muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/13104, Karar No: 2023/2101, Tarih: 24.04.2023

**1. Ceza Dairesi         2022/13104 E.  ,  2023/2101 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Kasten yaralama

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

Sanıklar hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği sanıklardan Bahadır, Doğukan, İsmail'in temyiz istemlerinin süresinde olduğu, sanık ...'ın temyiz isteminin 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirlenen bir haftalık kanunî süreden sonra yapıldığı, yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Karşıyaka 8. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.05.2015 tarihli ve 2014/976 Esas, 2015/780 Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında ...'e yönelik kasten yaralama suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası, 87 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve son cümlesi, 87 nci maddesinin üçüncü fıkrası, 29 uncu maddesi, 62 nci maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ayrı ayrı 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına,

2. Sanıklar müdafiilerinin temyizi üzerine Yargıtay (birleşen) 3. Ceza Dairesinin 26.11.2019 tarihli, 2019/11314 Esas, 2019/21681 Karar sayılı ilamı ile özetle "uygulama alanı bulunmayan kemik kırığına dair madde ile arttırım yapılması ve hak yoksunlukları yönünden Anayasa Mahkemesinin iptal kararının değerlendirilmesi gerektiğinden" bahisle kazanılmış hakların saklı tutularak hükümlerin bozulmasına,

3. Karşıyaka 8. Asliye Ceza Mahkemesinin, 08.04.2022 tarihli ve 2019/814 Esas, 2022/375 Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında ...'e yönelik kasten yaralama suçundan, 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin birinci fıkrası, 87 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve son cümlesi, 29 uncu maddesi, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci fıkrası, 1412 sayılı Kanun'un 326 ncı maddesinin son fıkrası uyarınca ayrı ayrı 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına,

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanıkların temyiz istemleri, cezaların haksız ve hukuka aykırı olduğuna, suçu işlemediklerine, hükümleri temyiz etmek istediklerine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanıkların temyiz istemleri, cezaların haksız ve hukuka aykırı olduğuna, suçu işlemediklerine, hükümleri temyiz etmek istediklerine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. Sanıkların içinde bulunduğu araçla dar sokaktan geçtikleri, bu sırada ...’in oğlu ...'ın evi önünde oğulları ile birlikte aracın kapısı açık sohbet ettikleri, aracın kapısı açık olduğu için sanıkların geçemediklerinden bahisle ... ve yanındakilere laf söylediği, bu nedenle başlayan tartışmada araçlarından inen sanıkların birlikte ...’i darp ettiği, yüzünde ağır 5. derece kırık ve sabit iz meydana gelecek şekilde yaraladıkları anlaşılmıştır.

2. Sanıkların savunmaları, mağdur ve tanık anlatımları, adli raporlar, tutanaklar, bozma öncesi ve sonrası yargılama sürecine ait evraklar dosya arasında bulunmaktadır.

3. Hukuki süreç başlığı altında (2) numarada gösterilen bozma ilâmının gereklerinin yerine getirildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE

1. Sanıklar hakkında hüküm kurulurken 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin birinci fıkrasında teşdiden ceza belirlendiği sırada "2 yıl 6 ay hapis cezası" yerine "2 yıl ay hapis cezası" yazılarak maddi hata yapılmış ise de, sonuç ceza kazanılmış hak nedeniyle bozma öncesi miktar olarak belirlendiğinden bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.

2. Sanık ...'ın temyiz istemi; Sanığın yokluğunda verilen hükmün 30.04.2022 tarihinde sanığa usulüne uygun tebliğ edildiği, 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Kanun'un 310 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirlenen bir haftalık kanunî süre geçtikten sonra temyiz ettiği, hükmün 1412 sayılı Kanun’un 305 inci maddesinin birinci fıkrası gereği re’sen temyize de tabi olmadığı anlaşılmakla, sanığın temyiz isteğinin, 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

3. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanıkların yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

V. KARAR

1. Sanık ...'ın temyiz istemi,

Gerekçe bölümünde yer alan (2) numaralı bentte açıklanan nedenle Karşıyaka 8. Asliye Ceza Mahkemesinin, 08.04.2022 tarihli ve 2019/814 Esas, 2022/375 Karar sayılı kararına yönelik sanık ...'ın temyiz isteğinin, 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

2. Sanıklar ..., ..., ...'in temyiz istemleri;

V. KARAR

1. Sanık ...'ın temyiz istemi,

Gerekçe bölümünde yer alan (2) numaralı bentte açıklanan nedenle Karşıyaka 8. Asliye Ceza Mahkemesinin, 08.04.2022 tarihli ve 2019/814 Esas, 2022/375 Karar sayılı kararına yönelik sanık ...'ın temyiz isteğinin, 1412 sayılı Kanun’un 317 nci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

2. Sanıklar ..., ..., ...'in temyiz istemleri;

Gerekçe bölümünde yer alan (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle Karşıyaka 8. Asliye Ceza Mahkemesinin, 08.04.2022 tarihli ve 2019/814 Esas, 2022/375 Karar sayılı kararında sanıklar tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden eleştiri nedeni dışında herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanıkların temyiz sebeplerinin reddiyle hükümlerin, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

24.04.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/9217, Karar No: 2024/987, Tarih: 15.02.2024

**1. Ceza Dairesi         2022/9217 E.  ,  2024/987 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. ... Batı 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 05.04.2018 tarihli ve 2017/400 Esas, 2018/155 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 87 nci maddesinin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi, 29 uncu maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 8 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

2. ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 16.04.2021 tarihli ve 2020/1413 Esas, 2021/1039 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık müdafiinin istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek 5271 sayılı Kanun’un 280 ... maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşmalı yapılan inceleme neticesinde; sanık hakkında kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 81 nci maddesinin birinci fıkrası, 29 uncu maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesinin birinci fıkrası, 53 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 15 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, 5271 sayılı Kanun'un 283 üncü maddesi uyarınca kazanılmış hak nedeniyle 8 yıl 9 ay hapis cezası olarak infazına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz istemi; suçun niteliğine, eksik kovuşturmaya, sanığın eyleminin taksirle öldürme suçuna sebebiyet verdiğine, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz istemi; suçun niteliğine, eksik kovuşturmaya, sanığın eyleminin taksirle öldürme suçuna sebebiyet verdiğine, kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

1. Sanığın kombi tamiri için maktul ...'in evine gittiği ancak fiyatta anlaşamadıkları ayrıca maktulün fatura talebini olumsuz cevaplayan sanıkla tartıştığı, bu tartışma üzerine sanığın evi terk edip maktulüne çarpmış olduğu arabasına bindiği, maktulün de peşinden gelip aracın sağ ön kapısını açarak sanıkla tartışmaya devam ettiği, sanığın dosya kapsamıyla uyumlu kabul edilen ve aksi sabit olmayan savunmasına göre, maktulün sanığa sinkaflı sözlerle hakaret ettiği, sanığın bunun üzerine maktulün evinin bulunduğu sitenin kenarındaki kaldırıma sıfır park ettiği aracın önündeki araçtan kurtulması için geri manevra yaptığı, bu sırada maktulün de aracın önünden kendi evine doğru yani aracın sol tarafında doğru geçtiği, sanığın soruşturma aşamasında kabul ettiği üzere şeker hastası olması nedeniyle sinirlendiği, olması gerekenden daha hızlı bir şekilde ileri çıktığını kabul ettiği ancak bu ileri çıkma sinirlenmiş olduğu maktulü aracın sol yanında görmesi üzerine ona kasıtlı olarak çarparak hıncını almaya yönelik olduğu ancak gerek arabanın ilk hareket anındaki ulaşabileceği hız, gerek maktulün araca neredeyse bitişik olması ve aracın sol yanında yani önünde olmaması nedeniyle eyleminin öldürmeye yönelik değil öfkesi nedeniyle hıncını almaya yönelik kasten yaralamaya matuf olarak çarpmayı gerçekleştirdiği ne var ki maktulün otopsi raporundan da anlaşılacağı üzere çarpmaya bağlı maktulün yere düşmesiyle oluşan tüm kafa ve genel beden travmasına bağlı iskelet sistemi kemik kırıkları zemininde gelişen beyin kanaması ve hemotoraks sonucu meydana geldiği anlaşılmıştır.

