muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/26139, Karar No: 2016/6739, Tarih: 04.04.2016

Anılan özgürlüğe yönelik kanuni ve meşru amaçla yapılan müdahaleler bile AİHM kararlarında demokratik bir toplumda gereklilik yönünden irdelenmiştir.

AİHM'nin 27/03/2007 tarih ve B. No: 6615/03 sayılı Karaçay/Türkiye kararında;

“c) 'Demokratik toplumda gerekli olması'

Başvuran, KESK’e bağlı bir sendikaya üye olmaması halinde kendisine benzeri bir disiplin cezasının verilmeyeceğini savunmaktadır. Başvuran, Valiliğin gönderdiği 5 Eylül 2002 tarihli yazıya atıfta bulunarak, yasal olarak tanınan bir sendikanın yürüttüğü faaliyetleri engellemeye ve eylem gününden önce ve sonra tedbirler alarak sendikanın etkililiğini azaltmaya yönelik idari bir uygulamanın bulunduğunu ileri sürmektedir. Başvuran, Valiliğin önce eylemi engellemeye çalışarak ve daha sonra bu eylem gününe katılan devlet memurları aleyhinde ceza kararlarının alınması yönünde talimat vererek, idarenin keyfi olarak hareket etmesini eleştirmektedir. İdare, başvurana uyarma cezasını verirken, böyle bir disiplin cezasının hukuki denetiminin yapılmadığını bilmekteydi.

Hükümet, başvuranın hala söz konusu sendikanın üyesi olduğunu hatırlatmaktadır. Hükümet’e göre 11. madde, disiplin tedbirine konu teşkil eden sendika üyesi devlet memurlarına dokunulmazlık tanımamaktadır. Başvuran, 5 Haziran 2002 tarihinde işine gitmemesi nedeniyle disiplin cezası almıştır. Başvuran izin almadan sendika eylemine katılmış ve görevlerini yerine getirmediği gerekçesiyle disiplin cezası almıştır.

AİHM öncelikle, başvuranın bu eyleme katıldığını ulusal makamlar önünde inkar ettiğini not etmektedir. Başvuran, sunduğu savunma layihasında, söz konusu disiplin tedbirinin, Türkiye’nin ulusal ve uluslararası taahhütnameleri tarafından öngörüldüğü sekliyle sendikal haklarını ihlal ettiğini belirttiği açıkça ortadadır. Bundan dolayı başvuran, AİHS’nin 11. maddesine dayanarak yaptığı şikayetini ulusal mahkemeler önünde ileri sürdüğünden dolayı, AİHM, olaylara itiraz etmesine rağmen şikayetin esasını da inceleyecektir.

Daha sonra AİHM, dava konusu eylem gününün ulusal düzeyde önceden bildirildiğini ve eylem yapılmasına itiraz edilmediğini tespit etmektedir. Başvuran bu eyleme katılarak toplantı yapma özgürlüğünü kullanmıştır (Ezelin-Fransa, 26 Nisan 1991 tarihli karar).

AİHM, toplantı yapma özgürlüğünün önemini göz önünde bulundurarak, özellikle amaçlanan meşru amaçla orantılı olup olmadığını tespit etmek amacıyla dava konusu disiplin cezasını dosyanın tamamı ışığında incelemiştir. AİHM, devlet memurlarının maaşlarına yapılan düşük zammı protesto etmek amacıyla üyesi olduğu KESK’in düzenlediği eyleme katılması nedeniyle disiplin cezası adı altında başvurana uyarma cezasının verildiğini not etmektedir. Oysa verilen ceza, her ne kadar düşük olsa da, kendisi gibi sendikaya üye kişilerin çıkarlarını savunmak amacıyla sendika üyelerinin grev ve eylemlere yasal olarak katılmamasına yönelik caydırıcı bir niteliğe sahiptir (sözü edilen Ezelin kararı).

AİHM, başvurana verilen uyarma cezasının “demokratik toplumda gerekli olmadığı” sonucuna varmaktadır.

Bu nedenle AİHS’nin 11. maddesi ihlal edilmiştir.”

AİHM'nin 15/09/2009 tarih, B. No:30946/04 sayılı Kaya ve Seyhan/Türkiye kararında;

“c) 'Demokratik bir toplumda gereklilik'

Hükümet, başvuranların yetkili mercilere haber vermeden ve geçerli bir gerekçe göstermeden görevlerini yerine getirmemeleri ve görev yerine gelmemeleri dolayısıyla, verilen uyarı cezasının acil bir sosyal ihtiyaca cevap niteliğinde olduğunu ve meşru bir önlem olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Hükümet, daha sonra bu tür bir önlemin hedeflenen amaçla orantılı olduğunu iddia etmektedir.

