muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/167, Karar No: 2010/70, Tarih: 30.03.2010

......A.Ş. yönünden eylemi nedeniyle, lehine olan 765 sayılı TCY’nın 209/1, 61, 219/3 ve 59. maddeleri uyarınca 6 ay 20 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve 219/son maddesi uyarınca müebbeten memuriyetten mahrumiyetine;

İlişkin, Osmaniye 1. Ağır Ceza Mahkemesince 19.12.2006 gün ve 62-411 sayı ile verilen kararın, sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine, dos¬yayı inceleyen Yargıtay 5. Ceza Dairesince 06.12.2007 gün ve 5050-9646 sayı ile;

“İrtikap suçu bir memurun görevine giren bir hususta görevini veya sıfatını kötüye kullanarak bir kimseyi kendisi ya da başkasına çıkar sağlamaya icbar veya ikna etmesi ile oluşur. Buna göre memurun görev ve yetki alanına giren bir işi yaparken veya yapabilecek durumda iken çıkar sağlaması, icbarın ciddi olması, sanığın isteklerinin kanunsuz olduğunu bilen mağdurun etkisinden kurtulamadığı baskı sonucu sanığa çıkar sağlaması gerekir. Olayımızda, sanığın tesellüm komisyonunda baş mühendis olarak görev yaptığı İskenderun Demir Çelik Fabrikalarına yaklaşık iki yılı aşkın süre ile beraat eden diğer sanıkların çalıştığı firmalarca değişik zamanlarda muhtelif malzemelerin kabul ve tesellümleri sırasında sanığın ve kızının bankadaki hesaplarına değişik tutarlardaki paraların yatırılarak menfaatler sağlandığı, bu tarz malzeme teslim ve kabullerini sürdürmeyi ve teslim ve tesellümleri sırasında önlerine bir engel çıkmamasını düşünen firma yetkilileri, malzeme teslimlerinin öncesi ve sonrasında da bankadaki sanığın hesabına para yatırmaya devam ettikleri, böylece malzemelerini teslim eden ve edecek olan firma yetkilileri ile sanık arasında sağlanan yararın konusu ve nedeni hakkında zımni bir anlaşmanın oluştuğunun kabulü gerektiği, bu biçimde gerçekleştiği belirlenen eylemlerde sanığın çıkar sağlamaya yönelik davranışlarının belirli bir icbar boyutuna ulaştığından bahsedilemeyeceği, bu itibarla irtikap suçunun unsurlarının gerçekleşmediği, taraflar arasında bir anlaşmaya dayalı menfaat sağlamaya yönelik sanığın eylemlerinin suç tarihleri itibariyle yapması gereken bir işi yapmak için basit rüşvet alma suçunu teşkil ettiği, ancak sonradan yürürlüğe giren 5237 sayılı TCK’nun rüşveti tanımlayan 252/3. maddesinde, ‘rüşvet, bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır’ denilerek sadece nitelikli rüşvete yer verildiği, kamu görevlisinin yapması gereken bir işi yapması ya da yapmaması gereken işi yapmaması için yarar sağlanmasının rüşvet suçu kapsamından çıkarıldığı cihetle sanığın eylemlerinin aynı Yasanın 257/3. maddesinde düzenlenen görevinin gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama suçu niteliğinde olduğu anlaşılmakla buna göre cezalandırılması gerekirken yazılı gerekçe ile irtikap suçundan mahkumiyetine karar verilmesi” isabetsizliğinden oyçokluğuyla bozulmasına karar verilmiş;

