muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/1261, Karar No: 2024/9342, Tarih: 24.12.2024

**11. Hukuk Dairesi         2024/1261 E.  ,  2024/9342 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI :2023/1280 Esas, 2023/2003 Karar

DAVA TARİHİ :18.03.2016

HÜKÜM :Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ :İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI :2016/55 E., 2022/23 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... ile ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; "..." markasını tescil ettiren, tanınır ve bilinir hale getirenin davacı şirket olduğunu, davacılar ile ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. ve Mehmet Taşyumruk arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca markaların davacı şirket tarafından davalı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.'ye devredildiğini, daha sonra "...+Şekil", "... KAHVESİ", "...", "BEYAZ ...+Şekil" ibareli markaların ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. adına kayıtlı iken 15.11.2011 tarihinde ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına devredildiğini, çok kısa bir süre sonra 21.05.2012 tarihinde ise diğer davalı ... adına devir işlemi olduğunu, davacılar ile davalı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. ve Mehmet Taşyumruk arasında imzalanan sözleşmelere göre, müvekkili ... Unlu Mamuller Gıda Kuyumculuk ve İnş. San. A.Ş.'nin markayı, davalı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. firmasına devrettiğini, sözleşmelere göre müvekkili ...'nun isim hakkı ödemeden süresiz olarak 5 adet “... şubesi” açma hakkı bulunduğunu, marka devirleri nedeniyle müvekkilinin "..." markasını kullanmasının şu an imkansız hale geldiğini, bu nedenle dava konusu markaların danışıklı devir ve satışlarının iptal edilmesinde markaların ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. adına dönmesinde müvekkilinin menfaati bulunduğunu, 04.02.2005 tarihli sözleşmeye göre ise bu tarihten itibaren 2 yıl süre ile verilecek bayiliklerden isim hakkı alınacak olursa bu gelirin ...'na ait olacağı hususunda anlaşmaya varıldığı, yine aynı sözleşmeye göre marka hakkı ihlali ile mevcut açılmış davalardan alınacak tazminat bedelinin de ...'na ait olacağı şeklinde ibare yer aldığını, dava konusu markaların danışıklı devir ve satışlarının iptal edilmesinde müvekkilinin menfaati bulunduğunu, bu sebeplerle "...+Şekil", "... KAHVESİ", "...", "BEYAZ ...+Şekil" ibareli markaların ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.'den ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ye, bu şirketten de ... devir ve satışlarının muvaazalı olduğunun tespiti ile iptaline, markaların tekrar davalı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. adına geçirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

II. CEVAP

1.Davalı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti. (eski unvanı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.) ile Mehmet Taşyumruk vekili cevap dilekçesinde; öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, işbu davada markanın sahibinin ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. olması nedeniyle müvekkillerine husumet yöneltilemeyeceğini, sözleşmeler dikkate alındığında davacı şirketin aktif taraf ehliyetinin bulunmadığını, davacılardan ...'nun isim hakkı ödemeden süresiz olarak 5 adet "... Şubesi" açma hakkının baki olduğunu, marka devri ile bu hakkına halel gelmediğini, markanın devri yapılırken markayı devralan firmanın bu husustan haberdar edildiğini, davacılardan ...'nun sözleşmede bahsi geçen bu hakkını ortadan kaldırıcı herhangi bir işlem yapılmadığını, söz konusu uyuşmazlığın marka hakkına ilişkin değil davacılar ...'nun isim hakkı ödemeden süresiz olarak 5 adet ... şubesi açma hakkına ilişkin olduğunu, davacı ...'nun sözleşmenin yapıldığı tarihten beri isim hakkı ödemeden 5 adet ... Şubesi açma hakkını kullanmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalılar ... ve ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, davacı şirketin davada husumetinin bulunmadığını, davacıların iddialarının haksız ve dayanaksız olduğunu, her iki müvekkilinin de markaları devralırken ...'nun sözleşmelerden kaynaklanan haklarını ortadan kaldırıcı hiçbir işlem yapılmadığını, davanın ...'nun isim hakkı ödemeden 5 adet ... Şubesi açma hakkına ilişkin olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, piyasada gıda sektöründe belli bir tanınmışlığı bulunan "..." esas unsurlu dava konusu markaların, davacı şirket ve ortağı davacı ... tarafından davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret Paz. Ltd. Şirketi (Yeni unvanı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti)'ne devredildiği, aralarında davalı ... Taşyumruk'un ve davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret Paz. Ltd. Şirketininde (Yeni unvanı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.) bulunduğu bir kısım kişi ve şirketlerle markaların kullanım haklarına dair çeşitli sözleşmeler yapılarak markalar üzerinde davacılara bazı kullanım hakları verildiği, ancak daha sonra bu markaların bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere değerlerinin çok altında kalan 5.000,00 ve 6.000,00 TL bedellerle davalı ... Taşyumruk'un yetkilisi ve ortağı olduğu ... Gıda Sanayi ve Ticaret Paz. Ltd. Şirketi (Yeni unvanı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.) tarafından Mehmet Taşyumruk'un kardeşleri oldukları nüfus kayıtları ile tespit edilen Hacıkız Taşyumruk ve Fatma Taşyumruk'un ortakları oldukları davalı ... Emlak İnşaat Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şirketine, onun da kısa bir süre sonra gıda sektöründe ne gibi bir faaliyeti olduğu tespit edilemeyen ve davalı ... Taşyumruk'un eniştesi olan davalı ...'ya devredildiği, bu devirlerin davalıların gerçek iradesini yansıtmadığı, davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret Paz. Ltd. Şirketinin (Yeni unvanı ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti.) davacılar ile imzalanan sözleşmelerdeki edimlerinden kaçınmak amacıyla gerçek devir iradesi bulunmadan yaptığı sözleşmeler oldukları, ticaret unvanında "..." ibaresinin yer aldığı davalı şirketin "..." esas unsurlu tüm markalarını hiçbir ticari ve mali zorunluluk bulunmaksızın başka bir şirkete devretmesinin ticari teamüllere uygun olmadığı, tüm bu hususlar hep birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu devir işlemlerinin hayatın olağan akışına uymadığı, bu durumun 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesine aykırı ve muvazaalı olduğu, marka devir sözleşmelerinin yazılı yapılması geçerlilik şartı olduğu, görünüşteki devir işlemleri tarafların gerçek iradelerine uygun olmadığı, gizli işlemin ise şekle aykırılıktan dolayı geçersiz olduğu gerekçesiyle marka devir sözleşmelerinde taraf olmayan davalı ... Taşyumruk hakkında açılan davanın usulden reddine, davacıların tescil işlemi tamamlanmayan 2011/44242 numaralı "DEĞIRMEN KAHVESI KAHVENIN ÇEKIMI" markasıyla ilgili dava açmakta hukuki yararları bulunmadığından bu markayla ilgili davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının h bendi uyarınca usulden reddine, diğer markalarla ilgili davalılar ... Gıda San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti., ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ...'ya karşı açılan davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılar ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalılar ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiş, karar davalılar ... Emlak İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, marka devir sözleşmelerinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi.

2.6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının h bendi.

3. Değerlendirme

1.Dava konusu markanın ilk devir tarihi 04.02.2005 tarihinde olup bu devir sözleşmesi kapsamında davacı ...'na ömür boyu kullanması için 5 adet "..." ismini taşıyacak bayi açma ve işletme yetkisi verilmiştir. Devir sözleşmesi sonrasında markayı devralan davacı şirket tarafından marka, bu devirden yaklaşık 7 yıl sonra 15.11.2011 tarihinde davalı ... Emlak İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne, bu şirket tarafından da 21.05.2012 tarihinde davalı ...'ya devredilmiştir. Davacı ... tarafından ilk devirden ikinci devre kadar geçen süre içerisinde kendisine tanınan bayi açma ve işletme yetkisini hususunda bir başvuruda bulunulmadığı gibi devirler sonrasında devralanlara da dava tarihine kadar herhangi bir başvuru olmayıp ilk devir tarihinin üzerinden aradan 11 yıllık süre geçtikten sonra dava açılmıştır.

Davalılar davaya cevap dilekçelerinde, markanın devralındığı tarihte davacı ...'nun ömür boyu kullanması için 5 adet "..." ismi taşıyacak şube açma ve işletme yetkisini bilerek markayı devraldıklarını ancak kendilerine bu konuda herhangi bir başvuru yapılmadığını beyan etmiştir. Dolayısıyla tüm süreç ve davalıların beyanları da dikkate alındığında davacının sözleşme ile lehine olan haklarına halel gelmediği anlaşıldığından davanın reddi gerekirken salt muvazaa varlığından hareketle yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2.Bozma sebebine göre davalılar ... Emlak İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... Emlak İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti ile ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... Emlak İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti ile ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine, 24.12.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/4818, Karar No: 2019/2422, Tarih: 10.04.2019

**19. Hukuk Dairesi         2017/4818 E.  ,  2019/2422 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın ... yönünden reddine, ... yönünden kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Mahkemece, “icra takibine konu asıl alacağın 24.166,05 TL olduğu, davalı ...'in (24.166,05 - 6.600) 17.566,05 TL'ye itiraz ettiği, davalının itirazının haksız olduğu ve davacının davalıdan alacaklı olduğu tespit edildiğinden kısmı itirazın iptali ile takibin itiraz edilen kısım (17.566,05 TL) yönünden de devamına karar verilmiştir. Kısa kararda itiraz edilen kısım sehven 6.600 TL yazılmış, 6.600 TL borcu davalı ...'in kabul ettiği, itiraz edilen kısım miktarı (24.166,05 - 6.600) 17.566,05 TL olduğundan gerekçeli kararda itiraz edilen kısım 17.566,05 düzeltilmiştir.” şeklinde gerekçe oluşturulmuş ise de hüküm fıkrasında “Davalının ... 4. İcra Dairesinin 2013/570 Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu kısmı itirazın iptali ile takibin itiraz edilen kısım (6.600,00 TL) yönünden de devamına,” karar verilmiş olup, hüküm ile gerekçe arasındaki bu çelişki nedeniyle HMK’nın 294 ve 297 maddeleri uyarınca hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Yerel mahkemenin yargılamayı sonuçlandırdığı kısa kararda tazminat ile ilgili hüküm kurulmadığı halde, gerekçeli kararda “Asıl alacak likit olduğundan davalı ...'in asıl alacağın (17.566,05 TL) % 20'sine tekabül eden 3.513,21 TL inkar tazminatının davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine” denilmiştir. Böylece tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki yaratılmıştır. Bu hal, HMK m.298/2 maddesine aykırılık teşkil ettiğinden, 10.4.1992 gün ve 1991/7 Esas, 1992/4 K sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararı uyarınca bir hüküm kurulmak üzere kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına,peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 10/04/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7660, Karar No: 2015/7523, Tarih: 13.04.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/7660 E.  ,  2015/7523 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sarıkaya Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, iftira

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Dosya içeriğine göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1) .... Devlet Hastanesinin sanık hakkında düzenlediği 14.09.2011 tarihli raporda sanığa hafif derecede mental reterdasyon tanısı konulduğu, mahkemece sanığın 5237 sayılı TCK’nın 32. maddesinden yararlanıp yararlanamayacağının sorulması üzerine düzenlenen 16.07.2012 tarihli ek raporda sanığın “32/1 kapsamında değerlendirilebileceği kanaatine” yer verildiği anlaşılmakla, sanığın suç tarihi itibariyle işlediği fiillerin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya bu fiillerle ilgili olarak davranışları yönlendirme yeteneğinin önemli derecede azalıp azalmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesi ya da Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Hastanelerinden kurul raporu aldırılıp, anılan Kanun’un 32/1. veya 32/2. maddeleri kapsamında akıl hastalığının bulunup bulunmadığının tespit edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, ... Devlet Hastanesince düzenlenen raporlar ile yetinilerek sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına dair karar ve süresi belirsiz olarak anılan Kanun’un 57/1. maddesi uyarınca koruma ve tedavi altına alma kararı verilmesi,

2) 5271 sayılı CMK’nın 150/2 maddesi uyarınca kendisine zorunlu müdafii görevlendirilen sanığın savunmasının müdafii hazır bulundurulmadan alınması,

Bozmayı gerektirmiş üst Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan diğer yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, 13/04/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3375, Karar No: 2018/7595, Tarih: 04.10.2018

**10. Hukuk Dairesi         2016/3375 E.  ,  2018/7595 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, meslek hastalığı nedeniyle sürekli işgöremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan peşin sermaye değerli gelir ve tedavi giderlerinin 506 sayılı Kanunun 26. maddesi uyarınca tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece, işveren kusuru %85, sigortalı kusuru %10 ve %5 kaçınılmazlık oranları kabulü ile; kaçınılmazlığın %3 ünü işverene, %2 sinin ise sigostalı kusuruna eklenmek suretiyle davalı işverenin %88 oran üzerinden sorumlu olduğunun kabulüne karar verilmiştir.

İşveren ve üçüncü kişilerin, meydana gelen iş kazası meslek hastalığı nedeniyle sigortalı ya da hak sahiplerine sosyal sigorta yardımları yapmakla görevli olan Kuruma karşı 506 sayılı Kanun’un 26. maddesi uyarınca sorumluluğu, kusur sorumluluğu ile sınırlı bulunmaktadır. Anılan kusur sorumluluğu; ancak işverenin kastı, suç sayılır eylemi, işçilerin sağlığı ve iş güvenliği mevzuatına aykırı eyleminin, üçüncü kişilerin kasıt ve kusuru ve bunlarla meydana gelen iş kazası arasında illiyet bağının bulunması halinde oluşmaktadır. Buna göre; işverenin/üçüncü kişilerin iş kazası/meslek hastalığındaki kasıt veya kusurunun tespiti amacıyla; iş kazasının oluşumuna ilişkin maddi olguların eksiksiz biçimde saptanması, sorumluluğu gerektiren her koşulun, kendi özelliği çerçevesinde araştırılıp irdelenmesi, işveren ve diğer ilgililerin kusur oran ve aidiyetlerinin belirlenmesi gerekir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, işçi ve işverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

Kusur durumu saptanırken, iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığının ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının 4857 sayılı Kanunun 77. maddesi hükmü doğrultusunda raporda tartışılması gerekir. Kaçınılmazlıktan ise, işveren tarafından tüm önlemler alındığı ve kazalı da bu önlemlere uyduğu halde kaza/hastalık meydana gelmişse söz edilebilecektir. “Kaçınılmazlık sosyal sigortalar uygulamasında, hukuksal ve teknik anlamda, olayın meydana geldiği tarihte geçerli olan bilimsel ve teknik tüm önlemlere rağmen zararın meydana geldiği ve önlenemediği durumları anlatan bir kavram…” (Prof. Dr. A. Can Tuncay, Kurumun işverene Rücu-Olayda Kaçınılmazlık Durumu, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 185) olup; bu halin kabulünün şartı, “…vuku bulan olaya karşı koyulmazlık hali ve her türlü tedbirin alınmasına rağmen gerçekleşmesi önlenemeyen ve objektif bir kaçınılmazlık durumunun söz konusu olmasıdır. Umulmadık bir hal kaçınılmazlık olarak nitelenemeyecektir. Ummamak, ummayı düşünmemek ve zarar verici olay ile karşılaşmak, kaçınılmazlık olarak değerlendirilemez.” (Prof. Dr. Berin Engin, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İşverene Rücuya Nasıl Bakıyor?, Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 4, s. 139)

Anayasanın “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında; herkesin, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtildikten sonra “yaşama hakkı” güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde, iş ve sosyal güvenlik mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir. Kamu düzeni düşüncesi ile oluşturulan işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuat hükümleri; işyerleri ve eklerinde bulunması gereken sağlık koşullarını, kullanılacak alet, makineler ve hammaddeler yüzünden çıkabilecek hastalıklara engel olarak alınacak önlemleri, aynı şekilde işyerinde iş kazalarını önlemek üzere bulundurulması gerekli araçların ve alınacak güvenlik tedbirlerinin neler olduğunu belirtmektedir. Burada amaçlanan, yapılmakta olan iş nedeniyle işçinin vücut tamlığı ve yaşama hakkının önündeki tüm engellerin giderilmesidir. Uygulamada önemli olan, işverenin iş kazasına neden olmuş hareketinin işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bulunup bulunmadığının belirlenmesi işidir. Bu konuda yapılacak ilk yargı işlemi, mevcut hükümlere göre alınacak önlemlerin neler olduğunun saptanmasıdır. Mevzuat hükümlerince öngörülmemesine karşın, alınması gerekli başka bir tedbir varsa, bunların da tespiti zorunluluğu açıktır. Anılan önlemlerin işverence tam olarak alınıp alınmadığı (=işverenin koruma tedbiri alma ödevi), alınmamışsa zararın bundan doğup doğmadığı, duruma işçinin önlemlere uymamasının etkili bulunup bulunmadığı (=işçinin tedbirlere uyma yükümlülüğü) ve bu doğrultuda tarafların kusur oranı belirlenecektir. Sorumluluğun saptanmasında kural, sorumluluğu gerektiren ve kanunda belirlenmiş bulunan durumun kendi özelliğini göz önünde bulundurmak ve araştırmayı bu özelliğe göre yürütmektir.

Bilindiği üzere, işçilerin beden ve ruh sağlığının korunmasında önemli olan yön, iş güvenliği tedbirlerinin alınmasının hakkaniyet ölçüleri içinde işverenlerden istenip istenemeyeceği değil, aklın, ilmin, fen ve tekniğin, tedbirlerin alınmasını gerekli görüp görmediği hususlarıdır. Bu itibarla işverenler, mevzuatın kendisine yüklediği tedbirleri, işçilerin tecrübeli oluşu veya dikkatli çalıştığı takdirde gerekmeyeceği gibi düşünceler ile almaktan çekinemeyeceklerdir. Çalışma hayatında süre gelen kötü alışkanlık ve geleneklerin varlığı da, işverenlerin önlem alma ödevini etkilemez. İşverenler, çalıştırdığı sigortalıların beden ve ruh bütünlüğünü korumak için yararlı her önlemi, amaca uygun biçimde almak, uygulamak ve uygulatmakla yükümlüdürler.

İşçi sağlığı, iş güvenliği ve yapılmakta olan iş nedeniyle işçinin eğitimi, bir kısım mevzuat hükümlerini içerir belgelerin kendilerine verilmesini değil, eylemli olarak, bu bilgilerin aktarımı ve öneminin kavratılması ile sağlanabilir. Eğitimden sonraki aşama ise, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili önlemlerin alındığının ve uygulandığının denetlenmesidir. İşverenlerce, iş güvenliği açısından yaşamsal öneme sahip bulunan araç ve gereçlerin sigortalılar tarafından kullanılması sağlandığında, kazalanma/hastalanma ihtimalinin tamamen ortadan kaldırılabileceği de yadsınamaz bir gerçektir.

Aksine yaklaşım, her tür meslek hastalığının oluşumunda belirli oranda kaçınılmazlığın etkili olacağı kabulüne yol açacaktır. Böylesi bir yaklaşım ise, gelişen bilimsel ve teknolojik imkânlar ile sosyal güvenliğin yöneldiği amaçla bağdaştırılamaz.

Değinilen yasal mevzuat ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; davalıya ait tekstil işyerinde kumlama yöntemiyle kot taşlama işçisi olarak çalışan sigortalının mesleki pnömokonyoz hastalığına yakalanarak %24 oranında sürekli iş göremez duruma girmesi şeklinde gelişen zararlandırıcı eylemde, sigortalının mesleki pnömokonyoz hastalığına yakalanmasına sebebiyet veren kot taşlama işi, kotların beyazlatılması ve eskitilmiş görünümü verilmesi için, kumun kuru hava kompresörleriyle kotların yüzeyine tutularak aşındırılması işlemi olup, üretimin zorunlu bir parçası olmayıp tamamen estetik kaygılarla uygulanan bir yöntemdir.

Kaldı ki, aynı iş makine kullanılarak laser veya robotlar aracılığıyla da yapılmaktadır. İşyerinde alınması gereken önlemlerin hiçbirinin işveren tarafından alınmadığının bilirkişiler tarafından tespit edilmiş olması, aynı işin makine kullanılarak laser veya robotlar aracılığıyla da yapılması mümkün iken kumlama yöntemiyle üretim yapılmasında ısrar edilmiş olması, Anayasa ile teminat altına alınmış olan yaşama hakkının ihlali niteliğinde olup, bu durumun "kaçınılmaz bir sonuç olarak değerlendirilmesi" isabetli bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, meslek hastalığının oluşumunda kaçınılmazlık faktörünün uygulama yeri ve etkisinin bulunmadığı gözetilerek, iş güvenliği konularında uzman tekstil mühendisi, kimya mühendisi ve göğüs hastalıkları uzmanı bilirkişilerden oluşacak heyetten yeniden rapor alınması gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

O hâlde; davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalı, davacı Kurum lehine oluşan kazanılmış hak gözetilemelidir.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, 04.10.2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.