muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/409, Karar No: 2022/479, Tarih: 23.06.2022

Yukarıda sayılan hususlar maddi tespitlerin Yargıtay tarafından denetlenebilen alanlarıdır. Bu arada Yargıtayın denetleyemeyeceği alanlarında açıklanıp somutlaştırılması gerekmektedir. Yargılama kuralları ile usul yasasında öngörülen kanun yollarının ana hedefi daha doğruyu, gerçeği ve buna uyan hukuk normlarını belirlemektir. Bu bağlamda temyiz incelemesinde ulaşılmak istenen amaç, yargılama konusu olayda mümkün olan en adil kararı vermek ise, dikkate alınacak husus, Yargıtay tarafından verilecek olan kararın, alt mahkemelerde verilmiş olan kararlardan daha iyi ve daha değerli bir karar olması gereğidir.Maddi vakaların belirlenmesi esasen fiilin öğrenilmesi faaliyetidir, fiilin öğrenilmesi ise delillerin ortaya konulup tartışılmasıyla olur. Bu görev esas hâkimi denilen ilk derece hâkimine ve hükmün istinaf edilmesi durumunda istinaf hâkimine ait bir yetkidir. Temyiz mahkemesi ise yargılamanın en önemli aşaması olan duruşmayı ve dolayısıyla öğrenme yargılamasını yapmamaktadır. Bu nedenle kural olarak temyiz hâkimi, maddi tespitlerle ilgili ilk derece hâkiminin ulaştığı vicdani kanaati kaldırıp bundan farklı şekilde kendi kanaatini ikame edemez. Çünkü bu tespitler yüz yüze yapılan duruşmada ortaya konulmuş olan delillerden elde edilen kanaatle oluşmuştur. Hâkimin yüz yüze yapılan sözlü duruşmada, huzurunda kanıtların tartışılması ve beş duyusu ile elde edebildiği bilginin, bunları belirleme ve algılama olanağından yoksun temyiz hâkimince denetlenmesi hukuktan önce mantık kurallarına aykırıdır ve akli değildir, gerçeği bulmaya katkı sağlamaz. Delillerle doğrudan temas eden, kanıtlarla diyalektik ilişki kuran hâkimin maddi olay bakımından vardığı sonucun, doğrudanlık ve sözlülük ilkelerine aykırı biçimde temyiz hâkimince denetlenmesi bizi yanlış sonuçlara götürür. İlk derece mahkemesi tarafından doğrudan elde edilen ve yaşanmış bir duruşmadan çıkan vicdani kanaatin yerine, temyiz mahkemesi bundan yoksun hâlde oluşturduğu kendi görüşünü koyarsa, ilk derecenin daha iyi yaptığı işlemin yerine, kendi kötü işlemini koymuş olur. Gerçeği bulma konusunda yerel mahkeme daha iyi araçlara sahiptir. Huzurunda tartışılan kanıtlar nedeniyle olayı kısmen gören ve yaşayan yerel mahkeme, sadece dosyayı ve ölü duruşma tutanaklarını gören temyiz mahkemesinden daha doğru sonuca ulaşır. Açıklanan sebeple Yargıtay ilk derece mahkemesinin yaptığı tespitlerden sadece doğrudan ve sözlü bir duruşma yapmaksızın denetlenebilen tespitleri denetleyebilir. Yargıtayın maddi tespitle ilgili her sorunu çözmeye yeltenmesi gerçeği bulmaya yardımcı olamaz, tarafların etkin katılmadıkları soyutlandıkları bir karar ortaya çıkar. Bu nedenle maddi tespitlerin Yargıtay tarafından denetlenmesine mantıklı bir sınırlama getirilmesi zorunludur, yasa koyucu da yukarıda belirtilen düzenlemelerle bu yolu benimsemiştir

. Yargıtayın maddi tespitle ilgili her sorunu çözmeye yeltenmesi gerçeği bulmaya yardımcı olamaz, tarafların etkin katılmadıkları soyutlandıkları bir karar ortaya çıkar. Bu nedenle maddi tespitlerin Yargıtay tarafından denetlenmesine mantıklı bir sınırlama getirilmesi zorunludur, yasa koyucu da yukarıda belirtilen düzenlemelerle bu yolu benimsemiştir. Yargıtay hukuk sorunu ile olay sorununu ayırmalı, duruşma yapamadığı için de yerel mahkemenin yerine geçerek olay sorununu tüm yönleri ile incelememeli, eylemin varlığı yokluğu, kanıtların yeterliliği, delilerin yanlılığı veya yansızlığı gibi konulara bakmamalı, varlığı kabul edilen olayı doğru nitelemeye odaklanmalı, yerel mahkemenin hukuksal değerlendirmesinin yerinde olup olmadığını incelemelidir. Esasen duruşma yapmayan mahkeme veya hâkimin olayı doğru değerlendirmeye ve çözmeye ne olanağı, ne de yetkisi vardır. Duruşmaya katılmayan hâkimin olaya ilişkin sorunları çözmesi eşyanın doğasına aykırıdır. Temyiz mahkemesinin maddi meseleyi çözmeye kalkışması doğrudanlık, yüz yüzelik, açıklık ve sözlülük ilkelerine göre yapılan duruşmayı gereksizleştirir, hâkimin duruşmada sunalan kanıtlara göre vicdani kanaatini oluşturması ilkesi yerine, buna yabancı hâkimin kanaati konur. Bu da adli yanılgıları artırır.Açıklanan bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Bozma kararına ve hükmün içeriğine göre, somut olayda maddi tespitler, uygulanması gereken bir kanun hükmü uygulanmaksızın veya hatalı uygulanarak, diğer ifadeyle yargılama hukukuna ilişkin normlar ihlal edilerek veya eksik yapılmış değildir. Yine CMK'nın 217/1. maddesinde düzenlenen hâkimin vicdani kanaatiyle delilleri serbestçe takdir etme yetkisini açıkça, keyfi ve mantık kurallarına aykırı şekilde kullandığı konusunda bir bulgu yoktur. Yine hâkim şahsi veya gizli tutulan bilgileri ya da duruşmada ortaya konmayan ve tartışılmayan kanıtları hükme dayanak yapmamıştır. Ayrıca yargılamada ikame edilen ve olayla ilgili olduğu anlaşılan kanıtlar inceleme ve değerlendirme dışı bırakılarak, kabul edilmeme veya üstün tutulmama nedenleri açıklanmadan hüküm kurulması da söz konusu değildir. Esasen bu nedenlere dayalı bir bozma kararı verilmiş değildir. Yerel mahkemece maddi meselenin temyizde incelenmesini gerektiren ve yukarıda beş bent hâlinde sayılan hususlardan hiçbiri somut olayda gerçekleşmemiştir.Dairemizin bozma nedenleri irdelenecek olursa; Dairemizce ‘mağdurun yaşı, olayı anlattığını iddia ettiği ablası ...'nin ifadesinde bu durumu kabul etmemesi, savunma ve tüm dosya içeriği nazara alındığında sanığın atılı suçu işlediği hususunda mahkûmiyetine yeter, her türlü kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı’ gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

İçeriğine göre bozmanın dört nedeni var, bunlardan ilki ve dördüncüsü mağdurun yaşı ve dosya içeriğidir. Bozmaya neden olan dosya içeriği ve mağdurun yaşının sübuta etkisi bozma kararında açıklanmadığı için soyut ve anlamsızdır. Sübut ve nitelendirmenin yaştan nasıl etkilendiği, dosya içeriğindeki hangi bulgu ya da kanıtların sonuca etkili olduğu, taraflar ve yerel mahkeme tarafından anlaşılacak ve onları tatmin edecek şekilde bozma kararında ortaya konmamıştır. Varılan sonuç veya hükmün akla ve hukuka uygun izahı olarak tanımlanan gerekçe, Yargıtay kararları için de zorunlu olduğu hâlde, burada buna uyulmamış, keyfi bozmalara yol açan tutum sergilenmiştir.İkinci ve üçüncü neden mağdurun ablasının olayı anlattığını iddia ettiği ablası ...'nin ifadesinde bu durumu kabul etmemesi ve savunmadır. Yerel Mahkeme ablanın aynı zamanda sanığın da kardeşi olması, mağdurun ve babasının şikâyetçi olmaması karşısında bu tanığın sanığı koruma duygusu ile hareket ettiği sonucuna varmış, bu nedenle sanığın savunmasını ve ablanın beyanını doğru görmemiş, mağdurun anlatımına itibar ederek mahkûmiyet hükmü kurmuştur. Kısaca Yerel Mahkeme mağdura, Yargıtay ise sanık ... ablasına inanmıştır. Bunlardan hangisi doğru ve bunu belirleme yetkisi hangi mahkemeye aittir? Yukarıda açıklandığı üzere mağdurun, tanığın veya sanığın beyanlarının doğru olup olmadığını saptama işi, bunları sözlü duruşmada doğrudan dinleyen, duruşmada bununla ilgili tartışmayı beş duyusu ile izleyen yerel mahkemeye aittir. Anılan kişileri dinlemeyen, sözlü duruşmada bu kanıtlarla temas etmeyen Yargıtayın inandırıcılık noktasında inceleme yapmasına yasal, bilimsel ve mantıksal olanak yoktur. Usul yasamızdaki doğrudanlık ve sözlülük ilkeleri bunun için kabul edilmiştir. Aksinin kabulü yargılama yasasının anılan temel ilkelerini gereksizleştirir ve yok sayılmasına neden olur, adli yanılgıları artırır. Kanıtlarla yüzleşen yerel mahkemenin sübut noktasında daha fazla araç ve imkâna sahip olmasına ve buna bağlı olarak doğruyu bulma şansının daha yüksek olmasına rağmen, bundan mahrum temyiz mahkemesinin soyut kanaatinin üstün tutulması sonucunu doğurur. Öğretide hemfikir olunan husus sadece doğrudan duruşma yapan hâkimin elde edilebilecek bilgiyle varılacak kanaatin temyiz hâkimince denetlenmeyeceğidir.Netice olarak;

1- Sanığın atılı suçu işlediği iftira atmadığı açık olan mağdurun tutarlı anlatımları, onu doğrulayan raporlar, tanık anlatımları ve dosya içeriği ile sabit olduğundan, bozma kararı dosyadaki kanıtlara uygun değildir. Ayrıca Daire kararında Yerel Mahkemenin kabulündeki yanlışlık bozma nedeni yapıldığı hâlde bunun sebepleri açıklanmamış, soyut açıklamalarla gerekçesiz bozma kararı verilerek usule aykırılık oluşturulmuştur.

1- Sanığın atılı suçu işlediği iftira atmadığı açık olan mağdurun tutarlı anlatımları, onu doğrulayan raporlar, tanık anlatımları ve dosya içeriği ile sabit olduğundan, bozma kararı dosyadaki kanıtlara uygun değildir. Ayrıca Daire kararında Yerel Mahkemenin kabulündeki yanlışlık bozma nedeni yapıldığı hâlde bunun sebepleri açıklanmamış, soyut açıklamalarla gerekçesiz bozma kararı verilerek usule aykırılık oluşturulmuştur.

2- Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere, mağdur, sanık veya tanığın beyanlarından hangisinin samimi olduğunu değerlendirme ve belirleme yetkisi, sözlü duruşma yapan ve kanıtlarla doğrudan temas eden yerel ve istinaf mahkemelerinin olanak ve yetkilerinde olan bir husustur. Yargıtayın bu konuda değerlendirme yaparak bozma kararı vermesi açık yetki aşımıdır ve yasal değildir, CMK'nın 288. maddesine açıkça aykırıdır. Adli yanılgılara neden olur.

3- Öte yandan Dairemizce varılan sonuç doğru olsa dahi, yerel ve istinaf mahkemesi kararlarında görülen yasaya aykırılıkların kanıtlar ve yasal düzenlemelerle ilişkisi kurulup nedenleri açıklanmadan bozma kararı verilmiştir. Birçok Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararında vurgulandığı üzere ‘varılan neticenin akla ve hukuka uygun izahı’ olarak tanımlanan gerekçenin Yargıtay kararlarında da bulunmasının zorunlu olduğu izahtan varestedir. Mağdura neden inanılmadığı veya savunmanın hangi nedenle üstün tutulduğu konusunda hiçbir açıklamaya, bozma kararında yer verilmemiştir. Temel görevi hukuka uygunluk denetimi yapmak ve içtihat birliğini sağlamak olan Yargıtayın bu içerikte bir karar vermesi uygulama birliğini sağlamak bir yana, keyfiliğe ve uygulamada belirsizliğe neden olacak bir tutumdur.Yukarıda açıklanan nedenlerle, Yerel Mahkemenin sübut ve uygulamasının yasal ve dosyadaki kanıtlara uygun olduğu, bozma kararındaki nedenlerin temyiz mahkemesinin inceleme göre dışında kaldığı, bozmanın yetki gasbı niteliği taşıdığı, hiçbir makul ve yasal gerekçe içermediği anlaşıldığından sayın çoğunluğun düşüncesine iştirak edilmemiştir.” düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 07.05.2018 tarih ve 61726 sayı ile;

"...Ceza yargılaması iki ana bölümden oluşmaktadır. Bunlardan ilki olaya ilişkin vicdani kanı (gerçeklik) yargılamasıdır. Bu aşamada yargılamaya konu olayın kanıtlanmasına yönelik davanın tüm süjelerinin katılımı ile gerçekleşen bir faaliyet söz konusudur. ‘Olayın kanıtlanması için hukukun bulduğu biricik çare ve yöntem, duruşma (tartışma) denen, olayın benzerinin kanıtlarla, keşif gibi uygulamalarla yeniden yaşandığı ve öğretide öğrenme yargılaması denen, diyalektiğin en görkemli biçimde gerçekleştiği ve yaşandığı evredir. Bu evre, yargılamanın en önemli evresidir. Çünkü geçmişte yaşandığı ileri sürülen olayın gerçek olup olmadığı bu evrede belirlenecektir. Olayın gerçek olmadığı ortaya çıkarsa, daha sonraki aşamalara geçmeye gerek kalmayacaktır.’ (Prof. Dr. Sami Selçuk, Prof. Dr. ... Centel'e Armağan, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı, 2013, .... 332.). Açıklık, doğrudanlık, yüze karşılık, sözlülük ilkeleri doğrultusunda yapılan duruşma sonucunda olayın ispatlanıp ispatlanmadığına karar verecek kişi ya da kişiler de duruşmayı yapan hâkim veya hâkimlerdir. Bu, kanaat yargısının olmazsa olmaz koşuludur. İkinci ana evre, hukuki tanı evresidir. Burada artık ispat edilen olayla ilgili hukuki teşhis yapılacağından duruşma yapılmasına gerek yoktur, vicdani kanı yargılamasında ortaya çıkan gerçeklik hakkında hukuki nitelendirme yapılacağından duruşmayı yapan hâkim ile duruşmaya katılmayan hâkim arasında bir fark yoktur (a.g.e. .... 335.).Temyiz edilen bir hüküm Yargıtaya geldiğinde kurulan hükmün denetimi yapmak durumundadır. Yargıtayın olaya ilişkin denetimi iki hâlle sınırlı olmalıdır. ‘Yargıtay, ilkin, maddi olayların yargılama yasalarına uygun biçimde belirlenip belirlenmediğini inceleyecektir. Buna aykırılık (vitium in procedendo) söz konusu ise, karar elbette bozulacaktır. İkinci olarak, sadece kurulan hükmün yargıcı olan Yargıtay yargıcı, bu hükmün gerekçesini de inceleyecektir. Yargıtay, maddi olayların gerekçede yeterince yansıtılıp yansıtılmadığını ve yansıtılan maddi olaylara ilişkin kanıtların tartışılıp tartışılmadığını, bu tartışma yapılırken, doğa, mantık, deneyim ve hukuk kurallarına uyulup uyulmadığını inceleyecektir.’ (a.g.e. .... 336.). CMK’nın temyiz nedenini düzenleyen 288. maddesi ‘(1) Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. (2) Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.’ hükmünü içermektedir. Aynı Yasa’nın 294/2. maddesi de ‘Temyiz sebebi, ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.’ düzenlemesini içermektedir.Somut olayda, maddi olayın tespitinde usul yasalarına aykırılık bulunmadığı, Yerel Mahkemenin gerekçeli kararında dosyaya giren tüm delilleri sergilediği, savunma ve tanık ...'nin anlatımlarına itibar edilmemesinin gerekçesini kararında gösterdiği, maddi olayın ispat edildiğini kabul edilerek hukuki nitelendirme yaptığı görülmektedir

.’ hükmünü içermektedir. Aynı Yasa’nın 294/2. maddesi de ‘Temyiz sebebi, ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.’ düzenlemesini içermektedir.Somut olayda, maddi olayın tespitinde usul yasalarına aykırılık bulunmadığı, Yerel Mahkemenin gerekçeli kararında dosyaya giren tüm delilleri sergilediği, savunma ve tanık ...'nin anlatımlarına itibar edilmemesinin gerekçesini kararında gösterdiği, maddi olayın ispat edildiğini kabul edilerek hukuki nitelendirme yaptığı görülmektedir. Mahkemenin vicdani kanaat oluşturma sürecinde hukuka aykırılık bulunmadığı gibi savunma ve delillerin değerlendirilmesinde akla ve mantık ilkelerine aykırı bir durum da yoktur. Bu nedenle Yüksek Dairenin hukuki denetim sınırlarını aştığı düşünülmüştür.Öte yandan bozma gerekçeleri yönünden değerlendirme yapıldığında; 11 kardeşin en küçüğü olan mağdurun olayı öğretmenine intikal ettirdiği tarihte ortaokul öğrencisi olduğu, üç ağabeyinin kendisine eziyet ettiğinden bahsettiği hâlde cinsel istismar içerikli davranışların yalnızca sanıktan geldiğini ifade ettiği, beyanlarının çelişki barındırmadığı, sınır zeka düzeyinde olan mağdurun kendisine yönelik fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olduğunun, beyanlarına itibar edilebileceğinin ve olay nedeniyle travma sonrası stres bozukluğuna maruz kaldığının, ruh sağlığının bozulduğunun ... Üniversitesi ... Araştırma ve Uygulama Merkezinin 21.07.2016 tarihli heyet raporu ile tespit ediliği, keza beyanlarına itibar edilebilir olduğunun duruşma hazır bulunan uzman tarafından da teyit edildiği, ablası tanık ...'nin mağdurun kendisine olaydan bahsetmediğine dair beyanının mağdurun anlatımlarının gerçek olmadığı anlamına gelmeyeceği, zira bu tür durumlarda olayın üstüne örtme eğiliminin yaygın olduğu, ablasından yardım göremeyen mağdurun bir mektup yazarak öğretmeninden yardım istediği göz önüne alındığında benzer bir durumun somut olayda da yaşandığının anlaşıldığı, ağabeyi olan sanıktan şikâyetçi olmamasına rağmen ifadelerini değiştirmediği ve sebat ettiği gözetildiğinde atılı suçun sabit olduğu kanaatine varılmıştır.Açıklanan bu nedenlerle Yüksek daire bozma ilamına itiraz etmek gerekmiştir." görüşüyle itiraz kanun yoluna başvurmuştur.CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay (Kapatılan) 14. Dairesince 04.07.2018 tarih, 5006-4937 sayı ve oy çokluğu ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

