muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/17784, Karar No: 2023/5107, Tarih: 20.06.2023

5271 sayılı Kanun'un 237 nci ve devamı maddelerindeki katılma hakkına ilişkin suçtan doğrudan zarar görme şartının katılan Bakanlık için söz konusu olmadığı gözetilerek yapılan değerlendirmede, katılan ... vekilinin vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğine dair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Kasten Yaralama Suçuna Ve Vekalet Ücretine İlişkin Olarak Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçundan Kurulan Hükme Yönelik Temyiz Talepleri Yönünden;

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi'nin 15.10.2020 tarihli, 2019/2276 E- 2020/1500 Karar sayılı kararında katılan bakanlık vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden, 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Antalya 19. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 20.06.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/12386, Karar No: 2024/12950, Tarih: 03.10.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/12386 E.  ,  2024/12950 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 12. İş Mahkemesi

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından adli yardım talepli olarak temyiz edildiği, bu sebeple de temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin yatırılmadığı belirlenmiştir.

Adli yardım talebi temyiz yoluna başvuru sırasında istendiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, vekilin adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtaya aittir.

Adli yardım 6100 sayılı Kanun’un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların yararlanabileceği adli yardımın şartları, ödeme gücünden yoksun olma ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Adli yardım talebinde bulunan gerçek kişi veya tüzel kişinin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Bu açıklamalar ışığında; adli yardım talebinde bulunan davacı, temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğunu ispata yarar herhangi bir bilgi ve belgeyi temyiz dilekçe ekinde dosyaya sunmamış olup bu şekli ile davacının temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu yönünde kanaat oluşmadığından adli yardım talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu itibarla;

1. Hükmü veren Mahkeme tarafından 6100 sayılı Kanun’un 337 nci maddesi uyarınca;

a) Adli yardım talebinin reddine dair kararın, talebi reddedilen tarafa “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 337 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tebliğinden itibaren bir hafta içinde mahkemeye dilekçe vermek suretiyle karara itiraz edebileceği” şerhini içeren davetiye ile tebliğ edilmesi,

b) Adli yardım talebinde bulunan tarafın, ret kararına karşı itiraz etmesi hâlinde dosyanın itirazı incelemekle görevli Yargıtay 10. Hukuk Dairesine gönderilmek üzere Dairemize gönderilmesi,

2. Adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz edilmemesi veya itirazın Yargıtay tarafından reddedilmesi hâlinde, 6100 sayılı Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 344 üncü maddesi uyarınca;

a) Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

b) Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek başvurana tebliğ edilmesi,

3. Verilen kesin süre içinde;

a) Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

a) Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

b) Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek başvurana tebliğ edilmesi,

3. Verilen kesin süre içinde;

a) Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

b)Temyiz harçlarının tamamlanmaması sebebiyle temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde temyiz edilmesi durumunda ise temyiz harç ve giderleri de yatırıldıktan sonra,

dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

03.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1641, Karar No: 2019/2944, Tarih: 15.04.2019

**21. Hukuk Dairesi         2019/1641 E.  ,  2019/2944 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : 1. İş Mahkemesi

A)Davacı istemi;

Davacı vekili ;davacının 01/05/1981 tarihinde 53684.16 sicil sayılı davalı işyerinde bir gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

B)Davalı Cevabı;

Davalı işveren davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamıştır.

Davalı Kurum vekili; tespiti istenen döneme ilişkin fiili çalışma olgusunun yöntemince ispatı gerektiğini, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini bu nedenle yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

C)İlk derece Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı;

İlk derece mahkemesince; “Söz konusu işyerinin tespiti istenen tarihte kanun kapsamında olduğunun kurum kayıtlarından anlaşıldığı, adı geçen işyerine ait 1981 yılı dönem bordroları celbedildiği, tespiti istenen dönemde adı geçen işyerinden çalışmaları kuruma bildirilmiş bordro tanıkları ... ile ...'in huzurda beyanlarının alındığı,tanıkların birbirleri ile örtüşen,talep edilen dönemde işyerinin adresi, tarih, yer, ve yapılan işi anlatır somut olaylara dayalı beyanları , 01.05.1981 tarihli işe giriş bildirgesinin kuruma verilmiş oluşu karşısında ,işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının adı geçen işyerinde davacının bir gün dahi olsa sigortalı çalıştığının yazılı karinesi ,aradan uzun yıllar geçtikten sonra dönem bordrosu verilmediği ileri sürülerek bunun olumsuz sonuçlarının sigortalıya yansıtılması iyi niyet kuralı ile de bağdaşmayacağı…” gerekçesiyle ;Davanın kabulü ile, Davacının 53684,16 işyeri sicil numaralı işyerinde 01.05.1981 tarihinde bir gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu ;

Davalı Kurum vekili; talebin zamanaşımına uğradığını, yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini ve davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf incelemesi talebinde bulunmuştur.

D)Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçesi ve Kararı;

Bölge Adliye Mahkemeci kararında; “…davacının, dava konusu ile ilgili olarak dava tarihinden önce kuruma başvuruda bulunduğu, dosyadaki hizmet cetvellerine göre davacı ile talep tarihlerinde aynı işyerinde çalıştıkları anlaşılan tanıkların mahkemedeki beyanlarında da davacı ile iddia edilen tarihlerde birlikte aynı işyerinde çalıştıklarını doğruladıkları, davacının 01/05/1981 tarihli işe giriş bildirgesi kurma sunulmuş olmakla hak düşürücü sürenin de işlemeyeceği, yine davacı ile aynı tarihte aynı işyerinde çalıştığını belirten tanık Nazife Üger'in aynı tarihli, aynı işyerinde işe giriş bildirgesinin bildirgesinin bir suretinin de dosyaya sunulduğu, yapılan yargılama neticesinde davanın kabulü ile davacının 01.05.1981 tarihinde 53684,16 sicil sayılı işyerinde bir gün süreyle çalıştığının tespitine karar verildiği görülmüştür.

Somut olayda; davacının uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu tarihe göre belirlenmesi yasal zorunluluk olup, bunun kurum tarafından dikkate alınmasının mümkün bulunmasına ve özellikle taleple bağlı olarak işe giriş bildirgesinin verildiği tarihte 1 günlük çalışmanın mevcut bulunduğuna ilişkin hüküm kurulmasına göre davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun oy birliği ile esasdan reddine karar verilmesi sonuç ve kanaatine varıldığı…”gerekçesiyle ;Bursa 1. İş Mahkemesinin 11/04/2017 tarih, 2016/611 Esas-2017/275 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Yasanın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,karar verilmiştir.

E)Temyiz;

Davalı Kurum ise Temyiz dilekçesinde özetle;davacının sigortalı olarak çalıştığını iddia ettiği tarih (01.05.1981) olduğunu ve davanın zamanaşımına uğradığını,söz konusu hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden işverenin kabulünün tek başına hiçbir sonuç doğurmayacağını,kurumun davaya sebebiyet vermediğini, davanın kabulü halinde dahi Kurum aleyhine Yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

F)Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;

1-1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 07/04/1966 doğumlu davacının 01/05/1981 tarihinde işe başladığına dair 53684.16 sicil numaralı davalı iş yerinden verilen işe giriş bildirgesinin kurum kayıtlarına girdiği, davalı adına kayıtlı tohum işi yapan işyerinin kanun kapsamında olduğu, 1981 yılına ait dönem bordrolarının işverence verildiğinin bildirildiği,mahkemece tespit edilen bordrolu tanıklar 1981 yılında davacının davalıya ait işyerinde işçi olarak çalıştığını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

506 sayılı Yasa'nın 11/12/1981 tarihli 2564 sayılı Yasa ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, Geçici 54. maddesinde ise 01/04/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60/G maddesinin uygulanmayacağı bildirilmiştir.

506 sayılı Yasa'nın 11/12/1981 tarihli 2564 sayılı Yasa ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği, Geçici 54. maddesinde ise 01/04/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında 60/G maddesinin uygulanmayacağı bildirilmiştir.

Somut olayda,davacı adına verilen 01/05/1981 tarihli işe giriş bildirgesinin 12/05/1981 tarih ve 132419 varide numarası ile Kuruma intikal ettiği,buna göre hak düşürücü sürenin söz konusu olmayacağı açıktır. Öte yandan bordro tanıklarınca 1981 yılı mayıs ayında davacının fiili çalışmasını doğruladığı,ancak 07/04/1966 doğumlu davacının işe giriş tarihi itibariyle 18 yaşını ikmal etmemiş olduğu gözardı edilerek hüküm kurulması hatalıdır.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK'nun 370/2. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı, düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi' nin 17/10/2018 tarih, 2017/2278 E, 2018/1678 Karar sayılı esastan red kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi Kararı Hüküm fıkrasının 1. bendi tamamen silinerek yerine „ Davanın kabulü ile, davacının 53684,16 işyeri sicil numaralı işyerinde 1 gün süre ile çalıştığının tespitine , davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 07/04/1984 tarihi olduğunun tespitine“ rakam ve sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu düzeltilmiş şekli ile ONANMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15/04/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/527, Karar No: 2015/8662, Tarih: 24.06.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/527 E.  ,  2015/8662 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL 4.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/10/2014

NUMARASI : 2010/71-2014/209

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 02/10/2014 tarih ve 2010/71-2014/209 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Ö. Yayınları-Problem Etkinlikleri ve Ö. Yayınları-Problemler isimli kitaplarının yazarı olduğunu, bu kitapların davalı tarafından fotokopide çoğaltılıp sahte bandroller ile piyasaya sürüldüğünü, ticari müşteri potansiyelini kaybettiğini, kar kaybının oluştuğunu ileri sürerek, şimdilik 1.000 TL maddi ve 1.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiş; maddi tazminat talebini 58.352,00 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili, müvekkili tarafından gerçekleştirilen basım işinin davacı ile aralarında akdedilen protokol gereğince, davacının izni ile gerçekleştirildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, davalının baskı ve satışlarının taraflar arasındaki 15/09/2009 tarihli sözleşme kapsamında olduğu, kitapların baskı ve satışı konusunda davacının davalıya verdiği açık yazılı izin karşısında dava konusu kitapların, 107.000 TL lik alacağı mahsup için bu rakam aşılmadığı sürece, davalı tarafça basılıp dağıtımının sözleşme kapsamında ve verilen basit ruhsata dayalı olduğu, herhangi bir telif hakkı meydana getirmediği, davalının yatırdığı bandrol ücretinden hareketle ve bu ücretin bandrol fiyatlarına bölünmesi suretiyle davalının belli bir miktar baskı yaptığı ve sattığı biçimindeki varsayımın hukuka, oluşa ve dosya kapsamına uygun düşmeyeceği, davacının 15/09/2009 tarihli sözleşmede belirlenen 107.000 TL'lik mahsup rakamı aşan bir alacağının tespit edilemediği gerekçesi ile ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

(1) Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

(1) Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

(2) Ancak, davacı borç ödeme amacıyla hazırlanan 15/09/2009 tarihli sözleşme gereğince asıl borçlu Öz Yayınları Ltd Şti'nin borcuna karşılık olarak davalıya 110.000 TL bedelli senet verildiğini, 107.000 TL'lik borç bölümü için kabul edilen ödeme planı çerçevesinde her iki kitap serisinden yapılan basım ve çoğaltma ile borcun 75.000 TL'lik kısmının ödendiğini, sözleşmede beyan edilen bakiye 32.000TL'lik bölümün ödenmesinin ise müvekkili aleyhine başlatılan İstanbul 4. İcra Müdürlüğü'nün 2009/9584 E ve 2009/7515E sayılı dosyalarına toplamda 43.929 TL olarak yani 11.929 TL fazla ödeme yapılmak suretiyle tahsil edildiğini dolayısıyla kendisinin sözleşmede yazılı olduğu şekilde dava konusu

kitapların basım ve yayınına izin verme mükellefiyetinin bulunmadığını ileri sürerek icra takip dosya suretlerini dosyaya sunmuştur. Bu durumda, yapılan ödemelerin 15.09.2009 tarihli borç ödeme amaçlı sözleşmeye konu dava dışı Ö.Yayıncılık Ltd. Şti'nin borcunun ödenmesi niteliği taşıyıp taşımadığı hususunun gerek hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerekse karar yerinde tartışılmaması suretiyle eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, hükmün temyiz eden davacı yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 24/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13199, Karar No: 2014/15843, Tarih: 15.05.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/13199 E.  ,  2014/15843 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 8. İŞ MAHKEMESİ

TARİHİ : 02/12/2011

NUMARASI : 2010/737-2011/1097

DAVA :Davacı, cezai şart alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, 20.06.2007 tarihinde davalı işçi ile şirketlerinin yan kuruluşu, E.. Mak.San ve Dış Tic.Ltd.Şti arasında hizmet sözleşmesi imzalandığını, davacının 2 yılı aşkın bir süre çalıştıktan sonra 16.10.2009 tarihinde kendi isteği ile işten ayrılarak 06.01.2010 tarihinde davacı firma ile aynı işi yapan ve E.. Mak.San ve Dış Tic.Ltd.Şti'nin distribütörlüğünü yaptığı T.. İntertıational G..& C.. Kg isimli firma ile ortak olarak çalışmaya başladığını ve birlikte T.. Endüstri ürünleri Ltd Şirketini kurduklarını, bu şekilde davalının taraflar arasında imza altına alınan hizmet sözleşmesinin 6.9 ve 6.11. maddelerinde yer alan rekabet yasağına ilişkin hükümlere aykırı davrandığı gerekçesiyle sözleşmede belirlenen cezai şartın davalıdan tahsilini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, cezai şart hükmünün geçersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, sözleşmede sadece işçinin işyerinden ayrılması halinde işçi aleyhine hükmedilecek ceza i şartın hüküm altına alınmış olması ve 5 yıl gibi uzun bir sürenin belirlenmesi, çoğrafi bölge sınırlandırması yapılmamış olması gerekçeleriyle cezai şart hükmünün geçersiz olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, rekabet yasağının ihlalinden doğduğu ileri sürülen cezai şart ücretinin tahsili istemine ilişkin olup, öncelikle dikkate alınması gereken husus uyuşmazlığın 4857 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, iş mahkemelerinin görevi “İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş sözleşmesinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi”dir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, iş mahkemelerinin görevi “İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş sözleşmesinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi”dir.

Davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 348. maddesi “İş sahibinin müşterilerini tanımak veya işlerinin esrarına nüfuz etmek hususlarında işçiye müsait olan bir hizmet akdinde her iki taraf, akdin hitamından sonra, işçinin kendi namına iş sahibi ile rekabet edecek bir iş yapamamasını ve rakip bir müessesede çalışamamasını ve böyle bir müessesede şerik veya sair sıfatla alakadar olamamasını şart edebilirler. Rekabet memnuiyetine dair olan şart, ancak işçinin müşterileri tanımasından ve esrara nüfuzundan istifade ederek iş sahibine hissolunacak derecede bir zarar husulüne sebebiyet verebilecek ise, caizdir. İşçi, akdin yapıldığı zamanda reşit değil ise rekabet memnuiyetine dair olan şart batıldır.” hükmünü haiz olup, madde metninden de anlaşılacağı üzere bu madde sözü edilen sırlara vakıf işçinin sözleşme yapmak şartıyla işten ayrılması halinde aynı işi kendi adına yapmamasını, rakip bir müessesede çalışmamasını ve böyle bir müessesede şerik veya sair sıfatla alakadar olmamasını düzenlemektedir. Düzenleme, hizmet sözleşmesi içinde yer almakla birlikte hizmet sözleşmesi süresi içinde yapılmaması gereken bir hususta değil, hizmet sözleşmesinin sona ermesinden sonra yapılmaması gereken bir hususta düzenleme getirmektedir.

İş sözleşmesinin devamı sırasında rekabet yasağının ihlali şeklindeki sadakatsizlik iş mahkemesinde görülecek bir davanın konusunu oluşturur. Bu rekabet yasağının sözleşmeden veya kanundan kaynaklanmasının hukuki sonuçları ile aynıdır.

İş sözleşmesinin devamı sırasında rekabet yasağının ihlali şeklindeki sadakatsizlik iş mahkemesinde görülecek bir davanın konusunu oluşturur. Bu rekabet yasağının sözleşmeden veya kanundan kaynaklanmasının hukuki sonuçları ile aynıdır.

Oysa somut uyuşmazlıkta davacı taraf, davalının sözleşmenin sona ermesinden sonra gerçekleşen eylemi sebebiyle cezai şart istemektedir. Rekabet yasağının iş sözleşmesinin bitiminden sonraki bir tarihte ihlal edilmesi iş mahkemelerini görevli olmaktan çıkarmaktadır. Ayrıca rekabet yasağının belirlenmesinde ticari sırrın ne olduğu uzman mahkemelerce değerlendirilmesi gereken ve piyasa şartlarıyla sıkı sıkıya bağlı bulunan ticari bir konudur. Kaldı ki, davanın açıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesiyle kanun koyucu çok açık bir şekilde 818 sayılı Kanun'un 348. maddesinden kaynaklanan davaların mutlak ticari davalardan olduğunu öngörmüştür. Mutlak ticari davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticari niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardandır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 29.02.2012 tarih 2011/11-781 Esas- 2012/109 Karar sayılı ilamında da hizmet sözleşmesinin sona ermesinden sonra gerçekleşen rekabet yasağına aykırılığı düzenleyen 818 sayılı Kanun’un 348. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken uyuşmazlıklara ilişkin davaların 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-3. maddesi gereğince mutlak ticari dava niteliği taşıdığı ve mutlak ticari davaların görülme yerinin ise, açık biçimde ticaret mahkemeleri olduğu belirtilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece mutlak şekilde ticaret mahkemelerinin görevine giren davada görevsizlik kararı verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile işin esasına girilerek hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15.05.2014 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.