muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/396, Karar No: 2018/1170, Tarih: 06.06.2018

Maddi hata ise maddi (ve hukuki) bir olayın olup olmadığında (meydana gelip gelmediğinde) veya koşul yahut niteliklerinde yanılmayı ifade eder (Yılmaz, E.: Hukuk Sözlüğü, Yetkin Yayınları, Genişletilmiş Beşinci Baskı, 1996, s.:505).

Uygulamada zaman zaman görüldüğü gibi, Yargıtay denetimi sırasında da, uyuşmazlık konusuna ilişkin maddi olgularda, davanın taraflarında, uyuşmazlık sürecinde, uyuşmazlığa esas başlangıç ve bitim tarihlerinde, zarar hesaplarına ait rakam ve olgularda ve bunlara benzer durumlarda; yanlış algılama sonucu, açık ve belirgin yanlışlıklar yapılması mümkündür. Bu tür açık hatalarda ısrarla maddi gerçeğin göz ardı edilmesi, yargıya duyulan güven ve saygınlığı, adalete olan inancı sarsacaktır.

O nedenledir ki; Yargıtay, bu güne değin maddi yanılgının belirlendiği durumlarda soruna müdahale etmiş; baştan yapılmış açık maddi yanlışlığın düzeltilmesini kabul etmiştir.

Nitekim, Hukuk Genel Kurulunun 23.10.2002 gün ve 2002/10-895 E.- 2002/838 K. ; 02.07.2003 gün ve 2003/21-425 E.- 2003/441 K.; 13.04.2011 gün ve 2011/9-101 E.- 2011/128 K. sayılı kararlarında da; maddi yanılgıya dayalı onama ve bozma kararlarının karşı taraf lehine sonuç doğurmayacağı, iş mahkemelerince verilen kararlara karşı karar düzeltme yolunun kapalı oluşunun maddi yanılgıya dayalı yargı kararlarının düzeltilmesine engel olamayacağı, hatalı biçimde hak sahibi olmanın evrensel hukukun temel ilkelerine ters düşeceği, maddi gerçeğin her zaman önde geleceği kabul edilmiştir.

Ne var ki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ile karar düzeltme kanun yolu kaldırıldığından artık bu Kanun döneminde açılan işçilik alacaklarına ilişkin kararlara karşı maddi hata talebinde bulunulamayacağı açıktır.

Bununla birlikte 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 304’üncü maddesi uyarınca, hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilecektir (1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) 459’uncu md.).

Ancak iş mahkemesi kararlarının temyizi üzerine Yargıtay tarafından verilen kararlara karşı maddi hatanın düzeltilmesi isteminin yukarıda belirtilen yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalara ilişkin olması gereklidir. İşin esasına ve hukuki olgu ile delillerin değerlendirilmesine yönelik maddi hatanın düzeltilmesi isteminde bulunulması mümkün değildir.

Sonuç olarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile karar düzeltme kanun yolu kaldırıldığından artık bu Kanun döneminde açılan işçilik alacaklarına ilişkin kararlara karşı basit yazı ve hesap hataları ile benzeri açık hatalar dışında işin esasına ilişkin olarak maddi hatanın düzeltilmesi isteminde bulunulamayacaktır. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 24.05.2017 gün ve 2016/(7)22-2005 E.-2017/972 K. sayılı kararı ile de bu sonuca varılmıştır.

Sonuç olarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile karar düzeltme kanun yolu kaldırıldığından artık bu Kanun döneminde açılan işçilik alacaklarına ilişkin kararlara karşı basit yazı ve hesap hataları ile benzeri açık hatalar dışında işin esasına ilişkin olarak maddi hatanın düzeltilmesi isteminde bulunulamayacaktır. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 24.05.2017 gün ve 2016/(7)22-2005 E.-2017/972 K. sayılı kararı ile de bu sonuca varılmıştır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı vekilinin Hukuk Genel Kurulu kararına yönelik maddi hatanın düzeltilmesine ilişkin itiraz nedenlerinin yazım ve hesap hataları ile benzeri açık hatalara ilişkin bulunmayıp işin esasına yönelik olduğu görülmekle davalı vekilinin maddi hatanın düzeltilmesi isteminin reddi gerektiği oy birliği ile kabul edilmiştir.

S O N U Ç : Davacı vekilinin maddi hatanın düzeltilmesi talebinin yukarıda açıklanan nedenlerle REDDİNE, 06.06.2018 gününde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/14614, Karar No: 2021/20391, Tarih: 04.11.2021

**8. Ceza Dairesi         2021/14614 E.  ,  2021/20391 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İftira

HÜKÜM : Mahkumiyet

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Bozmaya uyularak; yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine göre sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Sanığın hükümden sonra dosyaya sunmuş olduğu 05.10.2021 tarihli dilekçesinde, işlediği suça ilişkin cezai ehliyetinin bulunmadığına dair beyanı ve dilekçe ekinde yer alan Dinar Devlet Hastanesinin 29.05.2019 tarihli raporunda "depresif bozukluk"; Isparta Şehir Hastanesinin 24.06.2019 tarihli raporunda "disosyal kişilik bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu"; Manisa Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinin 30.01.2015 tarihli raporunda "antisosyal kişilik özelliği ve depresyon" ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin 03.09.1999 tarihli raporunda ise "antisosyal kişilik bozukluğu" tanısı konulup askerliğe elverişli olmadığının belirtilmesi karşısında, CMK'nın 74. maddesi uyarınca sanığın gözlem altına alınmasına karar verilerek, hakkında 5237 sayılı TCK.nın 32 ve 57. maddelerinin tatbikinin gerekip gerekmeyeceği hususunda Adli Tıp Kurumundan ya da uzman bir sağlık kuruluşundan heyet raporu alındıktan sonra sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayininde zorunluluk bulunması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 04.11.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/9389, Karar No: 2013/27291, Tarih: 30.10.2013

**9. Hukuk Dairesi         2013/9389 E.  ,  2013/27291 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:ASLİYE HUKUK (İŞ) MAHKEMESİ

DAVA:Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret fark alacağı, izin ücreti, hafta tatil ücreti, genel tatil ücreti, fazla mesai ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret farkı alacağı, izin ücreti, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti ve fazla çalışma ücreti alacaklarını istemiştir.

B) Davalıların Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın dayanaksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştirler.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalılar açısından husumetin doğru olarak yöneltilip yöneltilmediği noktasında toplanmaktadır.

B) Davalıların Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın dayanaksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştirler.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlara dayanılarak, davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalılar açısından husumetin doğru olarak yöneltilip yöneltilmediği noktasında toplanmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümüne geçmeden önce yargılamanın seyri hakkında bilgi vermek gerekmektedir. Davacı, işçilik alacaklarını tahsil edebilmek için ... Kaymakamlığı ve ... Milli Eğitim Müdürlüğü aleyhine dava açmıştır.Yerel mahkeme yaptığı yargılama sonunda davanın husumet yokluğundan reddine karar vermiştir.Mahkeme'nin kararını davacı temyiz etmiştir.Temyiz incelemesi sonucunda Mahkeme kararı Dairemizin 25/09/2012 tarih ve 2011/13287 E – 2012/31691 K sayılı kararı ile bozulmuştur. Bozma ilamında özetle, davacı ... Kaymakamlığı ve ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından da çalıştırıldığını ileri sürdüğünden, Kaymakamlığın ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün tüzel kişiliği bulunmadığından temsilde hata nedeniyle husumet İçişleri ve Milli Eğitim Bakanlıklarına tevcih edilerek, davacının delilleri toplanıp, değerledirmeye tabi tutularak bir sonuca varılması gerekirken, eksik incelemeyle davanın husumet yönünden reddinin hatalı olduğu belirtilmiştir.Mahkeme bozma kararına uymuş, bozma doğrultusunda işlem yaparak eksiklikleri gidermiştir. Ancak buna rağmen mahkeme davayı husumetten yine reddetmiştir.Mahkemece bozma kararına uyulmasına ve bozma doğrultusunda işlem yapılarak eksikliklerin giderilmesine rağmen davanın husumetten ikinci kez reddedilmesi hatalıdır. Mahkemece yapılması gereken işin esasına girilerek davacının talep ettiği alacaklara hak kazanıp kazanmadığı konusunda bir karar vermektir.Hatalı Değerlendirme ile uyulan bozma kararına rağmen davanın husumet yönünden ikinci kere reddedilmesi bozmayı gerektirmiştir.F) Sonuç:Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 30/10/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/4969, Karar No: 2012/3359, Tarih: 26.04.2012

