muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/4487, Karar No: 2009/6364, Tarih: 13.04.2009

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2009/4487 E.  ,  2009/6364 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro sırasında ... Köyü 162 ada 7 parsel sayılı 5923,33 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, ham ... niteliği ile belgesizden davalı adına tesbit edilmiştir. Davacı ... Yönetimi, taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğu iddiasıyla dava açmıştır. Mahkemece davanın REDDİNE, çekişmeli parselin tesbit gibi davalı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde orman kadastrosu 3402 Sayılı Yasanın 5304 Sayılı Yasa ile değişik 4. maddesi hükmüne göre yapılmış, çekişmeli parsel orman alanı dışında bırakılmıştır.

İncelenen dosya kapsamına göre; mahkemece yaptırılan keşifte görev alan orman bilirkişinin hükme dayanak alınan raporunda, davalı taşınmazın eğiminin % 55 olduğu, üzerinde dağınık meşe ağaçlarının olduğu, bu ağaçların taşınmazın ... yıllar boş kalması nedeniyle, meşe tohumlarının çeşitli faktörler etkisiyle parsel üzerine taşınması suretiyle oluştuğu, orman sayılan yerlerden olmadığı bildirilmiştir. Ziraat bilirkişi raporunda ise taşınmazın terk edilmiş boş arazi niteliğinde ve üzerinde dağınık halde meşe ağaçları olduğu, toprağının hiçbir zaman işlenmediği, eğiminin yüksek olması nedeniyle ... muhafaza karakteri taşıdığı bildirilmiştir. 6831 Sayılı Yasanın 1/j maddesi, orman ve ... muhafaza karakteri taşımayan yerlerin orman sayılmayacağının öngörmüştür. Bilimsel ve teknik olarak arazi eğiminin % 12’ den fazla olması halinde o arazi kesimi erozyonla karşı karşıya kalacağından, ... muhafaza karakteri taşıdığı kabul edilmesi gerekir. Hal böyle olunca; taşınmazın saptanan bulgulara göre kuzeyindeki ormanın devamı niteliğinde 6831 Sayılı Yasanın 1/j maddesi kapsamı dışında olup, halen de eylemli olarak orman sayılan yer olduğu düşünülerek, davanın kabulüne karar vermek gerekirken, delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülmüştür.

Öte yandan Orman bilirkişinin taşınmaz üzerindeki dağınık halde bulunan meşe ağaçlarının tohumlama yolu ile etraftan geldiği şeklindeki açıklamalarına itibar edilemeyeceği zira, hükme esas alınan orman bilirkişi raporunda da vurgulandığı üzere, davalı taşınmazın memleket haritasında yeşil alanlar içerisinde kaldığı, eğiminin % 35 olduğu ve üzerinde dağınık şekilde meşe ve gürgen ağaçlarının bulunduğu görülmektedir.

Öte yandan Orman bilirkişinin taşınmaz üzerindeki dağınık halde bulunan meşe ağaçlarının tohumlama yolu ile etraftan geldiği şeklindeki açıklamalarına itibar edilemeyeceği zira, hükme esas alınan orman bilirkişi raporunda da vurgulandığı üzere, davalı taşınmazın memleket haritasında yeşil alanlar içerisinde kaldığı, eğiminin % 35 olduğu ve üzerinde dağınık şekilde meşe ve gürgen ağaçlarının bulunduğu görülmektedir.

Kaldı ki; meşe ağacı tohumunun, ağır tohumlu ağaçlar grubu içerisinde yer aldığı ve tohum kanatlarının olmaması nedeni ile uzak mesafelere rüzgar v.s. gibi etkenlerle taşınarak çalılık alanlar içerisinde çimlenip yetişmesinin mümkün olmadığı, yerleşik bilimsel görüşlerce tartışmasız kabul edildiği, dolayısı ile davalı taşınmaz üzerindeki meşe ve gürgen ağaçlarının % 35'lik eğim ile birleştiğinde taşınmazın 6831 Sayılı Yasanın 1. maddesinde tanımı yapılan ve orman sayılan yerlerden olduğunun kabulü gerektiği, orman sayılan bu tür yerlerdeki meşelerin insan ... ile zaman zaman kesilip ortadan kaldırılması halinde dahi daha sonraki yıllarda ... altında kalan kök ve yüzeyde bulunan gövde kesitlerinden çıkan kök ve sürgünlerinden yeniden bugün üzerinde görülen meşe ormanının meydana gelmesinin bilimsel olarak mümkün olduğu, belirtilen bilimsel açıklamalar da nazara alındığında, mahkemece davacı ... yönetiminin davasının kabulüne, taşınmazın orman niteliği ile tescile karar verilmesi gerekirken, çekişmeli taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğu kabul edilerek ham ... niteliği ile hazine adına tapuya tesciline karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı ... Yönetiminin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatıran Orman Yönetimine iadesine 13.04.2009 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3643, Karar No: 2015/6307, Tarih: 06.10.2015

**23. Hukuk Dairesi         2015/3643 E.  ,  2015/6307 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara(Kapatılan) 15. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 07/05/2013

NUMARASI : 2011/410-2013/93

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi asıl ve birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Asıl ve birleşen davada davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 20.05.2005 tarihli “Bağlantı Anlaşması” bulunduğunu, 08.06.2005 tarihli “Sistem Kullanım Anlaşması”nın ise 23.06.2010 tarihinde revize edildiğini, bu sözleşmeler kapsamında davalı tarafından sözleşmelerin 2006 yılında ihlâl edildiği gerekçesi ile müvekkiline 16.02.2011 tarih, 47.317,53 TL bedelli ve 16.02.2011 tarih, 8.588,26 TL bedelli ceza faturalarının gönderildiğini, söz konusu ceza bedeli alacaklarının zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında imzalanan anlaşmalar uyarınca herhangi bir ihlâl sebebiyle kullanıcıya cezai şart uygulanabilmesi için öncelikle uyarıda bulunulması ve bu uyarıda ihlâlin ortadan kaldırılması için makul bir süre tanınması gerektiğini ileri sürerek, müvekkilinin davalıya asıl davada 47.317,53 TL, birleşen davada 8.588,26 TL borçlu olmadığının tespitine, müvekkilinin borçlu olduğu kanaatine varılır ise, fahiş ceza faturalarının tenkisine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı vekili, “Sistem Kullanım Anlaşması”nın 10. maddesine göre maksimum enerji alış ve veriş kapasitesi aşımı nedeniyle dava konusu faturanın düzenlendiğini, hali hazırda her bir iletim sistemi kullanıcısının, herhangi bir bildirim beklemeden 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve EPDS'dan alınan lisansların gereği olarak iletim sisteminden aldıkları maksimum enerji alış kapasitesini kontrol etmekle ve anlaşma kapasitelerini korumak için azami gayreti göstermekle yükümlü bulunduğunu, ceza faturası düzenlemek için bildirim ön şartı bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; taraflar arasında düzenlenen “Sistem Kullanım Anlaşması”nın 10. maddesinde kullanıcıların ilgili mevzuat, sistem bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlâl etmesi halinde, söz konusu ihlâli davalı TEİAŞ'ın uyarısına rağmen uyarıda belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda davalı TEİAŞ'ın cezai şartlar uygulayacağının belirlendiği, davalı tarafça bu şartlar yerine getirilmeden düzenlenen asıl ve birleşen davada dava konusu ceza faturalarının usulsüz olduğu gerekçesiyle, asıl ve birleşen davanın kabulü ile, davacının asıl davada 47.317,53 TL, birleşen davada 8.588,26 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Kararı, asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz etmiştir.

Kararı, asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz etmiştir.

Taraflar arasındaki “Sistem Kullanım Anlaşması”nın cezai şartlar kısmını düzenleyen 10. maddesi, "Kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar arasında imzalanan Bağlantı Anlaşması ve bu Anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlâl etmesi, söz konusu ihlâli TEİAŞ'ın uyarısına rağmen uyarıda belirtilen süre içinde sona erdirmemesi durumunda TEİAŞ, aşağıda belirlenen cezai şartları uygulayacaktır. TEİAŞ'ın uğradığı zararlar ayrıca tazmin edilecektir." hükmünü içermektedir. Hangi ihlâlin hangi cezayı gerektireceği ve hesap şekli, bu 10. madde hükmü sonrasında tablo halinde sıralanmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu ihlâller, bu tabloda, "Kullanıcının bağlantı noktasına maksimum enerji veriş kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi vermesi" ve "Kullanıcının bağlantı noktasından maksimum enerji alış kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi alması" olarak tanımlanmış olup, tabloda bu ihlâllerin karşısında, "Her takvim yılının sonunda kullanıcının sisteme verdiği enerjinin gücünün en yüksek olduğu değerle maksimum veriş kapasitesi arasındaki her bir MW için o yılın Aralık ayı sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin 12 misli ceza uygulanır.” ve "Her takvim yılının sonunda kullanıcının sistemden aldığı enerjinin gücünün en yüksek olduğu değerle maksimum alış kapasitesi arasındaki her bir MW için o yılın Aralık ayı sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelin 12 misli ceza uygulanır.” şeklinde ceza yaptırımlarına yer verilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırıldığı üzere, kullanıcı davacı tarafından bağlantı noktasına maksimum enerji veriş kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi verilmesi veya bağlantı noktasından maksimum enerji alış kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi alınması durumunda, davalı TEİAŞ tarafından uyarıda bulunulması, uyarıya verilen süreye rağmen ihlâlin sona erdirilmemesi durumunda ikinci bir uyarı yapılmasına ve süre verilmesine gerek kalmaksızın cezai şartın uygulanması gerekmektedir.

Somut olayda, asıl ve birleşen davada davalı TEİAŞ tarafından ilk ihlâlin gerçekleşmesi durumunda, sözleşmeye uygun bir uyarının yapıldığı yönünde herhangi bir savunma ileri sürülmemiştir.

Bu açıklamalara ve dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, asıl ve birleşen davada davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/4165, Karar No: 2017/1156, Tarih: 06.02.2017

**9. Hukuk Dairesi         2016/4165 E.  ,  2017/1156 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, feshin geçersizliğine, işe iadesine ve yasal sonuçlarına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin davalı ilaç firmasında 12/07/2011 ila 17/07/2014 tarihleri arasında ... Bölge sorumlusu olarak çalışırken, iş akdinin 4857 sayılı Kanunun 25. maddesine dayanılarak ve gerçeği yansıtmayan gerekçelerle feshedildiğini iddia ederek, feshin geçersizliğine ve müvekkilin işe iadesine karar verilmesini, boşta geçen süre için 4 aylık ücret ve sosyal hakları ile işe başlatılmaması halinde ise 8 aylık ücretinin tazminat olarak ödenmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davanın bir aylık sürede açılmadığı, davacının iş akdinin 4857 sayılı İş Kanununun 25/II-e bendi uyarınca sebebi açık ve net olarak belirtilerek feshedildiğini, müvekkil şirket tarafından alınan duyumlar üzerine yapılan araştırmada, davacının başka bir ilaç şirketiyle iş görüşmeleri yaptığı ve bu ilaç şirketine çalışma arkadaşlarıyla birlikte ekip olarak geçmek için müvekkil şirketi karalayıcı söylemlerle çalışma arkadaşlarını ikna etmeye çalıştığı, ayrıca yine eczanelerce verilen siparişleri almadığı ve bu hususta çalışma arkadaşlarını kışkırttığını müvekkil şirket tarafından tespit edildiğini, davacının bu davranışlarının iş akışını bozduğu ve iş ahlak ve etiğine aykırı olduğunu ve bu nedenlerle iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini iddia ederek davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının savunması ve davacı hakkında çalışma arkadaşlarının verdiği dilekçeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının çalışması içerisinde başka bir firma ile görüştüğü ve diğer çalışanları ekip halinde bu firmaya geçmeye ikna ettiği yönünde kanaat oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Davacının iş akdi, davalı işveren tarafından; alınan duyumlar neticesinde yapılan araştırmalar ve tanık beyanlarıyla başka bir ilaç şirket ile bu şirketin bünyesinde çalışmak üzere, davacının...da görüşmeler yaptığı ve bu görüşme sonrası çalışma arkadaşlarını bu şirkette çalışmak üzere ikna etmeye çalıştığı, bunlara ek olarak yine çalışma arkadaşlarına çalıştığı şirketi karalayıcı söylemlerde bulunduğu ve eczanelerce verilen siparişleri işlememek ya da iptal etmek, çalışma arkadaşlarını bu yönde kışkırtmak şeklinde işvereni zarara ve itibar kaybına uğratacak nitelikte eylemler gerçekleştirdiğinin tespit edildiği ve bu hususlarla ilgili olarak alınan savunmanın yetersiz olduğu belirtilerek feshedilmiştir.

Davalı vekili tarafından iş akdinin feshinde sebep olarak gösterilen olguları ispat için yine davalı işyerinde çalışan ... ve A... isimli şahısların davalı işverene yazdıkları sırasıyla 09/07/2014 ve 11/07/2014 tarihli dilekçeler delil olarak gösterilmiştir. Davalı vekili bu kişileri tanık olarak da göstermiştir.

Mahkemece bu kişilerin tanık sıfatıyla dinlenmesi için ikamet ettikleri yer mahkemesine talimat yazılmış ise de talimat bila ikmal dönmüştür. Davalı vekili tarafından bu tanıkların dinlenilmesinden vazgeçilmediği gibi bu kişilerin dilekçeleri feshin dayanağı olduğundan, bu kişiler 6100 sayılı HMK.nun 251/1-a maddesi gereğince tanıklıktan da çekinemezler. Bu itibarla, mahkemece anılan tanıkların adresleri araştırılıp, feshe konu olaylar hakkında dinlenilmeleri ve alınacak ifadeleri tüm dosya içeriğiyle birlikte bir değerlendirmeye tabi tutularak karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle hüküm kurulması hatalıdır.

F) SONUÇ:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 06.02.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/36167, Karar No: 2015/15103, Tarih: 27.04.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/36167 E.  ,  2015/15103 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ile fazla mesai ücreti alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş, davacı avukatı tarafından duruşma talep edilmiş ise de; HUMK.nun 438.maddesi gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı işçinin iş akdinin işveren tarafından haksız ve bildirimsiz olarak feshedildiğini, fazla çalışmasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin ödenmediğini iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla çalışma ücret alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı işçinin iş akdinin feshedilmediğini, ihaleyi alan şirkette çalışmasına ara vermeden devam ettiğini, kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanamayacağını, 24 saat çalışıp 72 saat dinlendiği için fazla çalışması olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacı işçinin yeni alt işverende çalışmasına devam ettiği, iş akdinin feshedilmediği gerekçesi ile kıdem ve ihbar tazminatı istemlerinin reddine, fazla çalışma ücret isteminin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar yasal süresi içerisinde temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Hasılata bağlı günlük yevmiyeli olarak çalışan işçilerin yevmiyelerinin miktarı günlük çalışma süresine bağlı olup, ne kadar çok çalışırsa yevmiye artacağından çalışılan tüm saatlerin normal ücreti yevmiye içerisinde alındığından fazla çalışma ücretinin zamsız tutarının yevmiyenin içinde ödendiği kabul edilerek fazla çalışma ücretinin sadece %50 zamlı kısmı hesaplanıp hüküm altına alınmalıdır.

Hasılata bağlı günlük yevmiyeli olarak çalışan işçilerin yevmiyelerinin miktarı günlük çalışma süresine bağlı olup, ne kadar çok çalışırsa yevmiye artacağından çalışılan tüm saatlerin normal ücreti yevmiye içerisinde alındığından fazla çalışma ücretinin zamsız tutarının yevmiyenin içinde ödendiği kabul edilerek fazla çalışma ücretinin sadece %50 zamlı kısmı hesaplanıp hüküm altına alınmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda takdiri indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre takdir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir(Yargıtay 9.HD. 21.03.2012 gün, 2009/48913 E, 2012/9400 K).