muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/79, Karar No: 2012/8519, Tarih: 10.05.2012

**10. Hukuk Dairesi         2011/79 E.  ,  2012/8519 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

No :581-729

Dava, yersiz ödendiği ileri sürülen sigorta primi tutarlarının yasal faiziyle birlikte geri alınması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1996 yılının Ekim ayında düzenlenen giriş bildirgesinde yer alan bilgilere dayanılarak davalı Kurumca 03.01.1996 tarihi itibarıyla 1479 sayılı Kanun hükümleri kapsamında zorunlu sigortalı olarak (1.) basamak üzerinden tescil edilen davacının 29.05.2006 günü Kuruma başvurarak 1982 – 15.01.2001 döneminde gerçekleşen 506 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalılık süreleri yönünden basamak intibakı yapılarak fark prim borcunun 5458 sayılı Kanun hükümlerine göre yeniden yapılandırılması isteminde bulunduğu, anılan talebine ilişkin Kurumca herhangi bir işlem yapılmayan davacının söz konusu intibakı 2009 yılının Şubat ayında gerçekleştirilerek 1479 sayılı Kanun gereğince tahakkuk ettirilen borcunu 20.02.2009 günü ihtirazi kayıtla ödediği ve 01.03.2009 tarihinden itibaren kendisine yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmakta olup, sigorta prim borcunun 5458 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle hesaplanarak buna göre fazla ödediği tutarların istirdadı istemini içeren davanın mahkemece yapılan yargılamasında borç 5510 sayılı Kanunun geçici 24’üncü maddesine göre saptanıp talebin kısmen hüküm altına alındığı belirgindir.

Davanın yasal dayanağı olan ve 01.04.2006 günü yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 5458 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde, 1479 sayılı Kanuna göre, 31.03.2005 tarihine kadar tahakkuk ettiği halde bu Kanunun yürürlüğe girdiği güne kadar ödenmemiş olan prim ve sosyal güvenlik destek primi borçlarının, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içerisinde Kuruma yazılı olarak başvurmak koşuluyla, 2 ve 3’üncü madde hükümlerine göre yeniden yapılandırılacağı yönünde düzenleme yapılmış, Bağ - Kur Genel Müdürlüğü’nün 30.05.2006 gün ve 2006/327 sayılı kararıyla, anılan Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının verdiği yetki çerçevesinde, prim borçlarının yeniden yapılandırma başvuru süresi 30.06.2006 tarihine kadar bir ay süre ile uzatılmıştır. Diğer taraftan, 26.05.2008 günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununun 26’ncı maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen “Sosyal güvenlik prim yapılandırılması bozulanlara ilişkin hükümler” başlığını taşıyan geçici 23’üncü maddede, 5458 sayılı Kanunun 1 ve 2’nci maddeleri kapsamına giren borçları yeniden yapılandırılmasına karşın aynı Kanunun 3’üncü maddesi uyarınca yeniden yapılandırma haklarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen ayın sonuna kadar kaybedenlerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği günü izleyen iki ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurmaları durumunda, bozulmuş olan yeniden yapılandırma anlaşmalarının, 5458 sayılı Kanuna göre yapılmış olan başvuru tarihi ve taksitlendirme süresi dikkate alınmak suretiyle ihya edileceği öngörülmüş, 5763 sayılı Kanunun 27’nci maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen “Sosyal güvenlik alacakları” başlıklı geçici 24’üncü maddede de, 1479 sayılı Kanuna göre sigortalı olanların 31.03.2008 tarihine kadar olan prim ve sosyal güvenlik destek prim borçlarının, bu maddenin yürürlüğe girdiği günü izleyen iki ay içinde yazılı olarak başvurulması kaydıyla, bu maddede belirtilen koşullarla peşin veya yirmi dört aya kadar eşit taksitler halinde ödeneceği belirtilmiştir. Ayrıca, 5797 sayılı “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un 4’üncü maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen ve 19.08.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren geçici 25’inci maddede ise, 5510 sayılı Kanunun geçici 24’üncü maddesi kapsamına giren borçları anılan madde hükümlerine göre yapılandırılmamış olan sigortalıların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yirmi gün içinde yazılı olarak Kuruma başvurmaları kaydıyla, söz konusu madde kapsamına giren borçlarının bu maddede belirtilen koşullarla peşin veya on iki aya kadar taksitler halinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; 5458 sayılı Kanunda yer alan sigorta prim borçlarının yeniden yapılandırılması hak ve olanağından yararlanmak için yasal süresinde Kuruma başvuran davacının, anılan talebi hakkında işlem yapılmaması karşısında Kurum nezdinde veya yargı yoluyla herhangi bir girişimde bulunmadığı, bu yönde yapılandırma kapsamında prim ödemesi gerçekleştirmediği ve bu anlamda, söz konusu Kanun hükmü gereklerini yerine getirmediği belirgin olduğu gibi, 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun geçici 23, 24, 25. madde hükümlerinden faydalanmak için başvurusunun da bulunmadığı, dolayısıyla, Kurumca 2009 yılında tahsis aşaması öncesinde çıkartılan prim aslı ve gecikme zammı borcunun yasal ve yerinde olduğu açıktır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurularak davanın reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı gerekçeyle istemin kısmen hüküm altına alınması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

S O N U Ç : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 10.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/5803, Karar No: 2018/8202, Tarih: 12.12.2018

**20. Hukuk Dairesi         2018/5803 E.  ,  2018/8202 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada ....Sulh Hukuk, .... Sulh Hukuk ve Iğdır Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verildiğinden ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevi yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kısıtlı ..., .... Aile Mahkemesinin 08.10.2003 tarih ve 2003/2026 E. - 2003/464 K. sayılı kararı ile TMK'nın 405. maddesi gereğince kısıtlanmış, dosya daha sonra ....Sulh Hukuk Mahkemesine devredilmiş ve mahkemenin 22.11.2005 tarihli kararı ile kısıtlıya ... vasi olarak atanmıştır.

Vasinin talebi üzerine mahkemece 08.03.2007 tarihli karar ile kısıtlının bakımevine yerleştirilmesine ve yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ve mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

.... Sulh Hukuk Mahkemesince dosya esasa kaydedilmiş ve mahkemenin 30.10.2017 tarihli ek kararı ile ...’ın vasi olarak atanmasına karar verilmiştir.

....Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünün 08.05.2018 tarihli yazısı ile kısıtlının Iğdır’da bulunan bakımevine nakledilmesi sebebiyle vasilik kararının iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

.... Sulh Hukuk Mahkemesince, 01.06.2018 tarihli ek karar ile kısıtlının Iğdır'daki rehabilitasyon merkezine yerleştirildiği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

Iğdır Sulh Hukuk Mahkemesince, kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmediğinden bahisle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, "Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir." Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.” TMK'nın 412. maddesinde ise "Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur." hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan .... Sulh Hukuk Mahkemesince TMK'nın 412/1. maddesine göre verilmiş bir izin kararı olmadığından talep ile ilgili karar vermekte ....Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

Dosyanın incelenmesinden, kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan .... Sulh Hukuk Mahkemesince TMK'nın 412/1. maddesine göre verilmiş bir izin kararı olmadığından talep ile ilgili karar vermekte ....Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince Diyarbakır 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 12/12/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/66, Karar No: 2020/1225, Tarih: 05.02.2020

**13. Hukuk Dairesi         2018/66 E.  ,  2020/1225 K.**

**"İçtihat Metni"**

13. HUKUK DAİRESİ

Yargıtay Başkanlar Kurulunun 28.01.2020 tarih ve 1414 sayılı kararı ile 28.01.2020 tarih ve 31022 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza ve Hukuk Dairelerine ilişkin iş bölümü uyarınca: Dairemizin bakmakta olduğu, ... ile hizmet sağlayıcıları arasında ( hastane, eczana, optik vb.) yapılan sözleşmelerden kaynaklanan davalar sonucu verilen hüküm kararların temyiz incelemesinin, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın görevine girdiğine karar verilmiştir. Bu nedenle, iş bu dava türlerine ait Dairemizin esasına kayıtlı dosyaların UYAP bilişim sistemi üzerinden 3. Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine, esasın bu şekilde kapatılmasına ve dosyaların fiziki olarak dairesine gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/20819, Karar No: 2021/4667, Tarih: 08.03.2021

**2. Ceza Dairesi         2020/20819 E.  ,  2021/4667 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın cezai ehliyetinin tam olduğuna dair Manisa Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinin 09.07.2015 tarihli raporunun düzenlenmesinden sonra 04.11.2015 tarihinde savunmada bulunduğu anlaşılmakla tebliğnamede zorunlu müdafii atanmadığından bahisle bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Sair temyiz itirazlarının reddine, Ancak;

1-11.05.2015 tarihli olay yeri krokisine göre; katılana ait olan suça konu motosikletin park edildiği yerin Nazilli Devlet Hastanesinin açık otoparkı olarak ifade edilmesi karşısında; suça konu motosikletin park edildiği yerin eklenti niteliği taşıyıp taşımadığı, katılana sorulup, gerekirse keşif yapılarak, açık olarak belirlenip sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği halde, suç tarihine göre TCK 142/2-h bendinin uygulanma ihtimali tartışılmadan eksik kovuşturmaya dayalı niteleme sonucu eylemin 142/1-e kapsamında kabul edilerek hüküm kurulması,

2-Sanığın motosikletin yerini göstermesi şeklindeki eyleminin TCK 168. madde kapsamında olup olmadığı tartışılmadan hüküm kurulması,

3-T.C.Anayasa Mahkemesinin, TCK'nun 53. maddesine ilişkin olan, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle iptal kararı doğrultusunda 5237 sayılı TCK'nun 53. maddesindeki hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı istem gibi BOZULMASINA, bozma sonrası kurulacak hükümde 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesinin gözetilmesine, 08/03/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/6188, Karar No: 2011/5305, Tarih: 18.11.2011

**22. Hukuk Dairesi         2011/6188 E.  ,  2011/5305 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Eskişehir İş Mahkemesi

TARİHİ : 21/06/2011

Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli neden olmadan sendikal nedenlerle işverence feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini, boşta geçen süre ücret ve diğer haklar ile işe başlatılmama halinde ödenmesi gereken tazminatın belirlenmesini istemiştir.

Davalı vekili, iş akdinin feshinin geçerli nedenle yapıldığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, davalı işverenin Anadolu Tarım İşletme Müdürlüğünde iki ayrı işyeri adına ihale yolu ile iş aldığı, asıl işverenden aldığı talimat doğrultusunda davacının iş aktini feshederken ortaya geçerli bir neden koyamadığı, ayrıca feshin son çare olması ilkesi gereğince davacıyı başka bir alanda çalıştırıp çalıştıramayacağını araştırmaksızın iş aktinin feshi yoluna gittiği, davalı işverenin Anadolu Tarım İşletmeleri Müdürlüğünde 2004 yılından beri ihale sureti ile aynı işleri yapan bir şirket olduğu, ihale makamı tarafından gönderilen yazıda herhangi bir sınırlama getirilmemiş olmasına rağmen bunu gerekçe göstererek davacının iş akdini feshettiği, yapılan feshin geçerli nedene dayandığının ıspatlanamadığı, iş sözleşmesinin feshinden önce işçiyi başka bir işyerinde çalıştırmak, varsa fazla çalışmaları kaldırmak, işçileri eğitime göndermek gibi önlemlere başvurma imkanlarının araştırılmayarak feshin son çare olması ilkesine uyulmadığı nedeneyile feshin  geçerli nedene dayanmadığı, öte yandan iş akti feshedilen kişilerin tamamının sendika üyesi olmaması, işveren tarafından fesih yapılırken sendikalı sendikasız ayrımının olmaması ve halende işletmenin farklı işyerlerinde sendikalı ve sendikasız işçilerin bir arada çalışıyor olması , sendikanın Toplu İş Sözleşmesi yetkisi almış ve normal TİS prosedürünün devam ediyor olması karşısında feshin sendikal nedenlerle yapılmadığı, feshin sendikal nedenlerle yapıldığının davacı tarafından ıspatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine göre, davacının  03.06.2010-30.11.2010 tarihleri arasında davalı işverenin işçisi olarak çalıştığı, iş akdinin, 12/11/2010 tarihli fesih bildirimi ile, ihale makamının  06.10.2010  ve  26.10.2010  tarihli  yazısı  nedeniyle  işin  sona  erdirileceğinin

Hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine göre, davacının  03.06.2010-30.11.2010 tarihleri arasında davalı işverenin işçisi olarak çalıştığı, iş akdinin, 12/11/2010 tarihli fesih bildirimi ile, ihale makamının  06.10.2010  ve  26.10.2010  tarihli  yazısı  nedeniyle  işin  sona  erdirileceğinin

bildirilmesi gerekçesiyle  30.11.2010 tarihi itibariyle  4857 sayılı Yasanın 17. maddesince feshedildiği, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünün davalı işverene hitaben yazdığı 06.10.2010 tarihli yazısında, yüklenmiş olduğunuz işletmemize ait “2010 yılı muhtelif tarım ve sulama işçilikleri” işinin bitki üretim ve kültür teknik şubesi ile ilgili iş kalemlerinden selektörleme ve tohum gübre yükleme boşaltma işi engeç 22.10.2010 tarihinde, ekim, toprak hazırlığı ve diğer işler en geç 15.11.2010 tarihinde sona erecektir. Ayrıca sulama sezonununda bitmiş olması nedeni ile sulama işi de 15.10.2010 tarihinde sonlandırılacaktır. Bilgilerinize, şeklinde, 26.10.2010 tarihli yazıda, 15.11.2010 tarihinde sonlandırılması planlanan toprak hazırlığı, ekim ve diğer işler havaların müsait olmaması nedeniyle 30.11.2010 tarihinde mesai bitiminde sonlandırılacaktır, bilgilerinize, şeklinde bildirimde bulunulduğu, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü-TİGEM-ile davalı şirket arasında 13.12.2010 tarihli fesih sözleşmesinde, 2010 yılı tarım ve sulama işçiliği hizmet alımı işinin karşılıklı olarak feshedilmesinin kararlaştırıldığı, 02.06.2010-31.05.2011 tarihleri arasındaki sözleşmenin 13.12.2010 tarihinde feshedilmesi konusunda sözleşme yapıldığı, Çalışma Bakanlığı Teftiş Kurulunun 11.11.2010 tarihli tutanağında, davalı işveren ile TİGEM arasında 02.06.2010-31.05.2011 tarihleri arası için hayvan bakıcılığı, atçılık, sığırcılık, keçicilik ve muhtelif tarım ve sulama işçiliği için iki ayrı taahhüt işi konusunda sözleşme yapıldığının tesbit edildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı, davacının altı aylık kıdeminin bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla iş güvencesi hükümleri kapsamına girip girmediği ve asıl işveren  Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü-TİGEM-' nün davaya dahil edilmesi gerekip gerekmediği   hususları  uyuşmazlık konusudur.

Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı, davacının altı aylık kıdeminin bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla iş güvencesi hükümleri kapsamına girip girmediği ve asıl işveren  Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü-TİGEM-' nün davaya dahil edilmesi gerekip gerekmediği   hususları  uyuşmazlık konusudur.

1-Alt işveren işçisi tarafından, feshin geçersizliğine karar verilmesi istemiyle yalnızca alt işveren hakkında veya geçersizlik yahut muvazaa iddiasıyla sadece asıl işveren aleyhine açılan davalarda, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığının belirlenmesine bağlı olarak, davalı olarak gösterilen kişinin işçinin gerçek işvereni olmadığının belirlenmesi halinde taraf sıfatı sorunu ortaya çıkmaktadır. Davanın taraf sıfatı yokluğu nedeni ile reddedilmesi halinde, gerçek işverene karşı açılacak davada işçi, çoğunlukla, işe iade davaları için öngörülen bir aylık dava açma süresini kaçırma tehlikesi ile karşılaşmaktadır. Böyle bir sonuç işçiyi mağdur edeceği gibi, bir aylık süre geçmemişse yeni bir dava açılmasını gerektirmesi nedeni ile usul ekonomisine de uygun düşmez. Gerek daha önce işe iade davalarına bakan Yargıtay 9. Hukuk Dairesince ve gerek Dairemiz tarafından davacının temsilcide yanıldığı veya taraf sıfatında maddi hataya düştüğü kabul edilmek suretiyle taraf değişikliği konusunda mülga 1086 sayılı HMK’nun katı kuralları aşılarak sorun çözülmeye çalışılmıştır.

Ne var ki, işe iade davası asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açıldığında asıl işveren hakkında taraf sıfatı yokluğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmezken, sadece asıl işveren hakkında dava açılmışsa taraf sıfatının bulunmadığı ve taraf sıfatında yanılgı olduğunun kabulüne karar verilmesi sözü edilen çözümün çelişkisi olarak dikkat çekmiştir.

Öte yandan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Kanunun 124. maddesinde kabul edilebilir yanılgıya dayanan iradi taraf değişikliği taleplerinin mahkemece kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak sözü edilen düzenlemede taraf değişikliğinin talep şartına bağlanması karşısında, hâkim tarafından bu hususta taraflara hatırlatmada bulunulması mümkün değildir. Bu nedenle talep olmadığı halde, taraf sıfatında maddi hataya düşüldüğünden söz edilmek suretiyle mahkeme kararının bozulmasına yönelik uygulamaya devam edilmesinin, kanunun belirtilen açık düzenlemesi karşısında, mümkün olmadığı görülmektedir.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek

değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Hal böyle olunca, Dairemizde yukarıda belirtilen içtihadın yeniden gözden geçirilerek

değerlendirilmesi ihtiyacı doğmuştur.

Mahkemece verilecek hükmün etkisi bakımından mecburi dava arkadaşlığı, maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ve şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu hallerde söz konusu olur (6100 sayılı HMK.m.59). Şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığı ise, kanunun özel hükümleri ve davanın niteliğinden kaynaklanan, birden fazla kişiye karşı dava açılmasının ve yürütülmesinin zorunlu olduğu hallerde oluşan dava arkadaşlığına denir. (PEKCANITEZ Hakan/ATALAY Oğuz/ÖZEKES Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, Ankara 2011, s.223). Şekli dava arkadaşlığı, gerçeğin tam olarak ortaya çıkarılması ve taraflar arasındaki ilişkinin doğru karara bağlanmasını sağlamak için kabul edilmiştir. Bu durumda, dava konusu hukuki ilişki hakkında bütün dava arkadaşlarına yönelik tek ve aynı doğrultuda bir karar verme zorunluluğu yoktur. Ayrıca dava arkadaşlarının yaptıkları usulî işlemler birbirinden bağımsızdır.

4857 sayılı İş Kanununun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarına göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı veya muvazaaya dayanıp dayanmadığına yönelik re’sen yapılması gereken yargısal denetim, ilişkinin taraflarının, yani asıl işveren ve alt işverenin davada yer almalarını ve kendi hukuklarını koruyacak açıklama ve ispat haklarını zorunlu kılmaktadır. Aksince bir düşünce Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkına ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesinde öngörülen hukuki dinlenilme hakkına aykırılık teşkil eder. Buna göre, işe iade davalarına özgü olarak, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin söz konusu olduğu davalarda, davalı taraf yönünden bir çeşit şekli (usûlî) bakımdan mecburi dava arkadaşlığının mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Görüldüğü üzere, bu çözüm tarzı hem işçi hem de işveren yönünde hukuka uygun maddî ve usûlî bakımdan her iki tarafın haklarını korumasını sağlayan bir çözümdür.

Böyle olunca, işe iade davasının yalnızca asıl işveren Veya alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece, dava hemen reddedilmemeli, davalı olarak gösterilmeyen asıl işveren veya alt işverene davanın teşmili için davacı tarafa süre verilmeli, verilen süre içinde, diğer dava arkadaşına teşmil edilirse davaya devam edilmeli, aksi halde dava sıfat yokluğundan reddedilmelidir.