muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/2777, Karar No: 2011/29511, Tarih: 06.12.2011

**9. Ceza Dairesi         2010/2777 E.  ,  2011/29511 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Duvara yazı yazma, hakaret

Hüküm : 1- Duvara yazı yazma eyleminden;

765 sayılı TCK'nın 536/2,55/3,59,72,647 sayılı Kanunun 4, 5252 sayılı Kanunun 7. maddeleri uyarınca 264 TL idari para cezası

2- Hakaret suçundan;

765 sayılı TCK'nın 482/1, 55/3, 59, 72, 647 sayılı Kanunun 4. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

1- Duvara yazı yazma eyleminden kurulan hükme ilişkin yapılan incelemede;

Duvara yazı yazmak eyleminden tayin olunan idari para cezası, niteliği itibarıyla 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 29. maddesi uyarınca itiraza tabi olup, temyizi mümkün bulunmadığından, bu konuda inceleme yapılmasına yer olmadığına, gereğinin merciince yapılmasına,

2- Hakaret suçundan kurulan hükme ilişkin temyize gelince;

Oluşa ve dosya içeriğine göre, sanığın okul duvarına katılanı küçültücü nitelikte yazı yazmaktan ibaret eyleminin 765 sayılı TCK'nın 482/2. maddesinde yazılı suçu oluşturduğu gözetilmeden, suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, ceza miktarı bakımından kazanılmış hak saklı tutulmak suretiyle hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA 06.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/15061, Karar No: 2015/3088, Tarih: 02.03.2015

**18. Hukuk Dairesi         2014/15061 E.  ,  2015/3088 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, akıl hastalığı nedeniyle vesayet altına alınması istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve kısıtlı adayı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve duruşma istemi pul yokluğu nedeniyle reddedildikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili, uzman doktor olarak görev yapan ...’ın hasta bakmayı reddetmesi, mükerrer defalar görev yerine geç gelmesi, hakkında yapılan şikayetler nedeniyle hakkında düzenlenen inceleme raporunda akli melekelerinin yerinde olup olmadığının incelenmesi gerektiği yönünde görüş bildirilmesi üzerine akıl hastalığı nedeniyle vesayet altına alınarak mahkemece re’sen belirlenecek bir kimsenin vasi olarak atanması istenilmiş, mahkemece dosya üzerinden davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili, uzman doktor olarak görev yapan ...’ın hasta bakmayı reddetmesi, mükerrer defalar görev yerine geç gelmesi, hakkında yapılan şikayetler nedeniyle hakkında düzenlenen inceleme raporunda akli melekelerinin yerinde olup olmadığının incelenmesi gerektiği yönünde görüş bildirilmesi üzerine akıl hastalığı nedeniyle vesayet altına alınarak mahkemece re’sen belirlenecek bir kimsenin vasi olarak atanması istenilmiş, mahkemece dosya üzerinden davanın reddine karar verilmiştir.

Olayları açıklamak taraflara, hukuki niteleme hakime aittir. Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 405. maddesine dayalı, akıl hastalığı nedeniyle vasi atanması isteğine ilişkindir. Vesayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 382/2b-19. maddesinde vesayet işlerinin çekişmesiz yargı işi olduğu, 385. maddesinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağı, 317. maddesinde ise, davalıya tebligat yapılması gerektiği düzenlenmiştir. Aynı Kanunun 320/1 maddesinde: “Mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.” hükmü öngörülmüştür. Mahkemece, bu madde hükmü gözetilerek, dosya üzerinden karar verilmiş ise de, varılan sonucun maddenin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Öncelikle belirtmek gerekir ki; anılan maddeye göre, duruşma yapmadan karar verilebilmesi için, hukuken bunun mümkün olması gerekir. Başka bir anlatımla, ancak hukukun cevaz verdiği hallerde duruşma açmadan dosya üzerinden karar verilebilir (Örneğin ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları gibi)veya kanunun duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesinde hakime takdir hakkı tanındığı hallerde dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin İİK.nun 17-18. maddelerinde öngörülen şikayet davası gibi) Kanunun açıkça duruşma açılarak yargılama yapılmasını emrettiği hallerde dosya üzerinden karar verilemez. Bilindiği üzere HMK.nun hukuki dinlenme hakkı başlıklı 27. maddesi uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir. Hukuki dinlenme hakkının gereği olarak, taraflar duruşmaya çağrılmadan hüküm verilememesi, Anayasa'nın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur. Aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının da en önemli unsurudur. Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan Anayasa’nın 36. maddesi ile 6100 Sayılı HMK.nun 27. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, mahkemece taraflar dinlenmek ve savunması alınmak üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle, duruşma açılmak suretiyle inceleme yapılması gerekirken, dosya üzerinden inceleme yapılarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu nedenlerle, duruşma açılmak suretiyle inceleme yapılması gerekirken, dosya üzerinden inceleme yapılarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 02.03.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/12658, Karar No: 2018/4799, Tarih: 26.06.2018

**11. Hukuk Dairesi         2016/12658 E.  ,  2018/4799 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 07/04/2016 tarih ve 2014/654-2016/306 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili müvekkilinin brülör üretimi yaptığını, bu sektörde üretim yapan firmaların ürünleri dizayn ve teknik özellikler bakımından kendisine özgü farklılıklar barındırdığını, davalı ...'nun 2013 yılına kadar müvekkilinin üretim sorumlusu olduğunu, daha sonra davalı şirkete müdür olduğunu, müdür olmasından itibaren müvekkilinin ürünlerinin birebir benzerini üretmeye başladıklarını, aynı zamanda davalı ...'nun müvekkilinin portföyünü bilmesi nedeniyle müvekkili müşterilerine davalılarca satış yapıldığını, bu durumun haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek haksız rekabet nedeniyle ortaya çıkan maddi durumun ortadan kaldırılması için haksız rekabete konu ürünlerin toplatılmasına, bu ürünlerin üretimine yarayan araçların toplatılmasına, bu ürünlere dair katalogların toplatılmasına, bu ürünlerin davalı şirketin internet sitesinden kaldırılmasına, davalıların haksız rekabet teşkil eden fiilleri nedeniyle haksız rekabetin önlenmesine, 10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, Veysel Kacacıoğlu'na husumet yöneltilemeyeceğini, zira diğer müvekkilinin müdürü olduğunu, davacıya ait ürünlerin özgünlüğünün bulunmadığını, davacının sektörde bulunan firmaların ürünlerinin benzerlerini ürettiğini, ayrıca müvekkili ürünlerinin davacı ürünleri ile de benzer olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davalılardan Özterm Şirketinin ürettiği brülörlerin sektörde faaliyette bulunan diğer tanınmış firmalarca da kullanılan, teknik zorunluluktan kaynaklanan benzerlikleri olan ... gövde ... olduğu, davacı tarafça yeni bir teknik bulunmadığı, davalı ürünlerinin davacı ürünlerine benzer olmakla birlikte Alman ...Şirketinin de ürettikleri ürünlere benzer olduğu, patentli, endüstriyel tasarım belgeli bir tekniğin alınması, kalıplarının çalınması ile ilgili herhangi bir bilginin de dosya kapsamında bulunmadığı, bu nedenle haksız rekabetin teknik olarak söz konusu olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 6,70 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 26/06/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/416, Karar No: 2010/7554, Tarih: 29.04.2010

**5. Hukuk Dairesi         2010/416 E.  ,  2010/7554 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılarak üzerine pilon dikilip enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın, pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Davaya konu teşkil eden arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metoduna göre; üzerinde bulunan yapılara resmi birim fiyatları esas alınıp, yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesi yöntem olarak doğrudur. Ancak;

Yapılara dava tarihine göre değer biçildiğinden yıpranma paylarının da dava tarihindeki yaşı nazara alınarak % 40 olarak hesaplanması gerekirken, enerji nakil hattının geçtiği tarihe göre % 8 kabulü ile fazlaya hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve peşin alınan temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 06.05.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2013/2614, Karar No: 2013/7231, Tarih: 08.05.2013

**9. Ceza Dairesi         2013/2614 E.  ,  2013/7231 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi

Suç : Muhafaza görevini kötüye kullanma

Hüküm : TCK'nın 289/1, 52/2, 50/1-a maddeleri uyarınca mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

1- Sanık ...'in UYAP sisteminden alınan ve dosya içerisine konulan nüfus kayıt örneğine göre hükümden sonra 03.12.2011 tarihinde öldüğü anlaşıldığından, bu hususun araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmesinde zorunluluk bulunması,

2- Sanık ... Serbest hakkında kurulan hükme yönelik temyize gelince;

Sanık hakkında tayin olunan 3 ay hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında hesap hatası sonucu 1800 lira yerine 1500 lira olarak eksik tayini, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Hacizli malları şirketin taşındığı yeni adresine götürdüklerini iddia eden sanığın savunmasının doğruluğunun saptanması bakımından malların suç tarihi itibari ile mevcut olup olmadığı, teslim edilen mallar üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunup bulunmadığı, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle kaybolmasına veya bozulmasına neden olup olmadığı araştırılıp belirlendikten sonra hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik soruşturma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanıklar müdafiinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 08.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1450, Karar No: 2021/1186, Tarih: 07.10.2021

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1450 E.  ,  2021/1186 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar taraf vekillerinin temyizi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü.

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yerel ve uluslararası futbol camiası tarafından tanınan bir futbol adamı olduğunu, 15.05.2013 tarihinde "www.sabah.com.tr" adlı internet sitesinde yayınlanan "... Tutuklandı" başlıklı haberin içeriğinin tamamen gerçek dışı ve hukukî dayanaktan yoksun olduğunu, son dönemde müvekkilinin itibarını ve prestijini zedelemek, toplum nezdindeki saygınlığını azaltmak ve güvenilirliğini tartışılır hâle getirmek amacıyla haberler yapıldığını, otuz üç yıl önce yaşanmış bir olayın tekrar gündeme getirildiğini, üstelik kamuoyunu yanıltarak müvekkilinin tutuklanmış gibi gösterildiğini, haber konusu yapılan olayda müvekkilinin sadece ifadesinin alınması amacıyla gözaltına alındığını, müvekkili hakkında beraat kararı verildiğini, kamuoyunun yanlış bilgilendirildiğini, otuz üç yıl önce yaşanan ve beraat kararı verilen bir olay ile Fenerbahçe-Galatasaray maçında yaşananlar arasında illiyet bağı kurmak suretiyle yayınlanan haberin tamamen müvekkilinin saygınlığı zedelemeye yönelik olduğunu ileri sürerek yayın tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte 10.000TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu haberin bu sezon davacının aldığı cezalardan dolayı "Galatarasay-Fenerbahçe" derbisini tribünde izlemesi nedeniyle hazırlandığını, haberde geçmişte "Galatarasay-Fenerbahçe" arasındaki bir derbi karşılaşmasında benzer olaylar yaşandığı için davacının gözaltına alındığının hatırlatıldığını, Yargıtay kararları uyarınca bu şekilde haber yapılmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığını, davaya konu haberin görünen gerçekler doğrultusunda kaleme alındığını, yargılayıcı veya eleştirici bir yaklaşımın mevcut olmadığını, haber başlığında ve içeriğinde konu ile uyumlu olmak koşulu ile çarpıcı ve dikkat çekici ifadeler kullanılmasının gazetecilik mesleğinin bir gereği olarak kabul edildiğini, başlıkta yer alan birkaç sözcüğün tek başına ele alınmaması ve yazı içeriğinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.03.2014 tarihli ve 2013/275 E., 2014/125 K. sayılı kararı ile; basının haber verme hakkının gerçeklik, güncellik, kamu yararı, toplumsal ilgi ve konu ile ifade arasında düşünsel bağlılık temel kuralları ile sınırlı olduğu, "... Tutuklandı" başlığı ile verilen haberin okuyucuda ilk bakışta kişinin yeni tutuklanmış izlenimi yarattığı, oysa ki haber içeriğinde 1980 yılında yaşanan bir olayın aktarıldığı, bu nedenle haberin gerçek ve güncel olmadığı gibi haberde kamu yararının da bulunmadığı, haber verme sınırlarının ihlal edildiği, davacının kişilik haklarının zedelendiği gerekçesiyle 5.000TL manevi tazminatın 15.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 4. Hukuk Dairesince 11.03.2015 tarihli ve 2014/7417 E., 2015/2941 K. sayılı kararı ile;

"…Dava, basın yoluyla kişilik haklarının ihlaline dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, 15/05/2013 tarihli www.sabah.com.tr adlı internet sitesinde yapılan "... tutuklandı!" başlıklı haber ve içeriği ile kişilik haklarına saldırı yapıldığını iddia ederek uğradığı manevi zararın ödetilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, haberin güncel olmadığı, kamu yararı bulunmadığı, haber verme sınırlarının ihlal edilerek davacının kişilik haklarının zedelendiği kabul edilerek istem kısmen kabul edilmiştir.

Dava konusu "... tutuklandı!" başlığı ile yapılan haberde; "Galatasaray teknik direktörü ...'in yıllar önce Fenerbahçe maçının devre arasında polisi yumrukladığı için gözaltına alındığı ortaya çıktı....Bize neler oluyor diye sormadan önce biraz geriye dönüp bakmakta fayda var....1980 yılı Yine bir Fenerbahçe-Galatasaray maçı.. Bu kez devre arası daha da ilginç bir olay oluyor Galatasaraylı futbolcu Fatih (Terim) güvenlik güçlerine saldırdığı için gözaltına alınıyor! ..." şeklindeki beyanlara yer verilmiştir.

Dava konusu haberde, olaylı geçen bir Fenerbahçe-Galatasaray maçından sonra geçmişe atıfta bulunularak, iki kulüp arasındaki maçların geçmişte de olaylı geçtiği ve davacının bir maçtan sonra gözaltına alınarak hakkında adli soruşturma başlatıldığı hususu çarpıcı bir başlıkla okuyucuya sunulmuştur. Haberde, davacıyı aşağılama ve küçültme kastının bulunmadığı, eleştiri sınırlarının aşılmadığı, davacının kişilik haklarına yönelik bir saldırının söz konusu olmadığı kabul edilerek, istemin tümden reddi gerekirken, yerinde olmayan yazılı gerekçe ile davalının manevi tazminat ile sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden, kararın bozulması gerekmiştir... " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

Direnme Kararı:

9. İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2015/237 E., 2015/350 K. sayılı karar ile; önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; "www.sabah.com.tr" adlı internet sitesinde "... tutuklandı!" başlığı altında yayınlanan haberin davacının kişilik haklarına saldırı oluşturup oluşturmadığı, buradan varılacak sonuca göre davalının manevi tazminatla sorumlu tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

13. Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Acı ve elemin manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu, tüzel kişileri ve bilinçsizleri; öte yandan, acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklarından yoksun bırakmamak için yasalar manevi tazminat verilebilecek bazı olguları özel olarak düzenlemiştir.

14. Bunlar kişilik değerlerinin zedelenmesi [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 24], isme saldırı (TMK m. 26), nişan bozulması (TMK m. 121), evlenmenin butlanı (TMK m. 158/2), boşanma (TMK m. 174/2) bedensel zarar ve ölüme neden olma [818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) m. 47, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 56] durumlarından biri ile kişilik haklarının zedelenmesi (818 sayılı BK m. 49, 6098 sayılı TBK m. 58) olarak sıralanabilir.

15. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesi ile Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlıdır.

16. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde;

“Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.” düzenlemesi mevcuttur.

17. Dava konusu haberin yayınlandığı tarihte yürürlükte bulunan Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesinde ise;

“Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.

Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.” hükümleri yer almaktadır.

18. Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddelerinde belirlenen kişisel haklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir.

18. Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddelerinde belirlenen kişisel haklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir.

19. Görüldüğü üzere TBK’nın 58. maddesi gereğince kişilik hakları zarara uğrayanların manevi tazminat isteme hakları vardır.

20. Bu genel açıklamalardan sonra uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının da incelenmesinde yarar bulunmaktadır:

21. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 90. maddesinin son fıkrası; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmünü içermektedir. Bu durumda, mahkemelerce önlerine gelen uyuşmazlıklarda usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

22. Hâl böyle olunca, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS/Sözleşme) konunun nasıl düzenlendiğinin ve Sözleşmenin uygulanmasını sağlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM/Mahkeme) kararlarının incelenmesi yerinde olacaktır.

23. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “İfade özgürlüğü” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrası; “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.” hükmünü içermekte olup hangi hâllerde ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği de aynı maddenin 2. fıkrasında düzenlenmiştir.

24. İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun en önemli temellerinden birisi olup, toplumsal ilerlemenin ve her bireyin gelişiminin başlıca koşullarından birini teşkil etmektedir. AİHS'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası saklı kalmak koşuluyla, ifade özgürlüğü yalnızca iyi karşılanan ya da zararsız veya önemsiz olduğu düşünülen değil, aynı zamanda kırıcı, hoş karşılanmayan ya da kaygı uyandıran “bilgiler” ya da “düşünceler” için de geçerlidir. Bunlar, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın "demokratik toplum" olmaz (Handyside/Birleşik Krallık/Başvuru No: 5493/72, 07.12.1976/parag. 49).