muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/3933, Karar No: 2022/6361, Tarih: 27.09.2022

Diğer davalılar vekili, satış ve devir işlemlerinin usulüne uygun şekilde yerine getirildiğini, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, davacının gerekli incelemeyi yaptığını, bu kapsamda defter ve kayıtları incelediğini, diğer bilgilere ise TMSF aracılığı ile ulaştığını bildirerek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapasmına göre, davacının devraldığı hisseler üzerinde TMSF lehine rehin bulunması nedeniyle hisselerin rehin değerinin tespiti ve ödenmesinden sonra TMSF tarafından devre onay verildiği ve buna bağlı olarak 14.01.2009 tarihli devir sözleşmesinin imzalandığı, Birleşik Fon Bankası tarafından davacının hisselerini devraldığı davalı ...ye karşı Emniyeti suistimal poliçelerinden kaynaklı sigorta tazmin talepli olarak 20.7.2009 yılında açılan davanın (aynı mahkemenin 2009/524 E.) İnter Sigorta A.Ş.'ye 18.03.2010 tarihinde tebliğ edildiği,davacının bu tarih nazara alındığında davayı süresinde açtığı,davaya konu poliçeler kapsamındaki ve işbu davaya esas teşkil eden hile iddiasına dayanak rizikoların 1999-2000'li yıllara ait olduğu, davalı ... şirketinin 2007 yılında bu rizikolara ilişkin verdiği beyana göre hasara ilişkin kayıtların en geç 2007 yılı itibariyle şirketin ticari defterlerinde yer almış olduğu,davacının devralınan şirketin ticari defter ve kayıtlarının Mayıs 2009 itibariyle teslim aldığının anlaşıldığı, bu hasar dosylarının devir bilançosunda yer almamış olmasının davacı ... şirketinin aldatıldığı anlamına gelmeyeceği,davacının sözleşmenin 3.1. maddesindeki düzenleme doğrultusunda devir için tüm işlemleri vekil vasıtasıyla gerçekleştirdiği ve faaliyet alanı sigortacılık olan davacının devralacağı sigorta şirketi ile ilgili tüm kayıtları incelemek suretiyle araştırma yapmamış olmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle TMSF dışındaki davalılar yönünden davanın reddine, davalı TMSF’ye açılan davada daha önceden verilen husumetten ret kararı kesinleşmiş olduğundan yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Davacı vekili, kararı temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak bir kısım davalılar ..., ..., Nergis Teks. A.Ş., ..., ...'e verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 36,30 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 27/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/461, Karar No: 2015/2232, Tarih: 26.02.2015

**4. Hukuk Dairesi         2015/461 E.  ,  2015/2232 K.**

* KÖY MUHTARLIĞI ALEYHİNE HİZMET KUSURU SEBEBİYLE TAZMİNAT DAVASI

* KÖY MUHTARLIĞININ HİZMET KUSURU

* YARGI YOLU GÖREVSİZLİĞİ

* İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU (İYUK) (2577) Madde 2

* DEVLET MEMURLARI KANUNU (657) Madde 13

* 1982 ANAYASASI (2709) Madde 129

**"İçtihat Metni"**

Davacı P.. Y.. (P.. Y.. ve Ç.. Y..'a velayeten kendi adına asaleten) vekili Avukat N.. E..tarafından, davalılar D.. Köyü Tüzel Kişiliği ve diğeri aleyhine 24/06/2011 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 08/10/2013 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Davacıların, davalı D.. Köyü Tüzel Kişiliği'ne yönelik temyiz itirazları yönünden;

Dava, haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar, eş ve babaları olan H.. Y..'ın, davalı köy muhtarı S.. D..'in talimatı üzerine köyde arızalı bulunan elektrik direğine arızayı gidermek amacıyla çıktığını ve düşerek hayatını kaybettiğini, kazaya davalıların gerekli önlemleri almamalarının neden olduğunu iddia ederek uğradıkları maddi ve manevi zararın tazminini istemişlerdir.

Mahkeme, ölüm olayında davalıların bir kastı veya kusuru bulunmadığını, kaza ile davalılar arasında illiyet bağı olmadığını, kazanın desteğin eylemleri nedeniyle meydana geldiğini belirterek davanın reddine karar vermiştir.

İstemin ileri sürülüş biçimine göre davacılar; açıkça, davalı köy tüzel kişiliğinin hizmet kusuruna dayanmıştır. Davalı D..Köyü Muhtarlığı kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet göstermekte olup eylem ve işlemleri de kamusal niteliktedir ve kamu hizmeti kavramı çerçevesindedir. Kamu hizmetinin görülmesi sırasında ve hizmet kusurundan doğan zararların gideriminde idari yargı görevlidir. (2577 sayılı İYUY. m.2)

Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir. Açıklanan nedenle; mahkemece, davalı Dağlıca Köyü Muhtarlığı yönünden yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken bu yön üzerinde durulmadan yazılı şekilde davanın esastan reddine karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

2-Davacıların, davalı S.. D..'e yönelik temyiz itirazları yönünden;

Görev sorunu, kamu düzenine ilişkin olup açıkça veya hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir. Açıklanan nedenle; mahkemece, davalı Dağlıca Köyü Muhtarlığı yönünden yargı yolu bakımından görevsizlik kararı verilmesi gerekirken bu yön üzerinde durulmadan yazılı şekilde davanın esastan reddine karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

2-Davacıların, davalı S.. D..'e yönelik temyiz itirazları yönünden;

Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi, ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturur. Bu durumda sorumlu, kamu görevlisinin emrinde çalışmakta olduğu kamu kurumu olup dava o kurum aleyhine açılmalıdır.( TC Anayasası 40/III, 129/V, 657 Sy. K.13, HGK 2011/4-592 E., 2012/25 K.) Bu konuda yasal düzenlemeler, emredici hükümler içermektedir. Diğer yandan sorumluluk hukukunun temel ilkeleri açısından bakıldığında da; bu şekilde düzenlemenin mevzuatta yer almış olması zarar görenin zararının karşılanması yönünde önemli bir teminattır.

Davaya konu edilen olayda; Dağlıca Köyü muhtarı olarak çalışan ve kamu görevlisi olan davalının, köye ait elektrik direğinin tamiri sırasında gerekli önlemleri almadığı, görevi sırasında ve görevinden dolayı davacıları zarara uğrattığı ileri sürülmektedir. Anayasa’nın 129/5. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 13/1. maddesi gereğince; kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu eylemleri nedeniyle oluşan zararlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve yasada gösterilen koşullara uygun olarak idare aleyhine açılabileceğine göre; davalıya husumet tevcih edilmesi doğru değildir.

Mahkemece açıklanan yasal düzenlemeler gözetilerek, adı geçen davalı hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile işin esasına girilerek davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın, yukarıda (1) numaralı bentte gösterilen nedenlerle davalı Dağlıca Köyü Muhtarlığı, (2) numaralı bentte gösterilen nedenlerle davalı S.. D.. yönünden BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacıların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 26/02/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11484, Karar No: 2014/11944, Tarih: 28.10.2014

**14. Hukuk Dairesi         2014/11484 E.  ,  2014/11944 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Refahiye Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 09/10/2013

NUMARASI : 2013/62-2013/299

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 07.09.2006 gününde verilen dilekçe ile yaylaya elatmanın önlenmesi ve aidiyetinin tespiti; birleştirilen davada da yaylanın aidiyetinin tespiti ve elatmanın önlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne dair verilen 09.10.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı-davacı G.. K.. ile S. K.. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Dairemizin 08.07.2014 tarihli mahalline iade kararı sonrası dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Asıl davada davacı T.. ve Ç..Köyleri, davalı S.., G.. ve Ç.. Köylerinin meraya elatmalarının önlenmesini, ıslah dilekçesi ile de kadim meraları olduğu halde davalılardan S.. Köyü adına yapılan 1.. ada 1... parsele ilişkin sınırlandırmanın ve kadim yaylaları olduğu halde davalı G.. Köyü ile birlikte kendi köyleri adına yapılan 1..ada 1.. parsele ilişkin müşterek sınırlandırmanın iptali ile dava konusu mera ve yaylanın köylerine ait olduğunun tespitini ve elatmanın önlenmesini istemişlerdir.

Birleştirilen davada ise, davalı-davacı G.. K.., 103 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kadim yaylaları olduğu halde köyleri ile birlikte T.. ve Ç.. Köyü Tüzel Kişiliğinin müşterek yaylası olarak sınırlandırılmasının iptali ile müstakil yaylaları olduğunun tespitini, elatmanın önlenmesi ve çekişmenin giderilmesini istemiştir.

Mahkemece, 128 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 05.09.2012 tarihli bilirkişi raporunda (B) harfi ile işaretli 230.078,85 m2’lik kısmı ile 103 ada 1 parsel sayılı taşınmazın aynı bilirkişi raporunda (D) harfi ile işaretli 101.908,96 m2’lik kısmının T.. ve Ç.. köylerine ait müşterek mera olduğunun, kalan kısmın ise G..Köyü'ne aidiyetinin tespitine, Ç.. Tüzel Kişiliği aleyhine açılan dava ile fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

Hükmün davalı S.. K.. ve davalı-davacı G.. K.. vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizin 18.04.2013 tarihli bozma ilamında özetle “…Birleştirilen davada davalı-davacı G..Köyünün 103 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kadim yaylaları olduğunu ancak köyleri ile birlikte T.. Köyü Tüzel Kişiliği ile Ç.. Köyü Tüzel Kişiliğinin müşterek yaylası olarak sınırlandırıldığını ileri sürerek, elatmanın önlenmesi ile çekişmenin giderilmesini istemiş, mahkemece birleştiren davadaki bu talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi doğru görülmemiş…” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma sonrası mahkemece, asıl dava ile birleştirilen davaların kısmen kabulü ile S.. köyü 128 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 05.09.2012 bilirkişiler raporunda (B) harfi ile gösterilen 230.078,85 m2’lik kısmının sınırlandırılmasının iptali ile bu kısmın davacılar T.. ve Ç.. köylerinin mera olarak ortak kullanımında olduğunun tespitine ve özel siciline yazılmasına, G..köyü 103 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bilirkişiler raporunda (D) harfi ile gösterilen 101.908,96 m2’lik kısmının sınırlandırılmasının iptali ile bu kısmın davacılar T.. ve Ç..köylerinin mera olarak ortak kullanımında olduğunun tespitine ve özel siciline yazılmasına, geri kalan kısmının G.. tüzel kişiliğinin yayla ve merası olarak aidiyetinin tespitine ve özel siciline yazılmasına, davalı-davacı G..Köyü'nün davacı-davalılar Ç.. ve T.. Köylerine karşı meraya elatmanın önlenmesi isteminin reddine, davalı Çamlımülk köyü tüzel kişiliği bakımından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü davalı-davacı G..ve davalı S.. Köyü vekili temyiz etmiştir.

Asıl ve birleştirilen davaların konusu olan ve bilirkişilerin 05.09.2012 tarihli rapor ve krokilerinde, S.. Köyü 128 ada 1 sayılı parselin (B) harfi ile gösterilen kısmı ile Gölköy Köyü 103 ada 1 sayılı parselin (D) harfi ile gösterilen kısmına ilişkin olarak düzenlemiş oldukları rapor denetime elverişli değildir.

Mahkemece, 28.08.2012 tarihinde yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişiler, tespit bilirkişileri ile tanıkların beyanlarından bölgede bulunan H.. B.., C.. S.., D.. P.., İ.., G.., A.., T.., T..A.. ve yıkık yayla evlerinin mevkilerinden bahsedilmesine rağmen, bilirkişi raporuna ekli krokide H..B.. Tepesi, h..y.. evleri, d..k.., b.. s.. ve k.. s.. tepeleri krokide gösterilmiş, diğer mevkiler gösterilmemiştir. Keşif esnasında mahkeme gözleminde davacıların dava konusu yaptıkları yayla ve meranın bulunduğu alanda Ç..ve T.. köylerine ait yıkık halde yayla evlerinin bulunduğu belirtilmiş ise de dava konusu edilen alanda bulunduğu belirtilen Ç.. ve T.. köylerine ait harabe yayla evleri bilirkişi raporuna ekli krokide 122 ada 182 sayılı parsel üzerinde gösterilmiştir.

Dairemizin 08.07.2014 tarihli mahalline iade kararı ile getirtilen Söğütlü Köyü, 122 ada 182 sayılı parselin kadastro tutanağından taşınmazın yaylak niteliğinde 604.512,51 m2 olarak, S.. Köyü 127 ada 2 sayılı parselin kadastro tutanağından ise taşınmazın mera niteliğinde 507.658,53 m2 olarak T.. Köyü, K.. Mezrası ve Ç.. Köyleri adlarına tespit gördüğü anlaşılmaktadır.

Dairemizin 08.07.2014 tarihli mahalline iade kararı ile getirtilen Söğütlü Köyü, 122 ada 182 sayılı parselin kadastro tutanağından taşınmazın yaylak niteliğinde 604.512,51 m2 olarak, S.. Köyü 127 ada 2 sayılı parselin kadastro tutanağından ise taşınmazın mera niteliğinde 507.658,53 m2 olarak T.. Köyü, K.. Mezrası ve Ç.. Köyleri adlarına tespit gördüğü anlaşılmaktadır.

Mahallinde yapılan keşifte dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları, mahkeme gözlemi ile bilirkişilerin 05.09.2012 tarihli rapor ve krokisi arasında çelişkiler mevcut olup dava konusu alanların mahkeme kararına konu 128 ada 1 sayılı parsel ve 103 ada 1 sayılı parsel içinde bulunup bulunmadığı anlaşılamadığından mahkemece, mahallinde yeniden keşif yapılarak dava konusu Söğütlü köyü 128 ada 1 ve G.. köyü 103 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar ve bu taşınmazlar çevresindeki S.. Köyü 122 ada 182 ve 127 ada 1 ve 2 sayılı parseller ile G.. Köyü 111 ada 243 sayılı parsel de göz önünde bulundurularak uyuşmazlık konusu mera ve yaylak alanı sorulup tespit edilmeli, dava konusu alanın hangi parsel veya parseller içinde kaldığı belirlenmeli, daha sonra uyuşmazlık konusu mera ve yaylak alanlarının kadim yararlanma durumu mahalli bilirkişiler ve tarafların gösterdiği tanıklardan sorularak tespit edilmeli, teknik bilirkişilerden de denetime elverişli rapor alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı-davacı G..ve davalı S.. Köyü vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

28.10.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/11809, Karar No: 2012/11447, Tarih: 13.06.2012

**11. Ceza Dairesi         2009/11809 E.  ,  2012/11447 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Beraat

Suça konu sahte nüfus cüzdanının "özel ekipman ve dikkat gerektirdiği ve ilk bakışta kolayca anlaşılamayacağı, bu tür belgeleri incelemekle görevli yetkililerce yapılacak tetkik ve kontrollerde anlaşılabilecek nitelikte olduğu; ancak aldatma yeteneğine haiz olup olmadığı hususu olayın gelişimi, belgenin mevcut durumu, ibraz ve koşulları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek mahkemece yorumlanmasının daha uygun olacağı"nın Adli Tıp Kurumunun raporunda belirtilmesine ve ekspertiz raporunun da bu görüş doğrultusunda bulunmasına rağmen, belgelerde sahtecilik suçlarında aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığının takdirinin mahkemeye ait olduğu da göz önüne alınarak, suça konu belgenin duruşmaya getirtilip incelenmek suretiyle, özelliklerinin duruşma tutanağına yazılması ve aldatıcı nitelikte olup olmadığı kararda tartışılıp denetime olanak verecek şekilde dosya içine konulması gerektiğinin gözetilmeden tutanak tanığınca hemen farkedildiğinden bahisle yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 13.06.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/29159, Karar No: 2017/5842, Tarih: 16.05.2017

**18. Ceza Dairesi         2015/29159 E.  ,  2017/5842 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Beraat

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Ceza Genel Kurulu’nun 14.10.2008 gün ve 170-220 sayılı kararında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.

İnceleme konusu somut olayda; suça sürüklenen çocuğun, twitter isimli sosyal paylaşım sitesinde, EdepsizsinMelihGökçek adlı konu başlığı altında iki adet yorumda bulunduğu ve bu şekilde katılana hakaret ettiği iddiası ile dava açılıp, suçun maddi unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraatine karar verilmiştir.

Suça sürüklenen çocuk, söz konusu konu başlığının kendisi tarafından açılmadığını, katılanın yaptıklarından ve uygulamalarından rahatsız olduğu için eleştri kastıyla iki adet yorum yazdığını savunmuştur.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur. Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 10. maddesinin 2. paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26. maddesinde koruma altına alınan ifade özgürüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasanın 13. maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir ‘toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse Sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykarı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin şeref ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle AİHS'nin 8. maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı hakkı ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.

AİHM, birçok içtihadında Sözleşme’nin 10. maddesinin sadece ifade edilen düşünce veya bilginin esasını değil, aynı zamanda bunların aktarılma biçimlerini de güvence altına aldığını belirtmiştir. Bu anlamda, AİHM içtihatlarında, basın, toplumun sözcülerinden biri olarak kabul edilmekte ve herkesin kamuoyunu ilgilendiren bilgileri edinme hakkı bulunduğu düşüncesiyle, kamuyunu ilgilendiren konulara dair bilgi ve fikirleri vermeyi sağlayan basın özgürlüğüne ayrı bir önem atfedilmektedir. AİHM’e göre, öncelikle ifadelerin bir olgu isnadı mı yoksa değer yargısı mı olduğu belirlenmelidir. Zira olgu isnadı kanıtlanabilir bir husus iken, bir değer yargısının kanıtlanmasının istenmesi dahi ifade özgürlüğüne müdahale sayılabilecektir. Yargılamaya konu olan ifadeler eğer bir değer yargısı içermekte ve somut bir olgu isnadından bahsedilemeyecekse, değer yargılarını destekleyecek 'yeterli bir altyapının' mevcut olup olmadığı AİHM tarafından göz önünde bulundurulmaktadır. Zira değer yargılarının dahi belli düzeyde olgusal temel içermesi gerektiği kabul edilmektedir. Öte yandan, hiçbir veriye dayanmayan ve hiçbir altyapısı bulunmayan bir değer yargısı AİHM tarafından da ifade özgürülğü sınırları içerisinde kabul görmemektedir.

Olgu isnadı içeren ifadeler konusunda ise, en azından ilk bakışta güvenilir görünen delil sunulması gerektiği kabul edilmektedir. Elbette ki, bu deliller sunulamadığı takdirde, AİHM, iddiaların gerçekliğinin kanıtlanmasını beklemektedir.