muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/2835, Karar No: 2012/9174, Tarih: 05.04.2012

Davalı ..., taraflar arasında 22.7.1998 tarihli ... satışına ilişkin sözleşme yapıldığını ve tarımsal sulama grubu tarifesinden elektrik verilmeye başlandığını, bu durumun ... Piyasası Düzenleme Kurulunun 21.03.2003 tarih ve 112 sayılı kararına kadar devam ettiğini, 03.03.2001 tarihinde yürürlüğe giren 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 13. maddesine göre elektrik enerjisi satışına ilişkin tarifelerin ... Piyasası Düzenleme Kurulu (...) tarafından belirlendiğini, ...'nın 21.03.2003 tarih ve 112 numaralı kararı ile ...'ın 1.4.2003 tarihinden itibaren yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar uygulayacağı ... satış tarifesini ve bu konuda uygulanacak usul ve esasları belirlediğini, perakende satış ve tarife yapısında kullanılan usul ve esasların 1.1.5 bölümünde seraların ticarethane tarife grubu üzerinden fiyatlandırılmasına karar verildiğini, davacının ‘tarımsal sulama grubu’ kapsamında abone iken, tarifedeki bu değişiklik üzerine yapılan kontrollerde, davacının aboneliğini çiçek serası olarak kullandığının belirlendiğini, bu durumun 19.05.2003 tarihli tutanakla tespit edilerek davacının tarifesinin 5.6.2003 tarihinde tarımsal sulama grubundan ticarethane tarife grubuna dönüştürüldüğünü ve bu tarihten sonra aboneye faturaların bu tarifeden çıkarılmaya başlandığını, yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, bilirkişi raporları esas alınmak suretiyle davacının faaliyet alanında ve şeklinde, sözleşmenin kurulmasından itibaren herhangi bir değişiklik meydana gelmediği, bu durumda sözleşme ile taraflarca kabul edilen tarife grubunun davalı idarece tek taraflı olarak değişiklik yapılmasının hukuken mümkün olmadığı, yapılan faaliyet sera olarak kabul edilse dahi kullanılan elektriğin sadece sulama amacıyla kullanıldığı, tarımsal sulama aboneliğinin davaya konu alan içinde geçerli olmasının kanun koyucunun ilgili düzenlemedeki amacıyla örtüşmesi nedeniyle hukuka uygun olduğu, davacının tarımsal sulama grubu tarifesi üzerinden hesaplanan bedel üzerinden borçlu olduğu kabul edilmekle fazla ödenen toplam 1.676,04 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında 22.7.1998 tarihinde, davacının işletmesinde bulunan ve tarımsal sulamada kullanılan motopomp için "tarımsal sulama aboneliği" tarife grubu üzerinden elektrik satışına ilişkin sözleşme imzalandığı ve davaya konu uyuşmazlık anına değin davacının bu abonelik grubundan elektrik satın aldığı, ... Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 21.03.2003 tarih ve 112 sayılı kararı ile perakende satış ve tarife yapısında değişiklik yapılarak, seraların ticarethane tarife grubu üzerinden fiyatlandırılmasına karar verildiği, nitekim bu düzenleme sonucunda ... Genel Müdürlüğü’nce, ... Elektrik Dağıtım Müessesine gönderilen yazı ile seraların "ticarethane" abone gurubunda yer aldığı, bu

2012/2835-9174

2012/2835-9174

nedenle işletme müdürlüğü sınırları içinde bulunan tüm seraların ticarethane abone gurubuna alınması için tarımsal sulama abonelerinin taranarak protokole bağlanması ve bu abone guruplarının ticarethaneye alınmasının istendiği, bu kapsamda da 19.05.2003 tarihinde davacının işletmesinde yapılan kontrolde “çiçek serası” olarak kullanıldığı tespit edilmekle tarife grubunun ticarethane’ye dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, davacının işletmesinin sera olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Mahkemece bu hususta iki ayrı bilirkişi kurulundan rapor alınmış ise de, raporlar arasında çelişki mevcuttur. 3.8.2006 tarihli birinci raporda, “örtü altı yetiştiriciliği” nitelemesiyle tarımsal yönü ağır basan faaliyet olarak kaldığı belirlenmiş, ancak 2.8.2007 tarihli ikinci raporda ise açıkça seracılık faaliyeti yapıldığı belirtilmiştir.

Öyle olunca Mahkemece, davacının faaliyet alanı tereddüte mahal vermeyecek şekilde belirlenmeli, gerektiğinde bu hususta yeniden her iki rapordaki çelişkiyi giderecek şekilde taraf, mahkeme ve ... denetimine elverişli bir bilirkişi veya bilirkişi kurulundan rapor alınarak davacının hangi tarife grubuna ait olduğu tespit edilmeli, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 12.maddesi gereğince Kurul tarafından alınan bütün kararlara karşı Danıştay’da ilk derece mahkemesi olarak iptal davası açılabileceği hükmü ve iptal edilmediği müddetçe Kurul kararlarının geçerli olduğu nazara alınarak sonucuna göre bir karar vermelidir. Eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 22.65 TL. temyiz harcının istek halinde iadesine, 5.4.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3562, Karar No: 2012/3614, Tarih: 14.02.2012

**9. Hukuk Dairesi         2012/3562 E.  ,  2012/3614 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, fazla çalışma ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, davalı işverene bağlı olarak görev yaptığını, sendikalı olup işyerinde toplu iş sözleşmelerinin uygulandığını, fazla çalışma ücretinin ödenmediğini iddia ederek fazla mesai ücreti alacağının tahsilini talep etmiş, ıslah ile bu talebini arttırmıştır.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davacının fazla çalışma yaptığı süreler için işyerinde toplu iş sözleşmesinin 18. maddesi uyarınca izin kullandırıldığını, toplu iş sözleşmesinde fazla çalışmanın nakden ödenmesine ilişkin bir zorunluluk bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

C) İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmelerine göre 01.04.2003-01.04.2009 döneminde uygulanan sözleşmelerde haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, fazla çalışma ücretinin %100 zamlı ödeneceğinin düzenlendiği, 01.04.2009 tarihinden sonra ise haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, 45 saate kadar olan çalışmaların fazla süreli çalışma olarak tanımlanıp ücretin %50 zamlı ödeneceği 45 saatin üstünde olan çalışmalarının ücretinin ise %100 zamlı ödeneceğinin belirlendiği, fazla çalışmanın dosya içeriğine göre kanıtlandığı gerekçesiyle davacı lehine fazla mesai ücretine hükmedilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.2.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.7.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

Dairemizin önceki kararlarında; fazla çalışma ücretlerinden yapılan indirim, kabul edilen fazla çalışma süresinden indirim olmakla, davalı tarafın kendisini avukatla temsil ettirmesi durumunda reddedilen kısım için davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmekteydi (Yargıtay 9.HD. 11.02.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K.). Ancak, işçinin davasını açtığı veya ıslah yoluyla dava konusunu arttırdığı aşamada, mahkemece ne miktarda indirim yapılacağı işçi tarafından bilenemeyeceğinden, Dairemizce 2011 yılı itibarıyla maktu ve nispi vekâlet ücretlerinin yüksek oluşu da dikkate alınarak konunun yeniden ve etraflıca değerlendirilmesine gidilmiş, bu tür indirimden kaynaklanan ret sebebiyle davalı yararına avukatlık ücretine karar verilmesinin adaletsizliğe yol açtığı sonucuna varılmıştır. Özellikle seri davalarda indirim sebebiyle kısmen reddine karar verilen az bir miktar için dahi her bir dosyada zaman zaman işçinin alacak miktarını da aşan maktu avukatlık ücretleri ödetilmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Yine daha önceki kararlarımızda, yukarıda değinildiği üzere fazla çalışma asıl alacağından yapılan indirim sebebiyle ret vekâlet ücretine hükmedilmekle birlikte, Borçlar Kanununun 161/son, 325/son, 43 ve 44 üncü maddelerine göre, yine 5953 sayılı Yasada öngörülen yüzde beş fazla ödemelerden yapılan indirim sebebiyle reddine karar verilen miktar için avukatlık ücretine hükmedilmemekteydi. Bu durum uygulamada hakkaniyete aykırı sonuçlara neden olduğundan ve konuyla ilgili olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde de herhangi bir kurala yer verilmediğinden, Dairemizce eski görüşümüzden dönülmüş ve fazla çalışma alacağından yapılan indirim nedeniyle reddine karar verilen miktar bakımından, kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir.

Somut olayda davacının yapmış olduğu fazla çalışmalar işveren kayıtlarına dayalı olarak hesaplandığından indirime gidilmemesi yerindedir. Yine davacının sendika üyesi olmadan önceki dönem fazla çalışmalarının % 50 zamlı ücret üzerinden hesaplanması yerindedir.

Somut olayda davacının yapmış olduğu fazla çalışmalar işveren kayıtlarına dayalı olarak hesaplandığından indirime gidilmemesi yerindedir. Yine davacının sendika üyesi olmadan önceki dönem fazla çalışmalarının % 50 zamlı ücret üzerinden hesaplanması yerindedir.

Ancak davacının sendika üyesi olmasının ardından yararlandığı 01.04.2009 tarihinden önceki toplu iş sözleşmelerinde, haftalık fazla çalışma süresi 40 saat olarak belirlenmiş, 40 saat ile haftalık normal çalışma süresi olan 45 saat arası için bir düzenlemeye gidilmemiştir. Toplu iş sözleşmesinin 18. maddesinde normal çalışmanın üzerinde yapılan çalışmaların fazla çalışma olduğu vurgulanmış ve ancak bu çalışmaların % 100 zamlı olarak ödeneceği hükme bağlanmıştır. Aynı dönemde 4857 sayılı İş Kanunu yürürlükte olup 41. maddeye göre taraflarca kararlaştırılan haftalık çalışma süresi ile norma fazla çalışma süresi arasında kalan süre fazla sürelerle çalışma olup, % 25 zamlı olarak ödenmelidir. Buna göre toplu iş sözleşmesi ve yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde 01.04.2009 öncesi için toplu iş sözleşmelerinden yararlanılan dönem için 40 - 45 saat arası çalışmalar % 25 zamlı ücrete göre ve 45 saat üzerinde olan çalışmalar ise toplu iş sözleşmesi gereği % 100 zamlı olarak ödenmelidir.

Davacının üyesi bulunduğu sendika ile işveren arasında 16.10.2009 tarihinde imzalanan 01.04.2009 – 31.03.2011 tarihleri arasında yürürlükte olan toplu iş sözleşmesinin 18. maddesinde ise haftalık çalışma süresi 40 saat olarak belirlendikten sonra haftalık 40 saat ile 45 saat arası çalışmalar fazla sürelerle çalışma olarak açıklanmış ve fazla sürelerle çalışma ücretlerinin % 50 zamlı olarak ödeneceği kararlaştırılmıştır. Aynı toplu iş sözleşmesinin 19. maddesinde haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmaların fazla çalışma olduğu açıklanmış ve % 100 zamlı ücretle ödeneceği belirtilmiştir. Mahkemece kararın gerekçesinde bu hususlara değinilmiş ise de hükme esas alınan hesap raporunda 01.04.2009 öncesi ve sonrası için % 100 zamlı ücret üzerinden hesaplama yapıldığı görülmektedir. Toplu iş sözleşmesinin açık hükmü karşısında 01.04.2009 tarihi sonrası dönemde 40-45 saat arası çalışmalar için % 50 zamlı, 45 saati aşan çalışmalar bakımından ise % 100 zamlı ücrete göre hesaplama yapılmalıdır. Bu yönlerden denetime elverişli şekilde hesap raporu alınmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 14.02.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/20895, Karar No: 2013/6868, Tarih: 15.04.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2011/20895 E.  ,  2013/6868 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Güveni Kötüye Kullanma

...

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için; failin bir malın zilyedi olması, malın iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere faile rızayla tevdi ve teslim edilmesi, failin kendisine verilen malı, veriliş gayesinin dışında, zilyedi olduğu malda malikmiş gibi satması, rehnetmesi tüketmesi, değiştirmesi veya bozması ve benzeri şekillerde tasarrufta bulunması ya da devir olgusunu inkar etmesi şeklinde, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Sanığın, katılana ait işyerine ait kitaplar ile katılanın oğlu tanık ... ile birlikte kitap satış işi yaptıkları, işyerinde koyacak yer olmaması nedeniyle 1500-1600 kadar kitabı evinde bir odaya koyarak muhafaza ettikleri, stant açarak evinde bulunan kitapları alıp peyderpey sattıkları, bu sırada ...,... kardeşlere borç para verdiği, alacağını alamadığı için alacağına karşılık da 52 adet kitaba el koyduğu şeklinde gerçekleştiği iddia edilen olayda, güveni kötüye kullanmak suçunun unsurlarının oluşmadığına ilişkin mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 15/04/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/38629, Karar No: 2018/3745, Tarih: 29.03.2018

**13. Hukuk Dairesi         2015/38629 E.  ,  2018/3745 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki maddi-manevi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

Davacı, ... parselin 10.000 m²lik kısmının maliki olduğunu, bu taşınmazını meyve bahçesine dönüştürmek için davalıdan 2009 yılında 100 adet sertifikalı olduğu zannedilen kabaaşı cinsi kayısı fidanı satın alınarak taşınmazına diktiğini, davalının başka kişilere aslında sertifikası olmayan ve başka cinsten olan fidanları sattığını duyması nedeniyle kendi bahçesindeki fidanları kontrol ettirme gereği hissettiğini, fidanlar küçük olduğu için cinsinin uzman olmayan kişilerce tespitinin mümkün olmadığını, bu nedenle ... Sulh Hukuk Mahkemesine müracaat ederek tespit isteminde bulunduğunu, 2012/4 D.İş dosyasında yapılan keşif neticesinde aldırılan bilirkişi raporu sonuçlarına göre fidanların 92 tanesinin kaba aşı cinsinden olmadığının anlaşıldığını, buna göre 22.789,32 TL maddi zararının olduğunu, emeklerinin boşa gittiğini ve çevresinde de gülünç duruma düştüğünü belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 22.789,00 TL maddi tazminat ve olayın yarattığı üzüntü nedeniyle 2.211,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 25.000,00 TL maddi ve manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, Davanın Kısmen Kabulü ile 6.118,97 TL maddi tazminat miktarının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya dair taleplerin reddine, Manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.

1-Dava, davalı firmadan aldığı fidanların 2009 yılında teslim edildiği, davacının fidanları dikip bahçe tesis ettiği ancak alınan ürün çeşidinin farklı olduğu aslında kabaaşı çeşidi kayısı olması gerekirken farklı çeşit kayısı olduğu gerekçesi ile uğradığı zararın giderilmesi istemine ilişkindir. Dosyanın incelenmesinde 2012/4 D.İş tespit dosyasında aldırılan raporda fidanların 79 adedinin 3 yaşında olduğu, 21 adedinin ise 2 yaşında olduğu, 3 yaşında olan kayısı fidanlarından 8 adedinin kabaaşı cinsi kayısı, 24 adedinin Hacı Haliloğlu cinsi kayısı ve 47 adedinin çataloğlu cinsi kayısı olduğu belirtilmiş yine dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporu ve ek raporda da 4 yaşında olan kayısı fidanlarından 71 adedinin cinsinin kabaaşı cinsi olmadığı tespitinin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu konuda Tohumculuk Kanunu'nun kapsam başlıklı 2.maddesinde “Bu Kanun; tarla bitkileri, bağ-bahçe bitkileri, orman bitki türleri ve diğer bitki türleri çoğaltım materyaline ait çeşitlerin ve genetik kaynakların kayıt altına alınması, tohumlukların üretimi, sertifikasyonu, ticareti, piyasa denetimi ve kurumsal yapılanmalar ile ilgili düzenlemeleri kapsar.” şeklinde düzenleme getirilmiştir. Tohum ve türevlerinin üretim ve satışı, gerekli izinlerin alınmasının bu kanun kapsamında düzenlendiği de gözetildiğinde, kanunun bu süreçte yer alan gerçek ve tüzel kişiler için uygulanması gerekir. Üretilen fide de madde kapsamında ifade edilen tohum ve türevlerine ilişkindir. Yine, 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 11.maddesinde” fiillerinin ayrıca suç sayılma hâli saklı kalmak üzere, zarara neden olan kusurlu tohumluğu üreten, satan, dağıtan, ithal eden veya başka şekilde piyasaya süren gerçek veya tüzel kişiler, meydana gelen zararı müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdür. Bunlar zararı, kusurları oranında birbirlerine rücu edebilirler.

Dava, zarara uğrayanın zarara uğradığının tespit edilmesinden itibaren altı ay içinde, her hâlde zararın meydana gelmesinden itibaren iki yıl içinde açılabilir.” hükmünü içermektedir.

O halde, mahkemece, ilgili madde hükmü değerlendirilerek davacının satın aldığı fidanların özelliklerini anlayabileceği yılın belirlenmesi ve en geç fidanların çeşidinin anlaşılabileceği ilk meyve verme tarihinden itibaren 6 ay içinde ve herhalde zararın meydana gelmesi tarihinden itibaren iki yıl içinde eldeki davasını açması gerektiği anlaşılmaktadır. Yasa hükmünde bahsedilen süre, hak düşürücü nitelikte taraflar ileri sürmese bile resen nazara alınıp uygulanması gerekir.

Bu açıklamalar ışığında davanın süresinde açılıp açılmadığı anlaşılmamakla bu konuda bilirkişi kurulundan taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine açık rapor aldırılarak usulüne uygun karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeyle hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

2-Bozma nedenlerine göre, davacının tüm ve davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, 2. bent gereğince davacının tüm ve davalının diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan 105,00 TL harcın istek halinde davacıya, 104,50 TL harcın davalıya iadesine, HUMK’nun 440/I maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/03/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.