muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/355, Karar No: 2022/621, Tarih: 06.10.2022

Mahkemelerin tüm kararlarının gerekçeli olması Anayasanın 141/3 ve CMK'nın 34, 230 maddeleri gereğince zorunludur. Gerekçe; hükmün sonuç bölümünün mantıksal dayanağıdır. Gerekçe, hükmün denetlenmesini, keyfiliğin önlenmesini, hakim ve mahkemenin daha özenli davranmasını, tarafların ve kamuoyunun tatmin olmasını sağlar. Hükmün inandırıcılığı gerekçeyle ölçülür. Hükmü meşrulaştıran gerekçedir. Gerekçenin dosyadaki delillere ve olgulara dayanması gerekir. Soyut gerekçe yasal gerekçe değildir. (Ceza Genel kurulu 07.02.2012 tarih, 2012/8-273 Esas, 2012/19 Karar sayılı ilamı).

Ceza Genel Kurulu kararın gerekçesinde yer alması gereken unsurları "yargılamayı gerçekleştiren ve yargılananlarla ilgili bilgileri, iddiayı, savunmayı, kabul edilen ve reddedilen delilleri, bunların tartışılmasını, gerekçeyi ve hükmü içermektedir. Olay ile suçun işlenmesindeki özellikler ve suçun ne şekilde işlendiğinin açıklandığı bölüme "sorun", mevcut delilleri ve delillerin irdelenmesini, delillerle sonuç arasındaki bağın, diğer bir söylemle neden bu sonuca varıldığının anlatıldığını ve hukukun nitelendirmelerinin yapıldığı bölüme "gerekçe", CMK'nın 232/6 maddesi uyarınca, verilen kararın ne olduğunun uygulanan yasa maddelerinin verilen ceza miktarının kanun yollarına başvurma ve tazminat istemi olanağının bulunup bulunmadığının, başvuru olanağı varsı süresi ve merciinin tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıkça gösterildiği hüküm kısmı da "sonuç" bölümüdür. Böylece olaydan hüküm verilmesine kadar geçen aşama kararda özetlenmekte, gerekçesi açıklanmak suretiyle sonuca varılmaktadır" şeklinde açıklamıştır.

Bu açıklamalar ışığında; yargılama safahatında usul kurallarına riayet, tüm delillerin toplanması ve huzurda tartışılması, silahların eşitliği çerçevesinde savunmaya yeterince olanak sağlanması, adil ve hakkaniyete uygun bir yargılama neticesinde, maddi olayın belirlenmesinde oluşan şüphelerin yenilerek sanığın suçluluğuna ulaştıran vicdani kanaatin; akıl, mantık ve genel hayat deyimi kurallarına uygun şekilde varılıp varılmadığı gerekçe üzerinden denetlenebilmektedir.

Bu açıklamalar ışığında; yargılama safahatında usul kurallarına riayet, tüm delillerin toplanması ve huzurda tartışılması, silahların eşitliği çerçevesinde savunmaya yeterince olanak sağlanması, adil ve hakkaniyete uygun bir yargılama neticesinde, maddi olayın belirlenmesinde oluşan şüphelerin yenilerek sanığın suçluluğuna ulaştıran vicdani kanaatin; akıl, mantık ve genel hayat deyimi kurallarına uygun şekilde varılıp varılmadığı gerekçe üzerinden denetlenebilmektedir.

Somut olayda, İlk Derece Mahkemesi "... ve ... oğlu ... ile maktuller arasında oy kullanma meselesinden dolayı tartışma başladığı, diğer sanıkların bu tartışmaya katıldıkları, tartışmanın uzadığı, sanıkların olay yerine birlikte gelmeleri, akraba olmaları ve tartışma başladıktan sonra maktuller üzerinde ortak hakimiyet kurduklarının anlaşıldığı, daha sonra sanıkların üzerilerindeki silahları çıkartarak ateş ettikleri, dosya kapsamında bulunan kriminal rapordan anlaşılacağı üzere iki ayrı silahtan çıkan mermi ve boş kovanların olay yerinde bulunduğu, katılan ...'ın tüm sanıkların ateş ettiğini belirttiği, sanıkların üzerinde ve bindikleri otomobilde atış artıklarının tespit edildiği." şeklinde kabule vardıktan sonra, bu kabulü değiştirerek; "sanıkların tamamının ateş etmedikleri düşünülse bile, tartışma sırasında birbirine destek olacak şekilde birlikte hareket ederek ateş eden sanıklar ile, diğerlerinin ölenler üzerinde ortak hakimiyet kurduklarının sabit olduğu, olay yerine silahla gelmelerinin, olay öncesi, sırası ve sonrası davranışları ile fikir ve eylem birliğinde oldukları, fiile direk iştiraki bulunmadığı halde olay yerinde, olayın gidişatını ve gerçekleşeceğini bilerek veya olay başladıktan sonra diğer failleri engellemeden, olayın gerçekleşmesinde diğer faillere manevi destek olan, olay yerinde bulunarak diğer faillerin suç işleme kanaatlerini güçlendiren sanıkların da birlikte ortak irade ve işbirliği içinde ortak hakimiyet kurmak sebebiyle hareket ettikleri ve TCK'nın 37. maddesi kapsamında suça iştirak ettikleri" gerekçesine dayalı olarak hükmü kurmuştur.

Görüldüğü üzere, maddi olayın oluşuna dair iki farklı kabul söz konusudur. Olay ve olguların tespitinde şüpheden sanık yararlanır ilkesi evrensel bir kuraldır. Maddi olayın tespitinde hukuka uygun delillerle boşluklar doldurulamıyor ise, savunmanın aksi ispat edilemiyorsa şüpheden sanık yararlandırılarak oluşa ilişkin vicdani kanaate sezgilerle değil akıl ile erişilmelidir. Zira vicdani kanaat Anayasa, yasalara ve hukuka uygun olarak tecelli eder (Anayasa 138/1md).

Görüldüğü üzere, maddi olayın oluşuna dair iki farklı kabul söz konusudur. Olay ve olguların tespitinde şüpheden sanık yararlanır ilkesi evrensel bir kuraldır. Maddi olayın tespitinde hukuka uygun delillerle boşluklar doldurulamıyor ise, savunmanın aksi ispat edilemiyorsa şüpheden sanık yararlandırılarak oluşa ilişkin vicdani kanaate sezgilerle değil akıl ile erişilmelidir. Zira vicdani kanaat Anayasa, yasalara ve hukuka uygun olarak tecelli eder (Anayasa 138/1md).

Yargıtay temyiz denetiminde ancak belli koşullarda maddi olayı denetleyebilmekle birlikte, asıl denetim kararın hukuki yönüne ilişkin olacaktır. Hukuki denetimin isabetli şekilde yapılabilmesi maddi olayın doğru tespit edilmesine bağlıdır. Zira hem maddi hem de hukuki denetim kararın gerekçesi üzerinden yapılacaktır. Mahkeme birbirleriyle çelişen iki ayrı kabule varması halinde hukuki denetim yapmanın olanağını ortadan kaldıracaktır. Maddi olayın kabulündeki çelişki CMK 289/1-g maddesi gereğince mutlak bozma nedenleri arasında sayılmıştır. Mahkeme maddi vakanın oluşunu sanıkların eylemdeki konumlarını suçun icrasına ne şekilde katkı sağladıklarını belirledikten sonra uygulanacak yasal hükümleri tespit edip cezayı da şahsileştirmek suretiyle uygulama yapmaları gereklidir. Ancak bu aşamadan sonra karar üzerinde temyiz denetimi yapılabileceğinden sayın çoğunluğun gerekçenin yeterli olduğuna ilişkin görüşüne iştirak edilmemiştir.

Genel Kurulun çoğunluk görüşü ile maddi olayın tespitine dair gerekçenin yeterli olduğu sonucuna varıldığı için azınlıkta kalmış olmamıza rağmen Kurulca çözümlenmesi gereken diğer uyuşmazlıklarda da görüş bildirmek gerekmiştir.

