muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/49, Karar No: 2022/232, Tarih: 31.03.2022

Mahkemede; "Suçlamaları kabul etmiyorum. Ben ...'ın yanında 2008 yılında tahminen 7-8 ay kadar çalıştım. Daha sonra askere gittim. Kendisi akrabamdır ancak uzun süredir konuşmuyorum, işten ayrıldıktan sonra da hiçbir ilgim olmadı, suçlamaları kabul etmiyorum.",

Sanık ... Kollukta; "...'ı tanır ve bilirim, 2004 yılından başlayan değerli maden alışverişimiz 2007 yılı Ağustos ayında bitti. Kendi malzememizi fabrikalara kendimiz satmaya başladık. Şu anda da aynı değerli hurda malzemeleri alıp sattığımız için aramızda rekabet vardır, herhangi bir husumet yoktur. ... ve ... ile ilgili herhangi bir alışverişimiz olmamıştır. Böyle bir dolandırıcılık olayı meydana gelmediği için kimseye de borçlu değiliz. Bizlere iftira atılmaktadır. Hiçbir suçlamayı kabul etmiyorum. ... ticari kariyerimizle oynamıştır.",

Mahkemede; "Suçlamayı kabul etmem. Müştekinin yaptığı işin aynısını ben de yapıyorum. İddia edildiği gibi kendisine mal satmış değilim aramızda husumet olduğu için bana iftira ediliyor, kaldı ki alınan malın kantarda fazla yazılması hâlinde orada bulunan kişi bunun farkına varır.",

Sanık ... Kollukta; "Hurdacılar Sitesinde benim ve abimin ortak işletmiş olduğu hurdacı dükkânımız vardır. ... Metal isimli iş yerinde çalışan ..., ... ve ...'ı tanırım. ... benim öz halamın oğludur. ... da halamın oğludur fakat kendisi ile abim ve ben yaklaşık 5 yıldır konuşmuyoruz. 5 yıl önce aramızda bir husumet vardı, ne olduğunu tam olarak ben de hatırlamıyorum, hiç konuşmuyoruz, birbirimize selam dahi vermiyoruz. Ben ve abim onun dükkanına 5 yıldır hiç gitmedik, bizim yanımızda çalışan elemanları da hiç göndermedik. ..., ... ve ...'in ... Metal'de ne iş yaptıklarını da bilmiyorum. Kantarın başında olduğunu burada öğrendim. Üzerime atılan suçlamaları kabul etmiyorum.",

Mahkemede; "Babam ...'in iş yerini kardeşim ...'la beraber yürütüyorum. 2006-2007 yıllarından sonra herhangi bir alışverişim olmadı, ...'ya her nedense iftira attırılıyor.",

Şeklinde savunmada bulunmuşlardır.

Sanıklar ..., ..., ... ve ... müdafisi Av. ...'nın 26.02.2018 tarihli dilekçesinde; katılanın, sanık ... aleyhinde ... 31. İcra Müdürlüğünün 2008/11099 esas sayılı dosyasında 250.000 TL tutarlı icra takibi yaptığını, dosyanın 307.245,88 TL tahsil edilerek kapandığını belirttiği,

UYAP Bilişim Sistemi üzerinden ... 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/190 esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... Hurdacılık Geri Dönüşüm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nce davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... aleyhinde 4.338.760 TL tutarındaki zararın tazmini talebiyle 27.04.2017 tarihinde açılan davada davacı tarafın talebinin dayanağını oluşturan olayların inceleme konusu dosyadaki iddialar ile aynı olduğu gibi zararın da "31.12.2009 Yıl Sonu Sayım Sonucu" başlıklı tabloda belirlenen miktarın dava tarihi itibarıyla hesaplanmış hâli olduğu, Mahkemece 22.06.2018 tarihli müzekkereler ile;

1- ... Hurdacılık şirketine ait 2010-2011 yıllarına ilişkin ticari defterlerin Yenimahalle Vergi Dairesi Başkanlığından,

2- 2008-2009 yıllarına ait ticari defterlerin Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından,

27.12.2017 tarihli müzekkereler ile de;

1- Davalılar ..., ..., ... ve ... tarafından davacı ... Hurdacılık şirketine 2008 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki sürede satıldığı iddia olunan hurda malzeme ile ilgili olarak; tartı kayıtlarının, ödeme belgelerinin, satış faturalarının, ticari defter, belge ve kayıtların, envanter defterlerinin, ceza davası dosyasına sunulan vergi/ceza ihbarnamelerinin dayanağı olan vergi inceleme raporları ve vergi tekniği raporlarının, ... Hurdacılık şirketi hakkında sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinden dolayı açılıp da sonuçlanmış ve devam etmekte olan vergi ve ceza davalarına dair her türlü belge, bilgi ve kayıtların ... Hurdacılık Geri Dönüşüm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nden,

