muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/113, Karar No: 2023/426, Tarih: 12.09.2023

765 sayılı TCK’nın 523. maddesinden farklı olarak 5237 sayılı TCK’nın 168. maddesi uyarınca pişmanlık esasına dayanan etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen iade veya tazmin suretiyle gidermesi ya da zararın failden habersiz olarak üçüncü kişilerce giderilmesi durumunda buna fail tarafından karşı konulmaması gerekmekte olup suça konu eşyanın kaçarken yakalanan failin üzerinden kolluk görevlilerince yapılan üst yoklaması sonucu ele geçirildiği somut olayda, kamu gücü kullanılarak gerçekleştirilen yakalama üzerine suça konu 500 TL'nin ele geçirilerek adli emanete alınmış olması nedeniyle failin gerçek anlamda bir pişmanlığından söz edilemeyeceği gibi bu aşamadan itibaren etkin pişmanlık hükmünün uygulanmasına konu edilebilecek bir zarar veya iade durumu kalmadığından sanık hakkında TCK’nın 168. maddesinde düzenlenen etkin pişmanlık hükmünün uygulanma koşullarının oluşmadığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesinin mahkûmiyet hükmünün onanmasına karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin 21.10.2020 tarihli ve 1978-2117 sayılı direnme kararına konu mahkûmiyet hükmünün ONANMASINA,

2- Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 12.09.2023 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/6181, Karar No: 2014/12301, Tarih: 27.06.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/6181 E.  ,  2014/12301 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 18.10.2011 gün ve 2008/444-2011/314 sayılı kararı onayan Daire’nin 09.01.2014 gün ve 2012/8534-2014/342 sayılı kararı aleyhinde davalı banka vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı ....'a ait beş adet taşınmazı 17.01.2007 tarihinde satın aldığını, pazarlık aşamasında taşınmazların tapu kayıtları incelendiğinde taşınmazlar üzerinde davalı ...'ye ait ipotek olduğunu öğrendiklerini, ipotek borcunun miktarı davacı tarafından bankadan sorulduğunda bankada müdür yardımcısı olarak görev yapan diğer davalı ...'in 33.000 TL olarak beyanda bulunduğunu ve bu meblağın ödenmesi durumunda ipoteğin kalkacağını söylediğini, bunun üzerine ipotek bedeli olan 33.000 TL'nin dışında kalan meblağın satıcıya ödendiğini, müvekkili davacının 19.01.2007 tarihinde satın aldığı taşınmazın tapu kaydı, ipoteğin yevmiye numarası ile beraber tekrar davalı müdür yardımcısının yanına gittiğini, davalı ...'in ipotek borcunu hesaplayarak not kağıdına yazdığı hesaba yatırmasını istediğini,davacının ipotek bedeli olan 33.000 TL'yi banka veznesine yatırdığını, davacıya ipoteğin 10 gün içinde kaldırılacağı söylenmesine rağmen 10 gün sonra bankaya gittiğinde ipoteğin kalkmadığını öğrendiği gibi ipotek parası olarak yatırdığı 33.000 TL'nin banka tarafından satıcı ....'a kullandırıldığını öğrendiğini, bunun üzerine müvekkili davacının taşınmazı satan .... ve müdür yardımcısı ...'den şikayetçi olduğunu,dolandırıcılık ve görevi kötüye kullanmadan dolayı Denizli 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2007/381 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, ceza dosyasının derdest olduğunu, davalı banka görevlisinin kusurlu hareketi sonucu müvekkili davacının ipotek bedeli tutarınca zarara uğradığını, bankaların çalışanlarının kusurlu hareketleriyle üçüncü kişilere verdikleri zararlardan sorumlu olduklarını, bu nedenle sorumluluğu bulunan davalı bankaya karşı da dava açıldığını, Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2008/158 Esas sayılı dosyasında 33.000 TL ipotek bedelinin dava açılan kısmı olan 7.000 TL meblağın davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiğini ileri sürerek davalı bankaya ipotek bedeli olarak ödenen ancak hüküm altına alınmayan 26.000 TL'nin ödeme tarihi olan 19.01.2007 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararın davalılar vekilince temyizi üzerine karar 2012/8534 Esas, 2014/342 Karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Davalılar vekili davanın reddini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararın davalılar vekilince temyizi üzerine karar 2012/8534 Esas, 2014/342 Karar sayılı ilamıyla onanmıştır.

