muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/6343, Karar No: 2019/3229, Tarih: 21.03.2019

**2. Hukuk Dairesi         2017/6343 E.  ,  2019/3229 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

DAVACI-DAVALI : ...

DAVALI-DAVACI : ...

DAVA TÜRÜ : Karşılıklı Boşanma

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı kadın tarafından erkeğin davasının kabulü, kusur belirlemesi, tazminat taleplerinin reddi, yoksulluk ve iştirak nafakalarının miktarı ile ortak çocuk Yusuf'un velayeti yönünden, davalı-karşı davacı erkek tarafından ise; kadının davasının kabulü, kusur belirlemesi, tazminat taleplerinin reddi, kadın lehine hükmedilen nafakalar, iştirak nafakası talebinin reddi ile ortak çocuk Aybüke'nin velayetine yönelik olarak temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Taraflarca açılan boşanma davalarının yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince; her iki davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına ve fer'ilerine yönelik tesis edilen hükmün taraflarca istinafı üzerine, bölge adliye mahkemesince davacı-karşı davalı kadının yoksulluk nafakasına yönelik istinaf talebinin kabulü ile tarafların diğer istinaf taleplerinin reddine karar verilerek, ilk derece mahkemesinin kararının bu yönden düzeltilmesine karar verilmiş ise de; bu konuda eda hükmü oluşturacak şekilde yeniden esas hakkında karar verilmemesi doğru görülmemiştir (HMK m.353-f.l/b-2). Ancak bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün bu yönlerden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir (HMK m.370/2).

SONUÇ: Yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple temyiz edilen bölge adliye mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1.bendinin hükümden çıkartılmasına, yerine l. bent olarak “Davacı-karşı davalı kadının yoksulluk nafakasına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile ... 6.Aile Mahkemesinin 06.02.2017 tarih ve 2015/19 esas - 2017/129 karar sayılı ilamının 6 nolu bendinin kaldırılmasına, “Davacı-karşı davalı kadın yararına dava tarihinden itibaren hükmedilen aylık 250,00 TL tedbir nafakasının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren yoksulluk nafakası olarak devamına, davalı-karşı davacı erkekten alınarak davacı-karşı davalı kadına verilmesine cümlelerinin yazılmasına, hükmün bu bölümünün DÜZELTİLEREK, temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatıranlara geri verilmesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine oyçokluğuyla karar verildi. 21.03.2019(Prş.)

KARŞI OY YAZISI

KARŞI OY YAZISI

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b-2. maddesinde; davanın esasıyla ilgili olarak, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı taktirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzeltilerek yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verileceği,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1 -b-3. maddesinde; davanın esasıyla ilgili olarak, yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında duruşma yapılmadan karar verileceği düzenlenmiştir.

Bu itibarla somut olayda Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/l-b-2. maddesinde yer alan hüküm uyarınca, bölge adliye mahkemesince istinaf edilen bütün hususlarla ilgili yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerekirken, kanunun açık hükmüne aykırı olacak şekilde “diğer istinaf taleplerinin reddine” denilip ilk derece mahkemesinin hüküm bölümünün bir kısmının muhafaza edilerek, sadece düzeltilmesine karar verilen kısımla ilgili hüküm kurulması doğru değildir. Bu sebeple diğer yönler incelenmeden kararın bozulması gerektiğinden sayın çoğunluğun düzelterek onama görüşüne katılmıyorum.

3-GT-HA-AŞ
Yargıtay — Esas No: 2011/2279, Karar No: 2011/3669, Tarih: 07.06.2011

**1. Ceza Dairesi         2011/2279 E.  ,  2011/3669 K.**

**"İçtihat Metni"**

...'nu kasten öldürmeye teşebbüsten ve izinsiz silah taşımaktan sanık ...'in yapılan yargılanması sonunda: Hükümlülüğüne, diğer sanıklar ..., ..., ..., ... ile ...'ın beraatlerine ilişkin (...) İkinci Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 25.05.2010 gün ve 515/218 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi sanık ... müdafii ile müdahil vekili taraflarından istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

1- Sanık ...'un 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçu yönünden;

CMK'nun 231/12. maddesi uyarınca, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı itiraza tabi olup temyizi mümkün bulunmadığından, sanık müdafiinin temyiz isteminin CMUK’nun 317. maddesi uyarınca reddine, bu hususta mahallinde gereğinin yerine getirilebilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına (TEVDİİNE) karar verilmiştir.

2- Sanık ... müdafii yasal süresi içerisinde 27.05.2010 tarihli dilekçe ile temyiz başvurusunda bulunduğu ve sanık ...'in 26.05.2010 tarihli dilekçesi ile hakkındaki cezanın onaylanmasını talep ettiği anlaşılmış ise de; Dairemizce de benimsenen Ceza Genel Kurulunun 07.04.2009 gün ve 2008/9-271 esas, 2009/92 karar sayılı kararında açıklandığı üzere, CMUK.nun 295. maddesinde yasa yolu başvuru hakkından vazgeçme ve geri alma müesseseleri birlikte düzenlenmiş iken, CMK.nun 266. maddesinde yalnızca geri alma hakkının kabul edildiği dikkate alınarak, sanığın cezanın onaylanması yönündeki talebi, bu tarih itibariyle henüz gerçekleşmiş bir temyiz istemi bulunmadığından temyiz isteminden vazgeçme niteliğinde kabul edilemeyeceği, yasa yolu başvurusundan feragat niteliğinde kabul edilebilecek bu istemin, CMK.nun 266. maddesinin açık hükmü uyarınca sanık müdafiinin 27.05.2010 tarihli dilekçe ile süresinde yaptığı ve geçerli olan temyiz başvurusu üzerine temyiz incelemesi yapılmasına engel oluşturmayacağı gözetilerek sanık ... müdafii ve katılan ... vekilinin temyiz istemleri üzerine yapılan incelemede;

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...'in insan öldürmeye teşebbüs ve 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçlarının sübutu kabul, oluşa ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde suçların niteliği tayin, insan öldürmeye teşebbüs suçu yönünden cezayı azaltıcı tahrik ve takdiri takdiri indirim sebebinin nitelik ve derecesi, 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçu yönünden cezayı azaltıcı takdiri indirim sebebinin niteliği takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, sanıklar ..., ... ve ...'in tasarlayarak insan öldürmeye teşebbüs suçu ve Selçuk'un tasarlayarak insan öldürmeye teşebbüs suçuna yardımdan elde edilen delillerin hükümlülüğe yeter nitelik ve derecede bulunmadığı gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınıp beraat kararı verilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde bozma nedeni dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık ... müdafiinin yasal savunmaya, suç niteliğine, katılan ... vekilinin beraat eden sanıklar ..., ..., ... ve ...yönünden suçun sübut bulduğuna, yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle;

A) Sanıklar ..., ... ve ...'in tasarlayarak insan öldürmeye teşebbüs, sanık ...'un ise tasarlayarak insan öldürmeye teşebbüs suçuna yardımdan beraatlerine ilişkin hükümlerin tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA),

B-a) Sanık ...'in insan öldürmeye teşebbüs ve 6136 sayılı Yasaya aykırılık suçları yönünden;

aa) Dosya içeriğindeki nüfus kaydına göre 10.06.1994 doğumlu olması nedeniyle suç tarihi olan 06.06.2009 itibariyle 15 yaşını bitirmediği için 5237 sayılı TCK'nin 31/2.maddesi kapsamında kalan sanık hakkında yaş sebebiyle yapılan indirimlerin TCK'nun 31/2. maddesi bendi yerine aynı yasanın 31/3. maddesi bendi ile yapılması suretiyle fazla cezaya hükmedilmesi,

bb) Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan sanık hakkında TCK.nun 31/2 maddesine göre fiilinin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığı, davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunup bulunmadığı konusunda 5395 sayılı Kanunun 35/1 maddesi uyarınca sosyal inceleme raporu aldırılmayıp, aynı Kanunun 35/3 maddesine göre de sosyal inceleme yaptırılmamasının gerekçesi gösterilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

b) Sanık ...'in insan öldürmeye teşebbüs suçu yönünden;

b) Sanık ...'in insan öldürmeye teşebbüs suçu yönünden;

Oluşa ve dosya içeriğine; mağdurun, ......,ve yanında tanımadığı kişilerin kendisine ateş ettiklerini, kendisinin ise sanık ...'in yanındaki kişi ile boğuşarak elindeki silahı aldığını belirtiği ilk ifadesi, sanık ... ve yanındaki bir kişinin elinde tabanca olduğu şeklinde geliştirirken ateş etmekten bahsetmediği duruşma beyanı, olaydan sonra aynı arabada diğer sanıklarla birlikte ...'dan ayrılmak üzere yola çıkan ve yakalan İlker'in sağ ve sol el avuç içi svap alma bantlarında atış artıklarının bulunduğunu tespit eden ekspertiz raporu, tanık ...'nın Cumhuriyet Savcısı önündeki olay yerinden iki kişinin kaçtığını gördüğü yönündeki beyanı, tanık ...'ın Cumhuriyet Savcısı huzurundaki olaydan sonra 30- 40 metre ileride araç park alanında iki kişinin kül rengi bir araca binip hızla uzaklaştıklarını gördüğü şeklindeki ifadesi ve tanık ...'ın beyanları birlikte değerlendirildiğinde; sanık ... ile kardeşi ...ve yanında çalışan diğer sanıkların 10 gün kadar önce tatil yapmak amacıyla ... ili Kemer ilçesine geldikleri, olaydan bir hafta kadar önce plajda güneşlendikleri sırada sanıkların yanında bulunan köpeğin plajda bulunanları rahatsız etmesi nedeniyle, sanıklardan İlker ile mağdur ... arasında tartışma çıktığı, tartışma sırasında mağdur ...'un, sanık ...'e bir tokat attığı, tarafların etrafta bulunanların araya girmesiyle ayrıldıkları, sanık ...'in, kendisine atılan tokadı hazmedemeyerek, olay günü yanında sanık ... olduğu halde, mağdurun oturduğu evin yakınlarına gelerek mağdurun evinden çıkmasını bekleyip, evinden çıkmakta olan mağdura tabancalarla ateş ederek, batın her iki yanda, sol uylukta ve glans peniste yaralanmaya ve yaşamsal tehlike geçirmesine neden olacak şekilde yaraladıkları olayda; sanık ...'in de sanık ...'in yanında fail olarak mağduru öldürmeye teşebbüs suçunu işlediği anlaşıldığı halde, mağduru öldürmeye teşebbüsten mahkumiyet yerine yerine yazılı şekilde beraatına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafii ve katılan ... vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün kısmen tebliğnamedeki düşünce gibi (BOZULMASINA), ceza miktarına ve tutuklulukta geçen süreye göre sanık ...'in tahliye isteminin reddine, 07.06.2011 gününde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/6382, Karar No: 2011/3224, Tarih: 02.06.2011

**(Kapatılan)16. Hukuk Dairesi         2010/6382 E.  ,  2011/3224 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :KADASTRO MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : KADASTRO

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 143 ada 8 parsel sayılı 11928,21 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, irsen intikal, paylaşma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeni ile davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ..., yasal süresi içinde annesi tarafından kendisine verilen ve içerisine ceviz ağaçları diktiği taşınmazın davalı adına tespit edildiği iddiası ile dava açmıştır. Hazine, dava konusu taşınmazın bilirkişi rapor ve krokisinde (B) harfi ile gösterilen bölümünün dere yatağı olması nedeni ile bu bölümün dere yatağı olarak tespit dışı bırakılması istemi ile davaya katılmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davacının taşınmazın fen bilirkişi rapor ve krokisinde (A) harfi ile gösterilen bölümüne ilişkin davasının reddine, tespit gibi tesciline, davacı ve katılan Hazinenin (B) harfi ile gösterilen bölüme yönelik davaları yönünden bu bölümün dere yatağında kalıp tespit tutanağı düzenlenmediği gerekçesi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş; hüküm, davacı ile katılan ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, tarafların (kardeş olan) anneleri arasında yapılan paylaşımda dava konusu taşınmazın davalı tarafın annesine isabet ettiği kabul edilmek sureti ile davanın reddine karar verilmiş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli değildir. Taşınmaz başında yapılan ilk keşifte yerel bilirkişi ve tanıklar taşınmazın öncesinin kök muris ... ’a ait olduğunu, ...’in ölümünden sonra mirasçıları arasında yapılan paylaşımda dava konusu taşınmazın dere kenarında kalan alt kısmının davacının annesine verildiğini ve o tarihten beri davacı tarafından kullanıldığını beyan etmişler, ilk keşifte tanık sıfatı ile dinlenen tespit bilirkişisi ... Akşit 2. keşifteki beyanında ise dava konusu taşınmazın davalının annesi ...’ e verildiğini beyan etmiş, ilk keşifte yerel bilirkişi ve tanık olarak dinlenen şahıslar ise duruşmada alınan beyanlarında paylaşım konusunda bilgi sahibi olmadıkları ve taşınmazın paylaşımda davalının annesi ...’e verildiği ve daha sonra tarafların annelerinin değiş tokuş yaptıkları şeklinde beyanlarda bulunmuşlardır. Böylece her iki keşifte ve duruşmada dinlenen tanık ve yerel bilirkişi beyanları birbirleri ile çelişkili olduğu gibi her beyan kendi içinde de çelişkilidir. Bu şekilde

çelişkili beyanlara göre karar verilmesi doğru değildir. Sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için; daha önceki keşiflerde dinlenen yerel bilirkişi, tespit bilirkişileri ve tanıklar huzuru ile dava konusu taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, yerel bilirkişi ve tanıklardan 1990 yılında paylaşılarak köy karar defterine göre ... Dal mirasçısı olarak 4 kardeşe kalan taşınmazın daha sonra zeminde fiilen tekrar paylaşılıp paylaşılmadığı, kimin nereyi kullandığı ve kullanımın paylaşıma uygun olup olmadığı maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasındaki çelişkiler yöntemince yüzleştirme yapılmak sureti ile giderilmeli, teknik bilirkişiye keşfi ve uygulamayı izlemeye elverişli kroki düzenlettirilmeli, bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler gözardı edilerek, yazılı olduğu şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, davacı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde bulunduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 02.06.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/19230, Karar No: 2020/6243, Tarih: 23.06.2020

**9. Hukuk Dairesi         2016/19230 E.  ,  2020/6243 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, müvekkili işçinin ...'na bağlı ... Yetişkin Zihinsel Engelliler Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğünde ek ders karşılığı usta öğretici olarak çalıştığını, evlilik sebebiyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Kaymakamlık vekili husumet itirazında bulunmuş, Mahkemece Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına dahili dava dilekçesi tebliğ edilmiş ve davalı Bakanlık hakkında kabule dair karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, taraflar arasındaki ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesine dayalı olup olmadığı, davanın adli yargı da mı yoksa idari yargı da mı görüleceği noktasında toplanmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “ders görevi” başlıklı değişik 89. maddesinde “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.” hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanmış, 09/11/2000 tarihli ve 2000/1648 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan, 22/12/2000 tarihli ve 24268 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Merkez ve Taşra Teşkilatı ile Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Okutulacak Ders Saatlerinin Sayısı, Ders Görevi Alacakların Nitelikleri ve Benzeri Diğer Hususların Tespitine Dair Esasların “ders ücreti karşılığında görevlendirme” başlıklı 6. maddesinde; maddenin “a,b, ve c” bentlerinde belirtilen özelliklere sahip olanlara, kuruluş müdürlüğünün talebi, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün teklifi üzerine valilik makamının onayı ile ek ders görevi verilebileceği; maddenin “d ve e” bentlerinde belirtilen özelliklere sahip olanlara İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün talebi, valilik makamının teklifi üzerine Genel Müdürlük makamının onayı ile ek ders görevi verilebileceği kabul edilmiştir.

Esasların, “ek ders birim ücreti” başlıklı 8. maddesinde ise, “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 176 ıncı maddesi gereğince ödenecek birim saat ücretleri, gündüz öğretimi kapsamında görev yapanlar bakımından gündüz öğretimi için belirlenen gösterge rakamı, gece öğretimi kapsamında görev yapanlar bakımından da gece öğretimi için belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ödenir” hükmü düzenlenmiştir.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Merkez ve Taşra Teşkilatı ile Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Okutulacak Ders Saatlerinin Sayısı, Ders Görevi Alacakların Nitelikleri ve Benzeri Diğer Hususların Tespitine Dair Esaslar, yapılan bir kısım değişiklikler ( 04/03/2006 tarihli ve 26098 sayılı; 30/12/2008 tarihli ve 27096 sayılı ; 15/07/2009 tarihli ve 27289 sayılı ; 11/12/2010 tarihli ve 27782 sayılı; 10/01/2012 tarihli ve 28169 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikler) ile birlikte 24/04/2015 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır.

24/04/2015 tarihi itibariyle ise, 24/04/2015 tarihli ve 29336 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (Bakanlar Kurulunun 2015/7446 sayılı kararı ile 16/03/2015 tarihinde kararlaştırılan) ... Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar yürürlüğe girmiştir. 657 sayılı Kanun’un 89. maddesine dayanılarak kabul edilen bu esasların 9. maddesinde, kendilerine ek ders görevi verileceklerin, Bakan veya yetkilendireceği ilgili makam onayı ile tespit edileceği; 7. maddesinde ise ek ders görevi verilenlere 657 sayılı Kanun’un 176. maddesi uyarınca ek ders ücreti ödeneceği düzenlenmiştir.

İş Kanunu’na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş aktinden veya İş Kanunu’na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri, mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesine göre iş mahkemeleridir. 25/10/2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca ise, iş mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara ilişkin dava ve işlere bakar.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunun 4. maddesinde belirtilen ayrık durumlar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinin ikinci fıkrasında, kanunun 4. maddesinde belirtilen ayrık durumlar dışında kalan bütün işyerlerine, işverenler ile işveren vekillerine ve çalışma şekline bakılmaksızın işçilere bu Kanunun uygulanacağı belirtilmiştir.

4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde “işçi”, bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi olarak tanımlanmıştır. İşçi sıfatının kazanılması iş sözleşmesinin varlığına dayandığından, her şeyden önce ortada tarafların serbest iradeleriyle kabul edilmiş bir sözleşme ilişkisinin bulunması zorunludur. Çalışma ilişkisinin iş sözleşmesine, idarece yapılan bir görevlendirmeye veya idari sözleşmeye dayalı olup olmadığının tespiti, sonuç itibariyle yargı yolunu da belirleyecektir. Niteliği itibariyle bir özel hukuk sözleşmesi olan iş sözleşmesinde taraflar, yasaların öngördüğü sınırlar içinde sözleşmenin konusunu, amacını, biçimini, bağlantı kuracakları kişileri serbestçe seçebilirler. Buna karşılık istihdamın idari sözleşme, görevlendirme veya atama suretiyle yapılması durumunda, çalışma ilişkisinin çerçevesini oluşturan yasal mevzuat tarafların hareket serbestisini kısıtlamakta ve kişileri statü hukukuna tabi kılmaktadır. Bu nedenledir ki, özel hukuk sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar adli yargıda, idarece yapılan görevlendirmelerden ve atamalardan doğan uyuşmazlıklar ise idari yargıda çözümlenmektedir ( YHGK 18/01/2017, 2015/736 esas- 2017/25 karar sayılı kararı).

Somut olayda, davacının, davalıya bağlı Arifiye Yetişkin Zihinsel Engelliler Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü işyerinde, 657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Merkez ve Taşra Teşkilatı ile Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Okutulacak Ders Saatlerinin Sayısı, Ders Görevi Alacakların Nitelikleri ve Benzeri Diğer Hususların Tespitine Dair Esaslar” kapsamında, Genel Müdürlük makamının onayıyla usta öğretici olarak ek ders ücreti karşılığında yapılan görevlendirmeler ile çalıştığı, ödenecek ücretinin 657 sayılı Kanun’un 176. maddesine göre belirlendiği anlaşılmaktadır.

657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan esaslarda, ders görevi alacakların taşıması gereken nitelikler, göreve alınma, çalışma koşulları ile yapılacak ödemeler önceden düzenlenmiş, idareye göreve alma ve sonlandırma gibi konularda üstün yetkiler verilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında varılan neticede, taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığı, çalışma ilişkisinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalı olduğu, göreve alınma, çalışma koşulları ile ödenecek ücretin statü hukuku içinde düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla taraflar arasındaki ilişki statü hukukuna tabi olup, uyuşmazlığın çözümü iş mahkemelerinin görev alanına girmemektedir. Sosyal Güvenlik Hukuku açısından, primlerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödenmesi, davacının özel hukuk kapsamında sözleşme ile çalıştığını göstermez.