muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/283, Karar No: 2019/222, Tarih: 19.03.2019

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklara atılı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna ilişkin olarak yapılan arama işleminin hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

26.08.2007 tarihli olay, yakalama ve el koyma tutanağına göre; yapılan istihbarat çalışmalarında.....plaka sayılı, beyaz renkli, .....marka oto ile 25.08.2007 tarihi akşamı uyuşturucu madde nakledileceği duyumlarının alındığı, aynı gün saat 22.00 sıralarında Selçuk ilçesi, Atatürk Caddesi, Barlar Mevkisinde park hâlinde görülen söz konusu aracın görevlilerce takibe alındığı, şoför koltuğunda görevlilerce tanınan ...'nun oturduğunun görüldüğü, bahsi geçen aracın ilçeden çıkış yapacağı güzergâh bilinmediğinden ilçenin Kuşadası ve İzmir çıkışlarında tertibat alınmasının sağlandığı, aracın hareket ederek İsabey Mahallesi,......Caddesi üzerinde durduğu, ilçede hap sattıkları şeklinde haklarında duyumlar alınan şahıslardan ...'ın sağ ön koltuğa, ...'in sağ arka koltuğa ve ...'ın ise sol arka koltuğa oturduğunun ve 26.08.2007 tarihi saat 01.00 sıralarında aracın içerisinde bulunan dört kişi ile birlikte çevre yolundan İzmir istikametine gittiğinin görüldüğü, durumun İzmir istikametinde bulunan ..... Dinlenme Tesisleri önünde tertibat alan görevlilere bildirilerek takibe devam edildiği, adı geçen tesislerde bulunan Shell akaryakıt istasyonuna gelen araçtan ...'ın inmesi sonrasında aracın 5 metre kadar ilerlemesi üzerine görevlilerce durdurulduğu, araçta bulunan şahısların indirilerek Selçuk Sulh Ceza Mahkemesinin 20.08.2007 tarihli ve 2007/319 değişik iş sayılı genel arama kararına istinaden yapılan aramada, sağ arka koltuk dibindeki siyah naylon poşet içinde, üzerine dut yaprakları konularak gizlenmeye çalışılan daralı ağırlığı 1 kilogram, sol arka koltuğu üzerinde beyaz kağıda sarılı hâlde daralı ağırlığı 2,5 gram gelen hint kenevirlerinin ele geçirildiği, suç konusu uyuşturucu maddelere el konulması sonrasında araçtan kısa bir süre önce inen ... ile birlikte araçta yakalanan ..., ... ve ...'ın yakalanarak Asayiş Büro Amirliğine getirildikleri, araçta başkaca suç unsuru bulunabileceğinin değerlendirilmesi üzerine aracın ilçe emniyet müdürlüğüne götürüldüğü, durumun bu hâli ile Cumhuriyet savcısına bildirildiği ve 26.08.2007 tarihi saat 01.20 itibarıyla talimatlarının alındığı, aynı gün saat 01.30 sıralarında araçta, saat 02.00 sıralarında şahısların üzerlerinde gerçekleştirilen aramalarda suç unsuruna rastlanılmadığı,

İzmir Polis Kriminal Laboratuvarınca düzenlenen 04.12.2007 tarihli rapora göre; ele geçirilen suç konusu kenevir bitkisinden net 570,3 gram ve net 720 miligram esrar elde edilebileceği,

Anlaşılmıştır.

İzmir Polis Kriminal Laboratuvarınca düzenlenen 04.12.2007 tarihli rapora göre; ele geçirilen suç konusu kenevir bitkisinden net 570,3 gram ve net 720 miligram esrar elde edilebileceği,

Anlaşılmıştır.

Tutanak düzenleyici tanıklar ....., ..... ve .....; istihbarat çalışmaları sırasında.....plakalı, beyaz renkli, .....marka oto ile 25.08.2007 günü akşamı Selçuk ilçesinden uyuşturucu nakledileceği duyumu aldıklarını, aynı gün saat 22.00 sıralarında söz konusu aracı Atatürk Caddesinde park hâlinde gördüklerini, aracı takibi için sivil kıyafetli dört polis memuru görevlendirdiklerini, ilçe çıkışlarında tertibat alınmasını sağladıklarını, kendisinin ilçenin İzmir çıkışına geçtiğini, aracı takip eden arkadaşları ile telsizle iletişim sağladığında aracın İzmir çıkışına doğru seyrettiğini öğrendiklerini, bir dakika sonra aracın İzmir çıkışındaki Shell benzin istasyonuna girerek marketin önünde durduğunu, ön sağ koltukta oturan sanık ...'ın araçtan inerek markete girdiğini gördüklerini, yanında bulunan arkadaşı ile araca doğru ilerlediklerinde kendilerini gören araç içindeki şahısların hareket ettiklerini, aracı durdurduklarını, araç içindeki diğer üç şahsı indirdiklerini, araçta yaptıkları aramada aracın sağ arka koltuk ile sağ ön koltuk altında poşet içinde uyuşturucu madde bulduklarını, araçtan inip markete giren sanık ...'ın aracı durdurdukları sırada yanlarına geldiğini, istihbarat çalışmasının uyarıcı nitelikteki haplara ilişkin olduğunu, çevrede yaptıkları kontrolde hapa rastlamadıklarını, 02.09.2007 veya 03.09.2007 tarihinde akaryakıt istasyonunda çalışan bir görevlinin telefonla emniyeti arayıp marketin yan tarafında gizlenmiş vaziyette haplar bulduğunu bildirdiğini,

Tutanak düzenleyici tanıklar ........ve ..... hakkında istihbarat aldıkları aracı görmeleri üzerine takibe aldıklarını, İzmir istikametine doğru hareket eden aracın ..... tesisleri yakınındaki akaryakıt istasyonuna girdiğini, bu sırada araçtan bir kişinin indiğini ancak inenin kim olduğunu göremediklerini, burada tertibat almış olan diğer ekibin hareket etmek isteyen aracı durdurduğunu, araçta yapılan aramada poşet içinde uyuşturucu bulunduğunu, aldıkları istihbaratın Selçuk ilçesinden esrar çıkarılacağına ilişkin olduğunu, satış veya nakledileceği konusunda bir bilgileri bulunmadığını, sadece Gökhan isimli şahsın nakledecek kişiler arasında olduğu duyumunu aldıklarını,

İfade etmişlerdir.

İfade etmişlerdir.

Sanık ... savcılıkta; iki gün önce tanıştığı....isimli şahsın elinde esrar olduğunu söylemesi üzerine kendisi ve arkadaşları ile birlikte içmek amacıyla bir kilogram esrar alabileceğini söylediğini, ... ilçesindeki büyük meydanda buluşmaya karar verdiklerini, 24.08.2007 tarihinde saat 24.00 sıralarında diğer sanıklar .....,..... ve Gökhan ile birlikte buluşma yerine gittiklerini, arkadaşlarının esrar alacağından haberleri olmadığını, Mehmet'le buluşup 1500 TL karşılığında esrarı aldığını ve arabaya bindiğini, diğer arkadaşlarının bu aşamada esrardan haberleri olduğunu, hepsinin esrar içtiklerini, İzmir il merkezine gidip tanıdıkları arkadaşları ile esrarı içmeye karar verdiklerini, sanık ...'ın tuvalete gitmek için benzinlikte araçtan indiği sırada polislerin kendilerini yakaladıklarını, esrar ticareti yapmadığını, bu esrarın 100 gram kadarını kendisine ayıracağını, artan kısmını ise arkadaşlarına dağıtacağını, sorguda farklı olarak; arabadaki diğer sanıkların poşette esrar olduğunu polislerin bulmalarından sonra öğrendiklerini, mahkemede ise; sanıklar..... ve .....ile birlikte tanıştıkları....isimli şahsın kendilerine hesaplı uyuşturucu esrar verebileceğini söylemesi üzerine adı geçen şahısla Selçuk ilçesinde buluşmayı kararlaştırdıklarını,.....plaka sayılı oto ile Selçuk’a gelerek,....isimli şahısla buluşup ortaklaşa koydukları parayla esrarı aldıklarını, daha sonra bir şeyler yemek için bir kafeye geçtiklerini, burada yanlarına sanık ...'ın geldiğini, İzmir'e gitmek üzere yola çıkacakları sırada sanık ...'ın “Beni de benzinliğin orada bırakır mısınız” diyerek arabaya bindiğini, benzinliğe geldiklerinde sanık ...'ın arabadan indiğini, benzinlik önünde polislerin aracı durdurup koltuk üstündeki esrara el koyduklarını, olay yerinde bulunan haplarının kime ait olduğunu bilmediğini,

