muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/426, Karar No: 2022/11, Tarih: 13.01.2022

Yargıtay 1. Başkanlar Kurulu'nun 17.07.2016 tarih ve 244/a sayılı kararı ile mevcut yetkilerinin kaldırıldığı,

23.07.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Danıştay Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un Geçici 15. Maddesi ile Yargıtay Üyeliğinin sonlandırılarak Yargıtay Tetkik Hakimi olarak görevlendirildiği,

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu'nun 24.08.2016 tarih ve 2016/426 sayılı kararı ile FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatı ve iltisakı bulunduğu değerlendirilerek meslekten çıkarılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.

Şüpheli Savunması:

... Cumhuriyet Başsavcılığında 09.08.2016 tarihli müdafi huzurundaki savunmasında özetle: Atılı suçlamaları kabul etmediğini,(Ek: 5/2-7)

... 3. Sulh Ceza Hakimliğindeki 09.08.2016 tarihli sorgusunda özetle: Eski beyanlarını tekrar ettiğini, ek söyleyebilecek bir şeyinin olmadığını, (Ek: 5/9-10)

İfade etmiştir.

Deliller;

... alınan ifadesinde: “...; cemaat mensubu olduğunu biliyorum. Cemaat mensuplarının hazırlamış olduğu liste sonucu Yargıtay üyeliğine seçilmiştir. (Ek: 4/384)

... alınan ifadesinde: "2011 yılında yapılan seçimde cemaat listesinden Yargıtay üyeliğine seçilen kişilerden biridir. (Ek: 4/178)

Şeklinde beyanda bulunmuşlar,

... yaptırılan fotoğraf teşhisinde: 2014 yılında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyesi yargı mensuplarının morallerinin düzeltilmesi, yeniden toparlanmalarının sağlanması amacıyla sohbet adı altında yapılan toplantılara katılan kişiler arasında şüphelinin de fotoğrafını gösterek, ... mahrem yapılanması içerisinde bulunduğunu belirtmiştir. (Ek: 4/50)

... alınan ifadesinde: 2011 yılında yapılan Yargıtay ve Danıştay üyeliği seçimlerinde bu ... bir pazarlığa dönüştüğü için daha önce tanımadığım bir çok mensuplarını da bu vesileyle öğrenmiş oldum. Bu kapsamda tanıdığımız veya bu seçimler nedeniyle kendi ifadeleriyle bu yapıya mensup olduğunu öğrendiğimiz Yargıtay Üyeleri şunlardır;...şüphelinin de ismini...saymıştır. (Ek: 4/300)" ifadelerine yer verilerek sanık hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talebiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.

III) SAVUNMA:

Sanık savunmalarında özetle; Yargıtay üyesi olarak seçilmesinde ... Bakanlığı Müsteşarı ... Kahraman'ın büyük etkisinin olduğunu, zira kendisi 1996 yılında ... hâkimiyken ülkede ilk kez başörtülü bir avukatın duruşmaya girmesine izin vermesi nedeniyle 28 Şubat sürecinde Emin Çölaşan'ın Hürriyet Gazetesi'ndeki köşesinde eleştirilip hedef gösterildiğini, bu nedenle soruşturma geçirdiğini ve ...'a sürüldüğünü, uğradığı bu mağduriyet nedeniyle şahsi olarak da tanıştığı Müsteşar ... Kahraman'ın istemesi üzerine üye olarak seçildiğini, bu hususun tanıklar ..., ... ve ... tarafından beyan edilip cemaat listesinde olmasa bile seçilebileceğinin ve kıdemi itibarıyla üye seçilmesine herhangi bir itirazda bulunulmadığının belirtildiğini, Yargıtay üyeliği süresince örgüt tarafından önem verilmediği Kerim Tosun'un ifadelerinde belirtilen ve hırsızlık suçlarıyla görevli olan 2 ve 17. Ceza Dairelerinde çalıştığını, 17. Ceza Dairesindeki görevi esnasında 16. Ceza Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı MİT tırları gibi davalara ilişkin itirazlarda çoğunluk görüşü doğrultusunda oy kullandığını, bu kapsamdaki hiçbir kararda örgüt lehine davranmadığını, bu hususun 17. Ceza Dairesi üyelerinin dinlenmesi ve söz konusu kararların getirtilip incelenmesi suretiyle tespit edilebileceğini, savcı tarafından MİT Müsteşarının ifadesinin alınmasını yanlış olarak gördüğünün ve Devletin terörle mücadele politikasını savcıların belirleyemeyeceğini söylediğinin tanık ... tarafından ifade edildiğini, bu durumun cemaatten olmadığını gösterdiğini, Yargıtaydaki seçimlerde bu yapının sergilediği tavırdan çok rahatsız olduğunu dile getirdiğini, lider mi sempatizan mı olduğu çok belli olmamakla birlikte bazı isimlerin çok net olduğunu, tanık ...'nin ifadesinde belirttiği üzere cemaatçilerin kardeşi açlıktan ölse bile bütün yardımını cemaate yapacağı dikkate alındığında o dönem kaldığı Sincan'daki fakir kişilere eşiyle birlikte yardımda bulunmasının cemaat mensubu olmadığının bir işareti olduğunu, ...'a sürülmesinin akabinde oğlunun rahatsızlığından dolayı Hacettepe Tıp Fakültesindeki tedavisinin kesintiye uğramaması için ... Kahraman ile tanık ...'in HSYK'yı ikna edip Sincan hâkimliğine geçici olarak yetkisini çıkarttıklarını, ... Bakanlığı Teftiş Kuruluna müfettiş olarak gelmesinde HSYK Başmüfettişi ... ... ile Cumhurbaşkanlığı Hukuk İşleri Müdürü Niyazi Güney'in katkısının olduğunu, ayrıca kayınpederinin tanıdığı cami hocası ...'ın ... Bakanı...t ...'a mektup yazması neticesinde Zeki Yiğit ve Özcan Turan'la birlikte Teftiş Kurulu Başkanı ... Poyraz'a dilekçe verdiğini, cemaatin talimatıyla teftişe gelmediğinin tanık ... tarafından belirtildiğini, tanık ..

... Bakanlığı Teftiş Kuruluna müfettiş olarak gelmesinde HSYK Başmüfettişi ... ... ile Cumhurbaşkanlığı Hukuk İşleri Müdürü Niyazi Güney'in katkısının olduğunu, ayrıca kayınpederinin tanıdığı cami hocası ...'ın ... Bakanı...t ...'a mektup yazması neticesinde Zeki Yiğit ve Özcan Turan'la birlikte Teftiş Kurulu Başkanı ... Poyraz'a dilekçe verdiğini, cemaatin talimatıyla teftişe gelmediğinin tanık ... tarafından belirtildiğini, tanık ...'ı tanımadığını, tanığa yaptırılan teşhis işleminin kanuna aykırı olması nedeniyle hükme esas alınamayacağını, kaldı ki fiziki özelliklerinden de hiç bahsetmediğini, zira o tarihlerde geçirdiği ameliyat nedeniyle burnunda yara izi olduğunu, tanığın teşhis ettiği Haluk Baydilli ve Kadir Altınışık'ın da fiziki özelliklerini belirtemediği, heyet tarafından birkaç kez sorulduktan sonra kendisini gördüğünü göz ucuyla bakarak beyan ettiğini, söz konusu sohbetlere katılmadığını, tanığın ifadelerinin çelişkiler içerdiğini ve suçtan kurtulmak amacıyla asılsız beyanlarda bulunduğunu, ifadede belirtilen sivil imamların ... Başsavcılığı tarafından tespit edilen sivil imamlarla uyuşmadığını, yaklaşık kırk beş günlük bir sürede on beş günde bir düzenlendiği ve iki veya üç kişinin katıldığı söylenen sohbetlere en fazla on kişinin katılmış olması gerekirken tanığın 62 kişinin ismini verip teşhis yaptığını, babasının kavak ağaçlarının satılması nedeniyle gelen parayı yatırdığı Bank Asya'daki hesabını hükûmetin paraların çekilmesini istemesi ve bankanın batacağının eniştesi tarafından söylenmesi üzerine vadesi dolmadan 18.04.2014 tarihinde kapattığını ve çektiği parayı aynı gün Kuveyt Türk Bankasına yatırdığını, soruşturmadan kaçmadığını, ... adliyesine bizzat geldiğini, 15 Temmuz darbe girişimini lanetlediğini, hiçbir zaman örgüt yapılanmasında yer almadığını, örgüt toplantılarına katılmadığı gibi örgütün nihai amacına uygun herhangi bir faaliyetinin veya kararının da olmadığını, hiçbir örgüt mensubundan emir veya talimat almadığını,

İfade etmektedir.

IV) MAHKEME KABULÜ:

''Sanığın, 30774 sicil numarası ile Piraziz Hakimi olarak göreve başladığı, sırasıyla Başkale ve ... Hakimliği, ... Müfettişliği, ... ve ... Batı Hakimliğ, Yargıtay Cumhuriyet Savcılığı görevlerinde bulunduğu, 24.02.2011 tarihinde Yargıtay Üyeliğine seçildiği, Yargıtay 2. ve 17. Ceza Dairelerinde görev yaptığı,

2010 yılında yapılan Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üye seçimleri sonucunda, Kurulun çoğunluğunu ele geçirip istedikleri kararı çıkarma yetkisi elde eden örgüt mensuplarının, yapılan yasa değişikliğiyle Yargıtay ve Danıştay'a seçilecek üyelerin isimlerinin belirlenmesi noktasında listeler oluşturup toplantı yaptıkları, 2011 yılında Yargıtay üyeliği seçimleri için ... Kaya'nın evinde yapılan örgüt toplantısında örgüt mensubu olarak HSYK üyelerine önerildiği, 24.02.2011 tarihinde HSYK’nın FETÖ mensubu olduğu iddia edilen üyelerinin gündeme getirmesi ve isteği ile örgüt kontenjanından sanık ...'ın Yargıtay üyeliğine seçildiği, 2013 yılında Yargıtay'da örgüt mensubu olmayan üyelerin yapmış oldukları toplantılara örgüt mensubu olduğundan sanığın çağrılmadığı,

2014 yılında HSYK üye seçimlerine önem veren ve iyi çalışılması gerektiğini düşünen örgüt mensuplarının, yoğun bir şekilde toplantılar yaptıkları, sanığın, 2014 yılı HSYK seçimleri sırasında 2-3 ay devam eden örgüt toplantılarına katıldığı,

FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne örgüt üyesi olarak dahil olup bu birlikteliğini ve örgüte bağlılığını, yakalandığı 05.08.2016 tarihine kadar devam ettirdiği, silahlı terör örgütü üyeliği suçunun temadi eden kesintisiz suçlardan olup temadinin yakalanma ile kesileceğinden sanığın yakalandığı tarihte temadinin kesildiği (05.08.2016 tarihli Yakalama Tutanağı), bu nedenle suç tarihinin 05.08.2016 ve öncesi olduğu anlaşılmakla;

Sonuç olarak, tanıklar ..., ..., ..., ...'ın oluşa uygun ve samimi bulunan beyanları, bilirkişi raporları, tutanaklar, HTS kayıtları, müzekkere cevapları ile tüm dosyadaki deliller birlikte değerlendirildiğinde; eylemlerinde çeşitlilik ve yoğunluk bulunan sanığın, örgütün amacı, stratejisi devlet içinde özellikle üst yargı organları içinde yapılanması ve faaliyetleri itibariyle ülke genelinde devletin güvenliğine, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzene ve bu düzenin işleyişine yönelik cebir, şiddet ve ağır suç teşkil edecek şekilde vahamet arz eden olayları gerçekleştiren FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün hiyararşik yapı ve organik bütünlüğüne dahil olduğu ve üzerine atılı silahlı terör örgütü üyeliği suçunun bu haliyle sübut bulduğu, sübut bulan suçtan sanığın cezalandırılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar sanık savunmalarında suçlamaları kabul etmemiş ise de; oluşa uygun ve samimi bulunan sanıkla ilgili tanık beyanları, HTS kayıtları, müzekkere cevapları, bilirkişi raporları ile tüm dosyada bulunan deliller birlikte değerlendirildiğinde; sanığın savunmalarının suçlamadan kurtulma amacına matuf olduğu anlaşıldığından oluş ile uyumsuz olan savunmalarına itibar edilmemiştir.'' şeklindeki ifadelerle mahkumiyet kararının gerekçesi açıklanmış ve sanığın silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmasına karar verilmiştir.

V) TEMYİZ:

V) TEMYİZ:

Sanık temyizinde özetle; 15.07.2016 tarihinde Yargıtay üyesi olarak görev yapmasına rağmen Yargıtay Kanunu'ndaki özel hükmün dikkate alınmadığı, başlatılan soruşturmanın bu nedenle hukuka aykırı olduğu, mahkeme tarafından durma kararı verilmesi gerektiği, AİHM'nin Alparslan Altan hakkındaki kararında bu hususlar belirtilerek ihlal kararı verildiği, eski bir vesikalık fotoğrafı gösterilerek ve savcı bulunmaksızın tanık ...'a yaptırılan teşhis işleminin hukuken geçersiz olduğu, tanığın beyanlarının gerçeği yansıtmadığı ve birçok açıdan çelişkiler içerdiği, ameliyat olması nedeniyle burnundaki yara izinden bahsetmediği, sohbetlerin düzenlendiği süreye ve katılımcılarına ilişkin söylediği sayılara göre olması gerekenden çok kişi hakkında teşhis yaptığı, etkin pişmanlıktan yararlanmak için gerçek dışı hususlar beyan ettiği, cemaat listesinde yer alarak Yargıtay üyesi seçildiği kabulünün isabetli olmadığı, 1996 yılında ...'de hâkimlik yaparken başörtülü bir avukatı duruşmaya alması nedeniyle 28 Şubat sürecinde çeşitli köşe yazılarında hedef gösterilmesi sonucunda uğradığı mağduriyetten ötürü ... Bakanlığı Müsteşarı ... Kahraman tarafından üyelik için önerildiği ve itiraz edilmeden seçildiği, bu hususun ve ayrıca cemaat listesinde olmasa dahi seçilebileceğinin tanıklar ..., ... ve ... tarafından dile getirildiği, teftişe geçmesinde Başmüfettiş ... ...'ın referansının ve kayınpederinin tanıdığı ...'ın ... Bakanı...t ...'a mektup yazmasının etkili olduğu, Yargıtaydaki görevi esnasında hırsızlık suçlarına bakan 2. ve 17. Dairelerde görev yaptığı, 16. Ceza Dairesinin MİT tırları gibi dosyalarındaki kararlarına ilişkin 17. Ceza Dairesine gelen itirazlarda çoğunluk görüşü yönünde oy kullandığı, tanıklar ..., ... ve ... tarafından örgütsel bir faaliyette bulunduğuna ya da kararlarında örgüt lehine davrandığına ilişkin hiçbir hususun belirtilmediği, aksine tanık ...'nin cemaat mensuplarının örgüt dışında başka bir yere yardım yapmadıklarını belirtip Sincan'da aynı lojmanda oturdukları dönemde fakirlere yardımda bulunduğunu söyleyerek cemaat formatına uymadığını ortaya koyduğu, MİT Müsteşarının savcı tarafından ifadeye çağrılması nedeniyle Devletin terörle mücadele politikasını savcıların belirlemeyeceğini söyleyerek eleştiri getirdiğinin de tanık ... tarafından ifade edildiği, HSYK'nın verdiği itiraza tabi olmayan kararların herhangi bir ceza davasına konu edilmemesi gerektiği, atılı suçun maddi ve manevi unsurlarının oluşmadığı, lehe hükümlerin uygulanmasını talep ettiği,

Sanık müdafisi temyizinde özetle; sanık Yargıtay üyesi olarak görev yapmakta iken gözaltı kararı çıkarıldığı 17.07.2016 tarihinde ... dışında olan sanığın 04.08.2016'da ... Adliyesine giderek teslim olduğu, 2802 sayılı Kanun'un 88. maddesinin dikkate alınmaksızın suçüstü hâlinin varlığı kabul edilerek yürütülen soruşturmanın ve kovuşturmanın hukuka aykırı olduğu, tutuklama kararı verildiği esnada dosyada somut hiçbir bir delilin bulunmadığı, iddianamede yer verilen delillerin sanığın tutuklanmasından uzun bir zaman sonra dosyaya geldiği, tutuklama kararının gerekçe içermediği, örgüt üyesi olan ve etkin pişmanlıktan yararlanmak amacıyla ifade veren tanık ...'ın beyanlarını muhtemelen örgütten aldığı talimatla verdiği, yaptığı teşhisin hukuken geçerli olmadığı, ifadesinde çelişkilerin bulunduğu, sohbete katılanlara dair verdiği sayının çok üzerinde kişiler hakkında teşhis yaptığı ve sohbet düzenlenen yerleri açık olarak belirtmediği, böyle bir beyanın ve hukuken geçerli olmayan teşhisin hükme esas alınamayacağı, tanıklar ..., ... ve ...'un haklarındaki soruşturmadan kurtulmak ve tahliye olmak amacıyla beyanda bulundukları, sanığın klasik bir cemaatçi tanımına uymadığına, örgütsel faaliyetler içinde yer aldığına ilişkin herhangi bir görgüleri bulunmadığına ve ayrıca 28 Şubat sürecinde mağdur edilmesi nedeniyle Müsteşar ... Kahraman tarafından üye olarak seçilmek istendiğine ilişkin tanık beyanlarının dikkate alınması gerektiği, kararın delillerin değerlendirildiği kısmı ile sonuç kısmının adeta iki farklı dava dosyasından alındığı, sanığın başka bir dosyanın sanığı Nazmi Dere ile karıştırıldığı, onun katılmış olduğu toplantılara sanki sanık katılmış gibi yer verildiği, hiçbir aleyhe tespit bulunmamasına rağmen bilirkişi raporu ve HTS kayıtlarının dayanak olarak belirtildiği, sanığın Yargıtay üyeliği süresince bu yapının herhangi bir faaliyetine katıldığına ve örgütün talimatları yönünde kararlar verdiğine ilişkin somut bir delilin bulunmadığı gibi suç işleme kastının ve suç unsuru içeren hiçbir eyleminin de olmadığı,

Yargıtay Cumhuriyet savcısı temyizinde özetle; Yargıtay üyelerinin örgüt tarafından mahrem alan olarak nitelendirildiğinin örgüt mensuplarına ait ByLock yazışmalarında belirtildiği, sanığın örgüt mensubu HSYK üyelerinin listesinden Yargıtay üyesi olarak seçildiği ve mesleğinin icrası sırasında örgüt mensubiyetini devam ettirdiği, ceza tayini esnasında Anayasa'nın 138/1 ve TCK'nın 61. maddelerinde düzenlenen ölçütlerin ve TCK'nın 3/1. maddesinde belirtilen orantılılık ilkesinin göz ardı edildiği, temel ceza belirlenirken suçun işlendiği yer, meydana getirdiği tehlike ile sanığın güttüğü amaç ve saik dikkate alınarak alt sınırdan uzaklaşılması gerektiğinin gözetilmemesinin kanuna aykırı olduğu,

Hususlarını beyan etmişlerdir.

VI) USULE İLİŞKİN İTİRAZLAR, RE'SEN İNCELENMESİ GEREKEN HUSUSLAR VE GENEL AÇIKLAMALAR:

1) SORUŞTURMA USULLERİ VE KOVUŞTURMA MERCİSİ:

a) Genel Olarak:

Hususlarını beyan etmişlerdir.

VI) USULE İLİŞKİN İTİRAZLAR, RE'SEN İNCELENMESİ GEREKEN HUSUSLAR VE GENEL AÇIKLAMALAR:

1) SORUŞTURMA USULLERİ VE KOVUŞTURMA MERCİSİ:

a) Genel Olarak:

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Anayasa'nın 142. maddesinde, mahkemelerin kuruluşunun, görev ve yetkilerinin, işleyişinin ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği öngörülmekle birlikte; yargı kollarında yer alan Yüksek Mahkemeler yönünden kanunilik esasının ötesinde bu mahkemelerin niteliklerine, üyelerin ne şekilde atanacağına ya da seçileceğine, görev ve yetkilerinin neler olduğuna dair konular doğrudan doğruya Anayasa'da hüküm altına alınmıştır.

Ülkemizdeki yargı kolları arasında yer alan adli yargı; diğer yargı kollarının (anayasa yargısı ve idari yargının) görevine girmeyen davaların çözümlendiği olağan ve genel yargı kolu olup teşkilât yapısı ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay olmak üzere üç derecelidir.

Kamu görevinin etkin ve kesintisiz biçimde sürdürülmesi ve soruşturulmasında kamu yararı bulunmayan kimi iddialarla ilgili gereksiz işlem yapılmasının önüne geçilmesi amacıyla kamu görevlilerinin bağlı bulundukları yasalara göre özel soruşturma usulleri öngörülmüştür.

Hâkimlerin suç işlemeleri hâlinde cezai sorumluluklarının bulunduğu, çağdaş hukuk sistemlerinin ortak kabulüdür. Bir hâkimin göreviyle ilgili ya da kişisel bir suç işlemesi mümkün olup bu durumda kişinin hâkim olması nedeniyle işlediği suçun yaptırımsız kalması düşünülemez. Bu nedenledir ki, hukuk sistemimiz içinde hâkimlerin görevleriyle ilgili ya da kişisel nitelikte işledikleri ve suç oluşturan eylemlere ilişkin Anayasa, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu, 2575 sayılı Danıştay Kanunu ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu gibi kanunlarla kural olarak özel soruşturma ve kovuşturma usulleri ve mercileri öngörülmüştür.

Suçun görev sebebiyle işlendiğinin kabulü için, eylemin memuriyet işleriyle ilgili olması, diğer bir anlatımla suçu doğuran fiil ile görev arasında illiyet bağı bulunması, görevle bağlantılı olması ve görevin sağladığı imkânlardan faydalanılarak işlenmesi gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.02.2004 tarihli ve 2004/2-10 Esas 2004/40 Karar sayılı kararında "Görev sebebiyle işlenen suç kavramının, memuriyet görevinden doğan, görev ile bağlantılı ve görevden yararlanılarak işlenebilen suçları ifade eder." şeklinde kabul edilmiştir. Yargıtayın yerleşik uygulamasına göre kamu görevlilerinin herhangi bir suç örgütüne üye veya yönetici olmaları kişisel suç niteliğindedir.

Özel soruşturma ve kovuşturma usulleri öngören düzenlemelerden; yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa'nın 83. maddesi, hâkim ve Cumhuriyet savcılarına ilişkin 2802 sayılı Kanun'un 94. maddesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun seçimle gelen üyelerine ilişkin 6087 sayılı Kanun'un 38. maddesi, 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesi ile diğer kamu görevlilerine ilişkin 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un 2. maddesinde "ağır cezalık suçüstü hâli" ortak bir kavram olarak kullanılmaktadır. Aynı kavram, suç tarihinden sonra 2797 sayılı Kanun'un 46. maddesine 680 sayılı KHK ile eklenen ve 7072 sayılı Kanun'la aynen kabul edilerek kanunlaşan altıncı fıkrada da yer almaktadır.

5271 sayılı CMK'nın "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin (j) bendinde de "Suçüstü hâli"nin;

"1. İşlenmekte olan suçu,

2. Henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra kolluk, suçtan zarar gören veya başkaları tarafından takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu,

3. Fiilin pek az önce işlendiğini gösteren eşya veya delille yakalanan kimsenin işlediği suçu" ifade ettiği öngörülmüştür.

Belli bir suçun bulunması, failin yakalanmış olması ve failin suçu işlediği an ile yakalandığı an arasında uzun sürenin geçmemiş olması, suçüstü hâlidir.

Öte yandan, suçüstü hâlinin varlığı açısından hukukî düzenlemelerde açıkça bir zaman sınırı öngörülmediği göz önüne alındığında, bir zaman sınırlaması getirmek mümkün değildir. Bir olayın hangi ana kadar "suçüstü" olarak nitelendirilebileceği, o olayın özelliklerine, işlenen suça, türüne, işlenme biçimine, icra ile yer ve zaman bakımından gerçekleşen illiyet bağına göre takdir edilmelidir.

Suçüstü hâli doktrinde, dar anlamda ve geniş anlamda suçüstü olmak üzere ikili ayrıma tabi tutulmuştur (Faruk Erem, Ceza Usulü Hukuku, 5. Bası, Sevinç Matbaaası, ..., 1978, s. 692, 693). Konumuza ilişkin olarak, asıl suçüstü ya da dar anlamda suçüstü, CMK'nın 2. maddesinin (j) bendinde yer alan (1) numaralı alt bentteki "işlenmekte olan suç"u ifade etmektedir.

b) Mütemadi Suçlarda Suçüstü Hâli:

Doktrinde genel kabul gören görüş; mütemadi suçlar suçüstü hâlinde işlenebilen suçlardır. Mütemadi suçlarda, temadi devam ettikçe suçüstü hâlinin devam ettiği, icra hareketlerinin tamamlanmasının gerekmediği, mütemadi suçu oluşturan icra hareketlerinin bir kısmında sanığın geniş anlamda yakalanmasının yeterli olduğu, kanuni düzenlemelerde bu konuda bir ayrıma gidilmediği ve suçüstü hâlinde temadinin sona ereceğine ilişkindir.

b) Mütemadi Suçlarda Suçüstü Hâli:

Doktrinde genel kabul gören görüş; mütemadi suçlar suçüstü hâlinde işlenebilen suçlardır. Mütemadi suçlarda, temadi devam ettikçe suçüstü hâlinin devam ettiği, icra hareketlerinin tamamlanmasının gerekmediği, mütemadi suçu oluşturan icra hareketlerinin bir kısmında sanığın geniş anlamda yakalanmasının yeterli olduğu, kanuni düzenlemelerde bu konuda bir ayrıma gidilmediği ve suçüstü hâlinde temadinin sona ereceğine ilişkindir.

Türk Hukukundaki silahlı örgüt suçuna ve usul hukukuna ilişkin düzenlemelere ayrıca değinilecek olmakla birlikte, faile atılı mütemadi suçun niteliği, suçun işlenme şekli ve geniş anlamda yakalama şartlarının her olayda ayrı ayrı değerlendirilmesi koşuluyla, mütemadi suçlarda genel olarak failin o suça ilişkin devam eden icra hareketlerinin, bu hareketlerin meydana getirdiği hukuka aykırılığın devam ettiğinin, böylelikle o suçun işlenmekte olan bir suç olduğunun ve geniş anlamda yakalama sonucunda somut olayda dar anlamda suçüstü hâlinin var olabileceğinin kabulü gerekmektedir.

c) Terör Suçlarında Özel Soruşturma Usulleri:

Kamu görevlilerinin görev nedeniyle işledikleri suçlar bakımından haklarında doğrudan soruşturma yapılabilmesi, fiilin ağır ceza mahkemesinin görevine girmesi ve failin suçüstü hâlinde yakalanması terör suçları bakımından gerekli görülmemiştir.

Demokratik yaşama ciddi tehdit oluşturan terör suçlarının soruşturulması usulüne ilişkin uzun yıllardan beri yürürlükte olan özel düzenlemeler söz konusudur. Nitekim, 16.06.1983 tarih ve 2845 sayılı yasa ile kurulan Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Görev" başlıklı ikinci bölümünün "Devlet güvenlik mahkemelerinin görevleri" başlıklı 9. maddesi;

"Devlet Güvenlik Mahkemeleri aşağıdaki suçlarla ilgili davalara bakmakla görevlidir.

a) Türk Ceza Kanununun 125 ila 139 uncu maddelerinde; 146 ila 157 nci maddelerinde; 161, 168, 169, 171, 172, 174 üncü maddelerinde; 312 nci maddenin 2 nci fıkrasında; (...); 499 uncu maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar,

Yukarıda belli edilen suçları işleyenler ile bunların suçlarına iştirak edenler, sıfat ve memuriyetleri ne olursa olsun Devlet Güvenlik Mahkemelerinde yargılanırlar.

Ancak, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay'ın yargılayacağı kişilere ilişkin hükümler ile savaş ve sıkıyönetim hali dahil Askeri Mahkemelerin görevlerine ilişkin hükümler saklıdır."

Şeklindedir.

"Soruşturma usulü" başlıklı 10. maddesinde;

"...Bu Kanun kapsamına giren suçlar hakkında, suç görev sırasında veya görevden dolayı işlenmiş olsa bile Cumhuriyet savcılıklarınca doğrudan doğruya takibat yapılır." hükmü yer almaktadır.

5271 sayılı CMK'nın 6352 sayılı Kanun'un 105. maddesi ile ilga edilen 250. maddesi;

"(1) Türk Ceza Kanununda yer alan;

...

c) İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar (305, 318, 319, 323, 324, 325 ve 332 nci maddeler hariç),