muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/388, Karar No: 2020/332, Tarih: 30.06.2020

İnceleme dışı sanık ... kollukta, Savcılıkta ve Sulh Ceza Hâkimliğinde benzer şekilde; inceleme dışı sanık ...’nun yakın arkadaşı olduğunu, 05.01.2018 günü iş yerine gelen...’in kendisine...marka bir araca ait anahtar bıraktığını ve aracın yerini söylediğini, aynı gün saat 20.00 sıralarında...’in kendisini arayarak bıraktığı aracı alıp otoyoldan İzmit ilçesine doğru gelmesini, Hereke civarında bir cebe park edip beklemesini söylediğini, Hereke civarında beklediği sırada siyah renkli bir minibüsün arkasında durduğunu, daha sonra...’in yanına gelerek “Sen arkadaki araca geç ve aracı Gebze'ye, Tatlıkuyu Mahallesine götür, orada eniştem bekliyor, aracı ona teslim et.” dediğini, araçtan inerek diğer araca bineceği sırada...'in kardeşi olan sanık ...'i de gördüğünü, aracın içerisinden “..., ...!” şeklinde seslenen bir kadın sesi duyduğunu ancak...'e bir şey sormadığını, ardından...'in geldiği minibüse bindiğini, kendisinin bıraktığı...marka araca kimlerin bindiğini görmediğini, daha sonra söz konusu minibüsü alarak...'in söylediği kişiye teslim ettiğini, ...’in ifadesinde geçen kız kaçırmaya yönelik konuşmaları sürekli yaptığını, olay günü de aynı konuşmaları yaparak anahtarı kendisine teslim ettiğini, ancak bu konuşmaları ciddiye almadığını, olay tarihinde akşam saatlerinde...’in kendisini arayarak “Mahalleye doğru, oradan da otoyola gir.” dediğini, mahalleye doğru girerken yolda baş örtülü bir kadını gördüğünü, olayın başından sonuna kadar...'in yaptığı şakalardan birisi olduğunu zannettiğini, mağdurun rızası dışında kaçırıldığını araçları değişirken son anda öğrendiğini, şoka girdiği için de polise gitmeyi düşünemediğini,

Mahkemede ise...’in daha öncesinde de mağdur ...'in kaçırılmasına yardım etmesini kendisinden istediğini ancak kabul etmediğini, inceleme konusu olay öncesi ise...’in mağdur ...'in de rızası olduğunu söylemesi nedeniyle kabul ettiğini,

Tanık ... kollukta; olay günü inceleme dışı sanık ... ile konuştuğu sırada aracının arızalı olduğunu, plakalarının boyalı olması nedeniyle değişmesi gerektiğini aksi hâlde muayeneden geçemeyeceğini, çok yoğun olması nedeniyle de bu işlerle uğraşamadığını söylediğini, ...’in de “Ayıp ediyorsun hala oğlu, benim işim yok, boştayım zaten, neresinde arıza varsa ben yaptırırım, sana getiririm.” demesi üzerine aracını...’e verdiğini, olayla ilgili bir bilgisinin olmadığını,

Tanık ... kollukta; 05.01.2018 tarihinde saat 20.10 sıralarında evine giderken bir kadının çığlık attığını duyduğunu, arkasına döndüğünde plakası kapalı siyah renkli ... Vito marka araçta bir şoför ile kadını araca bindirmeye çalışan birini gördüğünü, kendisine uzak mesafede oldukları için eşkâllerini göremediğini, durumu hemen polise haber verdiğini,

Tanık ... kollukta; 05.01.2018 tarihinde saat 20.10 sıralarında evine giderken bir kadının çığlık attığını duyduğunu, arkasına döndüğünde plakası kapalı siyah renkli ... Vito marka araçta bir şoför ile kadını araca bindirmeye çalışan birini gördüğünü, kendisine uzak mesafede oldukları için eşkâllerini göremediğini, durumu hemen polise haber verdiğini,

