muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/9163, Karar No: 2014/983, Tarih: 13.02.2014

**10. Ceza Dairesi         2013/9163 E.  ,  2014/983 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hükümler : Mahkûmiyet

Temyiz incelemesi, müdafiinin isteği üzerine sanık hakkında duruşmalı olarak yapıldı.

Dosya incelendi

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

Yargılama sürecindeki işlemlerin yasaya uygun olarak yapıldığı, delillerin gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazları ile duruşmadaki sözlü savunmasının reddiyle, hükmün ONANMASINA, Başkan Vekili ...'nın hükmün bozulması gerektiğine ilişkin karşı oyu ve oyçokluğuyla 13.02.2014 tarihinde karar verildi.

TEFHİM TUTANAĞI: 13.02.2014 gününde verilen bu karar Yargıtay Cumhuriyet savcısı ...’in katılımıyla ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanık ... müdafii Avukat ...'nın yüzüne karşı 13.02.2014 tarihinde yöntemine uygun biçimde, açık olarak okunup anlatıldı.

KARŞI OY GEREKÇESİ

İletişimin dinlenmesi koruma tedbirine başvurulmasındaki asıl amaç, maddî delillere ulaşmada telefon konuşmalarından bir araç olarak yararlanmaktır. Konuşmalardan hareket edilerek, varsa maddî deliller elde edilmelidir.

Demokratik ülkelerin benimsediği pozitif ceza muhakemesi hukukunda, serbest iradeye dayalı ikrar bile mahkûmiyet için yeterli delil sayılmamaktadır. Telefon konuşmaları, somut olay ve olgularla örtüşmedikçe ve bu kapsamda maddî bulgularla desteklenmedikçe, mahkûmiyet için yeterli delil olamaz.

Sanık tüm aşamalarda suçla ilgisinin bulunmadığını söylemiştir. Diğer sanıklardan hiçbiri sanığın suça katıldığına ilişkin beyanda bulunmamıştır. Telefon konuşmaları dışında sanık aleyhinde delil yoktur. Telefon konuşmaları ise somut olay ve olgularla örtüşmediği gibi hiçbir maddî bulgu ile desteklenmemektedir.

Sonuç olarak; sanığın, ele geçirilen uyuşturucu maddelerle ilgisi olduğuna ya da suçları sabit olan diğer sanıkların suçlarına iştirak ettiğine ve dolayısıyla atılı suçu işlediğine ilişkin, savunmasının aksine, kuşkuyu aşan yeterli ve kesin delil bulunmadığı halde, sanık hakkında beraat yerine mahkûmiyet hükmü kurulması yasaya aykırıdır.

Sanık hakkındaki hükmün "bozulması" gerektiği kanısını taşıdığımdan, çoğunluğun "onama" görüşüne katılmıyorum. 13.02.2014
Yargıtay — Esas No: 2017/9453, Karar No: 2018/18573, Tarih: 23.10.2018

**5. Hukuk Dairesi         2017/9453 E.  ,  2018/18573 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki el atmanın önlenmesi ve kal davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın reddine dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davacı vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, el atmanın önlenmesi ve kal istemine ilişkindir.

Mahkemece, el atma tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Medeni Kanunun 653. maddesi uyarınca açıktan geçirilen enerji nakil hattından dolayı el atmanın önlenmesinin istenemeyeceği, sadece irtifak hakkı karşılığı bedeli istenebileceğinden davanın reddine hükmedilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmişitir.

