muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/9576, Karar No: 2021/13279, Tarih: 13.10.2021

**1. Ceza Dairesi         2021/9576 E.  ,  2021/13279 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

HÜKÜMLER : 1) Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 12/02/2019 tarih ve 2017/249 (E), 2019/73 (K) sayılı;

a) Katılan ...'a yönelik çocuğa karşı kasten öldürmeye teşebbüs suçundan 5237 sayılı TCK'nin 82/1-e, 35, 62, 53 maddeleri gereğince 13 yıl 4 ay hapis cezası,

b) Katılan ...'ye yönelik kasten yaralama suçundan TCK'nin 86/1, 86/3-e, 87/1-a, 62, 53 maddeleri gereğince 7 yıl 6 ay hapis cezası,

c) Katılan ...'ye yönelik hakaret suçundan TCK'nin 125/1-4, 62, 52/2-4 maddeleri gereğince 2.320 TL adli para cezası,

ç) Katılanlar ... ve ...'a yönelik silahla tehdit gereğince 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası,

d) Katılan ...'e yönelik silahla tehdit suçundan TCK'nin 106/2-a, 62, 53 maddeleri gereğince 2 yıl 6 ay hapis cezası,

e) Katılan ...'e yönelik hakaret suçundan TCK'nin 125/1-4, 62, 52/2-4 maddeleri gereğince 2.320 TL adli para cezası ile mahkumiyetine,

2) ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 05/12/2019 tarih ve 2019/887 (E), 2019/2507 (K) sayılı;

a) Katılanlar ... ve ...'e yönelik hakaret suçundan kurulan hükümlere ilişkin sanık müdafii ile katılan ... vekilinin CMK'nin 279/1-b maddesi uyarınca istinaf başvurularının reddine,

b) Katılan ...'ye yönelik kasten yaralama suçundan kurulan hükme ilişkin sanık müdafii ile katılan ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine,

c) Katılanlar ..., Sinan ve Yeliz'e yönelik silahla tehdit suçundan kurulan hükümlere ilişkin sanık müdafii ile katılan ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine,

ç)Katılan ...'a yönelik çocuğa karşı kasten öldürmeye teşebbüs suçundan kurulan hükme ilişkin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine dair kararı.

TEMYİZ EDENLER: Sanık müdafii, katılanlar ...,...ve ...vekili

TÜRK MİLLETİ ADINA

... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 05/12/2019 tarih ve 2019/887 (E), 2019/2507 (K) sayılı kararı sanık müdafii ve katılanlar ...,...ve ...vekili tarafından temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Katılan ... vekilinin; sanık hakkında katılan ...'e yönelik silahla tehdit suçundan kurulan hükme ilişkin suç vasfına yönelen temyiz sebepleri olmasına rağmen, tebliğnamede anılan hüküm hakkında ceza miktarı itibarıyla kesin nitelikte olduğu gerekçesi ile katılan ... vekilinin temyiz isteminin reddinin istendiği ve esas hakkında görüş bildirilmediği anlaşılmakla;

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06/03/2007 tarih, 31/56 sayılı kararı ile 25/02/2020 tarih ve 2017/3-1053 Esas, 2020/131 Karar sayılı kararı uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğnamede görüş bildirilmeyen katılan ... vekilinin, sanık hakkında silahla tehdit suçundan kurulan hükme yönelik temyizi ile ilgili olarak, özel Dairece temyiz incelemesi yapılıp karar verilemeyeceği göz önüne alınarak, bu hususta EK TEBLİĞNAME düzenlenmesi için dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.10.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/12677, Karar No: 2015/17866, Tarih: 27.10.2015

**10. Hukuk Dairesi         2014/12677 E.  ,  2015/17866 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : İş Mahkemesi

Dava, meslek hastalığına yakalanarak sürekli işgöremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelir ve yapılan tedavi giderinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemidir.

Mahkemece ilamında belirtildiği şekilde, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün ve temyiz talebinin reddine ilişkin ek kararın, davacı ve davalı avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, ek karara ilişkin temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 8. maddesi hükmüne göre İş Mahkemelerinden verilmiş bulunan nihai kararların, hükmün tefhim veya tebliğinden itibaren 8 gün içinde temyiz olunması gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 321. maddesine göre, kararın tefhimi, mahkemece hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanmasıyla gerçekleşir. Mahkemece, hükmün gerekçesi ile ferilerinin açıklanmadığı kısa karar tefhim sayılmayacağından, davalı yönünden temyiz süresinin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren başlatılması gerekir. Gerekçeli kararın 15.05.2014 tarihinde tebliğ edildiği gözetildiğinde 16.05.2014 tarihli temyiz itirazı 8 günlük yasal sürede olduğundan, temyiz süresinin geçtiğinden bahisle verilen ek kararın BOZULMASINA;

2-Meslek hastalığı, sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.

Davalıya ait vagon onarım fabrikasında, yük vagon şubesinde kaynakçı olarak çalışan sigortalının, meslek hastalığına (KOAH) yakalanması üzerinde etkili davranışlardan kaynaklanan kusur oranının tespitine yönelik tazminat dosyasında alınan rapor hükme esas alınmış olup, anılan raporda, meslek hastalığında kaçınılmazlık olgusunun mevcut olduğu, 32 yıl formülü olarak tanımlanan esaslar çerçevesinde kusur oranı belirlenmiştir.

Uygulamada 32 yıl formülü olarak adlandırılan ve yer altı kömür madeni işyerlerindeki toz oranının mevcut teknolojik olanaklarla belirli bir oranın altına indirilmesinin mümkün olmadığı ve yer altı çalışma koşulları tümüyle kontrol altına alınamayacağı için, 32 yıllık bir çalışma süresi sonunda meslek hastalığı üzerinde belirli oranda kaçınılmazlığın etkili olacağı kabulünden hareket eden yaklaşımın, yer altı kömür madeni işyeri dışındaki çalışmalardan kaynaklanan meslek hastalıklarına ilişkin kusur incelemesinde esas alınma olanağı bulunmamaktadır. Aksine yaklaşım, her tür meslek hastalığının oluşumunda belirli oranda kaçınılmazlığın etkili olacağı kabulüne yol açacaktır. Böylesi bir yaklaşımın ise, gelişen bilimsel ve teknolojik olanaklar ile sosyal güvenliğin yöneldiği amaçla bağdaştırılma olanağı bulunmamaktadır.

Mahkemece, konusunda ve işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında uzman bilirkişilerden meslek hastalığının meydana gelmesinde kusur oran ve aidiyetini oluşa ve mevzuata uygun olarak belirleyen kusur raporu alınmaksızın, yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak karar verilmesi, icra takip dosyası getirilmeksizin ve ayrıca, sigortalının 08.12.2011 tarihinde ölmesi karşısında, gelire girme tarihi ile ölüm tarihi arasındaki fiili ödeme tutarı Kurumdan getirilerek, ilk peşin değerle karşılaştırılması sorucu, düşük olanın kusur karşılığına hükmedilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davalıya iadesine, 27.10.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/295, Karar No: 2014/3291, Tarih: 25.03.2014

**16. Hukuk Dairesi         2014/295 E.  ,  2014/3291 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; “hayvan otlatmanın tek başına ekonomik amaca uygun zilyetlik sayılmayacağı gibi çekişme konusu yerin kısmen kayalık oluşu, taşlılık oranı ve içindeki meşe ağaçlarının zirai ve sanayide kullanılan ağaçlar olmadığı da dikkate alındığında ekonomik amaca uygun kazanmaya elverişli zilyetliğin varlığından söz edilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken delilerin taktirinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığına" değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 25.03.2014 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/17029, Karar No: 2015/30538, Tarih: 28.10.2015

**9. Hukuk Dairesi         2014/17029 E.  ,  2015/30538 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı ile fazla mesai ücreti, genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti, ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, davacının davalıya ait işyerinde 28.09.2010 tarihinden iş akdini 06.02.2013 tarihli noter ihtarnamesi ile İş Kanununun 24/II-e bendi uyarınca haklı nedenle ve tek taraflı olarak feshettiği 06.02.2013 tarihine kadar Danışma ve Güvenlik Görevlisi olarak aralıksız çalıştığını, net ücretinin 1.100 TL olduğunu, ödenen maaşların zamanında ödenmeyip sürekli aksatıldığını, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini, genel tatillerin hemen hemen tamamında çalışmasına rağmen buna dair ücretinin de ödenmediğini, hafta tatili kullandırılmamasına rağmen buna dair ücretin de ödenmediğini, asgari ücretten fazla ücret almasına rağmen sigorta primlerinin asgari ücret üzerinden ödenerek davacının mağdur edildiğini, davacıya 2013 Ocak ayı ücreti ile Şubat ayındaki 5 günlük ücretinin de ödenmediğini iddia ederek kıdem tazminatı, fazla mesai, genel tatil, hafta tatili ücreti ve ücret alacaklarının faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının müvekkili yanında 28.09.2010 – 05.02.2013 arasında çalıştığını, işyerinde kartlı sistem bulunduğunu, işyerine giriş çıkış saatlerinin buna göre belirlendiğini, bu düzenleme gereği işyerinde mesailerin haftalık 45 saatlik çalışma süresine uygun olduğunu, davacının hafta sonu ve bayramlarda çalışmasının olmadığını, davacının 06.02.2013 tarihinden sonra işe gelmediği halde mazeretli olduğu düşünülerek 11.06.2013 tarihine kadar kurumdan çıkışının yapılmadığını, ancak şirkete gönderdiği ihtarname ile işe dönmeyeceğini bildirdiğinden 11.02.2013 tarihinde SGK’dan çıkışının yapıldığını, açıklanan nedenlerle davacının iş akdini feshinin haklı feshi düzenleyen İş Kanununun 24/II-e maddesine uygun olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, alınan hesap raporuna itibar edilerek davanın kısmen kabulü ile kıdem tazminatı, fazla mesai, genel tatil ücreti ve ücret alacaklarının tahsiline karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

D) Temyiz:

Karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirtilmiştir. Ancak tarafların anlaşması ile bu normal çalışma süresinin, haftanın çalışılan günlerine günde on bir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği ilkesi benimsenmiştir. Yasanın 41 inci maddesine göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar olup, 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Ancak anılan maddede “Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği” belirtilmiştir. 63. maddedeki 11 saat aşmaz kuralı emredici niteliktedir. Dolayısı ile işçinin haftalık 45 saati geçmesde günde 11 saati aşan çalışması fazla mesai kabul edilecektir.

Bir işçi yemek, ihtiyaçları nedeni ile sürekli mesai başında olamayacağından ara dinlenme süresinin de mesai belirlenmesinde dikkate alınması gerekir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 68. Maddesinde bu husus düzenlenmiştir. 24 saat çalışmada işçi uyumadan çalışıyor ise yemek ve diğer ihtiyaçları nedeni ile Uluslararası normlara göre 4 saat dinlenme süresinin kabul edilmesi ve buna göre 20 saat çalıştığının kabulü gerekecektir.

Dosya içeriğine göre davacı güvenlik görevlisi olarak 24 saat çalışıp, iki gün (48 saat) dinlenmektedir. Bu çalışma sistemine göre davacı 3 haftalık periyotlarda ilk hafta 3 gün takip eden iki haftada ise iki gün çalışmaktadır. Buna göre ara dinlenme düşüldüğünde davacı ilk hafta 60, takip eden iki haftada ise 40 saat çalışmaktadır. Ancak her halikarda 11 saati aşan çalışma fazla mesai olacağından davacının ilk hafta 27, takip eden iki haftada ise haftalık 18 saat fazla çalışma yaptığının kabulü gerekir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davalı işyerinde üç adet güvenlik görevlisinin çalıştığı, danışma ve güvenlik görevlisi olarak çalışan davacının 24 saat çalıştığı, 2 gün dinlendiği, böylece haftanın 3 günü ve her gün 24 saat olmak üzere haftada 24 saat x 3 = 72 saat çalışmak suretiyle 72-45=27 saat fazla çalıştığı, günlük 1,5 saat olmak üzere toplam 4,5 saat ara dinlenme süresi indirildiğinde haftalık fazla çalışmanın 22,5 saat olacağı sonucuna varıldığı açıklanmış ise de, sonuç itibari ile ilk haftada için usulü kazanılmış hak ilkesi de dikkate alınarak kabul edilse dahi takip eden iki haftada iki gün çalışma nedeni ile isabetli değidlir. . Mahkemece davalı lehine usulü kazanılmış hak ilkesi dikkate alınarak 3 haftalık periyotlarda ilk hafta 22,5 saat, takip eden iki haftada ise 18 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilerek fazla mesai ücreti hesaplanmalıdır. Hatalı bilirkişi raporu ile fazla mesai ücretinin hüküm altına alınması hatalıdır.

3-Davacı vekili dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 100 TL ücret alacağının hüküm altına alınmasını talep etmiş, bilirkişi raporunda ücret alacağı 1.282,75 TL olarak hesaplanmıştır. Davacı vekili ıslah dilekçesi ile davalı tarafından davacının banka hesabına 15.02.2013 tarihinde maaş adı altında 389,52 TL ödeme yapıldığının anlaşıldığını belirterek ücret alacağını dilekçesinin sonuç ve istem kısmında 793,23 TL artırarak 893,23 TL olarak talep etmiş, ancak mahkemece talep dikkate alınmaksızın 1.282,75 TL ücret alacağına hükmedilmiştir. Taleple bağlılık kuralı ihlal edilerek yazılı şekilde talep aşılarak hüküm kurulması da isabetsizdir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 28.10.2015 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/33843, Karar No: 2012/43002, Tarih: 17.12.2012

**9. Hukuk Dairesi         2010/33843 E.  ,  2012/43002 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalıya ait ticari takside şoför olarak ve her gün, günde 15 saat mesai yaparak hiç izin kullanmadan çalışıtığını, haksız olarak işten çıkarıldığını belirterek, kıdem-ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti ve genel tatil ücretinin ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının limit usulü ile çalışıp mesaisini kendisinin ayarladığını, sözleşmede belirlenen günlük tutarı kendisine verip kalan kazancın davacıya ait olduğunu, kazanç durumuna göre çoğu zaman işi erken bıraktığını ve fazla mesai yapmadığını, tatillerde çalışmadığını, gelirini az bularak davacının işi bıraktığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, kesinleşen hizmet tespiti davasına göre davacının, davalıya ait ticari takside hizmet akdi ile 17.06.2000-05.10.2004 arasında çalıştığı, son ücretinin aylık brüt 600,00 TL olduğu, davalının akdin haklı nedenle feshine ilişkin delil sunmadığından davacının kıdem ve ihbar tazminatını hak ettiği, tanık beyanına göre davacının haftada 6 gün saat 15.00-06.00 arasında 15 saat mesaide 4 saat ara dinlenmesi ile günde 3,5 saat, haftada 21 saat fazla mesai yaptığı, genel tatillerde çalıştığı sonucuna varılarak, hafta tatili ücreti talebinin reddine, diğer taleplerin kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.02.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41 inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir. İşçiye her ay ödenen ücret içinde fazla çalışmaların bir kısmının yer aldığı taraflarca kabul edildiğine göre 270 saatin 12 aya bölünmesi sonucu belirlenen 22.5 saat, her ay için kanıtlanan fazla çalışma süresinden indirilmelidir. İşçinin fazla çalışmasının kanıtlanamadığı veya çalışmaların karşılığının tam olarak ödendiği aylar için böyle bir indirime gidilmez.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.02.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.07.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir. Yapılacak indirim, işçinin çalışma şekline ve işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre taktir edilmelidir. Hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemelidir(Yargıtay 9.HD. 21.03.2012 gün, 2009/48913 E, 2012/9400 K .).