muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/21610, Karar No: 2014/28135, Tarih: 23.12.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/21610 E.  ,  2014/28135 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Dörtyol 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 26/06/2014

NUMARASI : 2011/119-2014/318

Davacı, 13/12/2007 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olduğunun tespitine, prime esas kazanç üzerinden gelir bağlanmasına, maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 13/12/2007 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın, iş kazası olduğunun tespiti ile davacıya kaza tarihinden itibaren günlük 100,00 TL yevmiyeden aylık 3000,00 TL prime esas kazanç üzerinden gelir bağlanması ve yazılı miktarda tazminata hükmedilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile; davacının 13/12/2007 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın Kurumca iş kazası olduğunun kabul edildiği görülmekle iş kazası tespiti talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacıya iş kazası nedeniyle asgari ücret üzerinden gelir bağlandığı görülmekle aylık net 2.680,81 TL prime esas kazanç üzerinden gelir bağlanması gerektiğinin tespitine, davacı ile davalılar İsdemir A.Ş. ve G. A.Ş. arasında görülmekte olan iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasının tefriki ile yeni bir esasa kaydına karar verilmiştir.

Mahkemenin, sigorta primine esas kazanç tespiti dışındaki değerlendirmeleri ve vardığı sonuç yerindedir. Ancak sigorta primine esas kazanç tespiti yönünden sonuca, eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Mahkemenin, sigorta primine esas kazanç tespiti dışındaki değerlendirmeleri ve vardığı sonuç yerindedir. Ancak sigorta primine esas kazanç tespiti yönünden sonuca, eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalılar İ. Demir ve Çelik A.Ş. ile G. End. Tes. İml. ve Mont. A.Ş. ile davadışı Erdemir Müh. Yön. ve Dan. Hiz. A.Ş. arasında 19.06.2006 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşme konusunun; “İsdemir'de tesis edilecek olan 8. Kireç Fabrikasının, kireçtaşı/kireç taşıma sistemleri, boru hatları, fırın sistemi ve binalara ait proje ve mühendislik hizmetlerinin yapılması (fırın sistemi hariç), malzeme ve ekipman temini, inşaat, imalat, sevkiyat ve montaj işleri ile enstrümantasyon ve otomasyon işlerinin yapılması, süpervizörlük ve eğitim hizmetlerinin verilmesi, gerekli test ve kontrollerinin yapılarak tesisin 7 No’lu Fabrikası ile entegrasyonun sağlanması ve çalışır şekilde İsdemir'e teslim edilmesi olduğu, 05.02.1958 doğumlu olan davacının, 26.10.2007 tarihinde davalı G.. A.. isimli işyerinde refrakter ustası (tuğla örüm ustası) olarak çalışmaya başladığı, 8 No’lu kireç fabrikasında tuğla örüm çalışması yapan davacının 13.12.2007 tarihinde malzeme sepetine binerek iskeleye çıkmak isterken, sepetin bağlı olduğu monoray vinç halatının kopması nedeniyle yaklaşık 4,5 m. yükseklikten zemine düşmesi nedeniyle belinden yaralandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığının 13.01.2011 tarihli kararına göre davacının maluliyet oranının % 42 olduğu, Mahkemece ücret araştırmasının yapıldığı, ancak ücret araştırması yapılırken tarih belirtilmeksizin araştırma yapıldığı, İsdemir’in 20.09.2011 tarihli yazısında; “tarih belirtmeksizin refrakter ustası bir işçinin aylık ortalama brüt ücretinin 3.981,00 TL, net gelirinin 2.680,81 TL olduğu,” K. K. Demir Çelik San. Ve Tic. A.Ş.’nin 09.08.2011 tarihli yazısında; “tarih belirtmeksizin refrakter ustabaşılarının saat ücretlerinin 8,00 TL ile 9,82 TL arasında olduğu, buna göre aylık brüt ücretinin 2.974,46 TL, net ücretinin 2.066,81 TL olduğu,” Erdemir’in 26.01.2012 tarihli yazısında, “tarih belirtmeksizin, refrakter ustasının aylık brüt ücretinin 4.164,75 TL, net ücretinin 2.744,20 TL olduğunu,” belirttiği, Kurum tarafından davacıya 01.10.2010 tarihinden itibaren % 42 maluliyet oranı üzerinden sürekli işgöremezlik ödeneği bağlandığı, 13.12.2007 – 30.11.2010 arasındaki dönem yönünden 15.912,90 TL geçici işgöremezlik ödeneği ödendiği, gelirin Kuruma bildirilen aylık 528,30 TL ücret üzerinden bağlandığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda davacı vekili, dava dilekçesinde davacıya günlük 100,00 TL yevmiyeden aylık 3000,00 TL prime esas kazanç üzerinden gelir bağlanması gerektiğini belirtmesine rağmen, temyiz dilekçesinde, kaza esnasında refrakter ustası olan davacının günlük net 50,00 TL yevmiye aldığını belirttiği, Mahkemece ücret araştırması yapılırken tarih belirtmeksizin refrakter ustasının ücretinin sorulduğu ve ilgili yerlerin cevabi yazılarında, tarih belirtmeksizin ücret belirttikleri, davacının müfettiş incelemesi sırasında verdiği, 11.02.2010 tarihli ifadesinde; yevmiye olarak 80,00 TL ücret aldığını belirttiği görülmüştür.

Kaza tarihinde yürürlükte olan 506 sayılı Kanununun 16. maddesinde, “iş kazası veya meslek hastalığı dolayısıyla geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği,” 19. maddesinde ise; “geçici iş göremezlik hali sonunda Kuruma ait veya Kurumun sevk edeceği sağlık tesisleri sağlık kurulları tarafından verilecek raporlarda belirtilen arızalarına göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 10 azalmış bulunduğu Kurumca tesbit edilen sigortalının, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağı, sürekli iş göremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevrilerek ödenmiş bulunan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma gücünü ne oranda yitirdiği, sağlık kurullarından alınacak raporlara göre yeniden tesbit olunacağı” belirtilmiştir.

Geçici işgöremezlik gelirinin ne şekilde hesaplanacağı, 506 sayılı Kanunun 89. maddesinde, sürekli işgöremezlik gelirinin ne şekilde hesaplanacağı ise, 506 sayılı Kanunun 20. maddesinde düzenlenmiştir. 506 sayılı Kanunun 89. maddesi, “iş kazası, meslek hastalığı veya hastalık halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneğinin, sigortalının sağlık tesislerine yatırılmak yahut bakımı Kurumca sağlanarak kaplıca veya içmelere gönderilmek yoluyla tedavi ettirildiği takdirde, 78 ve 88 inci maddeler gereğince hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayakta tedavi ettirildiğinde ise üçte ikisi olduğunu” , 20. maddesi ise; “sürekli iş göremezlik gelirinin, sigortalının meslekinde kazanma gücünün tamamını veya bir kısmını yitirmiş bulunmasına göre hesaplanacağı, sürekli ve tam iş göremezlikte sigortalıya yıllık kazancının %70' ine eşit yıllık bir gelir bağlanacağı, sürekli kısmi iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelirin, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarının kendisine verileceği, sürekli kısmi veya sürekli tam iş göremez durumundaki sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise bu gelirin %50 artırılacağını” belirtmiştir.

Tüm bu açıklamalardan, sigortalıya bağlanacak geçici ve sürekli iş göremezlik gelirinin, davacının kazaya maruz kaldığı tarihteki gerçek ücret üzerinden hesaplanacağı anlaşılmaktadır.

Tüm bu açıklamalardan, sigortalıya bağlanacak geçici ve sürekli iş göremezlik gelirinin, davacının kazaya maruz kaldığı tarihteki gerçek ücret üzerinden hesaplanacağı anlaşılmaktadır.

Sigorta primine esas kazanca ilişkin davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Dava konusu olayda; Mahkemece, davacının sigorta primine esas kazancının tespitinde; emsal ücret araştırılırken ilgili yerlerden kaza tarihi belirtilerek, emsal ücretin sorulmaması, davacının dava dilekçesindeki günlük 100,00 TL ücretten aylık 3.000,00 TL ücret ile çalıştığını belirtmesine rağmen, temyiz dilekçesinde günlük 50,00 TL ücret çalıştığını belirtmesi, davacı ile aynı işi yapan ve aynı iş kazasında yaralanan V.. Ç..’in müfettiş incelemesi sırasında verdiği, 11.02.2010 tarihli ifadesinde; yevmiye olarak 80,00 TL ücret aldığını belirtmesi karşısında Mahkemece, “İsdemir tarafından bildirilen aylık net 2.680,81 TL prime esas kazanç üzerinden gelir bağlanması gerektiğinin tespitine” şeklinde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş; davalı işverenden varsa dava konusu döneme ilişkin imzalı ücret bordrolarını istemek, ücret araştırması için ilgili yerlere yazılacak yazılarda, kaza tarihini, kaza tarihi itibari ile davacının yaptığı iş ve tecrübesini belirterek emsal ücreti sormak, davacının dava dilekçesi ve temyiz dilekçesindeki beyanları ile çelişkinin sebeplerini davacıya sorarak açıklattırmak, dava konusu döneme ilişkin dönem bordrolarından davacı ile aynı işi yapan kişiler arasından resen bordro tanığı seçilerek beyanlarını almak, davacının müfettiş incelemesi sırasında verdiği, 11.02.2010 tarihli ifadesindeki bildirdiği ücreti de göz önünde tutmak, davacının asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olduğunu da gözönünde bulundurarak, tüm deliller birlikte değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlerden davacı ve davalılardan G. Endüstri Tesisleri İmalat Ve Montaj A.Ş'ye iadesine

23.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1586, Karar No: 2013/18575, Tarih: 26.11.2013

**4. Hukuk Dairesi         2013/1586 E.  ,  2013/18575 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 06/03/2012 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın reddine dair verilen 20/11/2012 günlü kararın Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 26/11/2013 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı asil ... ve vekili Avukat ... ile karşı taraftan davalı vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

Dava, kişilik haklarına saldırı nedeni ile uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi, ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturur. Bu durumda sorumlu, kamu görevlisinin emrinde çalışmakta olduğu kamu kurumu olup dava o kurum aleyhine açılmalıdır. (TC Anayasası 40/111, 129/V, 657 Sy. K.13, HGK 2011/4-592 E., 2012/25 K.) Bu konuda yasal düzenlemeler, emredici hükümler içermektedir. Diğer yandan Sorumluluk Hukukunun temel ilkeleri açısından bakıldığında da; bu şekilde düzenlemenin mevzuatta yer almış olması zarar görenin zararının karşılanması yönünde önemli bir teminattır.

Davaya konu edilen olayda; Gata istihbarat şube müdürü olarak görev yapan davalının 27/05/2002 tarihli ihbar mektubu üzerine Gata komutanının emri üzerine, aynı kurumda tabip olarak görev yapan davacı ile ilgili hazırlanan istihbarat raporunda, davacının kişilik haklarına saldırıda bulunulduğu ileri sürülmektedir. Bu durumda davalıya husumet tevcih edilmesi doğru değildir.

Mahkemece, açıklanan yasal düzenlemeler gözetilerek, davalı hakkında davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile işin esası ile ilgili karar verilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına ve davacı yararına takdir olunan 990,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine, temyiz eden davacıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 26/11/2013 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına ve davacı yararına takdir olunan 990,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine, temyiz eden davacıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 26/11/2013 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Anayasa’nın 129/5. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Yasası’nın 13/1. maddesi gereğince memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu eylemleri nedeniyle oluşan zararlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve yasada gösterilen biçim ve koşullara uygun olarak idare aleyhine açılabilir. İdare aleyhine böyle bir davanın açılabilmesi, hizmet kusurundan kaynaklanmış, idari işlem ve eylem niteliğini yitirmemiş davranışlar ile sınırlıdır. Kamu görevlisinin, özellikle haksız eylemlerde, Anayasa ve özel yasalardaki bu güvenceden yararlanma olanağı bulunmamaktadır.

Dava dilekçesinde belirtilen maddi olgulardan davalının salt kişisel kusuruna dayanıldığının anlaşılması karşısında öncelikle bu iddia doğrultusunda delillerin toplanıp değerlendirilerek sonuca varılması gerekir. Açıklanan nedenlerle çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum. 26/11/2013
Yargıtay — Esas No: 2018/4534, Karar No: 2020/1584, Tarih: 07.02.2020

**13. Hukuk Dairesi         2018/4534 E.  ,  2020/1584 K.**

**"İçtihat Metni"**

13. HUKUK DAİRESİ

Yargıtay Başkanlar Kurulunun 28.01.2020 tarih ve 1414 sayılı kararı ile 28.01.2020 tarih ve 31022 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza ve Hukuk Dairelerine ilişkin iş bölümü uyarınca: Dairemizin bakmakta olduğu, ... ile hizmet sağlayıcıları arasında ( hastane, eczana, optik vb.) yapılan sözleşmelerden kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm kararların temyiz incelemesinin, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın görevine girdiğine karar verilmiştir. Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden 3. Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/20620, Karar No: 2012/4015, Tarih: 16.02.2012

**12. Hukuk Dairesi         2011/20620 E.  ,  2012/4015 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Pendik(Kapatılan) 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 04/04/2011

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan kararda yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun mahkeme kararının İİK. 366. ve HUMK. 438. maddeleri uyarınca (ONANMASINA), 18,40 TL onama harcı alındığından mahsubuna bakiye, 2,75 TL harcın temyiz edenden alınmasına, 16/02/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/27783, Karar No: 2016/20468, Tarih: 05.12.2016

**(Kapatılan) 7. Hukuk Dairesi         2016/27783 E.  ,  2016/20468 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ...'nin alt işvereni olan Buraksa Ltd. Şti.'nde flormen olarak çalıştığını, iş akdinin davalı tarafından önceden haber verilmeden 21/12/2015 tarihinde şifahen (sözlü olarak) feshedildiğini, haksız ve hukuka aykırı yapılan feshin geçersizliğine ve işin muvazaalı olması nedeniyle asıl işveren olan....'ne müvekkilinin işe iadesine, mahkemenin muvaazalı olmadığı yönünde karar vermesi halinde alt işveren olan davalı ....'ne iadesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Pet. İnş. Nak. Tah. Tur. San. Tic. Ltd.Şti. vekili, petrol sektöründeki daralma ve üretim düşüşü nedeniyle işin azalmasının yapılan feshi haklı kıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalı ... davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece yapılan yargılamada, davalı vekili, petrol sektöründeki daralma ve üretim düşüşü nedeniyle işin azalmasından dolayı iş akdinin feshedildiğini belirtmiş ise de davalı şirketin faaliyetine aynen devam ettiği, davacı işçi tarafından yürütülen işe olan ihtiyacın tamamen ortadan kalktığını ispat edemediği, iş akdinin feshinden önce davacıya çalışabileceği iş konusunda alternatif sunulmadığı, feshin son çare olması ilkesinin göz önünde tutulmadığı açıklanan nedenlerle davalı işverenin iş akdini haklı ve geçerli bir sebeple feshetmediği gerekeçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.03.2007 tarih ve 2007/8-161 E., 2007/155 K. sayılı kararı ile de belirtildiği üzere adil yargılanma ve dinlenilme hakkının bir gereği olarak hakim, taraflara duruşmalarda hazır bulunmak, iddia ve savunmalarını bildirmek için imkan vermeli, tarafları usulüne uygun bir biçimde duruşmaya davet etmelidir. Fakat tarafların kendilerine tanınan bu imkana rağmen, duruşmaya gelmek zorunluluğu yoktur. Hukuk davalarında duruşmaya gelmemenin müeyyidesi, dava dosyasının işlemden kaldırılması veya yargılamanın gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilmesidir.

Dava ile ilgili olan kişilerin davaya ilişkin bir işlemi öğrenebilmesi için, tebligatın usulüne uygun olarak yapılması, duruşma gün ve saatinin muhataba bildirilmesi gerekmektedir. Duruşma günü ile tebligatın çıkarıldığı tarih arasında makul bir süre olmalıdır. Aksi takdirde tarafların hukuksal dinlenme ve savunma hakkı kısıtlanmış olur.

AİHM'ye göre de iç hukuktaki duruşmada hazır bulunma hakkını kullanıp kullanmamaya karar verecek olan davanın bir tarafına, duruşmaya katılma imkanı verecek şekilde duruşmanın bildirilmemesi, silahlarda eşitlik ve çekişmeli yargılama ilkelerini özünden yoksun bırakır.

AİHM'ye göre de iç hukuktaki duruşmada hazır bulunma hakkını kullanıp kullanmamaya karar verecek olan davanın bir tarafına, duruşmaya katılma imkanı verecek şekilde duruşmanın bildirilmemesi, silahlarda eşitlik ve çekişmeli yargılama ilkelerini özünden yoksun bırakır.

Diğer taraftan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir..

Bu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar. Bilgilenme/ bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda devam eden bir yargılamada, tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin ( tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır. Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya ilişkin beyanda bulunmalarını sağlar.