muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/396, Karar No: 2018/323, Tarih: 03.07.2018

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazı olağanüstü bir kanun yolu olup, başvurunun yerinde görülmesi hâlinde, lehine itiraz kanun yoluna başvurulmayana sirayetini düzenleyen bir hüküm mevcut değildir.

Ancak, bu gibi durumlarda CMK.'nın 280/3 ve 306. maddelerinin kıyasen uygulanıp uygulanamayacağını da tartışmak gerekir.

Kanaatimize göre, somut olayımızda olduğu gibi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itirazı üzerine Yargıtay ilgili ihtisas dairesinin onama kararı kaldırılıp, ilk derece mahkemesi kararı bozulduğunda, bozmanın diğer sanıklara da teşmiline karar verilebileceğini değerlendirmekteyiz.

Açıklanan nedenlerle, itirazın değişik gerekçeyle kabulü ile ilk derece mahkemesinin mahkûmiyete ilişkin kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne karşıyım.",

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Üyesi ...;

"1- OLAY: 28.09.1996 tarihinde .... ateşli silah ile kasten öldürülmüştür.Yapılan soruşturma sonucunda; Beyoğlu Cumhuriyet Başsavcılığının 02.12.1999 gün ve 565 sayılı iddianamesiyle; maktul ile sanık ... arasında husumet olduğu, sanık ...’in azmettirmesi sonucu diğer sanıklar .... .... ile açık kimliği tespit edilemeyen .... lakaplı sahsın müşterek fail ve sanıklar .... ve ....’in de yardım eden sıfatı ile silahla ateş etmek suretiyle maktulün ölümüne mağdur ....’ın ise yaralanmasına sebebiyet verdikleri, gerçekleştirdikleri eylem nedeniyle, taammüden adam öldürme ve bu suça azmettirmeden cezalandırılmaları talep edilmiştir. .... lakaplı kişinin .... olduğu tespit edilince, 30.09.2009 gün ve 13762-693 sayılı iddianame ile de bu sanık hakkında taammüden öldürmek suçundan cezalandırılması için dava açılmıştır.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 16.08.2012 gün 47642-2440 sayılı iddianamesiyle de; aynı olayda yaralanan mağdur ....’a yönelik eylem nedeniyle dava açılması unutulduğundan, sanıklar hakkında, ayrıca ....’ı öldürmeye teşebbüste bulunmak suçundan da kamu davası açılmıştır.

Her 3 iddianame birleştirilerek yapılan yargılama sonucunda, İstanbul 19. Ağır Ceza Mahkemesinin 08.10.2012 tarih ve 370/226 sayılı kararıyla;

Sanıklar ...., ...., .... ve ....’nın maktul ....’na karşı taammüden adam öldürme suçundan cezalandırılmaları için yeterli delil olmadığından beraatlerine,

Sanık .... ....’nın maktulü tasarlayarak öldürmek eyleminden 5237 sayılı TCK 82/1-a 39/2-c ve 62 maddeleri gereğince 12 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına,

Sanık .... ....’un maktulü tasarlayarak öldürmek suçundan 5237 sayılı TCK 82/1-a, 62 maddeleri gereğince müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına,

Sanık ...’ün maktulün öldürmesi için azmettirme suçunu işlediğinden 5237 sayılı TCK 82/1-a ve 62. maddeleri gereğince müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Sanık .... ....’nın maktulü tasarlayarak öldürmek eyleminden 5237 sayılı TCK 82/1-a 39/2-c ve 62 maddeleri gereğince 12 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına,

Sanık .... ....’un maktulü tasarlayarak öldürmek suçundan 5237 sayılı TCK 82/1-a, 62 maddeleri gereğince müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına,

Sanık ...’ün maktulün öldürmesi için azmettirme suçunu işlediğinden 5237 sayılı TCK 82/1-a ve 62. maddeleri gereğince müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Karara karşı temyiz yoluna başvurulması ve bir kısım hükümlerin resen temyize tabi olması üzerine; dosyayı inceleyen Yargıtay 1.Ceza Dairesinin 17.09.2014 gün 3221-3955 sayılı kararı ile; tasarlayarak öldürme suçundan verilen hükümlerin onanmasına, yaralama suçundan kurulan hükümlerin ise nitelikli öldürmeye teşebbüs suçu oluşturacağı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 16.03.2015 gün ve 2015/74658 sayılı yazısı ile sanık ... yönünden onama kararına itiraz etmiştir. İtiraz nedenleri olarak, eksik soruşturma yapıldığı, hükme esas alınan sanıklar .... ile ....’nin beyanlarının yasal delil niteliğinde olmadığı, sanık ...’in diğer sanıkları azmettirdiğine dair yeterli delil bulunmadığına ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamına göre;

Maktul ....’nun 28.09.1996 tarihinde öldürülmesi ....’ın ise yaralanması eylemi sonrasında suç failleri yakalanamamıştır. Sanık .... .... İstanbul Emniyet Müdürlüğü Hırsızlık Bürosunda işlemiş olduğu hırsızlık suçu nedeniyle ifade verirken dava konusu olay ile ilgili ikrarda bulunduğu, ikrarında özet olarak, eylemi sanık ...’in t....matıyla gerçekleştiren .... ve .... lakaplı iki kişiyi olay mahalline götürdüğünü, suçun işlenmesinden sonra bu şahısların G....p ile buluştuklarını suçta kullanılan silahların Menekşe Sahilinden denize attıklarını beyan etmiştir. Bu ifade 26.08.1998 tarihli tutanağa bağlanmıştır. Bu beyan doğrultuda yakalanan sanık .... benzer mahiyette beyanda bulunmuş ve her iki sanık 28.03.1998 tarihinde yer gösterme işlemi yapmışlardır. Sanıkların ifadelerinde geçen ....’in evinde 28.03.1998 tarihinde arama yapılmış ancak sanık bulunamamıştır. Sanıklar .... ve .... tutuklanma talebiyle Sulh Ceza Mahkemesine sevk edilmişlerse de deliler tutuklama için yeterli görülmediğinden serbest bırakılmışlardır. Sanık ...’in bu aşamada beyanı alınamamıştır. Olayda kulanıldığı beyan edilen silahların atıldığı iddia edilen yerde suç delilinin bulunması ve ikrarın samimiyetinin tespiti için bir araştırma yapılmamıştır.

Sanıklar hakkında dava açıldıktan sonra, soruşturmadan kaçtığı zannedilen sanık ... ilk celsedeki duruşmaya katılarak, suçu işlemediğini olayla irtibatının olmadığını savunmuş ve mahkemece serbest bırakılmıştır.

Sanıklar hakkında dava açıldıktan sonra, soruşturmadan kaçtığı zannedilen sanık ... ilk celsedeki duruşmaya katılarak, suçu işlemediğini olayla irtibatının olmadığını savunmuş ve mahkemece serbest bırakılmıştır.

Sanık .... bu süreçte kaçak konumundadır. .... adına dönemin Cumhurbaşkanına hitaben yazılan mektupta; eylemi gerçekleştiren kişinin .... lakaplı .... ile .... olduğu, sanık ...’in cinayet dâhil olmak üzere birçok suça karıştığını, G....p’in o günün tanıklarını yok etmek istediği ve ....’i ortadan kaldırmak istediği beyan edilmiştir. Mektuptaki yazının aidiyeti tespit edilememiştir. Bu iddia üzerine İstanbul Özel Yetkili Savcılık tarafından, çıkar amaçlı suç örgütü oluşturarak haksız kazanç sağlamak suçundan soruşturma başlatılmış ve iletişimin tespit kararı alınmıştır.

Sanık .... 2011 yılı Temmuz ayında tesadüfen yakalanmıştır. Sanık ....’in yakalanmasından sonra iletişimin tespiti sonucu edinilen bilgilere göre G....p’in çalışanlarından hukuki ve maddi yardım aldığı tespit edilmiştir. Sanık ....’in yakalanmasına kadar, mağdur .... tüm aramalara rağmen bulunamadığı tutanağa bağlanmış iken, yakalanma sonrası ....’ın adresi tespit edilmiş, olayın tanığı konumunda bulunan Turhan’ın, Karadeniz Ereğlisi'nde bir huzurevinde yaşadığı belirlenerek, 2012 yılında beyanına başvurulmuştur. Tanık Turhan ....’i fotoğraflarından teşhis edememiştir. Canlı olarak yüzleştirme tanığın ölümü nedeniyle gerçekleşmemiştir.

Olayın görgü tanığı yoktur. Belirleyici nitelikte kriminal bir delil elde edilememiştir. Yerel mahkemece hükme esas alınan delillerden en önemlisi sanıklar .... ve ....’nin 28.03.1998 tarihli yer gösterme tutanağı ile el yazısı ile zapta geçen ifadeleridir. İfade tutanağına göre CMUK’a 135. maddeye göre hakları hatırlatılmış ise de, bu haklardan olan avukat isteyip istemedikleri sorulmamıştır. İfade alınırken müdafii bulundurulmadığı anlaşılmaktadır. Soruşturulan başka suç nedeniyle kollukta gönüllü olarak ikrarda bulunan sanık .... ve ...., hemen çıkarıldıkları Cumhuriyet savcısında ve hâkim huzurunda nedeni anlaşılamayan biçimde önceki ifadelerini reddederek kolluk anlatımlarının işkenceye dayalı olduğunu beyan etmişlerdir. Yargılama aşmasındaki savunma suç inkâra yöneliktir. Yerel mahkeme, alınan ifadenin 1412 sayılı CMUK’nun yürürlükte olduğu dönemdeki mevzuata uygun olduğunu, sanıkların herhangi bir işkence gördüklerine dair de delil olmadığından, beyanların hükme esas alındığına karar vermiştir.

Mahkemenin de kabul ettiği gibi sübuta esas alınan belirleyici delil sanık .... ve ....’nin kolluktaki anlatımlarıdır.

Kural olarak Ceza Muhakemesi Hukuku yürürlükte olduğu dönemde yapılan usuli işlemler geçerliliklerini korurlar.

Suç tarihinde ve sanıkların savunmalarının alındığı tarihte 1412 sayılı Ceza Muhakemesi Usul Kanunu yürürlüktedir. İlgili düzenlemeler şu şekildedir.

İfade ve sorgunun şekline ilişkin 135. maddesinde;

Mahkemenin de kabul ettiği gibi sübuta esas alınan belirleyici delil sanık .... ve ....’nin kolluktaki anlatımlarıdır.

Kural olarak Ceza Muhakemesi Hukuku yürürlükte olduğu dönemde yapılan usuli işlemler geçerliliklerini korurlar.

Suç tarihinde ve sanıkların savunmalarının alındığı tarihte 1412 sayılı Ceza Muhakemesi Usul Kanunu yürürlüktedir. İlgili düzenlemeler şu şekildedir.

İfade ve sorgunun şekline ilişkin 135. maddesinde;

Zabıta amir ve memurları ile Cumhuriyet savcısı tarafından ifade almada ve hakim tarafından sorguya çekilmede aşağıdaki hususlara uyulur,

1. İfade verenin veya sorguya çekilenin kimliği tespit edilir. İfade veren veya sorguya çekilen kimliğe ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmak zorundadır.

2. Kendisine isnat edilen suç anlatılır.

3. Müdafi tayin hakkının bulunduğu, müdafi tayin edebilecek durumda değilse baro tarafından tayin edilecek bir müdafi talep edebileceği ve onun hukuki yardımından yararlanabileceği, isterse müdafinin soruşturmayı geciktirmemek kaydı ile ve vekaletname aranmaksızın ifade veya sorguda hazır bulunacağı bildirilir; yakınlarından istediğine yakalandığını duyurabileceği söylenir.

4. İsnat edilen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu söylenir.

5. Şüpheden kurtulması için somut delillerinin toplanmasını talep edebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe sebeplerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek imkanı verilir.

6. İfade verenin veya sorguya çekilenin şahsi halleri hakkında bilgi alınır.

7. İfade veya sorgu bir tutanakla tespit edilir. Bu tutanakta;

a) İfade verme veya sorguya çekme işleminin yapıldığı yer ve tarih,

b) İfade verme veya sorguya çekme sırasında hazır bulunan kişilerin isim ve sıfatları ile ifade veren veya sorguya çekilen kişinin açık kimliği,

c) İfade vermenin veya sorgunun yapılmasında yukarıdaki işlemlerin yerine getirilip getirilmediği, bu işlemler yerine getirilmemiş ise sebepleri,

d) Tutanak içeriğinin ifade veren veya sorguya çekilen ile hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı,

e) İmzadan imtina h....nde bunun nedenleri yer alır.

Yasak sorgu yöntemleri

Madde 135/a – (Ek: 18.11.1992 - 3842/13 md.) İfade verenin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma, işkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, bedensel cebir ve şiddette bulunma, bazı araçlar uygulama gibi iradeyi bozan bedeni veya ruhi müdahaleler yapılamaz.

Kanuna aykırı bir menfaat vaat edilemez.

Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yasak yöntemlerle elde edilen ifadeler rıza olsa dahi delil olarak değerlendirilemez.

Yasak sorgu yöntemleri

Madde 135/a – (Ek: 18.11.1992 - 3842/13 md.) İfade verenin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma, işkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, bedensel cebir ve şiddette bulunma, bazı araçlar uygulama gibi iradeyi bozan bedeni veya ruhi müdahaleler yapılamaz.

Kanuna aykırı bir menfaat vaat edilemez.

Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yasak yöntemlerle elde edilen ifadeler rıza olsa dahi delil olarak değerlendirilemez.

Görüldüğü üzere, yukarıda yer verilen maddelerde soruşturma sırasında, zabıta amir ve memurları ile Cumhuriyet savcısı tarafından ifade almada ve hâkim tarafından sorguya çekilmede uyulması gereken kurallara ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Sanığın önemli haklarından biri de müdafi tayin hakkıdır, müdafi tayin etme imkânından yoksun ise baro tarafından tayin edilecek müdafinin hukuki yardımından yararlandırılması adil yargılanma ilkesi kapsamındadır.

1412 sayılı Yasada 'yer gösterme' işlemine ilişkin açık bir düzenleme yoktur. Bu işlem ifade alma çerçevesinde değerlendirilebilecek delil tespitine yönelik soruşturma fa....yetidir. Dolayısıyla CMUK 135. maddedeki koşullara tabidir.

Sanıkların üzerlerine atılı eylemler 2845 sayılı DGM’leri Kanunu'nun 9. maddesi kapsamında soruşturulup kovuşturulması gereken suçlardan değildir. Bu suçlar yönünden istisna içeren 1412 sayılı CMUK’nın 18.11.1992 tarih ve 3842 sayılı Yasanın 31. maddesi ile ekli (4229 s.k. ile değişik) geçici 3. maddesi uyarınca 'Bu Kanunun... 135, 136, 138, 142, 143 ve146'nci madde hükümleri 'Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görev alanına giren suçlarda uygulanmaz.' Biçimindeki kanun hükmününde uygulama olanağı yoktur.

Dava derdest iken 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nunda, ifade ve sorgunun tarzına ve yasak sorgu yöntemlerine 147 ve 148. maddelerde yer verilmiştir.

İfade ve sorgunun tarzı

Madde 147 – (1) Şüphelinin veya sanığın ifadesinin alınmasında veya sorguya çekilmesinde aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Şüpheli veya sanığın kimliği saptanır. Şüpheli veya sanık, kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.

b) Kendisine yüklenen suç anlatılır.

c)Müdafi seçme hakkının bulunduğu ve onun hukukî yardımından yararlanabileceği, müdafinin ifade veya sorgusunda hazır bulunabileceği, kendisine bildirilir. Müdafi seçecek durumda olmadığı ve bir müdafi yardımından faydalanmak istediği takdirde, kendisine baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.

d) 95'inci madde hükmü saklı kalmak üzere, yakalanan kişinin yakınlarından istediğine yakalandığı derhâl bildirilir.

e) Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

f) Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır.

g) İfade verenin veya sorguya çekilenin kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır.

d) 95'inci madde hükmü saklı kalmak üzere, yakalanan kişinin yakınlarından istediğine yakalandığı derhâl bildirilir.

e) Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

f) Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır.

g) İfade verenin veya sorguya çekilenin kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır.

h) İfade ve sorgu işlemlerinin kaydında, teknik imkânlardan yararlanılır.

i) İfade veya sorgu bir tutanağa bağlanır. Bu tutanakta aşağıda belirtilen hususlar yer alır:

1. İfade alma veya sorguya çekme işleminin yapıldığı yer ve tarih.

2. İfade alma veya sorguya çekme sırasında hazır bulunan kişilerin isim ve sıfatları ile ifade veren veya sorguya çekilen kişinin açık kimliği.

3. İfade almanın veya sorgunun yapılmasında yukarıdaki işlemlerin yerine getirilip getirilmediği, bu işlemler yerine getirilmemiş ise nedenleri.

4. Tutanak içeriğinin ifade veren veya sorguya çekilen ile hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı.

5. İmzadan çekinme hâlinde bunun nedenleri.

İfade alma ve sorguda yasak usuller

Madde 148 – (1) Şüphelinin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma, işkence, ilâç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz.

(2) Kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez.

(3) Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez.

(4) Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

(5) Şüphelinin aynı olayla ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıktığında, bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir.

Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, Yeni yasada, 1412 sayılı CMUK'nın 135 maddesine paralel hükümlere yer verilmiş olmakla birlikte, savunma hakkı ve ispat hukuku bakımından daha yüksek standart benimsenmiştir.

Nitekim CMK 148. maddenin 3. bendinde; Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez.

4. bendinde 'Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz'

CMK 213/1. maddesine göre 'aralarında çelişki bulunması hâlinde sanığın hakim veya mahkeme huzurunda yaptığı açıklamalar ile Cumhuriyet savcısı tarafından alınan veya müdafii hazır bulunduğu kolluk ifadesine ilişkin tutanaklar duruşmada okunabilir.'

Biçiminde yapılan düzenlemeler ile ispat hukuku bakımından beyan delilinin hukuka uygunluğunun kabulü için yeni kritere somut örneklerdir.

CMK 213/1. maddesine göre 'aralarında çelişki bulunması hâlinde sanığın hakim veya mahkeme huzurunda yaptığı açıklamalar ile Cumhuriyet savcısı tarafından alınan veya müdafii hazır bulunduğu kolluk ifadesine ilişkin tutanaklar duruşmada okunabilir.'

Biçiminde yapılan düzenlemeler ile ispat hukuku bakımından beyan delilinin hukuka uygunluğunun kabulü için yeni kritere somut örneklerdir.

Usul hükümlerinde derhâl uygulama prensibinin geçerli olmasının sonucu olarak, kanunun yürürlükte olduğu dönemdeki usulü işlemleri varlıklarını muhafaza etmeleri, bu dönemde yapılan işlemlerin usul kanunundaki değişiklik nedeniyle tekrarının gerekmemesi doğrudur. Ancak soruşturma ya da kovuşturma aşamasında yürürlüğe giren usul hükümlerinde delillerin değerlendirilmesi ve hukuka uygunluk nedenlerinde standardı yükselten bir değişiklik yapılmışsa, henüz kesinleşmemiş, derdest davalarda uygulanması zorunludur. Nitekim ifade ve yer gösterme sırasında 1412 sayılı CMUK'un 135. maddesinin uygulanacağına ilişkin yerel mahkemenin kabulü isabetli ise de, 5271 sayılı CMK'nın 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe girmesiyle, delillerin hukuka uygun elde edilip edilmedikleri ve ispat gücü bakımından, Yasa'nın 148/4. maddesi ve 213. maddesinin gözetilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Kanun koyucu yürürlükten kalkan usul kanunundaki bazı hükümlerin geçici süre ile uygulanmaması yönünde bir düzenleme yapabilir, örneğin CMUK temyize ilişkin 305-326. maddelerin istinaf mahkemeleri fa....yete başlayıncaya kadar yürürlükte olacağına ilişkin 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi gibi, aksi takdirde aynı nitelikteki suçun birisi 31.5.2005 tarihinde işlendiği zaman farklı, 01.6.2005 tarihinde işlenmişse farklı usul kanununa tabi olacağına ilişkin kabul, hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmaz.

Ceza Muhakemesi Hukukunun hedefi, ne pahasına olursa olsun maddi gerçeğe ulaşmak değil, hukuk devleti ilkesinin ortaya koyduğu usul hukuku sistemi çerçevesinde, hukuk kurallarını gözeterek ve uygulayarak maddi gerçeğe ulaşmaktır. Bu husus doktrinde de; 'o hâlde ceza muhakemesi hukukunun amacı, insan hakları ihlallerine yol açmadan, usul hukuku kurallarına bağlı kalınarak geçmişte yaşanmış bir hayat olayının deliller yoluyla ortaya konulmak suretiyle maddi gerçeğe ulaşmak olarak ifade edilebilir' şeklinde tanımlanmıştır. Anayasamız ve Usul kanunumuzda çağdaş hukuk sistemlerine olduğu gibi, bu ilkeyi benimseyici hükümlere yer verilmiştir. Nitekim, 1982 Anayasası'nın 38. maddesinde 'kanuna aykırı elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilmez.' 5271 sayılı Usul Kanunu'muzda; 'yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir.(m.217/2)', 'Ortaya konulması istenen delil kanuna aykırı elde edilmişe reddolunur. (m. 206/2)'. 'Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükmün gerekçesinde ayrıca ve açıkça gösterilir.(m230/1-b)' biçimindeki, emredici hükümlerle, yasaya veya hukuka aykırı delilin ispat aracı olarak kullanılamayacağını kesin çizgilerle ortaya koymuştur.

Kanunumuzda, 'bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması' hukuka aykırılık olarak tanımlanmıştır (m. 288/2).

Kanuna aykırılığa göre hukuka aykırılık daha geniş bir kavramdır. Hukuka aykırılığın çerçevesi belirlenirken pozitif hukuk kurallarının yanında temel hak ve hürriyetlere ilişkin evrensel kurallar da gözetilmelidir.( Anayasa Mahkemesinin 22.6.2001 tarih ve 2-2 sayılı kararı)

Doktrinde hukuka aykırı delilin hükme esas alınmasında iki ayrı görüş ortaya çıkmıştır. Birinci görüşe göre; hukuka aykırı delil hiçbir şekilde ceza yargılamasında kullanılamaz. (Ünver-Hakeri, s663,664; Centel-Zafer,s 741) İkinci görüşte ise; 'mutlak hukuka aykırılık' ve 'nispî hukuka aykırılık' şeklinde ikili bir ayrıma yer verilmekte, bireyin haklarının özüne dokunmayan basit hukuka aykırıkların, delilin kullanabilirliğine etki etmemesi gerektiği ileri sürülmektedir. (Yenisey-Nuhoğlu,s552; Öztürk-Tezcan-Erdem) Bu görüşe göre, ...... sanığın temel haklarını ihlal edip etmediğine bakılmalı ve eğer sanığın haklarının özüne yönelik bir ihlal söz konusu değilse, yapılan işlemde basit şekli aykırılıklar varsa, elde edilen delil ceza yargılanmasında kullanabilmelidir. Aksi halde suç ve suçlulukla mücadelenin zafiyet ile sonuçlanacağı ileri sürülmektedir.

Anayasa Mahkemesi’nin 19.12.2012 tarih ve 2011/1 esas,2012/1 karar sayılı kararında;

İkinci görüşü benimsemiş olmasına rağmen, Yüce Divan yargılamasının yapıldığı söz konusu olayda, yetkisi olmadığı halde Adalet Müfettişinin talepte bulunması sonucu mahkemelerden, iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izlenme tedbirine başvurulması kararının alındığı, bu doğrultuda delil toplanmasının basit bir usül hatası olarak kabul edilemeyeceğinin, bu tedbirlerin kişilerin özel hayatlarının gizliliğine ve haberleşme özgürlüğüne müdahale edilmiş olması, hukuka aykırılığın basit bir usul hatası olarak kabul edilmesine engel olduğu sonucuna vararak, bu delillerin hükme esas alınamayacağı kabul edilerek diğer deliller dikkate alınarak karar verilmesi gerekliliğine işaret edilmiştir.