Altı Ceza Genel Kurulu Üyesi ise; "Sanıkların kamu görevi nedeniyle kasten öldürme suçlarına iştirak ettiklerine ilişkin gösterdiği gerekçelerin Anayasa’nın 141 ve CMK'nın 34, 230 ve 232. maddelerinde öngörülen şekilde yasal ve yeterli olmadığı",

Düşünceleriyle karşı oy kullanmışlardır.

2- Sanık ...'ün mahkûmiyetine ilişkin yeterli delil bulunup bulunmadığı;

Altı Ceza Genel Kurulu Üyesi ise; "Sanıkların kamu görevi nedeniyle kasten öldürme suçlarına iştirak ettiklerine ilişkin gösterdiği gerekçelerin Anayasa’nın 141 ve CMK'nın 34, 230 ve 232. maddelerinde öngörülen şekilde yasal ve yeterli olmadığı",

Düşünceleriyle karşı oy kullanmışlardır.

2- Sanık ...'ün mahkûmiyetine ilişkin yeterli delil bulunup bulunmadığı;

Amacı, somut olayda maddi gerçeğe ulaşarak adaleti sağlamak, suçu işlediği sabit olan faili cezalandırmak, kamu düzeninin bozulmasını önlemek ve bozulan kamu düzenini yeniden tesis etmek olan ceza muhakemesinin en önemli ve evrensel nitelikteki ilkelerinden biri de, öğreti ve uygulamada; "suçsuzluk" ya da "masumiyet karinesi" olarak adlandırılan kuralın bir uzantısı olan ve Latincede; "in dubio pro reo" olarak ifade edilen "şüpheden sanık yararlanır" ilkesidir. Bu ilkenin özü, ceza davasında sanığın mahkûmiyetine karar verilebilmesi bakımından gözönünde bulundurulması gereken herhangi bir soruna ilişkin şüphenin, mutlaka sanık yararına değerlendirilmesidir. Oldukça geniş bir uygulama alanı bulunan bu kural dava konusu suçun işlenip işlenmediği, işlenmişse sanık tarafından işlenip işlenmediği veya gerçekleştirilme biçimi konusunda bir şüphe belirmesi halinde de geçerlidir. Sanığın bir suçtan cezalandırılmasına karar verilebilmesinin temel şartı, suçun hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak kesinlikle ispat edilebilmesidir. Gerçekleşme şekli şüpheli veya tam olarak aydınlatılamamış olaylar ve iddialar sanığın aleyhine yorumlanarak mahkûmiyet hükmü kurulamaz. Ceza mahkûmiyeti; herhangi bir ihtimale değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalıdır. Bu ispat, toplanan delillerin bir kısmına dayanılıp diğer kısmı gözardı edilerek ulaşılan kanaate değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalı ve hiçbir şüphe veya başka türlü oluşa imkân vermeyecek açıklıkta olmalıdır. Yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak sanığı cezalandırmak, ceza muhakemesinin en önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek anlamına gelecektir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Olayın hemen ardından katılan ve tanık anlatımları esas alınarak Kollukça tanzim edilen tutanak içeriğinde olay yerinde diğer sanıklarla birlikte olduğunun belirtilmesi, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliğince düzenlenen 03.04.2019 tarihli ve 1684 sayılı uzmanlık raporunda sanığa ait tüm svaplar üzerinde atış artıklarının tespit edilmesi, katılan ...’ın yargılama evresinde sanık ...’in de diğer sanıklarla birlikte olay yerinde olduğunu ve elinde silah bulunduğunu belirtmesi, tanık ...’ün yargılama evresinde ve tanık ...’ın kollukta sanık ...’i de olay esnasında diğer sanıkların yanında gördüğünü ifade etmeleri, tanıklar ... ve ...’in Cumhuriyet savcılığında vermiş oldukları ifadelerinde; tanık ...nin eşi ile birlikte oy kullanmasında sakınca olmadığını söyleyenler arasında sanık ...’in de bulunduğunu ve bunun hemen sonrasında olayların meydana geldiğini belirtmeleri hususları birlikte değerlendirildiğinde;

Her ne kadar sanıklar ve bir kısım tanıklarca sanık ...’in olayların gerçekleştiği sırada ... ilçe merkezinde olduğu ileri sürülmüş ise de adı geçen sanığın diğer sanıklarla birlikte olay yerinde bulunduğunun ve maktullerin öldürülmesiyle sonuçlanan olaya katıldığının sabit olduğu kabul edilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Başkanı;

Maddi vakıanın oluşunda gerekçenin yeterli olduğuna oyçokluğu ile karar verilmiş olmakla, işin esası hakkında görüş bildirmenin zorunluluğu karşısında;

Sanık ... tüm aşamalarda eylem sırasında olay yerinde bulunmadığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesince sanığın eylem sırasında olay yerinde bulunduğu ve suça iştirak ettiği kabul edilirken, Jandarma görevlilerinin tanzim ettiği 31.03.2019 tarihli tutanak, katılan ... ve görgü tanıkları ..., ... ve ...'ın beyanları ile sanıkların üzerindeki atış artıkları hükme esas alınmıştır.

Kolluk görevlisi olarak olay yerine intikal eden jandarmanın görevi; kendisi ve olay yerindeki kişiler yönünden gerekli güvenlik tedbirlerini aldıktan sonra, delillerin kaybolmasını önlemek için tedbir alarak, olay mahallinde kaybolması muhtemel olan delilleri toplayıp muhafaza altına almak görgü tanıkları varsa isimlerini belirlemek ve derhal Cumhuriyet savcısını olaydan haberdar etmektir. Olayın ne şekilde oluştuğuna ilişkin karar vermek yargı mercilerinin görevi olduğun dikkate alınmadan, oluşa ilişkin tutanak düzenlenmesi;

Maktul ...'ın babası olan katılan ...; tüm sanıkların maktullere ateş ettiğine ilişkin beyanı olay yerinde elde edilen maddi delillerle çelişki içermektedir. Zira olay yerine kısa sürede intikal eden kolluk görevlileri, silahlara ait boş kovan, mermi çekirdeği ve nüve parçalarını muhafaza altına almış, yapılan kriminal incelemede iki ayrı silaha ait olduğu tespit edilmiştir;

Maktul ...'ın babası olan katılan ...; tüm sanıkların maktullere ateş ettiğine ilişkin beyanı olay yerinde elde edilen maddi delillerle çelişki içermektedir. Zira olay yerine kısa sürede intikal eden kolluk görevlileri, silahlara ait boş kovan, mermi çekirdeği ve nüve parçalarını muhafaza altına almış, yapılan kriminal incelemede iki ayrı silaha ait olduğu tespit edilmiştir;

Tanıklar olaya ilişkin gördükleri ve duydukları hususlarda beyanda bulunurlar. Tanıklık yaptıkları olayı mahkemede anlattıktan sonra eğer, önceki ifadelerle arasında çelişki varsa CMK'nın 212/1-2 maddesi gereğince önceki beyanlar okunarak çelişkinin nedeni öğrenilip giderilmeye çalışılır şeklindeki emredici hükme rağmen, tanıkların beyanları alınmadan önceki ifadelerinin doğruluğunun sorularak tutanağa geçirilmesi;

Tanıklar ... ve ...'nın, sanık ...'i tanımadıkları halde sosyal medyadan temin edilen fotoğraftan 2559 sayılı Polis ve kanununu ek 6. maddesine aykırı şekilde teşhis işlemi yaptırılarak, tanıyormuş gibi ifadenin tutanağa geçirilmesi, duruşma aşamasında .'nın "o gün o kişilerin olay anında orada olduklarından emin olmasam da, o gün orada olduklarından eminim." şeklinde ifadede bulunduğu halde, sanık ...'in tereddütsüz şekilde olay yerinde bulunduğu yönünde beyanın ettiğinin kabul edilmesi,

Yargılama sırasında elde edilen delillerle olaylar tam olarak aydınlatılamamış ise kovuşturmanın genişletilmesi ve olayı aydınlatacak delillerin toplanması gereklidir. Delil araçlarından birisi de keşif delilidir. Olay mahalinin mahkeme heyetince görülmesi hadisenin aydınlatılmasında önemli fonksiyon icra edebilir. Somut olayda; Mahkemece; ... İlçesi ile ... Köyü arasındaki mesafenin 40 km olduğu, araçla 1 veya 1,5 saat süreceği kabulüne ulaşıldığı halde, İnternet aracılığıyla erişilen bilgiye göre mesafenin 23 km olduğu ve araçla 40 dk.lık zaman diliminde gidilebildiğinin tespit edildiği, gerçek durumun keşif veya diğer delillerle aydınlatılabileceği halde bu gerekliliğe tevessül edilmediği;

Sanığın adına kayıtlı bulunmayan ancak sanığın kullandığını savunduğu hattın sim kartı olay öncesi ve sonrası sanığa ait olan IPhone 8 Plus marka ve model telefon makinesinde kullanılmış olması ve resmi mercilere bu numarayı bildirmiş olmasına rağmen, Sanık ...'in olay öncesinde cep telefonunu bir başka şahıs vasıtasıyla göndermiş olabileceği şeklinde hiçbir delile dayanmayan bir kabule varılmış olması;

Mobese kamera saatiyle gerçek saatin farklı zamanları gösterdiğine ilişkin kesin tespite varılmamış olmasına rağmen hükme esas alınması;

Mobese kamera saatiyle gerçek saatin farklı zamanları gösterdiğine ilişkin kesin tespite varılmamış olmasına rağmen hükme esas alınması;

Atış artığı olarak ifade edilen antimon, üzerine atış artığı bulunan kişiyle temas edilmesi halinde kolaylıkla bulaşabileceği bilindiği halde; bu delilin diğer delilere üstün tutulmasının gerekçesinin açıklanmaması; bu şekilde şüphenin yenilememiş olması, halbuki ceza mahkumiyeti, toplanan delillerin bir kısmına dayanılıp, diğer kısmı göz ardı edilerek ulaşılan kanaate veya herhangi bir ihtimale değil kesin ve açık bir ispata dayanmalı, bu ispat, hiçbir şüpheye ya da başka türlü oluşa imkan vermemelidir. Yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak sanığı cezalandırmak, ceza muhakemesinin önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek anlamına gelecektir. Bu ilkeler ışığında sanığın mahkumiyeti için yeterli delil bulunmadığından sayın çoğunluğun görüşüne iştirak edilmemiştir.

Beş Ceza Genel Kurulu Üyesi ise; "Sanık ...'ün mahkûmiyetine ilişkin yeterli delil bulunmaması nedeniyle beraatine karar verilmesi gerektiği",

Düşünceleriyle karşı oy kullanmışlardır.

3- Sanık ...'ün (... oğlu) mahkûmiyetine ilişkin yeterli delil bulunup bulunmadığı;

Olayın hemen ardından katılan ve tanık anlatımları esas alınarak Kollukça tanzim edilen tutanak içeriğinde olay yerinde diğer sanıklarla birlikte olduğunun belirtilmesi, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliğince düzenlenen 03.04.2019 tarihli ve 1684 sayılı uzmanlık raporunda sanığa ait tüm svaplar üzerinde atış artıklarının tespit edilmesi, katılan ...’ın yargılama evresinde sanık ...’in de (... oğlu) diğer sanıklarla birlikte olay yerinde olduğunu ve elinde silah bulunduğunu belirtmesi, tanıklar ...ve ...’ın aşamalarda sanık ...’nin torunu olan sanık ...’in bir elinde silah diğer elinde ise siyah renkli ... olduğunu beyan etmeleri, tanıklar ... ve ...’ın; sanığın diğer sanıklarla birlikte olayın gerçekleştiği okulun yaklaşık 20 metre aşağısında bulunan park halindeki siyah renkli bir araca binerek olay yerinden ayrıldığını belirtmeleri, tanık ...’in yargılama evresinde ... oğlu...’in de tartışma sırasında olay yerinde bulunduğunu ifade etmesi, tanık ...’in yargılama evresindeki ifadesinde sanık ...’nin torunu olan...’in olayın hemen ardından okuldan dışarı çıktığına yer vermesi, tanık ... ve inceleme dışı sanık ...’nın aşamalarda sanık ...’in (... oğlu) olay yerinde bulunduğunu ve olayın hemen ardından diğer sanıklarla birlikte yaya olarak okuldan kaçtığını anlatmaları ve sanık ...’in (... oğlu) aşamalarda yeğeni olan sanık ...’in de kendileriyle birlikte olay yerinde bulunduğunu ifade etmesi hususları birlikte değerlendirildiğinde; sanık ...’in (... oğlu) de diğer sanıklarla birlikte olay yerinde bulunduğunun ve maktullerin öldürülmesi olayına katıldığının sabit olduğu kabul edilmelidir.

4- Sanık ...'ün (... oğlu) atılı kasten öldürme suçuna TCK'nın 37/1. maddesi kapsamında "müşterek fail" olarak mı, yoksa TCK'nın 39/2. maddesi kapsamında "yardım eden" sıfatıyla mı iştirak ettiği;

TCK’nın “Kasten öldürme” başlığı altında düzenlenen 81. maddesinde;

"Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.”,

“Nitelikli haller” başlıklı 82. maddesinde ise;

"1) Kasten öldürme suçunun;

...

g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,

...

İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır” şeklinde düzenlenmiştir.

TCK'nın 82. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine ilişkin madde gerekçesinde;

"(g) bendinde, suçun kamu görevlisine karşı ve görevini yerine getirmesi dolayısıyla işlenmesi, bu suçun nitelikli hâli olarak kabul edilmiştir. Suçun salt kamu görevlisine karşı işlenmesi yeterli değildir; mağdurun, görevinin gereklerine uygun davranılması dolayısıyla öldürülmesi gerekir. Hatta, kamu görevliliği sıfatı sona ermiş olsa bile, kişinin kamu görevinin gereklerine uygun davranması dolayısıyla öldürülmesi hâlinde de bu nitelikli unsur oluşacaktır." açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu aşamada "faillik" ve "şeriklik" kavramları üzerinde de durulması gerekmektedir.

TCK’da suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayrımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Kanun’un 37. maddesindeki;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.

(2) Suçun işlenmesinde bir başkasını ... olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde ... olarak kullanan kişinin cezası,...te birden yarısına kadar artırılır" şeklindeki hüküm ile maddenin birinci fıkrasında müşterek faillik, ikinci fıkrasında ise dolaylı faillik düzenlenmiştir.

Kanun’da suç olarak tanımlanan fiilin, birden fazla suç ortağı tarafından iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi durumunda TCK’nın 37/1. maddesinde düzenlenen müşterek faillik söz konusu olacaktır.

Öğretideki görüşler de dikkate alındığında müşterek faillik için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

1- Failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır.

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı “fail” konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

"Yardım etme" ise 5237 sayılı TCK'nın 39. maddesinde;

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı “fail” konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

"Yardım etme" ise 5237 sayılı TCK'nın 39. maddesinde;

"(1) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.

(2) Aşağıdaki hâllerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:

a) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.

b) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.

c) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak" şeklinde,

"Bağlılık kuralı" da aynı Kanun'un 40. maddesinde;

"(1) Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden her kişi, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.

(2) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.

(3) Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir" biçiminde düzenlenmiştir.

Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına “şerik” denilmekte olup, 5237 sayılı TCK’da şeriklik, azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olamayan bir suç ortağı, gerçekleşen fiilden 5237 sayılı Kanun’un 40. maddesinde düzenlenen bağlılık kuralı uyarınca sorumlu olmaktadır.

TCK’nın 39/2. maddesindeki düzenlemeye göre, yardım etme; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır.

1- Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım;

a) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek,

b) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak,

Olarak sayılmıştır.

2- Manevi yardım ise;

a) Suç işlemeye teşvik etmek,

b) Suç işleme kararını kuvvetlendirmek,

c) Suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaad etmek,

d) Suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek,