muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/26739, Karar No: 2014/10116, Tarih: 30.04.2014

**2. Hukuk Dairesi         2013/26739 E.  ,  2014/10116 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sivrihisar Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

TARİHİ :12.03.2013

NUMARASI :Esas no:2011/139 Karar no:2013/61

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı tarafından; tazminatlara esas alınan kusur, tazminatlar ve nafakalar yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-İlk hüküm, davacının temyizi üzerine "davacı yararına maddi ve manevi tazminata, tedbir ve yoksulluk nafakasına hükmedilmesi gerektiğinden" bahisle bozulmuş, hükmün boşanmaya ilişkin bölümü temyizin şümulü dışında bırakılarak kesinleşmiştir. Mahkemece bozmaya uyulmuş ve uyulan bozma kararı gereğince davacı yararına tedbir ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminata hükmedilmiş, hüküm altına alınan tazminatlar üzerinden davalıdan nispi harç alınmasına da karar verilmiş, yargılama giderleri ve bu kapsamda olan vekalet ücreti yönünden de yeniden hüküm kurulmuştur. Boşanma davasının kabulü sebebiyle ilk hükümle davacı yararına vekalet ücreti tayin edilmiş ve bu yön temyizin şümulü dışında bırakılarak kesinleşmiştir. Yargılama, bozmadan sonra, bozulan kısımlar yönünden devam etmektedir. Bu husus gözetilmeden davacı yararına yeniden vekalet ücreti tayini usul ve yasaya uygun olmadığı gibi, boşanma davasıyla birlikte veya bu dava içinde talep edilen boşanmanın eki niteliğindeki tazminatlar ile yoksulluk nafakasının ayrıca harca tabi olmadığı nazara alınmadan, hüküm altına alınan tazminatlar üzerinden nispi harç tayini ve bunun davalıdan tahsiline karar verilmesi de doğru bulunmamıştır. Ne var ki, kanuna uymayan bu hususlar hakkında yeniden yargılama yapılmasına da ihtiyaç bulunmamaktadır. Bu bakımdan hükmün açıklanan yönlerinin düzeltilmesi uygun bulunmuştur. (HUMK.m.438/7)

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple, hüküm sonucunun beşinci paragrafının tamamının hükümden çıkartılmasına, çıkartılan bu kısım yerine "harç alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına" cümlesinin yazılmasına; yine ücreti vekaletle ile ilgili 6. paragrafının da hükümden tamamen çıkartılmasına hükmün bu bölümlerinin açıklanan şekilde DÜZELTİLEREK, temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda (1.) bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere vekalet ücreti yönünden oyçokluğuyla, diğer yönlerden oybirliğiyle karar verildi.30.04.2014(Çrş.)

KARŞI OY YAZISI

KARŞI OY YAZISI

İlk hükmün boşanmaya ilişkin bölümünün, temyizin şümulü dışına kalarak kesinleştiği, bu hükümle boşanma davasının kabulü sebebiyle o tarihte yürürlükte bulunan Tarifenin gerektirdiği miktarda davacı yararına vekalet ücreti tayin edildiği doğrudur. Ancak bozmadan sonra yargılama, bozulan kısımlar bakımından devam etmiştir. Başka bir ifade ile, davacı vekili, bozmadan sonra da bozulan kısımlar yönünden devam eden yargılamada emek ve mesai harcamıştır. O halde, bozmaya uyularak verilen hükümle, bu hükmün verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin gerektirdiği miktarda (ilk hükümle tayin edilen vekalet ücretiyle taksilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla) vekalet ücreti tayini gerekir. Bu bakımdan bozmadan sonra verilen hükümle davacı yararına yeniden vekalet ücreti tayin ve takdirinde esas itibarıyla bir yanlışlık bulunmamaktadır. Tayin edilen vekalet ücretinin, ilk hükümle tayin edilenle tahsilde tekerrür teşkil etmemek kaydıyla tayin ve takdir edildiğinin belirtilmesi yeterlidir. Bu sebeple sayın çoğunluğun, “bozmadan sonra davacı yararına yeniden vekalet ücreti tayin edilmeyeceğine” ilişkin görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2022/14444, Karar No: 2023/207, Tarih: 18.01.2023

**2. Ceza Dairesi         2022/14444 E.  ,  2023/207 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında kurulan hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Kanun’un 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

... 9. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.04.2022 tarihli ve 2022/321 Esas, 2022/555 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında;

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 142 inci maddesinin ikinci fıkrasının (h), (b) bentleri, 62 inci maddesi, 58 inci maddesinin altıncı fıkrası, 53 üncü maddesi ve 63 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ve mahsuba ve hak yoksunluklarına

Karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri;

1. Katılanın, suça konu kolyeyi kendi rızası ile sanığa verdiğine

2. Sanığın suça konu eşya üzerinde hakimiyet kurmadan kendi rızası ile pişman olup iade etmesi nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen gönüllü vazgeçme hükümlerinden yararlanması gerektiğine

Sanığın Temyiz Sebepleri;

Suça konu kolyeyi katılanın rızasıyla aldığına

İlişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Sanığın, katılanın ikamet ettiği apartmana girip katılanın dairesinin kapısının zilini çalmasının akabinde katılan ... kapıyı açınca, katılanı lafa tutup boynundaki altın kolyeyi gündüz vakti çekip alıp kaçmasının üzerine kolluğa ihbarda bulunduğu, olaydan yaklaşık üç saat sonra eşgal bilgilerine uyan sanık kolluk tarafından yakalanınca, yapılan üst aramasında suça konu kolyenin sanığın üzerinde ele geçerek kollukça katılana iade edildiği tespit edildiği anlaşılmıştır.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince kabul edilen olay ve olgularda, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik bulunmadığı belirlenmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri Yönünden

1.Katılanın, Suça Konu Kolyeyi Kendi Rızası İle Sanığa Verdiğine İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden

Katılanın aşamalardaki istikrarlı beyanları ile tanık ...'in aşamalardaki ifadelerinden ve tüm dosya kapsamından suça konu kolyenin katılanın rızası ile sanığa verilmesi söz konusu olmadığından hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. GEREKÇE

A. Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri Yönünden

1.Katılanın, Suça Konu Kolyeyi Kendi Rızası İle Sanığa Verdiğine İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden

Katılanın aşamalardaki istikrarlı beyanları ile tanık ...'in aşamalardaki ifadelerinden ve tüm dosya kapsamından suça konu kolyenin katılanın rızası ile sanığa verilmesi söz konusu olmadığından hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2. Sanığın Suça Konu Eşya Üzerinde Hakimiyet Kurmadan Kendi Rızası İle Pişman Olup İade Etmesi Nedeniyle 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 36 ncı Maddesinin Birinci Fıkrasında Düzenlenen Gönüllü Vazgeçme Hükümlerinden Yararlanması Gerektiğine İlişkin Temyiz Sebebi Yönünden

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen gönüllü vazgeçmeden söz edebilmek için "Sanık suçun icra hareketlerinden gönüllü olarak vazgeçmeli veya neticenin gerçekleşmesini önlemelidir". Oysa ki inceleme konusu olan olayda yakalama tutanağı, tanık ifadeleri tarafların ifadeleri ve tüm dosya kapsamından sanığın, suça konu kolyeyi çalıp, katılanın apartmanından hızla kaçarak eylemi tamamladıktan sonra, ihbar üzerine olaydan yaklaşık üç saat sonra kolluğa yakalanmasının akabinde kollukça yapılan üst aramasında suça konu kolyenin ele geçtiği ve kollukça katılana iade edildiği anlaşılmakla, kurulan hükümde 5237 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında uygulama yapılmamasında bir isabetsizlik görülmediğinden, hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

B. Sanığın Temyiz Sebepleri Yönünden

Katılanın aşamalardaki istikrarlı beyanları ile tanık ...'in aşamalardaki ifadelerinden ve tüm dosya kapsamından suça konu kolyenin katılanın rızası ile sanığa verilmesi söz konusu olmadığından hükümde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin, 14.09.2022 tarihli ve 2022/1990 Esas, 2022/1196 Karar sayılı kararında sanık ve müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... 9. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

18.01.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/14950, Karar No: 2018/23438, Tarih: 05.11.2018

**22. Hukuk Dairesi         2018/14950 E.  ,  2018/23438 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : TAZMİNAT

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; müvekkilinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini beyanla kıdem tazminatı, fazla mesai, hafta tatili, yıllık ücretli izin alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının iş sözleşmesini haklı neden olmaksızın feshettiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, davacının genel müdür vekili olarak davalı şirketi temsil ve ilzama birinci derece yetkili bulunduğu ve davacının görevi değerlendirildiğinde işçi ve işveren sıfatı aynı kişide birleşemeyeceğinden davacının kişi organ vasfında olması sebebiyle işçi vasfı bulunmadığı anlaşılmakla somut dosyada görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Mahkemece, görevsizlik kararı verilerek, görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olarak belirlenmiştir.

Temyiz:

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Uyuşmazlık, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi mi yoksa asliye ticaret mahkemesi mi olduğu noktasında toplanmaktadır.

Dava tarihinde yürürlükte olan mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 541. maddesi gereğince şirket mukavelesi veya umumi heyet kararıyla şirketin idare ve temsili ortak olmayan kimselere de bırakılabilir. Bu gibi kimselerin salahiyet ve mesuliyetleri hakkında ortak olan müdürlere ait hükümler tatbik olunur. Somut olayda, davacının, şirket ortağı olmayan şirketi temsil ve ilzama yetkili müdür vekili olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, 6762 Sayılı Kanun'un 541. maddesi gereğince ortak olmayan kimselerden atanan müdürlerin salahiyet ve mesuliyetleri hakkında ortak olan müdürler hakkındaki hükümler uygulanacağından ve Kanun'un 4. ve 5. maddeleri gereğince bu kanunda düzenlenen hususlar mutlak ticari dava niteliğinde olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olması nedeniyle davanın usulden reddine kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan sebeple BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek olması halinde ilgiliye iadesine, 05.11.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi. karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7724, Karar No: 2015/874, Tarih: 19.01.2015

**9. Hukuk Dairesi         2013/7724 E.  ,  2015/874 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti, fazla mesai ücreti ile ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait işyerinde baskı-dizgi görevlisi olarak çalışırken son 5 aylık ücretinin ödenmemesi sebebiyle akdi feshettiğini iddia ederek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti ve ücret alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Digigraf Basım Reklam Şirketi vekili, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, feshin haklı nedene dayandığı sonucuna varılarak, ihbar tazminatı talebinin reddine, diğer taleplerin kabulüne kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı, davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde on bir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nca da benimsenen Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bir işçinin günde en fazla fiilen 14 saat çalışabileceğinin kabulü gerekir. Bu durumda 24 saat çalışıp 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda bir hafta 3 gün diğer hafta ise 4 gün çalışma yapılacağından, yukarıda bahsedilen 63 üncü madde hükmü gereğince, haftalık normal çalışma süresi dolmamış olsa dahi günlük 11 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılması nedeniyle, bu çalışma sisteminde işçi ilk bir hafta (3x3=) 9 saat takip eden hafta ise (4x3=) 12 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

Çalışma şeklinin 24 saat mesai 48 saat dinlenme şeklinde olduğu durumlarda ise, işçi birinci hafta 3 gün ikinci ve üçüncü haftalar 2 gün dördüncü hafta yine 3 gün çalışacağından, ilk hafta (3x3=) 9 saat, ikinci ve üçüncü haftalarda (2x3=) 6 saat, dördüncü hafta ise yine (3x3=) 9 saat fazla çalışmış sayılacaktır.

1475 sayılı önceki İş Yasasında günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından, söz konusu Yasanın yürürlükte olduğu dönemde gerçekleşen, 24 saat çalışıp 48 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, haftalık 45 saatlik normal çalışma süresinden fazla çalışma yapılması mümkün olmadığından, işçinin fazla çalışma yaptığının kabulü mümkün değildir. Ancak değinilen Yasa döneminde gerçekleşen 24 saat mesai 24 saat dinlenme usulüyle yapılan çalışmalarda, 4 gün çalışılan haftalarda (4x14=) 56 saat çalışma yapılacağından, sadece bu haftalarda işçinin haftalık (56‑45=) 11 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

T.C. Sağlık Bakanlığı nezdinde Türkiye'deki hastanelerde statü hukuku dışında hemşire, ebe, doktor, eczacı, anestezi uzmanı vs. olarak çalışanlar, haftalık normal mesailerinde fazla çalışma yapmadıklarından, sadece tuttukları nöbetlerle sınırlı olarak fazla çalışma yapmış olmaktadırlar. Nöbet çizelgeleri ile belirlenen bu tür çalışmalar hafta içi ve hafta sonu olarak gerçekleşmektedir. Hafta içi nöbetler 17:00-08:00 saatleri arasında 15 saat olarak yapılmaktadır. İşçinin yaptığı işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 3 saat ara dinlenmesi indirilerek hafta içi nöbette 12 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmektedir. Hafta sonu nöbetler 24 saat sürmekte, işin niteliğine göre zorunlu ihtiyaçlar nedeniyle 4 saat ara dinlenme indirildiğinde 20 saat fazla çalışma yapılmış olmaktadır. Ancak, bu durumlarda fazla çalışmalar, tutulan hafta içi ve sonu nöbet sayısına göre denetlemeye elverişli bilirkişi raporu ile belirlenmelidir. Nöbet tutan çalışanın çoğunlukla ertesi gün nöbet izni kullanarak çalışma yapmaması nedeniyle, normal mesai devam çizelgeleri de mutlaka getirtilmelidir. İşçi, nöbetin ertesi günü nöbet izni kullandığında, ertesi gün (8 saat normal mesai süresi kadar) çalışmadığından hafta içi nöbette (12-8=) 4 saat fazla çalışma yapmış sayılmalıdır. Hafta sonu nöbette ise, cumartesi ve pazar günü normal tatil olduğundan cuma ve cumartesi gecesi tutulan nöbetlerden, ertesi gün çalışılmadığı gerekçesi ile indirim yapılma olanağı yoktur. Öte yandan genel tatile denk gelen nöbet günlerinde de ayrıca genel tatil ücreti verildiğinden yukarıda anlatılan şekilde indirim yapılmalıdır. Dairemizin kökleşmiş uygulaması da bu doğrultudadır (Yargıtay 9. H.D. 2007/40834 E, 2009/7566 K sayılı ilamı).

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün, 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir. İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırk beş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırk beş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmi beş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat on beş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmi beş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.

Somut olayda davacı, davalıya ait işyerinde baskı-dizgi görevlisi olarak 4857 sayılı Yasa kapsamında belirsiz süreli iş sözleşmesi ile 23.09.2005-07.10.2010 arasında çıplak brüt 1.856,26 TL ücretle çalışmıştır.

Hizmet akdinde, fazla çalışmaların aylık ücrete dahil olduğu yazılı olup davacının ücreti asgari ücretin çok üzerindedir.

Mahkemece, davacının, haftada 5 gün 08.00-19.00 arasında, 1,5 saat ara dinlenmesi ile ve Cumartesi gününde 08.00-12.00 arasında çalıştığı, haftada 18,5 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilmiştir.

Davacı, bu çalışma sistemine göre haftada, 9,5 x 5 = 47,5 +4 =51,5 saat çalışıp 6 saat fazla çalışma yapmaktadır. Ancak bundan hizmet akdindeki hüküm sebebiyle yıllık 270 saatlik kısım indirilerek bakiye fazla çalışma alacağı hüküm altına alınmalıdır.

Mahkemece, hizmet akdindeki hüküm dikkate alınmadan ve hatalı bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, 19.01.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.