muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/1396, Karar No: 2019/3157, Tarih: 12.03.2019

**17. Ceza Dairesi         2018/1396 E.  ,  2019/3157 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

TEBLİĞNAMEDEKİ İSTEK : Onama

Yerel mahkemece sanıklar hakkında hırsızlık suçundan verilen hükümler temyiz edilmekle, başvuruların süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

A-Sanıklar ... ve ... hakkında hırsızlık suçundan kurulan hükümlerin incelemesinde;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanıklar tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak;

1-İncelemeye konu olayda sanıklar ... ve ...'nun fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek, .... lçesi ..... üzerindeki etrafı açık zeytinlik diye tabir edilen alanda yere çakılı kazıklara iple bağlanmış katılana ait 2 adet koyunu, bağlı oldukları ipleri keserek araca yükleyip, toprak yoldan hızlı bir şekilde çıkarak ..... caddesine giriş yaptığı esnada devriye görevini yürüten kolluk birimlerince şüphe üzerine takibe alındıkları ve dur ihtarına uymayarak kovalamaca sonucu yakalandıkları olayda; suçun teşebbüs aşamasında kaldığı gözetilmeksizin tamamlanmış suçtan hüküm kurulması,

Kabule ve uygulamaya göre de;

2-Sanıkların aşamalardaki savunmalarında suçlamaları kabul etmeyip, koyunları tanımadıkları yaşlı bir adamdan satın aldıklarını belirtmesi ve katılan ...'ın kovuşturma aşamasında alınan beyanında sanıkların suça konu koyunları araca yüklerken annesinin gördüğünü beyan etmesi karşısında; katılanın annesinin duruşmaya celbi ile tanık olarak beyanın alınması ve sanıkların araca koyunları yükleyen şahıslar olup olmadığının tespiti için teşhis yaptırılması gerektiğinin gözetilmemesi,

3-TCK'nun 61. maddesi uyarınca temel ceza belirlenirken söz konusu maddenin 1. fıkrasında yedi bent halinde sayılan hususlarla aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasındaki "suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur" şeklindeki yasal düzenlemeler ve dosyaya yansıyan bilgi ve kanıtlar birlikte ve isabetle değerlendirilip, suçun işleniş şekli, meydana gelen zararın ağırlığı, sanığın kastının yoğunluğu göz önüne alınarak temel cezanın hak ve nesafete uygun bir şekilde belirlenmesi gerekirken, gerekçe gösterilmeden orantılılık ilkesine aykırı olacak şekilde hırsızlık suçuna ilişkin temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak fazla ceza tayin edilmesi,

4-5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 232. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca sanıkların gözaltında kaldıkları tarihin ve sürenin yazılması gerekirken yazılmaması,

5-5237 sayılı TCK'nun 63. maddesi uyarınca sanıkların gözaltında geçirdiği sürenin cezalarından mahsubuna karar verilmesi gerekirken gözardı edilmesi, infaz aşamasında mahallinde gözetilebileceğinden, bozma nedeni yapılmamıştır.

4-5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 232. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca sanıkların gözaltında kaldıkları tarihin ve sürenin yazılması gerekirken yazılmaması,

5-5237 sayılı TCK'nun 63. maddesi uyarınca sanıkların gözaltında geçirdiği sürenin cezalarından mahsubuna karar verilmesi gerekirken gözardı edilmesi, infaz aşamasında mahallinde gözetilebileceğinden, bozma nedeni yapılmamıştır.

6-Anayasa Mahkemesinin hükümden sonra 24/11/2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 08/10/2015 tarih, 2014/140 Esas ve 2015/85 sayılı kararı ile TCK'nun 53. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendine yönelik olarak vermiş olduğu iptal kararlarının da kapsam ve içerik itibarıyla değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

B-Sanık ... hakkında hırsızlık suçundan kurulan hüküm incelemesinde;

Karar tarihinde başka suçtan .... Kadın Açık Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olan ve duruşmalardan vareste tutulmayan sanık ... hakkında yokluğunda mahkumiyetine karar verilmesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nun 196. maddesine aykırı olarak savunma hakkının kısıtlanması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafi ile sanıklar ... ve ...'nun temyiz nedenleri yerinde görülmüş olduğundan, sanık ... açısından diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 12/03/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/5220, Karar No: 2010/5145, Tarih: 28.10.2010

**8. Hukuk Dairesi         2010/5220 E.  ,  2010/5145 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Elatmanın Önlenmesi

...ve müdahil davacı ... ...(...) ile ... ve Mukaddes Aysu aralarındaki elatmanın önlenmesi davasının reddine dair ... Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 04.12.1990 gün ve 344/375 sayılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi müdahil davacı ... Akdeniz (Yücel) tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, satın alma ve eklemeli kazanmayı sağlayan zilyetlik nedenlerine dayanarak harcını yatırmak suretiyle davaya müdahale eden ... ise, dava konusu taşınmazı eşi davacıdan bağış yoluyla devraldığını açıklayarak davalıların haksız müdahalesinin önlenmesine karar verilmesini istemişlerdir.

Davalılar, davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

Mahkemece, davalı ... hakkındaki davanın husumet yönünden, davalı ... hakkındaki davanın kanıtlanamaması nedeniyle reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, müdahil davacı ... Akdeniz tarafından temyiz edilmiştir.

Dairece geri çevirme üzerine gelen ...Kadastro Müdürlüğü ile Tapu Sicil Müdürlüğünün karşılık yazılarında; hüküm tarihinden sonra taşınmazın bulunduğu yerde yapılan kadastro çalışmaları sırasında, dava konusu taşınmaz hakkında 20.02.2008 tarihinde 127 ada 3 parsel numarası verilmek suretiyle kadastro tutanağı düzenlendiği ve davalı olması nedeniyle kadastro tutanağının...Kadastro Mahkemesinin 2008/239 Esas sayılı dosyasına gönderildiği bildirilmiştir. 3402 sayılı Kanunun 27/1. maddesi hükmüne göre, “mahalli hukuk mahkemelerinde görülmekte olan kadastro ile ilgili ve henüz kesinleşmemiş bulunan taşınmaz mala ilişkin davalar hakkında o taşınmaz mal için kadastro tutanağı düzenlendiği tarihte bu mahkemelerin görevi sona erer ve davalara ait dosyalar Kadastro Mahkemesine re’sen devrolunur.” Aynı kanunun 26/son maddesi hükmüne göre de, “Kadastro Mahkemesinin yetkisi her taşınmaz mal hakkında kadastro tutanağının düzenlendiği günde başlar.”

Açıklanan kanun hükümleri uyarınca; görev, kamu düzenine ilişkin olup hüküm kesinleşinceye kadar yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözönünde tutulması gerekeceğinden uyuşmazlık hakkında görevsizlik kararı verilmek suretiyle dava dosyasının görevli Kadastro Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

Müdahil davacının yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerle ve HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA ve 17,15 TL peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine 28.10.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/16705, Karar No: 2015/1787, Tarih: 12.02.2015

**11. Hukuk Dairesi         2014/16705 E.  ,  2015/1787 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki davadan dolayı Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 13/02/2014 gün ve 2013/393-2014/142 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

1- Davalı vekilinin temyiz dileçesinde, aynı zamanda temyiz harcı ve temyiz posta giderleri bakımından adli yardım talebinde bulunduğu görülmüş olup, 6100 sayılı HMK'nın 336/3. maddesi uyarınca temyiz başvurusu sırasında adli yardım talebinin incelenmesi görevi Dairemize ait olduğundan mahkemece adli yardım talebine ilişkin mali durumu gösterir belgelerin muhtıra tebliğine rağmen kesin süre içinde sunulmadığı gerekçesiyle kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verilmesi doğru olmamış, mahkemenin 16/05/2014 tarihli ek kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

2- Davalı vekilinin adli yardım talebi ile ilgili olarak HMK'nın 336/2. maddesi uyarınca ek karara yönelik temyiz dilekçesi ekinde sunduğu belge, adli yardım talebinin kabulü yönünde karar verilmesi için yeterli ve inandırıcı bulunmadığından davalı vekilinin kanun yoluna ilişkin harç ve giderler bakımından adli yardım talebinin HMK'nın 337/2. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiştir.

3- Yukarıdaki bentte açıklanan nedenlerle Dairemizce adli yardım talebinin reddine karar verildiğinden, bu kez mahkemece davalı vekiline adli yardım talebinin reddedildiğinin bildirilmesi, mümeyyiz davalı tarafça itiraz edilmediği taktirde, 1086 sayılı HUMK'nın 5236 sayılı Kanun ile değişik 432. maddesi uyarınca peşin temyiz harcının ve dosyanın Yargıtay'a sevki giderinin ikmali için davalı vekiline HUMK'nın anılan hükümleri uyarınca gerekli meşruhatı havi davetiyenin usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmesi davalı yanca muhtıra gereğinin yerine getirilmemesi halinde mahkemece HUMK'nın 432/4. maddesi uyarınca gerekli kararın verilerek ilgiliye tebliği bu kararın temyizi halinde ise dosyanın Dairemize gönderilmesi gerekmektedir.

Ancak davalı vekili tarafından Dairemizce verilen adli yardım talebinin reddine ilişkin karara itiraz edildiği taktirde, 11.04.2013 tarih 6459 sayılı yasanın 23. maddesi ile değişik HMK'nın 337/2. maddesi gereğince işlem yapılması gerektiğinden dosyanın mahalline iadesine karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle mahkemenin 16.05.2014 tarihli, kararın temyiz edilmemiş sayılmasına ilişkin ek kararının kaldırılmasına, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin kanun yoluna ilişkin adli yardım talebinin reddine, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle mahkemece Dairemizin adli yardım talebinin reddi kararının davalı vekiline tebliği ve sonucuna göre işlem yapmak üzere dosyanın mahalline iadesine, 12.02.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/5647, Karar No: 2017/3298, Tarih: 17.04.2017

**20. Hukuk Dairesi         2017/5647 E.  ,  2017/3298 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada ... 6. Asliye Hukuk ve ... 2. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeniyle yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

... 6. Asliye Hukuk Mahkemesince, menfi tesbit davasına konu olan bonolara dayanılarak kambiyo senetlerine özgü takip yapıldığı, kambiyo senetlerinin TTK'nında düzenlendiği, TTK'nın 4/1-a maddesi gereği Ticaret Kanununda düzenlenen hususlarda görevli mahkemenin ticaret mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

... 2. Asliye Ticaret Mahkemesince ise, somut olayda, dava menfi tespit olup uyuşmazlık konusu senette tanzim yeri yani düzenlenme yeri bulunmamaktadır. TTK'nın 777/4. maddesine göre düzenleyen davacının isminin yanında da bir yer yazılı değildir. Davacının adının yanında adresi yazılı olup "... Cd. ... .. B.16 Blok No:33 Atışalanı" şeklinde olup Atışalanı idari bir birim değildir. Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre mahalle idari birim olmayıp bu şekildeki bir senet adi yazılı senet hükmünde olup, kambiyo vasfında değildir (bakınız Y.12 HD'nin 15.04.2014 tarih ve 2014/8452-10930 sayılı içtihadı). Öte yandan davacının ticari sicil kaydının da olmadığı görülmüştür. Yani uyuşmazlık her iki tarafında da ticari işletmesiyle ilgili bulunmamaktadır. Bu nedenlerle; mahkememiz görevsiz olup görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesi uyarınca, ticari davalara bakmak görevi, asliye ticaret mahkemesine aittir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılmaktadır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinin ilk cümlesinde tarif edilen davalardır. Buna göre, her iki tarafın da "ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davaları, ticari dava sayılmıştır. Mutlak ticari davalar ise, tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yasa gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

TTK'nın 4/1-a maddesinde, “TTK'da öngörülen” hususlardan kaynaklanan hukuk davaları, mutlak ticari davalar arasında sayılmıştır. Kambiyo senetleri, 6102 sayılı TTK'nın 670 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu nedenle, TTK'da düzenlenmiş olan kambiyo senedinden kaynaklanan hukuk davaları, mutlak ticari dava olup, aynı Kanunun 5/1. maddesi gereğince uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

TTK'nın 4/1-a maddesinde, “TTK'da öngörülen” hususlardan kaynaklanan hukuk davaları, mutlak ticari davalar arasında sayılmıştır. Kambiyo senetleri, 6102 sayılı TTK'nın 670 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu nedenle, TTK'da düzenlenmiş olan kambiyo senedinden kaynaklanan hukuk davaları, mutlak ticari dava olup, aynı Kanunun 5/1. maddesi gereğince uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

Somut olayda, uyuşmazlığın tanzim yeri bulunmadığından kambiyo senedi niteliğini taşımayan bonodan kaynaklanmakta olup, TTK'nın 4/1-a ve 5/1 maddeleri gereğince, mutlak ticari dava niteliğinde olmayan uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesi tarafından çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 17/04/2017 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/197, Karar No: 2025/168, Tarih: 26.03.2025

**Hukuk Genel Kurulu         2024/197 E.  ,  2025/168 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2020/152 E., 2020/616 K.

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 18.12.2019 tarihli ve

2018/3531 Esas, 2019/12156 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin sürücü olan desteğinin 13.01.2016 günü meydana gelen çift taraflı trafik kazasında öldüğünü, kazada desteğin tam ve asli kusurlu olduğunu, müvekkillerinin destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatıyla dava açtıklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 500,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ölenin kullandığı aracın zorunlu malî sorumluluk sigortacısı olan davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; destekten yoksun kalan hak sahibinin sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin teminat dışı olduğunu, somut olayda da sigortalı araç sürücüsünün kendi tam kusuru ile meydana gelen trafik kazası sebebiyle öldüğünden talebin teminat kapsamı dışında kaldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; destekten yoksun kalan hak sahibinin sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin teminat dışı olduğunu, somut olayda da sigortalı araç sürücüsünün kendi tam kusuru ile meydana gelen trafik kazası sebebiyle öldüğünden talebin teminat kapsamı dışında kaldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.02.2017 tarihli ve 2016/404 Esas, 2017/125 Karar sayılı kararıyla; sigorta poliçesinin 01.12.2015 tarihinde düzenlendiği, kazanın 13.01.2016 tarihinde gerçekleştiği, davanın ise 30.03.2016 tarihinde açıldığı, sigorta poliçesinin tanzim tarihi, kaza tarihi ve dava tarihinin, destek şahsın kusuruna denk gelen tazminat taleplerinin teminat dışı bırakıldığı 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Trafik Sigorta Poliçesi Genel Şartlarından sonraya, 2918 sayılı Kanun'un 92. maddesinde değişiklikten ise önceye ilişkin olduğu, 2918 sayılı Kanun'un 90. maddesinde ise maddi tazminatın Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümlerine göre belirleneceğinin hüküm altına alındığı, sigorta genel şartlarına atıf yapılmadığı, her ne kadar sigorta genel şartları poliçenin eki olarak kabul edilse de, kaza, dava ve poliçe tarihi itibariyle kanunda yer almayan bir konuda genel şartlarla sınırlama getirilmesinin ve sözleşmeye taraf olmayan hak sahibi üçüncü kişilerin haklarının kısıtlanmasının hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile; davacı ... için 189.046,24 TL, davacı ... için 88.699,42 TL maddi tazminatın 16.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.03.2018 tarihli ve 2017/821 Esas, 2018/312 Karar sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar oy çokluğuyla karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Davacının desteğinin, davalıya zorunlu mali sorumluluk sigortalı aracın sürücüsü iken gerçekleşen çift taraflı kazada kendi kusuru sonucunda öldüğü dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Davacının desteğinin, davalıya zorunlu mali sorumluluk sigortalı aracın sürücüsü iken gerçekleşen çift taraflı kazada kendi kusuru sonucunda öldüğü dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Türk Ticaret Kanunu’nun 1425. maddesine göre, sigorta poliçesi genel ve varsa özel şartları içerir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Yeni Genel Şartları 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe girmiş olup yeni Genel Şartların C.10. maddesi ile 12/8/2003 tarihli ve 25197 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları yürürlükten kaldırılmıştır.

Yeni Genel Şartların C.11. maddesine göre; yeni genel şartlar, genel şartların yürürlük tarihi olan 01.06.2015 tarihinden sonra akdedilmiş sözleşmelere uygulanacaktır. Bunun doğal sonucu olarak artık eski genel şartların, yeni genel şartların yürürlük tarihinden sonra düzenlenen poliçelerde uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

Karayolları Trafik Kanunu'nun 93. Ve sigortacılık Yasası 11. maddesi gereği Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır. Böylece Hazine Müsteşarlığı, Kanundan aldığı yetki ile Zorunlu Sigorta Genel Şartlarını belirler. Bu nedenle Zorunlu Sigorta Genel Şartlarını Türk Borçlar Kanunu’nun 20. maddesinde düzenlenen genel işlem koşulu kapsamında değerlendirmek mümkün değildir.

Bir sözleşmenin genel işlem koşulu kapsamında olması için sözleşme yapılırken taraflardan birinin önceden tek taraflı olarak sözleşme şartlarını hazırlayarak diğer tarafa sunması gerekir. Oysa Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Genel Şartları, sözleşmede taraf olmayan Hazine Müsteşarlığı tarafından kanundan alınan yetkiye dayalı olarak belirlenmektedir. Ayrıca Genel Şartları, Türk Borçlar Kanunu 20. maddesinin son fıkrasında “Genel işlem koşullarıyla ilgili hükümler, sundukları hizmetleri kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütmekte olan kişi ve kuruluşların hazırladıkları sözleşmelere de, niteliklerine bakılmaksızın uygulanır.” düzenlemesi kapsamında düşünmek de mümkün değildir. Çünkü kanunda açıkça belirtildiği üzere, kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle kişi ve kuruluşların hazırladıkları sözleşmeler yürütmekte oldukları bir hizmet ile ilgili olmalıdır. Oysa Hazine Müsteşarlığı, zorunlu mali sorumluluk sigortası hizmeti veren bir kuruluş olmadığı gibi hizmeti alan taraf ile bir sözleşme ilişkisi içinde de bulunmamaktadır.

01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları’nın uygulanmasının, Karayolları Trafik Kanunu’nun 95.maddesinde belirtilen tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği ilkesine aykırı olduğunu söylemek de mümkün değildir. Zira bu ilkenin uygulanabilmesi her iki tarafın özgür iradesi ile poliçe düzenlendikten sonra zarar görenin aleyhine tazminatın kaldırılması ya da azaltılmasını gerektirecek değişikliklerin yapılması durumunda geçerli olacaktır. Oysa 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları, yürürlüğe girmesinden sonra düzenlenen poliçelerde geçerli olacağından, poliçenin düzenlendiği tarih itibarı ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası’nın kapsamı tüm taraflarca bilinmektedir. Sigortacı, işletenin sorumluluğunu poliçe ve genel şartlar kapsamında üstlendiğine göre, sonradan bir değişiklikten bahsetmek de mümkün olmayacaktır.

Kaldı ki; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1423. maddesine göre sigortacı, sigorta sözleşmesine ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını, sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri, gelişmelere bağlı bildirim yükümlülüklerinden oluşan aydınlatma yükümlülüğünü sigortalıya karşı yerine getirmese dahi sigortalı, sözleşmenin yapılmasına 14 gün içinde itiraz etmemiş ise sözleşme poliçede yazılı şartlar ve poliçenin ayrılmaz bir parçası olan genel şartlar kapsamında yapılmış olur.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası teminatının kapsamı, poliçe ve poliçenin ayrılmaz bir parçası olan Genel Şartlara göre belirlenir. Nitekim Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinde yapılan değişiklikle, zorunlu sigortacının kapsamındaki tazminatları belirlemede Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının göz önüne alınması esası getirilmiştir.