muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4857, Karar No: 2023/5274, Tarih: 25.09.2023

2.Adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz edilmemesi veya itirazın Yargıtay tarafından reddedilmesi hâlinde, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 434 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

a)Temyiz harçlarının yedi günlük kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

b)Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek başvurana tebliğ edilmesi,

3.Verilen kesin süre içinde;

a)Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

b)Temyiz harçlarının tamamlanmaması sebebiyle temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde temyiz edilmesi durumunda ise temyiz harç ve giderleri de yatırıldıktan sonra, dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

25.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/19490, Karar No: 2025/437, Tarih: 16.01.2025

**9. Ceza Dairesi         2021/19490 E.  ,  2025/437 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2013/36 E., 2014/116 K.

SUÇLAR : Görevi kötüye kullanma, tehdit, cinsel saldırı

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, onama, düzelterek onama

İlk Derece Mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanıklar ... ile ... hakkında irtikap ve tehdit; sanık ... hakkında irtikap ve cinsel saldırı suçlarını işledikleri iddiası ile açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda, Silifke (kapatılan) 2. Ağır Ceza Mahkemesince mevcut delillerin değerlendirilmesi neticesinde sanıkların irtikap eylemleri görevi kötüye kullanma kabul edilerek bu suçtan mahkumiyetlerine, sanıklar ... ve ...'in tehdit ile sanık ...'in ise cinsel saldırı suçlarından beraatlerine karar verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Katılan Bakanlık Vekilinin Tehdit ve Cinsel Saldırı Suçlarından Kurulan Beraat Hükümlerine Yönelik Temyiz İstemi Yönünden

Cinsel saldırı ve tehdit suçlarından dolayı doğrudan zarar görmeyen Bakanlık vekilinin kamu davalarına katılma ve hükümleri temyize hakkı bulunmadığı anlaşıldığından vaki temyiz isteğinin reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B. Sanıklar Hakkında Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Kurulan Mahkumiyet Hükümleri Yönünden

1. Sanıkların yargılama konusu eylemleri için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 257/1. maddesi uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst haddine göre aynı Kanun'un 66/1-e ve 67/4. maddeleri gereği 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2. 24.09.2012 olan suç tarihinden temyiz incelemesi tarihine kadar, 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

C. Sanıklar ... ve ... Hakkında Tehdit Suçundan Kurulan Beraat Hükümleri Yönünden

1. Sanıkların yargılama konusu eylemleri için, 5237 sayılı Kanun’un 106/1. maddesi uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst haddine göre aynı Kanun’un 66/1-e maddesi gereği 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2. 5237 sayılı Kanun’un 67/2-a maddesi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin 16.04.2013 tarihli sorgu olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.

III. KARAR

A. Katılan Bakanlık Vekilinin Tehdit ve Cinsel Saldırı Suçlarından Kurulan Beraat Hükümlerine Yönelik Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçenin (A) bölümünde açıklanan nedenle katılan Bakanlık vekilinin vaki temyiz isteğinin, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 317 nci maddesi uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Kurulan Mahkumiyet ile Tehdit Suçundan Kurulan Beraat Hükümleri; Sanık ... Hakkında Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Kurulan Mahkumiyet Hükmü Yönünden

Gerekçenin (A) bölümünde açıklanan nedenle katılan Bakanlık vekilinin vaki temyiz isteğinin, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 317 nci maddesi uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanıklar ... ve ... Hakkında Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Kurulan Mahkumiyet ile Tehdit Suçundan Kurulan Beraat Hükümleri; Sanık ... Hakkında Görevi Kötüye Kullanma Suçundan Kurulan Mahkumiyet Hükmü Yönünden

Gerekçenin (B) ve (C) bölümlerinde açıklanan nedenlerle Silifke (kapatılan) 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararına yönelik sanıklar müdafileri, katılanlar Azize ve Yeliz vekilleri ile katılan Bakanlık vekilinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin 1412 sayılı Kanun’un 321. maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak sanıklar hakkındaki kamu davalarının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223/8. maddesi gereği gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

16.01.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/14746, Karar No: 2022/1985, Tarih: 10.02.2022

**5. Hukuk Dairesi         2021/14746 E.  ,  2022/1985 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Kısıtlı adayı hakkında vesayet hukukuna ilişkin olarak açılan davada İstanbul Anadolu 23. Sulh Hukuk ve Elazığ 1. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı Bölge Adliye Mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verildiğinden ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, 4721 sayılı TMK'nın 405. maddesi uyarınca vasi atanmasına ilişkindir.

İstanbul Anadolu 23. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce kısıtlı adayının mernis adresinin “Cumhuriyet Mah. Kılıçhan Sok. No:17/17 Merkez/Elazığ” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Elazığ 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin “Batı Mah. Tevfik Fikret Sok. No:16/6 Pendik/İstanbul” olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Türk Medenî Kanununun 411. maddesine göre, “Vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.” Aynı Kanunun 19/1. maddesi uyarınca “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

Pendik İlçe Emniyet Müdürlüğü'nce tutulan 20.11.2020 tarihli tutanağa göre, dava tarihi itibarıyla kısıtlı adayının yerleşim yeri adresinin “Batı Mah. Tevfik Fikret Sok. No:16/6 Pendik/İstanbul” olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın İstanbul Anadolu 23. Sulh Hukuk Mahkemesi'nce çözümlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince İstanbul Anadolu 23. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 10/02/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/5633, Karar No: 2022/1708, Tarih: 07.03.2022

**12. Ceza Dairesi         2021/5633 E.  ,  2022/1708 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : TCK'nın 85/1, 22/3, 62/1, 53/6, 63 maddeleri uyarınca mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi gereği düşünüldü:

Olay günü saat 22:00 sıralarında, sanık ...’un sevk ve yönetimindeki kamyonet ile Devlet yolunda, Kızıltepe istikametinden Nusaybin istikametine seyri sırasında geldiği olay mahalli olan ve yol yapımı sebebiyle trafiğe kapalı yol bölümünde, önünde aynı yönde seyir halinde olan ...'un kullandığı bisiklete arkadan çarpmasıyla bisiklet sürücüsünün hayatını kaybettiği olayda; ölen bisikletlinin dikkatsizliği, tedbirsizliği, kurallara aykırı hareketi ile asli kusurlu olduğu, sanığın ise sevk ve yönetimindeki kamyonet ile gece vakti, meskun mahal dışında aydınlatmanın olmadığı, trafiğe kapalı olay mahalli yol bölümünde, hızını ve sürüşünü gece far ışığı altındaki görüşüne göre ayarlamadığı, kendisi ile aynı istikamette seyreden ışık donanımları çalışmayan bisikletliye 26 metre frenli vaziyette arkadan çarpması ile dikkatsizliği, tedbirsizliği, kurallara aykırı hareketi ile tali kusurlu olduğu anlaşılmakla, mahkemenin kabul ve takdirinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; katılanlar vekilinin ceza miktarına ilişkin temyiz itirazının reddi ile hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 07.03.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/1558, Karar No: 2013/4144, Tarih: 18.03.2013

**(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi         2013/1558 E.  ,  2013/4144 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

Yargıtay uygulamalarına göre, dikkate alınması gereken özel bir neden veya yanlış bulunmadığı takdirde ciddi istatistiki bilgilere dayandığı bilinen gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğü ortalama verilerinin (dekar başına verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatı) kamulaştırma bedelinin tespitinde değerlendirmeye esas alınması, üretim giderlerine tarla kirası, masrafların faiz karşılığı, genel idari ve beklenmeyen giderler dahil edilmemesi gerektiği halde resmi veri listesindeki üretim giderlerini oluşturan unsurlar arasında yer alan bilinmeyen masraflar ve masrafların faizi ile genel idari giderler ve tarla kirası karşılığı düşülmeden buğdayın masrafı 163,15 TL iken 176 TL, kavunun 485 TL iken 585 TL almak suretiyle taşınmazın net gelirini düşük bulan bilirkişi kurulu raporunun hükme esas alınması doğru görülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 18.03.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/2259, Karar No: 2006/5369, Tarih: 20.04.2006

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2006/2259 E.  ,  2006/5369 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... ve Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro sırasında ... Köyü 109 ada 7 parsel sayılı 1846 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, Şubat 1987 tarih 10 nolu tapu kaydı nedeniyle davalı adına tespit edilmiş, davacı Yönetim ve müdahil Hazine, orman sayılan yer olduğu iddiasıyla dava açmış, mahkemece, davanın reddine ve dava konusu parselin tespit gibi davalı adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... ve Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde orman kadastrosu yapılmamıştır.

Mahkemece hükme esas alınan orman bilirkişi ... ... tarafından hazırlanan raporda çekişmeli taşınmazın eğiminin % 8-10 civarında olduğu, üzerinde 25-30 yaşlarında fındık plantasyonları bulunduğu, çevredeki tarım arazileri ile bütünlük arzettiği, 1955 yılında bütünlemesi yapılan 1959 baskı tarihli memleket haritasında kısmen ... alanda kalmakta ise de, her ... rengin ormanı ifade etmediği, 1954 tarihli ... fotoğraflarında ... arazisi olduğu açıklanmak ve ... fotoğraflarına değer verilmek suretiyle orman sayılmayan yer olduğunun bildirilmesi üzerine davanın reddine karar verilmişse de, uzman bilirkişi raporu, taşınmazın orman olup olmadığını belirlemekte yeterli ve kanaat verici olmaktan uzaktır. Şöyle ki; rapora ekli memleket haritasında semboller görünmemekle birlikte ... rengin hangi tarım bitkisini simgelediği raporda yeterince açıklanmamaktadır. Bu durumda, memleket haritasındaki görünümün, çekişmeli taşınmazın konumunu tam olarak açıkladığından sözedilemez.

O halde, sağlıklı sonuca varılabilmesi için; mahkemece, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafları ve o tarihten hemen sonra düzenlenen ... fotoğrafı ve memleket haritası ile varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında bu konuda uzman ... orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman yüksek mühendisi ve bir ... elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, ayrı ayrı tarihlerde düzenlenmiş ... fotoğrafı ve memleket haritaları çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; bu ... fotoğrafı ve memleket haritalarında çekişmeli taşınmazın konumunda farklılık olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalı; 3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan ... kazanma olanağı sağlayan 3402 Sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 ... ve 31/13 E.K.; 14.03.1989 ... ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 ... ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan

fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 Sayılı Yasanın 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; ... yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; kesinleşmiş orman kadastrosu bulunmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) iki değişik tarihli memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı; taşınmazın hali hazır eylemli durumu hakim tarafından keşif gözlemi olarak tutanağa geçilmeli, taşınmazı dört yönden gösteren fotoğraflar alınarak dosyaya eklenmeli ve varsa 1954 yılından daha öncesine ve sonrasına ait ... fotoğrafları da incelettirilerek karşılaştırmalı rapor hazırlattırılmalı, böylece elde edilecek delillere göre karar verilmelidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Orman Yönetimi ve Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde Orman Yönetimine iadesine 20/04/2006 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/39528, Karar No: 2013/4549, Tarih: 06.02.2013

**9. Hukuk Dairesi         2010/39528 E.  ,  2013/4549 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti ile yıllık izin ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı ile davalılardan ... avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalılara ait ... ve ... plakalı ticari taksilerde 15.08.2002'de çalışmaya başladığını, araçlardan birisinin davalı ...'ya, diğerinin davalı ...'ya ait olduğunu, davalının 06.05.2008 tarihli ihbarnameyle iş akdini herhangi bir haklı nedene dayanmadan feshettiğini, son ücretinin aylık 1.500.00 TL olduğunu, davalı işyerinde çalışırken bir trafik kazası geçirdiğini, kazadan sonra işten çıkartıldığını, çalıştığı sürece yıllık izin kullanmadığını, haftada 7 gün 07.00-21.00 arası çalıştığını, fazla mesai ücretlerinin ödenmesi gerektiğini iddia ederek ödenmeyen kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla mesai ve izin ücreti alacağından toplam 61.075.37 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar vekili; davalı ... yönünden husumet itirazında bulunduklarını, davacının asli kusurlu olarak kaza yapması nedeniyle davalının aracının ve karşı tarafın zararının 100.000 TL olduğunu, davacının asli ve tam kusurlu olması nedeniyle karşı tarafın zararını da davalının, sigorta şirketine ödediğini ve bu sebeple davacının iş akdinin feshedildiğini, davacının diğer talepleri bakımından da bir hakkı bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının iş akdinin 4857 sayılı yasanın 25/II-ı maddesi gereğince davalı tarafından haklı nedenle feshedildiği, bu nedenle davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanmadığı, davalının yıllık izin ücretinin ödendiğini ispatlayamadığı, davacının alması gereken fazla mesai alacağının bilirkişi tarfından rapor halinde hesaplandığı, bu miktardan takdiren % 30 oranında hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırkbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.