**8. Hukuk Dairesi         2011/4969 E.  ,  2012/3359 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Katkı payı alacağı

...ile ... aralarındaki katkı payı alacağı davasının kısmen kabulüne ve kısmen reddine dair Mersin 1. Aile Mahkemesinden verilen 01.07.2010 gün ve 207/761 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, müvekkili ile davalının evli iken boşandıklarını ileri sürerek mal rejiminin tasfiyesiyle, katılma alacağı isteğinde bulunmuştur.

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, yapılan yargılama sonunda; kısa kararda "...6.750 TL'nin dava tarihi olan 09.07.2007 gününden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, bakiye talebin reddine..." biçiminde hüküm kurulduğu halde, gerekçeli kararın hüküm fıkrasında "... 6.750 TL'nin dava tarihi olan 09.07.2007 gününden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'tan alınarak davacı ...'a verilmesine" karar verilmiştir. Görüldüğü gibi kısa kararda bakiye talebin reddine karar verildiği halde, gerekçeli kararda bu hususta olumlu-olumsuz bir karar verilmemek suretiyle, her iki hüküm fıkrası arasında çelişki oluşturulmuştur.

T.C. Anayasasının 141. maddesi hükmü uyarınca, duruşmaların alaniyeti kuralı gereği tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli kararın birbirine aykırı ve çelişik olmaması gerekir. 1086 sayılı HUMK.nun 388 (6100 sayılı HMK.nun 297.) maddesinde bir kararda bulunması gereken hususlar bentler ve fıkralar halinde açık bir biçimde açıklanmıştır. Aynı maddenin son fıkrasında ise verilen kararlar ile iki tarafa yükletilecek borçlar ve tanınan hakların, numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde yazılması öngörülmüştür. Konuya ilişkin 10.04.1992 gün ve 1991/7 Esas, 1992/4 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında; 1) Kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili olması bozma nedenidir. 2) Yerel mahkeme bozmadan sonra önceki kısa kararla bağlı olmaksızın çelişkiyi kaldırmak kaydıyla hakimin vicdani kanaatine göre karar verebilir." denilmiştir.

Kısa kararla gerekçeli karar arasındaki çelişki, mahkemelere ve yargıya olan güveni sarsacağı gibi infazda duraksamaya yol açacağı da açıktır. Hükümlerin kurulmasında esas olan kısa karar olup, gerekçeli karar da buna uygun olmalıdır. Hüküm, bu nedenle Kanuna, tarih ve numarası anılan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına aykırı olarak tesis edilmiştir.

Davacı vekilinin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde olduğundan kabulüyle, yerel mahkeme hükmünün, kısa kararla gerekçeli kararın birbirleriyle çelişkili olması nedeniyle 6100 sayılı HMK.nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanacak olan 1086 sayılı HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve 92,00 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine 26.04.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/14927, Karar No: 2014/17432, Tarih: 29.05.2014

**9. Hukuk Dairesi         2014/14927 E.  ,  2014/17432 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 29. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 29/11/2013

NUMARASI : 2013/364-2013/232

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı; iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan ve sendikal nedenle feshedildiğini belirterek feshin geçersizliğine, işe iadesine ve sonuçlarına karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalılar Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, ispat yükü kendisinde olan davalı işverenin geçerli fesih savunmasının hukuka uygunluğunun, davacı tarafında da feshin sendikal nedene dayalı yapıldığını kanıtlayamadıkları gerekçesi ile feshin geçersizliğine, işe iadesine ve sonuçlarına karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar fesihte sendikal neden kabul edilmeyerek işe başlatmama tazminatının alt sınırdan belirlenmesi nedeni ile davacı vekili, feshin geçerli nedenden kaynaklandığı gerekçesi ile de davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.

