muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/4699, Karar No: 2021/13692, Tarih: 27.10.2021

Beyan olunmuştur.

Olayın Hukuki nitelendirmesine gelince;

Kaanaatimce çözmemiz gereken sorun yukarıda gerçekleştirilen eylemin önce yaşananlarla bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Eylemin “Tahrik altında kasten adam öldürme”mi yoksa “Meşru savunmada sınırın aşılması mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmiş” olup olmadığıdır.

TCK'nin 29. maddesinin uygulamasında haksız tahrikin ana koşulu, yapılan haksız hareketin fail üzerinde hiddet veya şiddetli elem meydana getirmesi ve suçun işlendiği anda failin bu durumda bu etki altında bulunması gerekir.

Sanığımız yaklaşık iki yıldır haksız saldırılara uğramış ve hala öldürüleceği düşüncesindedir. Onlarca defa haksız hareketlere, hakaret, tehdit ve şiddete maruz kalmıştır. Yaşadıklarının pisikolojisinde basit bir şekilde “hiddet veya şiddetli elem” oluşturmuş denerek yanlış bir değerlendirmeyle ortaya çıkan sonuca hukuki tanımlama yapmamız doğru değildir. Daha önceleri de onlarca defa aynı muameleye maruz kaldığı halde sanık karşı şiddet uygulamamıştır.

Sanığın eylemi, TCK'nin 25/1. fıkrasında tanımını bulan meşru savunmanın sınırını aştığı ancak aynı Yasa'nın 27/2. fıkrasında sınırın aşılması mazur görülebilecek bir “heyecan, korku veya telaştan” ileri gelmiş olması durumuna uygundur.

TCK'nin 25/1 ve 27/2. maddelerinin uygulamasını yeni TCK'nin ceza hukuku anlayışına uygun olarak ve geniş yorumlanmalı, kişiler arasında hak ve adalet duygusu karşılanmalıdır.

Savunmanın, meşru savunma şartlarının bulunduğu sırada başladığı, ancak orantılılık ilkesinin ihlal edilmesi nedeniyle meşru savunmanın gerçekleştiğinin kabul edilmediği durumlarda sınırın aşılması söz konusu olmaktadır.

Meşru savunmada sınırın aşılması mazur görülebilecek bir “heyecan, korku veya telaştan” ileri gelmiştir.

Olayımızda olay günü sanık ...'in aksi ispatlanamayan anlatımlarında;

Maktulün haksız bir saldırısı “satacağına ve pazarlayacağına ve öldüreceğine” dair tehditi ile “saçlarından çekip sürüklemesi” gibi fiziki şiddet uygulamasının kabulü ile maktule ait silahı aniden yastığın altından ele geçirilmesi sonucu, hızlı gelişen bir boğuşma ortamında ve durumda, yaklaşık son iki yıl boyunca maruz kaldığı süregelen ve devam eden psikolojik ve fiziksel saldırı, tehditlerin oluşturduğu ve kendisinin mutlaka maktul tarafından er veya geç öldürüleceği inancıyla “heyecan, korku ve telaşa” kapılarak meşru savunma sınırlarını aşarak eylemini gerçekleştirdiğinin kabulü gerekir.

Bu nedenle TCK'nin 27/2. maddesi kapsamında kalan eylemi nedeni ile sanık hakkında CMK'nin 223/3-c maddesi gereğince “ceza verilmesine yer olmadığına” karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yukarıdaki gerekçelerle hükmün bozulması düşüncesinde olunduğundan sayın çoğunluğun onama kararına katılmamaktayım. 27.10.2021
Yargıtay — Esas No: 2011/6634, Karar No: 2012/10124, Tarih: 31.05.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/6634 E.  ,  2012/10124 K.**

**"İçtihat Metni"**

... adına Av. ... ile 1)... (devredilen SSK) adına Av. ... 2) ... Deri İnşaat Gıda ve Turizm San. Tic. Ltd. Şirketi aralarındaki dava hakkında İzmir 1. İş Mahkemesinden verilen 06.04.2011 günlü ve 878/122 Karar sayılı hükmün, temyizen incelenmesi davalılardan SGK Başkanlığı vekili tarafından istenilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Gıyabi hüküm, aleyhine hüküm kurulan davalı ... Deri İnşaat Gıda ve Turizm San. Tic. Ltd, Şti. adına tebliğe çıkarılmış ise de; davalı şirkete gönderilen karar “Sekreter ... ” imzasına tebliğ edilmiştir.

7201 ayılı Tebligat Kanununun 12. maddesine göre hükmü şahıslara tebligat salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise yalnız birine yapılır. Aynı Kanunun 13.maddesine göre de, tebliğ yapılacak bu kişiler herhangi bir sebeple mutad iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde tebliğ orada hazır bulunan memur ve müstahdemlerinden birisine yapılır. Tebligat Tüzüğünün 18. maddesinde de salahiyetli kişilerin bulunmadığının tebliğ mazbatasında gösterilmesi lüzumu hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda belirtilen prosedüre uyulmadığından tebliğ işlemi usulsüzdür. Bu ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 22.06.1988 tarih 1988/12-266 sayılı kararında da kabul edilmiştir.

Mahkemece, ilgili mevzuat hükümleri göz önüne alınması suretiyle, davalı ... Deri İnşaat Gıda ve Turizm San. Tic. Ltd. Şirketine gıyabi hükmün yöntemince tebliğ edilerek, temyiz süresi geçtikten ve gerektiğinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 3. maddesi gereğince, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 432. maddesindeki prosedür işletildikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, davalılardan SGK Başkanlığı vekilinin temyiz itirazlarının bu noksanlıklar giderilip dosya geldikten sonra incelenmesine, 31.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5407, Karar No: 2021/7674, Tarih: 27.10.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/5407 E.  ,  2021/7674 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle maddi tazminat istenmesi üzerine Uyuşmazlık Hakem Heyetince yapılan yargılama sonucunda; davacının davasının kabulüne dair verilen kararın davalı vekilinin başvurusu üzerine yapılan itiraz incelemesinde; İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine dair verilen 21/10/2020 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

K A R A R

Davacı vekili Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurusunda; 01.11.2015 tarihinde plakası tespit edilemeyen aracın davacı yayaya çarpması sonucu davacının yaralandığını belirterek fazlaya dair talep hakkı saklı kalmak üzere şimdilik 10.000,00 TL sürekli işgöremezlik tazminat alacağının davalının temerrüde düştüğü 05.11.2019 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş, dava değerini 162.486,30 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı vekili; davanın reddini talep etmiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetince, davanın kabulü ile 162.486,30 TL tazminatın 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine itirazın reddine karar verilmiş; İtiraz Hakem Heyeti kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, İtiraz Hakem Heyeti kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazası sonucu oluşan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Hakem heyetince, olayın özelliği doğrultusunda kaza tespit tutanağının bulunmadığı, ifadelerde olayın arkadan çarpma olduğunun beyan edildiği ve sürücünün olay yerinden kaçtığı anlaşıldığından takdiren plakasız sürücünün tam kusurlu olduğu kabul edilmiş, davalı vekilince kusur raporu alınması konusunda yapılan itirazlar üzerine ise, davanın işletenin sorumluluğunu düzenleyen, "tehlike ilkesine" dayanan bir kusursuz sorumluluk hali olup somut olayda zarar görenin müterafik kusuruna sebep olabilecek bir veri dosya içeriğinde bulunmadığından davalının itirazının reddine karar verilmiştir.

Davacı yaya, eve doğru giderken arkasından gelen bir motorsikletin kendisine çarptığını, motosikletin rengini ve plakasını hatırlamadığını, yere düşüp bayıldığını iddia etmiştir.

Davacı yaya, eve doğru giderken arkasından gelen bir motorsikletin kendisine çarptığını, motosikletin rengini ve plakasını hatırlamadığını, yere düşüp bayıldığını iddia etmiştir.

Dava konusu olayla ilgili Diyarbakır Başsavcılığı 2016-22339 nolu soruşturma dosyasının incelenmesinden; suç yerinde ve sonrasında da şüphelilerin yakalanamadığı, yapılan tüm işlemlerin sonuçsuz kaldığı, yapılan tüm soruşturma işlemlerine rağmen şüpheli ve şüphelilerin temin edilemediğinden evrakın daimi aramaya alındığı anlaşılmaktadır.

Hakem heyetince davanın kabulüne karar verilmişse de kusur konusunda yapılan araştırma hüküm kurmaya elverişli değildir.

Bu durumda hakem heyetince yapılması gereken, davacının kazanın gerçekleştiğini iddia ettiği olay yerinde makine mühendisi bilirkişi eşliğinde davacının yer göstermesi suretiyle keşif yapılarak nerede yürüdüğü, çarpma noktası, hasarın meydana geliş şekli, kazanın davacının iddia ettiği şekilde meydana gelip gelmediği ve olayın oluş şekli belirlendikten sonra trafik kazasının varlığının ispatı halinde kusur durumunun tespiti için bilirkişiden gerekçeli ve ayrıntılı bir rapor aldırılması ve sonucuna göre dosyadaki tüm deliller değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

3-Sigortacılık Kanunu 30/17 maddesi ile 19.01.2016 tarihli ve 29598 Resmi Gazete de yayımlanarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 maddesinde "Tarafların avukat ile temsil edildiği hallerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biridir." hükmü eklenmiştir. Heyetçe verilen kararda davacı lehine hükmedilecek vekalet ücreti için Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 17. maddesi gereğince hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi, ancak hesaplanan miktarın maktu vekalet ücretinin altında kalması halinde maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE; (2) ve (3) nolu bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 27/ 10 /2021 gününde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2016/27099, Karar No: 2018/2243, Tarih: 20.02.2018

**5. Hukuk Dairesi         2016/27099 E.  ,  2018/2243 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki idarece el atılan ağaç bedeli, yeniden dikim karşılığı, ve daimi irtifak hakkı karşılığı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalılardan Şefaatli ... temsilcisi tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, idarece el atılan ağaç bedeli, yeniden dikim karşılığı, ve daimi irtifak hakkı karşılığının tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılardan Şefaatli ... temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Davalı idarece yol olarak el atılan taşınmazda davacıya ait 10-15 yaşında kesim çağına gelmiş ağaçlar bulunduğu tartışmasızdır. Kesim çağındaki kavak ağaçları maliki tarafından kesilerek nakledilecek ve ekonomik olarak isteğine göre değerlendirilecektir.

Bu durumda mahkemece sadece daimi irtifak hakkı karşılığına hükmedilmesi gerekirken kesim çağındaki kavak ağaçlarının kesim, nakliye ve yeniden ağaç dikimi parasına da karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Davalılardan ...'nin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalılardan Şefaatli ...'nden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 20/02/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/12202, Karar No: 2019/11446, Tarih: 05.12.2019

**12. Ceza Dairesi         2017/12202 E.  ,  2019/11446 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : TCK’nın 85/2, 62/1, 50/1-a-4, 53/6. maddeleri

uyarınca mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın idaresindeki otomobil ile gündüz vakti, meskun mahalde, 12 metre genişliğindeki iki yönlü ve iki geliş- iki gidiş dört şeritli yolun sağ şeridinde gider iken, yol orta çift şerit çizgisi üzerinde beklemekte olan iki kadın ve iki küçük çocuğun hep birlikte yolun solundan karşıya geçtikleri sırada, tanık ...’in ifadesine göre çocukların kadınlardan birinin elinden tuttukları ve bir adım önde durdukları, 3 ve 6 yaşındaki çocuklara sanığın aracının sol dikiz aynası ile sol tampon kısmından çarptığı, ölen 3 yaşındaki çocuğun havalanarak yere düştüğü olayda; bir kişinin ölümü ile bir kişinin basit tıbbi müdahale ile giderilemez şekilde yaralanmasına tali kusuru ile neden olan sanık hakkında cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak verilmesinde ve ticari taksi şoförü olmayan sanık hakkında sürücü belgesinin alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığından tebliğnamedeki bozma düşüncelerine iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin sanığın kusursuz olduğuna, çocukları hastaneye götürmesi nedeni ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması gerektiğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 05.12.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6182, Karar No: 2011/5319, Tarih: 18.11.2011

**22. Hukuk Dairesi         2011/6182 E.  ,  2011/5319 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Eskişehir İş Mahkemesi

TARİHİ : 21/06/2011

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan sendikal nedenlerle işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, boşta geçen süre ücret ve diğer haklar ile işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminatın belirlenmesini istemiştir.

Davalı vekili, iş akdinin feshinin geçerli nedenle yapıldığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davalı işverenin Anadolu Tarım İşletme Müdürlüğünde iki ayrı işyeri adına ihale yolu ile iş aldığı, asıl işverenden aldığı talimat doğrultusunda davacının iş aktini feshederken ortaya geçerli bir neden koyamadığı, ayrıca feshin son çare olması ilkesi gereğince davacıyı başka bir alanda çalıştırıp çalıştıramayacağını araştırmaksızın iş aktinin feshi yoluna gittiği, davalı işverenin Anadolu Tarım İşletmeleri Müdürlüğünde 2004 yılından beri ihale sureti ile aynı işleri yapan bir şirket olduğu, ihale makamı tarafından gönderilen yazıda herhangi bir sınırlama getirilmemiş olmasına rağmen bunu gerekçe göstererek davacının iş akdini feshettiği, yapılan feshin geçerli nedene dayandığının ıspatlanamadığı, iş sözleşmesinin feshinden önce işçiyi başka bir işyerinde çalıştırmak, varsa fazla çalışmaları kaldırmak, işçileri eğitime göndermek gibi önlemlere başvurma imkanlarının araştırılmayarak feshin son çare olması ilkesine uyulmadığı nedeneyile feshin  geçerli nedene dayanmadığı, öte yandan iş akti feshedilen kişilerin tamamının sendika üyesi olmaması, işveren tarafından fesih yapılırken sendikalı sendikasız ayrımının olmaması ve halende işletmenin farklı işyerlerinde sendikalı ve sendikasız işçilerin bir arada çalışıyor olması , sendikanın Toplu İş Sözleşmesi yetkisi almış ve normal TİS prosedürünün devam ediyor olması karşısında feshin sendikal nedenlerle yapılmadığı, feshin sendikal nedenlerle yapıldığının davacı tarafından ıspatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine göre, davacının  03.06.2010-30.11.2010 tarihleri arasında davalı işverenin işçisi olarak çalıştığı, iş akdinin, 12/11/2010 tarihli fesih bildirimi ile, ihale makamının  06.10.2010  ve  26.10.2010  tarihli  yazısı  nedeniyle  işin  sona  erdirileceğinin

Hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine göre, davacının  03.06.2010-30.11.2010 tarihleri arasında davalı işverenin işçisi olarak çalıştığı, iş akdinin, 12/11/2010 tarihli fesih bildirimi ile, ihale makamının  06.10.2010  ve  26.10.2010  tarihli  yazısı  nedeniyle  işin  sona  erdirileceğinin

bildirilmesi gerekçesiyle  30.11.2010 tarihi itibariyle  4857 sayılı Yasanın 17. maddesince feshedildiği, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünün davalı işverene hitaben yazdığı 06.10.2010 tarihli yazısında, yüklenmiş olduğunuz işletmemize ait “2010 yılı muhtelif tarım ve sulama işçilikleri” işinin bitki üretim ve kültür teknik şubesi ile ilgili iş kalemlerinden selektörleme ve tohum gübre yükleme boşaltma işi engeç 22.10.2010 tarihinde, ekim, toprak hazırlığı ve diğer işler en geç 15.11.2010 tarihinde sona erecektir. Ayrıca sulama sezonununda bitmiş olması nedeni ile sulama işi de 15.10.2010 tarihinde sonlandırılacaktır. Bilgilerinize, şeklinde, 26.10.2010 tarihli yazıda, 15.11.2010 tarihinde sonlandırılması planlanan toprak hazırlığı, ekim ve diğer işler havaların müsait olmaması nedeniyle 30.11.2010 tarihinde mesai bitiminde sonlandırılacaktır, bilgilerinize, şeklinde bildirimde bulunulduğu, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü-TİGEM-ile davalı şirket arasında 13.12.2010 tarihli fesih sözleşmesinde, 2010 yılı tarım ve sulama işçiliği hizmet alımı işinin karşılıklı olarak feshedilmesinin kararlaştırıldığı, 02.06.2010-31.05.2011 tarihleri arasındaki sözleşmenin 13.12.2010 tarihinde feshedilmesi konusunda sözleşme yapıldığı, Çalışma Bakanlığı

Teftiş Kurulunun 11.11.2010 tarihli tutanağında, davalı işveren ile TİGEM arasında 02.06.2010-31.05.2011 tarihleri arası için hayvan bakıcılığı, atçılık, sığırcılık, keçicilik ve muhtelif tarım ve sulama işçiliği için iki ayrı taahhüt işi konusunda sözleşme yapıldığının tesbit edildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı, davacının altı aylık kıdeminin bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla iş güvencesi hükümleri kapsamına girip girmediği ve asıl işveren  Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü-TİGEM-' nün davaya dahil edilmesi gerekip gerekmediği   hususları  uyuşmazlık konusudur.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı, davacının altı aylık kıdeminin bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla iş güvencesi hükümleri kapsamına girip girmediği ve asıl işveren  Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü-TİGEM-' nün davaya dahil edilmesi gerekip gerekmediği   hususları  uyuşmazlık konusudur.

1-Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla, işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse yeni bir dava açılmasını gerektirmesi nedeni ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9. Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya taraf sıfatında maddi hataya düştüğü kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı HMK’nun katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Kanunun 124. maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu nedenle talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur (6100 sayılı HMK.m.59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir. (PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re’sen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren Veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava sıfat yokluğundan reddedilmelidir.