muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/53, Karar No: 2024/792, Tarih: 14.02.2024

**7. Hukuk Dairesi         2024/53 E.  ,  2024/792 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2010/348 E., 2015/61 K.

KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasındaki ortaklığın giderilmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, dava konusu Düzce ili, Merkez ilçesi, ... Köyü 38, 182 ve 184 parsel sayılı taşınmazlar ile muris Nuriye ... adına kayıtlı Düzce ... Köyü 95, 116 ve 206 parseller ile Düzce ili, ... Köyü 30 ve 138 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın kabulü ile Düzce ili, Merkez İlçesi, ... Köyü'nde bulunan 30 ve 138 parsel ile ... Köyü'nde bulunan 206, 95, 116, 38, 182 ve 184 parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 698 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen kararda ve kararın gerekçesinde, hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, dosya içerisine alınan bilirkişi raporlarında taraf sayısı ve taşınmazın mevcut durumu değerlendirilerek dava konusu taşınmaz üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilebileceğinin belirlendiği ve bir kısım davalılar vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü hususların kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı görüldüğünden hükmün onanması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre bir kısım davalılar vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Taşınmaz malın satış bedelinden payına düşecek paranın %011,38 oranında hesaplanacak onama harcından peşin alınan 27,20 TL’nin mahsubu ile bakiyesinin temyiz edene yükletilmesine,

Taşınmaz malın satış bedelinden payına düşecek paranın %011,38 oranında hesaplanacak onama harcından peşin alınan 27,20 TL’nin mahsubu ile bakiyesinin temyiz edene yükletilmesine,

14.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/9148, Karar No: 2012/346, Tarih: 19.01.2012

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2011/9148 E.  ,  2012/346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı dava dilekçesinde, oğlu ...'in adının "..." olarak değiştirilmesini istemiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm Cumhuriyet Savcısı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı ... mahkeme kararını temyiz etmiş ise de, dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydının yapıldığını gösteren ve ayrıca ödenmesi gereken harcın alındığına dair belge ya da bilgi dosya içerisinde bulunmamaktadır.

Sözkonusu dilekçenin süresinde temyiz defterine kaydedilmediğinin ve harcının yatırılmadığının inceleme sonucu anlaşılması halinde keyfiyetin tutanakla tespit edilip başkaca işlem yapılmadan; süresinde kayıt yapılmış ve harcı da alınmışsa kayıt tarihi bildirilmekle birlikte harcın alındığına dair belgenin dosyasına konulması ve dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi, deftere kaydı yapılmış ve ancak temyiz harcı alınmamışsa HUMK.nun 2494 Sayılı Kanun ile değiştirilen 434.maddesinin 3.fıkrası uyarınca gerekli tebligat yapılarak harcın süresinde tamamlanması ve dosyanın birlikte gönderilmesi için mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 19.01.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3268, Karar No: 2018/2504, Tarih: 04.04.2018

**14. Ceza Dairesi         2015/3268 E.  ,  2018/2504 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Beden veya ruh sağlığını bozacak şekilde çocuğun nitelikli cinsel istismarı

HÜKÜM : Reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan mahkumiyet

İlk derece mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda kurulan gerekçeli kararda üye hakim ... ve zabıt katibinin ıslak imzaları ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinde yapılan kontrole göre elektronik imzalarının bulunmadığı anlaşılmakla, söz konusu imza eksikliklerinin tamamlanmasının ardından mahkemece suç tarihinde on beş yaşı içerisinde bulunan mağdure Hafize’nin velayet hakkına sahip babası Hasan'ın yokluğunda yargılama yapılarak karar verildiği tespit edilmekle, gerekçeli hükmün davaya katılma ve hükmü temyize hakkı bulunan müşteki Hasan’a tebliğiyle tebligat parçası ile verildiği takdirde temyiz ve cevap dilekçelerinin eklenip, hükmün temyiz edilmesi halinde bu hususta ek tebliğname düzenlenmesinden sonra Dairemize iade edilmek üzere esası incelenmeyen dosyanın mahkemesine gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.04.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4010, Karar No: 2012/4912, Tarih: 03.04.2012

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2012/4010 E.  ,  2012/4912 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı tarafından, davalı aleyhine 25.11.2005 gününde verilen dilekçe ile elatmanın önlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 27.04.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı, davalının dava konusu yol ve dere yatağına elatmasının önlenmesi isteminde bulunmuştur.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, elatılan yer dere yatağı olduğundan davacının davasının reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, köy tüzel kişiliği tarafından açılan elatmanın önlenmesi isteğine ilişkindir. Dosya kapsamına göre ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2005/1344 esas sayılı dosyasında davacı köy muhtarlığının ... mirasçılarına karşı dava konusu 133 parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak 3402 sayılı kanunun 41. maddesi uyarınca yapılan düzeltme işleminin iptali için dava açtığı ve davanın halen derdest olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda dava konusu 133 sayılı parselin çapının halen çekişmeli olduğu, taraflar arasındaki çekişmenin ancak kesinleşmiş olan çapın sınırlarına ve yüz ölçümüne göre giderilmesi mümkün olduğundan bu aşamada 2005/1344 esas sayılı dava dosyasının 6100 sayılı HMK'nun 165. maddesi gereğince bekletici mesele yapılması ve sonuçlandıktan sonra kesinleşen çap kaydına göre davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekir.

Mahkemece uyuşmazlığın dava konusu edilen ve henüz kesinleşmediği anlaşılan çap kaydına göre çözümlenmesi doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz itirazının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 03.04.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2007/8122, Karar No: 2008/3609, Tarih: 07.04.2008

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2007/8122 E.  ,  2008/3609 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, davalı tarafından takibe konulan senedin,ev kirası sözleşmesinde depozito amacıyla verilen senet olduğu ve davacı ...’in kiracılık sıfatının kalmamasına ve depozito olarak verilen bononun davalıca takibe konulduğu gerekçeleriyle bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davalı vekili, taraflardan ... ile müvekkili arasında bitmiş kira ilişkisine rağmen iş bu senedin kira sözleşmesi ile ilgisi olmadığını, müvekkillinin davacı ...’in talebi üzerine, komple yatak odası yaptığını, işin karşılığında 1000 USD bedelli bono aldığını, bu yapılan işin bedelinin ödenmediğini, kira sözleşmesindeki imzaların müvekkiline ait olmadığını, kiracılık ilişkisi biterken depozito senedi de dahil ...’e iade edildiğini belirterek davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne davacıların takibe dayanarak 1.5.2003 tanzim, 1.10.2004 vadeli 1000 USD meblağlı, lehdarı ..., borçluları ..., ... ve ... olan senetten dolayı davalıya borçlu olmadıklarının tespiti ile icra takibinin iptaline, takibe dayanak senet bedelinin %40’ı olan 660.YTL haksız icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 07.04.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/20689, Karar No: 2017/24825, Tarih: 06.02.2017

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2016/20689 E.  ,  2017/24825 K.**

**"İçtihat Metni"**

T.C.

YARGITAY

18. HUKUK DAİRESİ

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun 22/12/2016 tarih ve 398 sayılı Kararı ile 23.07.2016 tarih ve 29779-2. mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik yapılmasına Dair Kanunla 2797 sayılı Yargıtay Kanununa eklenen Geçici 15. madde uyarınca Yargıtay Onsekizinci Hukuk Dairesinin kapatılmasına ve 12.02.2016 tarih ve 2016/1 sayılı iş bölümü kararında yer alan dairemizin bakmakta olduğu:

'6) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Gerçek Kişiler başlıklı 1. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 8-46) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

7) 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar ile vatandaşlığın tespitine ilişkin hüküm ve kararlar,

8) 4721 sayılı TMK'nın Kişiler Hukuku başlıklı 1. Kitabının Tüzel Kişiler başlıklı 2. Kısmında yer alan hükümlerden (TMK m. 47-117) kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,

9) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56 ila 100. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre açılmış derneklerin feshi, derneğin sona erdiğinin tespiti gibi dernekler hukukundan kaynaklanan her türlü dava sonucunda verilen hüküm ve kararlar.

11) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 101 vd. maddeleri kapsamında kalan vakıfların kuruluş ve tescil işlemleri, vakıf senedinin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, vakfın teşkilatı (örgütü), denetimi, yöneticilerin azli, vakıf yönetiminin amacının ve mallarının değiştirilmesi, vakfın sona ermesi ve tasfiyesi: ayrıca, Osmanlı döneminde kurulan ve 5737 sayılı Vakıflar Kanun'a tabi olan vakıflarda, vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğunun ya da tevliyete hak kazandığının tespiti ile vakfın gelir fazlasından yararlanma (intifa) haklarıyla ilgili olarak açılan davalara ilişkin hüküm ve kararlar,

12) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Hısımlık başlıklı 2. Kısmında yer alan Soy Bağının Kurulması başlıklı 1. Bölümünün 1, 2, 3 ve 4. ayrımlarında yer alan maddelerden (TMK m.282 ila 320: Soy bağı, tanıma, babalık, evlat edinme vb) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

13) 4721 sayılı TMK'nın 2. Kitabının, Vesayet başlıklı 3. Kısmında yer alan maddelerden (TMK m. 396-494) kaynaklanan davalar nedeniyle verilen hüküm ve kararlar,

14) 3561 sayılı Mal Memurlarının Kayyım Tayin Edilmesine Dair Kanuna göre verilen kayyım atanması ile ilgili davalar ile kayyımlık kararlarının kaldırılmasına ilişkin davalar sonucu verilen hüküm ve kararlar,'ın temyiz incelemesinin Yargıtay Sekizinci Hukuk Dairesi'ne UYAP bilişim sistemi üzerinden devrine karar verilmiştir.

Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden Dairesine gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine teslimine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/14474, Karar No: 2012/4493, Tarih: 12.03.2012

**10. Hukuk Dairesi         2010/14474 E.  ,  2012/4493 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Davacı, iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerin 506 sayılı Yasanın 26. maddesi uyarınca tazminine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı ve davalı avukatlarınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 26. maddesi olup, madde kusur sorumluluğuna dayanmaktadır.

Davaya konu somut olayın; elektrik bakım işçisi olarak çalışan sigortalı ...’nin kuvvetli akım dağıtım panosunda atan sigortaları değiştirdikten sonra şalteri indirip sisteme enerji vermesi sırasında sigortaların patlaması sonucu sigortalının yaralanması şeklinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.

Aynı iş kazasına ilişkin olarak sigortalı tarafından işveren aleyhine açılan ve ...sayılı kararı ile sonuçlandırılan tazminat dosyasında; iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinden aldırılan ve hükme dayanak yapılan kusur raporunda; davalı işveren şirket %70, kazalı-sigortalının %30 oranında kusurlu bulunduğu ve eldeki dosyada, Mahkemece ayrı kusur raporu aldırılmaksızın tazminat dosyasından aldırılan kusur raporu hükme dayanak yapılmış ise de; Mahkemece, tazminat dosyasının ve dolayısıyla bu dosya üzerinden aldırılan kusur raporunun henüz kesinleşmesi beklenmeden kusur raporunun eldeki davada hükme dayanak yapılması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı ve davalı vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ:Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 12.03.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/37841, Karar No: 2024/11323, Tarih: 26.09.2024

**4. Ceza Dairesi         2021/37841 E.  ,  2024/11323 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2018/1496 E., 2019/1636 K.

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında kurulan hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında hakaret suçundan beraat kararı verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile duruşma açılarak ve İlk Derece Mahkemesince kurulan hüküm kaldırılarak sanığın mahkumiyetine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz istemi; dava konusu haberin eleştiri amaçlı olduğuna, suçun yasal unsurlarının oluşmadığına, hakaret kastı olmadığına, dava konusu haberin gazetecilik görevi kapsamında kaldığına ve kararın bozulmasına ilişkindir.

III. GEREKÇE

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; bozma sebepleri dışındaki temyiz sebepleri ile vesair nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Ceza Genel Kurulu’nun 14.10.2008 gün ve 170-220 sayılı ilamında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

Öncelikle belirtilmelidir ki, haber içeriğinde yer verilen ifadelerin rahatsız edici olduğu anlaşılsa bile haberde yer alan ifadelerin ve haber başlığının, Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında özel bir önem atfedilen, ifade özgürlüğü bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Öncelikle belirtilmelidir ki, haber içeriğinde yer verilen ifadelerin rahatsız edici olduğu anlaşılsa bile haberde yer alan ifadelerin ve haber başlığının, Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında özel bir önem atfedilen, ifade özgürlüğü bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26 ncı maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur. Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 inci paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürlüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürlüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir ‘toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse Sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykarı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin şeref ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle Sözleşme'nin 8. maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı ... ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.

AİHM, birçok içtihadında Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin sadece ifade edilen düşünce veya bilginin esasını değil, aynı zamanda bunların aktarılma biçimlerini de güvence altına aldığını belirtmiştir. Bu anlamda, AİHM içtihatlarında, basın, toplumun sözcülerinden biri olarak kabul edilmekte ve herkesin kamuoyunu ilgilendiren bilgileri edinme ... bulunduğu düşüncesiyle, kamuyunu ilgilendiren konulara dair bilgi ve fikirleri vermeyi sağlayan basın özgürlüğüne ayrı bir önem atfedilmektedir.