muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/2593, Karar No: 2021/4681, Tarih: 27.04.2021

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının tüm, davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Şahsi menfaatleri ihlal edilen kimseye duyduğu ağır manevi acıyı belli bir oranda gidermek, bozulan ruhi dengeyi onarmak, olanak dahilinde bu dengenin yeniden elde edilmesini sağlamak amacına yönelik olarak manevi tazminata hükmedilir. Manevi tazminatın ve kapsamının taktiri hakime ait bir hak ve görevdir. Ancak hakim bu hak ve görevini yerine getirirken Medeni Kanun'un 4.maddesi hükmünü de gözetmek suretiyle hak ve nesafet ilkeleriyle bağlı kalarak tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını, kusurlu eylemin mağdurda uyandırdığı elem ve ızdırabın derecesini, istek sahibinin toplumdaki yerini, kişiliğini, hassasiyet derecesini gözetmek suretiyle makul bir tazminata hükmetmelidir. Dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Yasası'nın 47.( TBK 56) maddesi gereğince hakimin, özel durumları göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır.

Takdir edilecek manevi tazminat, zarara uğrayanda manevi huzuru gerçekleştirecek tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalı, ne var ki mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanması amaç edinilmediğinden zenginleşme aracı da olmamalıdır. Dava konusu olayın gelişimi, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve özellikle davacı ...’ın ayak bileğinin devir levha ile kesilmesi sonucunda ameliyat olmak zorunda kalması, olay tarihinde henüz 17 yaşında olması ve Adli Tıp kurumu raporuna göre 8.1 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş olması dikkate alındığında mahkemece takdir edilip hükmedilen manevi tazminat oranı davacının geçirdiği tehlike ve sıkıntıya nazaran çok düşük kalmıştır. O halde az yukarıda bahsedilen ilkeler çerçevesinde, somut olaya uygun bir miktar tazminata hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının tüm, davacıların sair temyiz itirazlarının REDDİNE, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davacılar yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 2.531,20 TL temyiz harcının davalı... Havalandırma ve Hayvancılık San. Tic. A.Ş'den alınmasına, 6100 sayılı HMK'nun geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/04/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6070, Karar No: 2024/2023, Tarih: 12.03.2024

**1. Hukuk Dairesi         2023/6070 E.  ,  2024/2023 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/138 E., 2023/266 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki tapusuz taşınmazın tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 1.Hukuk Dairesinin 06.10.2022 tarihli 2021/4920 Esas, 2022/6449 Karar sayılı kararı ile ret edilen kısmın onanmasına, kabul kararı verilen kısmın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın reddine dair verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; kadastro çalışmaları sonucunda davacının malik olduğu 146 ada 2 parsel sayılı taşınmazının yüz ölçümünün eksik tespit ve tescil edildiğini, kalan kısmın yolda kaldığını ileri sürerek satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanıp bu bölümlerin 146 ada 2 parsel sayılı taşınmaza eklenerek davacı adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili ve Karayolları Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde, ayrı ayrı davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Dereli Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.03.2012 tarihli ve 2009/181 E. 2012/93 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz talebinde bulunulmuştur.

B. Bozma Kararı

Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 19.12.2013 tarihli ve 2012/12591 E., 2013/19554 K. sayılı kararıyla; “TMK’nın 713/3 üncü maddesi uyarınca kanuni hasım durumunda bulunan Hazine ile birlikte kamu tüzel kişiliği niteliğindeki Çamlı Köyü Tüzel Kişiliğine davanın yöneltilmesi gerektiği belirtilerek” karar bozulmuştur.

Dereli Sulh Hukuk Mahkemesinin 15.09.2014 tarihli ve 2014/13 E., 2014/231 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temsilcisi temyiz talebinde bulunmuştur.

Dereli Sulh Hukuk Mahkemesinin 15.09.2014 tarihli ve 2014/13 E., 2014/231 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temsilcisi temyiz talebinde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 20.06.2017 tarihli ve 2015/7547 E., 2017/4824 K. sayılı kararıyla; “Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu, taşınmaz bölümleri dere yatağında olmasına karşın mahallinde yapılan keşfe jeolog bilirkişisinin dahil edilmediği, taşınmazın hangi bölümünün hangi tarihten beri tarımsal amaçlı zilyetliğe konu olduğunun kesin olarak belirlenmediği, bilirkişi raporunda (A) ve (B) harfleri ile gösterilen taşınmaz bölümlerinin inşaat yapılmadan önceki niteliği ve üzerindeki zilyetlik durumunun ne olduğunun tespit edilmediği, bilirkişi raporunda (C) ve (D) harfleri ile gösterilen taşınmaz bölümlerinin hangi tarihte doldurulduğu, taşınmaz kenarında bulunan derenin ne zaman ıslah edildiğinin belirlenmediği, kamulaştırma haritasının denetime elverişli şekilde uygulanmadığı ve uyuşmazlığın çözümünde hava fotoğraflarından yararlanılmadığı belirtilerek” karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Dereli Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.11.2019 tarihli ve 2017/260 E. 2019/534 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne 09.08.2019 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 45.49 metrekare ve (B) harfi ile gösterilen 16,34 metrekarelik taşınmaz bölümlerinin davacı adına kayıtlı 146 ada 2 parsel sayılı taşınmaza eklenerek davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, (C) ve (D) harfi ile gösterilen bölümler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

D. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

E. Bozma Kararı

D. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

E. Bozma Kararı

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 06.10.2022 tarihli 2021/4920 E- 2022/6449 K. sayılı kararıyla; “hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda (C) ve (D) harfi ile gösterilen bölümler hakkındaki kararın usul ve yasaya uygun olduğundan davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile bu kısmına yönelik kararın onanmasına; fen bilirkişi raporunda (A) ve (B) harfi ile gösterilen bölümler yönünden yapılan incelemede Jeoloji mühendislerinin 15.01.2019 tarihli bilirkişi raporuna göre dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde eskiden beri var olan ana kayaya ait kayalar bulunduğu ancak taşınmazın dere yatağında bulunduğu, dolgu malzemesiyle doldurulduğu belirtilmiş olmakla bu niteliği itibariyle nizalı taşınmazların zilyetlikle iktisap edilebilmesi için imar-ihya edilmiş olması gerektiği, İmar-ihyaya muhtaç taşınmazların üzerine sadece bina yapmak, taşınmazların imar-ihya edildiği anlamına gelmeyeceği gibi jeodezi ve fotogrametri bilirkişi raporu ile jeoloji mühendisi bilirkişilerden aldırılan raporların birlikte değerlendirilmesi sonucu, nizalı taşınmaz bölümlerinde davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığından Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek” karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 09.08.2019 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (A) ve (B) harfleri ile gösterilen bölümlere yönelik açılan davanın TMK nın 713 ve 3402 sayılı Kanun'un 14 ve 17 inci maddelerinde aranan şartların sağlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

G. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

H. Temyiz Nedenleri

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 09.08.2019 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide (A) ve (B) harfleri ile gösterilen bölümlere yönelik açılan davanın TMK nın 713 ve 3402 sayılı Kanun'un 14 ve 17 inci maddelerinde aranan şartların sağlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

G. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz talebinde bulunmuştur.

H. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, Mahkemenin verdiği ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, her ne kadar red kararı Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda vermişse de dosyada yer alan bilirkişi raporları, tanık ve mahalli bilirkişilerin beyanları dikkate alındığında Yargıtay ilamının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, nizalı taşınmazlar üzerinde bulunan yapının 1964 yılında yapılmış olduğunu, bu yapıya bilahare davacı tarafından kat ilave edildiğini, dosya kapsamına göre bu bölümlerin dere yatağı niteliğinde olmadığının sabit olduğunu, hava fotoğraflarının incelendiği bilirkişi raporundan, dere yatağının 1955 yılından önce HES binasının önünden geçtiğinin görüldüğünü, 1973 yılında ise 146 ada 2 parsel sayılı taşınmazın önünden geçecek şekilde yatağının değiştirildiğini, 2011 yılında ise HES şirketi tarafından yatağın tekrar değiştirildiğinin anlaşıldığını, buna rağmen Mahkemece açıklanan durum göz ardı edilerek dere sanki başından beri davacıya ait arazinin dibinden akıyormuş gibi hüküm kurulmasının yerinde olmadığını, bu alanın bilirkişilerce çok öncesinde kumluk bir alan olsa bile zaman içerisinde ihya edildiği ve tarıma uygun hale getirildiğini, davaya konu edilen alanın uzun yıllar boyunca davacı tarafından ekilip dikilen bir alan olduğunu, dere yatağının değiştirilmesi üzerine evine zarar gelmemesi için tahkimat yapılması gerektiği için taşlardan set yapıldığını,davacının en büyük hatasının dere yatağının taşınmazından geçmesine izin vermesi olduğunu belirterek ve resen görülecek nedenlerle ret kararının bozulmasını talep etmiştir.

F. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190 ıncı maddesi, 3402 sayılı Kadastro Kanun'un 14 ve 17 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6 ve 713 üncü maddeleri

3. Değerlendirme

Kadastro sonucunda ... köyü çalışma alanında bulunan dava dışı 146 ada 2 parsel sayılı 315,20 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davacı ... adına tespit edilmiş, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Kadastro Komisyonuna itiraz edilmesi üzerine 146 ada 2 parsel sayılı taşınmazın yüz ölçümünün 178,38 metrekare olarak düzeltilmesine karar verilmiş, ... tarafından Kadastro Mahkemesinde taşınmazın tespitine itiraz edilmiş, Mahkemece görevsizlik kararı verilmiş; karar, temyiz edilmeksizin 24.09.2009 tarihinde kesinleşmiştir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı HUMK'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 157,75 TL bakiye onama harcının davacıdan alınmasına,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-2 nci maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

12.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...

..
Yargıtay — Esas No: 2021/9711, Karar No: 2023/18723, Tarih: 23.05.2023

**4. Ceza Dairesi         2021/9711 E.  ,  2023/18723 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu Mahkeme kararı ile sanığın hakaret suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 125 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi, dördüncü fıkrası, 62 nci, 51 inci ve 58 inci maddeleri uyarınca 11 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, cezanın ertelenmesine ve mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmiştir.

2. Tebliğname'de onama yönünde görüş bildirilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz isteği; kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

2. Tebliğname'de onama yönünde görüş bildirilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz isteği; kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

... Gazetesinin birinci sayfasında suçlu belli başlığı ile alt başlıkta "... saldırısına ilişkin belgeleri sızdırdığı iddiasıyla tutuklu yargılanan ...'nın avukatı sanık sandalyesinde ... değil saldırıyı önceden bilenlerin oturması gerekir dedi" şeklindeki ifadenin yer aldığı ve bu büyük resim içerisinde yandaş kişi raporu alt başlığının altında da ".... Bilirkişi belgelerin hükümeti zor durumda bırakmak için sızdırıldığını ve ... saldırısından sonra hazırlandığını iddia etti ancak sızdırılan belgede saldırı planının 25 Mayısta tespit edildiği açıkça belirtiliyordu. denildiği bu yazının yan tarafında bilirkişi raporundan C ve Ç bentlerine yer verilip müdahil asilin adı soyadı bilirkişi sıfatı ve imzasının yer aldığı bir etiketlemenin yapıldığı 10. Sayfada başlığın "Bilirkişi Mi, ... Sözcüsü Mü?" şeklinde atıldığı ve yazı içeriğinde rapordan örnekler verilirken "Amaç Hükümeti Zor Durumda Bırakmakmış" alt başlığı içerisinde "...... Raporun en dikkat çeken yanı ise bilirkişinin belgelerin hükümeti zor durumda bırakmak için sızdırıldığı yolundaki iddiası, ... patlaması konusundaki ihmalleri nedeniyle büyük tepki çeken ... hükümetini aklamaya çalışan raporda ......" ibarelerinin yer aldığı yine bu yazı bütünü içerisinde en alt bölümde müdahil asilden "Subayları yakan bilirkişi" olarak söz edildiği, bu alt başlık içinde de "....... Ağustos 2012 de karara bağlanan davada yargılanan sanıklar savunmalarında bilirkişi ... imzalı bu raporun bir ihanet raporu olduğunu vurgulamıştı" denilmek suretiyle katılanın onur, şeref ve saygınlığının rencide edildiği Yerel Mahkemece kabul edilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Ceza Genel Kurulu’nun 14.10.2008 gün ve 170-220 sayılı kararında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.

Öncelikle belirtilmelidir ki, haber içeriğinde yer verilen ifadelerin rahatsız edici olduğu anlaşılsa bile haberde yer alan ifadelerin ve haber başlığının, Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında özel bir önem atfedilen, ifade özgürlüğü bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26 ncı maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur. Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 inci paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürlüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Nitekim Anayasa'nın 26 ncı maddesinde koruma altına alınan ifade özgürlüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasa'nın 13 üncü maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin 2 nci paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir ‘toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse Sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykarı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin şeref ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle Sözleşme'nin 8. maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı hakkı ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.

AİHM, birçok içtihadında Sözleşme’nin 10 uncu maddesinin sadece ifade edilen düşünce veya bilginin esasını değil, aynı zamanda bunların aktarılma biçimlerini de güvence altına aldığını belirtmiştir. Bu anlamda, AİHM içtihatlarında, basın, toplumun sözcülerinden biri olarak kabul edilmekte ve herkesin kamuoyunu ilgilendiren bilgileri edinme hakkı bulunduğu düşüncesiyle, kamuyunu ilgilendiren konulara dair bilgi ve fikirleri vermeyi sağlayan basın özgürlüğüne ayrı bir önem atfedilmektedir.