Sanık ... savcılıkta ve sorguda;.....plaka sayılı oto ile gezerek saat, dizüstü bilgisayar vb. eşya satışı yaptığını, arkadaşları sanıklar ..... ve .....ile birlikte Selçuk ilçesine gidip bir kahvehaneye oturduklarını, daha önceden tanıdığı sanık ...'ı burada gördüğünü, bu sırada sanık ...'in “Bir işim var” diyerek yanlarından ayrılıp, yaklaşık bir saat sonra elinde siyah bir poşetle geri gelerek “Benim işim bitti, artık gidebiliriz” dediğini, İzmir'e gitmek için birlikte yola çıktıklarını, sanık ...'ın da düğüne gitmek için kendileriyle geldiğini, petrol istasyonunda polislerin araçlarını durdurduğunu, yapılan aramada sanık ...'in oturduğu arka sağ koltuktaki poşette esrar bulunduğunu, esrardan haberi olmadığını, mahkemede ise; sanık ...’in suçlamayla ilgili savunmasına aynen katıldığını, esrar kullandığını, olay günü sanık ...'ın kullandığı aracın koltuk minderleri üzerinde poşet içerisinde bulunan esrarı diğer sanıklar ..... ve .....ile birlikte....isimli şahıstan satın aldıklarını, esrarın kendilerine ait olduğunu,

Sanık ... savcılıkta ve sorguda; sanık ... ile birlikte pazarlamacılık yatığını, olay günü yanlarında sanık ...'in de olduğunu, hep birlikte Selçuk ilçesine geldiklerini, bir kahvehanede durduklarını, bir süre sonra yanlarına sanık ...'ın geldiğini, sohbet ettiklerini, daha sonra İzmir'e geri dönmeye karar verdiklerini, sanık ...'ın “Beni bir marketin önünde bırakabilir misiniz” dediğini, yola çıktıklarını, akaryakıt istasyonunda durduklarını, polislerin gelerek “İhbar var, arabayı arayacağız” dediklerini, yapılan aramada sanık ...'in bulunduğu yerde siyah bir poşet içinde esrar bulunduğunu, kendisinin esrardan kullandığını ancak bu yakalanan esrardan haberinin olmadığını, mahkemede ise; sanık ...'in suçlamayla ilgili savunmasına aynen katıldığını, yaklaşık üç senedir esrar kullandığını, suça konu uyuşturucu maddeyi ortaklaşa koydukları 1500 TL'ye....isimli şahıstan içmek için satın aldıklarını,

Sanık ... aşamalarda; olay günü saat 21.00 sıralarında kahvehaneye gittiğinde daha önceden tanıdığı sanık ... ile diğer sanıklar .....ve .....'i görüp yanlarına oturduğunu, birkaç saat sohbet ettiklerini, daha sonra diğer sanıkların İzmir'e gideceklerini söylediklerini, bunun üzerine kendisini de yol üstünde bulunan bir düğün salonuna bırakmalarını istediğini, yola çıktıklarını, diğer sanıkların aralarındaki konuşmalardan yanlarında bir-iki içimlik esrar olduğunu duyduğunu, Shell petrol istasyonuna gelmeden önce düğün salonun orada araçtan indiğini, marketten sigara aldığını, çıktığında polislerin aracı durduklarını gördüğünü, ne olduğuna bakmak için yanlarına gittiğinde araçta esrar bulunduğunu öğrendiğini, kendisinin araçta bu kadar esrar olduğundan haberi olmadığını,

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlık konularının isabetli bir biçimde çözümlenmesi için "arama" tedbirinin hukuki niteliği ile bu tedbire hâkim olan genel ilkelere değindikten sonra konuya ilişkin anayasal ve kanuni düzenlemelerin incelenmesinde fayda bulunmaktadır.

A- Genel Olarak Koruma Tedbiri:

Ceza muhakemesinin yapılmasını veya yapılan muhakemenin sonunda verilecek kararın kâğıt üzerinde kalmamasını ve muhakeme masraflarının karşılanmasını sağlamak amacıyla, kural olarak ceza muhakemesinde karar verme yetkisini haiz olan yetkililer tarafından, gecikmede sakınca bulunan durumlarda geçici olarak başvurulan ve hükümden önce bazı temel hak ve hürriyetlere müdahaleyi gerektiren kanuni çarelere "koruma tedbiri" denir. (Bahri Öztürk, Behiye Eker Kazancı, Sesim Soyer Güleç, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, Seçkin, 2013, 1. Bası, s.1)

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleri genel itibarıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Ceza Muhakemesi Kanununun Birinci Kitabının Dördüncü Kısmı “Koruma Tedbirleri” başlığını taşımakta olup arama ve yakalama tedbirine de bu kısımda yer verilmiştir. Kanunun bu açık düzenlemesine göre arama ve yakalama birer koruma tedbiridir.

Koruma tedbirleriyle çoğu zaman henüz gerçekten bir suçun işlenip işlenmediği ya da işleme muhatap olan şüpheli tarafından işlendiği yargı kararı ile sabit olmadığı hâlde, gecikmesinde sakınca bulunmasından dolayı görünüşte haklılıkla yetinilerek gerek şüphelinin gerekse şüpheli statüsünde olmayan üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edilmektedir. Bu nedenle koruma tedbirlerine ölçülü bir şekilde, görünüşte haklı olan ve gecikmesinde sakınca ya da tehlike bulunan hâllerde başvurulmalıdır.

Yakalama ve tutuklamanın esasları, Anayasamızın 19. maddesinde “Kişi hürriyeti ve güvenliği” başlığı ile;

"Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz.

Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yokedilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Hâkim kararı olmadan yakalama, ancak suçüstü halinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yapılabilir; bunun şartlarını kanun gösterir…” şeklinde düzenlenmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinde ise suçüstünün tanımına yer verilmiş, koruma tedbirleri başlığı altında aynı Kanun'un 90. maddesinde yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

"Madde 2: …j) Suçüstü:

1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya ve delille yakalanan kimsenin işlediği suçu…ifade eder"

Maddedeki tanım doğrultusunda; örneğin failin mağduru bıçaklaması durumunda CMK'nın 2/j-1; failin mağduru bıçakladıktan sonra takip üzerine yakalanması durumunda CMK'nın 2/j-2; failin bıçaklama eyleminden hemen sonra elinde kanlı bıçakla yakalanması durumunda ise CMK'nın 2/j-3 maddesindeki suçüstü hâlleri söz konusu olacaktır.

"Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler

Madde 90: (1) Aşağıda belirtilen hâllerde, herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir:

a) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması.

(2) Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.

(3) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olmakla birlikte, çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde kişinin yakalanması şikâyete bağlı değildir.

(4) Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.

(5) Birinci fıkraya göre yakalanıp kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır.

(6) Yakalama emrine konu işlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması durumunda mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir" şeklindedir. Madde gereğince; kişiye bir suç işlerken rastlanması veya suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçmasının önlenmesi veya kimliğinin hemen belirlenmesinin mümkün olmaması hâllerinde herkesin geçici olarak yakalama yetkisi bulunmaktadır. Kolluk görevlileri, hakkında tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine ulaşma imkânlarının bulunmaması durumunda yakalama yetkisine sahiptirler. Kolluk, yakaladığı kişinin kaçmasını, kendisine ya da başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almalı, hemen Cumhuriyet savcısına haber vermeli ve emirleri doğrultusunda işlem yapmalıdır.

2559 sayılı PVSK'nın 13. maddesinde de polise, suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri yakalama yetkisi verilmiştir.

PVSK'nın suç tarihinde yürürlükte bulunan 13. maddesi;

"Polis,

A) Suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare veya delil bulunan şüphelileri,

B) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama veya tutuklama kararı bulunanları,

C) Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenler ile başkalarına saldırmaya yeltenenleri ve kavga edenleri,

D) Usulüne aykırı şekilde ülkeye giren ya da haklarında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınanları,

E) Polisin kanunlara uygun olarak aldığı tedbirlere karşı gelenleri, direnenleri ve görev yapmasını engelleyenleri,

F) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren tüzükte belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla, toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

G) Haklarında gözetim altında ıslahına veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen küçükleri,

Yakalar ve gerekli kanunî işlemleri yapar.

Yakalanması belirli bir usule bağlanmış kişilerle ilgili kanun hükümleri saklıdır.

Yakalanan kişilerin kaçması veya saldırıda bulunmasının önlenmesi bakımından kişinin sağlığına zarar vermeyecek şekilde her türlü tedbir alınabilir..." şeklinde düzenlenmiştir.

Arama ve elkoymanın esasları; Anayasamızın 20. maddesinde "Özel hayatın gizliliği", 21. maddesinde ise "Konut dokunulmazlığı" başlıkları altında düzenlenmiştir.

Anayasamızın 20. maddesi;

"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar...”

21. maddesi ise;

21. maddesi ise;

“Kimsenin konutuna dokunulamaz. Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin konutuna girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar” hükümlerini amirdir.

Anayasamızın 13. maddesindeki düzenleme ile temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması anayasal güvence altına alınmış ve belli şartlara tabi kılınmıştır. Bu düzenlemeye göre; temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar ise Anayasamızın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

B- Koruma Tedbiri Olarak Arama ve Çeşitleri:

1. Arama Kavramı

Arama; "arama işi, taharri, birini veya bir şeyi bulmaya çalışmak, araştırmak, yoklamak” anlamlarına gelmektedir.(Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009, s.113)

Arama, gizli olanı ortaya çıkarmak için yürütülen bir faaliyet olduğundan gözle görülen veya açıkta bırakılan şeyler aramanın konusu olamaz. Örneğin; bir polis memurunun, yayalar ya da diğer araçlar bakımından tehlike oluşturacak şekilde kullanılması nedeniyle durdurduğu bir aracın arka koltuğunda, uyuşturucu madde veya tabanca görmesi üzerine bunlara el koyması arama olarak kabul edilmemektedir. (Veli Özer Özbek, Ceza Muhakemesinde Koruma Tedbiri Olarak Arama, Seçkin, 1999, 1. Bası, s.18)

Arama; kişilerin konutları, iş yerleri, araçları, diğer yerleri, üstleri, eşyaları, özel kâğıtları, kullandıkları bilgisayar ve bilgisayar programları ile kütükleri üzerinde yapılmaktadır. Kişinin üstünde yapılan aramanın beden muayenesi boyutuna varmaması gerekir. Zira, beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması aramadan farklı hükümlere tâbi kılınmış olup cinsel organlar veya anüs bölgesine bakılması iç beden muayenesi sayılmaktadır. Bu bölgeler haricindeki ağız, koltuk altı gibi beden boşlukları ile ayak, kol, saç arası gibi vücut bölgelerine tıbbi araç veya yöntemler kullanılmaksızın bakılması arama hükümlerine tabidir.