Başvuranlar, Hükümetin argümanlarına itiraz etmekte ve sadece üyesi oldukları Kesk ve Eğitim-Sen sendikasının 11 Aralık 2003 tarihinde ulusal düzeyde düzenlediği bir günlük eyleme katıldıklarını belirtmektedir.

AİHM, söz konusu bir günlük eylemin önceden ulusal düzeyde bildirildiğini ve ilgili makamlarca yasaklanmadığını kaydetmekte ve başvuranların barışçıl toplantı özgürlüğü haklarını kullandıklarını eklemektedir (Enerji Yapı-Yol Sen davası ilgili bölüm, prg. 32 ve Fransa aleyhine Ezelin davası, 26 Nisan 1991, prg. 41, seri A no 202).

AİHM, ihtilaflı disiplin cezasının, barışçıl toplantı özgürlüğünün teşkil ettiği önemli yer bağlamında, hedeflediği iddia edilen meşru amaçla orantılı olup olmadığını dosyadaki tüm unsurlar ışığında incelemiştir. AİHM, başvuranların, üyesi oldukları Kesk’in parlamentoda tartışılmakta olan kamu yönetimi kanun tasarısını protesto etmek üzere düzenlediği bir günlük eyleme katılmaları nedeniyle, disiplin cezası başlığı altında bir uyarı aldıklarını not etmektedir. Oysa, her ne kadar şikâyet edilen bu ceza çok küçük olsa da, sendika üyelerini çıkarlarını korumak için meşru grev ya da eylem günlerine katılmaktan vazgeçirecek bir nitelik taşımaktadır (Karaçay ilg.böl., prg. 37).

AİHM, başvuranlara verilen disiplin cezasının "acil bir sosyal ihtiyaca" tekâbül etmediğini tespit etmekte ve bu nedenle "demokratik bir toplumda gerekli" olmadığı sonucuna varmaktadır.

Bunun sonucu olarak, mevcut davada, başvuranların AİHS’nin 11. maddesi anlamında gösteri yapma özgürlüğünü etkili bir şekilde kullanma hakları orantısız olarak çiğnenmiştir.

Dolayısıyla, bu hüküm ihlal edilmiştir.” biçiminde açıklamalara yer verilmiştir.

AİHM, başvuranlara verilen disiplin cezasının "acil bir sosyal ihtiyaca" tekâbül etmediğini tespit etmekte ve bu nedenle "demokratik bir toplumda gerekli" olmadığı sonucuna varmaktadır.

Bunun sonucu olarak, mevcut davada, başvuranların AİHS’nin 11. maddesi anlamında gösteri yapma özgürlüğünü etkili bir şekilde kullanma hakları orantısız olarak çiğnenmiştir.

Dolayısıyla, bu hüküm ihlal edilmiştir.” biçiminde açıklamalara yer verilmiştir.

AİHM'nin önceki paragraflarda yer alan kararlarındaki özgürlükçü yaklaşımın, belirtilen hakka suç oluşturan eylemlerle müdahalelere ilişkin ceza soruşturma ve kovuşturmalarına da yansıtılması gerekmektedir. Böylece, hem kanuni ve meşru amaçla hem de suç oluşturan müdahalelerle kullanılması engellenen sendika hakkının (özgürlüğünün), demokratik bir toplum açısından taşıdığı öneme uygun, birbirini tamamlayan ve birbiriyle örtüşen bir şekilde korunması mümkün olacaktır. Bu bağlamda anılan suça ilişkin ceza soruşturma ve kovuşturmalarında; delillerin, sendika hakkının (özgürlüğünün), demokratik bir toplum açısından taşıdığı önem dikkate alınarak toplanması ve değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu suç, failin, mağduru bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, bir sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak için cebir veya tehdit kullanmasıyla oluşur. Kanun maddesinde kullanılan cebir fiziki güç kullanılması anlamına gelmekte, tehdit ise manevi cebir niteliğinde olup mağdurun bireysel sendika özgürlüğünü kullanması yolunda iradesini sakatlayan, sendikal haklarını kullanması veya kullanmaya devam etmesi neticesinde kendisinin veya yakınlarının bir zarara uğratılacağını bildiren, belirli bir boyuta ulaşmış ve kolayca kurtulma olanağı bulunmayan her türlü davranıştır. Bu suçun oluşabilmesi için amacın gerçekleşmesi, başka bir anlatımla kişinin sendikaya üye olmaktan veya faaliyetlerine katılmaktan vazgeçmesi veya sendikadaki görevinden ayrılması zorunlu değildir. Bu amaçla mağdura karşı cebir veya tehdit kullanılması suçun tamamlanması için yeterlidir. Bu nedenle bu suç bir tehlike suçudur.

Somut olayda; Katılanların, işçi olarak çalıştıkları fabrikanın yetkilileri tarafından, üye oldukları sendikadan ayrılmaları konusunda telkinlerde bulundukları ve ayrılmadıkları takdirde işten çıkarılacaklarını söyleyerek üzerlerinde manevi cebir uyguladığı iddiası ile dava açıldığı, sanıkların atılı suçlamayı kabul etmedikleri, mahkemece sanıklardan ...'in katılan ...'e ''sendikaya üye misin değil misin bak doğru söyle, sendikaya üye isen seni işten çıkaracaklar'', ...'in katılan ...'a ''sendikaya üye misin, sendikaya üye olanların işlerine tazminat verilerek son verilecek'', ...'in katılan ...'a ''şuan isimleriniz Savlet beyin önünde eğer sendikaya üye olursanız, işten çıkarılırsınız benimde elimden bir şey gelmez'', Süleyman Kolez'in tanık ...'e ''sana dava açacağız, seni işten çıkaracağız'' şeklinde sözler söylendiğinin mahkemece de kabul edilmesine karşın bu eylemlerin TCK'nın 118/1. maddesinde düzenlenen sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi suçunu oluşturduğu gözetilmeden nitelemede yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kabule göre de;

Sanıkların açıkça sendikalı işçilere sendikadan ayrılmaları hususunda telkinde bulunduğunu bildiren tanık beyanları karşısında katılanların işe iade veya sendikal tazminat davası açıp açmadığı araştırılarak, açmışsa buna ilişkin evrak dosyaya getirtilip deliller bir bütün halinde değerlendirilmeden eksik araştırmayla hüküm kurulması,

Kanuna aykırı ve katılanlar ..., ..., ..., ... ve ... vekilinin ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, tebliğnameye uygun olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 04/04/2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/26717, Karar No: 2016/619, Tarih: 14.01.2016

**22. Hukuk Dairesi         2014/26717 E.  ,  2016/619 K.**

**"İçtihat Metni"**

Y A R G I T A Y İ L A M I

MAHKEMESİ : Ankara 12. İş Mahkemesi

TARİHİ : 05/06/2014

NUMARASI : 2013/3-2014/392

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, yıllık izin, ücret, ücret %5 fazlası, asgari geçim indirimi, yemek yardımı, fazla mesai, fazla mesai ücreti %5 fazlası, ulusal bayram ve genel tatil ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti %5 fazla alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının, davalıya ait işyerinde spiker olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep olmaksızın feshedildiğini belirterek, müvekkilinin kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, yemek yardımı ile ücret, fazla mesai, genel tatil ücretleri ve bunların günlük % 5 fazla alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm, davacının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Basın İş Kanunu'nda bazı işçilik alacakları için öngörülen günlük yüzde beş fazla ödeme tutarlarından indirim konusunda taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

Temyiz:

Kararı davacı ve davalı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının tüm, davacının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Basın İş Kanunu'nda bazı işçilik alacakları için öngörülen günlük yüzde beş fazla ödeme tutarlarından indirim konusunda taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 14. maddesinde bahsedilen ücret ile Ek 1. maddesinde sözü edilen fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatillerle yapılan çalışma ücretlerinin gününde ödenmemesi halinde günlük yüzde beş fazlasıyla ödeneceği hükme bağlanmıştır. Anılan düzenlemenin mahiyeti tartışmalara neden olmuş ve özellikle indirim uygulanıp uygulanamayacağı sorunu ortaya çıkmıştır. Konu, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kuruluna intikal ettirilmiş ve 1973/4-6 sayılı içtihadı birleştirme kararında yüzde beş fazla ödeme parasının önce niteliği üzerinde durulmuş, faiz ya da tazminat olmadığı, uyulması zorunlu bir kamu hükmü olduğu kararda belirtilmiştir. Bahsi Geçen Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararında, günlük yüzde beş fazlasıyla ödeme kuralının yüksek bir oran içermesi sebebiyle vaktinde ödenmeyen ücretler bakımından karşılıklı kusur durumları gözetilerek Borçlar Kanunu uyarınca bir indirime gidilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Dairemiz buna göre günlük yüzde beş fazla ödemelerden indirime gitmektedir. İndirim oranının tespitinde gazetecinin fazla çalışma saatleriyle ilgili talepleri yönünden gecikilen süre, hesaplamaya konu olan asıl alacak tutarları ve günlük yüzde beş fazlasının belirlenen miktarı da gözetilmektedir.