2- ... Hurdacılık şirketi ile ilgili olarak 2008 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki "Ba Formlarının" yıllık dökümlerinin, 2006 (dahil) ile 2013 (dahil) yılları arasındaki süreye ilişkin Kurumlar Vergisi beyannamelerinin, 15.09.2010 tarihli ve 20100903135090000007, 20100903135090000009, 20100903135090000010, 20100903135090000012, 20100903135090000013, 20100903135090000014, 20100903135090000016, 20100903135090000017, 20100903135090000018, 20100903135090000019 ve 20100915135090000001 sıra nolu Vergi/Ceza İhbarnamelerinin dayanağı olan vergi inceleme raporları ve vergi tekniği raporlarının, ... Hurdacılık şirketi hakkında 2008 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki sürede düzenlenen vergi inceleme raporları sonucu resen yapılan vergi tarhlarına esas raporlarda davalılar ..., ..., ... ve ...'den yapıldığı iddia olunan alımlardan dolayı tarhiyat yapılıp yapılmadığının, 2002 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki sürede sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge/fatura kullanma fiili ile ilgili olarak düzenlenmiş vergi inceleme raporları ile vergi tekniği raporlarının dökümünün, ... Hurdacılık şirketinin kurulduğu tarihten 27.12.2017 tarihine kadar olan vergi inceleme rapor kayıt detay dökümü ile dava bilgileri dökümünün, mükellef özel esaslar listesinin (koda alınma/çıkma listesinin), ... Hurdacılık şirketi ile ilgili olarak sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinden dolayı açılıp da sonuçlanmış ve devam etmekte olan vergi ve ceza davalarına dair her türlü belge, bilgi ve kayıtların, davalı ... ile ilgili olarak; 2011 yılına kadar vergi mükellefiyetinin mevcut olup olmadığının, 2011 - 2014 yılları arasında ER-MET-SAN Geri Dönüşüm Nakliye Metal İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olarak atık ve hurda toptan ticareti yapıp yapmadığının, söz konusu şirketin ticari unvanının daha sonra Erdemler Metal Nak. ve İnş. Ltd. Şti. olarak değiştirilip değiştirilmediğinin Yenimahalle Vergi Dairesinden,

3- 15.09.2010 tarihli ve 20100903135090000007, 20100903135090000009, 20100903135090000010, 20100903135090000012, 20100903135090000013, 20100903135090000014, 20100903135090000016, 20100903135090000017, 20100903135090000018, 20100903135090000019 ve 20100915135090000001 sıra nolu vergi/ceza ihbarnamelerinin dayanağı olan vergi inceleme raporları ve vergi tekniği raporlarının, ... Hurdacılık şirketi hakkında 2008 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki sürede düzenlenen vergi inceleme raporları sonucu resen yapılan vergi tarhlarına esas raporlarda, davalılar ..., ..., ... ve ...'den yapıldığı iddia olunan alımlardan dolayı tarhiyat yapılıp yapılmadığının, ... Hurdacılık şirketi ile ilgili olarak 2002 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki sürede sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge/fatura kullanma fiili ile ilgili olarak düzenlenmiş vergi inceleme raporları ile vergi tekniği raporlarının dökümünün, ... Hurdacılık şirketi ile ilgili olarak sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinden dolayı açılıp da sonuçlanmış ve devam etmekte olan vergi ve ceza davalarına dair her türlü belge, bilgi ve kayıtların Vergi Denetim Kurumu Başkanlığından,

4- Davalı ...'in vergi mükellefiyetinin hangi tarihte başladığının, 2012 yılına kadar vergi mükellefiyeti bulunup bulunmadığının ... Vergi Dairesinden,

5- Davalı ...'in 2008 (dahil) ile 2012 (dahil) yılları arasındaki sürede vergi mükellefiyetinin bulunup bulunmadığının Keçiören Vergi Dairesinden,

İstenildiği ayrıca,

Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili Av. ...'nın istemi üzerine ... Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ABD Öğretim Üyesi Prof. Dr. ... tarafından düzenlenen 10.10.2018 tarihli uzman görüşünde incelenen belgelerin ... Hurdacılık şirketine ait 2010, 2011 ve 2012 yılı ticari defterleri, ... Hurdacılık şirketi tarafından ibraz edilen 2010, 2011 ve 2012 yıllarına ilişkin fatura ve gider pusulaları, 2009 yılı kurumlar vergisi beyannamesi ile 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2012 vergilendirme dönemine ilişkin Ba Formları olarak belirtildiği,