Daire Üyelerinden F. ....... “İskenderun Demir Çelik Fabrikalarında Stok Kontrol Tesellüm Ambar Başmühendisi olarak görevli sanık E.B.’in her teslimatta pürüzler çıkarıp firma yetkilisinden bir beklentisi olduğu izlenimini verdiği, aybaşında Timsan yetkilisi M.G.’le yüzyüze yaptığı görüşmede malzeme reklamasyona girebilir, paranızı geç ve noksan alırsınız dedikten sonra alimünyum işini görüşmek üzere telefonla çağırdığı aynı kişiye önce teknik bilgiler verdikten sonra ona üzerinde kızının ismi ve banka hesap numarası yazılı bir kağıt verip ‘bu hesaba bir zahmet 30 milyon yatır’ deyince bu baskı altındaki mağdur M.in konuyu firma sahibi N. Beye iletip, sanıktan kaynaklanan icbarın belli bir şiddete ulaşıp ciddi olması ve müştekinin etkisinden kolaylıkla kurtulamaması sebebiyle mağdur ..... firması yetkilisinin haklı işinin görülmesi amacına yönelik (meşru zeminde) olarak karşılaşabileceği daha ağır zararların önüne geçebilmek için istenen parayı banka hesabına yatırmak suretiyle gerçekleşen olayda:

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 1989/265-335 ve 1999/5-119-121 sayılı ve Dairemizin 23.09.1993 gün ve 1993/2837-3319 sayılı kararlarında da vurgulandığı üzere sanığın yukarıda açıklanan eylemi cebri irtikap suçunu oluşturduğu halde, eylemin 5237 sayılı Yasanın 257/3 maddesindeki görevinin gereklerine uygun davranmak için çıkar sağlama olarak kabulüne ilişkin sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum” görüşüyle;

Daire Üyesi A. ...... ise, “Haklarında dava açılan ve beraat eden diğer sanıkların, sipariş verdikleri muhtelif malların kabul ve zamanında teslimleri için İskenderun Demir Çelik Fabrikasında Yönetim Kurulu Üyesi ve Başmühendis olarak çalışan sanık E. B.’in verdiği ve kızına ait bankadaki hesabına değişik miktarlardaki paraları birden ziyade yatırmak suretiyle sanığın olur ve engellerini aşabildikleri, ancak; haklarında rüşvet vermek suçlarından dava açıldığından, suçtan kurtulmaya yönelik anlatımlarından da anlaşıldığı üzere, sanık tarafından verilen bu hesaba tesbiti yapılan paraları yatırmak zorunda bırakıldıkları,

Nitekim; ..... firmasının işlerini takip eden ihbarcı konumunda bulunan M. T. G.’ü sanığın üç-dört kez telefonla arayarak 500 tonluk pramit aleminyum işlerinin olduğundan bahisle kendisiyle görüşmek istediğini, daha önceden bir malın analize gönderilmesi sırasında sanığın beş günlük geciktirme yaparak zararlarına neden olduğunu, elindeki mevcut işi sürüncemede bırakmamak için kendisinden para isteyeceğini tahmin ettiği, görüşmeye gittiğinde de, tahmini doğrultusunda sanığın verdiği hesap numarasına 30 milyon yatırılmasını istediği, durumu şirket yetkilisi İrfan’a onun da fabrikanın genel müdürüne intikal ettirdiği, talimatları doğrultusunda sanığın verdiği kızına ait hesap numarasına istenilen parayı yatırdıktan sonra, hazurun heyet huzurunda sanığın telefonunu arayarak parayı yatırdığını söylediği, onun da teşekkür ederek telefonu kapattığı, dosya içindeki tanık beyanları ve diğer delillerden anlaşılmaktadır.

Unsurları itibariyle birbirlerine çok benzeyen irtikap ve rüşvet suçlarında; kamu görevlisinin görevi sebebiyle haksız bir menfaat temin etmeyi şart koşmakla birlikte, rüşvet suçunda menfaati sağlayan kimse rüşvet veren olarak suçlanırken, irtikapta suçun mağduru konumundadır. Çünkü; irtikapta fert karşı tarafa sağladığı menfaati iradesi dışında ve bir noktada mecbur bırakıldığı için sağlarken, rüşvette iradeyle vermek vardır. Bu itibarla irtikap tek taraflı, rüşvet çok taraflı bir suçtur. Ayrıca, rüşvette görev dolayısıyla verilen yetkinin kötüye kullanılması söz konusu iken, irtikapta kamu görevinin sağladığı nüfuzun ve güvenin kötüye kullanılması söz konusudur.

Somut olayımızda; sanıkla müştekinin rızaya dayalı karşılıklı bir anlaşmalarının bulunmadığı gibi, daha önceden sanığa menfaat sağlamayan müştekinin, sanık tarafından malları analize geç gönderilmek suretiyle mağdur edildiği, sanığın verdiği hesaba öngörülen parayı yatırmadığı takdirde benzeri engellemelerle karşılayacağını bilen müştekinin, mecbur bırakıldığından istenilen parayı sanığın kızının hesabına yatırması ve onun da kabulüyle cebri irtikap suçunun unsurları itibariyle tamamlanmış olduğu,

Bu itibarla; sanığın ......yetkililerine yönelik eylemi; iddia dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerle tamamlanmış cebri irtikap suçunun oluşturduğu halde, irtikaba eksik teşebbüs vasıflandırılması yönündeki mahkeme kararına ve bu eylemin basit rüşvet almak suçundan dönüşümle görevi kötüye kullanma suçu olarak kabule dair sayın çoğunluğun görüşlerine katılamıyorum” görüşüyle karşı oy kullanmışlardır.

Yerel Mahkeme ise, 17.04.2008 gün ve 33-71 sayı ile

“Mahkememiz Yargıtay 5. Ceza Dairesi Başkanlığının irtikap suçunun tanımlanmasına ilişkin açıklamalarına, 5237 sayılı TCK’nunda basit rüşvete yer verilmediğine dair açıklamalarına, 765 sayılı TCK döneminde basit rüşvet olarak tanımlanan eylemlerin 5237 sayılı TCK’nunda görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğuna dair açıklamalarına aynen katılmaktadır. Ancak, Yargıtay 5. Ceza Dairesi Başkanlığı ile mahkememiz arasındaki uyuşmazlık suçun ne şekilde gerçekleştiği noktasında toplanmaktadır. Mahkememiz, İskenderun Demir Çelik Fabrikasında tesellüm ambar başmühendisi olarak görev yapan sanığın fabrikaya gelen her türlü malzemenin ambara kabulünü yapmak, gelen malzemelerin uygun olup olmadığına dair karar vermek yetkisine sahip olduğunu, İskenderun Demir Çelik Fabrikasına mal veren firmaların sanık E. ile muhatap olmak zorunda kaldıkları sanığın tesellüm ambarına gelen malzemenin girişini geciktirmesi, bekletmesi ve reddetmesi hallerinde Demir Çelik Fabrikasına mal satan firmaların büyük zarara uğrayacaklarını, şirketlerin malları teslimlerinin geciktirilmesi halinde ciddi zarara uğrayacaklarını, sanık E. B.’in şirketlerle olan ilişkilerde kilit noktasında bulunduğunu kabul etmektedir. Sanığın malların teslimi sırasında teslimatta zorluk çıkartması şirketler üzerinde baskı oluşturmaktadır. ....Şirketi yetkilileri, sanığın ‘malzeme reklamasyona girebilir, paranızı geç ve noksan alabilirsiniz’ şeklindeki sözleri üzerine konuyu İskenderun Demir Çelik Müdürlüğü’ne ihbar ettikleri, diğer dava konusu olaylarında bu ihbarlar sonucu ortaya çıktığı sabittir. ......yetkililerinin ihbarı üzerine olaylar ortaya çıktığından ......yetkililerinin sanık sıfatı bulunmadığından gerçeği söyledikleri görülmektedir. Sanık Timsan Firmasına yaptığı gibi tüm firmaları zarara uğratacağı endişesine sevk ederek zorlamış, firmalardan hem malların teslimi öncesinde, hem de malların teslimi sonrasında hem kendi hesabına, hem de yakınlarının hesaplarına para yatırılmasını sağlamıştır. Paranın hem teslimattan önce, hem de teslimattan sonra yatırılmasının bir anlamı vardır. Paranın teslimattan önce yatırılması nedeniyle işlemler normal olarak yürütülmüş, bu işlemler yapıldıktan sonra kalan parada sanığın hesabına ya da yakınlarının hesabına yatırılmıştır. Paranın tesellümden önce yatırılması mağdur firmalara yapılan baskıyı göstermektedir. İşlerin tamamen yolunda gittiği İskenderun Demir Çelik Fabrikasında mağdur şirket yetkililerinin para yatırmaları sanığa ekstradan bir para vermeleri düşünülemez. ..... yetkilileri dışında kalanların sanık sıfatında olmaları nedeniyle para verdiklerini söylemeleri halinde bir cezai müeyyide ile karşı karşıya kalacakları endişesini taşıdıkları görülmektedir. Bu sebeple, ..... yetkilileri dışında kalan firma yetkilileri kendilerinden ne şekilde para istendiğini ve hangi amaçla para yatırdıklarını açıklayamamışlardır. Ancak .....yetkilileri dışında kalan firma elamanlarının bu açıklamaları yapmamış olmaları sanığın lehine yorumlanmamalıdır

. ..... yetkilileri dışında kalanların sanık sıfatında olmaları nedeniyle para verdiklerini söylemeleri halinde bir cezai müeyyide ile karşı karşıya kalacakları endişesini taşıdıkları görülmektedir. Bu sebeple, ..... yetkilileri dışında kalan firma yetkilileri kendilerinden ne şekilde para istendiğini ve hangi amaçla para yatırdıklarını açıklayamamışlardır. Ancak .....yetkilileri dışında kalan firma elamanlarının bu açıklamaları yapmamış olmaları sanığın lehine yorumlanmamalıdır. Timsan yetkilileriyle benzer konumda olan diğer firmalar hem teslimat öncesi, hem de teslimat sonrası parayı malların kabulünün geciktirilebileceği ya da teslim alınmayacağı endişesi ile yatırmışlardır. Şirketler tarafından yatırılan paraların tarihlerine bakıldığında fabrikaya malzeme girişlerinin yapıldığı ödeme için tedarik ikmal müdürlüğüne yazı yazıldığı tarihlerle çakıştığı görülmektedir. Sanık yapması gereken bir işi yapması için para almamış, bu paraları zarara uğratılacaklarını düşünen meşru zeminde bulunan firma yetkililerinden zorlamak sureti ile almış ve bunu alışkanlık haline getirmiştir. Sanık İskenderun Demir Çelik Fabrikasındaki görev ve sıfatını kötüye kullanarak fabrikaya mal teslim edecek olan şirketleri zarara uğratacağı izlenimini uyandıran sözleri ve davranışları ile zorlamış, firma yetkililerinin iradelerini baskı altına alarak kendisine para vermeye zorunlu kılmıştır. Cebir ve zorlama neticesinde şirket yetkilileri daha büyük zararlara uğramamak, paralarını eksiksiz ve zamanında alabilmek amacıyla sanığın ya da yakınlarının hesabına para yatırmışlardır. Şirketlerin mal satımlarında herhangi bir usulsüzlük bulunmayıp meşru zeminde bulundukları buna göre de sanığın tüm şirketler açısından icbar sureti ile irtikap suçunu işlediği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. .... şirketi yetkililerinin bahsettiği şekilde baskının diğer firmalara da yapıldığını kabul etmek zorunluluğu vardır. Sanık .... yetkililerinden parayı hangi amaçla ve ne şekilde almış ise, diğer firma yetkililerinden de aynı amaçla ve aynı şekilde almıştır. Diğer firma yetkililerinin susmaları ya da kendilerini suçtan kurtarmaya yönelik savunmalarda bulunmaları oluşun, firma yetkililerinin cezalandırılacakları endişesi ile yaptıkları savunmalarda olduğu gibi gerçekleştiğini kabul etmemizi gerektirmez. ....A.Ş. yetkilileri ve ..... A.Ş. yetkilileri dışında kalan firma yetkilileri de sanığın baskılarına maruz kalmaları sonucunda endişeye kapılarak sanığa maddi menfaat sağlamışlardır. Mahkememiz tüm firmalar açısından cebri irtikap suçunun oluştuğu kanaatini taşımaktadır” gerekçesiyle önceki hükümde direnmiştir.

Bu hükmün de sanık müdafii ve o yer C.savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay C.Başsavcılığının “bozma” istekli 14.07.2009 gün ve 178039 sayılı tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanığın, yapması gereken işi yapmak için, iş sahibi firmalardan para alması eyleminin sabit olduğu hususunda Özel Daire ve yerel mahkeme arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanığın sabit olan bu eyleminde, söz konusu paraların sanığın zorlaması (icbarı) sonucu mu yatırıldığı, yoksa diğer kişilerle varılan rüşvet anlaşması sonucu mu yatırıldığının, buna bağlı olarak da eylemin irtikap suçunu mu, yoksa rüşvet almak (lehe yasa uygulamasıyla 5237 sayılı TCY’nın 257/3, maddesindeki görevi kötüye kullanma) suçunu mu oluşturduğunun belirlenmesine ilişkindir.

Uyuşmazlığın çözümünde sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için, irtikap suçunun hukuki niteliği ve benzer suçlar ile arasındaki farkların ortaya konulmasında zorunluluk vardır.

İrtikap suçu, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının, “Devlet İdaresi Aleyhinde İşlenen Cürümler” başlığını taşıyan Üçüncü Babının İkinci Faslında 209. maddede düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasında “icbar suretiyle irtikap”, ikinci fıkrasında “ikna suretiyle irtikap”, üçüncü fıkrasında ise, “hatadan yaralanmak suretiyle irtikap” eylemleri suç olarak düzenlenip, yaptırıma bağlanmış, bu düzenlemeye göre de irtikap suçu, memurun, memuriyet sıfatını veya görevini kötüye kullanarak, kendisine veya başkasına haksız çıkar sağlaması veya bu yolda vaadde bulunulması için, bir kimseyi icbar etmesi veya ikna etmesi ya da kanunen almaması gereken bir şeyi diğerinin hatasından yararlanmak suretiyle alması ile oluşur.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Yasasında ise, “Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler” başlığını taşıyan Dördüncü Kısımda, “Kamu İdaresinin Güvenilirliğine ve İşleyişine Karşı Suçlar” başlıklı Birinci Bölümünde, 250. maddede düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre de irtikap suçu, kamu görevlisinin, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak, kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya vaat etmeye bir kimseyi icbar ya da ikna etmesi veya kanunen almaması gereken şeyi, muhatabının hatasından yararlanarak alması ile oluşmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olan icbar suretiyle irtikap (cebri irtikap) suçu incelendiğinde;

Uyuşmazlık konusu olan icbar suretiyle irtikap (cebri irtikap) suçu incelendiğinde;

İcbar sözcüğünün sözlük anlamı, “zor, zorlayış, bir işi yaptırmak için zora başvurmak” şeklindedir. (Türk Dil Kurumu Sözlüğü) Ceza Genel Kurulunun 30.03.2004 gün ve 37-75 sayılı kararı ile yerleşmiş önceki kararlarında da vurgulandığı üzere, icbar kelimesi manevi cebir anlamındadır. Cebir unsuru manevi tazyikle gerçekleşecektir. Mağdurda meydana getirilen korkunun etkisi altında suçun işlenmesi halinde icbar gerçekleşmiş sayılacaktır. Maddi cebir kullanılması halinde, eylem yağma suçunu oluşturur. Nitekim, gerek 765 sayılı TCY’nın 209. maddesinin, gerekse 5237 sayılı TCY’nın 250. maddesinin madde gerekçelerinde de bu husus açıkça belirtilmiştir. Yine Ceza Genel Kurulunun ve Özel Dairelerin yerleşmiş kararlarında belirtildiği üzere, manevi cebirin, belli bir şiddete ulaşması, ciddi olması, mağdurun baskının etkisinden kolaylıkla kurtulma olanağının bulunmaması gerekir. Mağdurun iradesini baskı altında tutmaya elverişli olmak koşuluyla, doğrudan doğruya veya dolaylı biçimde yapılan her türlü zorlayıcı hareket de icbar kavramına dahildir. Yapılan hareketlerin mağdurun iradesini manevi baskı altında tutmaya uygun ve elverişli olması, vaad edilmesi veya sağlanması istenilen menfaatin hukuka aykırı olduğunun mağdurca bilinmesi, icbar için yeterlidir. Bu nedenle de icbarın manevi baskı oluşturmaya elverişli olup olmadığı, somut olayın özellikleri ve nesnel koşullar nazara alınarak, hakim tarafından takdir edilmelidir.

