduğunda, ulusal makamlara tanınan takdir yetkisi demokratik bir toplumun yararı dikkate alınarak sınırlandırılır (Édıtıons Plon V. Fransa, Başvuru No: 58148/00, 44; Bladet Tromsø And Stensaas V. Norveç, Başvuru No: 21980/93, 59).

Burada şu hususun da ifade edilmesi gerekir ki Sözleşmenin 10. maddesi sadece ifade edilen haber ve fikirlerin içeriğini değil, fakat aynı zamanda bunların nakledilme biçimlerini de korur. (Oberschlıck V. Avusturya, Başvuru No: 20834/92, 57). AİHM’nin yerleşik içtihadına göre; gazetecilik özgürlüğü ve mesleği, belirli ölçüde abartma, hatta kışkırtma unsurunu da içerir (Prager And Oberschlıck V. Avusturya, Başvuru No: 15974/90, 38).