Davalı banka vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı banka vekilinin HUMK’nın 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddi gerekir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı banka vekilinin karar düzeltme isteğinin HUMK’nın 442. maddesi gereğince REDDİNE, alınması gereken 52,40 TL karar düzeltme harcı peşin ödenmiş olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3506 sayılı Yasa ile değiştirilen HUMK'nın 442/3. maddesi hükmü uyarınca, takdiren 228,00 TL para cezasının karar düzeltilmesini isteyen davalı bankadan alınarak Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 27.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/1150, Karar No: 2015/379, Tarih: 20.04.2015

**18. Ceza Dairesi         2015/1150 E.  ,  2015/379 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hakaret, tehdit

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede, başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

A- Sanığa yükletilen hakaret eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.

Ancak;

1-Hakaret suçu aleni olmayan cezaevinin rehabilitasyon odasında işlenmesine karşın, TCK'nın 125/4. maddesi uygulanmak suretiyle fazla ceza tayini,

2-TCK'nın 53/1-c maddesindeki hak yoksunluğunun sanığın kendi altsoyu bakımından koşullu salıverme tarihine kadar devam edeceğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan,temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye aykırı olarak, TCK'nın 125/4. maddesinin tatbikine ilişkin kısım hüküm fıkrasından çıkartılıp, uygulamaya göre de sonuç hapis cezasının 1 yıl 3 aya indirilmesi ve "5237 sayılı TCK'nın 53/1(c) maddesinde yer alan hak yoksunluğunun sanığın kendi altsoyu üzerindekilerle sınırlı olamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar uygulanması biçiminde, DÜZELTİLMESİNE ve başkaca yönleri Kanuna uygun bulunan hükmün, bu bağlamda ONANMASINA,

B-Tehdit suçundan kurulan hükmün temyizine gelince; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-Müşteki doktor ...'in "seni keserim" şeklinde tehdit edildiğine dair beyanının, yanında bulunan hemşire müşteki ... tarafından "parmağını sallayarak ben size göstereceğim" denildiğine dair beyanı ile çelişmesi karşısında, müşteki ... duruşmaya tanık sıfatıyla çağrılarak sanığın sarfettiği tehdit sözlerinin ne olduğunun açıklattırılıp beyanlar arasındaki çelişkinin giderilmeye çalışılması, giderilemediği takdirde yöntemince irdelenip hangi anlatımın hangi gerekçeyle diğerine üstün tutulduğunun açıklanıp gösterilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle TCK'nın 106/1. maddesinin ilk cümlesinin uygulanması,

2-TCK'nın 53/1-(c) maddesindeki hak yoksunluğunun sanığın kendi altsoyu bakımından koşullu salıverme tarihine kadar devam edeceğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı, sanığın temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 20/04/2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/5473, Karar No: 2019/1355, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2016/5473 E.  ,  2019/1355 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1351, Karar No: 2018/1623, Tarih: 06.11.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1351 E.  ,  2018/1623 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki “manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Ankara 24. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 11.03.2013 tarihli ve 2011/387 E. 2013/189 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 12.06.2014 tarihli ve 2013/15076 E., 2014/9794 K. sayılı kararı ile,

"...Dava, kişilik haklarına saldırı nedeniyle uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, istem kısmen kabul edilmiş; karar, taraflarca temyiz edilmiştir.

Davacı, davalının, MHP Kars İl Başkanlığı tarafından düzenlenen iftar programında yaptığı konuşma içeriğinde yer alan ifadelerle, kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu belirterek manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı ise, konuşmada davacının ismini zikretmediğini, konuşmada davacıyı hedef almadığını, hükümet tarafından uygulanan politikaların tutarsızlıklarını dile getirdiğini, muhalefet partisi olarak siyasi eleştiride bulunduğunu belirterek, istemin reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme, davalının muhalefette bulunan bir siyasi parti temsilcisi olarak, Kars İl Örgütü'nde partililere yönelik yaptığı konuşmada kullandığı "Sayın Başbakan, bugün Kaddafi'nin muhaliflerini desteklemek üzere Amerika'nın posta beygiri gibi habire Dışişleri Bakanını gönderiyor" şeklindeki ifadelerin, hakaret niteliğinde olduğu ve eleştiri sınırları aşılarak söylendiği, bu nedenle davacının kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesi ile istemi kısmen kabul etmiştir.

Davacı Dışişleri bakanı, davalı ise MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin baş danışmanı ve MYK üyesi olup siyasi hüviyete sahip kişilerdir. Tarafların siyasi kimlikleri de göz önünde bulundurulduğunda, konuşma bütünü itibari ile sert siyasi eleştiri mahiyetindedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararlarında da belirtildiği üzere siyasi hüviyete sahip şahısların kendilerine yönelik sert, ağır ve hatta incitici eleştirilere de katlanmaları gerekir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan ifade özgürlüğünün sadece "zararsız ve ilgilenmeye değmez olarak görülen bilgi ve fikirler değil aynı zamanda rahatsız eden, şaşırtan ve gücendiren ifadelerin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği" belirtilmiş ve bu ifadeler var olmadan "demokratik bir toplum"dan söz edilemeyeceği vurgulanmıştır.

