muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/537, Karar No: 2022/573, Tarih: 19.04.2022

iii. Müdahalelerin demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığı:

AİHM ifade özgürlüğünün demokratik bir toplumun temel yapılarından birini oluşturduğu ve toplumun gelişimi ve bireyin kendini gerçekleştirmesinin temel koşullarından biri olduğunu hatırlatır (Lingens/Avusturya, Başvuru No: 9815/82, 08.07.1986). İfade özgürlüğü istisnalara tabi olsa da, bu istisnalar dar bir biçimde yorumlanmalı ve sınırlama nedeni ikna edici bir biçimde ortaya konmalıdır (Observer ve Guardian/Birleşik Krallık, A Serisi no: 216, Başvuru No: 13585/88, 26.11.1991).

28. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 16.06.2020 tarihli ve 2017/4-1349 E., 2020/407 K., 23.06.2020 tarihli ve 2017/4-1406 E., 2020/449 K. sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

29. Basın özgürlüğü ise ifade özgürlüğünün en önemli unsurlarından birisidir. AİHM’nin basın ile ilgili kararlarında ifade özgürlüğünün demokratik bir toplumun esaslı temellerinden birisini oluşturduğuna değinildikten sonra basına tanınması gereken güvencelerin özel bir öneme sahip bulunduğu belirtilmektedir. Basın ve diğer medya organlarının ifade özgürlüğü, kamuoyuna yöneticilerin görüş ve davranışlarını tanıtmak ve yargılamak için en iyi araçlardan birisini sunmaktadır. Basına siyasal arenada ve kamunun ilgilendiği diğer alanlarda tartışma konusu olan bilgi ve görüşleri iletme görevi düşer. Basının bu görevi, kamuoyunun da bilgi ve görüşleri alma hakkı ile tanımlanır (Handyside, parag. 49, Centro Europa 7 S.R.L. And Dı Stefano/İtalya, Başvuru No: 38433/09, 131).

30. O hâlde basın özgürlüğü bir yönüyle halkı ilgilendiren haber ve görüşleri iletme özgürlüğü, diğer yönüyle de halkın bu bilgi ve görüşleri alma hakkıdır. Mahkemeye göre basın ancak bu şekilde, kamuoyunun bilgi edinme hakkı bakımından yaşamsal önemi bulunan “halkın gözcülüğü” ya da “bekçisi” görevi yapabilir. Basın özgürlüğü söz konusu olduğunda, ulusal makamlara tanınan takdir yetkisi demokratik bir toplumun yararı dikkate alınarak sınırlandırılır (Édıtıons Plon/Fransa, Başvuru No: 58148/00, 44; Bladet Tromsø And Stensaas/Norveç, Başvuru No: 21980/93, 59).

31. Burada şu hususun da ifade edilmesi gerekir ki, Sözleşme’nin 10. maddesi sadece ifade edilen haber ve fikirlerin içeriğini değil, aynı zamanda bunların nakledilme biçimlerini de korur (Oberschlick/Avusturya, Başvuru No: 20834/92, 57). AİHM’nin yerleşik içtihadına göre; gazetecilik özgürlüğü ve mesleği, belirli ölçüde abartma, hatta kışkırtma unsurunu da içerir (Prager And Oberschlick/Avusturya, Başvuru No: 15974/90, 38).

32. Basının başkalarının itibarını korumak gibi çizilmiş sınırları aşmaması gerekmekle birlikte kamunun menfaatinin bulunduğu diğer alanlarda olduğu gibi siyasi meselelerde de haber ve fikirleri iletmek yine basına düşen bir görevdir. Sadece basının bu tür haber ve fikirleri iletme görevi yoktur, halkın da bunları edinme hakkı da vardır (Sunday Times/Birleşik Krallık, parag. 30, başvuru no: 6538/74, 26.04.1979).