Dosya içeriğine göre, davacının fesihten hemen sonra dava açmış olması, dava açmak için beklemeyerek alacağın artmasına sebebiyet vermemesi de dikkate alınarak, ücret, fazla mesai ve genel tatil ücreti alacaklarında hüküm altına alınan miktarlardan asıl alacak miktarları da gözetilmek üzere daha uygun bir indirime gidilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

3-Diğer taraftan, yüzde beş fazla ödeme tutarlarından yapılan indirim sonucu reddine karar verilen miktar bakımından davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmemelidir.

Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 14.01.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/3147, Karar No: 2013/3397, Tarih: 24.05.2013

**15. Hukuk Dairesi         2013/3147 E.  ,  2013/3397 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... Güv. Hayv. Tic. San. Ltd. Şti. ile davalı ... Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Hastanesi Baştabibliğine İzafeten ... Bakanlığı arasındaki davadan dolayı ... 1. Asliye Hukuk Hakimliğince verilen 12.02.2013 gün ve 2011/576-2013/84 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- K A R A R -

Taraflar arasındaki uyuşmazlık bilgi işlem personel destek alımına ilişkin hizmet sözleşmesinden kaynaklandığından, kararın temyizen incelenmesi görevi Yargıtay Yüksek 13. Hukuk Dairesi’ne aittir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyanın görevli Yargıtay Yüksek 13.Hukuk Dairesi Başkanlığı’na GÖNDERİLMESİNE, 14.05.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/427, Karar No: 2017/818, Tarih: 23.01.2017

**15. Ceza Dairesi         2017/427 E.  ,  2017/818 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dolandırıcılık suçundan sanığın baraatine ilişkin hüküm, Cumhuriyet Savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanığın, katılana ait kuyumcu dükkanına giderek üzerinde ... ibaresi yazılı isimlik kolyeyi 450 TL karşılığında katılana sattığı, katılanın satın almış olduğu kolyeyi kontrol ettirmek amacı ile tamirciye gönderdiğinde bahse konu kolyenin renginin atması üzerine altın değil sahte olduğunu anladığı, bunun üzerine sanığın kolluk ekipleri tarafından yakalandığı ve sanığın bu şekilde dolandırıcılık suçunu işlediği iddia olunan somut olayda; katılanın tüm aşamalarda değişmeyen istikrarlı beyanı, tanık anlatımı, sanığın suçtan kurtulmaya yönelik soyut savunması ve ticari ilişki karşılığında suça konu sahte kolyeyi aldığını söylediği ... isimli şahsın açık kimlik ve adres bilgilerini veremediği, bilirkişi raporunda; kolyenin sahte olduğunun, ilk bakışta bu sahteliğin anlaşılamadığının ve bu hali ile iğfal kabiliyetine sahip olduğunun beyan edilmesi karşısında sanığın dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, Cumhuriyiet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23/01/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/6691, Karar No: 2006/8479, Tarih: 18.09.2006

**(Kapatılan)19. Hukuk Dairesi         2006/6691 E.  ,  2006/8479 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki birleşen itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek.Av. ... ile davalı vek.Av.... 'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- K A R A R -

Davacı vekili, davalı kurumun İstanbul Pendik Şubesi ile imzalanan sözleşmelere istinaden, şubeye ait hastanede "Göz Servisi" hizmeti verdiklerini, davalının tahsil ettiği ücretlerden kendilerine ödenmesi gereken pay için düzenlenen 82 adet faturadan 69 adedinin ödendiğini kalan 13 faturanın ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için 2001/1904 esas sayılı dosya ile icra takibi yaptıklarını,, takibe itiraz edildiğini iddia ederek itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2004/1107 sayılı davada 2001/4565 esas sayılı icra takibine, 2001/1169 sayılı davada 2001/4564 esas sayılı icra takibine, 2001/1171 sayılı davada 2001/1511 esas sayılı icra takibine, 2001/1173 sayılı davada 2001/1510 esas sayılı icra takibine yapılan itirazların iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı Kızılay Genel Müdürlüğü asıl ve birleşen davalara karşı savunmasında, davacı ile dernek genel merkezi arasında imzalanmış bir sözleşme bulunmadığını, davacı ile şube arasında düzenlenen sözleşmelerin genel müdürlüğü bağlayıcı olmadığını, Pendik Şubesindeki yöneticilerin davacı şirket ile el ve işbirliği yaparak Derneği zarara uğrattıklarını beyan ederek davanın ve birleşen davaların reddini istemiştir.

Mahkemece, 1.12.1999 ve 1.7.2000 tarihli hizmet ve gelir paylaşımı sözleşmelerinin davalı Kızılay Derneğinin İstanbul Pendik Şubesi ile davacı arasında düzenlendiği, davacının bu sözleşmelere istinaden hastalara hizmet verdiği ve hizmet ücretinin Derneğin Pendik Şubesi tarafından tahsil edilerek bütçe içine alındığı ve muhasebeleştirildiği, şubenin bütçesinin davalı Kızılay Derneğinin genel kurulunda ibra edildiği ve tahsil edilen tedavi gelirlerinin dernek bütçesine gelir olarak aktarıldığı ve böylece akde davalı Kızılay Derneğinin Genel Merkezince zımni onay verildiği, davacıya sözleşmeler uyarınca hak ettiği hizmet ücretinin ödenmesi gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı Kızılay Derneği vekilince temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle davacı tarafından tedavisi yapılan hastalardan tahsil edilen tedavi ücretlerinin Pendik Şubesi bütcesine alınıp, oradan davalı Kızılay Derneği bütçesine aktarıldığı ve "hizmet ve gelir Paylaşımı" sözleşmelerine böylece icazet verildiğinin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı Kızılay Derneğinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davalı Kızılay Derneği 1606 sayılı yasa gereğince harçtan muaf olup, mahkemece, bu yön gözetilmeden davalı Kızılay Derneği aleyhine karar ve ilam harcına hükmedilmiş olması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) sayılı bentte açıklanan nedenle davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) sayılı bentte açıklanan nedenle hükmün davalı Kızılay Derneği yararına BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı yararına takdir edilen 450.00.-YTL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,peşin harcın istek halinde iadesine, 18.9.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/218, Karar No: 2012/2062, Tarih: 22.03.2012

**7. Hukuk Dairesi         2012/218 E.  ,  2012/2062 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Sakarya Asliye 3.Hukuk Mahkemesi

Tarihi : 26/03/2010

Numarası : 2010/35-2010/122

YARGITAY İLAMI

Hasımsız olarak görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacı Özel Eğitime Muhtaç Çocukları Koruma Derneği tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Dava, Dernekler Kanununun 32. maddesi hükmüne göre hasımsız olarak açılmış, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, zayii belgesini tacirlerin isteyebileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, varılan sonuç yasal düzenlemelere uygun düşmediği gibi toplanan deliller de hüküm vermeye yeterli değildir.

5253 sayılı Dernekler Kanununun 32/k maddesi hükmünde, dernekler tarafından tutulması zorunlu olan defter ve belgelerin gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olması şartıyla elde olmayan bir nedenle okunamayacak hale gelmesi veya kaybolması halinde derneğe bu hususun öğrenilmesi tarihinden itibaren 15 gün içinde dernek merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde zayi belgesi almak için dava açma zorunluluğu getirilmiş, bu gereği yerine getirmeyen yöneticilerin cezalandırılması öngörülmüştür.

Somut olaya gelince, dosya içeriğinden, toplanan delillerden davacı derneğin taşınma sırasında defterlerinin ve makbuzlarının kaybolduğu anlaşılmaktadır.

Usul kurallarına göre ispat yükü olumsuzu iddia edene değil olumluyu iddia edene düşer. Dosya içeriğinde davacı dernek yöneticilerinin gerekli dikkat ve özeni göstermediği veya defteri kasten kaybettiklerine ilişkin herhangi bir delil ve belge bulunmamaktadır. Davacı dernek tacir olmadığından yöneticilerinin basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülükleri de bulunmamaktadır. Bu olgular ve defterin davacı dernek yöneticilerinin iradeleri dışında bir nedenle kaybolduğu ayrıca 5253 sayılı Yasanın 32/k bendinde öngörülen 15 günlük sürenin dernek yöneticilerinin gecikmeden mahkemeye başvurmalarını sağlamaya yönelik olarak getirildiği, bu tarihten sonra dava açılamayacağı şeklinde değerlendirilemeyeceği gözetilerek davacı dernek yöneticilerinin davaya konu defterleri ve mabuzları kasten zayi edip etmediklerinin veya bu eylem nedeniyle haklarında verilmiş bir mahkumiyet hükmü bulunup bulunulmadığının araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz, davacı derneğin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, 22.03.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.