1- Özel Dairenin temyiz incelemesi sırasında CMK'nın 288. maddesinde belirlenen hukuki denetim sınırları dışına çıkıp çıkmadığı, bu bağlamda temyiz incelemesinin anılan maddeye uygun şekilde yapılıp yapılmadığı,

2- Temyiz incelemesinin CMK'nın 288. maddesine uygun şekilde yapıldığının kabul edilmesi hâlinde, sanığa atılı çocuğun basit cinsel istismarı suçunun sabit olup olmadığı,

Hususlarının belirlenmesine ilişkindir.

Uyuşmazlık konularının ayrı ayrı değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır.

2- Temyiz incelemesinin CMK'nın 288. maddesine uygun şekilde yapıldığının kabul edilmesi hâlinde, sanığa atılı çocuğun basit cinsel istismarı suçunun sabit olup olmadığı,

Hususlarının belirlenmesine ilişkindir.

Uyuşmazlık konularının ayrı ayrı değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır.

1- Özel Dairenin temyiz incelemesi sırasında CMK'nın 288. maddesinde belirlenen hukuki denetim sınırları dışına çıkıp çıkmadığı, bu bağlamda temyiz incelemesinin anılan maddeye uygun şekilde yapılıp yapılmadığı;Çocuğun basit cinsel istismarı suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin Yerel Mahkeme hükmünün, sanık müdafisi ve katılan ... Hizmetler Bakanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği, bu kararın da Cumhuriyet savcısı tarafından “...Özellikle aile içinde meydana gelen cinsel istismar olaylarında başkaca delil ve tanık bulunamadığı durumlarda mağdurların beyanına itibar ediliyor ise de dosyamızda mağdurun ... kurulu raporu ve olayların meydana geldiği iddia edilen tarih, geçen süre, mağdurun yaşı ve olayı anlattığını beyan ettiği ablası ...'ın bu durumu kabul etmemesi ile sanığın aşamalarda suçlamayı kabul etmemesi, tüm dosya içeriği dikkate alındığında sanığın atılı suçu işlediğine dair mahkûmiyete yeter her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil bulunamaması nedeni ile sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken mahkûmiyetine karar verilmesi usul ve yasa hükümlerine aykırı görülmüştür.”, sanık müdafisi tarafından; “Müvekkil hakkında verilen ceza en üst sınırdan verilmiş olup haksız ve hukuka aykırıdır. Yerel Mahkeme, sanık hakkında hüküm kurarken; sanığın daha önceden sabıkasız oluşu mahkemede iyi halli oluşunu dikkate almadan verilen cezayı adli para cezasına çevirmeden ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna başvurmadan karar vermiştir. Sanık hakkında verilen karar usul ve yasalara aykırı olup Yargıtay içtihatları ile çelişmektedir. Müvekkil hakkında verilen cezanın dosya kapsamı incelendiğinde Yerel Mahkeme kararının haksız olduğu anlaşılacaktır. Bu sebeple kararın kaldırılması gerekmektedir.”, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili tarafından ise; “Tüm dosya kapsamı, sanığın suç işleme kastının yoğunluğu sebepleri karşısında sanığın üzerine atılı suçun en üst haddinden indirimsiz olarak cezalandırılması gerekmektedir.” şeklindeki gerekçelerle temyiz edilmesi üzerine Özel Dairece "...sanığın atılı suçu işlediği hususunda mahkûmiyete yeter her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gözetilmeden hükmün bozulması yerine yazılı şekilde vaki istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusunda isabetli bir çözüme ulaşılabilmesi bakımından temyiz başvuru usulü ve başvuru üzerine yapılacak işlemlerin ayrıntılı bir şekilde irdelenmesi gerekmektedir.1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz istidası ve ihtiva edeceği noktalar” başlığını taşıyan 313. maddesi;

Uyuşmazlık konusunda isabetli bir çözüme ulaşılabilmesi bakımından temyiz başvuru usulü ve başvuru üzerine yapılacak işlemlerin ayrıntılı bir şekilde irdelenmesi gerekmektedir.1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz istidası ve ihtiva edeceği noktalar” başlığını taşıyan 313. maddesi;

“Temyiz eden taraf hükmün hangi cihetine itiraz ve neden dolayı bozulmasını talep etmekte olduğunu temyiz istidasında veya beyanında veyahut layihasında gösterir.Temyiz için istinad edilen sebeplerde muhakeme usulüne müteallik hukuki bir kaideye mi yoksa kanuni diğer hükümlere mi, muhalefet etmiş olmasından dolayı itiraz olunduğu gösterilir.

Birinci hâlde kanuna muhalif olan vak’alar izah olunur.”,

5271 sayılı CMK’nın “Temyiz başvurusunun içeriği” başlığını taşıyan 294. maddesi ise;

“1- Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır.

2- Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.”

Şeklinde düzenlenmiştir.

İstinaf mahkemelerinin Türk yargı sistemine dahil olmasıyla kanun yolu yargılamasında yeni bir anlayışı benimseyen kanun koyucu, istinaf başvurusunda Cumhuriyet savcısı dışındaki diğer kişiler bakımından sebep gösterme zorunluluğu öngörmezken, temyiz kanun yolunda, mülga 1412 sayılı CMUK’dan farklı şekilde, re’sen temyiz tercihinden vazgeçerek, temyiz davasını açan ve sınırlayan temyiz dilekçesinde temyiz edenin, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini, temyiz sebeplerini göstermek zorunda olduğunu ve temyiz başvurusunda temyiz nedenleri gösterilmemişse temyiz başvurusu için belirlenen sürenin bitmesinden veya gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde hükmü temyiz olunan bölge adliye mahkemesine bu nedenleri içeren ek bir dilekçe vermesini öngörmüştür.

Gerekçeli temyiz dilekçesi, (ek dilekçe, temyiz layihası) temyiz nedenlerinin gösterildiği dilekçedir. Temyiz dilekçesinde ya da daha sonradan verilen ek temyiz dilekçesinde temyiz denetiminin kapsamının belirlenmesi bakımından hangi hukuka aykırılıklara dayanıldığının anlaşılır bir şekilde gösterilmesi gerekir. 5271 sayılı CMK'nın 298. maddesi uyarınca temyiz dilekçesinin, örneğin; "Hükmü temyiz ediyorum.", "Resen dikkate alınacak nedenlerle temyiz ediyorum", "Hükmün bozulmasını istiyorum", "Hüküm usul ve kanuna aykırıdır." şeklindeki dilekçelerde olduğu gibi herhangi bir temyiz sebebi içermemesi durumunda tıpkı başvurunun süresi içinde yapılmaması, hükmün temyiz edilemez olması ya da temyiz edenin buna hakkının bulunmaması hâllerinde olduğu üzere usulüne uygun açılmış bir temyiz davasından bahsedilemeyeceğinden temyiz isteminin reddi gerekir.1412 sayılı CMUK’nın “Temyiz sebebi” başlığını taşıyan 307. maddesi; “Temyiz ancak hükmün kanuna muhalif olması sebebine müstenit olur. Hukuki bir kaidenin tatbik edilmemesi yahut yanlış tatbik edilmesi kanuna muhalefettir.” düzenlemesini taşımaktadır.

5271 sayılı CMK'nın 288. maddesinde ise temyiz nedenleri;

“1- Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır.