muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/5210, Karar No: 2019/1982, Tarih: 11.03.2019

Mahkemece; tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında akdedilen 14.07.2015 tarihli sözleşmede 310.000 TL’nin 2016 yılı içerisinde 12 eşit taksit halinde ödeneceğinin; yine taraflar arasında akdedilen bila tarihli sözleşmede ise mezkur sözleşme içeriğini doğrular şekilde ilki 29.01.2016 sonuncusu 29.10.2016 keşide tarihli 10 adet çek ve 29.11.2016 ile 29.12.2016 vade tarihli iki adet bono ile toplamda 310.000 TL’nin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, ayrıca çek maliki dava dışı Bankanın cevabi müzekkeresinden davalı elindeki çeklerin davacıya noterde hisse devrinin yapıldığı gün olan 15.07.2015 tarihinde verildiğinin anlaşıldığı, buna göre noterde düzenlenmiş olan hisse devir sözleşmesinin 100.000 TL’nin elden nakden ödendiği ifadesinin muvazaalı olduğunun yazılı delillerle ispatlandığı, 100.000 TL’nin tarafların hisse devir bedeli olarak kararlaştırdıkları 310.000 TL borca mahsuben ödendiğinin sunulan belgeler kapsamından anlaşılamadığı, tarafların haricen akdettikleri sözleşmelerde düzenlenen...plakalı aracın tescilinin devri ile ... plakalı araç üzerindeki rehnin kaldırılması taahhütlerinin birbirlerinden bağımsız olduğu, buna karşın davalıya verilen senetlerin... plakalı aracın devir bedelini de kapsadığına dair sözleşmede bir hüküm bulunmadığı, tüm bunlara göre, davalıya salt hisse devir bedeli karşılığında toplamda 310.000 TL bedelli 10 adet çek ve 2 adet bono verildiğinin ve haricen bir bedelin de ödenmediğinin kabulü gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddi ile asıl davaya konu çekler hakkında ödememe yönünde ihtiyati tedbir kararı verilip uygulandığından %20 oranında tazminatın davacıdan tahsiline karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesince, tüm dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 57,40 TL temyiz ilam harcının temyiz eden asıl ve birleşen davada davacıdan alınmasına, 11/03/2019 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/18051, Karar No: 2022/690, Tarih: 13.01.2022

**2. Ceza Dairesi         2021/18051 E.  ,  2022/690 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Çanakkale 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 08/03/2013 tarihli ve 2010/379 E., ve 2013/185 K. sayılı kararı ile sanık hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından mahkumiyet kararları verildiği, sanığın temyiz istemi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 12/05/2016 tarihli ve 2014/30129 E., 2016/9161 K. sayılı ilamı ile hükümlerin onanmasına karar verildiği ve kesinleştiği, sanığın velisi tarafından 23/06/2017 tarihli dilekçe ile oğlunun ceza ehliyetinin bulunmadığını, engelli sağlık kurulu raporu olduğunu, düzenli ilaç kullandığını belirterek oğlunun Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesine sevkini talep ederek infazın durdurulmasının ve kararların iptalinin talep edildiği, Çanakkale 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2010/379 E. sayılı dosyasında, 28/06/2017 tarihli ek karar ile yargılamanın yenilemesi talebinin kabulüne karar verildiği ve Mahkemenin sanık hakkında 08/03/2013 tarihinde 2010//379 Esas ve 2013/185 Karar sayılı kararı ile verilen mahkumiyet hükümlerinin karar gerekçesi doğrultusunda mahkumiyetlerine, infazına dair hüküm kurulduğu anlaşılmakla, bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı tarihten önce verilip Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen hükümler ile ilgili olarak, yargılamanın yenilenmesi sonucu 20.07.2016 tarihinden sonra verilen kararların temyiz incelemesine tabi olduğu belirlenmekle tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiştir.

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin isteme aykırı olarak ONANMASINA, 13/01/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5719, Karar No: 2013/3677, Tarih: 18.03.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/5719 E.  ,  2013/3677 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurumun çeşitli kamplarında sondaj işçisi olarak çalıştığını, arazi üzerinde çalışan davacının asıl görevinin bulunduğu ilin bölgesinin davalı Kurum'ca açıklanmadığı, Harcırah Kanunu’nun 50. maddesine göre, davacının asıl görevli bulunduğu ilin davalı kurum genel müdürlüğünün bulunduğu Ankara olması halinde arazide çalıştığı günler için davacıya harcırah ödemesi yapılması, asıl görevli olduğu yerin davacının çalıştığı kamp ve şeflikler olması halinde ise davacıya gündelik tazminat ödemesi gerektiğini, kendisiyle aynı durumda olan birçok kişiye harcırah ödemesi yapıldığını, eşitliğe aykırı davranıldığını, davalının her iki şekilde de davacıya ödeme yapmadığını beyan ederek harcırah alacağının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, 662 sayılı Yasa ile EİEİ Genel Müdürlüğünde, işçi statüsünde çalışanların sözleşmelerinin 31.12.2011 tarihi itibariyle DSİ'ye devredildiğini, bu sebeple husumet itirazında bulunduğunu, davacının görev mahalli dışındaki tüm görevlendirmeler için Harcırah Kanunu ve TİS hükümleri gereği harcırah gündeliği ve nakil harcırahlarının ödendiğini beyan ederek açılan davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

.../..

2013/5719-3677 S.2

Bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu usul hukuku değil, dava konusu hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk meselesidir. Bir davanın tarafları o davada gerçekten taraf sıfatına sahip değilse, mahkeme dava konusu hakkın esasına girip karar veremez. Davayı sıfat yokluğundan reddetmesi gerekir. Davacı olma sıfatı dava konusu hakkın sahibine davalı sıfatı ise subjektif hak kendisinden istenebilecek kişiye aittir. Kuşkusuz bu hak sözleşmeden, haksız fiilden, sebepsiz iktisaptan veya kanundan doğabilir.

Bir alacak davasında davalı olma sıfatı o alacağın gerçek borçlusuna aittir. Alacak davası, o alacağın gerçek borçlusundan başka bir kişiye karşı açılırsa, dava konusu alacağın mevcut olmadığından dolayı değil, davalının davalı sıfatına sahip olmadığından dolayı reddedilir. (Hukuk Muhakemeleri Usulü, Prof. Dr. Baki Kuru, I. Cilt, s. 1159)

Taraf sıfatı dava şartı değildir. Ancak taraf sıfatı itiraz niteliğinde olduğundan hakim diğer itirazlar gibi dosyadan anlaşılabildiği sürece resen dikkate alır. (Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, I. Cilt, s. 1195; Prof. Dr.Hakan Pekcanıtez - Prof.Dr.Oğuz Atalay - Prof.Dr.Muhammet Özekes Medeni Usul Hukuku Temel Bilgiler , s. 214)

Taraf sıfatı dava şartı değildir. Ancak taraf sıfatı itiraz niteliğinde olduğundan hakim diğer itirazlar gibi dosyadan anlaşılabildiği sürece resen dikkate alır. (Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, I. Cilt, s. 1195; Prof. Dr.Hakan Pekcanıtez - Prof.Dr.Oğuz Atalay - Prof.Dr.Muhammet Özekes Medeni Usul Hukuku Temel Bilgiler , s. 214)

Somut olayda, davacı davasını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına karşı açmıştır. Davacının devir tarihi öncesi çalıştığı Elektrik İşleri Etüt İdaresi 02.11.2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 662 Sayılı KHK ile DSİ'ye devredilmiş ve devir işlemlerinin davalı idare ile Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından yürütüleceği ve devrin 6 aylık sürede tamamlanacağı düzenlenmiştir. Aynı gün incelemesi yapılan seri dosyalarda bir kısım davacıların sigorta hizmet dökümünden ve aylık prim belgelerinden 31.12.2011'de önceki işyeri sigorta kayıtlarının kapatıldığı ve sonrasında işyerinin davalı savunmasında geçtiği üzere 54854 işyeri sicil numaralı DSİ olarak devam ettiği görülmüştür. Elektrik İşleri Etüt İdaresi kapandığından davacının hangi işverene bağlı olarak çalıştığının tespiti gerekmektedir. Devir için 6 aylık süre öngörüldüğünden HMK'nun 124. maddesine göre dava bu süre içerisinde açıldığından 662 Sayılı KHK'nin 56. madde ve geçici 10. madde gereği davanın DSİ'ye tevcih edilerek davaya devam edilmesi gerekirken, mahkemece husumet yönünden davalı itirazları konusunda değerlendirme yapılmadan, devir işlemleri araştırılmadan, işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. .../..

2013/5719-3677 S.3

Mahkemenin kabul şekli bakımından da; dava kısmen kabul edilmiş ise de denetlemeye esas Toplu İş Sözleşmeleri dosyaya getirilmeden eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, 18.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3479, Karar No: 2014/7812, Tarih: 22.04.2014

**19. Hukuk Dairesi         2014/3479 E.  ,  2014/7812 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kocaali Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 10/09/2013

NUMARASI : 2011/113-2013/200

Taraflar arasındaki birleşen istirdat - menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl dosya davacısı S.. Y.. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Asıl davada davacı vekili, müvekkilinin babası İ. H. Y., davalının babası S. T. 2006 yılında fındık aldığını, karşılığında senet verdiğini, müvekkilinin kefil olduğunu, 60.000 TL 'yi peyder pey davalı tarafa ödediklerini, ancak senedi iade alamadıklarını ileri sürerek takibe başlanılması sonucu taşınmazının davalıya satıldığını beyanla şimdilik 10.000 TL yönünden istirdada karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı İ. H. Y. vekili, takibe konu bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespitini talep etmiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı vekili, davacıların S. T. 150.000 TL borç para aldıklarını, davacıların savcılık ifadelerinde bu hususu kabul ettiklerini, davacıların fındık ticareti yaptıklarını, davacıların fındık alımından dolayı da borçlu bulunduğunu belirterek davaların ayrı ayrı reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan deliller, Cumhuriyet Savcılığı'nın takipsizlik kararı, takip dosyası karşısında davacıların borcu ödediklerini kanıtlayamadıkları gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı redlerine karar verilmiş, hüküm asıl dava davacısı S.. Y.. vekilince temyiz edilmiştir.

14.01.2009 tarihli ihtiyati haciz sırasında, davacı S.. Y..'nın borcu ödemek istediğine dair kabul beyanı, müzayaka halinde verildiğinden, bu beyanı veren davacı S.. Y.. hakkında bağlayıcı olmayacağı gibi, davacının dosyaya sunduğu bir takım ödeme makbuzlarının, bononun düzenleme tarihi olan 10.10.2006 tarihinden sonraki tarihleri içermesi nedeniyle bu ödeme belgelerinin bir başka alacağa ilişkin olduğuna dair davalı savunması karşısında ispat yükü senet hamili olan davalıya ait bulunmaktadır.

Mahkemece bu hususlara dikkat edilmeden yanılgılı gerekçelerle ispat yükünün davacı tarafa yükletilmesi usul ve yasaya aykırı olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 22.04.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/12567, Karar No: 2025/2115, Tarih: 17.02.2025

**10. Hukuk Dairesi         2024/12567 E.  ,  2025/2115 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1474 E., 2023/2726 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/261 E., 2022/112 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile ilaç bedelinin Kurumca karşılanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Kurum işleminin iptali ile tedavi süresince akıllı kanser ilacının Kurumca karşılanmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; talep konusu ilacın SUT kapsamında bulunmadığını, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili; kararın haksız ve hukuka aykırı olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurulduğu görülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi talebiyle temyiz yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile tedavi süresince akıllı kanser ilacının Kurum tarafından karşılanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde, genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde sağlıklarını kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri sayılmış; anılan maddenin (f) bendinde Kurumun, “…sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki tıbbî sarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti süresi sonrası bakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri…” sağlayacağı, değişik 2. fıkrasında, Kurum, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile (f) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini, ödeme usul ve esaslarını Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünün alınması (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki araç ve gereçlerin miktarını, standartlarını, sağlanmasını, uygulanmasını, kullanma sürelerini ve garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesi hususlarını kapsar. Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliği yapabilir. Komisyonların çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirleneceği belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 64. maddesinin uyuşmazlık konusu dönemdeki düzenlemesine göre Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetlerinin, vücut bütünlüğünü sağlamak amacıyla yapılan ve iş kazası ile meslek hastalığına, kazaya, hastalıklara veya konjenital nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan durumlarda yapılacak sağlık hizmetleri dışında estetik amaçlı yapılan her türlü sağlık hizmeti ile estetik amaçlı ortodontik diş tedavileri; geleneksel, tamamlayıcı, alternatif tıp uygulamaları ve Sağlık Bakanlığınca izin veya ruhsat verilmeyen sağlık hizmetleri ile Sağlık Bakanlığınca tıbben sağlık hizmeti olduğu kabul edilmeyen sağlık hizmetleri, yabancı ülke vatandaşlarının, genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihten önce mevcut olan kronik hastalıkları olduğu belirtilmiştir. Aynı şekilde 72. maddesinde 65. madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir

. Aynı şekilde 72. maddesinde 65. madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63. madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

2-Aynı şekilde katılım payı alınması kenar başlıklı 68. maddesinde, 63. maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınacak olanlar şunlardır: Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi, vücut dışı protez ve ortezler, ayakta tedavide sağlanan ilaçlar, Kurumca belirlenecek hastalık gruplarına göre yatarak tedavide finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri olduğu, katılım paylarının hesaplanmasında 72. maddeye göre tespit edilen sağlık hizmeti tutarları esas alınacağı, katılım paylarının ödenme usûlleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği, 69. maddesinde ise 68. maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişilerinin Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; Kurumca belirlenen kronik hastalıklar ve hayati önemi haiz 68. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sağlık hizmetleri ile organ, doku ve kök hücre; nakli şeklinde belirtilmiştir.

3. Değerlendirme

1-Davacı hastaya kanser hastalığı tanısı konulduğu, kanser hastalığı nedeniyle hastanın nivolumab etken maddeli Opdivo adlı ilacın kullanması uygundur şeklinde rapor tanzim edildiği, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tedavide nivolumab etken maddeli Opdivo adlı ilacın kullanımının uygun görüldüğü, ilaç bedelinin karşılanması amacıyla Kuruma yapılan başvurunun Kurum tarafından Sağlık Uygulama Tebliğinin EK-4/A-C bedeli ödenecek ilaç listesinde yer almadığının belirtilerek bedelinin karşılanmayacağı yönünde yazısı üzerine eldeki davanın açıldığı Mahkemece, davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.

2-Modern tıbbın gelişimi ile birlikte hastalıkların teşhisi ve teşhis edilen hastalıklara ilişkin ilaç firmalarının çalışmaları ile yeni nesil ilaçlar hastaların kullanımına sunulmakta, aynı hastalığa ilişkin farklı ilaç firmaları tarafından, daha iyi tedavi seçeneği sunduğu, daha etkili ilaç ürettikleri iddia edilmektedir. Bu ilaçların ödenmesi amacıyla yapılan başvurularda idare, kamu kaynaklarını da gözeterek Kanun'un verdiği yetki ve sınırlamalar dahilinde ilaçları SUT (ödeme kapsamına) almakta, ödeme kapsamına alınan ilaçların etkinlik ve verimlilik vs. kriterler gözetilerek her zaman ödeme kapsamından çıkarılabilmekte, aynı zamanda ilaçların ruhsatlarının da her zaman iptal edilmesi söz konusu olabilmektedir. Mahkemeler yönünden ise, ilaçların hukuk düzeninde ödenebilir hale gelmesi için, talebe konu ilacın tıbben ve fennen zorunlu, hayati öneme haiz ve özellikle sürekli olarak etkin ve yararlı olması ile birlikte bütün faz çalışmalarını tamamlanmış, tıbbi otoritelerce kabul görmüş bir ilaç olması ve davalı Kurumun kabul edilebilir itiraz ve çekincelerinin bulunmaması halinde mümkün bulunmaktadır. Aksi durumun kabulü durumunda, hiç bir sınırlama ve incelemeye tabi tutulmaksızın, etkinliği şüpheden uzak bir şekilde belirlenmemiş, piyasaya sürülen her ilacın mahkemelerce kabulü halinde hem hastaya bir fayda sağlamadığı gibi idarenin de maddi olarak zarara uğrayacağı açıktır.

3-İlaç firmaları tarafından üretilen ilaçların belirli çalışmaları tamamlamaları durumunda ruhsat başvurusunda bulunulmakta ve ruhsat alındıktan sonra ilaçlar hastalar tarafından kullanılmaktadır. Bu çalışmalar Faz çalışması olarak adlandırılmakta olup bu çalışmalar 4 Faz'dan oluşmaktadır. Faz 0 çalışmalarında, geliştirilen ilaçlar deney hayvanlarında uygulanmaktadır. Bu aşamadan geçen ilaçlar Faz 1 çalışmasına tabi tutulur. Faz 1 çalışmasında, ilacın güvenirliğinin araştırıldığı aşama olup az sayıda sağlıklı gönüllüde kullanılır. Bu aşamada güvenilirliği kanıtlanan ilaç Faz 2 çalışmasına tabi tutulur ve ilacın etkinlik ve güvenilirliğinin araştırıldığı bu aşamada, etkili doz sınırları, klinik etkinliği, biyolojik aktivitesi, yarar ve güvenilirliği az sayıdaki hastada araştırılır. Yarar ve güvenilirliği kanıtlanan ilaçlar daha fazla hastada denenmek üzere Faz 3 çalışmasına başlanılır. Faz 3 çalışması ilacın etkinliğinin kanıtlandığı ve yan etkilerinin izlenmesi aşaması olup bu aşamada ilaçlar daha geniş bir populasyonda denenir ve kontrollü çalışmalarla güvenilirliği, karşılaştırmalı çalışmalarla etkinliği araştırılır. Faz 3 çalışmasının tamamlanması durumunda ilaçlar için ruhsat başvurusunda bulunulabilir, ruhsat alan ilaçlarda hastaların kullanımına sunulur. Ruhsat sonrası, ilaçların hastalarda kullanıldıktan sonra yapılan her türlü çalışma 4. faza aittir. Bu aşamada geniş hasta guruplarında ilacın değerlendirilmesi nedeniyle ilacın etkinlik, maliyet ve risk oranlarının analizi yapılarak faz çalışmaları tamamlanmış olacaktır.