muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4197, Karar No: 2023/2716, Tarih: 09.05.2023

3-)Fiziki takip tutanaklarından üçüncüsü; suç tarihinde Avrupa Birliği Bakanı olarak görev yapan ...'ın görev yaptığı Bakanlık İstanbul Ofisinin görüntülerinin yer aldığı teknik araçlarla izleme faaliyetidir. 25/04/2013 tarihinde saat 13.00'de tanzim edilen fiziki takip tutanağının 34-TM-00121 aidiyet numaralı 315589 sicil sayılı polis memuru sanık ... ve 34-TM-00168 aidiyet numaralı 296368 sicil sayılı polis memuru sanık ... tarafından düzenlendiği ve tanzim edilen fiziki takip - tarassut tutanağında "Mali Şube Müdürlüğünce yürütülmekte olan Cumhuriyet Başsavcılığının 2012/120653 nolu soruşturması kapsamında İstanbul 38'inci Sulh Ceza Mahkemesinin vermiş olduğu 19/04/2013 tarihli ve 2013/209 sayılı teknik araçlarla izleme kararına istinaden teknik takibi yapılan Rıza Sarraf isimli şahsın 19/04/2013 günü saat 16.00 sıralarında isminin Halil olduğunu bildiğimiz bir kurye ile buluşarak paket teslim aldıktan sonra Beşiktaş ilçesi Ortaköy semti Muallim Naci Caddesi No:18'de bulunan Avrupa Birliği Bakanlığı İstanbul Ofisine gideceği bilgisi biz görevlilere bildirilmesi üzerine aynı ... saat 15.00 sıralarında bilinen adrese gidilerek gerekli güvenlik tedbirleri alındıktan sonra beklenilmeye başlanıldığı, saat 16.15 sıralarında Rıza Sarraf isimli şahsın şoförü ve koruması ile birlikte tekne ile Ortaköy iskelesine geldiğinin görüldüğü, daha sonra yapılan takip tarassut işleminde bilinen adresin bulunduğu Muallim Naci Caddesi üzerinde 34 AG 1053 plaka sayılı motosikletli kuryeden Rıza Sarraf'ın şoförünün bir paket alarak bunu Rıza Sarraf'a verdiğinin, Sarraf'ın da paketi aldıktan sonra Avrupa Birliği Bakanlığı İstanbul Ofisine girdiğinin görüldüğü, Sarraf'ın saat 16.41 sıralarında Bakanlık Ofisinden çıkarak tekrar Ortaköy iskelesi yönünde yürüdüğünün görüldüğü, soruşturmanın güvenliği ve ilerleyen aşamaları açısından fiziki takip ve tarassut işlemine son verildiği " ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Sanık ...'un 26/03/2014 tarihli müfettişlik ifadesinde, 08/12/2015 tarihinde müdafi eşliğinde alınan kolluk ifadesinde ve derece mahkemesi huzurunda 10/12/2018 tarihli 109'uncu oturumda müdafi eşliğinde yasal hakları tahtında alınan savunmasında, 19/04/2013 tarihli fiziki takip tutanağı altındaki imzanın kendisine ait olduğunu, mahkeme kararına istinaden gerçekleştirilen takip tarassut faaliyetlerine genellikle Mali Şube Müdürlüğü Teknik Takip ve İzleme Büro Amirliği Takip Tarassut Kısım Amiri olan Başkomiser ... ve aynı kısımda 2012 yılı Temmuz ayından itibaren görev yapmaya başlayan komiser yardımcısı ...'in yönlendirmesi ve talimatıyla gittiğini, somut olayda da bu şekilde olduğunu, ...'ın Bakanlığını yaptığı Avrupa Birliği Bakanlığı'nın Ortaköy'deki İstanbul Ofisine 19/04/2013 günü takip amaçlı gittiğinde yanında başka fiziki takipçi arkadaşlarının da bulunduğunu, ancak kimler olduğunu hatırlamadığını, takip esnasında Rıza Sarraf'ın motosikletli bir kuryesinin geldiğini, Sarraf'ın kuryenin getirdiği kutuyu alarak binaya girip bir süre sonra da çıkarak oradan ayrıldığını, bu hususları anahtarlık kameraya kaydettiğini, yaptığı takip tarassut faaliyeti sona erince olay yerinden ayrılmak için kısım amiri ...'e bilgi vererek geç vakit olduğunu trafiğin yoğunlaşacağını söyleyip görüntüleri ertesi ... şubede tutanağa bağlamak kaydıyla Beykoz'daki evine gitmek için izin istediğini, ancak ...'in "herkes o görüntüleri bekliyor sen şubeye gel görüntüleri getir" diyerek çağırması üzerine şubeye giderek anahtarlık kamerada aldığı görüntüyü ortak kullanımdaki bilgisayardan bir flash belleğe atarak Başkomiser ...'e flash bellek ile elden teslim ettiğini, teslim ettiği görüntülerin içerisinde ortam seslerini de barındıran ham görüntüler olduğunu, ertesi ... video görüntüsü ile alakalı ses kısma ve resimleme çalışmalarını tamamlayıp tutanağı ve düzenlenmiş video görüntülerini CD ortamına aktararak takip konusunda dinledikleri şahısla ilgili bilgi sahibi olmaları için mutat olduğu üzere ilgili dinlemeci memura teslim ettiğini, 17 Aralık operasyonu sonrası basına sızan ve youtube isimli video paylaşım sitesinde görüp bizzat izlediği olayla ilgili görüntülerin sesi kısılmamış ham görüntüler olduğunu anladığını, bu ham görüntüleri 19/04/2013 günü ...'e kendisinin teslim ettiğini, ancak basına ne şekilde veya kim tarafından sızdırıldığını bilmediğini, tutanak düzenlemeden önce Rıza Sarraf'ın Bakanlık ofisine gittiğini tutanakta belirtip belirtmemekle alakalı tereddüt yaşadığını, bu hususu kısım amiri ...'e sorduğunda İbiş'in soruşturmadan / konudan Başbakan'ın veya devlet yetkililerinin haberinin olduğunu, o yüzden rahat çalışmalarını ve herhangi bir sıkıntı olmayacağını söylediğini ifade ettiği anlaşılmıştır.

Burada da dikkat çekici olan hususlar; yukarıdaki paragrafta anlatılan konuda olduğu gibi fiziki takip tarassut kısmında görevli polis memuru ...'un tutanakta belirtmek konusunda tereddüt yaşadığı bir konuda sanık ...'in talimatı doğrultusunda Rıza Sarraf'ın gittiği adresin Avrupa Birliği Bakanlığı İstanbul Ofisi olduğu hususuna fiziki takip ve tarassut tutanağında özellikle yer verilmiş olması, görüntülerin Mali Şubede herkes tarafından beklendiğinin ifade edilerek ivedilikle temin edilmeye çalışılması, operasyondan sonra görüntülerin ham haliyle Bakanla ilgili rüşvet ve yolsuzluk algısı oluşturmak amacıyla basına sızdırılması, bir polis memuru tarafından Bakan aleyhinde delil toplama faaliyetinin bir ürünü olabileceği ihtimali değerlendirilen işlem için sanık ...'in "konudan Başbakanın veya devlet yetkililerinin haberi var, rahat olun, sıkıntı olmaz" minvalindeki sözlerle soruşturma içeriğinden bilgi sahibi olmayan polis memurlarının bir yandan soruşturma ile ilgili motivasyonunun sağlanması, diğer yandan ise Örgütle bağı olmadığı için soruşturmadan bilgi sahibi olmayan polis memurları üzerinde emir - otorite ilişkisi ve nüfuz kullanılmak suretiyle soruşturmada adeta kullanılarak aldatılmış olmalarıdır.

Bu itibarla sanık ...'un savunmaları ile 25/04/2013 tarihli tutanak içeriği birlikte değerlendirildiğinde, FETÖ/PDY üyesi adli kolluk görevlisi sanıkların Avrupa Birliği Bakanının kamuya açık yerlerdeki hareket ve özel ilişkilerini izleyip fiziki takip - tarassut tutanağına aktarılmasını sağlayarak Örgütsel bir kasıtla Bakan ile ilgili özellikle delil toplama amacı güttükleri, bilahare bu delili, yürüttükleri kurgusal nitelikli soruşturmada ileride Bakan ve dolayısıyla onun bir parçası olduğu siyasi iktidar aleyhinde kullanmayı planladıkları, nitekim Rıza Sarraf'ın elindeki bir kutuyla Bakanlık ofisini ziyaretine ilişkin görüntülerin 17 Aralık operasyonundan sonra basına ve sosyal medyaya sızdırılarak aleyhte algı yaratıldığı, bu sayede özel soruşturma usulüne tabi Bakan ile ilgili dolaylı yoldan delil toplama ve soruşturma faaliyeti yürüttükleri belirlenmiştir.

2012/120653 sayılı soruşturmada Bakanlarla ilgili Örgütsel bir kast ve saikle toplanılarak dolaylı yoldan soruşturma yürütüldüğünü ortaya koyan bir diğer veri ise; Bakanların kullandıkları mobil / cep telefonlarının baz sinyallerine göre konumlarının takip edilerek bunu ortaya koyan cell - harita görüntülerinin tutanağa bağlanmış olmasıdır.

2012/120653 sayılı soruşturmada Bakanlarla ilgili Örgütsel bir kast ve saikle toplanılarak dolaylı yoldan soruşturma yürütüldüğünü ortaya koyan bir diğer veri ise; Bakanların kullandıkları mobil / cep telefonlarının baz sinyallerine göre konumlarının takip edilerek bunu ortaya koyan cell - harita görüntülerinin tutanağa bağlanmış olmasıdır.

Buna göre; soruşturma evrakı içerisinde bulunan ve Mali Şube Müdürlüğü Teknik Takip ve İzleme Büro Amirliğinde dinlemeci polis memuru olarak görev yapan 34-TM-00145 aidiyet numaralı sanık ... Erdal ile 34-TM-00184 aidiyet numaralı sanık ... Atalay tarafından müşterek imza ile düzenlendiği anlaşılan 02/09/2013 tarihli tutanak içeriğinden, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, rüşvet, suçtan elde edilen mal varlığının aklanması, örgüt faaliyeti kapsamında sahtecilik, kaçakçılık ve hayali ihracat ile ilgili olarak 0 533 350 00 00, 0 532 202 66 66, 0 532 176 66 66 ve 0 531 475 10 53 numaralı hatların kullanıcısı Rıza Sarraf isimli şahsın 27/08/2013 günü saat 15.54 sıralarında Ankara ili Çankaya ilçesi Emek mahallesi mevkiinde Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan'ın bulunduğu mekanda buluştuklarının, aynı buluşmada Avrupa Birliği Bakanı ...'ın da bulunduğunun tespit edilerek buna dair cell - harita görüntülerine yer verildiği anlaşılmış, yine aynı tarihli tutanak içeriğinden Rıza Sarraf'ın aynı tarihte saat 18.37 sıralarında Ankara ili Çankaya ilçesi Devlet Mahallesi mevkiinde İçişleri Bakanı ...'in bulunduğu mekanda buluştuklarının tespit edilerek buna dair cell - harita görüntülerine yer verildiği, aynı sanıklar tarafından birlikte düzenlendiği anlaşılan 15/10/2013 tarihli tutanak içeriğinden ise soruşturma şüphelisi Rıza Sarraf'ın 08/10/2013 günü saat 09.53 sıralarında Ankara ile Yenimahalle Alacaatlı mahallesi mevkiinde Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan'ın konutunda buluştuklarının tespit edilerek buna dair cell - harita görüntülerine yer verildiği, bu hususlara fezleke ve raporda da yer verildiği anlaşılmıştır.

Bu tutanaklar münderecatından da anlaşılacağı üzere, FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün hiyerarşik yapısına bağlı olup, buradan emir ve talimat alan İstanbul Mali Şube Müdürlüğü görevlisi sanıklar böylelikle, soruşturma şüphelisi Rıza Sarraf'ın takibi görüntüsü ve adı altında Bakanların baz sinyal bilgilerinden hareketle onların ilişkilerini, görüşmelerini, hareketlerini takip altına almak suretiyle dolaylı yoldan Bakanlarla ilgili soruşturma yürüterek 2012/120653 sayılı soruşturma süresince Bakanlarla ilgili delil toplamışlardır.

Sanıklar her ne kadar aşamalardaki benzer mahiyet ve içerikteki savunmalarında ısrarla, 2012/120653-125043 sayılı soruşturmalarda Bakanlarla ilgili özel soruşturma usullerine riayet edildiğini, soruşturma sırasında yasama dokunulmazlığını haiz Bakanlara yönelik tutma, gözaltına alma, sorgulama vb. gibi temsil özelliklerine halel getirecek hiçbir koruma tedbiri uygulanmadığını, hatta hukuk sisteminin cevaz verdiği Ceza Muhakemesi Kanununun 135 ve 140'ıncı maddeleri çerçevesinde telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirlerine dahi başvurulmadığını, ikametlerinde veya iş yerlerinde arama tedbirleri uygulanmadığını, Bakanların yürütülen suç soruşturmasının şüphelileriyle çıkar amaçlı suç ilişkisi içerisinde girmiş olmaları hasebiyle yapılan iletişimin denetlenmesi faaliyetinin doğası gereği dinlemeye takıldıklarını, Anayasa Mahkemesinin 18/05/2011 tarih ve 2009/1 esas, 2011/82 karar sayılı kararında bu durumun iletişimin dinlenmesi tedbirinin uygulanmasıyla ilgili bir zorunluluktan kaynaklandığına işaret edildiğini, buna göre dinleme kararı her ne kadar şüpheli ya da sanık hakkında verilmiş olsa da telefonla yapılan iletişim faaliyetinin en az iki kişi arasında gerçekleştiği gerçeği dikkate alındığında, uygulamada iletişimi yasal olarak dinlenen kişi ile iletişim kuran üçüncü kişilerin iletişimlerinin dolaylı olarak dinlenilmesinin de kaçınılmaz olduğunu, Bakanlarla ilgili dinlemelerin bu şekilde gerçekleştiğini, soruşturma süresince kabine üyesi hiçbir Bakan hakkında hedef şahıs olarak doğrudan CMK 135 tedbirine başvurulmadığını, Bakanlarla ilgili bir soruşturma yürütülmediğini, delil toplanmadığını, yapılan soruşturmada Bakanların şüpheli konumunda olmadığını ifade etmişlerse de;

Bu savunmalarının tamamen suçtan kurtulmaya dönük, FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün geçmişten beri süre gelen biçimde uyguladığı artık anlaşılan klasik gizleme, gizlenme ve takiyye stratejisinin bir ürünü olduğu, Bakanların yaklaşık 15 aylık soruşturmalar süresince takip altına alındıkları, Bakanlarla ilgili Örgüt talimatıyla ve örgütsel motivasyon ve saikle delil toplanarak dolaylı yoldan örtülü / gizli biçimde soruşturma yürütüldüğü, kolluk fezlekeleri, rapor ve bilgi notlarında Bakanlarla ilgili görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü doğrudan "suç örgütü yöneticisi, rüşvet alan" gibi, ancak hakkında soruşturma yürütülen bir kişiye izafe edilebilecek türden terminolojik ifadelerle açıkça suç isnadında bulunulduğu, hakkında dinleme kararı bulunan soruşturma şüphelileri üzerinden uzun süre iletişimleri denetlenerek Örgütün bu tür kurgusal soruşturmalarda uyguladığı klasik yöntem olan "dolaylı dinleme" yoluyla Bakanlar hakkında delil toplandığı ve biriktirildiği, bilahare bu delillerin Örgüt talimatı ile gerçekleştirilen sansasyonel nitelikli bir operasyonla ortaya saçılarak ve basın yayın organlarına sızdırılarak iş başındaki Hükûmetin ulusal ve uluslararası kamuoyu nezdinde rüşvet ve yolsuzluğa bulaşmış bir siyasi iktidar olduğu yönünde olumsuz bir algı yaratılmak suretiyle istifa etmesine veya iş yapamaz hale getirilmesine teşebbüs edildiği anlaşılmıştır.

Kaldı ki soruşturmaları fiilen yürüten, koordine eden, yönlendiren, karar verici konumda olan, teknik takip işlemlerini gerçekleştiren, bunun için gerekli mahkeme kararlarını temin eden, dinlemeleri icra eden tüm sanıklar savunmalarında bir yandan Bakanlarla ilgili soruşturma yürütmediklerini, bu bağlamda Bakanların şüpheli konumunda olmadığını ifade ederken, öte yandan bu savunma ile tamamen kendi içerisinde çelişen ve adeta kendi savunmalarını nakzeden biçimde (yukarıda tanıklıktan çekilme konusu ile ilgili izahat yapıldığı sırada dile getirildiği üzere) Bakanların tanıklıktan çekilme derecesindeki yakınlarıyla ilgili telefon görüşmeleri yapmazdan evvel zaten suça iştirak ettiklerinin belirlendiğini, bu itibarla o andan itibaren tanıklıktan çekilme özelliğini kaybettiklerini ve "suça iştirak eden şüpheli" konumunda olduklarını ifade etmişlerdir. Bu itibarla, sanıkların, yürürlükteki Anayasa ve yasalara aykırı olarak Bakanlarla ilgili açıkça yetkisiz ve hukuksuz olarak dolaylı şekilde yürüttükleri soruşturmalarda bir yandan Bakanların şüpheli sıfatını haiz olmadığını ifade ederken, gerçekte ise, yukarıda özetlenen soruşturma iş ve işlemleriyle bunun aksini ortaya koyan ve kendi savunmalarını nakzeden biçimde hareket ettikleri tespit edilmiştir.

Bu noktada, sanık ...'nın hakkında ön inceleme yürüten Mülkiye Başmüfettişleri Bahadır Karakaya ve Turgay Alpman'a sunmuş olduğu 19 sayfadan oluşan ve 21/07/2014 tarihinde verdiği, dosyada bir örneği bulunan yazılı savunmasında Bakanların tanıklıktan çekinme derecesindeki yakınlarıyla gerçekleştirdikleri telefon görüşmelerinin iletişim tespit tutanağı haline getirilmesi ile ilgili konuyla alakalı verdiği cevaplarda yer alan; İçişleri Bakanı ...'in çıkar amaçlı suç grubu içerisinde faaliyet gösterdiği hususunun, oğlu Barış Güler ile telefon görüşmesi yapmadan önce tespit edildiğine, oğlu Barış Güler ile telefon görüşmelerinin bu nedenle kaydedildiğine, ...'in Barış Güler ile telefon görüşmesi yapmadan önce tanıklıktan çekinme özelliğini yitirdiğine, "suça iştirak ettiği"ne ve dosya kapsamında "şüpheli" konumda olduğuna dair beyan ve ifadeleri bu konuda çarpıcı bir örnek olması yönünden dikkat çekici bulunmuştur ki, aynı ifadelerin sanık Nazmi Ardıç'ın aynı kapsamda mülkiye başmüfettişlerine sunmuş olduğu 22/07/2014 tarihli yazılı savunmalarında Çevre ve Şehircilik Bakanı ... yönünden dile getirildiği görülmüştür.

Oysa bilinmektedir ki, ceza yargılaması hukukunda ancak hakkında soruşturma yapılan bir kişi "şüpheli" olarak nitelendirilmekte olup, nitekim Ceza Muhakemesi Kanununun tanımlar kısmındaki 2/1-a maddesinde de şüphelinin "soruşturma evresinde, suç şüphesi altında bulunan kişiyi" ifade ettiği belirtilmiştir. Öğretide de şüphelinin soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişiyi ifade ettiği benimsenmiştir (Bahri Öztürk, Nazari ve Uygulamalı Ceza Muhakemesi Hukuku). Gayet net ve apaçık bu durum muvacehesinde, sanıkların Bakanlarla ilgili soruşturma yürütmediklerine dair maddi gerçeklikle ilgisi olmayan, soyut ve inandırıcılıktan tamamen uzak savunmalarına itibar edilmesi mümkün görülmemiştir.

Gelinen aşamada, yasama dokunulmazlığını haiz milletvekilleri ve Bakanlarla ilgili soruşturma usulleri, kişisel veya görev suçu isnadı halinde hal ve hareket tarzı, görevleri sebebiyle işledikleri suçlar nedeniyle haklarında doğrudan doğruya ceza soruşturması ve kovuşturması yapılıp yapılamayacağı konuları ile alakalı suç tarihinde Ülkemizde yürürlükteki hukuki düzenlemeler ile uygulamanın, bir başka deyişle teorideki durum ile pratikteki uygulamanın izahına çalışılmasının, konunun daha iyi anlaşılabilmesi bakımından, yerinde olacağı değerlendirilmiştir.

5.1.Yasama Dokunulmazlığı Kavramı;

5.1.Yasama Dokunulmazlığı Kavramı;

Bilindiği üzere, "soruşturma" başlığı altında düzenlenen Ceza Muhakemesi Kanununun 157 ve devamı maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir suça ilişkin ihbar ve şikayetin Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabileceği, vaki ihbar ve şikayet üzerine soruşturmanın da Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmesi genel kural olarak kabul edilmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununu, ceza muhakemesinin yürüyüşünü iki evrede düzenlemiştir. Bunlar soruşturma ve kovuşturma evreleridir. CMK md.2 uyarınca soruşturma evresi suç işlendiği şüphesinin yetkili makamlarca öğrenildiği anda başlar ve iddianamenin kabulüyle birlikte kovuşturma evresine geçilir. Ceza Yargılaması Usul Hukukuna göre soruşturmayı yürütmek yetkisi Cumhuriyet savcısına aittir. Cumhuriyet savcısı emrindeki adli kolluk birimleri marifetiyle delilleri toplar ve kamu davasının açılmasına yer olup olmadığını değerlendirir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 164/1 madde ve fıkrası uyarınca, adli kolluk; 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 8, 9 ve 12'nci maddeleri, 10.3.1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 7'nci maddesi, 2/7/1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8'inci maddesi ve 9/7/1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanununun 4'üncü maddesinde belirtilen soruşturma işlemlerini yapan güvenlik görevlilerini ifade etmektedir.

Ceza muhakemesinde genel kural, Cumhuriyet savcısının, soruşturmaya şikayet, izin, müracaat gibi bir şartın gerçekleşmesini beklemeksizin re'sen başlamasıdır. Ancak ceza muhakemesi hukukumuzda soruşturma konusu suç, sanığın sıfatı ya da yaptığı görev vs. dikkate alınarak farklı düzenlemelere tabi kılınmış soruşturmalar da vardır. Gerçekten de, kimi kamu görevlilerinin görev ve sıfatlarının hassasiyetini gözeten anayasa ve yasa koyucu irade, görevleri sebebiyle işledikleri suçlar nedeniyle bunların doğrudan doğruya ceza soruşturma ve kovuşturmasına tabi tutulmalarının, kamu hizmetinin işleyişinde duraksamalara ve kamu otoritesinin zedelenmesine yol açacağı kaygısıyla, bazı özel yasalara koyduğu hükümlerle yukarıda belirtilen genel kuralın ayrıksı ve istisnai hükümlerine yer vererek bunlar hakkında özel bir soruşturma ve kovuşturma yöntemi öngörmüştür.

Bu özel soruşturma / kovuşturma yöntemlerinden günlük hayatta en sık karşılaşılanları memurlar / kamu görevlileri ile 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununa tabi yüksek öğretim üyeleri / görevlileriyle ilgili olanlarıdır. Bu bağlamda, 02/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun kapsamında yer alan kamu görevlileriyle ilgili olarak mezkur Kanunun 2/1 madde ve fıkrasındaki "Bu Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır." şeklindeki hüküm ile kamu görevlileriyle alakalı soruşturma açılabilmesi yönünden ön inceleme ve izin koşulunu getirmiş, ağır cezayı gerektiren suç üstü hali ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 17/1 maddesinde sayılan suçlarda ise genel kuralın uygulanacağını, bir başka deyişle resen soruşturma başlatılacağını düzenlemiştir.

Yürütmüş oldukları görev ve sıfatlarının hassasiyeti nedeniyle özel soruşturma usulüne tabi olan ve haklarında genel hükümlerden ayrıksı düzenlemeler getirilen diğer şahıslar ise milletvekili, Başbakan ve bakanlardır. Bu bağlamda Anayasa koyucu, milletvekili, Başbakan ve bakanların işledikleri iddia edilen suçlar yönünden "soruşturma" ve "kovuşturma" yöntemlerinin farklı olması gerektiği düşüncesiyle, Anayasanın 83 ve 100'üncü maddelerinde yer verdiği düzenlemelerle Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile Başbakan ve Bakanlar hakkında suç isnadı halinde yapılacak işlemlerin usul ve kurallarını ayrıca belirlemiş, milletvekilleri yönünden Anayasanın 83'üncü maddesinde "yasama dokunulmazlığı", 100'üncü maddesinde ise Başbakan ve bakanlar yönünden "özel soruşturma usulü" öngörmüştür.

Bilinen en eski anayasal kurumlardan biri olup, tarihi kökenlerinin araştırılması eski Roma medeniyetine kadar inilmesini gerektiren "yasama bağışıklıkları" özellikle temsili hükûmet rejimlerinin teşekkülleri sonrasında ehemmiyet kazanmışlardır. Parlamentarizm gibi, yasama dokunulmazlığı da aynen İngiltere kökenli bir müessese olup, bu kurum ve anlayışın temelinde esasen parlamentonun monarşik iktidara karşı yürüttüğü bağımsız olma mücadelesi ve genel olarak siyasi iktidarı kayıtlama amacı bulunmaktadır. Nitekim, kurumun doğuşu ve gelişimi, yasama dokunulmazlığının, iktidar gücünü elinde tutan yürütme organına karşı muhalefet edenleri koruma amacı taşıdığını ve kamu yararı düşüncesine dayanmakta olduğunu göstermektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi de aynı istikametteki kararlarında özetle "yasama dokunulmazlığı, yasama organı üyelerini siyasal iktidarlara karşı işlevleri yönünden korumak amacıyla tarihsel bir gelişimin sonucunda oluşmuştur" tespitinde bulunduktan sonra, yasama organı üyelerinin meclis çalışmalarına ve faaliyetlerine katılmalarının ve bağımsızlıklarının güvencesi sayılan bu kurumun maksadını "siyasal nedenlerle milletvekilini, özellikle, siyasal iktidarın açtırmak isteyeceği kovuşturmalara karşı korumaktır" şeklinde izah etmiştir. İngiltere'de doğmuş olan yasama dokunulmazlığı müessesesi 1789 Fransız Devrimi'nin akabinde Fransa üzerinden Kıta Avrupası'na yayılmıştır. Fransa'da kabul görüşünün köklerinde "kuvvetler ayrılığı" teorisi bulunan yasama dokunulmazlığı, gelişen süreçte kurumsallaşarak vazgeçilmez bir anayasal kurum haline gelmiştir. Bunda, dokunulmazlığın kişisel bir imtiyaz değil ve fakat milletvekilliği vazifesi ile bağlantılı bir himaye olduğunun anlaşılmasının payı büyüktür (O. Serkan Gülfidan - Yasama Dokunulmazlığı, Levha Yayınları, İstanbul - Ekim 2011).

Bugün için kullanılan tanım ve terimlerdeki farklılıklara rağmen, bir yanda kovuşturma faaliyetlerine karşı yasama çalışmaları çerçevesinde açıklanan düşünceleri ve kullanılan oyları kapsar biçimde parlamenterlerin ifade özgürlüklerini koruyan "yasama sorumsuzluğu", diğer yanda mensup oldukları parlamentonun izni olmaksızın parlamenterlerin göz altına alınma, tutuklanma gibi bir takım takibat işlemlerine maruz kalmalarını engelleyen "yasama dokunulmazlığı", yasama bağışıklığının iki türü olarak Avrupa devletlerinin pek çoğu tarafından tanınmaktadır.

Kıta Avrupası hukukunun etkilerini gösterdiği ülkemizde halen yürürlükteki 1982 Anayasası "yasama dokunulmazlığı" kenar başlığını taşıyan 83'üncü maddesinde, dokunulmazlık yasama sorumsuzluğu ile beraber düzenlenmiştir. İlk fıkrası yasama sorumsuzluğuna, takip eden fıkraları ise yasama dokunulmazlığına dair olan bu madde hükmünde "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerinden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisçe başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.