muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/6033, Karar No: 2025/6100, Tarih: 16.04.2025

**10. Hukuk Dairesi         2025/6033 E.  ,  2025/6100 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1816 E., 2025/12 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adıyaman 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/637 E., 2024/150 K.

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40. ve Yargıtay İç Yönetmeliğinin 18. maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalılardan ... ve ... Kum ...Ltd.Şti vekili tarafından adli yardım talepli olarak temyiz edildiği, bu sebeple de temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin yatırılmadığı belirlenmiştir.

Adli yardım talebi temyiz yoluna başvuru sırasında istendiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 336. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, asılın adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtaya aittir.

Adli yardım 6100 sayılı Kanun’un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların yararlanabileceği adli yardımın şartları, ödeme gücünden yoksun olma ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Adli yardım talebinde bulunan gerçek kişi veya tüzel kişinin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de Mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Bu açıklamalar ışığında adli yardım talebini içeren dilekçe değerlendirildiğinde; (adli yardım talebinde bulunan tarafın, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu yönünde kanaat oluşmadığından), adli yardım talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu itibarla;

1. Hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesi tarafından 6100 sayılı Kanun’un 337. maddesi uyarınca;

a) Adli yardım talebinin reddine dair kararın, talebi reddedilen tarafa “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 337 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkemeye dilekçe vermek suretiyle karara itiraz edebileceği” şerhini içeren davetiye ile tebliğ edilmesi,

b) Adli yardım talebinde bulunan tarafın ret kararına karşı itiraz etmesi hâlinde dosyanın itirazı incelemekle görevli Yargıtay (11). Hukuk Dairesine gönderilmek üzere Dairemize gönderilmesi,

2. Adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz edilmemesi veya itirazın Yargıtay tarafından reddedilmesi hâlinde, 6100 sayılı Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 344. maddesi uyarınca;

a) Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

b) Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek başvurana tebliğ edilmesi,

3. Verilen kesin süre içinde;

a) Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

a) Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

b) Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek başvurana tebliğ edilmesi,

3. Verilen kesin süre içinde;

a) Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

b) Temyiz harçlarının tamamlanmaması sebebiyle temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz edilmesi durumunda ise temyiz harç ve giderleri de yatırıldıktan sonra dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

16.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/11230, Karar No: 2017/18513, Tarih: 12.09.2017

**5. Hukuk Dairesi         2016/11230 E.  ,  2017/18513 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasının kısmen kabulüne dair verilen yukarıda tarih ve numaraları yazılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı idare ve ihbar olunan ... Deri Org. San. Böl. vekillerince verilen dilekçelerle istenilmiş; davalı idare vekili de temyiz dilekçesinde duruşma isteminde bulunmuş olmakla, duruşma için belirlenen 12/09/2017 günü temyiz eden ihbar olunan ... Deri Org. San. Böl. ile davalı idare vekillerinin yüzlerine karşı; usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesine rağmen gelmediklerinden diğer taraf vekillerinin yokluklarında duruşmaya başlanarak davalı idare ile ihbar olunan ... Deri Org. San. Böl. vekillerinin sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki kağıtlar okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

- K A R A R -

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı TOKİ Başkanlığı vekili ile ihbar olunan ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davada taraf olmayan ihbar olunan ... vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verildikten sonra işin esasının incelenmesinde,

Mahallinde yapılan keşif sonucu, taşınmazın dava tarihindeki değerinin biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca bedelinin tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı TOKİ Başkanlığı vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, ihbar olunan İstanbul Deri Organize Sanayi

Bölgesinden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, aşağıda yazılı kalan harcının TOKİ Başkanlığından alınmasına, 12/09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16151, Karar No: 2016/1931, Tarih: 07.03.2016

**11. Ceza Dairesi         2014/16151 E.  ,  2016/1931 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Resmi belgede sahtecilik

HÜKÜM : Mahkumiyet

Sanık müdafinin vaki duruşmalı inceleme isteminin yasal süresinden sonra talep edildiği ve hükmolunan cezanın süresine göre koşulları bulunmadığından 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 318. maddesi gereğince REDDİNE karar verilip incelenerek gereği görüşüldü.

