muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/484, Karar No: 2024/102, Tarih: 28.02.2024

2. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

İlk derece mahkemesince verilen kararda CMK'nın 289. maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (h) bentlerinde sayılan hukuka kesin aykırılık nedenlerinin veya hükme etki eden diğer bir hukuka aykırılığın bulunması ya da delil ve işlemlerde veya ispat bakımından değerlendirmede bir eksiklik olduğunun tespit edilmesi hâllerinde bölge adliye mahkemesince davanın yeniden görülmesine ve duruşma açılmasına karar verilmesi gerektiğinde kuşku bulunmamakla birlikte dosyaya yansıyan deliller itibarıyla sanık ...'ın yönetim kurulu başkanı olduğu Kadoil firmasına ait akaryakıt istasyon işletmelerinin toptan satış bölümünde çalışan sanık ...'ın, çocukluktan itibaren arkadaşı olan sanık ... ile birlikte sanık ...'ın anlaşmazlık yaşadığı maktulün öldürülmesi kararının icrası kapsamında, sanık ... tarafından kendilerine verilen talimatlar doğrultusunda hareket ederek maktulün öldürülmesi eylemini bizzat gerçekleştirdikleri, sanıklar ... ve ...'in olay öncesi yapılan hazırlık niteliğindeki faaliyetlerde yer almanın yanı sıra olay anında da maktulün evinin yakınlarında bulunarak kendilerine verilen açık hatları kullanmak suretiyle destek için bekledikleri, sanık ... (Lukman)'ın ise yapılan plan doğrultusunda olayı gizleyebilmek amacıyla inceleme dışı sanık ...'dan araç almak, aracın plakalarını değiştirip sanıklar ... ve ...'i olay yerine götürmek ve eylem gerçekleştirildikten sonra adı geçen sanıkları uzaklaştırmak suretiyle suçun işlenmesinden önce ve sonra maddi yardımda bulunarak suçun icrasını kolaylaştırdığı hususlarının sabit olması, ilk derece mahkemelerince kabul edilen maddi mesele değiştirilmeden ve yeni bir delil araştırmasına girilmeden bölge adliye mahkemesince duruşma açılmaksızın hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf isteminin esastan reddine karar verilebilmesi, ceza yargılamamızda dar anlamda istinaf sisteminin benimsenmiş olması sebebiyle belirtilen kararın verilmesinde doğrudan doğruyalık ve yüz yüzelik ilkelerinin ihlal edilmesinden bahsedilememesi, aksi yöndeki kabulün ise 7035 sayılı Kanun'un gerekçesiyle çelişmenin yanı sıra yargılamanın etkin ve hızlı bir biçimde sonlandırılması amacının gerçekleşmemesi riskini doğurması birlikte değerlendirildiğinde; sanıklar ... ve ...'in dosyanın istinaf incelemesi için Bölge Adliye Mahkemesinde bulunduğu aşamada sunmuş oldukları 21.05.2020 ve 20.07.2020 tarihli dilekçelerinin, yargılama evresinde isabetli bir şekilde saptanan maddi gerçek açısından önem taşımadığı gibi diğer sanıkların hukuki durumlarını etkileyecek yeni delil niteliğinde olmadığı, bu nedenle sanıkların dinlenilme taleplerinin CMK'nın 280. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (g) bentleri gereğince davanın yeniden görülmesini gerektirmediği, dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesi tarafından duruşma açılmasına gerek bulunmadığı kabul edilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Başkanı; "Maktul ... ... 21.03.2018 tarihinde silahla ateş edilmek suretiyle öldürülmüştür. Eylemi gerçekleştirdiği iddia edilen sanıklar hakkında açılan kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda; Sanık ...’nun tasarlayarak kasten öldürme suçuna azmettirmeden TCK 38/1 yollamasıyla 82/1-a, 62, 53 ve 63. maddeleri gereğince müebbet hapis, Sanıklar ..., ... ve ... hakkında tasarlayarak kasten öldürme suçundan TCK 37/1 maddesi yollamasıyla 82/1-a 62, 53 ve 63. maddeleri gereğince müebbet hapis, Sanık ...’in tasarlayarak kasten öldürme suçundan TCK 37/1 yollamasıyla 82/1-a 53, 63 ve 58. maddeleri uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis, Sanık ...’in tasarlayarak kasten öldürme suçuna yardım etmekten TCK 82/1-a, 39/2-c, 62,53 ve 63 maddeleri uyarınca 15 yıl hapis cezasıyla, Cezalandırılmalarına karar verilmiştir.

Re’sen istinafa tabi olan hükümlülere yönelik o yer Cumhuriyet Savcısı ve sanıklar müdafileri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Henüz istinaf incelemesi yapılmadan maktulü silahla ateş ederek öldürdüğü kabul edilen sanıklar 'daha önce bazı sebeplerden dolayı olayı tam olarak anlatamadıklarını, gerçekleri anlatmak istediklerini' beyan ederek duruşma açılmasını talep etmişlerdir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesince duruşma açılmaksızın ve duruşmanın neden açılmadığına ilişkin bir gerekçe de gösterilmeden dosya üzerinden inceleme yapılarak istinaf talepleri esastan ret edilmiştir.

Karara karşı sanık müdafileri tarafından temyiz kanun yoluna başvurulması sonucunda Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 22.02.2022 tarih ve 2021/6977 esas, 2022/1378 karar sayılı ilamıyla hükümlerin onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise; sanıkların ilk derece mahkemesinde inkâra yönelik savunma yaptıkları halde istinaf aşamasında vermiş oldukları dilekçelerinde ikrar mahiyetinde beyanlarının bulunduğu, bu beyanların yeni delil mahiyetinde olduğundan, duruşma açılarak değerlendirilmesinin gerekliliği karşısında, duruşma açılmadan karar verilmesi eksik inceleme oluşturacağından itiraz kanun yoluna başvurulmuştur.

Görüldüğü üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile özel daire arasındaki görüş farklılığı, mahkûmiyet hükmünün eksik inceleme sonucu verilip verilmediğine ilişkindir.

Uyuşmazlık konusunun isabetli şekilde çözülebilmesi için istinaf kanun yoluna ilişkin yasal mevzuatın değerlendirilmesi gerekmektedir.

20 Temmuz 2016 tarihi itibariyle istinaf mahkemelerinin faaliyete başlamasıyla kanun yolu denetiminde ikili aşamadan üçlü aşamaya geçilmiştir.

Görüldüğü üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile özel daire arasındaki görüş farklılığı, mahkûmiyet hükmünün eksik inceleme sonucu verilip verilmediğine ilişkindir.

Uyuşmazlık konusunun isabetli şekilde çözülebilmesi için istinaf kanun yoluna ilişkin yasal mevzuatın değerlendirilmesi gerekmektedir.

20 Temmuz 2016 tarihi itibariyle istinaf mahkemelerinin faaliyete başlamasıyla kanun yolu denetiminde ikili aşamadan üçlü aşamaya geçilmiştir.

Kelime olarak 'yeniden başlama' anlamına gelen istinaf, kanun yolu olarak, ilk derece mahkemesindeki son kararların hem maddi mesele yönünden hem de hukuksal yönden bir üst mahkemede incelenmesi anlamına gelmektedir. Bu yönüyle istinaf olağan bir kanun yoludur. İstinaf kanun yolunda, ilk derece mahkemesinin verdiği hükmün hukuka aykırı olup olmadığının denetimi ile yetinilmemekte, yeni delil ileri sürülebilmekte, maddi vakalar yeniden ele alınabilmekte, ileri sürülen deliller yeni bir bakış açısıyla değerlendirilebilmekte, ilk derece mahkemesinden farklı tespitler yapılması ve sonuçlara ulaşılması mümkün olabilmektedir. Bir başka deyimle istinaf mahkemeleri hem maddi mesele hem de hukuki mesele bakımından denetim yapmakla yükümlüdürler. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinin tespit ve değerlendirilmeleriyle bağlı olmaksızın, önceki delillerle birlikte elde ettikleri yeni delillere de dayanarak yeni bir hüküm verebilirler.

AİHS ve T.C. Anayasasında kanun yoluna başvuru bir hak olarak teminat altına alınmıştır. Nitekim AHİS’e ek 7 nolu protokolün ikinci maddesinde, ilk derece mahkemesi kararlarına karşı bir üst mahkemeye başvurulması bir hak olarak düzenlenmiştir. Aynı şekilde Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesinin 14/5 maddesinde de 'bir suçtan ötürü mahkûm edilen herkes, mahkûmiyet kararının ve verilen cezanın, kanun uyarınca daha yüksek bir yargı yeri tarafından incelenmesi hakkına sahip olacaktır.' denilmek suretiyle Anayasa ve AHİS’e paralel düzenleme içermektedir.

Kanun yoluna başvurmanın şekli ve kapsamı konusunda bir belirlemede bulunmayan protokol hükümleri Devletlere geniş bir takdir yetkisi vermiştir. Devletler kanun yoluna başvurmayı sınırlayıcı düzenlemeler yapabilirlerse de, bu sınırlamalar meşru bir amaca yönelik olmalı ve kanun yoluna başvurma hakkının özünü zedelememelidir (AHİM’nin; Gurepka/Ukrayna, Başvuru no:61406/00, 06.10.2005, pg59).

Kanun yoluna başvurmanın şekli ve kapsamı konusunda bir belirlemede bulunmayan protokol hükümleri Devletlere geniş bir takdir yetkisi vermiştir. Devletler kanun yoluna başvurmayı sınırlayıcı düzenlemeler yapabilirlerse de, bu sınırlamalar meşru bir amaca yönelik olmalı ve kanun yoluna başvurma hakkının özünü zedelememelidir (AHİM’nin; Gurepka/Ukrayna, Başvuru no:61406/00, 06.10.2005, pg59).

Bu genel açıklamalardan sonra yasal düzenlemelere bakıldığında; 'Bölge Adliye Mahkemesinde inceleme ve kovuşturma' başlıklı CMK 280’ninci maddesi incelendiğinde; Bölge Adliye Mahkemesi, dosyayı ve dosyayla birlikte sunulmuş olan delilleri inceledikten sonra; ilk derece mahkemesinin kararında usule veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığını, delillerde ve işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığını, ispat bakımından değerlendirmenin yerinde olduğunu saptadığında istinaf başvurusunun esastan reddine veya 303’ncü maddenin birinci fıkrasındaki bentlerde yer alan ihlallerin varlığı halinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine, Cumhuriyet Savcısının istinaf yoluna başvurma nedenine uygun olarak suç için kanunda yazılan cezanın alt derecesinin uygulanmasına, başka araştırmaya ihtiyaç duyulmadan cezayı kaldıran veya cezadan indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerle ya da şahsi cezasızlık sebeplerine bağlı olarak daha az ceza verilmesini veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi aynı şekilde davanın reddine veya güvenlik tedbirlerine ilişkin hatalı kararların düzeltilmesi hallerinde duruşma açılmadan esastan ret kararı verilebilecektir.

İlk derece mahkemesinin 289’ncu maddenin (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlere aykırılık bulunması halinde yine dava şartının gerçekleşmediği ön ödeme uzlaşma hususunun uygulanmadığı veya ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir davayla birlikte yürütülmesinin zorunlu olması halinde bozma kararı verecektir.

Diğer hallerde davanın yeniden görülmesine veya duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına karar verilmesi gerekmektedir.

Görüldüğü üzere ilk derece mahkemesinin kararında usule ve esasa ilişkin bir hukuka aykırılık bulunmadığı takdirde istinaf başvurusunun esastan reddi, diğer taraftan sanık hakkında lehe hükümler uygulanması halinde duruşma açılmaksızın karar verebilecektir.

İstinaf Mahkemeleri aynı zamanda olay mahkemesi olarak görev yapması nedeniyle yeni delil ileri sürüldüğünde bu delillerin verilecek hükmü etkileyecek nitelikte bulunması halinde duruşma açılmasının adil ve hakkaniyete uygun yargılamanın doğal bir sonucudur.

İstinaf Mahkemeleri aynı zamanda olay mahkemesi olarak görev yapması nedeniyle yeni delil ileri sürüldüğünde bu delillerin verilecek hükmü etkileyecek nitelikte bulunması halinde duruşma açılmasının adil ve hakkaniyete uygun yargılamanın doğal bir sonucudur.

Nitekim AİHM Deliktaş-Türkiye davasında rüşvet suçundan mahkum olan başvurucunun Bölge Adliye Mahkemesi tarafından duruşma yapılmamasından dolayı şikayetçi olduğu, AİHM istinaf aşamasında duruşma yapılmadığını, başvuranın bu yöndeki talebinin cevapsız bırakıldığını kaydederek, Türkiye’deki Bölge Adliye Mahkemelerinin, ilk derece mahkemesinin istinafa elverişli karar ve hükümleriyle ilgili olarak hem maddi hem de hukuki meseleleri inceleme yetkisine sahip olduğunu, AİHM yerleşik içtihadının ilk derece mahkemelerinin kararlarından kaynaklanan hem maddi hem de hukuki meseleleri inceleme yetkisine sahip bir temyiz veya ikinci derece mahkemesinin önüne gelen her meselede otomatik olarak aleni duruşma yapılması zorunluluğunu getirmediğini, bu mahkemeler önünde duruşma yapılmasının gerekip gerekmediği sorusunun esasen bu mahkemelerin karar vermeye çağırdıkları uyuşmazlığın niteliğine bağlı olduğunu ifade ederek AİHM Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin başvuranın davasını hem olaylar hem de hukuk açısından incelemeye çağırıldığı ve daha sonra onadığı ilk derece mahkemesi kararını incelerken başvuranın suçluluğu veya masumiyeti konusunda tam bir değerlendirme yapması gerektiğini, bu nedenlerle Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin başvuranın duruşma talebini ele almaması nedeniyle sözleşmenin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

AİHM’in kararından da anlaşılacağı üzere istinaf yargılanmasında her olayda duruşma açılması zorunluluğu bulunmamasına rağmen, maddi olayın tespitine yönelik delil sunulması halinde değerlendirmenin duruşma açılarak yapılması sonucuna varılmıştır. Ayrıca neden duruşma açılmadığına ilişkin bir gerekçenin gösterilmemesi de ihlal nedenleri arasındadır.

Maddi olaya ilişkin yargılama yapan Bölge Mahkemesinin yüz yüzelik ilkesine uyarak sunulan delilleri vasıtasız şekilde değerlendirmesi iç hukukumuzdan ve Avrupa Sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüktür.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun ve 1. Ceza Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre; azmettirme suçunda sınırın nitelik veya nicelik yönünden aşılması halinde azmettiren işlenen daha ağır suçtan değil azmettirdiği suçtan sorumludur. Olay mahkemesince dosya ele alınıp henüz yargılamaya başlanılmadan sanıkların hukuki durumlarını etkileyebilecek yeni beyanlar söz konusudur. Bu beyanların duruşma açılarak değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken duruşma açılmaksızın ve duruşma açılmamasına ilişkin neden de gösterilmeden karar verilmesi hukuka aykırı olup Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulü yerine reddine ilişkin çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir." görüşüyle,

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Üyesi ...; "Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca ‘7/A Derece Mahkemesinin 25.10.2019 tarihli ve 32-439 sayılı ile sanık ...’nun nitelikli kasten öldürmeye azmettirme, sanıklar ..., ..., ... ve ...’ün nitelikli kasten öldürme ve sanık ...'in nitelikli kasten öldürmeye yardım etme suçlarından mahkûmiyetlerine ilişkin kararından sonra Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 04.11.2020 tarih ve 150- 1683 sayılı istinaf başvurularının esastan reddi kararından önce sanıklar ... ve ... tarafından dosyaya sunulan 21.05.2020 ve 20.07.2020 tarihli dilekçelerin 'yeni delil kapsamında değerlendirilerek CMK’nın 280. maddesinin 1. fıkrasının a ve g bentleri gereğince Bölge Adliye Mahkemesince duruşma açılması gerekip gerekmediğinin, bu bağlamda eksik inceleme ile karar verilip verilmediğe hususunun karara bağlanması için itiraz kanun yolunun kullanıldığı anlaşılmaktadır.

28.02.2024 tarihli gündemin 10. sırasında kayıtlı dava, itiraz kapsamında Ceza Genel Kurulumuzda ayrıntılı olarak tartışılmış, tartışmalar sonucu yukarıda zikredilen itiraz konusu itirazın kabulü ya da itirazın reddi biçiminde oylamaya tabi tutulmuştur. Oylama neticesinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddi yönünde oy çokluğu karar verildiği hazır bulunanlarca görülmüştür. (22 ret, 3 kabul)

Bu oylamanın hemen akabinde Ceza Genel Kurulu Başkanı bu kez de iki sanık hakkında TCK’ nın 37. maddesinin mi TCK’nın 39. maddesinin mi uygulanması gerektiği yönünde bir oylama yapılacağı bildirmiştir. Bu oylamada, iki sanığın eyleminin öldürmeye yardım etme olduğu yönünde oyçokluğu ile karar verilmiştir. (18/7)

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının incelemenmesi ve sonucunda yapılan oylama da itirazın reddine karar verilmesine karşın dava dosyasının içeriğine girilerek bir kısım sanıklarla ilgili suç vasfının tayinine ilişkin yeni bir oylama yapılması, oylamada uygulanan usul, bunun yanında ilk Derece Mahkemesi, Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay 1. Ceza Dairesinin kararlarında açıklanan gerekçeler dikkate alındığında daha önce verilen ve kesirden mahkeme kararlarının doğru olduğu," düşüncesiyle

Çoğunluk görüşüne katılmayan bir Ceza Genel Kurulu Üyesi de; benzer düşüncelerle,

Karşı oy kullanmışlardır.

B. Sanıklar ... ve ...'nin nitelikli kasten öldürme suçuna TCK'nın 37/1. maddesi kapsamında müşterek fail olarak mı yoksa aynı Kanun'un 39/2. maddesi kapsamında yardım eden sıfatıyla mı iştirak ettikleri

1. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

TCK'da suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayrımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Kanun’un 37. maddesindeki;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.

1. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

TCK'da suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayrımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Kanun’un 37. maddesindeki;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.

(2) Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç olarak kullanan kişinin cezası, üçte birden yarısına kadar artırılır." şeklindeki hüküm ile maddenin birinci fıkrasında müşterek faillik, ikinci fıkrasında ise dolaylı faillik düzenlenmiştir.

Kanun’da suç olarak tanımlanan fiilin, birden fazla suç ortağı tarafından iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi durumunda TCK’nın 37/1. maddesinde düzenlenen müşterek faillik söz konusu olacaktır.

Öğretideki görüşler de dikkate alındığında müşterek faillik için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

1- Failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır.

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı fail konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rollerinin ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

"Yardım etme" ise TCK'nın 39. maddesinde;

"(1) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.

(2) Aşağıdaki hâllerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:

a) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.

b) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.

c) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak" şeklinde,

"Bağlılık kuralı" da aynı Kanun'un 40. maddesinde;

"(1) Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden her kişi, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.

(2) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.

(3) Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir" biçiminde düzenlenmiştir.

(2) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.

(3) Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir" biçiminde düzenlenmiştir.

Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına şerik denilmekte olup TCK’da şeriklik, azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olamayan bir suç ortağı, gerçekleşen fiilden TCK'nın 40. maddesinde düzenlenen bağlılık kuralı uyarınca sorumlu olmaktadır.

39. maddenin ikinci fıkrasındaki düzenlemeye göre, yardım etme; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır.

1- Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım;

a) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek,

b) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak,

Olarak sayılmıştır.

2- Manevi yardım ise;

a) Suç işlemeye teşvik etmek,

b) Suç işleme kararını kuvvetlendirmek,

c) Suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaad etmek,

d) Suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek,

Şeklinde belirtilmiştir.

2. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

Yönetim kurulu başkanlığını sanık ...'ın yaptığı Kadoil firmasının bayii olarak çalışan maktulün akaryakıt alımları nedeniyle anılan firmaya borçlandığı, borcun ödenmesi konusunda maktul ile sanık ..., firmanın sahibi ... ve avukatlarıyla görüşmeler yapılmasına rağmen faiz ve ödeme şartlarında bir anlaşma sağlanamadığı, söz konusu firmanın otogaz sektörüne girip lisans alabilmek amacıyla maktule ait Delice ilçesindeki iki adet tesisi kiraladığı, ancak kira sözleşmesinin Kadogaz ile maktulun eşi mağdur ...'ın yetkilisi olduğu Madenli Yatırım Firması arasında yapılması nedeniyle kira bedellerinin maktulun borcundan mahsup edilmediği ve bu durumun taraflar arasındaki anlaşmazlığın başka bir boyutunu oluşturduğu, mağdur ...'ın anlatımına göre maktulün, konuyu ... ile görüşmek üzere Gaziantep'e gittiği, borcun ödenmesi kapsamında kendisine sunulan senetleri imzalamak istemeyerek yırttığı, ...'nun da senetlerin yırtılmasına kızarak maktule hitaben; "Bunun bedelini ödeyeceksin!" dediği, 23.03.2018 tarihli cep telefonu inceleme tutanağında da belirtildiği üzere sanık ...'ın 15.02.2018 tarihinde maktule Whatsapp aracılığıyla; "Dansözlük yapıyorsun" ve "Or...laştığın belli hadsiz Adi adam konuştuk bitti dediği 5 aydır oyalıyorsun avrat yeminine rağmen sende şeref olsa bitirirsin bıktım pislik ve dansöz gibi kıvırmandan ödemiyorsan ödeme" şeklinde mesajlar gönderdiği, bu mesajlardan sonra sanık ...'a karşılık olarak mesajlar yazan ve konuya ilişkin Kadoil firmasının avukatı ile mesajlaşan maktulun 01.03.2018'de bu kez ...'na; "Benim abim şu cenazeyi kaldıralım" ve 19.03.2018 tarihinde; "Hayırli isler olsun abi...abi butun bu yapilanlara hic gerek yok ticaretimiz bozulacak daha önceda size bu cenazeyi kaldiralim dedim fakat bir cevap vermeye gerek bile duymadiniz sizin taktiriniz tabiki fakat kendimizi savunmak durumundayiz yani geri donusu olmaz butun bu yapılanların zarar göruruz iki taraflı ben son bir defa size bu işi konuşurak halledelim diyorum bundan sonrası sizin takdiriniz olsun sonrasinda ne sizi ne sizden birisini arayıp rahatsizlik vermeyeceğim ekmek yedik su içtik 12 yil takdir sizin iyi günler sağlıkla kal" biçiminde mesajlar gönderse de herhangi bir yanıt alamadığı, mesaj içeriklerinden sanık ... ve ...'nun maktulle ilişkilerini bitirmeye karar verdiklerinin anlaşıldığı, sanık ...'ın, koruması olan tanık ...'ya Enerji Bakanlığının düzenlediği bir programa katılmak üzere Ankara'ya gideceklerini söylediği, tam tarihi belirlenememekle birlikte maktulün öldürülmesine de bu sırada karar verdiği, İstanbul'dan Ankara'ya gelirken olayda kullanılması ve irtibat sağlanması için 0533 804 .. .. ve 0553 808 .. .. numaralı iki adet açık hattın, firmanın Konya Yolu Mevlana Bulvarındaki benzin istasyonunda işletme müdürü sanık ... ile firmaya ait akaryakıt istasyon işletmelerinin toptan satış bölümünde çalışan sanık ...'a verilmesini sağladığı, maktulün öldürülmesi için yapılan plan doğrultusunda sanık ... ile onun çocukluk arkadaşı olan sanık ..