muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/4087, Karar No: 2022/6407, Tarih: 22.06.2022

Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/12/2016 tarihli ve 2016/261 esas, 2016/374 sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunda sanık müdafiinin süresinden sonra yapılan istinaf başvurusunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 279/1-b maddesi gereğince reddine, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının davaya katılma hakkı olmadığı, bu nedenle yerel Mahkemenin kararına yönelik istinaf başvuru hakkı bulunmadığından istinaf başvurusunun anılan Kanun'un anılan maddesi gereğince reddine karar verildiği, O Yer Cumhuriyet Savcısının kişi hürriyetinden alıkoyma suçu yönünden sanık aleyhine istinaf başvurusunda bulunması nedeniyle anılan Kanun'un 265. maddesi gereğince bu suç yönünden yapılan incelemede Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesinin 24/05/2017 tarihli ve 2017/698 esas, 2017/1065 sayılı kararı ile " ... dairemiz yalnızca kişi hürriyetinden alıkoyma suçundan yaptığı istinaf incelemesi sonunda, İstanbul ATK'dan aldırılan ve dosya içerisinde bulunan mağdura ait raporların incelenmesinde, mağdurda hafif sınır seviyede zeka geriliği bulunduğu, bu durumun kendisine karşı işlenen eylemin hukuki anlam ve sonuçlarını anlamasına ve bu suça karşı ruhsal yönden mukavemetine engel olmadığı anlaşılmıştır. Bu raporlar karşısında mağdurun her ne kadar normal zekada olmadığı anlaşılmış ise de kendisine karşı yapılan eylemi anlayabileceği ve ruhsal yönden bu eyleme mukavemet edebileceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Sanık mağdur ile livata şeklideki ilişkilerini kabul etmiş, bu ilişkilerin rıza ile olduğunu söylemiş, hatta bu konuda mağdurun kendisini zorladığını dile getirmiştir. Mağdur ise sanığın bu davranışları kendisine zorla yaptığını söylemiş, ancak fiili zor kullanmalara dair detaylı bilgiler vermediği gibi herhangi bir delil sunmamıştır. Bu olayı kimseye anlatma anlatırsan ikimiz de hapse gireriz, seni işten attırırım gibi sözlerle kendisini korkuttuğunu iddia etmiştir. Yine iş yeri dışında bulundukları zamanlarda kendisini korkutarak istediği yere çağırdığını söylemiş ise de, ifadelerinde beni bu şekilde ikna edip kandırıp götürüyordu demek suretiyle aslında fiziki bir zor kullanmanın olmadığını doğrular mahiyette beyanlarda bulunmuştur. Yine aralarında cep telefonu ile görüştüklerini hatta görüntülü olarak da konuştuklarını söylemiş, sanık da bu durumu doğrulamıştır. Aralarındaki ilişki Ekim ayından bir sonraki yılın Mayıs ayına kadar devam etmiştir. Mağdurun boynundaki morluk anne tarafından fark edilinceye kadar mağdur bu olayı kimseye anlatmamıştır. Her ne kadar mağdur sanığın bu olayları kimseye anlatma seni işten attırırım, duyulursa ikimiz de hapse gireriz diyerek tehdit edildiğini iddia etmiş ise de, hem namusu hem de bedeni üzerinde en ağır şekilde işlenecek bir eyleme bu kadar basit sayılabilecek bir tehditle kişinin rıza gösterdiğini kabul etmek hayatın olağan akışına uygun bulunmamaktadır

. Mağdurun boynundaki morluk anne tarafından fark edilinceye kadar mağdur bu olayı kimseye anlatmamıştır. Her ne kadar mağdur sanığın bu olayları kimseye anlatma seni işten attırırım, duyulursa ikimiz de hapse gireriz diyerek tehdit edildiğini iddia etmiş ise de, hem namusu hem de bedeni üzerinde en ağır şekilde işlenecek bir eyleme bu kadar basit sayılabilecek bir tehditle kişinin rıza gösterdiğini kabul etmek hayatın olağan akışına uygun bulunmamaktadır. Mağdurun tehditlerin olduğu var kabul edilmesi durumunda dahikendisinin maruz kaldığı eylemlerden koruyacak bir takım davranışlarda bulunması gerekirken bu yönde hiçbir davranışının olmadığı anlaşılmaktadır. Mağdur karşı koyamayacağı bir zorlama ve tehditten bahsetmemiştir. Bu durumda olayın oluş şekli, süresi, müşteki ve sanık arasındaki ilişkiler dikkate alındığında mağdurun rızasıyla sanıkla görüştüğü ve bahsi geçen ilişkileri yaşadığı Dairemiz tarafından kabul edilmiştir. Dolayısıyla 18 yaşından büyük mağdurun sanık ile rıza kapsamında görüştüğü, rızası ile sanık ile yalnız kalıp onun evi ya da başka bir yere gitmesinin alıkoyma suçunu oluşturmayacağı kabul edilmekle, bu suç yönünden yerel mahkeme tarafından kurulan mahkumiyet kararı kaldırılarak sanığın beraatine karar verilmiştir ... " şeklindeki gerekçe ile sanığın mağdura karşı kişi hürriyetinden alıkoyma suçundan mahkumiyetine dair Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/12/2016 tarih ve 2016/261 esas ve 2016/374 sayılı kararının 5271 sayılı Kanun'un 280/2. maddesi gereğince kaldırılmasına, sanığın üzerine atılı mağdura karşı kişi hürriyetinden alıkoyma suçundan cezalandırılması istemiyle dava açılmışsa da, sanığın eyleminin atılı kişiyi hürriyetin alıkoyma suçunun yasal unsurlarını oluşturmadığı anlaşılmakla, sanığın CMK'nın 223/2-a maddesi gereğince beraatine karar verildiğinin anlaşıldığı,

Somut olayda, mağdurun 27/05/2016 tarihinde işe gittiğinde, sanığın iş yerinde kendisiyle cinsel birliktelik istediğini söyleyip işi bitene kadar yanından ayrılmadığını, 16:30 sıralarında işten çıktıktan sonra sohbet edeceklerini söyleyip kendisini Solfasol Mahallesindeki eve götürdüğünü, kendisinin bu sözlere inandığını, eve gittiklerinde sanığın kapıyı kilitleyip kendisine kola verdiğini, kola içtikten sonra gözlerinin karardığını, hareketlerini kontrol edemediği durumda iken sanığın kendisine oral ve anal yoldan cinsel saldırıda bulunduğunu, evine döndüğünde pişik olan yerlerine krem sürdüğünü, bu durumdan annesi haberdar olunca şüphelendiğini, 29/05/2016 tarihinde annesinin boynundaki morluğu görüp ısrarla sebebini sorunca anlatmak zorunda kaldığını, kendisini kandırıp, dövme ve hapisle korkutarak cinsel saldırılarda bulunan sanıktan şikayetçi olduğunu beyan etmesi üzerine başlatılan soruşturma ve devamında yapılan yargılamada, yukarıda zikredilen Bölge Adliye Mahkemesi kararında da vurgulandığı üzere,

Şikayet safhasında belirtildiği şekli ile mağdurun boynundaki morluk anne tarafından fark edilinceye kadar mağdurun bu olayı kimseye anlatmadığı, her ne kadar mağdur sanığın "bu olayları kimseye anlatma seni işten attırırım, duyulursa ikimiz de hapse gireriz" şeklindeki ifadeler ile tehdit edildiğini iddia etmiş ise de, hem namusu hem de bedeni üzerinde en ağır şekilde işlenecek bir eyleme bu kadar basit sayılabilecek bir tehditle kişinin rıza gösterdiğini kabul etmek hayatın olağan akışına uygun bulunmadığı, mağdur üzerinde tehditlerin olduğu var kabul edilmesi durumunda dahi kendisinin maruz kaldığı eylemlerden koruyacak bir takım davranışlarda bulunması gerekirken bu yönde hiçbir davranışının olmadığının anlaşıldığı, mağdurun karşı koyamayacağı bir zorlama ve tehditten bahsetmediği, yargılama esnasında Mahkemece Adli Tıp Kurumu Adlî Tıp İhtisas Kurulundan alınan 27/07/2016 tarihli raporda da belirtildiği gibi; mağdurda sınır-hafif zeka geriliğinin tespit edildiği ancak, kendisinde tespit edilen bu zeka düzeyinin fiile ruhsal yönden mukavemete muktedir olmasına engel teşkil edecek mahiyet ve derecede olmadığının tespit edildiği de nazara alındığında,

Sanığın aşamalarda değişmeyen istikrarlı anlatımlarında mağdur ile livata şeklindeki ilişkilerini kabul ettiği, bu ilişkilerin mağdurun rızası çerçevesinde gerçekleştiği, hatta bu konuda kimi zaman mağdurun kendisini ilişkiye zorladığını beyan etmesi karşısında, olayın oluş ve intikal şekli, zamanı, mağdur ... sanık arasındaki ilişkiler dikkate alındığında, mağdurun rızası ile sanıkla görüştüğü ve bahsi geçen ilişkileri yaşadığı, mağdurun eylemin rıza dışı gerçekleştiğine dair başka delillerle desteklenmeyen soyut beyanları, tanık anlatımları, savunma ve tüm dosya içeriği nazara alındığında, sanığın 2015 yılı Ekim - Kasım aylarından itibaren değişik tarihlerde mağdurla cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedenle cinsel ilişkiye girdiğine dair cezalandırılmasına yeter, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı, rıza ile ilişki olduğu konusunda sanığın savunmalarına itibar edilmesi gerektiği gözetilmeden, beraati yerine, yazılışekilde hükümlülüğüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 25.01.2022 ve 94660652-105-06-14965-2021-Kyb sayılı kanun yararına bozmaya atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye ihbar evrakı ile birlikte tevdi kılınmakla dosya tetkik edildi, gereği görüşüldü:

Kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görülmediğinden, koşulları itibariyle oluşmayan kanun yararına bozma talebinin REDDİNE, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 22.06.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2025/292, Karar No: 2025/2796, Tarih: 24.02.2025

**10. Hukuk Dairesi         2025/292 E.  ,  2025/2796 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2628 E., 2024/2394 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/81 E., 2024/189 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile ilaç bedelinin Kurumca karşılanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Kurum işleminin iptali ile tedavi süresince akıllı kanser ilacının Kurumca karşılanmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; talep konusu ilacın SUT kapsamında bulunmadığını, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili; kararın haksız ve hukuka aykırı olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurulduğu görülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi talebiyle temyiz yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile tedavi süresince akıllı kanser ilacının Kurum tarafından karşılanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde, genel sağlık sigortalısının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlıklı kalmalarını; hastalanmaları halinde sağlıklarını kazanmalarını; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını temin etmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri sayılmış; anılan maddenin (f) bendinde Kurumun, “…sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri, kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki tıbbî sarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti süresi sonrası bakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri…” sağlayacağı, değişik 2. fıkrasında, Kurum, finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerinin teşhis ve tedavi yöntemleri ile (f) bendinde belirtilen sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini, ödeme usul ve esaslarını Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir. Ancak, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünün alınması (f) bendinde belirtilen ortez, protez ve diğer iyileştirici nitelikteki araç ve gereçlerin miktarını, standartlarını, sağlanmasını, uygulanmasını, kullanma sürelerini ve garanti süresi sonrası bakım, onarım ve yenilenmesi hususlarını kapsar. Kurum, bu amaçla komisyonlar kurabilir, ulusal ve uluslararası tüzel kişilerle işbirliği yapabilir. Komisyonların çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirleneceği belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 64. maddesinin uyuşmazlık konusu dönemdeki düzenlemesine göre; Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetlerinin, vücut bütünlüğünü sağlamak amacıyla yapılan ve iş kazası ile meslek hastalığına, kazaya, hastalıklara veya konjenital nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan durumlarda yapılacak sağlık hizmetleri dışında estetik amaçlı yapılan her türlü sağlık hizmeti ile estetik amaçlı ortodontik diş tedavileri; geleneksel, tamamlayıcı, alternatif tıp uygulamaları ve Sağlık Bakanlığınca izin veya ruhsat verilmeyen sağlık hizmetleri ile Sağlık Bakanlığınca tıbben sağlık hizmeti olduğu kabul edilmeyen sağlık hizmetleri, yabancı ülke vatandaşlarının, genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihten önce mevcut olan kronik hastalıkları olduğu belirtilmiştir. Aynı şekilde 72. maddesinde 65. madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir

. Aynı şekilde 72. maddesinde 65. madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63. madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

2-Aynı şekilde katılım payı alınması kenar başlıklı 68. maddesinde, 63. maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınacak olanlar şunlardır: Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi, vücut dışı protez ve ortezler, ayakta tedavide sağlanan ilaçlar, Kurumca belirlenecek hastalık gruplarına göre yatarak tedavide finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri olduğu, katılım paylarının hesaplanmasında 72. maddeye göre tespit edilen sağlık hizmeti tutarları esas alınacağı, katılım paylarının ödenme usûlleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği, 69. maddesinde ise 68. maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişilerinin Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; Kurumca belirlenen kronik hastalıklar ve hayati önemi haiz 68. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sağlık hizmetleri ile organ, doku ve kök hücre; nakli şeklinde belirtilmiştir.

3. Değerlendirme

1-Davacı hastaya kanser hastalığı tanısı konulduğu, kanser hastalığı nedeniyle hastanın nivolumab etken maddeli Opdivo adlı ilacın kullanması uygundur şeklinde rapor tanzim edildiği, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tedavide nivolumab etken maddeli Opdivo adlı ilacın kullanımının uygun görüldüğü, ilaç bedelinin karşılanması amacıyla Kuruma yapılan başvurunun Kurum tarafından Sağlık Uygulama Tebliğinin EK-4/A-C bedeli ödenecek ilaç listesinde yer almadığının belirtilerek bedelinin karşılanmayacağı yönünde yazısı üzerine eldeki davanın açıldığı Mahkemece, davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.

2-Modern tıbbın gelişimi ile birlikte hastalıkların teşhisi ve teşhis edilen hastalıklara ilişkin ilaç firmalarının çalışmaları ile yeni nesil ilaçlar hastaların kullanımına sunulmakta, aynı hastalığa ilişkin farklı ilaç firmaları tarafından, daha iyi tedavi seçeneği sunduğu, daha etkili ilaç ürettikleri iddia edilmektedir. Bu ilaçların ödenmesi amacıyla yapılan başvurularda idare, kamu kaynaklarını da gözeterek Kanun'un verdiği yetki ve sınırlamalar dahilinde ilaçları SUT (ödeme kapsamına) almakta, ödeme kapsamına alınan ilaçların etkinlik ve verimlilik vs. kriterler gözetilerek her zaman ödeme kapsamından çıkarılabilmekte, aynı zamanda ilaçların ruhsatlarının da her zaman iptal edilmesi söz konusu olabilmektedir. Mahkemeler yönünden ise ilaçların hukuk düzeninde ödenebilir hale gelmesi için talebe konu ilacın tıbben ve fennen zorunlu, hayati öneme haiz ve özellikle sürekli olarak etkin ve yararlı olması ile birlikte bütün faz çalışmalarını tamamlanmış, tıbbi otoritelerce kabul görmüş bir ilaç olması ve davalı Kurumun kabul edilebilir itiraz ve çekincelerinin bulunmaması halinde mümkün bulunmaktadır. Aksi durumun kabulü durumunda, hiç bir sınırlama ve incelemeye tabi tutulmaksızın, etkinliği şüpheden uzak bir şekilde belirlenmemiş, piyasaya sürülen her ilacın mahkemelerce kabulü halinde hem hastaya bir fayda sağlamadığı gibi idarenin de maddi olarak zarara uğrayacağı açıktır.

3-İlaç firmaları tarafından üretilen ilaçların belirli çalışmaları tamamlamaları durumunda ruhsat başvurusunda bulunulmakta ve ruhsat alındıktan sonra ilaçlar hastalar tarafından kullanılmaktadır. Bu çalışmalar Faz çalışması olarak adlandırılmakta olup bu çalışmalar 4 Faz'dan oluşmaktadır. Faz 0 çalışmalarında, geliştirilen ilaçlar deney hayvanlarında uygulanmaktadır. Bu aşamadan geçen ilaçlar Faz 1 çalışmasına tabi tutulur. Faz 1 çalışmasında, ilacın güvenirliğinin araştırıldığı aşama olup az sayıda sağlıklı gönüllüde kullanılır. Bu aşamada güvenilirliği kanıtlanan ilaç Faz 2 çalışmasına tabi tutulur ve ilacın etkinlik ve güvenilirliğinin araştırıldığı bu aşamada, etkili doz sınırları, klinik etkinliği, biyolojik aktivitesi, yarar ve güvenilirliği az sayıdaki hastada araştırılır. Yarar ve güvenilirliği kanıtlanan ilaçlar daha fazla hastada denenmek üzere Faz 3 çalışmasına başlanılır. Faz 3 çalışması ilacın etkinliğinin kanıtlandığı ve yan etkilerinin izlenmesi aşaması olup bu aşamada ilaçlar daha geniş bir populasyonda denenir ve kontrollü çalışmalarla güvenilirliği, karşılaştırmalı çalışmalarla etkinliği araştırılır. Faz 3 çalışmasının tamamlanması durumunda ilaçlar için ruhsat başvurusunda bulunulabilir, ruhsat alan ilaçlarda hastaların kullanımına sunulur. Ruhsat sonrası, ilaçların hastalarda kullanıldıktan sonra yapılan her türlü çalışma 4. faza aittir. Bu aşamada geniş hasta guruplarında ilacın değerlendirilmesi nedeniyle ilacın etkinlik, maliyet ve risk oranlarının analizi yapılarak faz çalışmaları tamamlanmış olacaktır.

4-Faz 3 çalışmaları tamamlandıktan sonra ürünün ilaç olarak kullanılabilmesi için onay alınması gereklidir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Avrupa Birliğinde EMEA, ABD’de FDA'ya başvurularak ruhsat alınmaktadır. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu yazı cevabından dava konusu ilaca ilişkin 19.04.2017 tarihinde ruhsat verildiği, Avrupa Birliğinde EMEA, ABD’de FDA onayının olduğu anlaşılmaktadır.

5-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde Kurumca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri sayılmış, aynı Kanun 72. maddesinde Kurumca ödenecek bedelleri belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkili olduğu, bu yetkinin sınırları (... sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle...) belirtilmiştir. Bu bağlamda, bu ruhsat başvurusu kabul edilen ilaçların ödeme kapsamına alınması için ilacın üretici firması, ilacı kullanan hasta vs kişiler tarafından yapılan başvurular, davalı Kurum tarafından belirlenmek suretiyle SUT (Sağlık Uygulama Tebliğ) alınmaktadır.

6-Sağlık yardımına müstahak olan sigortalı hastaların kendileri ve bakmakla yükümlü olduğu hastaların modern tıbbın sağladığı ilaçlardan yararlanması gerekmekle birlikte bu talebin yaşam hakkı ve sosyal devlet ilkeleri gözetilerek hiç bir sınırlama olmaksızın ilaç bedelinin ödenmesi, kamu kaynaklarının sınırlılığı gözetildiğinde asgari düzeyde sağlık hizmeti sunmakla yükümlü olan Kurumun tüm hastalara eşit olarak sunması gereken sağlık hizmetinin finansmanın sağlanması ve sağlık hizmetlerinin finansmanın sürdürülmesi olanağını ortadan kaldıracağı açıktır.

7- Bu konuda bir kısım AİHİM kararlarında "...her türlü sağlık hizmetlerinin ücretsiz olarak temin edilmesi arzu edilse bile bu talebin karşılanabilirliğinin devletin mali kaynaklarıyla ilgili bir mesele olduğu, başvurucunun nüfusun geneline sunulan sağlık hizmetinden aynı şekilde yararlandığını, bu nedenle başvurunun dayanaktan yoksun olduğunu, devletin kısmen de olsa tedavi masraflarını üstlenmesinin pozitif yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterdiğini, geri kalan kısmın karşılanması kararının ise o devletin politikalarıyla ilgili olduğu belirtilmiştir. Nitecki/Polonya (21.3.2002)", "...Kronik böbrek yetmezliği hastalığı sebebiyle hemodiyalize bağlı olan başvurucunun tedavi masraflarının daha evvel tamamen devlet karşılamakta iken, hastanelere ayrılan bütçenin azalması nedeniyle tedavilerinin bir kısmını kendilerinin ödemek zorunda kalmaları 2. maddenin ihlali olarak görmemiştir. Pentiacova/Moldova (4.1.2005), "...Nüfusun geneline yönelik sağlık hizmetleri kapsamında, bireylerin sağlık hizmeti ve ilaç giderlerinin devletçe karşılanması gerektiğini ilkesel olarak vurgulamakla birlikte, resmi ilaç listesinde olmayan bitkisel ilaçların devletlerce karşılanmasının mahkemece dayatılamayacağını belirterek başvuruyu reddetmiştir. Scialacqua/İtalya 1.7.1998" ilaçların ödenmesi konusunda devletlere takdir hakkı tanıdığı anlaşılmaktadır.

8-Kanun tarafından tıbbi cihaz ve ilaçların finansmanı konusunda yetki verilen Kurumun yetkisini ortadan kaldıracak şekilde karar verilemez. Bu bakımdan yargı kararı ile bir ilacın ödenebilmesi için yukarıda yapılan açıklamalar ışığında öncelikle tüm faz çalışmalarını tamamlamış, ilacın tıbben ve fennen zorunlu, hayati önemi haiz ve özellikle sürekli olarak etkin ve yararlı olması, tıbbi otoritelerce kabul görmüş bir ilaç olması ve davalı Kurumun kabul edilebilir itiraz ve çekincelerinin bulunmaması halinde mümkün bulunmaktadır.