2. Sanık savunmaları, katılan ve tanık beyanları dava dosyasında bulunmaktadır.

3. Dr.... ... Devlet Hastanesinin, 22.07.2017 tarihli genel adlî muayene raporuna göre maktulün ölümünün oluşan tüm kafa ve genel beden travmasına bağlı iskelet sistemi kemik kırıkları zemininde gelişen beyin kanaması ve hemotoraks sonucu meydana geldiği belirtilmiştir.

4. Olay yeri inceleme raporu, olay yeri araştırma tutanağı, bilirkişi raporu, uzmanlık raporları, kriminal raporlar, ekspertiz raporları, adlî tıp raporları ve tedavi evrakları, kolluk tutanakları, yaklama, üst arama, muhafaza ve teslim tutanağı, sanığa ait nüfus ve adlî sicil kaydı dava dosyasında bulunmaktadır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

4. Olay yeri inceleme raporu, olay yeri araştırma tutanağı, bilirkişi raporu, uzmanlık raporları, kriminal raporlar, ekspertiz raporları, adlî tıp raporları ve tedavi evrakları, kolluk tutanakları, yaklama, üst arama, muhafaza ve teslim tutanağı, sanığa ait nüfus ve adlî sicil kaydı dava dosyasında bulunmaktadır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Sanığın maktule kasıtlı çarpmadığı, çapma anında maktulü görmediği yönündeki savunmalarına, katılan ...'nin anlatımları, olayın oluş şekline ilişkin keşif sonrası düzenlenen bilirkişi raporu, maktulde meydana gelen yaralanmaların yeri ve niteliği ile tüm dosya kapsamına göre itibar edilmeyerek sanığın maruz kaldığı küfürler ve maliyeye şikâyet edilme endişesi ile sinirlenerek görüş alanında olan maktule aracı ile kasıtlı çarptığı kabul edilmiştir. Sanığın, öldürmeye elverişli araçla maktule sert bir şekilde çarpması ve bu çarpma nedeniyle maktulün her iki yan kotlarda kırık meydana gelmesi hususları gözetildiğinde, çarpmanın şiddeti, aracın yüksekliği ile hedef ve isabet alan vücut bölgesi ve meydana gelen yaralanmanın niteliği ile olayın oluş biçimi ve nedeni gibi hususular nazara alınarak, sanığın eylemine bağlı olarak ortaya çıkan kastının öldürmeye yönelik olduğu değerlendirilmiş ve eylemine uyan kasten öldürme suçundan cezalandırılmasına karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

İleri sürülen iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eksik araştırma bulunmadığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, alınan raporların yeterli ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, maktulden sanığa yönelen ve haksız tahrik oluşturan eylemin doğru olarak belirlendiği, takdîri indirimin Mahkemenin takdîr yetkisi kapsamında, yasal, yerinde ve yeterli gerekçelerle uygulanmasına karar verildiğinden sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin incelenmesinde bozma nedeni dışında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Sanığın suçta kullandığı araç, çarpmanın şiddeti, aracın yüksekliği ile hedef ve isabet alan vücut bölgesi, maktulün ölümüne neden olan yaranın niteliği, maktul ile sanık arasında öldürmeyi gerektirir husumet bulunmaması birlikte değerlendirildiğinde; sanığın öldürme kastı ile hareket ettiğini gösteren kesin ve inandırıcı kanıt bulunmadığı sanığın kasten yaralama eylemi sonucu ölüm meydana geldiğinden neticesi sebebiyle ağırlaşan suç nedeniyle sanığın 5237 sayılı Kanun'un 87 nci maddesinin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca cezalandırılması gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

V. KARAR

Gerekçe bölümünde (2) numaralı paragrafta açıklanan nedenle sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz istemi suç vasfı yönünden yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 16.04.2021 tarihli ve 2020/1413 Esas, 2021/1039 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca takdîren ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

15.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/53, Karar No: 2008/107, Tarih: 06.02.2008

Hukuk Genel Kurulu 2008/21-53 E., 2008/107 K.

**Hukuk Genel Kurulu 2008/21-53 E., 2008/107 K.**

**- GABİN

- İBRANAME**- 818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 21 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki "maddi ve manevi tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; (Bakırköy Üçüncü İş Mahkemesi)'nce davanın reddine dair verilen 11.07.2006 gün ve 346-389 sayılı kararın incelenmesi davacı vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Yirmibirinci Hukuk Dairesî'nin 03.05.2007 gün ve 17982-7444 sayılı ilamı İle; ("…

…. 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan manevi tazminat isteminin reddine ilişkin hükme yönelik temyiz itirazları da dahil diğer temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava, İş kazası sonucu sürekli İş göremezliğe uğrayan davacının uğramış olduğu zararın giderilmesi istemine ilişkindir. Davacıya, oluşan zarar nedeni ile maddi tazminatına karşılık toplam 25.130,00 YTL ve manevi tazminatına karşılık 1.000,00 YTL'nın ödenmiş olduğu 16.06.2005 tarihli "ibraname" başlıklı belgeden anlaşılmaktadır. Davacının manevi tazminat alacağını alarak ibraname verdiğinden ve manevi tazminatın bölünmesi, yeniden dava konusu yapılarak miktarının artırılması olanağı bulunmadığından, mahkemece davacının manevi tazminat istemine yönelik davasının reddine ilişkin verilen hüküm doğrudur.

Uyuşmazlık, söz konusu "İbranamenin" içeriği ve kapsamı yönünden davacının tüm maddi tazminat alacağını aldığı ve bu suretle borçluyu borcundan kurtardığı biçiminde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Birçok Yargıtay kararında vurgulandığı üzere, alacaklının alacak hakkından vazgeçmesini ve bu suretle borçlunun borçtan kurtulmasını kapsayan akde "ibra" denir. İbranamenin kural olarak işçiye veya hak sahiplerine yapılmış olan ödeme ile sınırlı olmak üzere bağlayıcılığı asıldır. Gerçek anlamda ibranameden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla, açık oransızlığın bulunduğu durumlarda ise anılan belge ibraname değil, ancak makbuz niteliğindedir. Bu yön ise, ibranamenin verildiği tarih gözönünde tutularak işçinin gerçek zararının uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanması suretiyle belirleneceği hukuksal gerçeği ortadadır. Oysa, yukarıda açıklandığı biçimde inceleme ve araştırma yapılmadığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, ibranameyi veren davacının, ibranamenin verildiği tarihteki veriler esas alınarak gerçek zararını saptamak, böylece tazmin edilecek miktar ile buna karşılık ibraname ile alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığı denetlenmek, açık oransızlığın bulunması durumunda, ibranameyi "kısmi ifayı içeren makbuz" niteliğinde kabul etmek ve ibraname ile alınan meblağın, ödeme tarihindeki gerçek zararı hangi oranda karşıladığını saptamak, son verilere göre hesaplanan tazminat miktarından yasal indirimler yapılmak suretiyle belirlenecek gerçek zarardan davacı tarafın ödeme yapılan tarihe göre zararının karşılandığı oranda indirim yapmak, daha sonra kalan miktara hükmetmek gerekir. Açık oransızlığın bulunmadığının tespiti halinde ise, şimdiki gibi davacının maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu vazıh şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...") gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda dire-nilmiştir.

Temyiz Eden: Davacı vekilleri

Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, iş kazasına dayalı tazminat istemine ilişkin olup, yerel mahkemece, davacının işverene verdiği ibraname karşısında tazminat isteme hakkı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, kararın Özel Daire'ce yukarıda yazılı gerekçelerle bozulması üzerine; dava tarafça, ibranamenin gabin ya da diğer irade fesadı halleri nedeniyle geçersizliğinin ileri sürülmediği, re'sen "gabin" araştırması yapılarak, ibranamenin "makbuz" niteliğinde sayılmasının mümkün olmadığı belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

İbra sözleşmesi, İş Hukuku'nda geniş bir uygulama alanına sahip olmasına, işçinin iş sözleşmesinden doğan tazminat ve diğer işçilik haklarını sona erdirmesine ve İsviçre Borçlar Kanunu'nun 115. maddesinde düzenlenmiş bulunmasına karşın, Türk Borçlar Kanunu'nda yer almamış, İş Kanunlarında da bir düzenleme öngörülmemiştir.

İbra, alacak ve borcu doğrudan doğruya ve kesin olarak ortadan kaldırır. Tam ibrada borcun tamamı, kısmi İbrada ise, borcun ibra edilen kısmı sona erer. Bunun sonunda borçlu da borcundan kısmen ya da tamamen kurtulur (Prof. Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 8. Baskı, s. 1222/1223).

İbra, alacak ve borcu doğrudan doğruya ve kesin olarak ortadan kaldırır. Tam ibrada borcun tamamı, kısmi İbrada ise, borcun ibra edilen kısmı sona erer. Bunun sonunda borçlu da borcundan kısmen ya da tamamen kurtulur (Prof. Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 8. Baskı, s. 1222/1223).

Somut olayda, iş kazası sonucunda sürekli iş göremezlik durumuna giren davacıya, 16.06.2005 tarihli "İbraname" başlıklı ve "muhtelif tarihlerde maddi tazminatıma hitaben 8.130 YTL bedeli nakden elden aldım ve şimdi de 17.000 YTL maddi tazminat ve 1.000 YTL manevi tazminat olmak üzere toplam 18.000 YTL meblağı işverenimden nakden ve tamamen teslim aldım. Böylece işverenimden bugüne kadar 25.130 YTL maddi ve 1.000 YTL manevi olmak üzere toplam 26.130 YTL meblağı nakden aldım. Tüm bu sebeplerle işverenim ... ŞU geçirmiş olduğum iş kazasından ve her türlü tazminat taleplerimden dolayı gayri kabili rücu ibra ederim" ifadelerini içerir belgeye dayalı ödemede bulunulduğu, 08.12.2005 tarihinde, iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemli eldeki bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, iş kazasına dayalı eldeki davada "maddi tazminat" isteminin, ibra belgesinin müzayaka durumunda bulunmasından yararlanılarak alındığı yönünde "gabin" iddiasına dayalı bir irade bozukluğu savunmasını da içerdiğinin kabulünde; İş Hukuku'na hakim "işçinin korunması" ilkesi de dikkate alındığında, zorunluluk bulunmaktadır.

Geçirmiş olduğu iş kazası sonucunda davacının çalışma gücünde, sürekli iş göremezlik oluşturacak nitelikte azalma meydana gelmiştir. Geçimini, çalıştığı sürece elde edeceği ücret geliri ile sağlayan ve boşta kaldığı zamanlarda ekonomik anlamda zorda kalacağı hayatın olağan akışına uygun bulunan davacının, davalı işveren bu yönün aksini ispat etmedikçe, "ibraname" başlıklı belgeyi imzaladığında müzayaka halinde olması tabidir. Bu durumda. Borçlar Kanunu'nun 21. maddesine göre gabin iddiasının incelenmesi ve ivazlar arasında açık bir oransızlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.

Gabin (aşırı yararlanma), İş Hukuku uygulamasında ibra sözleşmesini geçersiz kılan en önemli nedenlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. İbranamenin makbuz hükmünde olduğuna dair çok sayıda Yargıtay kararının temel noktası da bu hukuksal olgudur.

İvazlar arasında açık bir oransızlık bulunduğu, çok düşük olan karşı edim için çok yüksek bir edim veya bunun aksine, çok yüksek olan bir karşı edim için düşük bir edim taahhüt olunduğu takdirde gabinden söz edilebilecektir.

İki taraflı, karşılıklı hak ve borçları kapsayan sözleşmelerde edimler arasında, makul, hayatın olağan icaplarına uygun düşen ekonomik bir dengenin varlığı aranır. Gerçekten de, olağan koşullar altında, taraf yararları arasında böyle bir denge sağlanmadan, ücret geliriyle hayatını idame ettirmek zorunda olduğu kabul olunan bir işçinin, aksini öngören bir belgeyi imzalaması da beklenemez.