muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/10552, Karar No: 2019/5839, Tarih: 02.07.2019

**11. Ceza Dairesi         2017/10552 E.  ,  2019/5839 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Özel Belgede Sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

Sanıklar hakkında sahte abonelik sözleşmesi düzenledikleri iddiasıyla açılan kamu davasında; sanık ...’in talimatla alınan savunmasında abonelik sözleşmesini görmediği için yazı ve imzaların kendisine ait olup olmadığını bilmediğini, yazı ve imzaların kendisine ait olmadığı takdirde atılı suçu işlediğini kabul etmeyeceğini savunması, sanık ...’un abonelik sözleşmesini kendisinin düzenlemediğini yazı ve imzaların kendisine ait olmadığını savunması ve sadece huzurda alınan imza ve yazı örnekleri ile yapılan kriminal incelemeye göre abonelik sözleşmesi üzerinde katılan adına atılı bulunan imzanın katılan eli ürünü olmadığı, katılan adına atılı bulunan imzanın sanıkların eli ürünü olup olmadığı hususunda kanaat bildirilemediğinin belirtilmesi karşısında; maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespiti bakımından; abonelik sözleşmesi sanıklara gösterilerek yazı ve imzaların kendilerine ait olup olmadığının sorulması, yazı ve imza incelemesinde sanıklara ait olup olmadığı konusunda kanaat belirtilebilmesi için sanıkların suç tarihinden önceki yazı ve imzaları resmi kurumlardan getirtilerek tekrar bilirkişi raporu alınması ve suça konu hattı kimin kullandığının belirlenebilmesi bakımından, suça konu .... numaralı hattın aradığı ve bu hattı arayan numaraların tespiti ve tespit edilen numara sahiplerinden bu hattı kullanan kişiyi tanıyıp tanımadıklarının sorulması, hattı kullanan kişinin belirlenmesinden sonra bu kişiye hattı kimden aldığının sorulması ve toplanan tüm delillere göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği, sonrasında elde edilen menfaatin GSM bayii işleten sanıklara ait olduğu da gözetilerek; toplanan tüm delillere göre suçun sübutu halinde, hükümden önce 19.02.2014 tarih ve 28918 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6518 sayılı Kanun'un 104 ve 105. maddeleri ile değişik 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 63. maddesinin 10. fıkrası ile yaptırıma bağlanan 56. maddesinin 4. fıkrasındaki "Kişinin bilgisi ve rızası dışında işletmeci veya adına iş yapan temsilcisi tarafından abonelik tesisi, işlemi veya elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kayıt işlemi yapılamaz ve yaptırılamaz, bu amaçla gerçeğe aykırı evrak düzenlenemez, evrakta değişiklik yapılamaz ve bunlar kullanılamaz" ve 5. fıkrasındaki "Gerçeğe aykırı evrak düzenlemek veya değiştirmek suretiyle kişinin bilgi ve rızası dışında tesis edilmiş olan abonelikler kullanılamaz" hükümleri doğrultusunda özel hüküm niteliğinde bulunan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununa muhalefet suçunu oluşturduğu gözetilerek ve sanıklara ön ödeme önerisinde bulunularak sonucuna göre hukuki durumlarının takdiri gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile beraat kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılanın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 02.07.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/13260, Karar No: 2015/10975, Tarih: 08.10.2015

**4. Hukuk Dairesi         2014/13260 E.  ,  2015/10975 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 13/05/2014

NUMARASI : 2013/128-2014/173

Davacı O.. M.. vekili Avukat Nurallah tarafından, davalılar H.. K.. ve diğerleri aleyhine 19/03/2013 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 13/05/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

Dava, basın yoluyla kişilik haklarına saldırıdan dolayı uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece istem kısmen kabul edilmiş, karar davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalı şirketin sahibi olduğu R. Gazetesi'nin 30/01/2013 tarihli sayısında diğer davalı yazar C.. Ç.. tarafından yazılan “İ. S. N.” başlıklı yazı içerinin kişilik haklarına saldırı içermesi nedeniyle uğradığı manevi zararın ödetilmesi isteminde bulunmuştur.

