muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/3137, Karar No: 2024/735, Tarih: 08.02.2024

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile erkeğin kadına ekonomik şiddet uyguladığı, ortak kızlarına karşı ilgisiz davrandığı,kadının doğum günleri dışında eve misafir kabul etmediği evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı erkeğin daha fazla kusurlu olduğu gerekçesi ile davanın kabulü ile tarafların 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince

boşanmalarına, ortak çocuklar Bade ve ...'in velâyet lerinin davacı anneye tevdine, velâyet i davacı anneye verilen ortak çocuklar ile davalı baba arasında kişisel ilişki tesisine, ortak çocuklar için aylık 1.250,00'şer TL tedbir nafakasının karar kesinleşinceye kadar devamına, karar kesinleştikten sonra her bir çocuk için aylık 1.250,00 TL iştirak nafakası olarak davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacının manevî tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı kadın vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur belirlemesi, manevî tazminatın reddi, tedbir ve iştirak nafakası miktarı yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2.Davalı erkek vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur tespiti, boşanma, velâyet, tedbir ve iştirak nafakası ile yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesi istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar davalı erkeğin ortak kızına karşı ilgisiz olduğu kusur olarak yüklenmiş ise de, bu konudaki tanık anlatımı soyut açıklamadan ibaret olduğu bu durumda eşine ekonomik şiddet uygulayan davalı erkek ile eve misafir kabul etmeyen davacı kadın evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında eşit kusurlu oldukları, ortak çocuklar için hükmedilen iştirak nafakasının miktarı az olduğu gerekçesi ile kadının iştirak nafakasının miktarına ve erkeğin kusur tespitine yönelik istinaf taleplerinin kısmen kabulüne, ilgili bentlerin kaldırılmasına, ortak çocuklar yararına ayrı ayrı 2.500,00 TL iştirak nafakası ödenmesine, tarafların diğer istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı kadın vekili; eşit kusur belirlemesinin hatalı olduğu, tedbir ve iştirak nafakası miktarı ile manevî tazminatın reddinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; kusur belirlemesi, manevî tazminatın reddi, tedbır ve iştirak nafakasının miktarı yönlerinden kararın bozulmasını talep etmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı kadın vekili; eşit kusur belirlemesinin hatalı olduğu, tedbir ve iştirak nafakası miktarı ile manevî tazminatın reddinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; kusur belirlemesi, manevî tazminatın reddi, tedbır ve iştirak nafakasının miktarı yönlerinden kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı erkek vekili; ortada boşanmayı gerektirecek kusur bulunmadığı ,davanın reddine karar verilmesi gerektiği, mahkemenin çocuklar için belirlemiş olduğu tedbir ve iştirak nafakalarının fahiş olduğu, reddedilen kısımlar yönünden lehe vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve kanuna aykırı bulunduğunu beyanla; hükmün tamamı yönlerinden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı kadın tarafından 4721 sayılı Kanun'un 166 ncı maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen evlilik birliğinin sarsılması hukuki sebebine dayalı olarak açılan boşanma ve fer'ileri istemine ilişkin davada taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamına imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, geçimsizlik var ise kusurun kimden kaynaklandığı, boşanma davasının kabulü kararının yerinde olup olmadığı, kadın yararına manevî tazminat şartlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği, tedbir ve iştirak nafakalarının miktarlarının uygun olup olmadığı ve vekâlet ücreti noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 323 üncü, 326 ncı, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 inci ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü, 6 ıncı maddeleri, 166 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, 169 uncu maddesi, 174 üncü maddesinin ikinci fıkrası, 182 nci, 327 nci, 328 inci, 330 uncu maddesi. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci ve 51 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen ..., tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/4611, Karar No: 2010/14629, Tarih: 04.11.2010

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2010/4611 E.  ,  2010/14629 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı ... ve firi müdahil avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı,15 Nisan 2007 tarihli kira sözleşmesi ile dava konusu taşınmazı eczane olarak işletmek üzere davalıdan kiraladığını, ancak mecurun kendisine teslim edilmediğini ileri sürerek, mecurun teslimini ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 20.000-TL yoksun kalınan kârın davalıdan tahsilini istemiş, daha sonra yoksun kalınan kâr yönünden talebini atiye bırakmıştır.

Davalı, taşınmazın ½ maliki olduğunu, diğer malikin imzası bulunmadığından kira sözleşmesinin geçersiz olduğunu, mecurun daha önce başka bir kişiye kiralanarak teslim edildiğini savunarak, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davacı tarafından maddi tazminat davası takipsiz bırakıldığından HUMK 409. maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına, akdin ifasına yönelik davanın kabulüne, akdin ifasına, taşınmazın davacıya teslimine, karar verilmiş; hüküm, davalı ve fer’i müdahil ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, 15 Nisan 2007 tarihli kira sözleşmesi ile dava konusu taşınmazı eczane olarak işletmek üzere davalıdan kiraladığını, ancak mecurun kendisine teslim edilmediğini ileri sürerek mecurun teslimini istemiştir. Davalı,Taşınmazın ½ maliki olduğunu, diğer malikin imzası bulunmadığından kira sözleşmesinin geçersiz olduğunu, mecurun daha önce başka bir kişiye kiralanarak teslim edildiğini savunmuştur. Mahkemece, kiralayanın taşınmazı sözleşmede belirlenen şekilde kiracıya teslim etmek ve akit süresince bu şekilde bulundurmak yükümlülüğünde olduğu, mecurun davacıya teslim edilmediği, kiralayanın BK 249. maddesine aykırı davrandığı gerekçesiyle davanın kabulüne, taşınmazın davacıya teslimine karar verilmiştir. Taşınmazın 02.04.2007 başlangıç tarihli ve geçerli bir adi yazılı kira sözleşmesi ile davalı ve ihbar olunan ... tarafından ihbar olunan ...’e kiralandığı, ...’in de taşınmazı fer’i müdahil ...’ye kiraladığı ve teslim ettiği, taşınmazın halen ... ... ’nin zilyetliğinde bulunduğu ve eczane olarak kullanıldığı dosya içinde bulunan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Aynı taşınmaz, 15.04.2007 başlangıç tarihli adi yazılı kira sözleşmesi ile davalı tarafından davacıya da kiralanmıştır. Bu durumda, davalı, ihbar olunan ... ve fer’i müdahil ...’nin el ve işbirliği içinde davrandıkları iddia edilmediğine ve kanıtlanamadığına göre davacının ancak tazminat istemeye hakkı vardır. Mahkemece, bu yön gözetilmeksizin yanlış değerlendirme ile fer’i müdahil ve ihbar olunanları da bağlayıcı şekilde taşınmazın davacıya teslimine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün, davalı ve fer’i müdahil yararına BOZULMASINA, 129,60 TL peşin alınan temyiz harcının istek halinde Feri müdahile iadesine, 518,40 TL peşin alınan temyiz harcının 04.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6955, Karar No: 2012/11477, Tarih: 10.07.2012

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2012/6955 E.  ,  2012/11477 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ... Un ve Süt Tic. Ltd. Şti. vek. Av. ... ile davalı ... aralarındaki itirazın iptali davası hakkında ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinden verilen 26.11.2010 gün ve 1536/1615 sayılı hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu.

- K A R A R -

Heyetçe incelenmesine gerek görülen davaya ve takibe konu dört adet bononun önlü-arkalı onaylı fotokopilerinin eklendikten sonra temyiz incelemesi için Dairemize gönderilmek üzere 14.02.2012 tarihinde dosya mahkemesine çevrilmiş ise de; mahkemenin gönderdiği, bono suretlerinin, arka yüzlerinin bulunmadığı anlaşılmakla, geri gönderme kararının dikkatli okunarak, bonoların arka yüzlerini de gösterir şekilde onaylı fotokoplerinin gönderilmesi için bir kez daha mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, ilgililerin bu konuda uyarılmasına, 10.07.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/2082, Karar No: 2012/7600, Tarih: 03.07.2012

**(Kapatılan)14. Ceza Dairesi         2012/2082 E.  ,  2012/7600 K.**

**"İçtihat Metni"**

Çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçundan sanık ..., nitelikli cinsel saldırı suçundan sanık ...'nın yapılan yargılamaları sonunda; sanık ...'in üzerine atılı suçtan mahkûmiyetine, sanık ...'ın ise üzerine atılı suçtan beraatine dair Artvin Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 11.05.2011 gün ve 2010/102 Esas, 2011/58 Karar sayılı sanık ... yönünden re'sen de temyize tâbi hükümlerin süresi içinde Yargıtayca incelenmesi sanık ... müdafii ve katılan mağdure ... vekili tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğname ile Daireye gönderilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

Karadeniz Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinin mağdurenin klinik olarak sınır zekâ düzeyinde olduğuna ilişkin 09.03.2010 tarihli raporu, Adli Tıp uzmanı tarafından düzenlenen 10.05.2010 tarihli rapora göre, mağdurenin orta derecede zihinsel özürlü olduğu, mental retardasyonu nedeniyle maruz kaldığı iddia edilen fiile karşı ruhsal ve bedensel yönden kendisini savunabilecek durumda olmadığı ve hekim olmayan normal sağlıklı yetişkin kişilerce de bu durumun anlaşılabileceğinin belirtilmiş olması karşısında, mağdurenin Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas kuruluna sevki sağlanarak olay tarihi itibarıyla kendisinde herhangi bir akıl hastalığı ya da zayıflığı bulunup bulunmadığı, var ise bu hastalığının hekim olmayanlarca anlaşılıp anlaşılmayacağı, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğinin gelişmiş olup olmadığı, beden veya ruh bakımından eyleme karşı kendisini savunabilecek durumda olup olmadığı, ifadelerine itibar edilip edilemeyeceği konularında rapor alındıktan sonra hüküm kurulması gerekirken eksik araştırmayla yazılı biçimde karar verilmesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafiin ve katılan mağdure vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 03.07.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/815, Karar No: 2016/18951, Tarih: 02.06.2016

**19. Ceza Dairesi         2016/815 E.  ,  2016/18951 K.**

**"İçtihat Metni"**

... Gazetesi’nin 18/08/2014 tarihli nüshasının l ve 14. sayfasında “...’nın Kozmik İhaneti” ve “Paralelin Enerji Casusluğu” başlıkları ile yayımlanan yazılar nedeniyle ilgilisi ... vekili tarafından yapılan vaki düzeltme ve cevap isteminin kabulü ile tekzip metninin yayımlanmasına dair ...5. Sulh Ceza Hakimliğinin 02/10/2014 tarihli ve 2014/3632 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ...6. Sulh Ceza Hakimliğinin 09/12/2014 tarihli ve 2014/4400 değişik iş sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 04/02/2016 gün ve 94660652-105-06-14976-2015-Kyb sayılı kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 24/02/2016 gün ve KYB.2016-58360 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre;

1-1982 Anayasasının 141. maddesinde “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34/1. maddesinde “Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230 uncu madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.” şeklindeki düzenlemeler karşısında, ...5. Sulh Ceza Hakimliğinin 02/10/2014 tarihli kararında herhangi bir gerekçe gösterilmeden düzeltme ve cevap isteminin yerinde olduğundan bahisle karar verilemeyeceğinin,

2-...5. Sulh Ceza Hakimliğince, talebin yerinde olduğu şeklindeki gerekçe ile tekzip talebinin kabulüne karar verilmiş ise de, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13/02/2007 tarihli ve 2007/7-28 esas, 2007/34 sayılı kararında yer alan, “Demokratik toplumlar, temel hak ve özgürlüklere dayanan toplumlardır. Bu tür toplumlarda Devletin görevi, temel hak ve özgürlükleri korumak ve geliştirmektir. Temel hak ve özgürlükler arasında düşünce ve kanaati açıklama özgürlüğünün önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu özgürlüğün kullanılabilmesinin en önemli yollarından birisi de basındır. Geneli ilgilendiren ya da ilgilendirmesi gereken tüm olaylar hakkında, halkı objektif ve gerçekleri yansıtacak biçimde aydınlatmak, çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye çağıracak tarzda tartışmalar açmak, onu toplumsal ve siyasal oluşumlar üzerinde doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmak, yöneticileri eleştirmek, uyarmak ve bu yöntemlerle denetlemek, ayrıca içinde yaşadığı toplumun ve tüm insanlığın sorunları konusunda bireyi bilinçlendirmek durumunda olan basına, bu ödevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı bir kısım haklar da tanınmıştır. Bunlar; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarıdır. Temelini Anayasa’nın 28. vd. maddelerinden alan ve 5187 sayılı Basın Yasasının 3. maddesinde düzenlenen bu haklar, basın yoluyla işlenen suçlarda, hukuka uygunluk nedenlerini oluşturur. Bilgiyi yayma, eleştirme ve yorumlama haklarının kabulü için, açıklama, eleştiri veya değer yargısı biçimindeki bilginin gerçek ve güncel olması, açıklanmasında kamunun ilgi ve yararının bulunması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bir bağ bulunması, açıklamada küçültücü sözlerin kullanılmaması gerekir....Yargılama konusu haber ve yorum metnindeki eleştiri ve değer yargılarının bir kısmı sert ve çarpıcı bir üslupla dile getirilmiştir. Yerleşmiş yargısal kararlarda da vurgulandığı üzere esasen, eleştirinin sert bir üslûpla gerçekleştirilmesi, kaba olması ve nezaket sınırlarını aşması, eleştirenin amacına, psikolojisine, eğitim ve kültür düzeyine bağlı bir olgudur.

Ancak kabul edilmelidir ki, basın özgürlüğü, belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerir. Gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimler “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadeler asılsız kişisel saldırı olarak görülemez.” şeklindeki açıklamalar dikkate alındığında, tekzibe konu haberin niteliği itibariyle basın özgürlüğü kapsamında kaldığının, gözetilerek itirazın bu yönlerden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü;

A-İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

A-İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

İfade özgürlüğü; öğretide değişik tanımlara rastlanmakla birlikte, genel bir kabulle, insanın özgürce fikir edinebilme, edindiği fikir ve kanaatlerinden dolayı kınanmama, bunları meşru yöntemlerle dışa vurabilme imkan ve özgürlüğüdür.

Doğal haklardan kabul edilen ifade özgürlüğü, çoğulcu demokrasilerde vazgeçilmez ve devredilmez bir niteliğe sahiptir.

Bu özelliğinden dolayı da, ifade özgürlüğü temel hak ve özgürlükler kapsamında değerlendirilerek birçok uluslararası belgeye konu olmuş, Anayasamızda da bu konuda ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.

I- DÜZENLEMELER:

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 19. maddesinde; "Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan ve hangi ülkede olursa olsun bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir"

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10. maddesi 1. fıkrasında: "Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir." hükümlerine yer verilmiştir.

Anayasamızın 25. maddesinde; "Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne amaçla olursa olsun kimse düşünce ve kanatlerini açıklamaya zorlanamaz. Düşünce ve kanatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz."

26. maddesinde de; "Herkes düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir."

Şeklinde düzenlemeler yapılarak temel insan haklarından olan düşünceyi açıklama ve yayma ile bilim ve sanat özgürlüğü güvence altına alınmıştır.

1789 Fransız Devrimi ile başlayan ifade özgürlüğünün sonsuz ve sınırsız olmadığı, kısıtlı da olsa sınırlandırılmasının gerekeceği, uluslararası ve ulusal alanda hukuki normlara konu edilmiştir.

II-SINIRLAMALAR:

Bu amaçla da:

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10. maddesinin 2. fıkrasında; "Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir."

17. maddesinde ise; "Bu sözleşme hükümlerinden hiçbiri, bir devlete, topluluğa veya kişiye sözleşmede tanınan hak ve özgürlüklerin yok edilmesine veya burada öngörüldüğünden daha geniş ölçüde sınırlamalara uğratılmasına yönelik bir etkinliğe girişme

..\...

ya da eylemde bulunma hakkını sağlar, biçimde yorumlanamaz" tarzında düzenlemeler yapılarak devletlere kendi toplumlarını düzenlemeleri bu açıdan da ifade özgürlüğünün sınırlarını, sözleşmenin 10. maddesinde yer alan kriterleri gözeterek çözebilmeleri konusunda takdir yetkisi tanınmıştır.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi ulusal makamların bu takdir yetkisini sözleşmenin 10. maddesiyle bağdaşır şekilde kullanıp kullanmadıklarını önüne gelen davalar aracılığıyla denetlemektedir.

Ulusal makamlar, ifade özgürlüğünün sınırlanması ile ilgili takdir yetkilerini kullanırken önemli bir toplumsal ihtiyaç veya zorunluluğun bulunması, sınırlamada aşırıya gidilmemesi, sınırlamanın meşru bir amacı gerçekleştirmek için yapılması ve yasayla sınırlama getirilmesi hususlarını gözetmek zorundadırlar.

Her ne kadar doktrinde bu konuda üye devletlerin aynı ölçüleri benimsemeleri gerektiği savunulmakta ise de değer yargıları ülkeden ülkeye değişmektedir.

Çağdaş ülkelerin çoğunda; iftira, onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici söz ve beyanlar, savaş kışkırtıcılığı, hukuk düzenini cebir yoluyla değiştirmeye yönelen, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik olan ifadeler düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemekte, suç sayılmak suretiyle cezalandırılmaktadırlar.

Anayasamızın 13. maddesinde; "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne, ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."

14. maddesinde: "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.

Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz.

Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir."