muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/8528, Karar No: 2023/796, Tarih: 27.03.2023

B. İkinci Bozma Kararı

1. Bozmaya uyan Mahkemece 12.04.2018 tarih ve 2016/253 E., 2018/163 K. sayılı ilamıyla; 20.04.2017 tarihli celsede bilirkişilerin her birisi için 400 TL olmak üzere toplam 1.200 TL ücret takdirine karar verildiği, bilirkişi ücretinin yatırılması için davacı tarafa bir aylık kesin süre verildiği, kesin süreye uyulmadığı takdirde davanın reddedileceğinin ihtar edildiği, davacı vekilinin 1 aylık kesin süre içerisinde bilirkişi ücretini yatırmadığı, 05.10.2017 tarihli duruşmada adli yardım talebinde bulunduğu, davacı tarafın iddiasını kanıtlamakla yükümlü olduğu, Yargıtay bozma ilamı çerçevesinde oluşturulacak 3 kişilik bilirkişi kuruluna ait ücreti kesin süreye rağmen yatırmadığı, kesin süre içerisinde adli yardım talebinde de bulunmadığı, süresinden sonra adli yardım talebinde bulunmasına davalı tarafın muvafakat vermediği, kesin süreye uyulmamakla davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 28.01.2019 tarihli ve 2019/343 E., 2019/635 K. sayılı ilamıyla; davacı vekilinin sair temyiz itirazları incelenmeksizin bilirkişi ücretinin yatırılmasına ilişkin 20.04.2017 tarihli celsede verilen ara kararın davacının gıyabında verildiği ve ara kararın davacıya tebliğ edilmediği ve davacının adli yardım talebiyle ilgili değerlendirme yapılıp olumlu olumsuz bir karar verilmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozma ilamı doğrultusunda alınan 26.04.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporu ve 28.01.2022 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun hükme esas almaya yeterli olduğu, ameliyat sonrası ... kesicinin gerekli ve yapılması gereken bir işlem olduğu, bu nedenle ameliyat öncesi genel bir bilgilendirmenin yapıldığı, ameliyatın tüm evresinde yapılacak işlemleri, kullanılan ilaçları, cerrahi için yapılan hazırlıkları vb. durumları bilgilendirmesi ve her bir konuda onam alınmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, ameliyat öncesi yapılan genel bir bilgilendirmenin yeterli olarak kabulünün gerektiği, davalı yana atfı kabil bir kusur olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; hastalara uygulanan intramuskuler enjeksiyon uygulamasının yapıldığı iki bölgenin olduğunu, bunlardan ilkinin dorsogluteal (kalça) olduğunu, bu uygulama bölgesinde istenmeyen bir durum geliştiğinde, daha fazla hasarın meydana geleceğini ve tehlikeli olduğunu, ikincisinin ise ventrogluteal (kalça üstü) bölgesine yapılan uygulama olduğunu, enjeksiyon sonrası istenmeyen sonuçların ortaya çıkmaması için ventrogluteal bölgenin dorsogluteal bölgeye tercih edilmesi gerektiğini, tehlikeli olan ancak standart şekilde hastalara uygulanan dorsogluteal bölgeye yapılan enjeksiyonun zayıflara, çocuklara ve yaşlılara uygulanması sonucunda daha fazla komplikasyon meydana gelebileceğini, fiziksel özellikleri dikkate alındığında zayıf bir yapıya sahip olduğu için işlemi uygulayan görevlinin bu riski gözle görülebilecek durumda olduğunu, hatalı enjeksiyonu uygulayan ... isimli kişinin vermiş olduğu savunmasında arka kalça bölgesine enjeksiyonu uyguladığını, bilirkişi raporunda ise tehlikeli bölgenin dorsogluteal bölge olduğunu yani ...'ın enjeksiyonu uyguladığı bölge olan gluteal bölgeye uygulanmasının tehlikeli olduğunun belirtildiğini, meydana gelen komplikasyonların tamamen görevli kişinin hatalı uygulamasından kaynaklandığını, Anayasa Mahkemesinin verdiği kararda da kişilerin maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik devletin önlem alması gerektiğinin belirtildiğini, kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hekim hatasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Bilirkişiye Başvurulmasını Gerektiren Haller başlıklı 266 ncı maddesi şöyledir:

"Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. (Değişik cümle: 3/11/2016-6754/49 md.) Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/49 md.) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez."

2. 6100 sayılı Kanun'un Bilirkişi Açıklamalarının Tespiti ve Rapor başlıklı 279 uncu maddesi şöyledir:

"Mahkeme, bilirkişinin oy ve görüşünü yazılı veya sözlü olarak bildirmesine karar verir.

2. 6100 sayılı Kanun'un Bilirkişi Açıklamalarının Tespiti ve Rapor başlıklı 279 uncu maddesi şöyledir:

"Mahkeme, bilirkişinin oy ve görüşünü yazılı veya sözlü olarak bildirmesine karar verir.

Raporda, tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlarla, bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa, bunun sebebi, düzenlenme tarihi ve bilirkişi ya da bilirkişilerin imzalarının bulunması gerekir. Azınlıkta kalan bilirkişi, oy ve görüşünü ayrı bir rapor hâlinde de mahkemeye sunabilir.

Mahkeme, bilirkişinin oy ve görüşünü sözlü olarak açıklamasına karar verirse, bilirkişinin açıklamaları tutanağa geçirilir ve tutanağın altına bilirkişinin de imzası alınır. Kurul hâlinde görevlendirme söz konusu ise bilirkişilerin bilgilerine başvurulan hususu hemen aralarında müzakere etmelerine imkân tanınır ve müzakere sonucunda açıklanan oy ve görüş, tutanakla tespit edilip; tutanağın altı, bilirkişilere imza ettirilir.

(Değişik: 3/11/2016-6754/54 md.) Bilirkişi, raporunda ve sözlü açıklamaları sırasında çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz; hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz."

3. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 21.11.2022 tarihli ve 2022/5159 E., 2022/8768 K. sayılı ilamının ilgili kısmı şöyledir:

"...Somut uyuşmazlıkta; dosyaya kazandırılan bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi için konusunda uzman bilirkişilerden oluşmuş farklı bir heyetten rapor alınmasına yönelik bozma ilamı sonrasında, bozmaya uyan mahkemece, konusunda uzman üçlü bilirkişi heyetinden rapor alınmış; bilirkişilerce düzenlenen raporda; ‘--Raporda,enjeksiyon uygulamalarında enjekte edilen ilaçların doku içi yayılımı ile nadir de olsa sinir hasarına neden olabildiklerinin tıibben bilindiği, bu durumun enjeksiyonun tekniğine uygun yapılması durumunda da her türlü özene rağmen gelişebildiği, dava konusu olayda enjeksiyon tekniğinin yanlışlığına ya da uygulanan bölgenin uyumsuzluğuna dair herhangi bir tibbi delil tanımlanmadığı, enjeksiyon işlemi sonrası ortaya çıkan sinir hasarının klinik ve laboratuvar verileri birlikte değerlendirildiğinde enjeksiyon nöropatisi olduğunun anlaşıldığı,bu durumun komplikasyon olarak nitelendirildiği, bahse konu komplikasyonun tanı ve tedavisine yönelik gerekli girişimlerin yapılmış olduğu anlaşıldığından komplikasyon yönteminin uygun olduğu, tüm bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde; tedaviyi düzenleyen hekimin ve enjeksiyonu uygulayan sağlık personelinin eylemlerinin tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olduğu--’ belirtilmiştir.

Buna göre mahkemece; uyuşmazlığın çözümünün hukuk dışında, özel ve teknik bilgiyi gerektirmesi nedeniyle görüşlerine başvurulan bilirkişiler tarafından düzenlenen raporda; davacıya yapılan işlemlerin tıp kurallarına uygun olduğunun belirtildiği, hâkimin kişisel kanaatini destekler nitelikte herhangi bir özel ve teknik bilginin de dosya içeriğinde bulunmadığı ve raporlar arasındaki çelişkinin giderilmiş olduğu da gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir..."

3.Değerlendirme

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyularak karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı, bilirkişi kurulunun görüşü ile davalıya kusur izafe edildiğinin anlaşılamamasına göre, davacının temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan mahkeme kararının 1086 sayılı Kanun'un 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/9121, Karar No: 2023/16705, Tarih: 03.04.2023

**4. Ceza Dairesi         2021/9121 E.  ,  2023/16705 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Hakaret, kasten yaralama

Sanık hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir oldukları, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun'un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu ... Asliye Ceza Mahkemesinin kararı ile sanık hakkında;

1. Hakaret suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 125 inci maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları, adı geçen Kanun'un 62, 53 ve 58 inci maddeleri uyarınca 5 ay 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve verilen cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine,

2. Kasten yaralama suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ikinci fıkrası, adı geçen Kanun'un 62, 53 ve 58 inci maddeleri uyarınca 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve verilen cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine,

Karar verilmiştir.

Tebliğname'de hükümlerin bozulması yönünde görüş bildirilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, vesaire ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Olay tarihinde alkollü olan sanığın, camiye namaz kılmak için giren şikâyetçiye "Ne bakıyorsun lan, senin ananı avradını s..." şeklinde sözlerle hakaret ettiği ve ayrıca kafası ile şikâyetçinin burnuna vurarak basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaraladığı iddiasıyla açılan davada Yerel Mahkemece mağdurun istikrarlı beyanları ve yaralandığını gösterir adli raporuna göre sanığın her iki suçtan da mahkumiyetine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanığın temyiz isteği yönünden

Tüm dosya kapsamı, şikâyetçinin aşamalarda değişmeyen istikrarlı anlatımları ile şikâyetçiye ait yaralanmasının basit tıbbi müdahale ile giderilebilir nitelikte olduğuna ilişkin adli rapor karşısında sanığın şikâyetçiye sinkaflı sözlerle hakaret ettiği ve kafa atmak suretiyle yaraladığı anlaşılmakla, hakkında mahkûmiyet kararları verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Şikâyetçinin soruşturma aşamasında usulune uygun teklifte uzlaşma önerisini kabul etmediği anlaşılmakla, Tebliğname'deki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

B. Sair yönlerden

B. Sair yönlerden

Sanığa yükletilen hakaret ve kasten yaralama eylemleriyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemlerin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tiplerine uyduğu,

Sanığın adli sicil kaydı incelendiğinde, sanık hakkında tekerrür hükümleri uygulanan ilam nedeniyle ikinci kez mükerrir olduğu, bu nedenle 5237 sayılı Kanun'un 58, 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesi gereğince sanık hakkında ikinci kez mükerrirlik kararı verilmesi gerektiği gözetilmemiş ise de aleyhe temyiz olmadığından bozma yapılamayacağı anlaşılmış ve sair yönlerden yapılan incelemede hukuka aykırılık görülmemiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Yerel Mahkemenin kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

03.04.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/17767, Karar No: 2016/18090, Tarih: 17.05.2016

**19. Ceza Dairesi         2015/17767 E.  ,  2016/18090 K.**

**"İçtihat Metni"**

Sözcü Gazetesinin 28/11/2014 tarihli nüshasının 8. sayfasında ... kendi şirketini bıraktı ...'ı milyonlarla ihya etti” başlıklı yazı nedeniyle ilgilisi ... Genel Müdürlüğü vekilinin düzeltme ve cevap metninin yayımlanması talebinin kabulüne dair ...Sulh Ceza Hakimliğinin 26/12/2014 tarihli ve 2014/767 değişik iş sayılı kararına yönelik itiraz üzerine, söz konusu yazının basın özgürlüğü ve haber yapma özgürlüğü sınırlarında kaldığı, güncel olduğu hak ihlali içermediğinden bahisle kabulüne ilişkin aynı Hakimliğin 14/01/2015 tarihli ve 2015/72 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın kabulüne dair mercii ... Sulh Ceza Hakimliğinin 03/02/2015 tarihli ve 2015/168 değişik iş sayılı kararı aleyhine ...Bakanlığının 12/08/2015 gün ve 53058 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 18/09/2015 gün ve KYB.2015-293475 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Anılan ihbarnamede;

Anayasa’nın 28 ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3. maddelerinde ifadesini bulan basının haber verme hakkının, gerçeklik, güncellik, kamu yararı, toplumsal ilgi, konu ve ifade arasında düşünsel bağlılık unsurları ile sınırlı olduğu, bu unsurlardan birini taşımayan haberin hukuka uygun olduğundan söz edilmeyeceği, keza 5187 sayılı Kanun’un 14. maddesinde yer alan, “Süreli yayınlarda kişilerin şeref ve haysiyetini ihlal edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılması halinde, bundan zarar gören kişinin yayım tarihinden itibaren iki ay içinde göndereceği suç unsuru içermeyen, üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmayan düzeltme ve cevap yazısını; sorumlu müdür hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, günlük süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç üç gün içinde, diğer süreli yayınlarda yazıyı aldığı tarihten itibaren üç günden sonraki ilk nüshada, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, aynı puntolarla ve aynı şekilde yayımlamak zorundadır.” şeklindeki düzenleme nazara alındığında, her ne kadar mahkemesince talebe konu haberlerin basın ve haber yapma özgürlüğü sınırlarında kaldığı, güncel olduğu, hak ihlali içermediği gerekçesi ile verilen karara yönelik itirazın reddine karar verilmişse de, söz konusu "... kendi şirketini bıraktı ...'ı milyonlarla ihya etti" şeklindeki yazı içeriğinde yer verilen ... firmasına yapılan 139.000.000 Tük lirası ödeme yaptığı iddiasının doğru olmadığı, keza anılan Sayıştay raporunun 93 ve 94 sayfalarında bu firmaya yapılan ödemeye yer verilmediği gibi yapılan ödemenin bayilere verilen satış primleri olduğunun belirtildiği cihetle, söz konusu haberin 5187 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında başvuru sahibi Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün kişilik haklarının ihlali niteliğinde olduğu gözetilerek, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde, isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü;

A-İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

İfade özgürlüğü; öğretide değişik tanımlara rastlanmakla birlikte, genel bir kabulle, insanın özgürce fikir edinebilme, edindiği fikir ve kanaatlerinden dolayı kınanmama, bunları meşru yöntemlerle dışa vurabilme imkan ve özgürlüğüdür.

Doğal haklardan kabul edilen ifade özgürlüğü, çoğulcu demokrasilerde vazgeçilmez ve devredilmez bir niteliğe sahiptir.

Bu özelliğinden dolayı da, ifade özgürlüğü temel hak ve özgürlükler kapsamında değerlendirilerek birçok uluslararası belgeye konu olmuş, Anayasamızda da bu konuda ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.

I- DÜZENLEMELER:

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 19. maddesinde; "Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan ve hangi ülkede olursa olsun bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir"

Bu özelliğinden dolayı da, ifade özgürlüğü temel hak ve özgürlükler kapsamında değerlendirilerek birçok uluslararası belgeye konu olmuş, Anayasamızda da bu konuda ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.

I- DÜZENLEMELER:

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 19. maddesinde; "Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan ve hangi ülkede olursa olsun bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir"

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10. maddesi 1. fıkrasında: "Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir." hükümlerine yer verilmiştir.

Anayasamızın 25. maddesinde; "Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne amaçla olursa olsun kimse düşünce ve kanatlerini açıklamaya zorlanamaz. Düşünce ve kanatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz."

26. maddesinde de; "Herkes düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir."

Şeklinde düzenlemeler yapılarak temel insan haklarından olan düşünceyi açıklama ve yayma ile bilim ve sanat özgürlüğü güvence altına alınmıştır.

1789 Fransız Devrimi ile başlayan ifade özgürlüğünün sonsuz ve sınırsız olmadığı, kısıtlı da olsa sınırlandırılmasının gerekeceği, uluslararası ve ulusal alanda hukuki normlara konu edilmiştir.

II-SINIRLAMALAR:

Bu amaçla da:

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10. maddesinin 2. fıkrasında; "Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir."

17. maddesinde ise; "Bu sözleşme hükümlerinden hiçbiri, bir devlete, topluluğa veya kişiye sözleşmede tanınan hak ve özgürlüklerin yok edilmesine veya burada öngörüldüğünden daha geniş ölçüde sınırlamalara uğratılmasına yönelik bir etkinliğe girişme ya da eylemde bulunma hakkını sağlar, biçimde yorumlanamaz" tarzında düzenlemeler yapılarak devletlere kendi toplumlarını düzenlemeleri bu açıdan da ifade özgürlüğünün sınırlarını, sözleşmenin 10. maddesinde yer alan kriterleri gözeterek çözebilmeleri konusunda takdir yetkisi tanınmıştır.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi ulusal makamların bu takdir yetkisini sözleşmenin 10. maddesiyle bağdaşır şekilde kullanıp kullanmadıklarını önüne gelen davalar aracılığıyla denetlemektedir.

Ulusal makamlar, ifade özgürlüğünün sınırlanması ile ilgili takdir yetkilerini kullanırken önemli bir toplumsal ihtiyaç veya zorunluluğun bulunması, sınırlamada aşırıya gidilmemesi, sınırlamanın meşru bir amacı gerçekleştirmek için yapılması ve yasayla sınırlama getirilmesi hususlarını gözetmek zorundadırlar.

Her ne kadar doktrinde bu konuda üye devletlerin aynı ölçüleri benimsemeleri gerektiği savunulmakta ise de değer yargıları ülkeden ülkeye değişmektedir.

Çağdaş ülkelerin çoğunda; iftira, onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici söz ve beyanlar, savaş kışkırtıcılığı, hukuk düzenini cebir yoluyla değiştirmeye yönelen, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik olan ifadeler düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemekte, suç sayılmak suretiyle cezalandırılmaktadırlar.

Anayasamızın 13. maddesinde; "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne, ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."

14. maddesinde: "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.

Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz.

Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir."

Anayasamızın 26. maddesinin 2. ve devamı fıkralarında ise; "Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngürdüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.

Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz.

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir."

Hükümleri yer almaktadır.

B-BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ: