muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/25533, Karar No: 2023/4845, Tarih: 04.04.2023

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 21.05.2019 tarihli ve 2016/13867 Esas, 2019/6501 Karar sayılı ilamıyla; "...tarafların sosyal ve ekonomik durumu dikkate alındığında, davacılar lehine takdir olunan manevi tazminat miktarlarının bir miktar düşük olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...takdir olunan manevi tazminat miktarlarının bozma ilamı doğrultusunda makul bir miktar artırılması gerektiği" gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, Faris için 8.722,87 TL, Revzete için 10.860,42 TL destek tazminatının davalı ... şirketi bakımından dava tarihi, davalı ... bakımından olay tarihi olan 14.01.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 4.000,00'er TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'dan alınarak ayrı ayrı davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; yargılamanın uzun sürmesine rağmen kısmi kabul kararı verilmesinin kanuna aykırı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı ... şirketi tarafından ... Poliçesi ile teminat altına alınan diğer davalı ...'ın sevk ve idaresindeki aracın karıştığı 14.01.2013 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (HUMK) 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,04.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6458, Karar No: 2019/652, Tarih: 07.02.2019

**6. Ceza Dairesi         2016/6458 E.  ,  2019/652 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

HÜKÜM : Hükmün açıklanması; Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Sanık ...’ın, suç arkadaşıyla beraber bıçak tevcih ederek müştekiden para istedikleri, para bulamayınca kemerini ve çakmağını aldıklarının anlaşılması karşısında; yağma suçunun tamamlandığı gözetilmeden, yargılamaya devamla yerinde ve yeterli olmayan gerekçeyle yazılı şekilde yağmaya kalkışma suçundan hüküm kurularak noksan ceza tayini, karşı temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre, sanık ... savunmanının temyiz itirazları yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiri dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün istem gibi ONANMASINA, 07/02/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20285, Karar No: 2015/23245, Tarih: 16.12.2015

**2. Ceza Dairesi         2014/20285 E.  ,  2015/23245 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 2 - 2013/72971

MAHKEMESİ : Pendik 5. Asliye Ceza Mahkemesi

NUMARASI : 2012/166 (E) ve 2012/225 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 16/12/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/10557, Karar No: 2021/788, Tarih: 27.01.2021

**12. Ceza Dairesi         2019/10557 E.  ,  2021/788 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Taksirle öldürme

Hüküm : 1-Sanık ... hakkında; TCK'nın 85/2, 62/1, 50/4-1-a, 52/2-4. maddeleri gereğince mahkumiyet

2-Sanık ... hakkında; TCK’nın 85/2, 62/1, 50/4-1-a, 52/2-4, 53/6. maddeleri gereğince mahkumiyet

Taksirle öldürme suçundan sanık ve katılan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, katılan sanık müdafii ile sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

TCK'nın 61/1 ve 22/4. maddelerinde yer alan ölçütlerden olan failin kusuru, yaralanmaların niteliği, meydana gelen zararın ağırlığı, suçun işleniş biçimi ile suçun işlendiği yer ve zaman nazara alınmak suretiyle TCK'nın 3/1. maddesi uyarınca işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olacak şekilde maddede öngörülen alt ve üst sınırlar arasında hakkaniyete uygun bir cezaya hükmolunması gerekirken, sanıkların iki kişinin ölümünden ve birden fazla kişinin nitelikli şekilde yaralanmasından sorumlu oldukları somut olayda, sanıklar hakkında belirlenen temel cezanın asgari hadden biraz daha fazla uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiği gözetilmeyerek, yazılı şekilde hüküm kurularak sanıklar hakkında eksik cezaya hükmolunması, aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Katılan sanık ...’nın idaresindeki otomobili ile meskun mahal dışında gece vakti aydınlatma olmayan çift yönlü yolda seyri sırasında sanık ...’ın idaresindeki kamyonet ile yol ortasında araçlarının sol ön kesimleri ile çarpışmaları sonucu, iki kişinin öldüğü, birden fazla kişinin de nitelikli şekilde yaralandıkları kazada sanık ...’in asli kusurlu, sanık ...’in ise tali kusurlu olduğu anlaşılmakla,

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin, bir nedene dayanmayan, katılan sanık müdafinin, mahkumiyet kararının kanuna aykırı olduğuna, eksik olan raporun hükme esas alındığına, sanık ...’in aracının farının yanmadığına ilişkin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 27.01.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/8464, Karar No: 2020/3353, Tarih: 11.06.2020

**8. Hukuk Dairesi         2017/8464 E.  ,  2020/3353 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu İptali ve Terkin, Yıkım

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün davacı ... Maliye Hazinesi temsilcisi tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı ... vekili dava dilekçesinde, 106 ada 14 parsel sayılı taşınmazın üzerinde davalıya ait ev ve garaj bulunduğunu ve taşınmaz üzerindeki garajın dere yatağı içinde kaldığı için evvelce Çayıralan Asliye Hukuk Mahkemesinin 1993/286 Esas ve 1996/267 Karar sayılı ilamı ile yıkımına karar verildiğini, dava konusu taşınmazın üzerinde bulunan garajın yaptıkları inceleme sonucunda halen tecavüzlü olduğunu tespit ettiklerini açıklayarak, 106 ada 14 parsel sayılı taşınmazın, dere yatağında kalmasından dolayı tapusunun iptalini, dere yatağı olarak tapudan terkinini ve dere yatağı içinde kalan garajın kal’ini talep etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde, açılan davanın haksız olduğunu, evvelce Çayıralan Asliye Hukuk Mahkemesinin 1993/286 Esas 1996/267 Karar sayılı kararı sonucu yıkılmasına karar verilen tecavüzlü garajın yıkılmış olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş, davanın devamı esnasında davalının ölümü üzerine nüfus kayıtlarına mirasçı olan ve davaya davalı olarak dahil edilen davalılar ise davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, mahallinde 04.09.2015 tarihinde yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişilerin beyanına göre davalının daha önce dere yatağına tecavüz nedeniyle garajını küçültmüş olması, yağmurlu zamanlar dışında dere yatağından herhangi bir şekilde akıntı olmadığını beyan etmeleri, fen bilirkişinin 07.09.2015 havale tarihli raporunda dere yatağına herhangi bir tecavüzün bulunmadığının belirtilmesi gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı ... Maliye Hazinesi temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava; nehir yatağında kalan yer bakımından tapunun iptali ve terkini ile kal isteğine ilişkindir.

Kural olarak, dere yatakları Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir. Aktif dere yatakları ile derenin etki alanında kalan yerlerin kazanılması da mümkün bulunmamaktadır. Yine TMK'nin 999/2 maddesinde belirtildiği üzere tapuya kayıtlı bir taşınmaz kayda tabi olmayan bir taşınmaza dönüşürse bu durumda tapu sicilinden terkin edilir hükmü de düzenlenmiştir.

Dava; nehir yatağında kalan yer bakımından tapunun iptali ve terkini ile kal isteğine ilişkindir.

Kural olarak, dere yatakları Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir. Aktif dere yatakları ile derenin etki alanında kalan yerlerin kazanılması da mümkün bulunmamaktadır. Yine TMK'nin 999/2 maddesinde belirtildiği üzere tapuya kayıtlı bir taşınmaz kayda tabi olmayan bir taşınmaza dönüşürse bu durumda tapu sicilinden terkin edilir hükmü de düzenlenmiştir.

Somut olayda, mahkemece keşif mahallinde dinlenen yerel bilirkişilerin beyanları ile keşfen alınan fen bilirkişisi raporundaki açıklamalara ve krokiye göre değerlendirme yapılarak hüküm tesis edilmişsede, yapılan değerlendirme ve karar eksik incelemeye dayanmaktadır. Mahkemece yapılacak iş, öncelikle taşınmazın aktif dere yatağı veya derenin etkisi altında bulunup bulunmadığının jeolog bilirkişi aracılığı ile duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, jeolog bilirkişiden taşınmazın önceki ve şu anki niteliğini kesin olarak belirleyen gerekçeli, karşılaştırmalı ve Yargıtay denetimine açık bilimsel içerikli rapor alınması, taşınmazın belirlenecek niteliğine göre iddia ve savunma çerçevesinde ulaşılan sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yöntemine uygun şekilde rapor alınmadan eksik keşif incelemesine ve eksik araştırmaya dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı ... temsilcisinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile usul ve kanuna aykırı bulunan hükmün 6100 sayılı HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK'un 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna, 11.06.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/19055, Karar No: 2012/22154, Tarih: 29.05.2012

**3. Ceza Dairesi         2010/19055 E.  ,  2012/22154 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyetlerine dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1)Sanıklar hakkında müşteki Faris'i yaralama suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerine yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin istem gibi ONANMASINA,

2)Sanıklar hakkında 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerine yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde;

Yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Hükümden önce, 08.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanunla değişik 5271 Sayılı CMK'nin 231. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı hususunun karar yerinde tartışılmaması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafiilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 29.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...

...
Yargıtay — Esas No: 2022/3429, Karar No: 2022/4806, Tarih: 13.06.2022

**11. Hukuk Dairesi         2022/3429 E.  ,  2022/4806 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :3.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki dava sonucu mahkemece verilen 14.07.2010 gün ve 2008/186-2010/152 sayılı hükmün Dairemizce 27.06.2013 gün ve 2011/10724-2013/13646 sayılı ilamla bozulması üzerine yukarıda tarih ve sayısı belirtilen direnme kararına ilişkin dava dosyası 02.12.2016 tarih ve 6763 sayılı Yasa'nın 43 ve geçici 4/1. maddesi uyarınca dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Beşir Kitabevi’nin sahibi olduğunu, müvekkilinin davalı ile görüşerek kendisinden İngilizce, Fransızca, Almanca ve İspanyolca Konuşma Kılavuzu, Dilbilgisi-Sözlük kitaplarının hazırlanmasını talep ettiğini, taraflar arasında 2002 yılında yapılan sözleşmeler ile kitaplar üzerindeki tüm malî hakların müvekkiline devredildiğini, müvekkilinin sözleşme gereğince üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen davalının müvekkiline devrettiği kitaplarla aynı veya benzer ad ve içerikte kitap basımı için dava dışı Alfa Basım Yayım Dağıtım Ltd. Şti. ile hukuka aykırı şekilde sözleşme yaptığını, davalının bu tutumunun müvekkilinin malî ve manevi haklarına zarar verdiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.-TL maddi ve 10.000.-TL manevi tazminatın, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş ve yargılama aşamasında maddi tazminat talebini 18.742,50.-TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı vekili, davacının basımını yaptığı kitaplar ile Alfa Basım Yayım Dağıtım Ltd. Şti. tarafından basımı yapılan kitapların konu başlıkları dışında birbirlerinden tamamen farklı olduğunu, davacı tarafından basımı yapılan kitapların sonraki baskılarında eserler üzerinde kendisinden izin alınmadan tahrifatlar yapıldığını, bu durumun itibarını zedelediğini, dolayısıyla sözleşmenin davacı tarafından ihlal edildiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı vekili, davacının basımını yaptığı kitaplar ile Alfa Basım Yayım Dağıtım Ltd. Şti. tarafından basımı yapılan kitapların konu başlıkları dışında birbirlerinden tamamen farklı olduğunu, davacı tarafından basımı yapılan kitapların sonraki baskılarında eserler üzerinde kendisinden izin alınmadan tahrifatlar yapıldığını, bu durumun itibarını zedelediğini, dolayısıyla sözleşmenin davacı tarafından ihlal edildiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece dairemiz bozma ilamına direnilerek, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesine aykırı olarak davalının söz konusu kitabı yada bir benzerini sözleşmede belirlenen çerçevede üçüncü şahıs konumundaki yayın evlerinden biriyle yaptığı sözleşme doğrultusunda bastırmış olması sebebiyle sözleşmeye aykırı davrandığının kanıtlanmasının yeterli olduğu, eserin bozulması yada değiştirilerek yayınlanmış olması gibi herhangi bir iddia yada yapılması gereken bir değerlendirme söz konusu olmadığından, Yargıtay bozma ilamında belirtilen fonetik konusunda uzman bir öğretim üyesinin de bulunduğu bilirkişi heyetinden taraflar arasındaki sözleşmeye konu kitaplar ile dava dışı yayınevi tarafından basılan kitapların aynı ya da farklı eser olup olmadığı konusunda görüş alınmasına gerek olmadığı gerekçesiyle 14/07/2010 tarihli kararda direnilmesine, manevi tazminat talebinin reddine, maddi tazminat talebinin kabulü ile; 18.742,50 TL tazminattan 5,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren, bakiyesinin ıslah tarihi olan 16/06/2010 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte, davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.

Hukuk Genel Kurulunca tüm dosya kapsamına göre, direnme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 1.001,95 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 13/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/3829, Karar No: 2020/5916, Tarih: 19.11.2020

**2. Hukuk Dairesi         2020/3829 E.  ,  2020/5916 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İpoteğin Kaldırılması-Aile Konutu Şerhi Konulması

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı tarafından, ipoteğin ve hacizlerin kaldırılması talepleri yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle davacı vekili tarafından 12.02.2013 tarihli celsede hacizlerin terkinine yönelik taleplerinin konusu kalmadığı ve ipotek yönünden taleplerinin devam ettiğinin beyan edilmiş olduğunun anlaşılmış bulunmasına göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.

2-Davacı kadın, aile konutu üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını talep etmiş, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 194/1. maddesine göre, “Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz." Bu madde hükmü ile aile konutu şerhi “konulmuş olmasa da” eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki fiili ehliyetleri sınırlandırılmıştır. Sınırlandırma, aile konutu şerhi konulduğu için değil, zaten var olduğu için getirilmiştir. Bu sebeple tapuya aile konutu şerhi verilmese bile o konut aile konutu özelliğini taşır. Zira dava konusu taşınmaz şerh konulmasa da aile konutudur. Eş söyleyişle şerh konulduğu için aile konutu olmamakta, aksine aile konutu olduğu için şerh konulabilmektedir. Bu nedenle aile konutu şerhi konulduğunda, konulan şerh “Kurucu” değil “Açıklayıcı” şerh özelliğini taşımaktadır. Anılan madde hükmü ile getirilen sınırlandırma, “Emredici” niteliktedir. Dolayısıyla bu haktan önceden feragat edilemeyeceği gibi eşlerin anlaşmasıyla da ortadan kaldırılamaz ve açık rıza ancak “Belirli olan” bir işlem için verilebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 193. maddesi hükmü ile eşlerin birbirleri ve üçüncü kişilerle olan hukuki işlemlerinde özgürlük alanı tanınmış olmakla birlikte Türk Medeni Kanunu'nun 194. madde hükmü ile eşlerin aile konutu ile ilgili bazı hukuksal işlemlerini diğer eşin rızasına bağlı olduğu kuralı getirilerek, eşlerin hukuki işlem özgürlüğü, “Aile birliğinin korunması” amacıyla sınırlandırılmıştır. Buna göre, eşlerden biri diğer eşin “Açık rızası bulunmadıkça” aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu cümleden hareketle, aile konutunun maliki olan eş, aile konutundaki yaşantıyı güçlüğe sokacak biçimde, aile konutunu ipotek edilmesi gibi “Tek başına“ bir ayni hakla sınırlayamaz. Bu sınırlandırma “Ancak diğer eşin açık rızası alınarak” yapılabilir

Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesi yetkili eşin izni için bir geçerlilik şekli öngörmemiştir. Bu nedenle söz konusu izin bir şekle tabi olmadan, sözlü olarak da verilebilir. Ancak maddenin ifadesinden de anlaşılacağı üzere, iznin "Açık” olması gerekir.

Somut olayda, taşınmaz üzerinde aile konutu niteliğinde bağımsız bölüm olduğu, davalı eşin dava konusu aile konutunun bulunduğu taşınmaz üzerinde diğer davalı kooperatif lehine ipotek tesis ettiği, bu işlem sırasında davacı eşin açık rızası alınmadığı anlaşılmıştır. Hukuk Genel Kurulu'nun 15.04.2015 tarih ve 2013/2-2056 esas, 2015/1201 karar sayılı kararında açıkça ifade edildiği ve Dairemizce de aynen benimsendiği üzere eşin açık rızası alınmadan yapılan işlemin geçerli olduğunu kabul etmek imkansızdır. Eş söyleyişle eşin "Açık rızası alınmadan" yapılan işlemin "Geçersiz olduğunu" kabul etmek zorunludur. Dava konusu taşınmaz üzerinde 2 katlı ve iki bağımsız bölümden oluşan bir bina olduğu iddia edildiğine göre ve dava aile konutu olarak kullanıldığı ileri sürülen taşınmaz üzerinde bulunan ipoteğin kaldırılmasına yönelik olduğuna göre, öncelikle aile konutu olarak kullanılan bölümün belirlenmesi gerekir. Bu durumda, mahkemece yapılacak iş; taşınmazın vasfı da dikkate alınarak, dava konusu aile konutunun bulunduğu yerde usulünce keşif yapılıp, ipotek tesis tarihinde ve halen tarafların aile konutu olarak kullandıkları bağımsız bölümün belirlenmesi, uzman bilirkişilerden "Aile konutu" olarak kullanılan bölümün kroki ve harita üzerinde işaretlenmesinin istenmesi, aile konutu olarak kullanılan bu bölümün belirlenip, davanın kabulü ile bu bölümle sınırlı olacak şekilde ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde ret hükmü kurulması usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda (2.) bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu diğer bölümlerinin ise yukarıda (1.) bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 19.11.2020 (Prş.)