Sendikal tazminat 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin üçüncü fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, işin sevk ve dağıtımında, işçinin mesleki ilerlemesinde, işçinin ücret, ikramiye ve primlerinde, sosyal yardım ve disiplin hükümlerinde ve diğer hususlara ilişkin hükümlerin uygulanması veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayırım yapamayacağı kuralı getirilmiştir. Konuya dair bir başka güvence bahsi geçen maddenin beşinci fıkrasında öngörülmüş, işçilerin sendikaya üye olmaları veya olmamaları sebebiyle iş sözleşmelerinin feshedilemeyeceği, yine yasaya uygun sendikal faaliyetler sebebiyle işten çıkarılamayacakları ya da farklı uygulamaya tabi tutulamayacakları hükme bağlanmıştır.

İşverenin 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarına aykırı davranması halinde, işçinin bir yıldan az olmamak üzere sendikal tazminata hak kazanacağı hususu da Yasada ifadesini bulmuştur.

İşverenin 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinin üçüncü ve beşinci fıkralarına aykırı davranması halinde, işçinin bir yıldan az olmamak üzere sendikal tazminata hak kazanacağı hususu da Yasada ifadesini bulmuştur.

2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesinde 4773 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonrasında, işçinin iş sözleşmesinin sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetleri sebebiyle feshedilmesi halinde, doğrudan sendikal tazminat talep hakkının olmadığı açıklanmış, 4857 sayılı İş Kanununun iş güvencesine dair hükümlerinin uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Fesih dışında kalan sendikal nedene dayanan ayrımcılık hallerinde ise, işçinin doğrudan sendikal tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.

4773 sayılı Yasa ile sözü edilen maddeye eklenen yedinci fıkrada ise, iş güvencesi hükümlerinin uygulaması dışında kalan hallerde ve feshe bağlı tazminat istekleriyle sınırlı olmak üzere ispat yükünün işverene ait olduğu öngörülmüştür. Bu durumda sendikal nedenle fesih iddiasıyla açılan feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davasında ispat yükü, önceden olduğu gibi işçi üzerindedir. Ancak, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayan bir işçinin açmış olduğu sendikal tazminat isteklerini içeren bir davada, aksinin ispatı işverene aittir.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut olayda, Mahkemece davacının iş akdinin sendikal nedenle fesih iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmiş ise de, bu kararın yukarıdaki Dairemiz ilkeleri doğrultusunda yeterli bir araştırma yapılmaksızın, eksik incelemeye dayalı olarak verildiği görülmüştür. Herne kadar işverenin savunması dikkate alınarak yapılan işletmesel karara ilişkin Mahkeme gerekçesi dosya kapsamına uygun ise de, ispat yükü altında olan işçinin sendikal tazminat talebinin, davalı işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlar araştırılıp irdelenmeksizin karara bağlandığı anlaşılmıştır. Belirtilen sebeplerle Mahkemece eksik araştırma ve incelmeye dayalı olarak sendikal tazminat talebinin reddine karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 29.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/8188, Karar No: 2014/13385, Tarih: 28.04.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/8188 E.  ,  2014/13385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 1. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 15/12/2011

NUMARASI : 2009/986-2011/843

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, milli bayram ücreti, dini bayram ücreti, hafta tatil ücreti, yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ve yıllık ücretli izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının kira karşılığı ticari taksisinde çalıştığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Somut olayda, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin ve diğer yazılı belgelerle hükme etkili olacak tanık beyanlarının tartışılması ve değerlendirilmesi sonucunda, davacının günlük hasılattan pay alarak çalıştığı ve bu çalışma sistemine göre iş süresi arttıkça hasılatın da artacağı ve normal çalışma süresi ücretinin karşılandığı anlaşılmaktadır.

Yerel mahkemece, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin sadece % 50 zamlı kısmının talep edilebileceği gözetilmeden hesaplama yapan bilirkişi raporuna göre karar verilmesi isabetsizdir.

3-Somut olayda; davacı işçinin fazla çalışma ve hafta tatil ücreti isteklerinin kabulüne karar verilmiştir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda takdiri indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Somut olayda, yerel mahkemece davacının fazla çalışma ve hafta tatil ücretine hükmedilirken takdiri indiriminin, hakkın özünü etkileyecek şekilde, fazla çalışma ücretinde 1/2, hafta tatil ücretinde ise 2/3 oranında yapılması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 28.04.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.