Davalılar, dava konusu edilen köşe yazısının davacı ile ilgili bulunmadığı, davacının Milat Gazetesi'ne verdiği bir ropörtaj nedeniyle cevap hakkı doğduğundan yazarın yazının son bölümünde davacıya cevap mahiyetinde bir açıklama yaptığını yazının eleştiri sınırları içinde ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

Mahkemece, dava konusu yazı içeriğinde davacı için kullanıldığı anlaşılan cahş kelimesinin kürtçede hakaret ve satılmış anlamına geldiği, bir bütün olarak yazının davacının kişilik haklarına saldırı içermesi nedeniyle takdiren 4.000 TL manevi tazminat ödetilmesine karar verilmiştir.

Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasasının 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Dosya arasındaki bilgi ve belgelerden, dava konusu edilen yazı nedeni ile davalı C.. Ç.. hakkında basın yoluyla hakaret suçundan soruşturma açıldığı, yazının ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı değerlendirilerek kamu adına takibat yapılmasına yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu edilen yazının son bölümünde “Açıklama” denilerek ayrı bir paragraf açıldığı, davalı C.. Ç..'ın kürt sorununa karşı yaklaşımları nedeni ile psikolojik bir harekata maruz kaldığı, O.. M.. adlı kişinin de bu harekata katıldığı, hakkında sarf ettiği sözler nedeniyle açıklama yapmak gereğini duyduğu, bir gazetenin PKK'nın silah bırakmasını kim istemez sorusuna verdiği cevapta, C.. Ç.. gibi Türk aydınlarının da oralara gittiklerinde PKK'nın silah bırakmaması gerektiğini söylerler zaten...dediği, kürtler arasında cahş ve korucu gibi sıfatların ne anlama geldiğini çok iyi bildiği, bu tür insanlarla hiçbir zaman işinin olmadığı ve bundan sonra da olmayacağını..., beyan ettiği anlaşılmaktadır.

AİHM'nin 22 Nisan 2013 tarihli 48876/08 başvuru nolu kararında “İfade özgürlüğünün, demokratik bir toplumun vazgeçilmez esasını ve bu toplumun gelişiminin ve her bireyin kendini gerçekleştirmesinin temel koşulunu oluşturduğunu, 10. maddenin 2. fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla ifade özgürlüğünün sadece kabul edilen, zararsız ya da farklı olan «bilgi» ya da «düşünceler» için değil ama ayrıca hoşa gitmeyen, sarsıcı ya da rahatsız edici olanlar için de geçerli olduğunu, bunların, «demokratik toplumun» onlarsız olamayacağı çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gereği olduğunu, 10. maddede açıklandığı gibi bu özgürlüğe yapılan sınırlamaların her halde dar yorumlanması gerektiğini ve herhangi bir sınırlama gereksiniminin ikna edici bir biçimde ortaya koyulması gerektiğini,...” ifade etmektedir.

Somut olaya gelince, tarafların her ikisi de gazeteci yazar olup siyasi politik konulardaki görüş ve düşüncelerini basın aracılığıyla kamuoyuyla paylaşmaktadırlar. Davacının davalı ile ilgili beyanları nedeniyle davalı yazarında kendi köşesinde düşüncelerini açıklayarak cevap verdiği, düşüncelerin yukarıda değinildiği gibi hoşa gitmeyen, sarsıcı hatta rahatsız edici olanları dahi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 10. maddesi, Anayasa 26. maddesi uyarınca ifade ve düşünce özgürlüğü kapsamında korunması gerektiği, kişisel değer yargısı niteliğindeki beyanların eleştiri sınırlarında kaldığının kabulü ile istemin tümden reddi yerine kısmen kabulü doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalıların öteki temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 08/10/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/3079, Karar No: 2019/305, Tarih: 14.01.2019

**11. Hukuk Dairesi         2017/3079 E.  ,  2019/305 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 09/06/2016 tarih ve 2014/665-2016/527 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; 13.02.2004 tarih ve 13 sayılı, 09.02.2004 tarih ve 51 sayılı kararları ile ...'na ait şirketlerin ortaklarının temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimine TMSF tarafından el konulduğunu, davacı ...-yon... A.Ş.'nin Fon tarafından yönetim ve denetimine el konulan 74 adet medya grubu şirketinden bir tanesi olduğunu, Fon Kurulu tarafından göreve getirilen yeni ... Grubu Yönetimince söz konusu grup şirketlerinin muhasebe kayıtlarının incelemeye alındığını, bu inceleme neticesinde 13.02.2004 tarihi itibariyle, kasada olması gereken nakit tutarları ile mevcutlar arasında fahiş farklar bulunduğunun tespit edildiğini, ilk etapta mevcut kasa açığı miktarı tespit edildikten sonra şirketin yeni Teftiş Kurulu ve Denetim Kurulu tarafından şirket kayıtları üzerinde inceleme yapıldığını ve mevcut kasa açığı hususunda Teftiş Kurulu ve Denetim Kurulu Raporunun tanzim edildiğini, kasada olması gereken mevcutların olmamasından ötürü meydana gelen kasa açığı yoluyla şirketin zarara uğratıldığını, davalılardan ..., ... ve ...'ın TMSF'nin el koyma tarihinden önce görev yapan yönetim kurulu üyesi olarak, diğer davalılar ...

ve ...‘in denetim kurulu üyesi olarak, ...’in mali direktör olarak, ...'nun İcra Kurulu üyesi olarak, ...’in Genel Müdür olarak şirket zararından sorumlu bulunduklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 23.123,15 TL'nin zarar tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle müteselsilen ve müştereken tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar ..., ..., ..., ..., ... vekili; davanın şirket denetçileri tarafından açıldığını, TTK’nın 341.maddesi gereğince dava açmak için genel kurulunun kararının bulunmaması nedeniyle davanın aktif husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, müvekkillerinin sorumlu olmadığını, yeni yönetimin şirket kasasını resmi bir yolla teslim almadığını ve bu nedenle kasanın hangi tarihte ve ne miktar eksildiğini müvekkillerinin bilmelerinin ve bu eksiklikten sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığını, davacı şirketin yönetim ve denetiminin 09.02.2004 tarihinde hukuken ve fiilen TMSF'na geçtiğini ve bu kurum tarafından yeni yönetim ve denetim kurulu üyelerinin atandığını, bu durumda 2 yıllık zamanaşımının 09.02.2006 tarihinde dolduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili; kasa açığının oluştuğu dönemde müvekkilinin dava dışı ... Televizyon Hizmetleri A.Ş’de çalışmakta olup davacı şirkette hiç bir zaman yönetim kurulu ve denetim kurulu üyesi olmadığını, bu nedenle davaya bakma görevinin İş Mahkemelerine ait olduğunu, davanın 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde açılmadığını, TTK 341. maddesi uyarınca müvekkili hakkında dava açılması yönünde alınmış bir genel kurul kararının bulunmadığını, davacı şirketi borç altına sokacak hiçbir evrak altında müvekkilinin imzasının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili; TMSF’nin davacı şirkete el koyması nedeniyle dava açma hakkının TMSF’ye ait olduğunu, TMSF Başkanlığı'nın el koyma tarihi ile dava tarihi dikkate alındığında zamanaşımı süresinin dolduğunu, müvekkilinin şirketin nakit kasasını ilgilendiren konularda imza yetkisinin bulunmadığını, bu nedenle sorumluluğunun söz konusu olamayacağını, müvekkilinin şirketteki görevinden 01.08.2003 tarihli dilekçesi ile istifa etmek suretiyle ayrıldığını, müvekkilinin çalıştığı 2002 dönemine ilişkin olarak hazırlanan 29.05.2003 tarihli genel kurul raporunda kasada eksik veya fazla olmadığı için genel kurul raporu ve denetçiler raporunda ibra edilme kararı verildiğini, bu döneme ait herhangi bir yolsuz işlem olmadığı için müvekkilinin sorumlu olmadığını, kasada eksik olduğu iddia edilen miktarın belli olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., yargılamaya katılmamıştır.

Davalı ..., yargılamaya katılmamıştır.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; davacının ticari defterlerindeki kayıtlara göre kasa açığının 31.03.2004 tarihinde 22.425.328.822 eTL, 01.07.2004 tarihinde 95.900.000 eTL, 31.12.2004 tarihinde 601.920.000 eTL olduğu, kasa açığı olduğu belirtilen söz konusu işlemlerin 13.02.2004 gün sonu değil yukarıda belirtilen tarihlerde kayıtlara alınmış olduğu, keza Muhasebe Direktörü ..., Yazılı Basın Muhasebe Müdürü..., TV-Radyolar Muhasebe Müdürü ... ve ...muhasebe sorumlusu... tarafından imzalanan ve ... Grubu Yönetim Kurulu Başkanlığına sunulu 26.04.2004 tarihli yazı ile 74 adet medya grubu şirketinin 13.02.2004 tarihi itibariyle kasa ve alınan çekler hesaplarının borç bakiyelerinin yazı ekindeki listede mevcut olduğunun belirtildiği, söz konusu listeye göre 13.02.2004 ve 31.08.2004 tarihli kasa ve alınan çekler hesabındaki farklılıklarının 13.02.2004 tarihi itibariyle 22.425.328.822 eTL, 31.08.2004 tarihi itibariyle 22.521.228.822 eTL olup farkın 95.900.000 TL olduğunun belirtildiği, dolayısıyla söz konusu belgeden de anlaşılacağı üzere anılan raporun düzenlendiği tarihin 13.02.2004 el koyma tarihinden öncesine ait olmadığı, ayrıca iddia edilen kasa açığı ile ilgili olarak kasadan sorumlu kişilerle devralanlar arasında sayıma ilişkin herhangi bir tutanağın da tutulmamış olduğu, el koyma tarihi itibariyle kasada ne kadar para bulunduğunun tespitine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulamaması karşısında kasa açığının tespitinin mümkün olmadığı, bunu yanı sıra davacı vekilinin dava konusu zarar ile ilgili 13.02.2004 öncesine ait başka delil sunmayacağını 17.01.2012 tarihli duruşmada beyan ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, TMSF harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 14/01/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/18826, Karar No: 2012/9499, Tarih: 10.05.2012

**21. Hukuk Dairesi         2011/18826 E.  ,  2012/9499 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yalova İş Mahkemesi

TARİHİ : 24/03/2011

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminat ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarının belirlenmesini istemiştir.

Davalı işveren, davacının dava ihbar edilen .... T.A.Ş.'nin işçisi olduğunu, hizmetin bir bütün olarak adı geçen firmaya ihale edildiğini, sözleşmeye göre istihdam edilecek personelin yüklenicinin sorumluluğunda olduğunu, davanın yalnızca taşeron firmaya tevcih edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece davalı şirketin asıl işlerini 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına aykırı olarak dava dışı ....T.A.Ş.'ye gördürdüğü, aradaki ilişkinin muvazaalı olduğu sonucuna varıldıktan sonra feshin geçerli nedene dayanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla, işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse yeni                                                            bir dava açılmasını gerektirmesi nedeni ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9.Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya taraf sıfatında maddi hataya düştüğü kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı HUMK'nın katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Kanunun 124.maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu nedenle talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur(6100 sayılı HMK.m.59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir(PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku. 12. Bası, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re'sen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.                                                                  Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava sıfat yokluğundan reddedilmelidir.

Taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucunda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayanması nedeni ile feshin geçersizliğine yönelik karar gerçek işveren hakkında kurulmalı, geçersiz veya muvazaaya dayalı ilişkinin diğer tarafı hakkında sıfat yokluğu davanın reddine karar verilmelidir. Ancak, HMK'nın 327. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca taraf sıfatı olmadığı halde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltarak kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verdiği için, davanın sıfat yokluğu nedeni ile hakkındaki davanın reddine karar verilen taraf lehine vekâlet ücreti takdir edilmemelidir.