muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/15338, Karar No: 2013/21927, Tarih: 12.12.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/15338 E.  ,  2013/21927 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Av....

İhbar Olunan : 1-...Hazır Beton Nak.Pet.Mad.San.Ltd.Şti.

2-... Hazır Beton Ltd.Şti.

Dava Türü : Alacak

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, davalı şirketin hazır beton işi ile iştigal ettiğini, taşıma işini ise taşeronlara verdiğini, taşeronlardan birinin ...Hazır Beton Nak. Ltd. Şti. olduğunu, davacının davalı şirketin işinde mikser operatörü olarak 30/06/2005 - 22/09/2007 tarihleri arası aralıksız çalıştığını, davacı ve diğer işçilerden baskı ile ibraname ve belge alındığını ileri sürerek, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma ve tatil alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davalı, davacının davalı şirkette çalışmadığını, ...Nakliyat Şirketinin işçisi olduğunu, davalı şirketle ...Şirketi arasında asıl işveren - alt işveren ilişkisinin bulunmadığını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının davalı ... işyerinde davalı nezdinde dava dışı ve alt taşeron olan ...Hazır Beton Şirketi'ne bağlı olarak 30/06/2005- 22/09/2007 tarihleri arasında 2 yıl 2 ay 22 gün süre ile çalıştığı, dosyaya ibraz edilen tarihsiz ibranamenin miktar belirtmediği ve makbuz hükmünde olduğu ve aynı işyerinde çalışmasının devam ettiği anlaşıldığından dikkate alınmaması gerektiği, iş akdinin davalı tarafından haklı nedenle sonlandırıldığının ispat edilemediği, bu nedenle ihbar ve kıdem tazminatına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece davacının davalı işyerinde kesintisiz çalıştığı kabul edilerek alacakları hüküm altına alınmış ise de dosyada mevcut hizmet cetvelinde davacının çalışmalarının kesintili olduğu görülmektedir. Mahkemece taraf tanıkları yeniden dinlenerek davacının çalışmalarının kesintili olup olmadığı belirlenmeli ve davacının hizmet süresi belirlenerek tüm alacakları bu süreye göre hesaplattırılıp sonucuna göre karar verilmelidir. Yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 12.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/2051, Karar No: 2008/8745, Tarih: 03.07.2008

6. Hukuk Dairesi 2008/2051 E., 2008/8745 K.

**6. Hukuk Dairesi 2008/2051 E., 2008/8745 K.**

**- KISMİ İTİRAZ

- PAYDAŞLIĞIN GİDERİLMESİ**- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 428 ]

**"İçtihat Metni"**

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı paydaşlığın giderilmesi davasına dair karar davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Uyuşmazlık, şuyulandırma sonucu oluşan İstanbul, Şişli, Kağıthane’de kain 8793 Ada 8 nolu parselde ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece dava konusu taşınmazdaki davacının 726/6010 payına isabet eden 72.50 m2 lik kısmının ifraz edilerek davacı adına kayıtlı bitişik 8793 Ada 28 parsele ilavesi suretiyle tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davalı hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, müvekkilinin İstanbul, Şişli, Kağıthane’de kayıtlı eski 11816 parsel nolu 72.50 m2 miktarındaki taşınmazın maliki iken, Şişli Belediye Encümeninin 16.2.1989 tarih ve 304 sayılı kararı ile söz konusu parselde 22.50 m2 miktarı ortaklık düzenleme payı olarak kesildiğini ve geri kalan miktarın ise hazineye ait bitişik 8793 Ada 8 nolu parsel ile tevhit edildiğini, Belediye Encümen Kararının İdare Mahkemesince iptalinden sonra Şişli 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2001/119-334 sayılı ilamı ile ortaklık payı olarak kesilen 22.50 m2 kısmın tekrar davacı adına tesciline karar verildiğini ve 8793 Ada 8 nolu parseldeki davacı hissesi ile toplanmak suretiyle 13.6.2002 tarihinde 726/6010 hisse olarak tapuya işlendiğini, bitişik aynı ada 28 parsel nolu taşınmazında davacıya ait olup, hazine ile müşterek paylı 8 nolu parsele müstakilen imar verilemeyeceğinden, hazine arazisi içerisindeki payına karşılık gelen 72.50 m2 kısmın ifrazı ile,bitişik 28 parseldeki taşınmazla birleştirilerek değerlendirileceğini, rızaen ifraz için yapılan başvurunun davalı tarafından reddedildiğini, plan ve aplikasyon haritasında ( A ) harfi ile işaretlenmiş olan hazine ile müşterek 8 nolu parseldeki 72.50 m2 miktarındaki arsanın ortaklığının giderilmesi yolu ile tefrik ve davacıya aidiyetine karar verilmesini istemiştir. Davalı Maliye Hazinesi vekili savunmasında taşınmazda Maliye Hazinesinin paydaş olup, İstanbul Valiliği İl Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığına husumetin tevcih edilemeyeceğini, dava konusu taşınmaz üzerinde bitişik nizamda yapılaşma bulunmakta olup,fiili durumla çelişki oluşturacağından, dava konusu taşınmazdaki 72.50 m2 lik kısmın ifrazının mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava konusu 8793 Ada 8 parsel nolu taşınmaza ait en son tarihli tapu kaydının incelenmesinde 601 m2 yüzölçümlü arsa niteliğinde olduğu ve 726/6010 oranında davacı adına, 5284/6010 oranında ise Maliye Hazinesi adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafından her ne kadar tapu kaydında paydaş olan Maliye Hazinesi'nin hasım gösterilerek davanın açılması gerekmekte ise de, davaya cevap verenin Hazine vekili olduğu anlaşılmakla, husumete ilişkin eksikliğin giderilmiş olduğunun kabulü gerekir.

Dava konusu taşınmaza ait tapu kaydı ile, imar uygulamasına ilişkin işlemlere ait belgelerin incelenmesi sonucunda, plan ve aplikasyon haritasında ( A ) harfi ile işaretlenmiş olan 72.50 m2 lik taşınmazın öncesinde 11816 parsel olarak davacı adına kayıklı iken, Şişli Belediye Encümeninin 16.2.1989 tarih ve 304 sayılı kararı ile söz konusu parselde 22.50 m2 miktarı ortaklık düzenleme payı olarak kesildiği ve geri kalan miktarın ise hazineye ait bitişik 8793 Ada 8 nolu parsel ile tevhit edildiği, Belediye Encümen Kararının İdare Mahkemesince iptalinden sonra Şişli 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2001/119-334 sayılı ilamı ile ortaklık payı olarak kesilen 22.50 m2 kısmın tekrar davacı adına tesciline karar verildiği ve 8793 Ada 8 nolu parseldeki davacı hissesi ile toplanmak suretiyle 13.6.2002 tarihinde 726/6010 hisse olarak davacı adına tapu kaydı oluşturulmuş olduğu anlaşılmıştır. Davacı her ne kadar dava dilekçesinde krokide ( A ) ile işaretli yerin dava konusu 8793 Ada 8 parsel nolu taşınmazdan yeniden tefrik edilerek bitişikteki kendisine ait 28 sayılı parsele katılmasını istemiş ise de, tefrik ve tevhit işlemleri idari işlemler olup,bu yolla ortaklığın giderilmesinin yasal olanağı bulunmamaktadır. Bu gibi hallerde kurul olarak mahkemece paylı mülkiyete konu dava konusu 8 nolu parselin tamamında ortaklığın giderilmesine karar verilmelidir. Ne var ki davaya konu taşınmaz imar parseli olduğuna göre,aynen taksim suretiyle ortaklığın giderilmesi mümkün değildir.Ancak,davacı vekili 26.5.2005 tarihli duruşmada ortaklığın satış suretiyle giderilmesini istemiş olduğuna göre, uyuşmazlığın bu şekilde çözümlenmesi gerekmekte olup, mahkemece dava konusu 8 nolu parselin ortaklığının satış suretiyle giderilmesi gerekirken yazılı şekilde tefrik ve tevhit yoluna gidilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile HUMK.nun 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 3.7.2008 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/1599, Karar No: 2013/10720, Tarih: 01.04.2013

**9. Hukuk Dairesi         2011/1599 E.  ,  2013/10720 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK ( İŞ ) MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalılardan ... San. Tic. Ktd. Şti. Avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalılara ait iş yerinde üretim bölümünde işçi olarak çalışmakta iken iş sözleşmesinin işverence haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminat ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarını istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Davalı ... A.Ş., zaman aşımı def’ini öne sürüp davalı şirketler arasında herhangi bir illiyet bulunmayıp bağımsız şirketler olduğunu, bu nedenle davaların ayrılması gerektiğini, davalı şirketin işyerini satın almış ise de bu işlemin 4857 sayılı yasanın 6. maddesine göre devir işlemi olmadığını, davalı şirketin sadece önceki şirketten makine ve teçhizatı aldığını, ayrıca önceki işverenin de çalışan tüm işçilerin hizmet sözleşmelerini sonlandırdığını ve işçilerin yasal kıdem ve ihbar tazminatları da ödenmekle tüm işçilerin bu dönem çalışmalarının tasfiye edildiğini, davacının talep ettiği fazla çalışma alacaklarının ücret bordrolarından da görüleceği gibi tahakkuk ettirilerek davacı adına ödendiğini, ayrıca davacının hafta sonu ve genel tatillerde çalışmasının da olmadığını, davacının dilekçe yazıp fesih istediğini buna göre sözleşmesinin feshedildiğini, savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş., firmalarının diğer davalı ... şirketine satıldığını, tüm personele ait hak edişlerinin ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Davalı ...Ş., firmalarının diğer davalı ... şirketine satıldığını, tüm personele ait hak edişlerinin ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak işyerini devir eden işverenin işçisine ödediği kıdem tazminatı avans niteliğinde olmayıp, yapmış olduğu kıdem tazminatının ödenmesi ile taraflar arasındaki hizmet ilişkisine ait dönemin tasfiye edildiği, bu tarihten sonra diğer davalı işveren ile yapılan hizmet sözleşmesinin yeni bir sözleşme olup son işverenin devirden önceki işçilik haklarından sorumlu olamayacağı, her işverenin kendi dönemindeki çalışmalar nedeniyle işçiye karşı sorumlu olacağı, davacıya kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarının ödeneceğinin işverence 29.11.2008 tarihli fesih bildirimi ile bildirilmiş olduğundan yapılan feshe göre davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacağına hak kazandığı, izin ücreti talebi hususundaki uyuşmazlıklarda ispat külfetinin işverene ait olup, yazılı belgelerle yapılması gerektiğinden, davalı ... şirketinin, davacının yıllık izinlerinin tamamının kullandığına veya ücretlerinin ödendiğine ilişkin belge ibraz etmediğinden davacının ... şirketi döneminde hizmet süresi ve tamamlanmış yıllar itibari ile 14 günlük yıllık izin ücreti alacaklısı olduğu, davacının ... şirketindeki fazla çalışma ve tatil çalışmaları yönünden de davacı tanık beyanlarına göre davacının alacaklı olduğu belirtilerek her iki davalı hakkında ayrı ayrı hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı ... A.Ş. temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı ... A.Ş.'nin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Somut olayda, davacının fazla çalışma ücreti alacaklarının tanık beyanlarına göre belirlendiği açıklanarak 1/3 oranında takdiri indirim yapıldığı yerel mahkeme gerekçesinde belirtilmesine rağmen hüküm kısmında davalı için indirimsiz olarak hesaplanan miktara yakın toplam 7.042,80 TL fazla çalışma ücreti alacağının hüküm altına alınması hatalıdır.

3- Hafta tatili ve fazla çalışma ücretinin hesabı yönünden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (56‑45=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

Sağlık Bakanlığı nezdinde Türkiye'deki hastanelerde statü hukuku dışında hemşire, ebe, doktor, eczacı, anestezi uzmanı vs. olarak çalışanlar, haftalık normal mesailerinde fazla çalışma yapmadıklarından, sadece tuttukları nöbetlerle sınırlı olarak fazla çalışma yapmış olmaktadırlar. Nöbet çizelgeleri ile belirlenen bu tür çalışmalar hafta içi ve hafta sonu olarak gerçekleşmektedir. Hafta içi nöbetler 17:00-08:00 saatleri arasında 15 saat olarak yapılmaktadır. İşçinin yaptığı işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 3 saat ara dinlenmesi indirilerek hafta içi nöbette 12 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmektedir. Hafta sonu nöbetler 24 saat sürmekte, işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 4 saat ara dinlenme indirildiğinde 20 saat fazla çalışma yapılmış olmaktadır. Ancak, bu durumlarda fazla çalışmalar, tutulan hafta içi ve sonu nöbet sayısına göre denetlemeye elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmelidir. Nöbet tutan çalışanın çoğunlukla ertesi gün nöbet izni kullanarak çalışma yapmaması nedeniyle, normal mesai devam çizelgeleri de mutlaka getirtilmelidir. İşçi, nöbetin ertesi günü nöbet izni kullandığında, ertesi gün (8 saat normal mesai süresi kadar) çalışmadığından hafta içi nöbette (12-8=) 4 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Hafta sonu nöbette ise, Cumartesi ve Pazar günü normal tatil olduğundan Cuma ve Cumartesi gecesi tutulan nöbetlerden, ertesi gün çalışılmadığı gerekçesi ile indirim yapılma olanağı yoktur. Öte yandan genel tatile denk gelen nöbet günlerinde de ayrıca genel tatil ücreti verildiğinden yukarıda anlatılan şekilde indirim yapılmalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu doğrultudadır (Yargıtay 9. H.D. 2007/40834 E, 2009/7566 K sayılı ilamı).

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre takdir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir(Yargıtay 9.HD. 21.03.2012 gün, 2009/48913 E, 2012/9400 K).

4857 sayılı İş Kanununun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince, çalışılmayan hafta tatili günü için bir iş karşılığı olmaksızın işçinin ücreti tam olarak ödenir. Hafta tatilinde çalışan işçinin ücretinin nasıl hesaplanacağı yasalarda düzenlenmemiş ise de, Dairemizce hafta tatilinde yapılan çalışmanın fazla çalışma sayılacağı, buna göre ücretin yüzde elli zamlı ödenmesi gerektiği görüşü benimsenmiştir (Yargıtay 9.H.D. 23.5.1996 gün 1995/37960 E, 1996/11745 K.). Buna göre hafta tatilinde çalışılmışsa, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken bir yevmiye yanında, çalışmanın karşılığı da bir buçuk yevmiye olarak ödenmelidir. Şu hale göre çalışılan hafta tatilinin ücreti ikibuçuk yevmiye olmalıdır.

Hafta tatili ücretleri çalışılan dönem ücreti üzerinden hesaplanır. Son ücrete göre hesaplama yapılması doğru olmaz. Bu durumda hafta tatili ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli değildir. İstek konusu dönem içinde işçi ücretlerinin miktarı da belirlenmelidir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak bilinmeyen ücretin buna göre tespiti de Dairemiz tarafından kabul görmektedir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanması gibi durumlarda, bilinen son ücretin asgari ücrete oranının geçmiş dönemler yönünden dikkate alınması doğru olmaz. Bu gibi hallerde, ilgili meslek kuruluşlarından bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer deliller birlikte değerlendirmeye tabi tutularak sonuca gidilmelidir.