Mahkemece bu yönler gözetilerek, istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan yazılı gerekçeyle, davalının manevi tazminat ile sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir..."

gerekçesiyle oy çokluğuyla bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Mahkemece bu yönler gözetilerek, istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan yazılı gerekçeyle, davalının manevi tazminat ile sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir..."

gerekçesiyle oy çokluğuyla bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili; Milliyetçi Hareket Partisi Kars İl Başkanlığı'nın düzenlediği iftar programına katılan davalının yaptığı konuşmada müvekkilini hedef alan açıklamalarda bulunduğunu, davalının tüm katılımcıların ve basının huzurunda müvekkilini hedef alarak "Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Avrupa Birliği'nin bölgedeki planlarını yerine getirebilmek için Türk askeri dâhil Devletin bütün imkanları kullanabildiği gibi, Türk Devlet geleneğini ayaklar altına alan bir takım uygulamalar yapıyor. Dün Kaddafi'den ödül alabilmek için çadırının kapısında bekleyen Sayın Erdoğan, onun verdiği ödül ile şereflendiğini söyleyen Sayın Başbakan, bugün Kaddafi'nin muhaliflerini desteklemek üzere 'Amerika'nın posta beygiri gibi' habire Dışişleri Bakanını gönderiyor."; "Emekli bir asker olarak diyorum ki, Türkiye Cumhuriyeti NATO’nun, ABD'nin, AB’nin emrinde değildir. Türkiye Cumhuriyeti dört tane soytarının, dört tane soysuzun, on on beş tane köksüzün, birilerine altın tepside sunacağı bir ülke değildir. Türkiye Cumhuriyeti şehitlerin emanetidir bize." şeklindeki ifadelerle ağır hakaretlerde bulunduğunu, düşünce açıklama ve eleştiri sınırlarını aştığını, davalının beyanları üzerine yazılı ve görsel basında birçok haber yayınlandığını, müvekkilinin başka bir devletin emri ve hizmeti altında çalışmakla, ülkesine ihanet etmekle, görevini kötüye kullanmakla itham edildiğini, kamuoyundaki onur ve saygınlığının zedelendiğini, kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu ileri sürerek 10.000,00TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili; müvekkilinin MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin baş danışmanı ve MYK üyesi olduğunu, Kars MHP il ve ilçe yöneticileri ile Kars MHP Kadın Kollarının bulunduğu bir toplantıda konuşma yaptığını, konuşmanın bütününe bakıldığında davacının hedef alınmadığını, muhalefet partisi olarak siyasi eleştiride bulunduğunu, kullanılan ifadenin hükümetin Libya ve Suriye ile olan iyi ilişkileri bir anda tersine çevirmesine, bunun altında ABD'nin diktesi olduğuna ve bunun için de Amerika'nın posta beygiri gibi yani ABD'nin dikte ettiği şeyleri sonuç vermeyecek şekilde Libya'da uygulamak üzere Dışişleri Bakanını gönderdiğine ilişkin olarak söylendiğini, “posta beygiri gibi” ifadesinin davacıyı aşağılama ya da küçük düşürme kastı olmadan hükümetin Libya politikasına eleştiri maksadıyla ve sonu boş olan bir iş uğruna didinmek anlamında kullanıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; davalının bir siyasi parti temsilcisi olarak Kars İl Örgütü'nde partililere yaptığı konuşmada davacıyı kastettiği anlaşılan ifadeler kullandığı, söz konusu konuşma yapıldıktan sonra özellikle yerel medyada Amerika'nın posta beygiri ifadesi ele alınarak geniş olarak kullanılıp yayın yapıldığı, ifadenin etkisinin arttığı, davalının bir siyasi parti ve muhalefet temsilcisi olarak partililerin olduğu bir toplantıda hükümet uygulamalarına yönelik eleştiride bulunma hakkının da bulunduğu, davacının da Dışişleri Bakanı olarak hükümetin bir üyesi olduğu, ancak siyasi eleştirilerin sınırı aşılmadan, kişilik haklarına yönelmeden yapılması gerektiği, davacıya yönelik olduğu anlaşılan "Amerika'nın posta beygiri gibi gönderildiği" şeklindeki ifadelerin hakaret niteliğinde olduğu ve eleştiri sınırları aşılarak söylendiği, bu nedenle davacının kişilik haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraf vekillerinin temyizi üzerine karar Özel Dairece yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.

Yerel Mahkemece önceki karardaki gerekçelerle direnme kararı verilmiştir.

Direnme kararını davalı vekili temyiz etmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, davalı tarafından yapılan konuşma içeriğinde kullanılan ifadelerin siyasi eleştiri sınırlarını aşıp aşmadığı ve davacının kişilik haklarına saldırı teşkil edip etmediği, buradan varılacak sonuca göre davalının manevi tazminatla sorumlu tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Acı ve elemin manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu, tüzel kişileri ve bilinçsizleri; öte yandan, acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklarından yoksun bırakmamak için yasalar manevi tazminat verilebilecek bazı olguları özel olarak düzenlemiştir.

Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Acı ve elemin manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu, tüzel kişileri ve bilinçsizleri; öte yandan, acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklarından yoksun bırakmamak için yasalar manevi tazminat verilebilecek bazı olguları özel olarak düzenlemiştir.

Bunlar kişilik değerlerinin zedelenmesi (TMK m.24), isme saldırı (TMK m.26), nişan bozulması (TMK m.121), evlenmenin butlanı (TMK m.158/2), boşanma (TMK m.174/2) bedensel zarar ve ölüme neden olma (818 sayılı BK m.47) durumlarından biri ile kişilik haklarının zedelenmesi (818 sayılı BK m.49- 6098 sayılı TBK m. 58) olarak sıralanabilir.

4721 sayılı TMK’nın 24. maddesi ile 818 sayılı BK’nın 49. maddesi diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlıdır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 24. maddesinde;

“Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hakimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar yada kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.”

Dava konusu konuşmanın yapıldığı ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 49. maddesinde ise;

“Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilir.

Hakim, manevi tazminatın miktarını tayin ederken, tarafların sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate alır.

Hakim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir tazmin sureti ikame veya ilave edebileceği gibi tecavüzü kınayan bir karar vermekle yetinebilir ve bu kararın basın yolu ile ilanına da hükmedebilir.”

hükümleri yer almaktadır.

TMK’nın 24 ve BK’nın 49. maddelerinde belirlenen kişisel hakları, kişisel varlıkların korunmasıyla ilgilidir. Kişisel varlıklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir.

Görüldüğü üzere BK'nın 49. maddesi gereğince kişisel hakları zarara uğrayanların manevi tazminat isteme hakları vardır.

Bu genel açıklamalardan sonra uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının da incelenmesinde yarar bulunmaktadır:

Görüldüğü üzere BK'nın 49. maddesi gereğince kişisel hakları zarara uğrayanların manevi tazminat isteme hakları vardır.

Bu genel açıklamalardan sonra uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının da incelenmesinde yarar bulunmaktadır:

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 90. maddesinin son fıkrası; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmünü içermektedir. Bu durumda, mahkemelerce önlerine gelen uyuşmazlıklarda usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

Hâl böyle olunca, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİHS) konunun nasıl düzenlendiği ve sözleşmenin uygulanmasını sağlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının incelenmesi gerekmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “İfade Özgürlüğü” başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrası; “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.” hükmünü içermekte olup hangi hallerde ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği de aynı maddenin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir.

İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun en önemli temellerinden birisi olup, toplumsal ilerlemenin ve her bireyin gelişiminin başlıca koşullarından birini teşkil etmektedir. AİHS'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası saklı kalmak koşuluyla, ifade özgürlüğü yalnızca iyi karşılanan ya da zararsız veya önemsiz olduğu düşünülen değil, aynı zamanda kırıcı, hoş karşılanmayan ya da kaygı uyandıran “bilgiler” ya da “düşünceler” için de geçerlidir. Bunlar, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın "demokratik toplum" olmaz (Handyside, parag. 49, başvuru no: 5493/72, 07.12.1976). AİHS'nin 10. maddesinde benimsenen ifade özgürlüğü bu şekilde olmakla birlikte, yine de dar bir yorum gerektiren istisnalar içermektedir ve bu hakkı kısıtlama ihtiyacının ikna edici bir biçimde ortaya konması gerekmektedir (Pakdemirli/Türkiye kararı, başvuru no: 35839/97, 22 Şubat 2005).

İfade özgürlüğü geniş bir şekilde yorumlanmakta ise de, sınırsız olmadığı da Sözleşme’nin 10. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilmiştir. Burada çözülmesi gereken temel sorun ifade özgürlüğü ile kişilik haklarına yönelik saldırı arasındaki sınırın hangi ölçütlere göre saptanacağıdır.