1- Seza Tur... yetkilisi sanık ...' ün, 23 Nisan Anaokulu müdür vekili olan ve hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen sanık ... tarafından düzenlenen ancak Kamu İhale Tebliğinin 22.1.1.6. Maddesi, Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ise 43.maddesine göre tek bir sözleşmede belirtilen miktar üzerinden belge düzenlenmesi gereken, tüm sözleşmelerdeki miktarlar toplanarak tek bir sözleşme yapılmış gibi gösterilen belgeleri İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ve 80. Yıl Engelliler Mesleki Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü tarafından yapılan hizmet alım ihalelerine girerken kullandığı iddiasıyla resmi belgede sahtecilik suçundan açılan kamu davasında; sanığın aşamalardaki beyanlarında, bu şekilde düzenlenen belgenin suç oluşturduğunu bilmediğini beyan etmesi, iş bitirme belgelerinde belirtilen işin, kısa zaman aralıklarıyla düzenlenmiş birden fazla sözleşmeye dayalı olarak yapılması ve iş deneyim belgelerinde belirtilen meblağdaki işin gerçekten yapılmış olması karşısında, sanığın suç kastı ile hareket ettiğine dair mahkumiyete yeterli kesin delil bulunmadığı anlaşıldığından sanığın beraati yerine hatalı gerekçeyle mahkumiyetine karar verilmesi yasaya aykırı,

Kabule göre de,

2- 5237 sayılı TCK’nun 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 07.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/1519, Karar No: 2013/613, Tarih: 17.12.2013

**Ceza Genel Kurulu         2012/12-1519 E.  ,  2013/613 K.**

**"İçtihat Metni"**

İtirazname :2010/152338

Yargıtay Dairesi : 12. Ceza Dairesi

Taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan sanık S. G..’in 5237 sayılı TCK’nun 85/1, 62, 50/1-a ve 52/2-4. maddeleri uyarınca 12.100 Lira adli para cezası ile cezalandırılma- sına ve cezanın 20 eşit taksitte ödenmesine ilişkin, Bucak Asliye Ceza Mahkemesince verilen 21.05.2007 gün ve 120-137 sayılı hükmün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 27.05.2009 gün ve 6814-6175 sayı ile;

“Hükümden sonra yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanunun 562. maddesiyle değişik CMK'nun 231. maddesindeki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin düzenleme karşısında suçun niteliği, hükmolunan cezanın türü gözetilip dosyada bulunan adli sicil kaydı da değerlendirilerek sanığın hukuki durumunun yeniden tayin ve takdirinde zorunluluk bulunması” nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyarak hükmün açıklanmasının geri bırakılması konusunda değerlendirme yaparak, zararın giderilmediğinden bahisle sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükmünü uygulamayan yerel mahkemece 11.11.2009 gün ve 458-952 sayı ile, bu kez sanığın 5237 sayılı TCK’nun 85/1, 62 ve 51/1-3. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.

Hükmün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 05.04.2012 gün ve 12488-9380 sayı ile;

“...Bozmaya uyularak yapılan yargılama sırasında, sanığın 13.10.2009 tarihinde talimatla alınan beyanında, 'işlerinin bozuk olduğunu, maddi durumunun iyi olmadığını' beyan ettiği, bunun üzerine temyize konu hükümde sanığa hapis cezası verilerek ertelendiği, cezanın bireyselleştirilmesi ilkesi uyarınca adli para cezasına göre, erteli hapis cezasının sanık yönünden daha lehe olduğu kabul edilerek tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmemiştir” açıklamasıyla onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 15.06.2012 gün ve 152338 sayı ile;

"Sanık Sadık Göğem hakkında bozma öncesi verilen 21.05.2007 tarihli hükümde hapis cezasının paraya çevrilip, taksitlendirilmesi ve hükmün yalnız sanık savunmanı tarafından temyiz edilmiş olduğu, adli para cezasının sanık yönünden hapis cezasından daha lehe olduğu gözetilmeden, bozma sonrası verilen hükümde hapis cezasının paraya çevrilmeyerek, ertelenmesi suretiyle CMUK'nun 326/son maddesine yasaya aykırı olduğu” görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurarak, Özel Daire onama kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme hükmünün bozulmasına karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 12. Ceza Dairesince 15.11.2012 gün ve 27110-24113 sayı ile, itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CMK'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 12. Ceza Dairesince 15.11.2012 gün ve 27110-24113 sayı ile, itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Suçun sübutuna ilişkin bir uyuşmazlık ve bu kabulde dosya kapsamı itibari ile herhangi bir isabetsizlik bulunmayan somut olayda, Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; yalnız sanık lehine temyiz edilen 12.100 Lira adli para cezasından ibaret olan hükmün bozulmasından sonra yerel mahkemece bu kez sanığın hürriyeti bağlayıcı ceza ile cezalandırılmasına ve bu cezasının ertelenmesine karar verilmesi nedeniyle 1412 sayılı CMUK'nun 326/son maddesinin ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Sanığın 10.09.2005 günü saat 20.30 sıralarında yönetimindeki araçla Antalya istikametinden Uşak istikametine seyir halinde iken Burdur ili ...ilçesi ...köyüne geldiğinde yaya olarak karşıdan karşıya geçmeye çalışan ve yolun ortasında olan E.. M..’ın ölümüne neden olduğu, yapılan keşif ve alınan adli tıp raporuna göre meydana gelen kazada sanığın tali, ölenin ise asli kusurlu olduğu,

Sanık aşamalarda özetle; olay tarihinde şirkete ait olan ... plakalı araçla Antalya’dan Uşak’a gittiğini, yanında ailesinin de olduğunu, Burdur ili .. ilçesi .. köyü mevkiine geldiğinde ölenin bir anda aracın önüne çıktığını, kendisine çarpmamak için sola doğru direksiyonu kırdığını, ancak aracın sağ ön far kısmından ölene vurduğunu, olay sırasında havanın karanlık olduğunu, karşıdan gelen araçların farları yanık olduğu için görüş mesafesinin çok dar olduğunu, öleni fark ettiğinde mesafe çok yakın olduğu için çarpmayı önleyemediğini, kaza sırasında süratinin 75-80 km olduğunu, havada yağış olmadığını, görüşün karşıdan gelen araçların farları nedeni ile kısıtlandığını savunduğu,

Sanığın cezanın şahsileştirilmesine ilişkin olarak herhangi bir talepte bulunmadığı, sanık müdafiinin ise son oturumda sanığın beraatine karar verilmesini ve lehe hükümlerin uygulanmasını istediği,

Sanığın cezanın şahsileştirilmesine ilişkin olarak herhangi bir talepte bulunmadığı, sanık müdafiinin ise son oturumda sanığın beraatine karar verilmesini ve lehe hükümlerin uygulanmasını istediği,

Sanığın sosyal ve ekonomik durumuna ilişkin tespitlere göre sabıkasız, evli, 3 çocuklu, ortaokul mezunu, zımpara imalatçısı ve aylık gelirinin 1.500-2000 Lira olduğu, yapılan yargılama sonucunda sanığın mahkûmiyetine, hükmolunan 1 yıl 8 ay hapis cezasının günlüğü 20 Liradan 12.100 Lira adli para cezasına çevrilmesine ve bu cezasının da taksitlendirilmesine karar verildiği, 21.05.2007 tarihli bu ilk hükmün sadece sanık müdafii tarafından temyiz edildiği, sanık müdafiinin 26.12.2007 tarihli gerekçeli temyiz dilekçesinde sanığın beraatına karar verilmesi gerektiğini ifade ettiği, ilk hükmün Özel Daire tarafından 5728 sayılı Kanunla değişik CMK’nun 231. madde kapsamında değerlendirilme yapılması amacıyla sair yönleri incelenmeksizin bozulduğu, yerel mahkemece bozmaya uyulduğu, bozma sonrası yargılamada sanığın “Lehime olan hükümler uygulansın, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesini talep ediyorum. Karşı taraf tazminat davası açmıştır. Benim herhangi bir gelirim yoktur. İşlerim bozuktur. Herhangi bir işim de yoktur. Bu sebeple karşı tarafa herhangi bir ödemede bulunmadım. Karşı tarafla anlaşmak için ben kendilerine aracı gönderdim. Ancak karşı taraf benimle görüşmek istemedi. Bu sebeple de kendilerinin zararlarını karşılayamadım” şeklinde savunmada bulunduğu,

Sanık müdafiinin ise lehe hükümlerin uygulanmasını talep ettiği, gerek sanığın gerekse müdafiinin paraya çevirme ve ertelemeyle ilgili olarak özel bir talepte bulunmadıkları, bozmaya uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda sanığın bu kez 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, zararı gidermediğinden sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına, hükmolunan hapis cezasının ertelenmesine, sanığın 1 yıl 8 ay denetim süresine tabi tutulmasına, denetim süresinde herhangi bir yükümlülük belirlenmesine yer olmadığına karar verildiği, bu hükmün de sadece sanık müdafii tarafından temyiz edildiği, sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde ertelemenin yasal olmadığına, kazanılmış hakkın ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir itirazda bulunmadığı,

Anlaşılmaktadır.

Aleyhe bozma yasağı; “temyiz davası yalnızca sanık veya müdafii ya da sanık lehine Cumhuriyet savcısı veya sanığın eşi ya da yasal temsilcisi tarafından açıldığında, hükümde, yaptırımın türü ve ağırlığı bakımından sonucu sanığın aleyhine ağırlaştırıcı, diğer bir deyişle, aleyhe sonuç verici düzeltmelerin yapılamaması veya kurulacak yeni hükümdeki cezanın, sanığın aleyhine olarak ilk hükümden daha ağır olamaması” şeklinde tanımlanmaktadır.

Anlaşılmaktadır.

Aleyhe bozma yasağı; “temyiz davası yalnızca sanık veya müdafii ya da sanık lehine Cumhuriyet savcısı veya sanığın eşi ya da yasal temsilcisi tarafından açıldığında, hükümde, yaptırımın türü ve ağırlığı bakımından sonucu sanığın aleyhine ağırlaştırıcı, diğer bir deyişle, aleyhe sonuç verici düzeltmelerin yapılamaması veya kurulacak yeni hükümdeki cezanın, sanığın aleyhine olarak ilk hükümden daha ağır olamaması” şeklinde tanımlanmaktadır.

Latince “reformatio in pejus” olarak adlandırılan, öğreti ve uygulamada ise, “lehe kanun yolu davası üzerine hükmü aleyhe değiştirmeme zorunluluğu, aleyhe düzeltme yasağı, aleyhe bozma yasağı, aleyhe bozmama zorunluluğu, yaptırımı ve sonuçlarını aleyhe kötüleştirememe yasağı, yaptırımı ve sonuçlarını ağırlaştıramama kuralı” olarak ifade edilen bu ilkenin amacı; hükmün aleyhine de bozulabileceğini düşünen sanığın, bazı davalarda istinaf ya da temyiz kanun yoluna başvurmaktan çekinmesinin önüne geçmek ve kanun yoluna başvurma hakkını daha özgürce kullanabilmesini sağlamaktır.

Anılan kural, 1412 sayılı Ceza Muhakemesi Usulü Kanununun 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 326. maddesinin 4. fıkrasında; “Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 291. maddede gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, evvelki hükümle tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz” şeklinde kanuni düzenlemeye kavuşturulmuştur. Ceza muhakeme hukukumuzda bu madde dışında yaptırım ve cezayı aleyhe değiştirmeme yasağını düzenleyen başka bir hüküm de bulunmamaktadır. Buna göre ceza hukukunda genel anlamda kazanılmış hak kavramından bahsedilemeyeceği, yalnızca 1412 sayılı CMUK’nun 326. maddesinin son fıkrası uyarınca sınırlı biçimde uygulanabilecek bir “cezayı aleyhe değiştirememe ilkesi” veya “aleyhte düzeltme yasağı”nın söz konusu olduğunun kabulü gerekmektedir.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 307/4. maddesinde de; “Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 262. maddede gösterilen kimselerce temyiz edilmişse, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz” düzenlemesine yer verilmek suretiyle, aleyhe bozmama ilkesi korunmuştur.

Kanunun açık düzenlemesinden de anlaşılacağı üzere; yaptırım ve sonuçlarını aleyhe değiştirme yasağının kapsamı yalnızca ceza ve yaptırım miktarı ile sınırlıdır. Kanun koyucu suçun niteliği veya adı yönünden sanık yararına kazanılmış bir hak tanımamıştır.

Ceza miktarı yönünden kazanılmış hak ise; sanık veya onun lehine ilgililer tarafından temyiz davası açıldığında, bozma üzerine yeniden kurulan hükümle belirlenen cezanın ve sonucun önceki hükümle belirlenen cezadan ve sonuçtan daha ağır olmamasıdır.

Ceza miktarı yönünden kazanılmış hak ise; sanık veya onun lehine ilgililer tarafından temyiz davası açıldığında, bozma üzerine yeniden kurulan hükümle belirlenen cezanın ve sonucun önceki hükümle belirlenen cezadan ve sonuçtan daha ağır olmamasıdır.

Gerek bozma ilamında, gerekse yerel mahkemece bozmadan sonra kurulan hükümde yaptırımı ve sonuçlarını aleyhe değiştirme yasağına bir aykırılığın söz konusu olup olmadığı, önceki ve sonraki hükümlerde yer alan ceza ve yaptırımların sanığın sosyal ve ekonomik durumu da gözönüne alınarak tüm yönleri ile karşılaştırılması suretiyle belirlenecektir.

Kişi hürriyetini sınırlaması nedeni ile hapis cezasının, malvarlığına yönelik olan adli para cezasından daha ağır nitelikte olduğu hususunda bir şüphe bulunmamaktadır. Ancak bu tespitten hareketle hemen bir sonuca varılmamalı, açıklandığı üzere önceki ve sonraki hükümlerde yer alan ceza ve yaptırımların tüm yönleri ile karşılaştırılmak ve bu kapsamda sanığın sosyal ve ekonomik durumu da göz önüne alınmak suretiyle kazanılmış hakkın ihlal edilip edilmediği belirlenmelidir.

Bu noktada, uyuşmazlığın sağlıklı bir şekilde çözüme kavuşturulabilmesi için erteleme ve hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi kurumlarının hukuki nitelikleri ve sonuçları üzerinde de durulmalıdır.

Erteleme, 5237 sayılı TCK’nun 51. maddesinde düzenlenmiş, şartlı bir af olmaktan çıkarılıp, hürriyeti bağlayıcı cezanın bir infaz şekli hâline getirilmiştir. Cezası ertelenen hükümlü hakkında, mahkûm olunan ceza süresinden az olmamak kaydı ile bir yıl ila üç yıl arasında bir denetim süresi belirlenecektir. Mahkemece denetim süresi içinde; meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün, bu amaçla bir eğitim programına devam etmesine, meslek veya sanat sahibi hükümlünün, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, on sekiz yaşından küçük olan hükümlülerin, bir meslek veya sanat edinmelerini sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesine karar verilebilir. Cezası ertelenen hükümlü denetim süresini yükümlülüklere uygun veya iyi hâlli olarak geçirdiği takdirde cezasını infaz etmiş sayılacak, ancak denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi hâlinde, ertelenen cezasının kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verilecektir.