Her ne kadar davacının arazisi üzerinden geçirilen enerji nakil hattı bütün olarak bir tesis niteliğinde olduğu bu itibarla el atma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 743 sayılı Medeni Kanunun 653. maddesinin son fıkrasına göre idare lehine davacı taşınmazı üzerinde irtifak hakkı kurulmuş sayılacağından idarenin o taşınmaza müdahalesinin önlenmesi istenmeyip sadece irtifak hakkı karşılığı ve bedeli tazminat olarak istenilebileceği yönünden dairemiz kararları var ise de;

16.05.1956 gün 1-6 esas ve karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre, kamulaştırmasız olarak taşınmazına el konulan şahıs, ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine el koymanın önlenmesi davası açılabileceği gibi bu eylemli duruma razı olduğu takdirde taşınmazın değerinin tahsili davası da açabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 25.01.1994 gün ve 1-386/25 sayılı kararında açıklandığı üzere Yasanın 653.maddesinde açıkça belirtildiği gibi, irtifak sözleşmesine konu edilen mecra açıkta tesis olunmuş ise, bu takdirde (sözleşmenin yapılması) ve mecranın açıktan geçirilmesiyle irtifak hakkı doğmuş olacaktır. Bu hüküm açıktan geçen mecralarda görülebilirliğin, tapu aleniyet fonksiyonunun yerini tutabileceği görüşünden kaynaklanmaktadır, Ancak hemen ve özellikle belirtilmek gerekir ki, mecra irtifakının tescilsiz iktisabına imkan veren bu istisnai hükümle, hakkın dayanağını teşkil eden mecra irtifakı sözleşmesi veya hakka sebep teşkil eden bir diğer hukuki işlemin usulünce düzenlenmesi gerçeği bertaraf edilmiş değildir. Aksi halde, mecra irtifakının doğduğu kabul olunamaz ve taşınmazın maliki MK. 618 uyarınca tecavüzün men'ini dava edebilir. Bu ilkeler, Hukuk Genel Kurulunun 08.12.1978 gün 1/592 esas 1077 karar sayılı ilamında ve Anayasa Mahkemesinin 1964/3263 sayılı kararında aynen vurgulanmıştır.

Temyize konu bu davada, davalı ile davacı arasında bir mecra irtifak sözleşmesinin bulunmadığı ihtilafsızdır. Hal böyle olunca, davalının, davacıya ait araziden ve açıktan geçirdiği mecra üzerindeki bir hakkı doğduğu ileri sürülemez. Öyle ise, davacı davalının tecavüzünün men'ine karar verilmesini talep edebilir; yerel mahkemece de yasa hükümlerine uygun olarak istek doğrultusunda karar verilmelidir.

Bu itibarla müdahalenin meni davasının kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeler ile davanın reddine hükmedilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 23/10/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4377, Karar No: 2011/14043, Tarih: 15.09.2011

**5. Hukuk Dairesi         2011/4377 E.  ,  2011/14043 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı idare vekili yönünden verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm; davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1-Dava konusu taşınmazın da içinde bulunduğu bölgede yapılan dere ıslahı, taşınmazların su altında kalmasını engellemek ve korumak amacıyla yapılmıştır. Taşınmaz öncesinde tek parsel iken Azatlı deresinin ıslahı nedeniyle el atılan bölüme ayrı parsel numarası verilmiştir. El atılmayan ve 5977 parsel numarası verilen bölümde ise dere ıslahı sonucu en az % 15 oranında değer artışı olacağı muhakkaktır. Bilirkişi kurulundan bu konuda ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

2- Dava konusu taşınmazın tapu kaydındaki davacı ... payı üzerinde bulunan haciz şerhinin hükmedilen bedele yansıtılmaması,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 15.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1226, Karar No: 2015/3333, Tarih: 23.10.2015

**16. Ceza Dairesi         2015/1226 E.  ,  2015/3333 K.**

**"İçtihat Metni"**

TALEP :

Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan şüpheliler ..., ..., ..., ..., ... ve ... haklarında yapılan soruşturma evresi sonucunda Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 17.09.2014 tarihli ve 2014/2516 soruşturma, 2014/1293 esas, 2014/172 sayılı iddianamenin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 174/1-a. maddesi gereğince iadesine dair, Ağır Ceza Mahkemesinin 08.10.2014 tarihli ve 2014/170 sayılı kararına yönelik itirazın kabulü ile iddianamenin iadesi kararının kaldırılmasına ilişkin, Ağır Ceza Mahkemesinin 21.11.2014 tarihli ve 2014/1079 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.