UYAP Bilişim Sistemi üzerinden ... 9. İş Mahkemesinin 2013/1362 esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... 25. İcra Müdürlüğünün 2013/14503 esas sayılı dosyasında davalı ... tarafından davacı ... aleyhine başlatılan icra takibinin kanuna ve hukuka aykırı olduğundan bahisle iptali istemi ile açılan davaya ilişkin dava dilekçesinde, ...'un ...'ın ortağı olduğu ... Hurdacılık şirketinde 2004-2012 yılları arasında kesintisiz işçi olarak çalıştığı, işe başlarken teminat amaçlı olarak boş senede imza atmak zorunda kaldığı, ... ve ortağı ...'ın, 2012 yılında ... ve bir kısım çalışma arkadaşını dolandırıcılıkla suçlayarak işten çıkardıkları ve haklarında suç duyurusunda bulundukları, teminat amaçlı verilen senedin üzeri sonradan doldurulmak suretiyle icra takibine konu edildiği hususlarına yer verildiği,

UYAP Bilişim Sistemi üzerinden ... 23. İş Mahkemesinin 2017/129 esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... tarafından ... Hurdacılık Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhinde kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, resmi tatil, yıllık izin alacakları istemine ilişkin açılan dava dilekçesinde, ...'in ... Hurdacılık şirketinde 2001 Haziran ayında işe başladığı ancak 05.06.2012 tarihinde yapılan haksız fesih ile işten çıkarıldığının belirtildiği,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçları üzerinde durulması gerekmektedir.

A- Dolandırıcılık suçu 5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde;

"Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir." şeklinde düzenlenmiş, 158. maddesinde ise suçun nitelikli hâlleri sayılmıştır.

Mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için;

1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması,

2) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması,

3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması,

Şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da, nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır.

Görüldüğü gibi, dolandırıcılık suçunu diğer mal varlığına karşı işlenen suç tiplerinden farklı kılan husus, aldatma temeline dayanan bir suç olmasıdır. Birden çok hukuki konusu olan bu suç işlenirken, sadece mal varlığı zarar görmemekte, mağdurun veya suçtan zarar görenin iradesi de hileli davranışlarla yanıltılmaktadır. Madde gerekçesinde de aldatıcı nitelik taşıyan hareketlerle, kişiler arasındaki ilişkilerde var olması gereken iyiniyet ve güvenin bozulduğu, bu suretle kişinin irade serbestisinin etkilendiği ve irade özgürlüğünün ihlâl edildiği vurgulanmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

5237 sayılı TCK'nın 157. maddesinde yalnızca hileli davranıştan söz edilmiş olmasına göre, her türlü hileli davranışın dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kanun koyucu anılan maddede hilenin tanımını yapmayarak suçun maddi konusunun hareket kısmını oluşturan hileli davranışların nelerden ibaret olduğunu belirtmemiş, bilinçli olarak bu hususu öğreti ve uygulamaya bırakmıştır.

"Hile", Türk Dili Kurumu sözlüğünde; "Birini aldatmak, yanıltmak için yapılan düzen, dolap, oyun, desise, entrika" (Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, .... 891.) şeklinde, uygulamadaki yerleşmiş kabule göre ise; "Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme olanağını ortadan kaldırmalıdır. Kullanılan hile ile mağdur yanılgıya düşürülmeli ve yanıltma sonucu kandırıcı davranışlarla yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hileli davranışın aldatacak nitelikte olması gerekir. Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez." biçiminde tanımlanmıştır.

Öğretide de hile ile ilgili olarak; "Olaylara ilişkin yalan açıklamaların ve sarf edilen sözlerin doğruluğunu kuvvetlendirecek ve böylece muhatabın inceleme eğilimini etkileyebilecek yoğunluk ve güçte olması ve bu bakımdan gerektiğinde bir takım dış hareketler ekleyerek veya böylece var olan halden ve koşullardan yararlanarak, almayacağı bir kararı bir kimseye verdirtmek suretiyle onu aldatması, bu suretle başkasının zihin, fikir ve eylemlerinde bir hata meydana getirmesidir." (Sulhi Dönmezer, Kişilere ve Mala Karşı Cürümler 2004, .... 453.), "Hile, oyun, aldatma, düzen demektir. Objektif olarak hataya düşürücü ve başkasının tasavvuru üzerinde etki doğurucu her davranış hiledir." (Nur Centel/Hamide Zafer/Özlem Çakmut, Kişilere Karşı İşlenen Suçlar, Cilt I, Beta Yayınevi, 4. Baskı, Eylül 2017, ..., .... 502-503.) biçiminde tanımlara yer verilmiştir.

Yerleşmiş uygulamalar ve öğretideki baskın görüşlere göre ortaya konulan ilkeler göz önünde bulundurulduğunda; hile, maddi olmayan yollarla karşısındakini aldatan, hataya düşüren, düzen, dolap, oyun, entrika ve bunun gibi her türlü eylem olarak kabul edilebilir. Bu eylemler bir gösteriş biçiminde olabileceği gibi, gizli davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Gösterişte, fail sahip bulunmadığı imkânlara ve sıfata sahip olduğunu bildirmekte, gizli davranışta ise kendi durum veya sıfatını gizlemektedir. Ancak sadece yalan söylemek, dolandırıcılık suçunun hile unsurunun gerçekleşmesi bakımından yeterli değildir. Kanun koyucu yalanı belirli bir takım şekiller altında yapıldığı ve kamu düzenini bozacak nitelikte bulunduğu hallerde cezalandırmaktadır. Böyle olunca hukuki işlemlerde, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir. Yapılan yalan açıklamaların dolandırıcılık suçunun hileli davranış unsurunu oluşturabilmesi için, bu açıklamaların doğruluğunu kabul ettirebilecek, böylece muhatabın inceleme eğilimini etkisiz bırakabilecek yoğunluk ve güçte olması ve gerektiğinde yalana bir takım dış hareketlerin eklenmiş bulunması gerekir.

Failin davranışlarının hileli olup olmadığının belirlenmesi noktasında öğretide şu görüşlere de yer verilmiştir: "Hangi hareketin aldatmaya elverişli olduğu somut olaya göre ve mağdurun içinde bulunduğu duruma göre belirlenmelidir. Bu konuda önceden bir kriter oluşturmak olanaklı değildir." (Veli Özer Özbek/Koray Doğan/Pınar Bacaksız, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, Seçkin Yayınevi, 15. Baskı, ... 2020, .... 717.), "Hileli davranışın anlamı birtakım sahte, suni hareketler ile gerçeğin çarpıtılması, gizlenmesi ve saklanmasıdır." (Doğan Soyaslan, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Yetkin Yayınevi, 13. Baskı, ... 2020, .... 439.), "Hilenin, mağduru hataya sürükleyecek nitelikte olması yeterlidir; ortalama bir insanı hataya sürükleyecek nitelikte olması aranmaz. Bu nedenle, davranışın hile teşkil edip etmediği muhataba ve olaya göre değerlendirilmelidir." (Centel/Zafer/Çakmut, .... 509.).

Esasen, hangi davranışların hileli olup olmadığı konusunda genel bir kural koymak oldukça zor olmakla birlikte, bu konuda olaysal olarak değerlendirme yapılmalı, olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.

B- Güveni kötüye kullanma suçu ise TCK'nın 155. maddesinde;

"(1) Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişi, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

B- Güveni kötüye kullanma suçu ise TCK'nın 155. maddesinde;

"(1) Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişi, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Suçun, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun, başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi halinde, bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur." şeklinde düzenlemiş,

Maddenin gerekçesinde de;

"Bu suçla mülkiyetin korunması amaçlanmaktadır. Ancak, söz konusu suçun oluşabilmesi için eşya üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan kişi ile lehine zilyetlik tesis edilen kişi (fail) arasında bir sözleşme ilişkisi mevcuttur. Bu ilişkinin gereği olarak taraflar arasında mevcut olan güvenin korunması gerekmektedir. Bu mülahazalarla, eşya üzerinde mevcut sözleşme ilişkisiyle bağdaşmayan kasıtlı tasarruflar, cezai yaptırım altına alınmıştır... Suçun konusunu oluşturan mal üzerinde belirli bir şekilde kullanmak üzere fail lehine zilyetlik tesisi gerekir. Bu nedenle, güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için hukuken geçerli bir sözleşme ilişkisinin varlığı gereklidir." açıklaması yapılmıştır.

Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere kanun koyucu tarafından mülkiyetin korunması amacıyla getirilen güveni kötüye kullanma suçu, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş olan taşınır veya taşınmaz bir mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunulması veya bu devir olgusunun inkâr edilmesiyle oluşmaktadır.

Suç, devir amacı dışında tasarrufta bulunma veya inkâr etme şeklinde icrai bir hareketle işlenebileceği gibi malı süresinde devretmeme veya malı güvenle saklamak üzere zilyetliği devralma hâlinde, bakım yükümlülüğünü bilerek yerine getirmeme gibi ihmali hareketle de işlenebilir (Centel/Zafer/Çakmut, .... 472.).

TCK'nın 155. maddesinde sözü edilen zilyetlik kavramı 4721 sayılı Medeni Kanunu'muzun 973. maddesinde; "Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kimse onun zilyedidir." şeklinde açıklanmış, asli ve fer'i zilyetlik ise aynı Kanun'un 974. maddesinde; "Zilyet, bir sınırlı aynî hak veya bir kişisel hakkın kurulmasını ya da kullanılmasını sağlamak için şeyi başkasına teslim ederse, bunların ikisi de zilyet olur. Bir şeyde malik sıfatıyla zilyet olan aslî zilyet, diğeri fer'î zilyettir." biçiminde tanımlanmıştır.

Güveni kötüye kullanma suçunda malın teslimi, belirli biçimde kullanılmak için hukuka ve yöntemine uygun, aldatılmamış özgür bir iradeye dayanılarak tesis edilmektedir. Söz konusu suçun oluşabilmesi için eşya üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan kişi ile lehine zilyetlik tesis edilen fail arasında bir sözleşme ilişkisi mevcut olmalı ve bu hukuki ilişkinin gereği olarak taraflar arasında oluşan güvenin korunması gerekmektedir. Bu amaçla, eşya üzerinde mevcut sözleşme ilişkisiyle bağdaşmayan kasıtlı tasarruflar ve devir olgusunu inkâr kanun koyucu tarafından cezai yaptırım altına alınmıştır. Eğer mülkiyet hakkına sahip olan kişi ile lehine zilyetlik tesis edilen fail arasında hukuken geçerli bir sözleşme ilişkisi yoksa usulüne uygun bir teslim olmayacağı için güveni kötüye kullanma suçu da oluşmayacaktır. Zira, hukuksal anlamda geçerli bir sözleşmeden söz edilebilmesi için tarafların iradelerinin aldatılmamış olması gerekmektedir.

Bu suçun, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun, başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde ise, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâli söz konusu olacaktır.

Meslek ve sanat, kişinin geçimini sağlamak için uğraştığı ve devamlılık gösteren işlerdir. Genellikle meslek ve sanat serbestçe yapılan ve bireylerin belli bir hizmeti almak veya yaptırmak için başvurdukları iş alanını ifade eder. Örneğin, televizyon tamirciliği, terzilik, dizgicilik, kuru temizlemecilik, matbaacılık, grafikerlik vs. Bu örneklerde de görüldüğü gibi, genellikle meslek ve sanatta, aralarında hizmet ilişkisi olmayan kişiler bu mesleği yapanlardan bir hizmet satın almaktadırlar.

Ticaret, kişilerin özel ilişkilerini ilgilendiren alanlarda yapılan ve bir mal değişimini konu alan hareketlerdir. Failin ticari amaçla hareket etmesi yeterlidir. Tacir olması aranmaz. Ancak, mal sahibi olan mağdurun ticaret amacıyla hareket etmesine gerek bulunmamaktadır.

Hizmet ise, hizmeti yapanla yaptıran arasında bir ilişkinin olmasını ifade eder. Hizmet ilişkisinin daimi olması zorunlu değildir. Ayrıca, suça konu eşya faile sürekli olarak ve tüm sorumluluğu ona ait olmak koşulu ile teslim edilmelidir.

Bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için, failin işi, mesleği, eşyanın hangi amaçla faile verildiği araştırılmalıdır.

Suçun nitelikli halleri arasında sayılan bir başka durum ise, hangi nedenden doğmuş olursa olsun "başkasının mallarını idare etmek yetkisine sahip kimselerin" güveni kötüye kullanmasıdır. Maddede de açık bir şekilde belirtildiği gibi, idare yetkisinin hangi nedenden doğmuş olduğu önemli değildir. Sözleşmeden doğmuş olabileceği gibi, yasadan veya resmî makam veya merciler tarafından verilen bir karardan da, bu yetki doğmuş olabilir (... Yaşar/Hasan Tahsin Gökcan/Mustafa Artuç, Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, 4. Cilt, Adalet Yayınevi, 1. Baskı, 2010, ..., .... 4531-4532.).