32. Basının başkalarının itibarını korumak gibi çizilmiş sınırları aşmaması gerekmekle birlikte kamunun menfaatinin bulunduğu diğer alanlarda olduğu gibi siyasi meselelerde de haber ve fikirleri iletmek yine basına düşen bir görevdir. Sadece basının bu tür haber ve fikirleri iletme görevi yoktur, halkın da bunları edinme hakkı da vardır (Sunday Times/Birleşik Krallık, parag. 30, başvuru no: 6538/74, 26.04.1979).

33. Öte yandan demokratik bir toplumun hayat mekanizmalarından olan yargı sisteminin işleyişine ilişkin konular kamusal menfaatlerin alanında kalır. Bu kapsamda yargının toplum için özel rolü dikkate alınmalıdır. Adaletin garantörü olan ve hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hayati bir işlev gören yargı, görevlerini başarıyla yapabilmek için kamu güvenine ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle bu güveni ciddi bir şekilde zarara uğratabilecek temelsiz saldırılara karşı özellikle yargıçların kendilerini hedef alan eleştirilere karşı cevap vermelerine engel olan bir sağduyuya sahip olma yükümlülükleri göz önünde bulundurulduğunda korumak gerekebilir. Ancak temelsiz ve ağır biçimde yaralayıcı saldırılar bir kenara bırakılırsa yargı görevlileri de kabul edilebilir sınırlar içindeki eleştirilere sadece teorik ve genel olarak değil şahsen de konu olabilirler. Bu kişilerin görevlerini ifa ederken kendilerine yönelik kabul edilebilir eleştirinin sınırları sıradan bir vatandaşa kıyasla daha geniştir (Morice/Fransa, Başvuru No: 29369/10, 23.04.2015).

34. Adalet sisteminin düzgün işlemesi için görev yapan kamu görevlileri olan hâkim ve savcılarla yüksek mahkeme üyeleri de diğer kamu görevlileri gibi kamunun güvenine sahip olmalıdırlar (benzer bir karar için bkz. Saday/Türkiye, B.No: 32458/96, 30.03.200). Bu sebeple adalet sisteminde görev alan hâkim ve savcılarla birlikte diğer yargı çalışanlarını asılsız suçlamalardan korumak Devletin görevlerindendir. Demokratik bir toplumda, bireylere, yargı sistemi ve ona dâhil olan kamu görevlilerini eleştirme ve onlar hakkında yorum yapma hakkı tanınmış olmakla birlikte, bu eleştirilerin kişilerin şeref ve itibarlarının korunmasını isteme haklarını ihlal eder boyuta ulaşmaması gerekir (Anayasa Mahkemesi, Emin Aydın, B.No: 2013/3178, 25.06.2015).

35. Basın özgürlüğünün iç hukukumuzda nasıl yer aldığı konusuna gelince;

Anayasa’nın “Basın hürriyeti” başlıklı 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3. maddesi basın özgürlüğünü düzenlemiş ve bunun sınırlarını göstermiştir.

36. 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3. maddesinde;

“Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.

35. Basın özgürlüğünün iç hukukumuzda nasıl yer aldığı konusuna gelince;

Anayasa’nın “Basın hürriyeti” başlıklı 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3. maddesi basın özgürlüğünü düzenlemiş ve bunun sınırlarını göstermiştir.

36. 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3. maddesinde;

“Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.

Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir.” hükmü yer almaktadır.

37. Bu hükümden de anlaşılacağı üzere; basın özgürlüğü, kişinin dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren olay ve olgular hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamayı amaçlar.

38. Bunun gereği olarak basın; haber toplamak, fikir ve kanaatleri izleyerek bunları çözümlemek, yorumlamak, eleştirmek ve sonuçta kamuoyunu ilgilendiren konularda doğru ve gerçeğe uygun haber vermek hakkına sahip ve bununla görevlidir. Eş söyleyişle denetim, uyarma, eleştiri ve gerçekleri açıklama, basının doğal görevleridir.

39. Basın özgürlüğü ile bağlantılı kavramlar olarak; Anayasa’da düşünce ve kanaat hürriyeti (m. 25), düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti (m. 26) ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Demokratik yaşamın gelişmesinde, ulusal birliğin sağlanmasında, kamuoyunun sağlıklı bir biçimde oluşmasında, sosyal ve siyasal ilerlemede basının çok önemli bir fonksiyonunun bulunduğu açık ve kuşkudan uzaktır.

