muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/10204, Karar No: 2023/948, Tarih: 09.03.2023

**2. Hukuk Dairesi         2022/10204 E.  ,  2023/948 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/207 E., 2022/1958 K.

DAVACI-DAVALI : ... vekili Av ... vd.

DAVALI-DAVACI : ... vekili Av. ... vd.

DAVA TARİHİ : 11.07.2017

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 8. Aile Mahkemesi

SAYISI : 2017/553 E., 2020/419 K.

Taraflar arasındaki karşılıklı boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince her iki davanın kabulüyle tarafların boşanmalarına karar verilmiştir.

Kararın davalı-davacı kadın vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) öngördüğü yargılama sistemine göre İlk Derece Mahkemesinin kesin olmayan kararına karşı önce istinaf yoluna başvurulabilmektedir. İstinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvuran tarafın istinaf başvurusunun usulden ya da esastan reddine karar verilebilir veya İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı, istinaf başvurusu reddedilen tarafın ya da istinaf incelemesi sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeni hüküm kurulması hâlinde aleyhine karar verilen tarafın temyiz hakkı bulunmaktadır. Başka bir deyişle istinaf başvurusunun reddi hâlinde Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup bu hâlde İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı-davacı kadın vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. Davalı-davacı kadın vekilinin istinaf başvurusu da esastan reddedilmiştir. Hâl böyle iken İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurmayan davacı-davalı erkeğin, istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; davacı-davalı erkeğin katılma yoluyla temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Davalı-davacı kadın vekilinin itirazları yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davalı-davacı kadın vekilinin itirazları yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı-davalı erkek vekili dava dilekçesinde; kadının erkeğe karşı agresif, saldırgan ve saygısız davranışlarının olduğunu, kıskanç davranışlarının olduğunu, uzlaşmaz tavırları nedeniyle sıkıntılı günler yaşadıklarını, toplum içinde küçük düşürdüğünü, küfür ve hakaret içerikli sözler söylediğini, erkeğin ekonomik gücünü aşan ölçüde isteklerinin olduğunu, kadının ekonomik çıkarları doğrultusunda bu evliliği yaptığını, duygusal şiddet içerikli söylemlerinin olduğunu, öfke kontrolünün olmadığını, fiziksel şiddet uyguladığını, erkeğin boşanma konusundaki isteğini dile getirmesi üzerine kendisine fiziksel müdahalede bulunduğunu, erkeğe ve erkeğin ailesine zarar vereceği yönünde tehdit ettiğini iddia ederek evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle tarafların boşanmalarına, erkek lehine 50.000,00 TL maddî ve 50.000,00 TL manevî tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Dava dilekçesi davalı-davacı kadına usulüne uygun tebliğ edilmekle davaya süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır. Davalı-davacı kadın vekili esasa cevap süresinden sonra 10.10.2017 tarihinde sunduğu beyan dilekçesinde; erkeğin kadına karşı şiddet uyguladığını, geçimsiz tavırlarının olduğunu, evlendikten sonra evli bir erkeğin sergilemesi gereken davranışların aksine davranışlar sergilediğini, güven sarsıcı davranışlarda bulunduğunu, telefon görüşmelerini kadından gizlediğini, önceki evliliğini sakladığını, duygusal şiddet uyguladığını, fiziksel şiddet uygulayıp evden kovduğunu, erkeğin özür dilemesi üzerine kadının müşterek eve döndüğünü ancak eve döndüğünde evin boşaltılmış olduğunu, erkeğin yeni eve taşınıldığını ve tarafların bu evde erkeğin ailesi ile birlikte yaşamaya başladıklarını, erkeğin bütün gününü annesi ile birlikte bir odada geçirdiğini, kadının dışlandığını, erkeğin kadından şiddet gördüğü iddiasıyla eve polis çağırdığını, bu şikayetin ardından erkeğin Kanada'ya gittiğini belirterek davanın reddine ve karşı taleplerin kabulü ile tarafların evlilik birliğinin sarsılması nedeni ile boşanmalarına, kadın lehine 250.000,00 TL maddî, 150.000,00 TL manevî tazminata ve 2.000,00 TL tedbir, devamında yoksulluk nafakasına hükmedilmesine, ziynet eşyalarının aynen iadesine veya bedeline hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı-davacı kadın vekili birleşen dava dilekçesiyle; erkeğin kadına iftira niteliğinde söylemlerinin olduğunu, sonrasında kadını evden uzaklaştırdığını, ileri derecede fiziksel şiddet uyguladığını, evlilik birliği boyunca yalan söylediğini, müşterek evi değiştirdiğinde kadının onayını almadığını iddia ederek, asıl davaya 10.10.2017 tarihinde sunduğu beyan dilekçesindeki iddialarını aynen tekrarla tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmalarına, kadın lehine 250.000,00 TL maddî, 150.000,00 TL manevî tazminata ve 2.000,00 TL tedbir, devamında yoksulluk nafakasına hükmedilmesine, ziynet eşyalarının aynen iadesine veya bedeline hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı-davalı erkeğin kadına iftira ve hakaret içerikli sözler söylediği, bu sözlerin bazılarını kadının ailesinin yanında söyleyerek kadını aşağıladığı, şiddet uygulayarak evden kovduğu, erkeğin ailesinin evliliğe müdahalede bulunduğu, erkeğin ve ailesinin kadına rencide edici üslupla seslendiği, davalı-davacı kadın ise erkeğe karşı fiziksel şiddet uyguladığı, eşine karşı agresif davranışları olduğu, erkeğe karşı hakaret, küfür ve duygusal şiddet içerikli sözler söylediği, saldırgan davranışlarda bulunarak erkeğin burnunu kanattığı yönünde yüklenen kusurlar neticesinde tarafların boşanmaya sebebiyet veren olaylarda eşit kusurlu olduklarından bahisle her iki davanın da kabulü ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 166 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca tarafların boşanmalarına, tarafların karşılıklı tazminat taleplerinin reddine, kadın lehine aylık 750,00 TL tedbir ve devamında yoksulluk nafakası ödenmesine, kadının ziynet alacağı davasının açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-davacı kadın vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı-davacı kadın vekili istinaf dilekçesiyle; İlk Derece Mahkemesince kadına yüklenen kusurların gerçekleşmediğini, erkeğin kadına karşı psikolojik ve fiziksel şiddet uygulayarak sonrasında kadını evden kovduğunu, kadının bilgisi olmadan erkeğin kök ailesiyle yaşamaya mecbur bırakıldığını, tanıklarının beyanlarına itibar edilmeden hüküm kurulduğunu ileri sürerek erkek tarafından açılan boşanma davasının kabulü, kusur belirlemesi, maddî ve manevî tazminat taleplerinin reddi, yoksulluk nafakası miktarı ve ziynet alacağı hakkında açılmamış sayılmasına dair verilen karar yönünden kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların yaklaşık 3 ay süre ile fiili birlikteliklerinin olduğu, kısa süren evlilik birliği boyunca taraflar arasında anlaşmazlıkların bulunduğu, birbirlerine karşı hakaret içeren sözler söyledikleri, karşılıklı şiddet uyguladıkları, diğer kusurlu davranışlarına göre de tarafların boşanmaya sebebiyet veren olaylarda eşit kusurlu oldukları değerlendirmesi ile eşit kusurlu kadın yararına tazminata hükmedilmesinin yasal koşullarının oluşmadığı yönündeki İlk Derece Mahkemesi karar gerekçesinin usul ve kanuna uygun olduğu değerlendirmesi ile davalı-davacı kadın vekilinin istinaf itirazlarının esastan reddine karar verilmiş, kadının ziynet alacağına ilişkin talebinin ise dosyadan tefriki ile başka esasa kaydedilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı-davacı kadın vekili temyiz dilekçesiyle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrarla, erkek tarafından açılan boşanma davasının kabulü, kusur belirlemesi, maddî ve manevî tazminat taleplerinin reddi ve yoksulluk nafakası miktarı yönünden usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı-davalı erkek vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesiyle; kadının kabul edilen boşanma davası, kusur belirlemesi, tazminat taleplerinin reddi, aleyhine hükmedilen nafakalar ile miktarının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, taraflarca karşılıklı olarak açılan boşanma davasında taraflar arasında ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ve birliğin devamına imkan vermeyecek nitelikte bir geçimsizlik bulunup bulunmadığı, geçimsizlik var ise kusurun kimden kaynaklandığı, erkek tarafından açılan davanın kabulü, kadının tazminat taleplerinin reddine ilişkin şartların gerçekleşip gerçekleşmediği, yoksulluk nafakası miktarının hakkaniyete uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi, 6 ncı maddesi, 166 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 174 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkrası, 175 inci maddesi. 6100 sayılı Kanunu'nun 190 ıncı ve 194 üncü maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası, 370 inci maddesi ile 371 inci maddesi.

3.Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı-davacı kadın vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı-davacı kadın vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre, kadın yararına takdir edilen yoksulluk nafakası azdır. Mahkemece 4721 sayılı Kanun'un "hakkaniyet ilkesi" ile ilgili 4 üncü maddesi de dikkate alınarak daha uygun miktarda yoksulluk nafakasına hükmedilmesi gerekir. Bu yön gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı-davalı erkeğin, katılma yoluyla sunduğu temyiz dilekçesinin REDDİNE,

2. Davalı-davacı kadın vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

a)Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının yoksulluk nafakası yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA,

b) İlk Derece Mahkemesi kararının yoksulluk nafakası milktarı yönünden davalı-davacı kadın yararına BOZULMASINA,

c) Davalı-davacı kadın vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Temyiz peşin harcının istek halinde yatıranlara geri verilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20417, Karar No: 2014/19304, Tarih: 23.12.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/20417 E.  ,  2014/19304 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi ve ... 12. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Asliye Ticaret Mahkemesince, uyuşmazlığın bireysel kredi kartı sözlşmesinden kaynaklandığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Asliye Hukuk Mahkemesi ise uyuşmazlığın mutlak ticari dava olduğu belirtilerek görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.

Somut olayda işin esası hakkındaki uyuşmazlık, kredi kartından kaynaklanan borcun tahsili amacıyla yapılan ... takibine vaki itirazın iptaline ilişkin olup, taraflar arasındaki ilişkinin bankacılık işleminden kaynaklandığı, dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı Kanunun 4/f maddesi gereğince davanın mutlak ticari dava niteliğinde olduğu anlaşıldığından, itirazın iptali hakkındaki uyuşmazlığın TTK hükümleri çerçevesinde Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 Sayılı HMK.’nun 21. ve 22. maddeleri gereğince ... 12.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 23.12.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/662, Karar No: 2017/3437, Tarih: 16.10.2017

**15. Hukuk Dairesi         2017/662 E.  ,  2017/3437 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bedelin tahsili istemine ilişkin olup davacı vekili dava dilekçesinde davalı köy sınırları içerisinde kalan 147, 148, 149 ve 204 nolu orman bölmelerinde baltalık imar ihya çalışması yapıldığı, rehabilitasyon ve etraflarının tellenerek korunması için davalı köy tüzel kişiliğinin taahhütnameler imzalamış olduğunu, davalı yanın taahhütlerine uymayarak tel ihatası işlemini gerçekleştirmediğinden bu işlemi bizzat ya da ihaleye çıkarak başka bir firmaya yaptırmak zorunda kalacaklarını, Orman Genel Müdürlüğü internet sitesinde yayınlanan AGM Gider tablosu uyarınca hesaplanan maliyet tablosuna göre kurumun zararı olan 37.704,80 TL'nin davalı köy tüzel kişiliğinden alınarak davacı yana verilmesine karar verilmesini talep etmiş; davalı yan ise cevap dilekçesinde ve yargılama esnasındaki beyanlarında köy muhtarlığının böyle bir taahhütte bulunup bulunamayacağının irdelenmesi gerektiğini, alacağın zamanaşımına uğramış olduğunu, davacının zararı ile köy tüzel kişiliğinin fiili arasında illiyet bağının bulunmadığını, tel ihata işleminin köy tüzel kişiliği tarafından gerçekleştirildiğini, köy tüzel kişiliğinin dikenli tel ihatasını ilgili dönemde yaptığını ancak çitlerin keşifte inceleme yapılan yerden daha geniş bir alandan çekildiğini, sınırlı inceleme yapıldığını, kullanılan ahşap malzemenin keşfin 5 yıl sonra yapılmış olması nedeniyle çürüyüp ortadan kalkmış olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiş; mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen hüküm taraf vekillerince yasal süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2-Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince; mahkemece sözleşme uyarınca taahhüt edilen 147, 148 ve 149 nolu bölmelere ait ihata bedelini 32.691,61 TL olarak hesaplayan ek rapora göre hüküm kurulmuştur. Ek raporda bu bedel 2014 yılı birim fiyatlarıyla hesaplanmıştır. Oysa işin yapılması gereken yıl 2009-2010 yılları olup

taahhütname uyarınca 2009 yılına ait birim fiyatlarının gözetilmesi ve ihata bedelini 25.336,75 TL hesaplayan kök rapora itibar edilmesi gerekirken bu husus nazara alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bu nedenle kararın bozulması uygun bulunmuştur.

taahhütname uyarınca 2009 yılına ait birim fiyatlarının gözetilmesi ve ihata bedelini 25.336,75 TL hesaplayan kök rapora itibar edilmesi gerekirken bu husus nazara alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bu nedenle kararın bozulması uygun bulunmuştur.

SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bent uyarınca hükmün davalı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 2,20 TL temyiz ilâm harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 16.10.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/13110, Karar No: 2021/11212, Tarih: 29.03.2021

**4. Ceza Dairesi         2020/13110 E.  ,  2021/11212 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : Mahkumiyet

KARAR

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi

Vicdanı kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak,

Ceza Genel Kurulu’nun 14/10/2008 gün ve 170-220 sayılı kararında da belirtildiği üzere; hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Somut bir fiil ya da olgu isnat etmek veya sövmek şeklindeki seçimlik hareketlerden biri ile gerçekleştirilen eylem, bireyin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte ise hakaret suçu oluşacaktır.

Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kamu görevlileri veya sivil vatandaşlara yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.

İnsanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği düşünce ve kanaatlerden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, savunabilmesi ve yayabilmesi olarak kabul edilen, ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardan ve toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini oluşturmaktadır.

Anayasa'nın 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir. Bunun yanında, bu hak, birçok uluslararası belgeye ve mahkeme kararına da konu olmuştur.

Türkiye'nin de yargılama yetkisini kabul ettiği AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 10. maddesinin 2. paragrafı saklı tutulmak üzere, ifade özgürlüğünün sadece toplum tarafından kabul gören veya zararsız veya ilgisiz kabul edilen "bilgi" ve "fikirler" için değil, incitici, şoke edici ya da endişelendirici bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu pek çok kararında yinelemiştir. AİHM'e göre ifade özgürlüğü, yokluğu halinde "demokratik bir toplum"dan söz edemeyeceğimiz çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin bir gereğidir.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Bununla birlikte, ifade özgürlüğü de mutlak ve sınırsız değildir. Bu hak kullanılırken bireylerin hak ve özgürlüklerini ihlal edecek tutum ve davranışlardan kaçınılması hem ulusal hem de uluslar arası mevzuatlarda yer almaktadır.

Nitekim Anayasa'nın 26. maddesinde koruma altına alınan ifade özgürüğü, aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sebeplerle sınırlandırılabilir. Dolayısıyla anılan madde ile Anayasanın 13. maddesine göre, ifade özgürlüğüne yönelik sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir ve demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de dokunamaz.

Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafı, kamu makamlarının bu özgürlüğün kullanılmasına getirebilecekleri sınırlama rejimini düzenlemektedir. Önemine binaen, ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleler çok istisnai hallerde kabul görmekte ve Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. paragrafının öngördüğü sınırlama kayıtları dar yorumlanmaktadır. Bu nedenle, bir kamu makamının ifade özgürlüğüne yaptığı “müdahalenin gerekliliği” mutlaka ikna edici bir şekilde açıklanmalıdır. Sözleşme’nin anılan maddesinde, belirtilen “gerekli” olma koşulu, müdahalenin bir ‘toplumsal ihtiyaç baskısına karşılık gelmesi ve özellikle izlediği meşru amaçla orantılı olması anlamına gelir. Bir müdahalenin bu kriterleri yerine getirdiği ve dolayısıyla haklı olduğu, ulusal makamların gösterdiği gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olmasıyla anlaşılabilecektir.

Gerek Anayasa gerekse Sözleşme hükümlerine uygun davranılmaması, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerine aykarı hareket etmesi anlamına gelebilecektir. Zira, negatif yükümlülük kapsamında yetkili makamlar, zorunlu olmadıkça ifadenin açıklanmasını ve yayılmasını yasaklamamalı ve yaptırımlara tabi tutmamalı; pozitif yükümlülük kapsamında ise ifade özgürlüğünün gerçek ve etkili korunması için gereken tedbirleri almalı ve denge unsurunu sağlamalıdırlar. Aksi takdirde AİHM, kişinin şeref ve itibarının haksız bir saldırı altında olmasına rağmen ulusal mahkemeler tarafından gereken ölçüde korunmadığı gerekçesiyle AİHS'nin 8. maddesi açısından ihlal kararı verebilmektedir. Zira AİHM açısından, başvuranların özel hayata saygı hakkı ve ifade özgürlüğü eşit derecede önemlidir. Denge unsurunun sağlanmasında içtihatlara göre göz önünde bulundurulması gereken temel ilkeler ise, başvuruya konu ifadelerin kamu yararına ilişkin tartışmaya katkısı, ifade sahibinin tanınırlığı ve daha önceki tutumları, ifadenin içeriği, şekli ve etkileridir.