5271 sayılı Kanunun 170. maddesinde iddianamede bulunması gereken hususların gösterildiği, yine aynı Kanunun 174. maddesinde ise iddianamenin iadesi nedenlerinin belirtildiği, buna göre 5271 sayılı Kanunun 170/3-j-4-5. maddesi gereğince iddianamede suçun delilleri gösterilerek, yüklenen suçu oluşturan olayların, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanması gerektiği gibi, iddianamenin sonuç kısmında, şüphelilerin sadece aleyhine olan hususların değil, lehine olan hususların da ileri sürülmesi gerekeceğinden, somut dosya kapsamı itibariyle şüpheliler hakkında düzenlenen iddianamede bahse konu hususların gösterilmediği, yine aynı Kanunun 174/1-b maddesi gereğince suçun sübutuna etki edeceği mutlak sayılan deliller toplanmadan şüpheliler hakkında iddianame düzenlendiği dikkate alındığında, 5271 sayılı Kanunun 170. maddesine aykırı olarak düzenlenen iddianamenin aynı kanunun 174/1-a maddesi gereğince iadesine yönelik karara vaki itirazın reddi yerine kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü 16.01.2015 gün ve 94660652-105-73-13104-2014-1547/3767 sayılı yazılı istemlerine müsteniden ihbar ve mevcut evrak tebliğ olunur.

I ) Olay:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü 16.01.2015 gün ve 94660652-105-73-13104-2014-1547/3767 sayılı yazılı istemlerine müsteniden ihbar ve mevcut evrak tebliğ olunur.

I ) Olay:

Şüpheliler ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yapılan soruşturma sonucunda Cumhuriyet Başsavcılığının 17.09.2014 gün ve 2014/2516 soruşturma, 2014/1293 esas ve 2014/172 numaralı iddianamesi ile Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı, bu iddianamenin mahkemenin 08.10.2014 tarihli ve 2014/170 sayılı kararı ile “5271 sayılı CMK'nın 174. maddesinde; "(J) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle; a)170 nci Maddeye aykırı olarak düzenlenen, b)Suçun sübûtuna etki edeceği mutlak sayılan mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen, c)Önödemeye veya uzlaşmaya tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaşma usulü uygulanmaksızın düzenlenen, iddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir. (2) Suçun hukuki nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez. (...)" hükmünün bulunduğu bilinmektedir.

İddianamenizde, şüpheli ...'ın 1995 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 11.11.2009 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı,

Şüpheli ...'in 1996 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 25.01.2008 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı, Şüpheli ...'nün 1991 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 11.03.2008 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı, Şüpheli ...'ın 1991 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 10.03.2009 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı,

Şüpheli ...'ın 1997 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 24.02.2009 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı,

Şüpheli ...'in 1994 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 10.03.2009 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı,

Şüpheli ...'ın 1997 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 24.02.2009 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı,

Şüpheli ...'in 1994 yılında kendi isteği ile PKK silahlı terör örgütüne katıldığı, şüphelinin teslim olmaması ve halen firari olması nedeniyle ifadesinin alınması amacıyla 10.03.2009 tarihinde yakalama kararı çıkarıldığı,

Yapılan incelemede şüpheliler hakkındaki yakalama evraklarının henüz infaz edilmediği anlaşılmakla birlikte, şüphelilerin anne veya babasının, varsa bilgi ve görgüsü olduğu düşünülen yakınlarının (kardeş vs.) beyanlarına başvurulabileceği, haberdar olabilecekleri düşünüldüğünde nerede olduğunun sorulabileceği, teşhise elverişli fotoğraf temin edilebileceği, ayrıca bu konuda uzmanlaşmış kolluk vasıtasıyla Silahlı Terör Örgütünün sanal sitelerinde araştırma yaptırılabileceği, Habur sınır kapısına aralıklarla Gare alanında bulunmuş örgüt mensuplarının etkin pişmanlıktan faydalanmak üzere örgütten kaçıp teslim oldukları, bu şahıslara özellikle yeniden temin edilen fotoğrafıyla teşhis yaptırılabileceği, kolluk araştırması yaptırılarak, şüphelilerin gerçek yerinin temin edilebileceği değerlendirildiğinden, suçun sübutunu etkileyecek delillerin toplanmadığı, dava açılması halinde mahkememizce soruşturma yapar gibi bu hususların araştırılacağı, ancak bunun sağlıklı olmayacağı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; Yargılamanın verimli bir şekilde yürütülmesi, ek iddianame veya ek savunmaya gerek kalmadan, kovuşturma aşamasında, soruşturma yapmadan. lekelenmeme hakkı ihlal edilmeden, yargılamanın mümkün olduğu en kısa sürede bitirilebilmesi için CMK'nın 174/1-(a) maddesi uyarınca.”, iddianamenin iadesine karar verildiği, bu karara Cumhuriyet savcılığı tarafından yapılan itiraz üzerine Ağır Ceza Mahkemesinin 21.11.2014 tarihli ve 2014/1079 değişik iş sayılı kararı ile itirazın kabulü ile iddianamenin iadesi kararının kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

II) Kanun yararına bozma istemine ilişkin uyuşmazlığın kapsamı:

Soruşturma sırasında toplanan delillerden suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşmadığı, eksik soruşturma yapıldığı ve yakalama evraklarının infazının beklenmediği gerekçeleriyle iddianamenin iade edilip edilmeyeceği hususudur.

III) Hukuksal Değerlendirme

Kanun yararına bozma, kesinleşen hükümde verildiği zaman yürürlükte bulunan usul ve maddi hukuka ilişkin hukuka aykırılıkların giderilmesi ile sınırlı olduğundan, inceleme karar tarihindeki mevzuat hükümlerine göre yapılmıştır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesinde;

Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 nci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesinde;

Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;

a) 170 nci maddeye aykırı olarak düzenlenen,

b) Suçun sübûtuna etki edeceği mutlak sayılan mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,

c) Önödemeye veya uzlaşmaya tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaşma usulü uygulanmaksızın düzenlenen, İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.

(2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.

(3)En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeye iddianame kabul edilmiş sayılır.

(5)İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.” hükümleri yer almaktadır.

Ağır Ceza Mahkemesince CMK’nın 174. maddesi uyarınca verilen iddianamenin iadesi kararının gerekçesi; şüphelilerin anne veya babasının, varsa bilgi ve görgüsü olduğu düşünülen yakınlarının (kardeş vs.) beyanlarına başvurulabileceği, haberdar olabilecekleri düşünüldüğünde nerede olduğunun sorulabileceği, teşhise elverişli fotoğraf temin edilebileceği, ayrıca bu konuda uzmanlaşmış kolluk vasıtasıyla Silahlı Terör Örgütünün sanal sitelerinde araştırma yaptırılabileceği, Habur sınır kapısına aralıklarla Gare alanında bulunmuş örgüt mensuplarının etkin pişmanlıktan faydalanmak üzere örgütten kaçıp teslim oldukları, bu şahıslara özellikle yeniden temin edilen fotoğrafıyla teşhis yaptırılabileceği, kolluk araştırması yaptırılarak, şüphelilerin gerçek yerinin temin edilebileceği değerlendirildiğinden, suçun sübutunu etkileyecek delillerin toplanmaması suretiyle eksik soruşturma yapılmasına ilişkindir. Cumhuriyet Başsavcılığınca bu karara itiraz edilmesi üzerine, merci tarafından, itirazın kabul edilerek iddianamenin iadesi kararının kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

5271 sayılı CMK'da düzenlenen iddianamenin iadesi kurumu, uzun süren yargılama süreçlerinin önüne geçilebilmesi ve davaların “tek oturum” da bitirilebilmesini temin amacıyla getirilen yeni düzenlemelerden biridir. Bunun gerçekleştirilebilmesi için de soruşturma safhasında tüm delillerin toplanmış olması gerekmektedir.

5271 sayılı CMK’nın 2/e maddesinde “kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evre” olarak tanımlanan soruşturma safhasında asıl görevli ve yetkili makam Cumhuriyet savcısıdır.

CMK’nın “Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi” başlıklı 160. maddesinde;

“(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

CMK’nın “Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi” başlıklı 160. maddesinde;

“(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.” denildikten sonra 161. maddesinde, “Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri” ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.

Ceza muhakemesinin amacı maddî gerçeğin araştırılıp bulunmasıdır. Ancak bu yapılırken insan onuru, lekelenmeme hakkı gibi hukukun ve ceza muhakemesi hukukunun temel ilkeleri daima göz önünde bulundurulacaktır. Maddî gerçek, her ne pahasına olursa olsun araştırılıp bulunmalıdır diye bir ilke hiçbir hukuk devletinde yoktur. Bu nedenle, ceza muhakemesinin amacı insan hakları ihlâllerine yol açmadan maddî gerçeğin araştırılıp bulunması, adaletin gerçekleştirilmesi ve hukukî barışın sağlanmasıdır.

Bir fiilin işlendiği haberinin alınması üzerine, suçu takibe yetkili makamlar tarafından derhal hazırlık soruşturmasına başlanmasını ifade eden ilkeye "araştırma mecburiyeti ilkesi"; hazırlık soruşturmasının neticesinde fiilin takibini gerektirecek hususlarda fiilin ve failin belli olması, yeterli emareler teşkil edecek vakıaların bulunması, başka bir ifade ile, şüphelerin ciddî olduğunun tespit edilmesi ve dava şartlarının gerçekleşmiş olması durumunda, yetkili makam tarafından kamu davasının açılmasını ifade eden ilkeye ise "kamu davasını açma mecburiyeti ilkesi" denilmektedir.

Soruşturma safhasında maddi gerçeğe ulaşılabilmesi için tüm süjelerin sürece dahil edilmesi gerekmektedir. Her sanığın derdini anlatabilmesini, ne istediğini söyleyebilmesini, hiç veya gereği gibi dinlenilmeden mahkûm edilememesini, öne sürülen iddiaları ve aleyhine olan delilleri çürütebilmesini ve bu sayede muhakemenin gidişine etki edebilmesini ifade eden ilkeye “meram anlatma ilkesi” denmektedir. Çağdaş Ceza Muhakemesi Hukukunda sanık, hiç bir hakkı olmayan bir soruşturma konusu, objesi değil, belli hakları ve yükümlülükleri bulunan ve muhakemenin gidişine etki edebilen bir muhakeme süjesidir.

Nitekim bu husus uluslararası metinlerde; “Her sanık, şahsına tevcih edilen isnadın mahiyet ve sebebinden en kısa bir zamanda, anladığı bir dille ve etraflı surette haberdar edilmek; müdafaasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara malik olma hakkına sahiptir (m. 6/3 İHAS m. 9/2 MvSHS).” şeklinde formüle edilmiştir.

Nitekim bu husus uluslararası metinlerde; “Her sanık, şahsına tevcih edilen isnadın mahiyet ve sebebinden en kısa bir zamanda, anladığı bir dille ve etraflı surette haberdar edilmek; müdafaasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara malik olma hakkına sahiptir (m. 6/3 İHAS m. 9/2 MvSHS).” şeklinde formüle edilmiştir.

Diğer taraftan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 13. maddesi uyarınca da, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen kimselere etkili bir başvuru yapma hakkı tanınması zorunlu olup, anılan hükmün uygulanmasına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında ( Vilko E. - Finlandiya kararı 2007; Sürmeli - Almanya kararı 2006) etkili başvuru yolunun hem teoride, hem pratikte erişilebilir, yeterli ve etkili olması gerektiği belirtilmektedir.