40. Doğaldır ki basının bu ayrıcalıklı konumu ve hukuk düzeninin kendisine tanıdığı özgürlük, tüm özgürlükler gibi yine hukuk düzenince çizilen sınırlara tabidir. Basın, yaptığı yayınlarda gerek Anayasa’nın “Temel Haklar ve Ödevler” bölümünde yer alan ve gerekse de TMK'nın 24 ve 25. maddelerinde ve ayrıca özel yasalarda güvence altına alınmış olan, kişilik haklarına saygı göstermek, bunlara saldırı niteliği taşıyabilecek tutum ve davranışlardan kaçınmak zorundadır.

41. Bu cümleden olarak basın, belirli bir kişinin fikrini tartışmak zorunda kaldığı durumlarda bile, objektif bilgi vermekle ve eleştirmekle yetinmeli, olayları tahrif etmek veya kuşkuları yaymak gibi hukukun izin vermeyeceği yollara başvurmamalıdır. Özellikle de hakaret niteliğinde ya da yersiz, onur kırıcı söz ve deyimlerin kullanılmasından kaçınmalıdır.

41. Bu cümleden olarak basın, belirli bir kişinin fikrini tartışmak zorunda kaldığı durumlarda bile, objektif bilgi vermekle ve eleştirmekle yetinmeli, olayları tahrif etmek veya kuşkuları yaymak gibi hukukun izin vermeyeceği yollara başvurmamalıdır. Özellikle de hakaret niteliğinde ya da yersiz, onur kırıcı söz ve deyimlerin kullanılmasından kaçınmalıdır.

42. Basının kamu görevi yapmasında göz önünde tutulan amaç ile kişilik haklarına verilen zarar arasında açık bir oransızlık varsa, yayının hukuka aykırı olduğu kabul edilmelidir. Objektiflikten ayrılmak, haber sınırını aşmak, genişletici ve yanlış yorumlarda bulunmak, gerçek dışı haber vermek, yersiz şekilde onur kırıcı sözler kullanmak, dürüstlük kurallarına aykırı davranmak, kişisel nedenlerle salt sansasyon için yayın yapmak hukuka aykırıdır.

43. Bu açıklamalardan sonra, denilebilir ki; basın özgürlüğünün kişilik haklarına üstün tutulabilmesi için haberin gerçeğe uygun olması, gerçeğe uygun yayının haber niteliği taşıması, gerçeğe uygun haberlerin verilmesinde nesnel (objektif) ölçütlere uyulması, haberin veriliş biçimi yönünden özle biçim arasında ölçülülük bulunması gerekir. Bir yayının hukuka uygun olduğunun kabul edilebilmesi ancak açıklanan bütün bu koşulların birlikte varlığı hâlinde mümkündür. Yapılan bir yayın bu temel ilkelerden herhangi birine ters düşüyorsa hukuka aykırılık unsuru gerçekleşmiş olacaktır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.04.2019 tarihli ve 2017/4-1414 E., 2019/464 K.; 10.12.2019 tarihli ve 2017/4-1833 E., 2019/1333 K. sayılı kararları).

44. Önemle vurgulanmalıdır ki yayınlanmasında kamu yararı bulunan, gerçek ve güncel bir haberin veya eleştirinin, özle biçim arasında denge kurulmak suretiyle verildiği durumlarda manevi tazminat sorumluluğunun temel öğesi olan hukuka aykırılık gerçekleşmeyeceğinden basının sorumluluğu da söz konusu olamaz.

45. Basın objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle olay ve konu ile ilgili olan, görünen, bilinen her şeyi araştırma, inceleme ve olayları o anda belirlenen biçimi ile değerlendirme, yayma ve yayınlama yetki ve sorumluluğuna sahip olmakla birlikte, haberin verilişi sırasında özle biçim arasındaki dengenin bozulmaması gerekir.

46. Haberde gerekli, yararlı ve ilgili olmayan nitelemeler ve yorumlar yapıldığı, haberin içeriğine uygun düşmeyen, tahrik edici, kamuoyunda husumet ve kuşku yaratıcı, güveni zedeleyici bir üslubun kullanıldığı durumlarda, özle biçim arasındaki denge bozulmuş sayılır. Bu da hukuka aykırılığın varlığını kabule imkân sağlar.

46. Haberde gerekli, yararlı ve ilgili olmayan nitelemeler ve yorumlar yapıldığı, haberin içeriğine uygun düşmeyen, tahrik edici, kamuoyunda husumet ve kuşku yaratıcı, güveni zedeleyici bir üslubun kullanıldığı durumlarda, özle biçim arasındaki denge bozulmuş sayılır. Bu da hukuka aykırılığın varlığını kabule imkân sağlar.

47. Diğer bir anlatımla basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma, yönlendirme yetki ve sorumluluğuna sahiptir. Bunun içindir ki, basının yaptığı yayından dolayı hukuka aykırılık teşkil edecek olan eylemi, genel olaylardaki hukuka aykırı olan eylemden farklılıklar taşır. İşte bu farklılık ve ayrık durum gözetilerek yapılan yayının hukuka aykırılık veya uygunluk sınırı belirlenmelidir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.

48. Yine, basının manevi tazminat sorumluluğunun doğması BK’nın 49. (TBK’nın 58.) maddesindeki koşulların gerçekleşmiş olmasına bağlıdır.

49. Tüm bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler ile birlikte somut olay incelendiğinde; davalı şirkete ait Yeni Şafak Gazetesi’nin 01.09.2009 tarihli sayısında Erzincan Cumhuriyet Başsavcısı olarak görev yapmakta olan davacı hakkında, Adalet müfettişleri tarafından yürütülen inceleme ve soruşturma konularının haber yapıldığı anlaşılmaktadır.

50. Haberin davacı hakkında yürütülmekte olan soruşturma sebebiyle hazırlanan müfettiş raporuna dayanmasından dolayı güncel olduğu ve kamu yararı bulunduğu, ancak raporun gizli olması sebebiyle bu şekilde haber yapılmasının yasal olmadığı, zira rapor tarihi 17.07.2009 olup, bu rapora dayanılarak davacı hakkında Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünce verilen kovuşturma izni “olur” tarihinin 23.10.2009 (haber tarihi sonrası) olduğu, haberin gazetenin birinci ve on ikinci sayfalarında yer aldığı, ilk sayfadaki haberin “İllegal Savcı” başlığı ile verildiği, basın özgürlüğü kapsamında haberlerde çarpıcı başlık kullanılması mümkün ise de, haber tarihinde Erzincan Cumhuriyet Başsavcısı olarak görev yapmakta olan davacı hakkında gazetenin ilk sayfasında fotoğrafına da yer verilmek suretiyle kullanılan bu başlık ile haberdeki öz ve biçim arasındaki dengenin de bozulduğu, böylelikle hukuka aykırılık unsurunun gerçekleştiği ve basın özgürlüğü sınırlarının aşıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

51. Hâl böyle olunca; ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan hususlara değinilerek verilen direnme kararı usul ve yasaya uygun olup, yerindedir.

52. Ayrıca eldeki dosyada birleşen başka bir dava bulunmamasına rağmen, Özel Daire bozma kararında “dava ve birleşen davalardaki istemin tümden reddine karar verilmesi” şeklinde bir ibareye yer verilmiş ise de bu ibarenin maddi hataya dayalı olduğu açıktır.

51. Hâl böyle olunca; ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan hususlara değinilerek verilen direnme kararı usul ve yasaya uygun olup, yerindedir.

52. Ayrıca eldeki dosyada birleşen başka bir dava bulunmamasına rağmen, Özel Daire bozma kararında “dava ve birleşen davalardaki istemin tümden reddine karar verilmesi” şeklinde bir ibareye yer verilmiş ise de bu ibarenin maddi hataya dayalı olduğu açıktır.

53. Direnme kararı usul ve yasaya uygun olmakla birlikte, Özel Dairece davalıların diğer temyiz itirazları yönünden bir inceleme yapılmadığından bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.

IV. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Direnme uygun olduğundan, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,

Ancak karar düzeltme yolunun açık olması nedeniyle öncelikle mahkemesince Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararının taraflara tebliği ile taraflarca karar düzeltme yoluna başvurulması hâlinde dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna, başvurulmaması hâlinde ise mahkemesince doğrudan YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,

6217 sayılı Kanun’un 30. maddesi ile eklenen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi gereğince uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 440. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde karar düzeltme açık olmak üzere, 19.04.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/11248, Karar No: 2021/1386, Tarih: 17.02.2021

**8. Hukuk Dairesi         2018/11248 E.  ,  2021/1386 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Elatmanın Önlenmesi, Kal

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada bozma sonrası yapılan yargılama sonunda Mahkemece, elatmanın önlenmesi yönünden kabul, kal yönünden feragat nedeniyle reddine karar verilmiş olup, hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı Hazine vekili, davalının ... ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan dere yatağı vasfındaki Devletin hüküm ve tasarrufu altında tahminen 4.636,34 m2 yüzölçümünde olan taşınmaza yapı yapmak ve duvar çekmek suretiyle tecavüzde bulunduğunu ileri sürerek davalının dava konusu yere elatmasının önlenmesine ve taşınmaz üzerindeki yapıların kaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili; müvekkilinin ikamet ettiği ... köyünde kadastronun yapıldığını, ancak kimsenin adına köyiçi de dahil tapusunun bulunmadığını, ilçede 3010 dönüm diye tabir dilen taşınmazların köylüler arasında taksim edildiğini, dava konusu yerin de davalıya kaldığını, müvekkilinin bu taşınmazı kendi taşınmazı bilip, hiçbir ekonomik değeri olmayan dere yatağını ıslah ederek kullanılabilir hale getirdiğini, üzerinde konferans salonu, düğün salonu, restoran, kafeterya, akaryakıt istasyonu yaptığını, ilçe ekonomisine katkı sağladığını, bu yerin kendisine satılması için ... Müdürlüğüne müracaat ettiğini, Hazine adına tescil edilmesi şartıyla satılabileceği yönünde olumlu yanıt verildiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; dava konusu yerin dere yatağında kalmadığı, davalının zilyetliği ve kullanımında olduğu, ihata duvarının da inşaatın yapımından önce meydana getirildiği, mevcut bir el atma olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, süresi içerisinde davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir. Yapılan kanun yolu incelemesi neticesinde; Dairemizin 07.11.2014 tarihli ve 2014/15962 Esas, 2014/20446 Karar sayılı ilamı ile; yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya elverişli olmadığı, dosya içerisinde bulunan 06.01.2012 tarihli ziraat ve inşaat mühendisi bilirkişilerin birlikte sundukları raporda, dava konusu yerin öncesinde dere yatağı olduğunun belirtildiği, ancak yargılama aşamasında bu konuda jeolog bilirkişiden rapor alınmadığı, bu nedenle, dava konusu taşınmazın dere yatağından elde edilen yerlerden olup olmadığı veya derenin etkisi altında bulunup bulunmadığının, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerektiği, hal böyle olunca yerinde yeniden keşif yapılması, taşınmazın dere yatağından elde edilen yerlerden olup olmadığı veya derenin etkisi altında bulunup bulunmadığının jeolog bilirkişi aracılığı ile tam olarak belirlenmesi, jeolog bilirkişiden taşınmazın önceki ve şu an ki niteliğini kesin olarak belirleyen gerekçeli, karşılaştırmalı ve Yargıtay denetimine açık bilimsel içerikli rapor alınması, ondan sonra taraflar arasındaki uyuşmazlıkla ilgili karar verilmesi gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur. Mahalli mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde; dava konusu ... ilçesi ... Köyü 73 nolu parselin ham toprak vasfında Maliye Hazinesine ait olduğu, bu parselin farklı zamanlarda yapılan dolgu malzemesiyle doldurma işlemleri sonucunda dereden elde edildiğinin bilirkişilerce tespit edildiği, kural olarak dere yataklarının devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu, somut olayda dere yatağından elde edilen ve mülkiyeti Maliye Hazinesine ait bir taşınmaz üzerine yapılan yapılar bulunduğu ve kal yönünden davacının feragat beyanında bulunduğu gerekçeleriyle ... ili, ... ilçesi, ... köyü 73 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 04.05.2017 tarihli fen bilirkişi raporunda A harfi ile gösterilen 819,61 m2 ve B harfi ile gösterilen 179,40 m2 olan inşaatların dere yatağından kazanılan taşınmazlar üzerine yapıldığı, bu taşınmaz öncesinde dere yatağı olduğundan davalının müdahalesinin menine, kal talebinin ise reddine karar verilmiş, hüküm taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.

Dava, elatmanın önlenmesi ve kal istemlerine ilişkindir.

Dava, elatmanın önlenmesi ve kal istemlerine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan delillerden; dava konusu taşınmazın, dava açıldığı sırada tapusuz olduğu, dava açıldıktan sonra, 11.11.2011 tarihinde kayıt dışı kalmış yerlerin ihyası sebebiyle ... ili, ... ilçesi, ... köyü, ham toprak vasfıyla 5.109,95 m2 yüzölçümlü, 73 parsel olarak Maliye Hazinesi adına tescil edildiği, 04.05.2017 tarihli fen bilirkişisi raporuna göre; üzerinde krokide A harfi ile gösterilen 819,61 m2 yüzölçümlü 4 katlı, B harfi ile gösterilen 179,40 m2’lik 1 katlı betonarme bina bulunduğu, ayrıca parselin güney ve batısında bulunan ve dere taşkınından korunmak için 225 m uzunluğunda betonarme taş duvarla çevrildiği, 28.04.2017 tarihli jeoloji bilirkişisi raporuna göre ise; farklı zamanlarda yapılan dolgu malzemesiyle doldurma işlemleri sonucunda dava konusu taşınmazın derelerden elde edildiği, özellikle yapılar ile yol arasında kalan kısmının arsa niteliği kazanmış olduğu, davacı Hazine vekilinin 11.10.2017 tarihli 11. celsede; kal talebinden vazgeçtiklerini beyan ettiği anlaşılmaktadır.

1. Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığına göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalının, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan dere yatağını dolgu malzemesi ile doldurmak, doldurduğu bu alanın bir kısmına bina yapmak ve etrafını duvarla çevirmek suretiyle tamamını kullandığı sabit olduğuna göre; Mahkemece davacının talebi doğrultusunda taşınmazın tümü yönünden elatmanın önlenmesine karar verilmesi gerekirken, sadece yapıların bulunduğu alan bakımından müdahalenin menine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Kabule göre de; elatmanın önlenmesi ve yıkım istekli davalarda dava değeri; -her iki talebin de kabul edilmesi kaydıyla- dava tarihi itibariyle el atılan yerin değeri (zemin değeri) ile yıkılmasına karar verilen muhdesatın değerinden ibaret olacağı, belirlenen bu miktarlar üzerinden de karar ve ilam harcına hükmedileceği kuşkusuzdur. Bu doğrultuda; eldeki dosyada sadece elatma talebi yönünden kabul kararı verildiğine göre; zemin değeri üzerinden harç hesaplanıp hüküm kurulması gerekirken, yapıların toplam değeri üzerinden harca hükmedilmesi hatalı olmuştur. Öte yandan 02.05.2017 havale tarihli ziraat ve inşaat bilirkişilerince düzenlenen raporda; dava tarihinin 2010 olduğu göz önüne alındığında zemin değerinin 2016, yapıların değerinin de 2017 yılı birim fiyatları esas alınarak belirlenmesi de yanlış olmuştur.

SONUÇ: Yukarıda (2) no’lu bentte belirtilen nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden, kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, (1) no’lu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddine, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 22.545,00 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 67.631,71 TL'nin temyiz eden davalıdan alınmasına, 17.02.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.