muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/6787, Karar No: 2024/903, Tarih: 13.02.2024

neden olduğu ve "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi gereği var olan şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği, maktulün evinde yapılan olay yeri incelemesi sonucu düzenlenen inceleme raporuna göre balkonda ayakkabı izine rastlanıldığı, bu ayakkabı izinin belirginleştirilerek incelendiği, incelenen izle sanığın ayakkabı izlerinin karşılaştırıldığı, söz konusu ayakkabı izinin sanığa ait olup olmadığı noktasında bir sonuç belirtmenin mümkün olmadığının belirtildiği 16.08.2017 tarihli ... Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğüne ait uzmanlık raporu ile söz konusu izin sanığın ayakkabısından çıktığının kuvvetle muhtemel olduğunun belirtildiği 07.11.2018 tarihli Ulusal Kriminal Büroya ait rapor birlikte değerlendirildiğinde her ne kadar sanığın ayakkabısının tabanıyla söz konusu iz birbirine benziyor olsa da söz konusu delilin ayakkabı izi olduğu, herhangi bir başka kişinin de aynı ayakkabıyı giyebileceği, bu nedenle ayakkabı izi her türlü şüpheden uzak ve somut bir delil teşkil etmediğinden şüphe oluştuğu ve "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi gereği sanık lehine değerlendirilmesi

gerektiği anlaşıldığından sanığın üzerine atılı eylemleri gerçekleştirdiğinin sabit olmaması nedeniyle 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraatine karar verildiği tespit edilmiştir.

2. Sanık savunması, katılan beyanları, tanıkların anlatımları, ... kayıtları, keşif ve bilirkişi raporları, görüntü izleme tutanakları, ... Morg İhtisas Dairesince tanzim olunan 11.12.2017 tarihli otopsi tutanağı, ... Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesinin 09.04.2018 tarihli raporu, 5.Adli Tıp İhtisas Kurulu'nun 18.11.2019 tarihli raporu, olay yeri inceleme raporu, uzmanlık raporları, tutanaklar, müzekkere cevapları ve diğer tüm deliller dava dosyasında mevcuttur.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Sanık ... ... ile maktul ...'nin ... süredir gayriresmi birlikteliklerinin bulunduğu, karı koca hayatı yaşadıkları, sanığın beyanı, mağdurenin kızı ve annesinin beyanları ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı, maktulün 10.08.2017 tarihinde evinde ölü bulunması üzerine tahkikata başlandığı, maktulün evinde yapılan soruşturma aşamasında balkonda bulunan kanepe üzerinde iki adet ayakkabı izinin bulunduğu, maktulün ayak kısmında vücudundan sıyrılmış vaziyette külot bulunduğu ve maktulün boğazına basılarak öldürüldüğünün tespit edildiği, olaydan sonra sanığın evinde yapılan arama sonucu bulunan ayakkabı izi ile maktulün evinin balkonunda kanepe üzerinde tespit edilen izler karşılaştırıldığında Ulusal Kriminal Bürosu tarafından tanzim edilen rapor kapsamından ayakkabı izlerinin benzer olduğu, ayakkabının misli eşyadan oluşu ve birçok kişinin benzer mahiyetteki ayakkabıyı kullandığı, bu sebeple delil olarak dikkate alınması mümkün olmasa da, sanığın ayakkabının taban kısmında birçok ayakkabıda bulunmayan yuvarlak boşluk izinin mevcut olması, rapora göre izlerin oluş şekli değerlendirildiğinde söz konusu ayakkabıların aynı ayakkabı olabileceği yönünde görüş oluştuğu, olay yeri inceleme şube müdürlüğünce olay mahallinde yapılan incelemeler sonucu el konulan buruşturulmuş tuvalet kağıdı parçaları, maktulün ayak kısmında sıyrılmış vaziyette bulunan renkli bayan külotu üzerinde yapılan incelemelerde sanığa ait kan örneği ile genotipik uyum sağlandığı, sanık her ne kadar maktul ile olay tarihi öncesi cinsel ilişkiye girdiğini, bu sebeple vücut sıvısının külotta çıkabileceğini ayrıca cinsel ilişki sonrası peçetelerin maktul tarafından banyo sobasına konulmuş olabileceğini beyan etmiş ise de maktulün olay tarihinde tanık Leyla ile yaptığı telefon görüşmesinde "duşa girip yatacağım" şeklindeki konuşma ve olay yeri inceleme şube görevlilerince yapılan incelemede banyoda soba kullanıldığı bunun dışında şofben gibi bir cihaz bulunmadığı, soba yakmadan ...

İlçesinde banyo yapmanın hava durumu dikkate alınarak mümkün olmaması sebebiyle banyo sobasında bulunan 4 adet buruşturulmuş tuvalet kağıdı parçasının olay tarihinden önceki cinsel ilişki sırasında atılma ihtimali mevcut olmadığından sanığın savunmasının hükme esas alınmadığı, sanığın alınan tırnak parçaları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, ... ... profilinin sanık veya aynı soydan başka bir bireye ait olabileceğine dair tespite ilişkin rapor, sanığın maktul ile olay tarihinden önce sık sık görüştüklerinin ... kayıtları kapsamından anlaşıldığı, maktulün sanığa 09.08.2017 tarihinde whatsapp mesajlaşma hattı üzerinden"YALAN SÖYLEMEK BİLE YAKIŞMADI, AYRILMAK İSTİYORUM DİYE SÜSLEYEBİLİRDİN, ÇÜNKÜ EVLİYKEN KORKTUN, BİTTİ" mesaj attığı, mesaj sonrası sanığın maktule söz konusu mesajı ne için attığı yönünden sanık tarafından hiçbir mesaj atılmadığı gibi sanığın olay gecesi saat 20.35 ile 21.48 arasında maktul ile (29) defa görüşme yaptığı, görüşme içeriklerinin bir kısmının ... süreli olduğu, sanığın mevcut görüşmelere ilişkin açıklama getirememesinin hayatın olağan akışına uygun düşmediği, maktulün ölüm olayının duyulmasından sonra maktulün kız kardeşi ve eşinin sanıktan olay yerine gitmesini telefonla istediklerinde sanığın ölüm haberini soğukkanlılıkla karşıladığı ve olay yerine gitmesinin yakışık kalmayacağını belirtmesinin de maktul yaşadığı ilişki sonrası hayatın olağan akışına uygun düşmediği, sanığın savunmalarının hayatın olağan akışı ile örtüşmemesi, somut maddi deliller ile beyanın çelişmesi durumunda bu duruma açıklık getirememesi sebebiyle atılı suçlardan sorumlu tutulacağının aşikar olduğu, sanığın maktul ile ... süreli birliktelik yaşaması hususu dikkate alındığında maktulün olay tarihinde ilişkisini bitirdiği yönündeki mesajı üzerine sanığın bunun sebebini sormaması, mesaja karşılık vermemesi olay gecesi maktul ile yaptığı yaklaşık 29 adet telefon görüşmesine hiçbir açıklık getirememesi, maktulün evinde banyo sobasında bulunan 4 adet buruşturulmuş peçete kağıdı üzerindeki vücut sıvısı izlerinin sanığa ait genotip özellikleri taşıması, maktulün sıyrılmış vaziyetteki külotu üzerindeki vücut sıvısı örneğinin önceki cinsel ilişkilerinde bulaşan vücut sıvısı örneği olduğu yönündeki beyanı tanıkların anlatımı ile çürütülmüş olduğu, ayrıca yan delil niteliğindeki sanığın ayakkabısının tabanının topuk kısmındaki yuvarlak boşluk izi gibi hususlar birlikte değerlendirildiğinde sanığın olay tarihinde eylemleri gerçekleştiren kişi olduğu hususunda tam bir vicdani kanaate varıldığı, sanığın mevcut kasten insan öldürme eylemini cinsel amaçla gerçekleştirdiği sabit olmadığından sanığın eylemi kasten öldürme suçu kapsamında kabul edilerek buna göre uygulama yapıldığı tespit edilmiştir.

IV. GEREKÇE

IV. GEREKÇE

Olay yeri incelemesi sırasında çekilmiş olay yerine ilişkin fotoğraflardan ve yapılan ölçümlerden maktulün evinin balkonu ile zemin arasındaki mesafenin yetişkin bir insanın çıkabileceği bir yükseklikte ve tırmanmaya elverişli özellikte olduğu anlaşıldığından, tebliğnamedeki keşif yapılmasına ilişkin bozma öneren görüşe iştirak olunmamıştır.

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan ve dosya kapsamına göre yeterli olduğu anlaşılan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, maktulün bulunuş şekli ile ayak kısmına sıyrılmış vaziyette bulunan külotunda ve banyo kazanı içinde bulunan buruşuk peçete kağıtlarında sanığın ...'sının bulunması, maktulün evinin balkonunda bulunan sedir üzerindeki ayakkabı izi ile sanığın ayakkabısının taban izinin benzer olduğunun tespit edilmesi hususları ile sanığın olay gecesi maktul ile yaşanan yoğun mesaj trafiği ile ilgili makul bir açıklama getiremediği ve

telefonundaki internet geçmişi ile maktulün atmış olduğu mesajları sildiğinin tespit edilmesi, savunmasında maktulün evinde kaldığını ifade ettiği 07.08.2017 günü saat 22:00'den ertesi günü 08.08.2017 saat 08:00'e kadar sinyal aldığı baz istasyonu ile maktulün ölü bulunduğu gün olan 10.08.2017 tarihinde saat 06:14'den 07:43'e kadar sinyal aldığı baz istasyonunun aynı olduğunun anlaşılması karşısında, savunmaları maddi deliller ile örtüşmediğinden kasten öldürme, cinsel saldırı ve konut dokunulmazlığını ihlal eylemlerinin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, hükme esas alınan adli raporların yeterli olduğu, eksik araştırmanın bulunmadığı, eyleme uyan suç vasıflarının doğru biçimde belirlendiği, yargılama sonucunda oluşan kanaat ve takdire göre ceza yaptırımı yasal bağlamda ve gerekçesi gösterilerek belirlendiğinden, temyiz sebeplerinin incelenmesinde hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin, 21.09.2021 tarihli ve 2021/879 Esas, 2021/1438 Karar sayılı kararında katılan Kurum vekili ve sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

13.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8611, Karar No: 2019/1507, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2016/8611 E.  ,  2019/1507 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6402, Karar No: 2014/7895, Tarih: 16.06.2014

**6. Hukuk Dairesi         2014/6402 E.  ,  2014/7895 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erbaa Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 12/03/2014

NUMARASI : 2014/187-2014/261

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı kira bedelinin tespiti davasına dair karar, ihbar olunan tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava kira bedelinin tesbiti istemine ilişkindir.Mahkemece feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davalı S.. Y.. Tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar vekili. dava dilekçesinde, davalı ... Partı E... İlçe Teşkilatının miras bırakan K.. Y...’a ait taşınmazda 01.01.2005 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile kiracı olduğunu, taşınmazın tapu kaydının müvekkilleri ile S.. Y.. adına kayıtlı olduğunu belirterek müvekkillerinin müşterek malik oldukları taşınmazın aylık 600 TL olan kira bedelinin 2014 yılı için fazlaya ilişkin talepleri saklı tutularak aylık 1.000 Tl olarak tesbitini talep etmiştir

Mahkemece feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hükme esas alınan 01.01.2005 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.Sözleşme kiraya veren K.. Y.. mirasçılarına vekaleten Avukat A.. K.. tarafından imzalanmıştır.Bu durumda kiraya verenlerin K.. Y.. miracıları olduğu anlaşılmaktadır.Kira sözleşmesine konu taşınmaz tapuda T.. Y.., G.. Y.., N.. K.. ve S.. Y..’adına elbirliği halinde kayıtlıdır. Somut olayımızda kiralayan mirascılarından ve tapu maliklerinden. T.. Y.., G.. Y.., N.. K.. hisselerine düşen kira bedelinin tesbiti için dava açmışlar, diger paydaş S.. Y..’ya da davanın ihbar edilmesini istemişlerdir.Mahkemece dava dilekçesi paydaş S.. Y..'ya tebliğ edilmiştir.S.. Y..’ya dava dilekçesi ihbar edilmekle davanın tarafı haline gelmiştir.Ön inceleme aşamasında tesbit davası açan T.. Y..,G.. Y.. ve N.. K.. vekili 11.03.2014 tarihli dilekçe ile davadan feragat etmişlerdir.Mahkemece bu feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiş isede davada taraf olan S.. Y..'nın davadan feragat ettiğine ilişkin beyanı bulunmamaktadır.Elbirliği mülkiyetinde taraf teşkili sağlandıktan sonra tereke adına yürüyen dava hakkında ortaklardan bir kısmının davadan feragatı sonuca etkili olamaz. Bu nedenle işin esasının incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 16.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1293, Karar No: 2020/5171, Tarih: 11.06.2020

**5. Hukuk Dairesi         2020/1293 E.  ,  2020/5171 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesinin kararına karşı davalı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince istinaf isteminin kabulü ile HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca esas hakkında yeniden karar verilmesine dair yukarıda gün ve sayıları yazılı kararının Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karara karşı, davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince 2017 yılı itibariyle davacı lehine ecrimisil bedeline hükmedilmesininin yerinde olmadığından bahisle HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca düzeltilmesine ilişkin hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı gerekçelere göre; arazi niteliğindeki ... ilçesi ... köyü 124 ada 7 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/1-f maddesi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

6100 sayılı HMK'nun 353/1-b-2 nolu bendinde "Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

Bu itibarla; Bölge Adliye Mahkemesince ilk derece mahkemesinden verilen kararın 2017 yılı itibariyle davacı lehine ecrimisil bedeli verilmesine ilişkin bölümünde kanunun olaya uygulanmasında hata edildiği gerekçesiyle yapılan düzeltmenin yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle yapılması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde sadece 2017 yılı ecrimisil bedeline ilişkin olarak yapılan düzeltmenin ilk derece mahkemesi kararına şerh verilmesi ile yetinilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenle HMK'nun 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11/06/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/20115, Karar No: 2021/22780, Tarih: 28.09.2021

**4. Ceza Dairesi         2021/20115 E.  ,  2021/22780 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerine görülmemiştir.

Ancak;

Ceza Genel Kurulu’nun 14/10/2008 gün ve 170-220 sayılı kararında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövme şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.

Öncelikle belirtilmelidir ki, haber içeriğinde yer verilen ifadelerin rahatsız edici olduğu açık bir şekilde anlaşılmakla birlikte haberde yer alan ifadelerin ve haber başlığının, Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında özel bir önem atfedilen, ifade özgürlüğü bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur. Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'ye göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26. maddesinde koruma altına alınan ifade özgürüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasanın 13. maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir ‘toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse Sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin şeref ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle Sözleşme'nin 8. maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı hakkı ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.

AİHM, birçok içtihadında Sözleşme’nin 10. maddesinin sadece ifade edilen düşünce veya bilginin esasını değil, aynı zamanda bunların aktarılma biçimlerini de güvence altına aldığını belirtmiştir. Bu anlamda, AİHM içtihatlarında, basın, toplumun sözcülerinden biri olarak kabul edilmekte ve herkesin kamuoyunu ilgilendiren bilgileri edinme hakkı bulunduğu düşüncesiyle, kamuoyunu ilgilendiren konulara dair bilgi ve fikirleri vermeyi sağlayan basın özgürlüğüne ayrı bir önem atfedilmektedir.

AİHM’e göre, öncelikle ifadelerin bir olgu isnadı mı yoksa değer yargısı mı olduğu belirlenmelidir. Zira olgu isnadı kanıtlanabilir bir husus iken, bir değer yargısının kanıtlanmasının istenmesi dahi ifade özgürlüğüne müdahale sayılabilecektir. Yargılamaya konu olan ifadeler eğer bir değer yargısı içermekte ve somut bir olgu isnadından bahsedilemeyecekse, değer yargılarını destekleyecek 'yeterli bir altyapının' mevcut olup olmadığı AİHM tarafından göz önünde bulundurulmaktadır. Zira değer yargılarının dahi belli düzeyde olgusal temel içermesi gerektiği kabul edilmektedir. Öte yandan, hiçbir veriye dayanmayan ve hiçbir altyapısı bulunmayan bir değer yargısı AİHM tarafından da ifade özgürlüğü sınırları içerisinde kabul görmemektedir.

Olgu isnadı içeren ifadeler konusunda ise, en azından ilk bakışta güvenilir görünen delil sunulması gerektiği kabul edilmektedir. Elbette ki, bu deliller sunulamadığı takdirde, AİHM, iddiaların gerçekliğinin kanıtlanmasını beklemektedir.