muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/565, Karar No: 2021/524, Tarih: 04.11.2021

Sanık ... 16.08.2005 tarihinde Savcılıkta; ... 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak 4. vardiyada görev yaptığını, 13.08.2005 tarihinde sabah sayımı için B Blok, 64 No.lu odaya girdiklerini, katılan ...'in yemekhane kısmında bulunmadığını, yatakhane kısmında yatağına uzanmış vaziyette olduğunu gördüklerini, katılana neden aşağıya inmediğini ve hasta olup olmadığını sorup sayım için aşağı kata inmesini istediklerini, katılanın ise sayımlarda kesinlikle aşağı kata inmeyeceğini, Savcılığa dilekçe verdiğini, kendisini hiç kimsenin aşağıya indiremeyeceğini beyan ettiğini, bu durumu Başmemurlarına ilettiklerini, Başmemur olan tanık ... Kayadüğün'ün katılana doktor raporu olması hâlinde sayım sırasında yatağında bulunabileceğini söylediğini, katılanın Savcılığa verdiği dilekçenin cevabı gelmeden hiçbir şekilde sayımlara inmeyeceğini, kendisiyle uğraşmamalarını yoksa başlarına çorap öreceğini söyleyip "Beni kralınız gelse indiremez, ben ... kıran baş kesenim, benimle uğraşamazsınız." dediğini, daha sonra Başmemurlarının kendisiyle konuşması sonucunda katılanın kendi isteği ile yemekhane kısmına indiğini, indiğinde üzerinde atlet ve eşofman bulunduğunu, ardından "Bana işkence yapıyorsunuz, keyfi olarak aşağıya indiriyorsunuz." diyerek bağırmaya başladığını, daha sonra cama yöneldiğini, çevreye ve kendisine zarar vermemesi için katılanı tuttuklarını, "Bırakın beni ben sakinim." diyerek bağırmaya devam ettiğini, katılana hiçbir şekilde zarar verilmediğini ve zor kullanılmadığını, sayım işleminin tamamlamasının ardından odadan çıkıldığını, aynı gün saat 09.10 sıralarında koğuş butonuna basılması üzerine görevli arkadaşı ile birlikte katılanın odasına gittiklerini, kendisine ne olduğunu sorduklarını, kalbinin ve göğsünün ağrıdığını ve doktora çıkmak isteğini söylemesi üzerine durumu başmemurlarına ilettiklerini, daha sonra başmemur ile görevli arkadaşının katılanın odasının önüne giderek mazgaldan durumu hakkında bilgi aldıklarını, daha sonra durumun 2. müdüre bildirilerek doktor çağırıldığını, saat 09.30 sıralarında katılanın doktora çıkarıldığını, bu sırada katılanın "Benimle uğraştığınıza pişman olacaksınız." diyerek kendilerini tehdit etmeye başladığını, katılanın kurum revirinde muayenesi yapıldıktan sonra doktorun sevk etmesi üzerine acil olarak hastaneye götürüldüğünü, 14.08.2005 tarihinde akşam sayımından sonra katılanın tekrar butona basması üzerine odasının önüne gittiklerini, katılanın, bir gün önceki olaylardan dolayı pişmanlık duyduğunu söylemesi üzerine durumu başmemura ilettiklerini, ardından 14.08.2005 tarihli tutanağı düzenlediklerini,

24.08.2005 tarihinde Savcılıkta; 22.08.2005 günü saat 23.30 sıralarında katılanın butona basması nedeniyle koğuş kapısına gittiğini, yanına da İsmail Uzun isimli infaz ve koruma memurunu aldığını, katılana ne istediğini sorduklarını, katılanın "Yaptığım şikâyetlerden ötürü pişmanım, uzun süredir vicdan muhasebesi yapıyorum, vicdanen rahatsızım, şikâyetimden vazgeçmek için dilekçe vereceğim." dediğini, katılana "Numara yapmayasın." demesi üzerine katılanın çocukları üzerine yemin ederek doğru söylediğini, hatta Hekimhanlı başmemurla görüşüp ondan da özür dilemek istediğini ifade etmesi üzerine katılanın bu şekilde davranmasına sevinerek Başmemur olan inceleme dışı sanık ...'ı çağırmaya gittiğini, ardından onu da koğuş kapısına getirdiğini, orada katılanın mazgaldan elini uzatıp inceleme dışı sanık ...'la tokalaşarak özür dilediğini ve dilekçe vereceğini söylediğini, inceleme dışı sanık ...'ın katılana "Şimdi dilekçe vermene gerek yok, yarın sabah sayımda verirsin." dediğini, sabah sayımda da katılanın dilekçesini alıp kurum müdürüne götürdüğünü, bu dilekçeyi kurum müdürlüğünde bulunan 2. Müdür Raif Cora'ya verdiğini ancak sonradan duyduğuna göre dilekçe vermesine rağmen eski iddialarında ısrar ettiğini öğrendiğini, 22.08.2005 tarihinde saat 23.30 sıralarında butona basıp görevli çağırması nedeniyle katılanın koğuşunun kapısına gittiğini, kapıyı açmadıklarını, mazgal deliğinden görüştüklerini, bunun dışında da "İfadeni geri almazsan şöyle yaparım böyle yaparım." şeklinde katılanı asla tehdit etmediklerini, katılanın yalan söylediğini, dengesiz davranışlar içinde olduğunu, atılan suçlamayı kabul etmediğini,

Mahkemede; katılanın daha önce başka bir koğuşta kaldığını, o koğuşun alt ve üst katının olmadığını, yemekhane ve yatakhane bölümlerinin aynı katta olması nedeniyle sayımlar sırasında katılanın aşağıya inmek veya ayağa kalkmak gibi zorunluluğu bulunmadığını, koğuşunun değiştirilmesi nedeniyle katılanın sayım sırasında yemekhane katına inmek zorunda kaldığını, olay günü katılanın koğuşunda yukarı kata çıkan kişilerden birinin de kendisi olduğunu, katılana karşı şiddet kullanmadıklarını, 8-10 kişi önünde katılana yönelik bu tür bir eylem yapmalarının mümkün olmadığını, zaten içeride yaklaşık olarak 5-10 dakika kaldıklarını, bu kadar süre kalmalarının nedeninin de katılanın kendilerine zorluk çıkartması olduğunu, olaydan sonra katılanı revire götüren kişilerden birisinin kendisi olduğunu, sanık ... ile birlikte götürdüklerini, katılanın kalp krizi geçirmesi nedeniyle butona bastığını söylediğini, o sırada katılanın yüzünde terleme belirtileri bulunduğunu, hemen başmemura haber verdiklerini, onun da doktor çağırdığını, katılanı çok kısa bir sürede revire intikal ettirdiklerini, işkence yapan kişilerin bu şekilde davranmasının normal olmadığını, katılanın kendilerine yaptıklarından pişman olduğunu, bir daha böyle bir şey yapmayacağını söyleyip çocukları üzerine yemin ederek özür dilemesine rağmen ertesi gün tekrar haklarında şikâyette bulunduğunu, olay tarihinde sigara kullanmadığı gibi hâlen de kullanmadığını,

Sanık ... Savcılıkta; ... 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak 4. vardiyada görev yaptığını, 13.08.2005 tarihinde sabah sayımı için B Blok, 64 No.lu odaya girdiklerini, katılan ...'in yemekhane kısmında bulunmadığını, yatakhane kısmında yatağa uzanmış vaziyette olduğunu gördüklerini, sayım için neden aşağıya inmediğini ve hasta olup olmadığını sorduklarını, ardından sayım için aşağı kata inmesini istediklerini, katılanın sayımlarda aşağıya kesinlikle inmeyeceğini, Savcılığa dilekçe verdiğini, kendisini hiç kimsenin aşağıya indiremeyeceğini beyan ettiğini, bu durumu Başmemurlarına ilettiklerini, Başmemur olan tanık ... Kayadüğün'ün katılana doktor raporunun olması hâlinde sayım sırasında yatağında bulunabileceğini söylediğini, katılanın ise Savcılığa verdiği dilekçenin cevabı gelmeden hiçbir şekilde sayımlara inmeyeceğini, kendisiyle uğraşmamalarını yoksa başlarına çorap öreceğini söyleyip "Beni kralınız gelse indiremez, ben ... kıran baş kesenim, benimle uğraşamazsınız." dediğini, daha sonra Başmemurun kendisiyle konuşması sonucunda katılanın kendi isteği ile yemekhane kısmına indiğini, indiğinde katılanın üzerinde atlet ve eşofman bulunduğunu, daha sonra "Bana işkence yapıyorsunuz, keyfi olarak aşağıya indiriyorsunuz." diyerek bağırmaya başlayıp cama yöneldiğini, çevreye ve kendisine zarar vermemesi için katılanı tuttuklarını, katılanın "Bırakın beni, ben sakinim." diyerek bağırmaya devam ettiğini, katılana hiçbir şekilde zarar verilmediğini ve zor kullanılmadığını, sayım işlemi tamamlandıktan sonra katılanın odasından çıkıldığını, aynı gün saat 09.10 sıralarında koğuş butonuna basması üzerine görevli arkadaşı ile birlikte katılanın odasına gittiklerini, kendisine ne olduğunu sorduklarını, kalbinin ve göğsünün ağrıdığını ve doktora çıkmak isteğini söylemesi üzerine durumu başmemura ilettiklerini, ardından başmemur ve görevli arkadaşının katılanın odasının önüne giderek mazgaldan durumu hakkında bilgi aldıklarını, akabinde de durumun 2. müdüre bildirilerek doktor çağırıldığını, saat 09.30 sıralarında katılanın doktora çıkarıldığını, bu sırada katılanın "Benimle uğraştığınıza pişman olacaksınız." diyerek kendilerini tehdit etmeye başladığını, katılanın kurum revirinde muayenesi sağlandıktan sonra doktorun sevk etmesi üzerine acil olarak hastaneye götürüldüğünü, 14.02.2008 tarihinde akşam sayımından sonra katılanın butona basması nedeniyle odasının önüne tekrar gidildiğini, katılanın bir gün önce meydana gelen olaylardan dolayı pişmanlık duyduğunu söylemesi üzerine durumu başmemura ilettiklerini, ardından 14.08.2005 tarihli tutanağın düzenlendiğini,

Mahkemede; olayın katılanın sayıma katılmayı reddetmesinden kaynaklandığını, katılanı revire götüren kişilerden birinin kendisi olduğunu, eğer işkence yapmış olsaydı bunu delillendirmeyeceğini, bütün bu olayların nedeninin katılanın odasının değiştirilmesi olduğunu, bu konuda tutanak da tutulduğunu ancak kendilerine verilmediği için içeriğini bilmediğini, duyduğu kadarıyla katılanın kendisi hakkında tutanak tutan memurları da tehdit ettiğini, butona bastıktan sonra katılanı ilk gören kişinin kendisi olduğunu, odasının önüne gider gitmez katılanın sabahki olayların uyku mahmurluğundan kaynaklandığını ve özür dilediğini söylediğini, olay tarihinde sigara kullanmadığını ancak daha sonra kullanmaya başladığını,

Savunmuşlardır.

Uyuşmazlık konusunun sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle işkence suçuna ilişkin milletlerarası sözleşme hükümlerine değinilmesinde yarar bulunmaktadır.

Türkiye, taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerde işkencenin yasak olduğunu kabul ederek, işkence ve diğer kötü muamele teşkil eden eylemlerin önlenmesiyle ilgili gerekli tedbirleri alma konusunda taahhüt altına girmiştir.

Türkiye’nin de üyesi olduğu Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca 10 Aralık 1948 tarihinde ilan edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 5. maddesi;

"Hiç kimse işkenceye, zalimane, gayriinsani, haysiyet kırıcı cezalara veya muamelelere tâbi tutulamaz.",

4 Kasım 1950 tarihli İnsan Hakları ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’nin 3. maddesi de;

“Hiç kimse işkenceye, zalimane, gayriinsani yahut haysiyet kırıcı ceza veya muameleye tâbi tutulamaz.”

Şeklinde düzenlenerek işkence ile birlikte diğer kötü muamele teşkil eden eylemler yasaklanmıştır.

10 Şubat 1984 tarihli İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 1. maddesinin birinci fıkrası; “İşkence terimi, bir şahsa veya bir üçüncü şahsa, bu şahsın veya üçüncü şahsın işlediği veya işlediğinden şüphe edilen bir fiil sebebiyle, cezalandırmak amacıyla, bilgi veya itiraf elde etmek için veya ayrım gözeten herhangi bir sebep dolayısıyla bir kamu görevlisinin veya bu sıfatla hareket eden bir başka şahsın teşviki veya rızası veya muvafakatıyla uygulanan fiziki veya manevî ağır acı veya ızdırap veren bir fiil anlamına gelir. Bu yalnızca yasal müeyyidelerin uygulanmasından doğan, tabiatında olan veya arızi olarak husule gelen acı ve ızdırabı içermez.”,

İkinci fıkrası ise “Bu madde, konu hakkında daha geniş uygulama hükümleri ihtiva eden herhangi uluslararası bir belge veya millî mevzuata halel getirmez.” şeklinde düzenlenerek işkence kavramı tanımlanmış ve kapsamı belirlenmiştir.

Sözleşme'nin 2. maddesinin ikinci fıkrası; “Hiç bir istisnai durum, ne harp hâli ne de bir harp tehdidi, dahili siyasî istikrarsızlık veya herhangi başka bir olağanüstü hâl, işkencenin uygulanması için gerekçe gösterilemez.”,

İkinci fıkrası ise “Bu madde, konu hakkında daha geniş uygulama hükümleri ihtiva eden herhangi uluslararası bir belge veya millî mevzuata halel getirmez.” şeklinde düzenlenerek işkence kavramı tanımlanmış ve kapsamı belirlenmiştir.

Sözleşme'nin 2. maddesinin ikinci fıkrası; “Hiç bir istisnai durum, ne harp hâli ne de bir harp tehdidi, dahili siyasî istikrarsızlık veya herhangi başka bir olağanüstü hâl, işkencenin uygulanması için gerekçe gösterilemez.”,

Üçüncü fıkrası ise “Bir üst görevlinin veya bir kamu mercisinin emri, işkencenin haklılığına gerekçe kabul edilemez.” şeklinde düzenlenerek hiçbir hâl ve şartta işkencenin meşru ve mazur gösterilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Sözleşme'nin 4. maddesinin birinci fıkrası; “Her Taraf Devlet, tüm işkence fiillerinin kendi ceza kanununa göre suç olmasını sağlayacaktır. Aynı şekilde, işkence yapmaya teşebbüs ve işkenceye iştirak veya suç ortaklığı yapan şahsın fiili suç sayılacaktır.” şeklinde düzenlenerek taraf devletlere işkence fiillerinin suç olarak tanımlanması yönünde bir yükümlülük getirilmiştir.

Anılan Sözleşme'nin 16. maddesinin birinci fıkrasında taraf devletlere yüklenen yükümlülüklerin işkence derecesine varmayan diğer zalimane, gayriinsani veya küçültücü muamele veya ceza gibi fiiller açısından da geçerli olduğu kabul edilmiştir.

Türkiye, ayrıca, 26 Kasım 1987 tarihli İşkencenin ve Gayriinsani ya da Küçültücü Ceza veya Muamelenin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi’ni de onaylamıştır.

Türkiye’nin de üyesi olduğu Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca 10 Aralık 1948 tarihinde ilan edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 5. maddesinde yer alan hükme paralel olarak Anayasa'mızın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen; "Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyeti ile bağdaşmayan bir cezaya ve muameleye tabi tutulamaz." hükmü ile işkence yasaklanmış, 38. maddesinin beşinci fıkrasında da kişilerin kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamayacağı vurgulanmıştır.

765 sayılı mülga TCK’nın 243. maddesinin birinci fıkrası: “Bir kimseye cürümlerini söyletmek, mağdurun, şahsi davacının, davaya katılan kimsenin veya bir tanığın olayları bildirmesini engellemek, şikâyet veya ihbarda bulunmasını önlemek için yahut şikâyet veya ihbarda bulunması veya tanıklık etmesi sebebiyle veya diğer herhangi bir sebeple işkence eden veya zalimane veya gayriinsani veya haysiyet kırıcı muamelelere başvuran memur veya diğer kamu görevlilerine sekiz yıla kadar ağır hapis ve sürekli veya geçici olarak kamu hizmetlerinden mahrumiyet cezası verilir.” şeklinde hüküm altına alınmış iken suç tarihi itibarıyla yürürlükte olan 5237 sayılı TCK'nın “İşkence” başlıklı 94. maddesi ise;

"(1) Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışları gerçekleştiren kamu görevlisi hakkında üç yıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) Suçun;

a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı,

b) Avukata veya diğer kamu görevlisine karşı görevi dolayısıyla,

İşlenmesi halinde, sekiz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi halinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(4) Bu suçun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır.

(5) Bu suçun ihmali davranışla işlenmesi halinde, verilecek cezada bu nedenle indirim yapılmaz." şeklinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin ilk fıkrasında işkence suçuna vücut veren seçimlik hareketler belirtilmiş; 2 ve 3. fıkralarında suçun nitelikli hâllerine; 4. fıkrasında özgü suçlarda bağlılık kuralının istisnasını oluşturan özel bir düzenlemeye; 5. fıkrasında ise suçun ihmali davranışla işlenme şekline yer verilmiş, 30.04.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle eklenen 6. fıkra ile de bu suçta zamanaşımının işlemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Madde gerekçesi; “İşkence teşkil eden fiiller, aslında kasten yaralama, hakaret, tehdit, cinsel taciz niteliği taşıyan fiillerdir. Ancak, bu fiiller, ani olarak değil, sistematik bir şekilde ve belli bir süreç içinde işlenmektedirler. Bir süreç içinde süreklilik arzeder bir tarzda işlenen işkencenin en önemli özelliği, kişinin psikolojisi, ruh sağlığı, algılama ve irade yeteneği üzerindeki tahrip edici etkilerinin olmasıdır. Bu etkilerin uzun bir süre ve hatta hayat boyu devam etmesi, işkencenin bu kapsamda işlenen fiillere nazaran daha ağır ceza yaptırımı altına alınmasını gerektirmiştir.” şeklinde açıklanmak suretiyle kamu görevlisinin söz konusu davranışlarının ancak belli bir süreç içerisinde sistematik olarak gerçekleştirilmesi hâlinde işkence suçunun oluşacağı belirtilmiştir.

5237 sayılı TCK'da işkence; zalimane ve gayriinsanî muameleleri de kapsayan üst bir kavram olarak tanımlandığından maddede suçu oluşturan seçimlik hareketler arasında 765 sayılı TCK'dan farklı olarak zalimane ve gayriinsanî muamelelere yer verilmemiştir. Böylelikle işkence ve benzeri kötü muameleleri birbirinden ayırt etmede genel olarak kullanılan, işkencenin maddi veya manevi ağır acı ve ıstırap veren hareketlerden, diğer muamelelerin ise bu seviyeye varmayan kötü muamelelerden oluştuğu yönündeki anlayıştan bağımsız olarak, doğrudan insan onuruyla bağdaşmayacak surette bedensel ve ruhsal dokunulmazlığı, bireyin algılama ve irade yeteneğini etkileyen her davranış sistematik bir uygulama hâlini alması kaydıyla işkence sayılmıştır (Mahmut Koca-İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 4. Baskı, ... Yayınevi, ..., 2017, s. 243-244.). Kaldı ki işkencenin kapsamının Türkiye'nin taraf olduğu, 10 Şubat 1984 tarihli İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 1. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "İşkence" tanımından daha geniş bir şekilde belirlenebileceği de aynı sözleşmenin ikinci fıkrasında; “Bu madde, konu hakkında daha geniş uygulama hükümleri ihtiva eden herhangi uluslararası bir belge veya millî mevzuata halel getirmez.” şeklinde açıklanmıştır.

İşkence suçu ile korunan hukuki değer öncelikle insan onurudur. Ayrıca bireylerin ruh ve beden dokunulmazlığı, adil yargılanma hakkı yanında kamu idaresinde disiplinin sağlanması da korunan diğer hukuki değerlerdir (Timur Demirbaş, İşkence Suçu, 2. Baskı, Seçkin, 2016, s. 80; Koca-Üzülmez, a.g.e, s. 244; Durmuş Tezcan-... Ruhan Erdem-... Önok, Teorik-Pratik Ceza Hukuku, Seçkin, 12. Baskı, ..., 2015, s. 267 vd.; Sevi Bakım, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda İşkence Suçu, 1. Baskı, Beta, s. 86.).

İşkence, sadece kamu görevlileri tarafından işlenebilen özgü bir suç olup, kamu görevlisi kavramı 5237 sayılı TCK'nın "Tanımlar" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "...kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi," şeklinde açıklanmıştır. Kişinin kamu görevlisi olup olmadığı belirlenirken, ifa ettiği görevin niteliğinin göz önünde bulundurulması gerekir. Bununla birlikte TCK'nın 40. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen özgü suçlarda ancak özel fail niteliği taşıyan kişinin suçun faili olacağı, bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişilerin ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulacağı kuralına aynı Kanun’un 94. maddesinin dördüncü fıkrası ile bir istisna getirilerek, işkence suçuna iştirak eden diğer kişilerin de kamu görevlisi gibi cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır (Demirbaş, a.g.e, s. 83; Koca-Üzülmez, a.g.e, s. 245; ... Emin Artuk-... Gökcen-Caner Yenidünya, Ceza Hukuku Özel Hükümler, ... Yayınevi, 15. Baskı, ..., 2015, s. 247 vd.; Tezcan- Erdem- Önok, a.g.e, s. 267; Bakım, a.g.e, s. 92 vd.).

Göreviyle bağlantılı olarak kamu görevlisi ile muhatap olan herkes suçun mağduru olabilir. Mağdurun TCK'nın 94/2. maddesinde sayılan kişilerden olması durumu ise suçun nitelikli hâlini oluşturacaktır.

İşkence suçu açısından kamu görevlisinin gerçekleştirdiği davranışın öncelikle insan onuru ile bağdaşmaması gerekmektedir. TCK’nın 94. maddesinde işkence suçunun oluşumu bakımından insan onuru kavramı temel alınmakta ve hangi davranışların insan onuruna aykırı olduğu hususu önem kazanmaktadır. İnsan onuru (haysiyeti) kavramı "Bilinçli olma, kendi kaderini tayin etme ve kendi çevresini şekillendirme yeteneği veren ve kişiliksizliği ortadan kaldıran ruhtur, manevi güçtür." şeklinde tanımlanmaktadır. İnsanın insan olması nedeniyle sahip olduğu ve devletten önce de geçerli hakların hiçe sayılması ve insanın obje seviyesine düşürülmesi insan onuruna aykırıdır (Veli ... Özbek - Koray Doğan - Pınar Bacaksız - İlker ..., Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 12. Baskı, ..., 2017, s. 272.). Anayasa Mahkemesinin 28.06.1966 tarihli ve 132-29 sayılı kararında da insan onuru kavramı; “...insanın ne durumda, hangi şartlar altında bulunursa bulunsun, sırf insan oluşunun kazandırdığı değerin tanınmasını ve sayılmasını anlatır. Bu öyle bir davranış çizgisidir ki, ondan aşağı düşünce, muamele, ona muhatap olan insanı insan olmaktan çıkarır." şeklinde açıklanmıştır.

İşkence suçu, serbest hareketli bir suçtur. TCK'nın 94/1. maddesine göre bu suç, kamu görevlisi tarafından insan onuruyla bağdaşmayacak surette kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine ya da aşağılanmasına yol açacak davranışlarla işlenebilir. Anılan maddenin gerekçesinde belirtildiği gibi kamu görevlisinin söz konusu davranışlarının ancak belli bir süreç içerisinde sistematik olarak gerçekleştirilmesi hâlinde işkence suçu oluşacaktır. Fiillerin belli bir süreç içerisinde sistematik olarak gerçekleştirilmemesi hâlinde ise kasten yaralama, hakaret, tehdit gibi bağımsız suçlar gündeme gelecektir. İşkence suçunun belli bir süreç içinde sistematik olarak uygulanması ölçütü aynı hareketlerin tekrarlanması olarak değerlendirilmemelidir. Farklılık gösterse dahi belli bir süreç içinde uygulanan fiiller bir bütün hâlinde insan onuruyla bağdaşmayacak surette kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine ya da aşağılanmasına yol açarsa işkence suçu oluşacaktır. Yine süreklilik arz eden Filistin askısı veya falakaya yatırma gibi bazı hareketler tekrarlanmasa bile sistematik uygulama özelliği taşıdıklarından işkence suçunu oluşturacaktır (Demirbaş, a.g.e, s. 99; Koca- Üzülmez, a.g.e, s. 247; Artuk- Gökcen- Yenidünya, a.g.e, s. 243 vd.). Fiilin sistematik bir yapıda olup olmadığı ve belirli bir sürece yayılıp yayılmadığı hususu somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından takdir edilecektir.