muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/5300, Karar No: 2021/10079, Tarih: 10.06.2021

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı davacı vekili temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

Gerekçe:

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 3 üncü maddesinde sendikalar “Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar” olarak tanımlanmıştır. Aynı maddede konfederasyon ise “Değişik hizmet kollarında bu Kanuna tabi olarak kurulmuş en az beş sendikanın bir araya gelerek oluşturdukları tüzel kişiliği olan üst kuruluşlar” olarak tanımlanmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 51 inci maddesinin birinci fıkrasında da “Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için” sendika ve üst kuruluşlar kurabileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin son fıkrasında ise sendika ve üst kuruluşların yönetim ve işleyişlerinin demokrasi esaslarına aykırı olamayacağı vurgulanmıştır.

4688 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinde, genel kurulun, konfederasyonların zorunlu organlarından olduğu belirtilmiştir. Genel kurulun görev ve yetkileri, 4688 sayılı Kanun’un 12 nci maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre, konfederasyon organlarının seçimi yetkisi de genel kuruldadır. Bu itibarla, sendika ve konfederasyonların yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinin belirlendiği genel kurulların, demokratik esaslar doğrultusunda icra edilmesi, sendika içi demokrasinin gerçekleşmesi yönünden son derece önemlidir. Bu cümleden olarak, bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır (Şahlanan, Fevzi: Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, ..., 1980, s.119).

Genel kurul sendika ve konfederasyonların iradesini yansıtan nihai karar organıdır. Genel kurullar bakımından asıl olan ise olağan genel kuruldur. Olağan genel kurul, kanunda ve daha kısa bir süre belirlenmesi koşuluyla tüzükte öngörülen sürelerde düzenli şekilde yapılmak zorunda olunan ve yapılması için herhangi bir sebebin ortaya çıkması gerekli olmayan genel kuruldur.

Somut uyuşmazlık, davalı konfederasyonun 01-02 Aralık 2018 tarihlerinde icra ettiği olağan genel kurulunun iptali istemine ilişkindir.

Davacı sendika, usulüne uygun şekilde çağrılmadığı/davet edilmediği gerekçesiyle genel kurulun iptalini talep etmiş, davalı konfederasyon ise davacı sendikanın üyeliğinin mevcut olmadığını savunmuştur.

Somut uyuşmazlık, davalı konfederasyonun 01-02 Aralık 2018 tarihlerinde icra ettiği olağan genel kurulunun iptali istemine ilişkindir.

Davacı sendika, usulüne uygun şekilde çağrılmadığı/davet edilmediği gerekçesiyle genel kurulun iptalini talep etmiş, davalı konfederasyon ise davacı sendikanın üyeliğinin mevcut olmadığını savunmuştur.

Dosya içeriğinden, davacı sendikanın 01/11/2016 tarihinde davalı konfederasyon üyeliği için karar aldığı ve üyelik başvurusunda bulunduğu, davalı konfederasyon yönetim kurulunun 05/11/2016 tarihli kararıyla da davacı sendikanın üyeliğe kabul edildiği ve bu hususun üst yazıyla Valilik ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirildiği görülmektedir. Davacı sendikanın konfederasyon üyeliğine kabulü bakımından alınmış olan kararlara karşı herhangi bir dava da açılmamıştır.

Nitekim Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kayıtlarına ve 07/07/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan üye istatistiklerine göre de davacı sendika davalı konfederasyon üyesi gözükmektedir. Kaldı ki dava konusu genel kurulda, davacı sendikanın konfederasyon üyeliğinden ihracına karar verilmiştir.

Bu açıklamalara göre, davacı sendikanın davalı konfederasyon üyesi olduğu tartışmasızdır.

Diğer taraftan dava konusu genel kurula katılacak delege sayılarının belirlendiği listeye göre ise davacı sendika bakımından herhangi bir delege sayısı belirlenmemiştir.

Konfederasyon Tüzüğünün “Genel Kurulun Oluşumu” başlıklı 11 inci maddesinin ilk dört fıkrası;

“Madde 11-Konfederasyon Genel Kurulu;

1. Genel Kurul, Konfederasyonun en yetkili organıdır. Konfederasyonun Yönetim ve Denetleme Kurulu asil üyeleri delege sıfatıyla genel kurula katılırlar.

2. Genel Kurul, Yönetim ve denetleme Kurulu asil üyeleri dâhil olmak üzere 250 delege ile toplanır. Toplam delege sayısından, Konfederasyonun Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulu asil üyelerinin sayısı düşülür. Geriye kalan 236 delegelik, konfederasyona üye sendikaların üye sayılarının toplamının 236 delege sayısına bölünerek ”Bir Delegelik İçin Gereken Üye Sayısı” bulunur.” Delege dağılımında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının genel kurul öncesi resmi gazetede yayımlamış olduğu üye sayısı verileri esas alınır,

3. Üye sendikanın üye sayısının “Bir Delegelik İçin Gereken Üye Sayısı”na bölünmesi suretiyle de her sendikaya düşen delege sayısı tespit edilir. Bu işlemler sonunda artan delegelik olması halinde, bu bentte belirtilen bölme işlemi sonucunda kalan sayı büyüklüğü sırası esas alınmak suretiyle sendikalara dağıtılır. Bu işlemler sonucunda üye sendikaya düşen delege sayısı kesinleşir ve Yönetim Kurulu tarafından Sendikalara yazılı olarak bildirilir.

3. Üye sendikanın üye sayısının “Bir Delegelik İçin Gereken Üye Sayısı”na bölünmesi suretiyle de her sendikaya düşen delege sayısı tespit edilir. Bu işlemler sonunda artan delegelik olması halinde, bu bentte belirtilen bölme işlemi sonucunda kalan sayı büyüklüğü sırası esas alınmak suretiyle sendikalara dağıtılır. Bu işlemler sonucunda üye sendikaya düşen delege sayısı kesinleşir ve Yönetim Kurulu tarafından Sendikalara yazılı olarak bildirilir.

4. Üye sendikalar, kendilerine bildirilen sayıdaki Konfederasyon Genel Kurul Delegelerinin seçimini, kendi genel kurullarında yapacakları seçimle gerçekleştirir. Üye sendika genel kurulunda yapılacak seçimi, Konfederasyon Genel Kurul ilam öncesindeki sendika üye sayılarına ilişkin en son tebliğin Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten sonra ve Konfederasyon Genel Kurulundan en az iki (2) ay önce gerçekleştirirler. Bu hükme aykırı şekilde ve belirtilen tarihler dışında gerçekleştirilen seçimle belirlenenlerin delegelikler kabul edilmez. Genel Kurul delegelerinin seçim takvimi, Konfederasyon Yönetim Kumlu tarafından üye sendikalara, delege sayılarının yazılı olarak bildirilmesiyle başlar.”

Şeklindedir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında, davalı konfederasyon üyesi olan davacı sendikanın dava konusu genel kurula katılma hakkının temin edilmemesi ve sendikanın olağan genel kurula usulüne uygun şekilde davet edilmemesi, konfederasyon olağan genel kurulunun hukuka ve demokratik esaslara aykırı şekilde icra edilmesi sonucunu doğurduğundan, genel kurulun iptaline karar verilmesi gereği açıktır.

Anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararı hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç:

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ve bu karara karşı istinaf başvurusunu esastan reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin ise kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 10/06/2021 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/15403, Karar No: 2021/2070, Tarih: 09.03.2021

**8. Hukuk Dairesi         2018/15403 E.  ,  2021/2070 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Muhdesatın Tespiti

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiş olup, hükmün davacılar vekili ile bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacılar vekili, vekil edenlerinin maliki olduğu ortaklığın giderilmesi davasına konu olan 359 ada 44 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 5 katlı binadaki dairelerden 3,6 ve 7 numaralı olanların vekil edenlerince yapıldığını belirterek, söz konusu bağımsız bölümlerin vekil edenleri tarafından yapıldığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, kök muris ...’in 5 katlı apartmanı kardeşi davalı ... ile ortak yaptırdığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., dava konusu taşınmazda bulunan binanın zemin kat ve onun üzerindeki katının muris babası tarafından yapıldığını, 7 numaralı dairenin içini ... ...'ün yaptırdığını, 6 numaralı dairenin içini davacı ...'ün yaptırdığını, 3 numaralı dairenin davacı ... ile beraber muris babasının yaptırdığını beyan etmiştir.

Mahkemece ilk hükümle, davanın kısmen kabul kısmen reddine, 359 ada 44 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 5 katlı kargir binanın içindeki; 6 numaralı dairenin ... tarafından, 3 numaralı dairenin ... tarafından inşaa edildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmesi üzerine hüküm, bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairemizin 24.04.2017 tarihli ve 2015/364 Esas, 2017/6100 Karar sayılı ilamı ile, dava konusu taşınmazın kadastro tutanağının dosya arasına alınarak, muhdesata konu yerlerin kadastro tespit tarihinden önce mi ya da sonra mı yapıldığının belirlenmesi, tanık beyanları arasında çelişki olduğundan tanıkların yeniden dinlenerek çelişkinin giderilmesi yoluyla dava konusu bağımsız bölümlerin tamamının mı yoksa sadece içinin mi davacılar tarafından yapılıp yapılmadığının tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile bozulmuştur. Mahkemesince bozmaya uyma kararı verilerek yeniden yapılan yargılama neticesinde, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş hüküm bir kısım davalılar vekili ile davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava muhdesatın tespiti isteğine ilişkindir.

Dava muhdesatın tespiti isteğine ilişkindir.

T.C. Anayasası'nın 141. maddesi hükmü uyarınca, duruşmaların aleniyeti kuralı gereği, tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli kararın birbirine aykırı ve çelişik olmaması gerekir. Bu nedenle Mahkeme hükmü tek olduğundan ve kısa kararla aynı sonuçları taşıyacağından kısa karar ve gerekçeli karar arasında çelişki halinde ortada yasaya uygun bir hükmün varlığından söz edilemez. Nitekim Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun 10.04.1992 tarihli ve 7/4 sayılı kararında, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili bulunmasının bozma nedeni sayılacağı belirtilmiştir.

Yine, 6100 sayılı HMK'nin 297/2. maddesine göre, mahkeme kararında taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi, infaza elverişli biçimde hüküm kurulması zorunludur.

Somut olayda, Mahkemece, kısa kararda, açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddine, 359 ada 44 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan beş katlı kargir binanın 6 numaralı dairenin ... tarafından, 3 numaralı dairenin ... tarafından inşaa edildiğinin tespitine, tapu kütüğüne bu şekilde şerh edilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiş, gerekçeli kararın hüküm fıkrasında ise, sadece davanın kısmen kabul kısmen reddine denilerek karar verilmiştir. Mahkemece, gerekçeli kararda, davanın kısmen kabul kısmen reddine denilmekle yetinilerek, kabul ve ret edilen taleplerin açıklanmaması, bu açıklamanın kısa kararla yapılması, az yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki oluşturduğu gibi, HMK 297/2. maddesine aykırı olarak infaza elverişli olmayan bir hüküm kurulmasına da yol açmıştır. O halde, Mahkemece yapılması gereken iş, önceki karar ile bağlı olmaksızın çelişki giderilmek suretiyle yeni bir karar verilerek, kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve infaza elverişli bir hüküm kurulması olmalıdır. Açıklanan bu hususlar göz önüne alınmadan, yazılı şekilde karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Bir kısım davalılar vekili ile davacılar vekilinin temyiz itirazları yukarıda açıklanan nedenle yerinde olduğundan kabulüyle, usul ve yasaya uygun bulunmayan hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, 09.03.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/4937, Karar No: 2015/10212, Tarih: 03.06.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/4937 E.  ,  2015/10212 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : FOÇA ASLİYE HUKUK (AİLE) MAHKEMESİ

TARİHİ : 28/05/2014

NUMARASI : 2013/36-2014/139

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili ile davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesinde; davalının reşit olmayan oğlunun dava dışı polis memurunu yaralaması neticesinde, müvekkili olan idarenin memuruna tazminat ödemek zorunda kaldığını beyan ederek, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması hakkında kanun ve bu kanuna dayalı olarak çıkartılan yönetmelik gereğince, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 8.470,95 TL tazminatın ödeme tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte, haksız fiil sorumlusunun aile başkanı olan davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, küçüğün zarar verici eylemi gerçekleştirdiği tarihte davalı babanın cezaevinde olduğu, babanın aile birliğinin başında bulunması gerekirken işlemiş olduğu suç yüzünden hükümlü olarak kendi kusuru ile cezaevinde bulunmasının, ev başkanlığının kendisine yüklediği görev ve sorumluluklardan kurtulması anlamına gelmemesi gerektiği, bilakis küçüğün zarar verici eyleminden sorumluluğunun bulunduğu kabul edildiği, bu sorumluluk türünün kusursuz sorumluluk olduğu,bu nedenle davalının küçüğün zarar verici eyleminden 4721 sayılı TMK 369/1.maddesi gereğince sorumlu kabul edilerek, olay tarihindeki katsayılara göre 2330 sayılı kanun kapsamında ödenmesi gereken ve davalının sorumlu olduğu miktarın bilirkişi aracılığı ile tespit ettirildiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne ve 7.968,60 TL tazminatın ödeme tarihi olan 22.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

Davalı tarafın temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Dava konusu uyuşmazlık, davalının 04.11.2009 olay tarihinde reşit olmayan oğlu tarafından dava dışı polis memuruna karşı işlediği haksız fiili nedeniyle, davacı idare tarafından dava dışı memuruna 2330 sayılı yasa kapsamında ödenen tazminat miktarının, TMK'nun 369/1. maddesi gereğince davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir

Davalı tarafın temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Dava konusu uyuşmazlık, davalının 04.11.2009 olay tarihinde reşit olmayan oğlu tarafından dava dışı polis memuruna karşı işlediği haksız fiili nedeniyle, davacı idare tarafından dava dışı memuruna 2330 sayılı yasa kapsamında ödenen tazminat miktarının, TMK'nun 369/1. maddesi gereğince davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir

Dava konusu 04.11.2009 tarihinde meydana gelen olay nedeniyle, davalının oğlu hakkında İzmir 1. Çocuk Mahkemesininin 2009/728 E. sayılı dosyasında yürütülen ceza yargılaması sonucunda, 20.05.2010 tarih 2010/411 K. sayılı ilam ile, görevi yaptırmamak için direnme ve kasten yaralama suçların işlediği sabit görülerek cezalandırılmasına dair verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş, kararın 21.06.2010 tarihinde kesinleşmiş olduğu görülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden; Dava konusu olay tarihi 04.11.2009 tarihi olup, davalı baba 28.05.2001 tarihinde eşini öldürmesi nedeniyle cezaevine girdiği, bu sırada somut olay faili küçüğün aynı gün B... Çocuk sitesine yerleştirildiği, çocuk hakkında İzmir Çocuk Mahkemesinin 20.02.2002 tarih ve 67 sayılı koruma kararı verildiği, çocuğun 2008 yılında İzmir Valiliği Mehlika Ribnikar Koruma Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü'ne kabul edildiği, davalı babanın 20.12.2011 tarihinde 11 yıllık cezasını tamamlayarak tahliye olduğu, çocuğun 05/03/2012 tarihinde babasına yatılı olarak izinli verildiği anlaşılmaktadır.

TMK'nun 369/1. maddesine göre, ev başkanı ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur. Maddenin açık ifadesinden de anlaşıldığı gibi, üçüncü kişilere verdikleri zararla ev başkanını sorumluluk altına sokanlar; küçük, kısıtlı ve akıl hastalığı veya akıl zayıflığı olan kimselerdir.

Hukuk düzeni, ev başkanını koruyucu ve güvenilir kişi; küçükleri, kısıtlıları, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanları korunmaya ve gözetime muhtaç kimseler olarak kabul eder. Bu kişiler, küçüklükleri, tecrübesizlikleri, akli yetersizlik ve dengesizlikleri sebebiyle başkaları için tehlike teşkil ettikleri gibi, aynı şekilde başkaları da kendileri için tehlike oluşturabilir. Velayet ve vesayet kurumlan küçük ve kısıtlıların, ailenin ve üçüncü kişilerin korunması amacıyla konulmuştur.

Hukuk düzeni, ev başkanını koruyucu ve güvenilir kişi; küçükleri, kısıtlıları, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanları korunmaya ve gözetime muhtaç kimseler olarak kabul eder. Bu kişiler, küçüklükleri, tecrübesizlikleri, akli yetersizlik ve dengesizlikleri sebebiyle başkaları için tehlike teşkil ettikleri gibi, aynı şekilde başkaları da kendileri için tehlike oluşturabilir. Velayet ve vesayet kurumlan küçük ve kısıtlıların, ailenin ve üçüncü kişilerin korunması amacıyla konulmuştur.

Ev başkanlığı, aile halinde birlikte yaşayanların idare edilmesine, öncelikle aile üyeleri arasında bir düzenin kurulmasına, bunların yararına olarak birliğin korunmasına hizmet eder. Bununla beraber ev başkanlığı kurumuyla güdülen asıl amaç, gözetime muhtaç aile üyelerine karşı zarara uğramış olan üçüncü kişileri korumaktır. Yani ev başkanlığı yalnız yetkiler veren bir kurum olmayıp, aynı zamanda görev ve sorumluluklar da yükleyen bir kurumdur. Ev başkanı özen ve gözetim görevini yerine getirmemesinden dolayı üçüncü kişiler bir zarara uğramışlarsa, bu zararı tazminle sorumludur. Ev başkanının TMK. 369/1 'den doğan sorumluluğu, her şeyden önce şahıs itibariyle sınırlıdır. Başka bir deyişle ev başkanı, sadece küçük ve kısıtlıların haksız davranışları ile başkalarına verdikleri zararlardan sorumludur.

Kural olan, kusurlu davranıştan sadece failin sorumlu kılınması ve bundan doğacak sonuçlara da bizzat onun katlanmasıdır. Cezai sorumlulukta bu ilke "kusurun şahsileştirilmesi" prensibi ile kabul edilmiştir. Aynı ilke, kural olarak hukuki sorumlulukta da geçerlidir. BK. m. 41 'de ( 6100 sayılı TBK'nun 49. md.) ifadesini bulan bu ilke gereğince,herkes "Gerek kasten, gerek ihmal ve teseyyüp veya tedbirsizlikle haksız bir "surette" başkalarına verdiği zararı tazminle yükümlüdür.

Bununla beraber pozitif hukuk düzenleri bu tabii hukuk kurallarına bazı istisnalar getirmişlerdir. Söz konusu istisnalara, daha çok sorumlu kişilerin zarar verenle belirli veya kişisel bir ilişki içinde bulunduğu hallerde yer verilmiştir. İşte, hukuk sistemimizde başkasının eyleminden sorumluluğu düzenleyen ayrık hükümlerden biri de MK. m. 369/1'dir.

Bununla beraber pozitif hukuk düzenleri bu tabii hukuk kurallarına bazı istisnalar getirmişlerdir. Söz konusu istisnalara, daha çok sorumlu kişilerin zarar verenle belirli veya kişisel bir ilişki içinde bulunduğu hallerde yer verilmiştir. İşte, hukuk sistemimizde başkasının eyleminden sorumluluğu düzenleyen ayrık hükümlerden biri de MK. m. 369/1'dir.

MK. m. 369/1 toplumsal hayatta büyük bir pratik ve hukuki ihtiyaca cevap vermektedir. Çocukların bilerek veya bilmeyerek birbirlerinin beden bütünlüğüne ve şahsiyet haklarına saldırıda bulunmaları rastlanılan olaylardandır.Bütün bu durumlarda, küçük temyiz kudretine sahip ise verdiği zarardan bizzat sorumludur. Ancak, birçok durumda mal varlığı olmadığı için fiilen, birçok durumda ise hem mal varlığı, hem de haksız fiil ehliyeti olmadığı için gerek fiilen, gerekse hukuken sorumlu tutulmaları söz konusu olamamaktadır. Kaldı ki, özen ve gözetime muhtaç kimseleri şahsen sorumlu tutmak mümkün olsa bile, zararın tamamını tazmin ettirmek olanağı her zaman bulunmayabilir. Çünkü temyiz kudretleri yoksa zarar veren aile üyeleri ancak hakkaniyet gereğince sorumlu tutulabilirler ( BK. m. 54, TBK. 65. ). Oysa. hakkaniyet ölçüsü bazı hallerde uğranılan zararın tamamının tazminine imkan vermez. Zira, hakkaniyet sorumluluğunda zarar verenin ekonomik durumu elverdiği ölçüde zarar tazmin edilir. İşte bu tür fiili ve hukuki imkansızlıklar küçük, kısıtlı akıl hastası veya akıl zayıfı aile üyelerinin davranışlarından zarar gören kimselere karşı başka bir şahsın sorumlu kılınması ihtiyacını doğurmuştur. Gerçekten. çok sık meydana gelen bu olaylarda, toplumu savunmasız bırakmamak; onu, küçüklere, kısıtlılara, akıl hastası ve akıl zayıflarına karşı korumak gerekir. İşte toplum yaran ve işlerin güvenle yürütülmesi ilkesi, zarar veren bu kimselerin yanında, başka birinin de sorumlu tutulmasını zorunlu kılmıştır.

Türk Hukuk sisteminde ev başkanının sorumluluğu kusura dayanmaz. Diğer bir anlatımla bu sorumluluk kusursuz sorumluluktur. Medeni Kanun'un sözü edilen maddesinde öngörülen ana ilke ev başkanının gözetimindeki özen ödevini yapmamasıdır.

Ev başkanının sorumluluğunun ilk şartı, gözetime muhtaç bir aile üyesinin zararlı bir davranışta bulunmasıdır. Zararlı davranış olumlu hareketlerle olabileceği gibi olumsuz hareketlerle de yaratılır. Olumsuz davranış, başkasını zarardan korumak için bir harekette bulunmak yükümlülüğünün mevcut olmasına rağmen böyle bir davranışta bulunulmadığı zaman söz konusu olur. Bununla birlikte, zararlı davranışlar içinde en çok görüleni olumsuz davranışlardır.

MK. m. 369/1 'in uygulanabilmesi için herşeyden önce ortada bir zararın bulunması gerekir. Gözetime muhtaç aile üyelerinin sebep oldukları zararın çeşidi, ev başkanının sorumluluğu bakımından önemli değildir. Zira, ev başkanı gözetimi altındaki kişilerin üçüncü kişilere verdikleri her türlü zarardan sorumludur.