muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/826, Karar No: 2024/6755, Tarih: 02.10.2024

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıdaki başlıkta tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;" fotoğraf ve video kayıtlarından 9 adet 22 ayar toplam 270 gram Adana burması, 6 adet Cumhuriyet altını, 1 adet tam altın ile 2 adet 14 ayar toplam 8 gram altın yüzüğün varlığını ispat etmiştir. Dosya kapsamında dinlenen davacı tanıklarından ...'ın verdiği ifadesinde; davacı kadının gece vakti evine gelerek davalı ile barıştırmasına aracı olmasını istediğini bunun üzerine kadınla birlikte barıştırmak için evlerine gittiklerinde davalı erkeğin kadınla barışmak istemediğini söylediğini, davacı kadının altınlarını istemesi üzerine, davalı erkeğin altınlarla arsa aldığını söylediğini, diğer davacı tanıklarından ... ile ...'ın ifadelerinde ise, davacının, kocasının kendisini dövdüğünü söyleyerek evinden ayrıldığını, evden çıkarken ayağında terlikle çıktığını, üzerinde ziynet eşyalarının olmadığını gördüklerini beyan ettikleri anlaşılmaktadır. Aksine ciddi ve inandırıcı delil ve olaylar bulunmadıkça asıl olan tanıkların gerçeği söylemiş olmalarıdır. (HMK m. 255) Akrabalık veya diğer bir yakınlık başlı başına tanık beyanını değerden düşürücü bir sebep sayılamaz. Dosyada tanıkların olmamışı olmuş gibi ifade ettiklerinin kabulünü gerektiren herhangi bir delil ve olgu da yoktur. Bu sebeple, kural olarak görgüye dayalı tanık sözlerine değer verilmesi gerekmektedir. Mahkemenin dayanak yaptığı mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağının görüldüğü Uşak 1. Aile Mahkemesinin 2016/180 Esas, 2019/493 Karar sayılı dosyasının konusunu teşkil eden taşınmazlardan Uşak İli Merkez İlçesi ... Mahallesi ... Mevkii 3417 Ada, 5 Parselde kayıtlı 196 m2 arsa vasıflı taşınmazın evlilik birliği içinde 02.08.2010 tarihinde satın alındığı ve boşanma davasının açılmasından kısa süre önce 12.01.2015 tarihinde satıldığı görülmüştür. Bu açıklamalar doğrultusunda, mahkemenin dava konusu edilen ve bilirkişi marifetiyle tespit edilen 9 adet 22 ayar toplam 270 gram Adana burması, 6 adet Cumhuriyet altını, 1 adet tam altın ile 2 adet 14 ayar toplam 8 gram altın yüzükten ibaret ziynet eşyalarının davalı tarafından arsa alınmak amacıyla evlendikten sonra davacı kadından alındığı ve sonrasında kadına iade edilmediğinin ispatlandığına ilişkin kabulünde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir. "gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı erkek vekili temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı erkek vekili temyiz dilekçesinde; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, açılan davanın kabulünün gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

B. Temyiz Sebepleri

Davalı erkek vekili temyiz dilekçesinde; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, açılan davanın kabulünün gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 4721 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı erkek vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/1002, Karar No: 2024/2629, Tarih: 23.05.2024

**12. Ceza Dairesi         2021/1002 E.  ,  2024/2629 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/288 E., 2016/92 K.

SUÇ : 2863 sayılı Kanuna aykırılık

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

Sanıklar hakkında 2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan kurulan hükmün sanık ... ve sanık ... tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesindeki temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanıklar hakkında 2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan, aynı Kanun'un 74/1, 5237 sayılı TCK'nın 62, 51/1-3-7-8. maddesi uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan onama görüşlü Tebliğname ile dava dosyası Dairemize tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ...’ın temyiz nedenleri;suç işlemediğine, hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ve sair nedenlere ilişkindir.

Sanık ...’ın temyiz nedenleri;verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ve sair nedenlere ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık ...’ın temyiz nedenleri;suç işlemediğine, hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğine ve sair nedenlere ilişkindir.

Sanık ...’ın temyiz nedenleri;verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ve sair nedenlere ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Mahkemece, sanıkların savunmaları ve tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede, sanıklar ... ve ...'ın diğer sanıklar ile birlikte suç tarihinde...ilçesi, Bademli köyü ... mevkinde ve çevresindeki arazide kültür ve tabiat varlığı bulmak amacıyla kazı yaptıkları, sanıkların Golden Esse marka dedektör ile kazı alanında arama yaptıkları sırada Jandarma ekiplerince yakalandıkları, kayalık üst kısmında bulunan kaçak kazı çukurunun yaklaşık 1 metre derinlikte olduğu, yine kazı alanın güney eteklerinde bulunan kazı çukurun 1 metre derinlikte olduğu, kaçak kazı yapılan alanda ... İl Kültür ve Turizim Müdürlüğünce inceleme yapıldığı, inceleme sonucunda hazırlanan 15.05.2015 tarihli müze müdürlüğü raporuna göre kaçak kazı alanında Roma dönemine ait pithos parçaları, çatı kiremiti parçaları ve çanak, çömlek ve kerpiç parçalarının olduğu alanın Roma döneminde askeri Garnizon olarak kullanıldığının kanatine varıldığı, kaçak kazı yapılan alanın tespitli ve tescilli bir alan olmadığı, ancak 2863 sayılı Yasanın 6. maddesi kapsamında kalan yerlerden olduğu ve aynı yasanın 7. maddesine göre 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesi gerektiği, yine güney eteklerininde kaçak kazı çukuru ve çevresinde Roma Dönemine ait pithos parçaları ve çanak, çömlek parçalarının olduğunun görüldüğü ve alanın Roma Dönemine ait yerleşim alanı olduğunun düşünüldüğü, bu alanında 2863 sayılı Yasanın 6. maddesi kapsamında kalan yerlerden olduğu anlaşılmakla, sanıkların üzerilerine atılı kültür varlıklarını bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı yapmak suçunu işledikleri kanaatine varıldığı, her ne kadar sanıklar izinsiz kazı çalışması yapmadıklarını, kazı yapılan alana gezi amaçlı gittiklerini, orada bulunan dedektörü kullanmadıklarını ifade etmiş iseler de, sanıklardan ... söz konusu dedektörün kendisine ait olduğunu ifade etmesi, sanıkların savunmalarının hayatın olağan akışına aykırı olması ve cezalandırılmaktan kaçmaya yönelik olması, dedektörün sanıklardan birine ait olması nedenleriyle sanıkların savunmalarına itibar edilmeyerek atılı suçtan mahkumiyetlerine dair hüküm kurulmuştur.

IV. GEREKÇE VE KARAR

IV. GEREKÇE VE KARAR

... İl Jandarma ekipleri ile...İlçe Jandarma ekiplerinin ortak çalışması sonucunda ... ili,...ilçesi, ...köyü ... Mevkinde kaçak kazı yapıldığının tespit edildiği, 24.04.2015 tarihinde izinsiz kazı yapan sanıkların dedektör ile birlikte kazı alanında yakalandıkları, belirtilen mevkide kaçak kazı yapıldığı ve çömlek parçaları ile taş parçalarının bulunduğu olayda; sanıkların aşamalarda alınan beyanlarında kazı yapmadıklarını, daha önce kazılmış yerlere bakmaya geldiklerini beyan etmeleri karşısında mahkemece olay tutanağının getirtilerek sanıkların ne şekilde yakalandıkları, yakalandıkları esnada yanlarında kazma, kürek vb. kazı yapmaya elverişli araçların bulunup bulunmadığı, yapılan kazının eski-yeni kazı olup olmadığı hususları araştırılarak ve bu konuda tutanak mümziler tanık olarak dinlenilerek sanıkların hukuki durumlarının tespit edilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi,

Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenle...Asliye Ceza Mahkemesinin kararına yönelik sanıkların temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

23.05.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/39158, Karar No: 2013/27858, Tarih: 01.11.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/39158 E.  ,  2013/27858 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, cezai şart alacağı ile fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı işyerinde 01.01.2005 tarihinde sekreter olarak çalışmaya başladığını, kendisinden habersiz olarak 09.12.2006 tarihinde çıkışının yapıldığını, 14.12.2006 tarihinde hemodiyaliz teknisyeni olarak girişinin gösterildiğini, davalı şirketin hukuka aykırı olarak sertifika aldığını, artık yasal olmayan bu işi yapmak istememesi üzerine iş akdinin işveren tarafından 25.11.2008 tarihinde haksız, bildirimsiz ve kötüniyetli olarak feshedildiğini, bahsedilen konu ile ilgili olarak Cumhuriyet Savcılığına ve İl Sağlık Müdürlüğüne şikâyette bulunulduğunu, işverenin iş akdine göre iş akdinin bitim tarihi olan 14.12.2008 tarihinden 3 ay öncesinde iş akdini feshettiğini bildirmesi gerektiğini, bildirmediği için sözleşmenin yenilendiğini, işverenin sanki devamsızlık yapılmış gibi iş akdinin 25/II-g maddesine göre iş akdini feshettiğini bildirdiğini, haftanın 6 günü sabah 07-17.30 saatleri arasında çalıştığını, fazla mesailerinin ödenmediğini, iş akdinde yer alan cezai şart alacağının ödenmediğini iddia ederek kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı, cezai şart ve fazla mesai alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iş akdinin devamsızlık gerekçesiyle haklı nedenle feshedildiğini, iş akdinin feshine kendisi sebebiyet veren davacının alacak talep etmeye hakkı olmadığını, davacının 01.01.2005 tarihinde sekreter olarak çalışmaya başladığını, 08.09.2006-08.12.2006 tarihleri arasında aldığı eğitimle sertifikaya hak kazandığını, 09.12.2006 tarihinde davacının müvekkili şirketten 01.01.2005 09.12.2006 tarihleri arasındaki tüm hak ve alacaklarını aldığını, 13.12.2006 tarihli yazı ile İl Sağlık Müdürlüğüne davacının diyaliz sertifikalı teknisyen olarak çalışacağının bildirildiğini, bunun sözleşmede yazılı olduğunu davacının diyaliz teknisyeni olarak çalıştığı dönem içerisinde sekreterlik bölümüne tecrübeli biri gerektiğini, davacının da bu işi iyi bildiği için 13.03.2008 tarihinde sekreterliğe getirildiğini, ayrıca bu durumun il sağlık müdürüne bildirildiğini, davacının tehdit edilmesinin söz konusu olmadığını, davacının şikâyeti ile ilgili olarak Cumhuriyet Savcılığı’nın takipsizlik kararı verdiğini, davacının işten ayrıldıktan sonra haklarımı talep etmediğini asılsız olarak Cumhuriyet Başsavcılığı’na tehdit suçu ile ilgili olarak şikâyette bulunduğunu, davacının 08.00-17.00 saatleri arasında çalıştığını, öğlen bir saat yemek molası verildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflar arasında iş akdinin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı konusunda uyuşmazlık vardır.

Davacı işçi; davalı işverenin kendisinden habersiz olarak hemodiyaliz teknisyenliği sertifikası çıkarttığını, oysa kendisinin sekreter olduğunu, hemodiyaliz teknisyeni olarak görev yapmasının kanunlara aykırı olacağını, kendisinin sekreter olarak göreve devam etmek istediğini işverene bildirdiğinde işten çıkarıldığını iddia etmiş ise de dosyadaki bilgi, belgelerden ve bilhassa noter huzurunda tanzim edilmiş olup davacı işçinin hemodiyaliz teknisyeni olarak görev yapacağı kararlaştırılan sözleşmeden, davacıya işveren tarafından sağlanan imkân ile hemodiyaliz cihazları ve su sitemlerinin bakım ve kalibrasyonu üzerine 3 aylık bir eğitim verildiği, bu sertifikanın temininden sonra davacı işçinin hemodiyaliz teknisyeni olarak görev yapacağına ilişkin hizmet akdi imzalandığı, davacının sertifika programına katılmadan sertifika aldığına ilişkin iddiasının soyut nitelikte kaldığı açıktır.

Her ne kadar davacı işçi tarafından iş akdinin işveren tarafından haksız ve bildirimsiz olarak feshedildiği iddia edilmiş ise de bilhassa ... Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2009/15868 soruşturma numaralı soruşturma dosyasında iş akdini kendisinin feshettiğine yönelik beyanı ve yukarıdaki paragrafta bahsedilen durum karşısında davacının feshinin haklı bir nedene dayanmadığı anlaşıldığından davacının kıdem tazminatı alacağı talebinin reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün

olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (5645=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (5645=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma

biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.