Tanık ... kollukta; 05.01.2018 tarihinde saat 20.00 sıralarında Tatlıkuyu Mahallesi, 1203 Sokakta ikamet eden ve ablası olan ...'nun evinde bulundukları sırada dışarıdan bir kadının yüksek sesle bağırdığını duyması üzerine balkona çıktığını, balkonun önünde duvar olduğundan ve karanlık olması sebebiyle yüzlerini göremediği, sesinden kadın olduğu anlaşılan şahıs ile bir erkek şahsın boğuştuklarını gördüğünü, ancak sadece kafaları göründüğünden tam olarak ne olduğunu anlayamadığını, yaklaşık 15-20 saniye sonra da bu şahısların hemen yakınlarında bulunan plakasını, rengini ve markasını göremediği bir araç ile olay yerinden ayrıldıklarını, daha sonra aracın hareket ettiği yere gelen şahısların olay yerinde nişan elbisesi ve nişanda kullanılan malzemeler bulduklarını söylediklerini, bunun üzerine söz konusu kadının kaçırıldığı kanaati ile 155 Polis İmdat Hattını arayarak durumu bildirdiğini,

Tanık ... kollukta; inceleme dışı sanık ...’nun dayısının oğlu olduğunu, olay günü saat 22.00 sıralarında polislerin gelerek kapının önünde duran aracı sorduklarını, abisi olan tanık ...’e ait olan bu araç ile...’in kız kaçırdığını öğrendiklerini, abisinin aracı öğle saatlerinde...’e vererek eksiklerini tamamlayıp 06.01.2018 günü muayeneye götüreceğini abisinden öğrendiğini, akşam saat 21.30 sıralarında aracın anahtarını yeğeni olan ... isimli şahsa tanımadığı bir kişinin bıraktığını daha sonradan öğrendiğini, yeğeninin 10 yaşında olduğunu, anahtarı kimin verdiğini sorduğunda tanımadığı uzun boylu, hafif kır saçlı, ince sesli, tedirgin hareketli olarak tarif ettiği birinin verdiğini söylediğini, yaklaşık yarım saat sonra da polislerin geldiğini,

Tanık ... aşamalarda benzer şekilde; mağdur ... ...’nun sözlüsü olduğunu, 06.01.2018 tarihinde nişanlanacaklarını, 05.01.2018 tarihinde akşam saatlerinde alışveriş yaptıklarını, kendisini saat 20.20 sıralarında evlerinin yakınında bir yerde bıraktığını, eve doğru giderken de telefonla konuştuklarını, bu sırada bir anda mağdurun "Bırak, bırak imdat!" şeklinde bağırdığını duyduğunu, daha sonra telefonun kapandığını, ardından mağdurun evine doğru koştuğunu, aldıkları eşyaların yerde olduğunu gördüğünü, etrafta toplanan şahısların mağdurun siyah renkli, plakaları kapalı, ... Vito marka araçla kaçırıldığını söylediklerini, bunun üzerine hemen polise haber verdiğini,

Tanık ... kollukta; 05.01.2018 tarihinde akşam saatlerinde evde otururken dışarıdan bir kadının çığlık sesini duyması üzerine pencereden dışarı baktığında plakaları kapalı siyah renkli ... Vito marka aracın hızla gittiğini gördüğünü,

Tanık ... kollukta; 05.01.2018 tarihinde akşam saatlerinde evde otururken dışarıdan bir kadının çığlık sesini duyması üzerine pencereden dışarı baktığında plakaları kapalı siyah renkli ... Vito marka aracın hızla gittiğini gördüğünü,

Tanık ... kollukta; inceleme dışı sanık ...’nun çocukluk arkadaşı olduğunu, 4-5 gün öncesinde...’in kendisinden... plakalı aracını istemesi üzerine aracını bu şahsa verdiğini, 05.01.2018 tarihinde mağdur ...'in kaçırıldığını öğrenince hemen...’i aradığını ancak cevap vermediğini,

İfade etmişlerdir.

İfade etmişlerdir.

Sanık ... aşamalarda benzer şekilde; inceleme dışı sanık ...’nun kendi abisi olduğunu, mağdur ... ile...'in olay öncesinde bir süre duygusal anlamda görüştüklerini, hatta...'i, abisi...'e isteyeceklerini ancak...'in ailesinin bu duruma karşı çıktığını, 05.01.2018 tarihinde saat 19.00 sıralarında abisi...’in kendisine...'i sevdiğini, onu alıp konuşacağını, ikna etmeye çalışacağını söylediğini, ...’e “Nasıl alacağız, sıkıntı olur, kızın ailesi razı olmaz.” dediğinde...’in “Biz alalım ikna edemezsek ertesi gün götürür evine teslim ederiz.” dediğini, kendisinin de kabul ettiğini, daha sonra...'in bir akrabalarından aldığını söylediği ... Vito marka araçla...'in ikametinin olduğu sokağın başına doğru gittiklerini, ...'i sokağın başında tek başına yürürken görüp yanında durduklarını, ...’in aracın arka sürgülü kapısını açıp ...’i tutarak içeriye çektiğini ve kapıyı kapattığını, ...’in bu sırada “Yapma bırak!” şeklinde bağırdığını ancak...’in bırakmadığını, daha sonra aracı sürerek oradan ayrıldıklarını, otoyola girerek İzmit ilçesine doğru gitmeye başladıklarını, yolda...’in, ...'i sakinleştirmeye çalıştığını, ...’in ilk önce bağırıp kurtulmak istediğini ancak daha sonra sakinleştiğini, yolda...’in kendisine “İlerideki cebe gir, orada beyaz bir araç var, bu aracı bırakıp beyaz araca binerek devam edeceğiz.” dediğini, ardından cebe girdiğini, orada bekleyen beyaz renkli... plakalı...A4 marka aracın yanında durduğunu, bu aracın yanında kimse olmadığını, kontak anahtarının üzerinde olduğunu, daha sonra...’in, ...'i araçtan indirip diğer araca bindirdiğini, her ikisinin aracın arka koltuğunda oturduklarını, kendisinin ise aracın sürücü koltuğuna binerek Kandıra ilçesi istikametine doğru yola devam ettiklerini, bu aracın kime ait olduğunu bilmediğini, bir süre sonra tali yola girerek anayoldan görünmeyecek bir yere aracı park ettiğini, buraya girmesini de...’in istediğini, daha sonra kendisinin araçtan indiğini, yaklaşık 3-4 saat kadar orada beklediklerini, ardından...’in kendisini çağırarak Başiskele ilçesinde bulunan eve gitmelerini söylediğini, söz konusu yerde bulunan eve..., ...ve kendisinin girdiğini, bir süre sonra...’in kendisine...'in ikna olmayacağını belirterek “Sen git gündüz gelirsin, bizi alırsın, ...'i evine götürür bırakırız.” dediğini, bunun üzerine evden ayrılıp Gebze ilçesine doğru giderken polislerin kendisini durdurduklarını, daha sonra olayı anlatıp... ile...'in bulunduğu evi polislere gösterdiğini, ...'in, inceleme dışı sanık ... ile konuşup bir başka araç ayarladığını son ana kadar bilmediğini, yine...’in bir başkası ile sözlendiğini olay sonrasında öğrendiğini, bu durumu bilseydi asla bu işe dahil olmayacağını, yaptığından pişman olduğunu, ...'in ısrarı nedeniyle suça karışmak zorunda kaldığını savunmuştur.

Öğreti ve uygulamada etkin pişmanlık, "Bir suçun işlenmesinden sonra failin, herhangi bir dış etken bulunmaksızın kendi hür iradesiyle, meydana gelen neticeyi ortadan kaldırmaya yönelik davranışları" şeklinde tanımlanmaktadır.

TCK'nın kabul ettiği suç teorisi uyarınca, suçun kanuni tanımında yer alan unsurların gerçekleşmesiyle ortaya cezalandırmayı gerektirir bir haksızlık çıkmakta ve kusurluluğu kaldıran bir sebebin bulunmaması hâlinde, fail hakkında bir ceza ya da güvenlik tedbirine hükmolunmaktadır. Fakat bazı hâllerde kanun koyucu, failin cezalandırılması için başka birtakım unsurların da bulunması veyahut bulunmamasını aramıştır. İşte haksızlık ve kusur isnadı dışında kalan bu gibi hususlar "suçun unsurları dışında kalan hâller" başlığı altında ele alınmaktadır. Bunlardan failin cezalandırılması için gerekli olanlara "objektif cezalandırılabilme şartları", bulunmaması gerekenlere ise "şahsi cezasızlık sebepleri" ya da "cezayı kaldıran veya azaltan şahsi sebepler" denilmektedir (Mahmut Koca-İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara 2015, 8. Baskı, s. 351.). Bu yönüyle etkin pişmanlık, cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler arasında yer almaktadır.

İşledikleri suç nedeniyle şahısların cezalandırılması kural olmakla birlikte, bir kısım şartların gerçekleşmesi durumunda kişi hakkında ceza davasının açılmasından, açılmış olan davanın devamından ve sonuçta ceza verilmesinden veya mahkûm olunan cezanın infazından vazgeçilmesi izlenen suç politikasının bir gereğidir. Bilindiği üzere suç, bir süreç içerisinde işlenmekte olup buna suç yolu ya da "iter criminis" denilmektedir. Bu süreçte fail, önce belli bir suçu işlemek hususunda karar vermekte, daha sonra bunun icrasına yönelik hazırlıkları yapmakta, son olarak icra hareketlerini gerçekleştirmektedir. Çoğu suç, fiilin icra edilmesiyle tamamlanırken, kanuni tarifte ayrıca bir unsur olarak neticeye yer verilen suçlarda, suçun tamamlanması için fiilin icra edilmesinden başka ayrıca söz konusu neticenin gerçekleşmesi de aranmaktadır. TCK'nın 36. maddesindeki "gönüllü vazgeçme" düzenlemesi ile failin suç yolundan dönerek, suçun tamamlanmasını veyahut da neticenin gerçekleşmesini önlemesi; etkin pişmanlığa ilişkin düzenlemeler ile de suç tamamlandıktan sonra hatasının farkına vararak nedamet duyup neden olduğu haksızlığın neticelerini gidermesi için teşvikte bulunulması amaçlanmıştır.

TCK'da etkin pişmanlık tüm suçlarda uygulanabilecek genel bir hüküm olarak değil, özel suç tipleri bakımından uygulanabilecek istisnai bir müessese olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda kanun koyucu bazı suçlara ilişkin etkin pişmanlık düzenlemesini "etkin pişmanlık" başlığıyla bağımsız bir madde hâlinde (TCK'nın 93, 110, 168, 192, 201, 221, 248, 254, 269, 274, 293. maddeleri) bazılarını ise suç tipinin düzenlendiği maddenin bir fıkrası şeklinde gerçekleştirmiştir (TCK'nın 184/5, 230/5, 245/5, 275/2, 275/3, 281/3, 282/6, 289/2, 297/4, 316/2. maddeleri.). Bu hükümlerin bir kısmında etkin pişmanlık nedeniyle cezanın tamamen ortadan kaldırılması öngörülmüş, bir kısmında ise sadece belli oranda indirilmesi kabul edilmiştir.

Etkin pişmanlık, kanunun etkin pişmanlığa imkân tanıdığı her suç tipinde, o suçun karakterine uygun bir yapıya bürünmektedir (Yasemin Baba, Türk Ceza Kanununda Etkin Pişmanlık, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2013, s. 22.). Ancak bu durum, etkin pişmanlık hükümleri arasında hiçbir ortak unsur olmadığı anlamına gelmemektedir. Gerek Türk Ceza Kanunu'ndaki gerekse özel ceza kanunlarındaki etkin pişmanlık düzenlemeleri incelendiğinde ve öğreti ile yerleşik yargısal kararlardaki görüşler de değerlendirildiğinde etkin pişmanlığın unsurlarının;

1- Kanunda etkin pişmanlığa imkân tanıyan bir düzenleme bulunması,

2- Suçun tamamlanmış olması,

3- Failin kanunda öngörülen biçimde aktif bir davranışının gerçekleşmesi,

4- Failin bu davranışının iradi olması,

Şeklinde belirlenmesi mümkündür.

Etkin pişmanlığın uygulanabilmesi için öncelikle kanunda o suç ve faili bakımından buna imkân tanıyan özel bir hüküm bulunması gerekir. Her suç açısından etkin pişmanlığın uygulanması mümkün değildir. Esasen niteliği gereği her suç etkin pişmanlığa elverişli de değildir. Bir suç tipi bakımından kanunda etkin pişmanlık düzenlemesi öngörülmemiş ise "Kanunilik ilkesi" uyarınca kıyas veya yorum yoluyla etkin pişmanlık uygulanamaz. Örneğin TCK'nın 168. maddesinde malvarlığına yönelik bazı suçlar bakımından etkin pişmanlık öngörülmüştür. Söz konusu maddede suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu sayılmadığından, malvarlığına yönelik bir suç olmasına karşın bu suçta TCK'nın 168. maddesinin uygulanması mümkün değildir.

Etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için suçun tamamlanmış olması gerekir. Teşebbüs aşamasında kalan suçlar bakımından etkin pişmanlıktan söz edilemez ancak şartları var ise "Gönüllü vazgeçme" gündeme gelebilir.

Etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için suçun tamamlanmış olması gerekir. Teşebbüs aşamasında kalan suçlar bakımından etkin pişmanlıktan söz edilemez ancak şartları var ise "Gönüllü vazgeçme" gündeme gelebilir.

Etkin pişmanlığın diğer bir şartı, failin kanunda öngörüldüğü biçimde, pişmanlığını gösteren aktif bir davranışının bulunmasıdır. Gerçekten de etkin pişmanlığa ilişkin kanuni düzenlemeler incelendiğinde; "Suçun meydana çıkmasına ve diğer suçluların yakalanmasına hizmet ve yardım etme", "Mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakma", "Mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderme", "Diğer suç ortaklarını ve sahte olarak üretilen para veya kıymetli damgaların üretildiği veya saklandığı yerleri mercine haber verme", "Örgütü dağıtma ya da verdiği bilgilerle örgütün dağılmasını sağlama", "İftiradan dönme" ve "Gerçeği söyleme" gibi çeşitli şekillerde failden işlediği suçla gerçekleşen haksızlığın neticelerini mümkün olduğu ölçüde ortadan kaldırmaya yönelik aktif davranışlarda bulunmasının arandığı görülmektedir. Gerçekleştirdiği haksızlığın neticelerini kanunun aradığı biçimde ortadan kaldırmaya yönelik hiçbir aktif davranışta bulunmayan fail hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. Nitekim kanun koyucu tarafından da etkin pişmanlığın adlandırılmasında sergilenmesi gereken davranışın bu özellikleri gözetilerek "Etkin" kelimesi tercih edilmiştir. Karşılaştırmalı hukukta da müessesenin isimlendirilmesinde benzer bir vurgunun yapıldığı görülmektedir. Örneğin; Alman, Fransız, İspanyol, İngiliz Hukukunda adlandırma sırasıyla; "Tätige Reue", "Repentir actif", "Arrepentimiento activo eficaz" ve "Active Repentance" şeklinde yapılmıştır. Ancak aktif davranış, "Bizzat fail tarafından bir davranışta bulunulmasının zorunlu olduğu" şeklinde anlaşılmamalıdır. Failin iradesine dayanan üçüncü kişinin hareketi de bu hareketin yapılmasına fail tarafından neden olunduğu sürece yeterli kabul edilmelidir.

Etkin pişmanlığın varlığının kabul edilebilmesi için sanığın suç sonrası sergilediği aktif davranışın iradi olması da gerekmektedir. Bu şart, etkin pişmanlığın sübjektif unsurunu teşkil etmektedir. Etkin pişmanlığın var olduğunun kabulü için, tek başına failin haksızlığın sonuçlarını ortadan kaldırmaya yönelik davranışlarda bulunmuş olması yeterli değildir. Etkin pişmanlıkta fail, suç sonrası mağdurun uğradığı zararı gidermeyi, engellemeyi, düzeltmeyi ya da tehlikeyi önlemeyi iradi yani gönüllü olarak gerçekleştirmelidir. Çoğu zaman fail bu tür davranışları, suçu işledikten sonra duyduğu pişmanlığın tesiri ile yapmaktadır. Bu nedenle müessesenin adlandırılmasına tercih edilen ikinci kelime "Pişmanlık" olmuştur. Aynı şekilde karşılaştırmalı hukukta örnekleri verilen isimlerden anlaşılacağı üzere "Tövbe" kelimesi ile bu vurgunun yapıldığı görülmektedir. Etkin pişmanlıkta ceza verilmesinden vazgeçilmesinin veyahut cezadan bir indirim yapılmasının temelinde failin bu pişmanlığı yatmaktadır. Zira cezalandırmada güdülen asıl amaç, kişilerin pişmanlık duymasını sağlayıp yeniden topluma kazandırılmasıdır. Failin dışa yansıyan davranışlarının pişmanlığının tezahürü olarak kabul edilebilecek derecede iradi olması yeterli olup iç dünyasına bakılarak gerçekten samimi olup olmadığı aranmayacaktır. Bu bakımdan sanığın davranışında cezadan kurtulma saiki de etkili olmuş olsa, önemli olan salt bu saikle hareket edilmemiş olmasıdır. Nitekim TCK'nın uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda etkin pişmanlığa ilişkin 192. maddesiyle ilgili görüşmelerde, bu Kanun'un hazırlanmasında görevli akademisyenlerden Adem Sözüer; "Gönüllü vazgeçme veya etkin pişmanlıkta, kişinin iç dünyasında gerçekten nedamet duyup duymadığına bakmıyoruz sadece; yani gönüllü vazgeçme ve etkin pişmanlıkta suç politikası gereğince kişinin suç yolundan kendi iradesiyle dönüp dönmemesine bakıyoruz. O yüzden, kendi iç dünyasında gerçekten pişmanlık duyup duymadığına ilişkin konular, aslında ne gönüllü vazgeçmeyi, suça teşebbüsü ne de buradaki etkin pişmanlığı belirleyici unsuru değildir." şeklinde açıklamalarda bulunmuştur (Tutanaklarla Türk Ceza Kanunu, Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı, Ankara 2005, s. 697.).

Etkin pişmanlıkla ilgili bu genel şartlar dışında kanun koyucu, ilgili suç tipinde özel olarak etkin pişmanlığın belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşmesi veya başka bazı ön şartların varlığını da aramış olabilir.

Etkin pişmanlıkla ilgili bu genel şartlar dışında kanun koyucu, ilgili suç tipinde özel olarak etkin pişmanlığın belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşmesi veya başka bazı ön şartların varlığını da aramış olabilir.

TCK'nın "etkin pişmanlık" başlığını taşıyan ve uyuşmazlık konusunu ilgilendiren 110. maddesinde; "Yukarıdaki maddede tanımlanan suçu işleyen kişi bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir." biçiminde, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları bakımından cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi bir sebep olarak "etkin pişmanlık" düzenlemesi getirilmiştir. Madde gerekçesinde de; "Etkin pişmanlık için suç tamamlandıktan sonra mağdurun güvenli yerde serbest bırakılması gerekir. Bunun kendiliğinden, yani herhangi bir zorlama bulunmadan gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca, etkin pişmanlığın, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce gerçekleşmesi gerekir. Soruşturma makamlarının işe el koymasından sonra serbest bırakma hâlinde, etkin pişmanlık hükmünden yararlanılamayacaktır." açıklamalarına yer verilmiştir.

Anılan düzenlemeye göre, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işleyen kişinin, bu suç nedeniyle soruşturma başlamadan önce mağduru şahsına zarar vermeksizin kendiliğinden güvenli bir yere serbest bırakması hâlinde hakkında etkin pişmanlık hükmü uygulanacaktır.

Buna göre kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

1- Suçun tamamlanmış olması gerekir. Suç tamamlanmadan, başka bir ifadeyle icra hareketleri devam ederken failin mağduru serbest bırakması durumunda etkin pişmanlık değil gönüllü vazgeçme söz konusu olacaktır.

2- Failin, mağduru suç nedeniyle hakkında soruşturmaya başlanmadan evvel serbest bırakması gerekmektedir.

3- Failin, mağduru herhangi bir baskı veya zorlama olmaksızın, gerçek bir pişmanlık sonucu kendiliğinden serbest bırakması gerekir. Failin mağduru hangi nedenlerle bıraktığının önemi yoktur. Önemli olan herhangi bir dış zorlama bulunmaksızın mağdurun özgür iradeyle serbest bırakılmasıdır.

4- Mağdurun, fail tarafından serbest bırakılması gerekmektedir. Mağdurun sanığın elinden kaçması veya olayı haber alan kolluk görevlileri veya başkaları tarafından bulunduğu yerden alınması hâlinde bu hüküm uygulanamayacaktır. Ayrıca failin mağduru "Halkın içine çıkabilecek bir hâlde" serbest bırakması gerekir. Örneğin çıplak vaziyette bırakma, Kanun'un aradığı anlamda serbest bırakma olarak kabul edilemeyecektir.

5- Failin mağduru güvenli bir mahalde serbest bırakması gerekmektedir.

6- Failin mağdurun şahsına bir zarar vermemiş olması gerekir.

Somut olayda, etkin pişmanlık hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi açısından öncelikle, "Mağduru suç nedeniyle hakkında soruşturmaya başlanmadan evvel serbest bırakma" şartı üzerinde durulmalıdır.

5- Failin mağduru güvenli bir mahalde serbest bırakması gerekmektedir.

6- Failin mağdurun şahsına bir zarar vermemiş olması gerekir.

Somut olayda, etkin pişmanlık hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi açısından öncelikle, "Mağduru suç nedeniyle hakkında soruşturmaya başlanmadan evvel serbest bırakma" şartı üzerinde durulmalıdır.

Şüpheli ve sanıkların örneğin etkin pişmanlık gibi bir kısım hak ve imkânlardan yararlanabilmeleri ve buna bağlı haklarının korunması bakımından soruşturma evresinin ne zaman başladığı hususu önem arz etmektedir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde soruşturma; "Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evre" olarak tanımlanmıştır. Maddenin ilgili fıkrasının taslak gerekçesinde; "Suça ilk müdahaleden başlayarak iddianamenin mahkemeye verilmesine kadar geçen bütün işlemleri kapsayan evre soruşturma olarak isimlendirilmiştir." komisyon değişiklik gerekçesinde ise; "Soruşturma evresi, suçun işlenmesi anından değil, suç şüphesinin öğrenilmesi anından başlatılmıştır. Çünkü bu aşamada henüz bir suçun işlendiğinden değil, ancak bir suç iddiasının varlığından söz edilebilir. Aksi takdirde, suçun işlendiğinden bahsedildiği yerde; örneğin şüpheli, sanık, soruşturma, kovuşturma gibi muhakeme hukuku kişi ve kurumlarının, suçlu sayılmama karinesi gibi ilkelerin yeri olamazdı." şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

CMK'nın "İhbar ve şikâyet" başlıklı 158. maddesi;

"(1) Suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.

(2) Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet, ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

(3) Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir.

(4) Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle, ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet, gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

(5) İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir.