muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/1738, Karar No: 2013/10679, Tarih: 29.04.2013

**13. Hukuk Dairesi         2013/1738 E.  ,  2013/10679 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki bedel iadesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı vekili, davalı şirketten 29/08/2008 tarihinde alınan 2009 model Audi marka aracın 14/01/2010, 20/02/2010 ve 29/06/2010 tarihinde aynı yerden şanzıman arızası yaptığını, motor arıza ışığının yandığını, kendiliğinden viteslerin değiştiğini ileri sürerek araç için ödenen bedelin işleyecek yasal faiz ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulü ile 64.786,00.TL satış bedelinin 29/08/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... plaka sayılı aracın davalıya iadesine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava konusu araç 29.8.2008 tarihinde davacı tarafından satın alınmıştır.6.4.2012 tarihli raporda dava konusu aracın 17160 km'de iken sol kısmından hasarlanan aracın sol ön çamurluk, sol davlumbaz ve sol ön farının değiştirilmesi, 26462 km'de iken ön tampon sol kısmının hasarlanması ve boyanması şeklinde onarıma tabi tutulması sebebi ile piyasa rayiç değerinde 2.500 TL değer kaybı oluşturacak nitelikte olduğu tespit edilmiştir. O halde mahkemece araçta değer kaybı nedeniyle oluşan bedelin satış bedelinden mahsubuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, kararın bozulması gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenle davalının sair temyiz itirazlarının reddine,2. bentte açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, 29.04.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/4259, Karar No: 2014/8096, Tarih: 26.05.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/4259 E.  ,  2014/8096 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : EDİRNE 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 06/09/2012

NUMARASI : 2012/36-2012/301

Taraflar arasında görülen alacak davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin 2007 yılında açtığı Ş..Otel isimli iş yerinin ihtiyacı olan elektrik enerjisini alabilmek için TREDAŞ'a başvurduğunu, TREDAŞ'ın ise hattı ve trafoyu davacının kurması şartıyla iş yerine elektrik bağladığını, daha sonra davalı idarenin su kuyuları için elektrik talep ettiğini, davacının muvafakatı olmadan TREDAŞ'ın davacının hattından ilave direkle elektrik çekerek davalıya bağlantı yaptığını, davalının bu hat için davacıya hat katılım bedeli ödemediğini, davacının 2007 yılında bu hattı yapmak için 6.686,87-TL masraf yaptığını, davalı idarenin en azından bunun yarısını davacıya ödemesi gerektiğini belirterek, 3.340,00-TL hat katılım bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde, dava konusu enerji nakil hattının davalı idarenin Tıp Fakültesi Hastanesinin su ihtiyacını karşılayan su kuyularının enerji hattı ihtiyacını karşılamak için oluşturulduğunu, bunun için müvekkili idarenin TREDAŞ'a başvurduğunu, TREDAŞ tarafından enerji müsade belgesi düzenlenerek söz konusu enerji ihtiyacını davacının işyeri olan Ş. Otele ait ENH'nin .nolu direğinden karşılanacağının bildirildiğini, bunun üzerine çizilen elektrik projesinin TREDAŞ tarafından onaylandığını, ayrıca TREDAŞ'ın belirlediği hat katılım bedellerinin hat sahiplerine ödendiğini, hat çekilip kullanılmaya başlandığını belirterek, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini dilemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, TREDAŞ'ın davacı için belirlediği hat katılım bedeli olan 409,66-TL'sının davalı idare tarafından PTT. havalesi yolu ile 03.04.2009 tarihinde davacıya gönderildiği, dava tarihine kadar davalı kurumun bu şekilde elektrik kullanmaya devam ettiği, bundan üç yıl sonra davacının kendisine hat katılım bedeli ödenmediği iddiası ile iş bu davayı açtığı, ancak davalı kurumun davacıya 03.04.2009 tarihinde 409,66-TL hat katılım bedeli ödediğinden davacının davasında haksız olduğu anlaşılmakla sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davacıya ait enerji nakil hattının, katılım payı ile işletme ve bakım bedeli ödenmeksizin davalı tarafından kullanıldığı iddiasına ilişkindir.

Dava, davacıya ait enerji nakil hattının, katılım payı ile işletme ve bakım bedeli ödenmeksizin davalı tarafından kullanıldığı iddiasına ilişkindir.

09/11/1995 tarihli Elektrik Tarifeleri Yönetmeliği'nin Abone mülkiyetindeki tesislerden yararlanma başlıklı 13. maddesinde "Teşekkül veya şirket, abonenin hizmetlerini aksatmamak koşuluyla; abonenin mülkiyetindeki branşman çıkışından bir başka istek sahibine elektrik satabilir. Abone mülkiyetindeki branşman hattından, teşekkül veya şirketin abonesi olarak enerji alacak bir başka abone, teşekkül veya şirketin o yıla ait enerji nakil hattı kilometrik birim fiyatına göre hesaplanan hat katılım bedelini branşman hattı sahibine ödemek zorundadır." denildikten sonra aynı yönetmeliğin 19. maddesinde bu bedelin ne şekilde tespit edileceği düzenlenmiştir.

25.09.2002 tarihli Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Bir başka müşteri mülkiyetindeki tesisten faydalanma" başlıklı 8. maddesinde "Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, mevcut müşterinin bağlantı anlaşması hükümleri çerçevesinde, söz konusu müşterinin mülkiyetindeki branşman hattı ve müştemilatından yeni bağlantı taleplerini karşılayabilir.

... Hesaplanan hat katılım payına ilgili taraflarca yapılacak itirazların dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından gerekçeli olarak yanıtlanması zorunludur. Taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı durumlarda Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Hat katılım payı, branşman hattının mülkiyet sahibi ile branşman hattına bağlanacak gerçek veya tüzel kişi arasında varılan mutabakat çerçevesinde yeni müşteri tarafından mevcut müşteriye ödenir. Ödemeye ilişkin belgenin dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye ibraz edilmesinden sonra dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi ile branşman hattına bağlanacak gerçek veya tüzel kişi arasında bağlantı anlaşması imzalanır ve 7 maddede yer alan yükümlülüklerin de yerine getirilmesi kaydıyla yeni müşterinin dağıtım sistemine bağlantısı yapılır." hükmü ile hat katılım bedelinin hangi kriterlere bağlı olarak belirleneceği ayrıntılı şekilde gösterilmiş; daha sonra bu madde 30.12.2005 tarihli değişiklik ile "Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, herhangi bir müşterinin mülkiyetindeki branşman hattı ve müştemilatından ancak müşterinin bağlantı anlaşması hükümleri çerçevesinde ve müşterinin ortak kullanımında olan dağıtım tesislerini devralmak suretiyle yeni bağlantı taleplerini karşılayabilir.” şeklinde tashih edilmiş; son olarak 08.09.2010 tarihinde yapılan değişiklik ile de "Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, bir veya daha fazla müşterinin kullanımındaki branşman hattı ve müştemilatı ve/veya dağıtım tesislerinden yeni bağlantı taleplerini, ortak kullanım haline gelecek olan dağıtım tesislerini devralmak suretiyle karşılar.

Ortak kullanım haline gelecek tesislerin maliki veya maliklerinin devre rıza göstermemesi halinde kamulaştırma yoluna gidilir." şeklinde tanzimi cihedine gidilmiştir.

Ortak kullanım haline gelecek tesislerin maliki veya maliklerinin devre rıza göstermemesi halinde kamulaştırma yoluna gidilir." şeklinde tanzimi cihedine gidilmiştir.

Açıklanan yönetmelik hükümleri karşısında, davacıya ait enerji nakil hattının davalı tarafça kullanıldığı uyuşmazlık konusu olmadığından, uyuşmazlık davacının söz konusu enerji nakil hatının kullanılması karşılığında katılım payı istemesinin mümkün olup olmadığı, söz konusu enerji nakil hatının kullanılmasında davacının muvafakatinin aranıp aranmayacağı, muvafakat alınamaması halinde bu tesisten yararlanılıp yararlanılamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, abonelere ait enerji nakil hatlarının yeni bir abone tarafından kullanılması halinde eski aboneye ödenmesi gereken hat katılım payı bedelinin TREDAŞ tarafından belirlendiği, davalı tarafından belirlenen 409,66 TL hat katılım bedelinin davalı Üniversite Rektörlüğü tarafından davacı hesabına yatırıldığı belirtilmiştir.

Mahkemece, taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemez; dava, sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için defi değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir.

Dava konusu edilen ve abonelere ait enerji nakil hatlarının yeni bir abone tarafından kullanılması taleplerini değerlendirme selahiyatı, yukarıda zikrolunan mevzuat hükümleri, taraflar arasındaki uyuşmazlık tarihi ile birlikte değerlendirildiğinde TREDAŞ'a ait olduğundan, davalı Üniversite Rektörlüğü dava konusu ilişkinin tarafı değildir.

O halde mahkemece; davalı T.. R.. yönünden davanın husumetten reddi gerekirken, hüküm tesisi doğru görülmemiş, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 26.05.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/287, Karar No: 2015/8479, Tarih: 18.06.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/287 E.  ,  2015/8479 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : POLATLI 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 20/03/2014

NUMARASI : 2012/309-2014/111

Taraflar arasında görülen davada Polatlı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 20/03/2014 gün ve 2012/309 - 2014/111 sayılı kararı bozan Daire'nin 15/10/2014 gün ve 2014/8967 - 2014/15636 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 08/01/2012 tarih, 74255 sayılı fatura ile P.'da faaliyet gösteren T.Tarım Ürün. Paz. ve Tic. Ltd. Şti'den 30.000 TL bedel ile satın aldığı 300 Kg soğan tohumunu davalı firmanın P. Şubesi ile akdettiği 09.01.2012 tarihli sözleşme gereği O. Beldesi H.'da bulunan İbrahim Sürmeli'ye gönderdiğini, ancak davalı firmaya ait aracın kaza yapması sonucu soğanların hasar gördüğünü, ıslandığını ve alıcıya teslim edilemediğini, ürünlerin kullanılamaz hale geldiğini, müvekkili tarafından tedarik edilen aynı vasıf ve miktarda soğanın tekrar İ. S.'ye gönderildiğini belirterek davanın kabulü ile taşınma hizmeti sırasında telef olan soğan tohumları için 30.000 TL tazminatın ve gerçekleşmeyen taşıma hizmeti için müvekkili tarafından davalıya ödenen 289,90 TL taşıma bedelinin temerrüt tarihi olan 06/04/2012 tarihinden itibaren ticari işlerde öngörülen faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyiz istemi üzerine Dairemizin 15.10.2014 tarihli kararı ile bozulmuştur.

Bu kez davacı vekili, karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dava, davalı tarafından taşınan emtianın, taşıma sırasında hasara uğramasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Davacı taraf, yurt içinde taşınmak üzere davalı taşıyıcıya teslim edilen soğan tohumu emtiasının taşıma sırasında meydana gelen kaza neticesi tamamen hasarlandığını ileri sürmüş, davalı ise söz konusu kaza neticesinde ürünün tamamının değil bir kısmının hasara uğradığını, sağlam durumda bulunan emtianın ne alıcısı ne de gönderen tarafından teslim alınmadığını savunmuştur. Mahkemece, davalının meydana gelen zarardan sorumlu bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut uyuşmazlığa uygulanması gereken mülga 6762 sayılı TTK'nın 781. maddesi uyarınca taşıyıcı kural olarak eşyanın, kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen sürede uğradığı ziya ve hasarlardan sorumludur. Aynı Kanun'un 790. maddesinde ise taşıyıcının gönderilenin eşyayı kabul etmemesi halinde durumu hemen gönderene bildirmesi ve cevabını beklemesi gerektiği, taşıyıcının imkan dahilinde ve en kısa süre içinde gerek göndereni ve gerekse da gönderileni keyfiyetten haberdar etmediği takdirde zarar ve ziyanın kendisinden istenebileceği hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda, taşınmak üzere davalıya teslim edilen emtia 10.01.2012 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazası neticesinde hasarlanmış olup, davalı taraf kaza sonrası sağlam kalan ürünün alıcısı tarafından teslim alınmadığını savunmuş ise de mülga TTK'nın 790. maddesine uygun bir biçimde hareket ettiğini kanıtlayamamıştır. Aksine gerek cevap dilekçesinde gerekse de yargılama sırasında dosyaya sunulan diğer dilekçelerde, 25.04.2012 tarihli ihtarname ile kaza neticesi sağlam kaldığını, emtianın gönderen tarafından teslim alınmasını istediğini bildirmiştir. Ayrıca, taşınan emtianın soğan tohumu olduğu da gözetildiğinde 818 sayılı BK'nın 92. maddesine uygun işlem yapıldığı yönünde de bir savunmada bulunulmamıştır. O halde, basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken davalı taşıyıcının yasada kendisi için öngörülen açık yükümlülüğü yerine getirmemesi nedeniyle doğan zarardan sorumlu olduğundan davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 2014/8697-15636 E.K. sayılı bozma ilamının kaldırılarak yerel mahkeme kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulüyle Dairemizin 15.10.2014 tarih, 2014/8697-15636 E.,K. sayılı bozma ilamının kaldırılarak yerel mahkeme hükmünün ONANMASINA, daha önceki temyizin bozma olması nedeniyle iade edilen ve davalıca yatırılan 517,00 TL'nin alınması gereken 2.069,00 TL'den mahsubuyla eksik kalan 1.552,00 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, ödediği karar düzeltme harcının isteği halinde karar düzeltme isteyen davacıya iadesine, 18/06/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/30473, Karar No: 2016/10412, Tarih: 25.04.2016

**3. Ceza Dairesi         2015/30473 E.  ,  2016/10412 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Mahkumiyete, ceza verilmesine yer olmadığına dair

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Suça sürüklenen çocuk ... hakkında, müşteki ...'ı kasten yaralama suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karara yönelik itirazla ilgili olarak itiraz merciince karar verildiği anlaşıldığından, anılan karar temyiz incelemesine konu edilmemiştir.

1) Suça sürüklenen çocuk ... müdafiinin, sanık ... hakkında müşteki ...'a karşı hakaret suçundan kurulan ceza verilmesine yer olmadığına dair karara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

...'a yönelik herhangi bir suçtan açılan kamu davası ya da kurulan bir hüküm bulunmadığı, sanık ... hakkında müşteki ...'a karşı hakaret suçundan açılan kamu davası yönünden de ...'un suçtan zarar gören sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla, ...'un açılan kamu davasına katılma ve hükmü temyiz hakkı bulunmadığından ... müdafiinin temyiz isteminin 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesi gereğince isteme uygun olarak REDDİNE,

2) Sanık ... hakkında, 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanığın temyiz itirazlarının reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA,

3) Sanık ... hakkında, müşteki ...'ı kasten yaralama suçundan kurulan mahkumiyet hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Müşteki Batıkan hakkında Niksar Devlet Hastanesi KBB uzmanı tarafından düzenlenen 31.12.2012 tarihli raporda, nazal grafide burun uçta çatlakla uyumlu görünüm olduğunun bildirilmesi, yine 06.05.2012 tarihli genel adli muayene raporunda müştekinin burnunda kırık şüphesinin olduğunun bildirilmesi karşısında, müştekinin mevcut raporları ile varsa grafilerinin ve tıbbi evrakının Adli Tıp Kurumuna gönderilip, müştekinin vücudundaki kırığın hayat fonksiyonlarına etkisini gösterecek şekilde rapor aldırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken eksik kovuşturma ile sanığın müştekiye yönelik eyleminin 5237 sayılı TCK'nin 86/1. maddesi kapsamında değerlendirilerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 1412 sayılı CMUK'un 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı ve türü bakımından kazanılmış hakkın saklı tutulmasına, 25.04.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3577, Karar No: 2012/3629, Tarih: 14.02.2012

**9. Hukuk Dairesi         2012/3577 E.  ,  2012/3629 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, fazla çalışma ücreti ile genel tatil alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, davalı işverene bağlı olarak görev yaptığını, sendikalı olup işyerinde toplu iş sözleşmelerinin uygulandığını, fazla çalışmaların ve genel tatil çalışmalarının işverence ödenmediğini iddia ederek fazla mesai ücreti ile genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiş, ıslah ile bu talebini arttırmıştır.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davacının fazla çalışma yaptığı süreler için işyerinde toplu iş sözleşmesinin 18. maddesi uyarınca izin kullandırıldığını, toplu iş sözleşmesinde fazla çalışmanın nakden ödenmesine ilişkin bir zorunluluk bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

C) İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmelerine göre 01.04.2003-01.04.2009 döneminde uygulanan sözleşmelerde haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, fazla çalışma ücretinin %100 zamlı ödeneceğinin düzenlendiği, 01.04.2009 tarihinden sonra ise haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, 45 saate kadar olan çalışmaların fazla süreli çalışma olarak tanımlanıp ücretin %50 zamlı ödeneceği 45 saatin üstünde olan çalışmalarının ücretinin ise %100 zamlı ödeneceğinin belirlendiği, fazla çalışmanın dosya içeriğine göre kanıtlandığı gerekçesiyle davacı lehine fazla mesai ile genel tatil ücreti isteklerinin kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41. inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

4857 sayılı İş Kanununun 41. inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41. inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.