Sanık hakkında rüşvet alma suçundan dava açıldığı nazara alındığında, irtikap ve rüşvet alma suçlarının karşılaştırılması da gerekmektedir. İrtikap suçu ile rüşvet alma suçu, önemli farklılıklar taşımakla birlikte unsurları yönünden birbirine benzeyen suç tipleridir.

Bu bağlamda rüşvet alma suçu; 765 sayılı TCY’nın 212. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında düzenlenen basit rüşvet alma suçunda fail, rüşvet almasına veya vaat ya da taahhüdü kabul etmesine karşın görevinin gereğini yerine getirdiği için bu halde memuriyet sıfatı, ikinci fıkrasında düzenlenen nitelikli rüşvet alma suçunda ise, görevinin gerektirdiğinin aksine yapmaması gereken işi yapmak yahut yapması gereken işi yapmamak biçiminde davranış gösterdiği için memuriyet görevi kötüye kullanılmaktadır.

5237 sayılı TCY’da ise 252. maddede düzenlenmiş olup, maddenin 3. fıkrasında “bir kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlamasıdır” şeklinde tanımlanmıştır. Görüldüğü gibi, 765 sayılı TCY’nın 212/1. maddesinden farklı olarak, basit rüşvet alma suçu, yani “yapmak zorunda olunan bir işin yapılması için elde edilen menfaat” rüşvet alma suçu olarak düzenlenmemiş, anılan maddenin gerekçesinde de bu husus, haklı bir işin gördürülmesi amacıyla kamu görevlilerine menfaat temininin rüşvet suçunu oluşturmayacağı, koşulları gerçekleştiğinde irtikaptan söz edilebileceği biçiminde değerlendirilmiş, irtikap düzeyine ulaşmayan eylemin ise 257. maddenin 3. fıkrasında yazılı, görevde yetkiyi kötüye kullanma suçunu oluşturacağı şeklinde hükme bağlanmıştır.

Öğretide de açıklandığı üzere, irtikap suçu ile rüşvet suçu arasındaki farkların, şu şekilde ortaya konulması olanaklıdır:

İrtikap tek failli (bireysel), rüşvet ise, çok failli bir suçtur.

İrtikapta fert yararı iradesi haricinde mağdur sıfatıyla temin ettiği halde, rüşvette fert yararı serbest iradesiyle ve fail sıfatıyla temin etmektedir. (rüşvet veren)

İrtikapta kamu görevlisi görevinin sağladığı nüfuzu veya görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle işlediği halde, rüşvette görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapmak suretiyle işlemektedir.

Rüşvette kamu görevlisinin görevinin gereklerine uygun davranmak amacıyla kişilerden yarar temin etmesi rüşvet suçunu oluşturmadığı halde, icbar edildiği yönünde somut dayanak noktalarının bulunması durumunda eylem, icbar suretiyle irtikap suçunu oluşturur. (Prof. Dr. Mehmet Emin Artuk - Prof. Dr. Ahmet Gökçen – Doç. Dr. Ahmet Caner Yenidünya, Türk Ceza Kanunu Şerhi, 5. Cilt, sh. 4877)

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

.... Firması yetkilileri N.U. ve M. G., 22.12.1997 tarihinde İskenderun Demir Çelik AŞ. Genel Müdürlüğüne verdikleri dilekçede, tesellüm ambarında görevli Başmühendis E. B.in, çeşitli zamanlarda çeşitli taleplerde bulunduğunu, en son kızı R.B, adına Yapı Kredi Bankasında bulunan 82959 nolu hesaba 30 milyon lira yatırmalarını istediğini bildirmişlerdir.

Bu başvuru üzerine, Genel Müdür onayı ile konunun takibinin yapılması için, Disiplin Kurulu Başkanı, Personel Müdürü, Hukuk Müşaviri, Teftiş Kurulu Başkanı ve Savunma Sekreterinden oluşan bir komisyon kurulmuş ve 24.12.1997 tarihinde düzenledikleri tutanakta, firma yetkilisi N.U. ile yapılan görüşmede söz konusu parayı yatırdığını belirtip banka dekontunu sunduğu, ayrıca bu parayı işin teslimatında kolaylık sağlamak üzere E.B.’nin kendilerinden talep ettiği ve bu konuda ad, hesap numarası ve para miktarını içeren bir pusula verdiğini belirterek bu pusulayı da komisyona verdiği ve komisyon huzurunda E. B.ile yaptığı telefon konuşmasında emaneti yatırdığını söylediği belirtilmiştir.

İskenderun Demir ve Çelik AŞ Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığınca atanan müfettiş tarafından yürütülen idari soruşturma sonucunda düzenlenen 26.02.1998 tarihli raporda;

Stok Kontrol Müdürlüğü Tesellüm Başmühendisi olan E. B.’in görevinin, dışarıdan gelen her türlü malzemenin ambara kabulünü yapmak, bunların kullanıcı ünitelerine malzemenin geldiğini haber vermek, sipariş mektubundaki şartlar doğrultusunda malzemenin kalite kontrolünü yaptırmak, çıkan raporlar doğrultusunda kullanıcı ünite ile birlikte komisyon halinde malzemenin uygunluğuna veya uygun olmadığına karar verip, uygunsa girişinin yapılması, uygun değilse reddinin yapılarak Tedarik İkmal Müdürlüğüne bildirmek olduğu;

Timsan Firmasının teslimatları ile ilgili olarak, tesellüm ambarına gelen malzemenin giriş işlerinin yapılmasında, 1 milyar 132 milyon 750 bin liralık gaz boru sistemi alımında, kalite kontrol müdürlüğüne 5 gün sonra yazı yazıldığı ve analiz raporu geldikten 12 gün sonra giriş fişinin düzenlendiği, yine 1 milyar 607 milyon 500 bin liralık eksantrik alımında 03.12.1997 tarihinde analiz için kalite kontrol müdürlüğüne numune gönderildiği ancak rapor sonucu beklenmeden aynı gün giriş işleminin yapıldığı, E.B.’in, “malzeme reklamasyona girebilir, paranızı geç ve noksan alırsınız” diyerek ..... Firmasından çeşitli zamanlarda taleplerde bulunduğu, bu firmanın İsdemir’e özel imalatlar yaparak teslim ettiği için, bedelini zamanında almalarının önemli olduğu gibi, malzemenin uygun bulunmayarak reddi halinde piyasaya satılmasının olanaksız olması nedeniyle mali açıdan çok zor duruma düşebileceği, bu itibarla E.B.in taleplerine karşı çıkmalarının zor olduğunu, en son 19.12.1997 tarihinde ....Firması yetkilisi M. T. G.’e, kızı adına 30 milyon lira yatırılması için bir pusula verdiği, firmanın da durumu genel müdürlüğe yazılı başvuru ile bildirdiği, paranın belirtilen hesaba yatırılarak, yatırıldığı hususunun da telefon konuşması ile bildirildiği ve bu konuda tutanak düzenlendiği, olayın ortaya çıkması ile ifadesi alınan E. B.’in, hiçbir firma ile özel bir ilişkisinin ve para alışverişinin bulunmadığını bildirdiği, ancak bankalar nezdinde yapılan araştırmada;

E. B.’in, Yapı Kredi Bankası İskenderun Şubesindeki hesabına 14.03.1995 ila 03.04.1997 tarihleri arasında çeşitli firmalar ve bunların temsilcileri tarafından 776 milyon 559 bin lira;

Aynı şubede kızı R. B. adına olan hesaba 19.03.1996 ila 24.12.1997 tarihleri arasında yine aynı şekilde 1 milyar 221 milyon 667 bin 550 lira yatırıldığının belirlendiği ve E. B.’in alınan mal beyanlarında çelişkili açıklamalarda bulunduğu;

Bütün bu tespitlere göre, E. B.’in, irtikap ve rüşvet almak ile haksız mal edinme suçlarını işlediğinin belirlendiğinden hakkında suç duyurusunda bulunulması ve disiplin işlemi uygulanması gerektiği, keza bu kişiye rüşvet veren kişiler haklarında da rüşvet vermek suçundan suç duyurusunda bulunulması gerektiği belirtilmiştir.