muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/508, Karar No: 2022/813, Tarih: 20.12.2022

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı 2911 sayılı Kanun’un 32. maddesinde düzenlenen “direnme” suçunun unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından,

Diyarbakır ... Üniversitesinde "... Gençlik Kulübü" adlı öğrenci kulübü tarafından Kutlu Doğum haftası münasebetiyle organize edilen ve 09.04.2013 tarihinde ... Üniversitesi Fuar ve Kongre Merkezinde düzenlenen konferans etkinliğine ilişkin hazırlanan bildirinin 08.04.2013 tarihinde adı geçen kulüp organizesinde "Peygamber Sevdalıları Platformu" üyesi öğrenciler tarafından Mimarlık Fakültesi kantininde dağıtıldığı esnada "... Üniversitesi Özgür Öğrenci Derneği (...)" organizesindeki bir grup öğrenci tarafından bildiri dağıtılması engellenerek protesto edildiği ve iki grup arasında karşılıklı sözlü, taşlı, sopalı saldırılar gerçekleştiği,

... Üniversitesi kampüsünde 08.04.2013 tarihinde gerçekleşen olayı müteakip PKK silahlı terör örgütü adına internet üzerinden yayın yapan “www.rojaciwan.com” adlı internet sitesi tarafından 08.04.2013 günü "DÜ'de Hizbullahçılar ve polis Yurtsever öğrencilere saldırdı." başlıklı, aynı internet sitede 09.04.2013 günü "Polis, DÜ'deki öğrencilere gün boyu saldırdı; Öğrenciler saldırılara karşı yarın saat:12.00 da Fen-Edebiyat fakütltesi önünde tekrar biraraya geleceklerini belirterek, eyleme katılım çağrısında bulundu" başlıklı haberlerle 10.04.2013 tarihinde ... Üniversitesinde gerçekleştirilecek eyleme katılım çağrısı yapıdığı, ayrıca Facebook adlı sosyal paylaşım sitesi üzerinden örgüt yanlısı kitleye ... Üniversitesindeki olaylar bahane edilerek eylem çağrısı mahiyetinde mesajlar verildiği, karşıt görüşlü öğrencilerin fotoğrafları yayınlanarak, hatta kiminin isim ve adresi verilerek hedef gösterildikleri, Hizbullah terör örgütüne müzahir kitleye de benzer mahiyette eylem çağrılarının yapıldığı,

Mimarlık Fakültesi kantininde 08.04.2013 tarihinde gerçekleşen ilk olay sonrası güvenlik güçleri tarafından ... Gençlik Kulübü öğrencilerinin başka bir olaya mahal vermeden üniversiteden ayrılmalarının sağlandığı, bunun akabinde Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi önünde toplanan ... taraftarı öğrenci grubunun yolu trafiğe kapatarak bir süre oturma eylemi gerçekleştirdikleri, grubun Fiskaya istikametine doğru yürüyüşe devam etmesi üzerine güvenlik güçleri tarafından durduruldukları, bunun üzerine grup tarafından güvenlik güçlerine yönelik taşlı, sopalı saldırılarda bulunulduğu, müdahale edilerek eylemcilerin dağılmalarının sağlandığı,

... Gençlik Kulübü tarafından organize edilen 09.04.2013 tarihindeki konferansın yapılan eylem çağrıları üzerine ... Üniversitesi Özgür Öğrenci Derneği öncülüğündeki eylemci grup tarafından engellenmek istendiği, bu amaçla Kongre Merkezine doğru polis barikatının dışındaki araziden yürüyerek ulaşmaya çalışan ve ihtarlara rağmen dağılmayıp güvenlik güçlerine saldıran eylemci öğrenci grubuna güvenlik güçleri tarafından müdahale edilerek zorla dağılmalarının sağlandığı,

10.04.2013 tarihinde de Üniversite kampüsünde karşıt görüşlü öğrenciler arasında sabah saatlerinde kavga meydana geldiği, bu kavgada 4 öğrencinin yaralandığı, aynı gün ... taraftarı öğrenci grubunun Fen-Edebiyat Fakültesi önünde toplanıp basın açıklaması yaptıkları, bilahare güvenlik güçlerine ve karşıt görüşlü öğrencilere taşlı, sopalı saldırı gerçekleştirildiği,

Olaylı yakalama tutanağının; “08.04.2013 günü Kutlu Doğum haftası münasebetiyle 09.04.2013 günü ... Üniversitesi'nde Doğruhaber Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni ... Göktaş'm katılımıyla bir konferans düzenleneceğinin bildirisini dağıtan ve pankart asarak konferansa çağrı duyurusunu yapan ... Üniversitesi ... Gençlik Kulübü üyeleri ile BDP'ye yakınlığı ile bilinen ... Üniversitesi Özgür Öğrenci Derneği'ne (...) bağlı öğrenciler arasında sözlü-taşlı-sopalı olaylar çıkmış, bunun üzerine Üniversite yönetiminin davetiyle aynı gün Emniyet güçlerince ... Üniversitesi yerleşkesinde olayların çıktığı Fakültelerde orantılı bir şekilde olaylara müdahale edilmiştir. 09.04.2013 günü ... Üniversitesinde Fuar ve Kongre Merkezi’nde yapılması planlanan konferansın yapılmasını engellemek, etkinliğe katılmak isteyen öğrencileri korkutarak sindirmek amacıyla ... Üniversitesi kampüsünde karşıt grupların karşılıklı kışkırtmalarıyla olayların provoke edileceği, 08.04.2013 günü yaşanan olayların daha da büyüyerek devam ettirileceği yönünde bilgiler elde edilmesi üzerine 09.04.2013 günü saat 09.00 itibari ile üniversite kampüsü ve çevresinde güvenlik tedbirleri alınmıştır.Alman emniyet tedbirleri çerçevesinde, ... Üniversitesi Eğitim Fakültesi başta olmak üzere diğer Fakültelerde de ... Üniversitesi Özgür Öğrenci Derneği (...) üyesi öğrenciler ve yandaşları tarafından yapılacak olan etkinlikleri ve çıkan olayları protesto etmek amaçlı eğitim ve öğretimin engellenmeye çalışılacağı, derslerin boykot edileceği şeklinde duyumlar alınmış, alınan güvenlik tedbirleri neticesi herhangi bir eğitim ve öğretimi engelleme eylemi gerçekleşmemiş ancak eğitim fakültesi önünde ... Üniversitesi Özgür Öğrenci Derneğinin (...) organizesinde saat 10.30 sıralarında toplanmaya başlayan yaklaşık 200 kişilik öğrenci grubu etkinliğin yapılacağı alana doğru hareket ettikleri esnada güvenlik güçleri tarafından dağılmaları yönünde yapılan uyarılara taşlı, sopalı ve el yapımı patlayıcı maddeler ile karşı saldırıda bulunmuş, yapılan müdahaleler sonucu şahısların dağılımları sağlanmıştır.

Aynı gün ... Üniversitesi Özgür Öğrenci Derneğinin (...) organizesinde İktisat Fakültesinin önünde saat 12.30-13.00 sıralarında dağılan grup ve destek verenlerin tekrar toplanmaya başladıkları aralarında BDP Milletvekillerinin de bulunduğu yaklaşık 300 kişilik grubun sözcüleri ile yapılan görüşmelerde 'bir basın açıklamasının yapılacağı ve ardından dağılacakları' bildirilmiş, fakat basın açıklamasının sonrasında grubun dağılmadığı ve yürüyüş yapmak istedikleri esnada alman güvenlik tedbirleri çerçevesinde şahıslar toplu taşıma araçlarına bindirilerek şehir merkezine polis ekipleri refakatinde gönderilmiş, şehir merkezine ulaşan grubun içerisinde bulunan şahıslar tarafından çevreye karşı taşlı sopalı şekilde saldırı eylemi gerçekleşmesi üzerine güvenlik güçleri tarafından çıkan olaylara müdahale edilmiştir.

Aynı eylemlerin devam ettirilebileceğine binaen 10.04.2013 tarihinde ... Üniversitesinde karşıt görüşlü öğrenciler arasında her hangi bir çatışma yaşanmaması ve eğitim öğretim gören öğrencilerin eğitimlerinin devam etmesi amacı ile sabah saat 08.00 itibari ile güvenlik önlemleri alınmıştır.

Alman emniyet tedbirleri çerçevesinde saat 10.00 civarı ... Üniversitesi önünde gruplar toplanmaya başlamış, gruplar içerisinden karşılıklı olarak birinci grup 'Biji serok Apo, ... faşizme mezar olacak' şeklinde ikinci grup ise 'Ya Allah Bismillah Allahuekber, kahrolsun PKK' şeklinde sloganlar atmaya başlamış, karşılıklı olarak zaman zaman taşlı saldırılar gerçekleşmiştir. Karşılıklı olarak toplanan gruplara dağılmaları yönünde defaten uyarılar yapılmasına rağmen uyarılara uymayan gruplara müdahale edilerek dağılmaları sağlanmış, dağılan gruplar üniversite içerisinde fakülte önlerinde peyder pey toplanmaya başlamış, gruplar arasında taşlı, sopalı, bıçaklı kavgalar meydana gelmiş, yaşanan bu kavgalar sonucu ... Durmuş ve Muhlis Bayancuk isimli öğrenciler kesici aletle yaralanarak tedavi edilmek üzere ... üniversitesi Tıp Fakültesine kaldırılmışlardır. Eylemci gruplara ses yükseltici cihazlarla defaten yaptıkları eylemlerin kanunsuz olduğu ve dağılmaları gerektiği, dağılmamaları durumunda müdahale edileceği, müdahale neticesi zarar görebilecekleri anons edilmesine rağmen eylemci şahıslar eylemlerine devam ederek direnmeye çalışmış, bunun üzerine orantılı güç kullanılmak suretiyle gruplara müdahale edilmiş, yapılan müdahale neticesi ... Üniversitesi Tıp Fakültesi önünde grup içerisinde yer alarak 'Biji serok Apo, Dîcle faşizme mezar olacak' şeklinde sloganlar atan, güvenlik güçlerine ve karşıt grupta bulunan öğrencilere taşlı saldırıda bulunduğu tespit edilen,Burak Taş, Dündar Bora, Mesut Kaya, Musa Özden, Agit Güneş ve ...’ın yakalanmaları için çalışma yapılmış, şahıslar yakalamaya karşı koyarak kendilerine ve çevrelerine zarar vermeleri üzerine orantılı güç kullanılarak etkisiz hâle getirilmiştir.” şeklinde olduğu,

Görüntü inceleme ve fotoğraftan tespit tutanağının; “Fotoğraflarda tarafımızdan daire içerisinde gösterilen; 08.04.2013 tarihinde saat 12.30 ve 18.00 arasında ... Üniversitesi ... Gençlik grubu öğrencileri ile DÜÖDER’li öğrenci grubu arasında çıkan kavga olayının devamı olarak 09.04.2013 tarihinde yapılan kanunsuz eyleme katılan ve güvenlik güçlerine taşlı saldırıda bulunan grubun içerisinde yer alan şahsın; ...’ın 08.04.2013 tarihinde 12.30-18.00 saatleri arasında ... Üniversitesi ... Gençlik grubu öğrencileri ile DÜÖDER’li öğrenci grubu arasında çıkan kavga olayının devamı olarak 09.04.2013 tarihinde yapılan kanunsuz eyleme katılan ve güvenlik güçlerine taşlı saldırıda bulunan grubun içerisinde yer aldığı” şeklinde olduğu,

Bilirkişi raporunun; “08-09-10 Nisan 2013 tarihlerinde ... Üniversitesinde Düoder’li öğrenci grubu ile ... Gençlik öğrenci grubu arasında meydana gelen olaylar esnasında 2. gün (09.04.2013) tarihinde ... Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi önünde ve fakülte arkasındaki boş arazide toplanan ve iki grubun karşılaşmaması için güvenlik güçlerinin belediye otobüslerine bindirdiği öğrenci grubu içerisinde yer alan söz konusu fotoğraflardaki şahsın ‘Sanık ...’ olduğu tespit edilmiştir. Dosyada bulunan sanıkla ilgili hazırlanan CD içerisinde herhangi bir görüntü kaydı bulunmamaktadır.Sadece fotoğraf kaydı bulunduğundan güvenlik güçlerinin toplanan gruba karşı dağılın uyarısında bulunup bulunmadığı,herhangi bir slogan atıp atmadığı,güvenlik güçlerine karşı taşlı sopalı saldırılarda bulunan grup içerisinde yer alıp almadığı tespit edilememiştir.” şeklinde olduğu tespit edilmiş,

“140133” sicil numaralı tutanak tanığı; “Bana göstermiş olduğunuz 10.04.2013 tarihli yakalama tutanağının altındaki imza bana aittir, tutanak içeriği doğrudur, aynen tekrar ederim. Üniversitede 3 gündür devam eden olaylar vardı. Ben 3 gün de bu olaylarda görevliydim. Olaylı yakalama tutanağı 10.04.2013 tarihli olduğu için o güne ilişkin bildiklerimi anlatacağım. Tıp fakültesi ile işletme fakültesi arasında öğrenciler basın açıklamaları yaptılar, basın açıklamasından sonra grup slogan atmaya başladı. 'PKK burada Hizbullah nerede, faşist polisler' şeklinde slogan atıyorlardı. Amirlerimiz grubun dağılması yönünde megafonla birden fazla kez ihtarda bulunuldu. Ancak grup dağılmadı. Ben grup amiriydim, yanımda da iki tane ekip vardı. Grup henüz dağılmadan grubun içerisinde bulunan ve 'Biji serok APO, ... faşizme mezar olacak' şeklinde slogan atan grup dağılmayınca bu gruba müdahale ettik ve grubun içinden ...'ı benimle bir arkadaşım olay yerinde yakaladık. Ben ...'ı slogan atarken bizzat gördüm. İhtardan sonra dağılmayan grup içinde olduğundan da eminim, o yüzden de gözaltına aldık,” şeklinde beyanda bulunmuştur.

Sanık ... aşamalarda; “Ben ... üniversitesi makine mühendisliği 4. Sınıf öğrencisiyim. Olayların olduğu ilk gün dersim yoktu okula gitmedim televizyondan olayları öğrendim ertesi gün okula gittiğimde üniversite dışından kişilerin üniversiteye girerek olay çıkartıklarını çevreden duydum bununla ilgili okulun önünde basın açıklamasını yapılacağını arkadaşlardan duyunca basın açıklamasına katıldım. basın açıklamasından sonra polis dağılın ihtarında bulundu bu sırada dağılırken grup içinden sloganlar atıldı. Bunun üzerine polis benim de bulunduğum alana doğru gaz bombası attı. Panik halinde herkes kaçıştı. Ben zaten oradan ayrılıyordum. Grupla devam etmek istemedim ancak panik hâlinde dağıldık. Görüntülerdeki kişi benim güvenlik güçlerine direnmem olmamıştır. Benim PKK örgütü ile bir ilgim yoktur. Sitedeki çağrılardan da haberim yoktu arkadaşlardan duyarak basın açıklamasına katıldım. Ertesi gün okula geldiğimde olaysız bir kalabalık vardı onlara yaklaştığımda oradan gözaltına alındım. DÜÖDER'e de üye değilim. Bu zamana kadar da her hangi bu tarz bir olaya karışmadım. emniyette yakalandığım güne dair sorular soruldu o gün hakkında ifade verdim. Üzerime atıllı suçlamaları kabul etmiyorum.” şeklinde savunma yapmıştır.

Uyuşmazlığın esasını oluşturan kanuni düzenlemelerin açıklanması gerekmektedir.

Terör konusunu özel bir kanunla düzenleme yoluna giden kanun koyucu, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 1. maddesinde terörü; “Cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemlerdir.”; aynı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasında terör suçlusunu, "Birinci maddede belirlenen amaçlara ulaşmak için meydana getirilmiş örgütlerin mensubu olup da, bu amaçlar doğrultusunda diğerleri ile beraber veya tek başına suç işleyen veya amaçlanan suçu işlemese dahi örgütlerin mensubu olan kişi..." şeklinde tanımlamış, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, terör örgütüne mensup olmasa da örgüt adına suç işleyenlerin de terör suçlusu sayılacağını hüküm altına almıştır.

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı ikinci maddesinde toplantının; "Belli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzel kişiler tarafından bu kanun çerçevesinde düzenlenen açık ve kapalı yer toplantılarını," gösteri yürüyüşünün; "Belirli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzel kişiler tarafından kanun çerçevesinde düzenlenen yürüyüşü" ifade ettiği açıklanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı" başlıklı 34. maddesinde; "Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir...",

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Dernek kurma ve toplantı özgürlüğü" başlıklı 11. maddesinde de; "Herkes, asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahiptir" şeklinde düzenlemelere yer verilmiş,

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun 3. maddesinde ise; "Herkesin önceden izin almaksızın, bu Kanun hükümlerine göre şiddet veya silah kullanmadan kanunların suç saymadığı belirli amaçlarla gösteri veya toplantı yürüyüşü düzenleyebileceği" hüküm altına alınmıştır.

Toplantı ve gösteri yürüyüşleri, çoğulcu demokrasinin kurulması, farklı kültürel, dini, siyasi, sanatsal ve benzeri fikirlerin oluşabilmesi ve bir arada yaşayabilmelerinin içselleşmesi açısından önemlidir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 11. maddesinin ikinci fıkrasına göre de; "Bu hakların kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplum içinde ulusal güvenliğin, kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli olanlar dışındaki sınırlamalara tabi tutulamaz. Bu madde, silahlı kuvvetler, kolluk kuvvetleri veya devlet idaresi mensuplarınca bu hakların kullanılmasına meşru sınırlamalar getirilmesine engel değildir" şeklinde sınırlama öngörülmek suretiyle, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının sınırsız olmadığı ortaya konulmuştur.

Görüldüğü gibi gerek Türkiye Cumhuriyeti Anayasası gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ancak "demokratik bir toplumda gerekli olma" kriteri gözetilmek şartıyla, kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın ya da ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla sınırlanabileceğini düzenlemektedir. Bununla birlikte soyut kamu düzeni ve kamu güvenliği tehlikesine dayanarak toplantı ve gösteri yürüyüşü yasaklanmamalı, göstericilerin saldırgan ve tehdit edici herhangi bir davranış sergileyip sergilemedikleri tespit edilmelidir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ile ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından; "Kendine özgü rolü ve özel uygulama alanı bulunmakla birlikte, 11. maddede düzenlenen haklar, 10. maddenin ışığında incelenmelidir. Sözleşmenin 11. maddesinde yer alan toplanma ve örgütlenme özgürlüklerinin hedeflerinden biri, 10. maddede güvence altına alınan kişisel görüşlerin korunmasıdır" (AİHM'nin "Ollinger/Avusturya" kararı, 29.06.2006, Başvuru Numarası: 76900/01). "Kamuya açık alanda düzenlenen gösteriler, trafiği aksatmak gibi etkilerle günlük yaşam düzenini bir derece bozabilir. Göstericiler şiddet içeren hareketlerde bulunmadıkları sürece, resmi makamların, Sözleşmenin 11. maddesi kapsamında güvence altına alınan toplantı hakkının özüne halel gelmemesi için barışçıl nitelikteki toplantılara belirli derecede hoşgörü göstermesi gerekmektedir" (AİHM'nin "Disk-Kesk/Türkiye" kararı, 27.11.2012, Başvuru Numarası: 38676/081; Nurettin Aldemir/Türkiye, 18.12.2007, Başvuru Numaraları: 32124/02, 32126/02, 32129/02, 32132/02, 32133/02, 32137/02, 32138/02). "Toplantı özgürlüğü ile bu özgürlük kapsamında düşüncelerini ifade etme hakkı, demokratik bir toplumun temel değerlerini oluşturmaktadır. Demokrasinin özünde açık bir tartışma ortamıyla sorunları çözebilme gücü yer almaktadır. Şiddete teşvik ve demokrasinin ilkelerini reddetme durumları dışında toplantı ve ifade özgürlüğünün ortadan kaldırılmasına yönelik önleyici nitelikli radikal tedbirler -yetkililere göre kullanılan ifade ve bakış açıları şaşırtıcı ve kabul edilemez görünebilir; ayrıca söz konusu gereklilikler yasadışı da olabilir- demokrasiye zarar vermekte ve hatta sık sık demokrasinin varlığını tehlikeye atmaktadır. Hukukun üstünlüğüne dayalı demokratik bir toplumda kurulu düzene itiraz eden ve barışçıl yöntemlerle gerçekleştirilmesi savunulan siyasi fikirler; toplantı özgürlüğü uygulanırken diğer yasal araçlarla da kendini ifade edebilme imkânı sunmalıdır." (AİHM'nin "Gün/Türkiye" kararı, 18.06.2003, Başvuru Numarası: 8029/07) "Önceden izin alınmamış olsa bile barışçıl bir şekilde yapılan gösterilerde kolluğun bir miktar tolerans göstermesi gerekmektedir." (AİHM'nin "Oya .../Türkiye" kararı, 05.12.2006, Başvuru Numarası: 74552/01) şeklinde kararlar verilmiştir.

Öğretide de; "Sözleşme'nin 11. maddesinde yer alan toplanma ve örgütlenme özgürlüklerinin hedeflerinden birisi de, 10. maddede güvence altına alınan kişisel görüşlerin korunmasıdır. Barışçıl olarak toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, ifade özgürlüğünün bir başka görünümü olarak değerlendirilebilir ve bu çerçevede demokratik bir toplum bakımından temel hak niteliğindedir. Kişiler, siyasi, sosyal, kültürel ve benzeri nedenlerle toplanırlar ve gösteriler, yürüyüşler, mitingler düzenleyerek görüşlerini toplu olarak ifade ederler. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanılmasına sınırlama getirilirken Sözleşmenin 11. maddesinin ikinci fıkrası dar yorumlanmalı ve Sözleşmenin 10. maddesi altında geliştirilen içtihatlar ile birlikte değerlendirilmelidir. Barışçıl olarak toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı, ifade özgürlüğü benzeri bir korumadan faydalanır" (... Doğru-Atilla Nalbant, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Açıklama Ve Önemli Kararlar, 2. Cilt, Council of Europe, Türkiye Cumhuriyeti Yargıtay Başkanlığı, 1. Baskı, Ankara 2013, s. 430.), "İfade özgürlüğü ve dolayısıyla toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma özgürlükleri belirli bir ölçüde abartmayı hatta tahrik etmeyi de kapsar" (Ziya Çağa Tanyar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadında Toplantı Ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2011 s. 599.), "AİHS'nin 11. maddesinde düzenlenen ilk hak barışçıl toplantı özgürlüğü hakkıdır. Maddenin ilk cümlesine göre, 'herkesin çıkarlarını korumak amacıyla barışçıl toplantı özgürlüğü hakkı vardır.' AİHM, maddede geçen 'toplantı özgürlüğü' kavramını içtihatları ile 'gösteri özgürlüğü'nü de kapsayacak şekilde geniş yorumlamaktadır. Bir toplantı veya gösteri yürüyüşünün barışçıl olup olmadığının tespiti için hakkı kullanmak isteyenlerin öncelikle niyetine bakmak gerekecektir. Hakkı kullanacak kişi veya örgütün o ana kadarki tutum ve açıklamaları burada belirleyici olmaktadır. Bir toplantı veya gösterinin barışçıl olup olmadığını belirlemede bir başka ölçüt de, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanımı sırasındaki tutum ve davranışlardır" (Sibel İnceoğlu, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Ve Anayasa, Avrupa Konseyi, 1. Baskı, 2013, s. 383) şeklinde görüşlere yer verilmiştir.

2911 sayılı Kanun'un "Direnme" başlıklı 32. maddesinde;

"Kanuna aykırı toplantı veya gösteri yürüyüşlerine katılanlar, ihtara ve zor kullanmaya rağmen dağılmamakta ısrar ederlerse, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçu, toplantı ve gösteri yürüyüşünü tertip edenlerin işlemesi halinde, bu fıkra hükmüne göre verilecek ceza yarı oranında artırılarak hükmolunur.

İhtara ve zor kullanmaya rağmen kolluk görevlilerine karşı cebir veya tehdit kullanılarak direnilmesi hâlinde, ayrıca 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 265'inci maddesinde tanımlanan suçtan dolayı da cezaya hükmolunur.