muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2024/300, Karar No: 2025/323, Tarih: 16.01.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/300 E.  ,  2025/323 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1997 E., 2023/1820 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 5. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/37 E., 2023/162 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle: kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 31/08/2012 tarihinde davalıya ait Özel ... Hastanesine tedavi olmak için gittiğini ancak tedavi kapsamında aynı tarihte yapılan iğne sonucunda sağ ayağının felç olduğunu, yanlış müdahale nedeniyle ömrünün sonuna kadar sakat kaldığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 2.000,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 100,00 TL tedavi masrafı 2.900,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 10.000,00 TL maddi tazminat ile 60.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davacının 31.08.2012 tarihinde revizyon diz protezi(önceki protezin çıkartılarak yenisinin takılması) ameliyatı olduğunu, ameliyatının başarılı geçtiğini ameliattan sonra fizik tedavisine başlandığını, taburcu olacağı 03.09.2012 tarihinde davacının doktoru arayarak, kalçasından iğne yapıldığını ve ayağını oynatamadığını söylemesi üzerine doktorun hastayı muayene ettiğini, davacıya yapılan iğnenin nizami yapılmakla birlikte davacının siyatik sinirinin kas içine yayılan ilacın kimyasal etkisiyle veya davacının anatomik yapısı nedeniyle zarar görmüş olabileceğini, yapılan işlemde herhangi bir kusur bulunmadığını, bu arazın bazı hallerde kendiliğinden düzelebildiğini, hastayı tamamen yürümez hale getirmeyeceğini hastanın normale yakın yürüyebileceğini, davacının gerçekleşmeyen zararını talep edemeyeceğini, davacının her iki dizinin de protez olması nedeniyle zaten ağır iş yapamayacağını, bu nedenle kendisine uygun işlerde çalışabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil vekili, hastaneye yüklenecek bir kusurun bulunmadığını, sonucun bir komplikasyon olduğunu davacıya 31.08.2012 tarihli teşhis ve tedavi işlemleri ayrıntılı onam formunda komplikasyonların bildirildiğini, bu onamın yalnızca diz protez revizyonu için değil operasyon sonrasındaki süreci de kapsadığını, operasyondan sonraki 3. gün uygulanan ağrı kesici dikloronun mevcut operasyon sonrası genel uygulamalardan olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.10.2017 tarihli davanın reddine ilişkin ilk kararının Bölge Adliye Mahkemesinin 23.01.2019 tarihli kararıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun (HMK) 353. maddesinin 1. fıkrasının (a-6) bendine dayanılarak kaldırılmasına, ve yeniden yargılama yapılmak üzere iadesine karar verildikten sonra İlk Derece Mahkemesince ilam başlığında belirtilen tarih ve sayılı kararı ile 05.07.2022 tarihli bilirkişi raporunda davalıya atfedilebilecek bir kusurun ve sorumluluğunun bulunmadığının belirlendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporlarında, davacıya yapılan enjeksiyon ile ilgili olarak uygulama pozisyonu iğne boyutu, iğne yönü, ve iğnenin uygulanması aşamasında mesleki ihmal tedbirsizlik veya dikkatsizliğin bulunduğunu düşündürecek bir bilgiye rastlanmadığı, hastadan diz protezi ameliyatı kapsamında onam alındığı ve bu onamın devam eden tedavileri de kapsayacağı belirtilerek tıbbi uygulama hatası olmadığının belirlendiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, müvekkilinin olası riskler konusunda aydınlatılarak onamının alınmadığını, davalının aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiğinin ispatlayamadığını, bu nedenle yapılan tıbbi işlemin hukuka aykırı olduğunu ve zarardan sorumlu tutulması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacıya revizyon diz protezi ameliyatı sonrasında ağrı kesmeye yönelik olarak yapılan kas içi enjeksiyon nedeniyle meydana gelen siyatik sinir hasarı sonucu sağ bacak alt ekstremiteyi etkileyen monoparezi (felç) gelişmesinde davalının, vekilin özen borcu kapsamında sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarıyla, kas içine yapılan söz konusu enjeksiyon sonucunda sinir hasarının meydana gelmesinin enjeksiyonu yapan kişinin hatalı uygulamasından kaynaklanmış olabileceği gibi enjeksiyonun tekniğine uygun yapılmış olması durumunda dahi komplikasyon olarak meydana gelebileceği, enjeksiyonun yapılış tekniği ile uygulanan bölgenin doğruluğu yönünden uygulama hatası bulunduğuna ilişkin tıbbı bir delilin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre, mevcut arazın enjeksiyonun bir komplikasyonu olarak değerlendirilmesi yerindedir.

31.08.2012 tarihli davacının imzası bulunan "Teşhis ve Tedavi İşlemleri Ayrıntılı Onam Formu" nun 8 numaralı maddesinde ağrı kesmeye yönelik işlemlerin başlı başına ilave risk oluşturduğu bu risklerden birinin sinir felci olduğunun açıklanmasına göre davacının söz konusu komplikasyon konusunda aydınlatılarak onamının alındığı bu nedenle davalının meydana gelen komplikasyondan sorumlu bulunmadığı anlaşıldığından davacının yerinde görülmeyen temyiz itirazının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine ,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2870, Karar No: 2016/2665, Tarih: 25.05.2016

**1. Ceza Dairesi         2016/2870 E.  ,  2016/2665 K.**

**"İçtihat Metni"**

(KANUN YARARINA BOZMA)

TÜRK MİLLETİ ADINA

Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan. Açık Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan ., firar ettiği gerekçesiyle, Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma Yönetmeliğinin 12/1-b maddesi gereğince kapalı ceza infaz kurumuna iadesine dair anılan Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İşyurdu Yönetim Kurulu Başkanlığının 13/01/2016 tarihli ve 2016/4 sayılı kararının onaylanması talebinin reddine ilişkin . İnfaz Hâkimliğinin 14/01/2016 tarihli ve .esas, 2016/70 sayılı kararına karşı yapılan itirazın kabulüne ve söz konusu kararın kaldırılmasına dair . Ağır Ceza Mahkemesinin 22/01/2016 tarihli ve 2016/74 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak;

Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay . Ceza Dairesinin 25/06/2015 tarihli ve . esas, 2015/3318 sayılı ilamında yer alan, “... gerek 5275 sayılı Kanunun 14/4. maddesinde gerekse Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğinin 12/1-b maddesinde özellikle vurgulanan “İade Edilir” sözcüğünün “kapalı ceza infaz kurumundan, açık ceza infaz kurumuna ayrılanları kapsamına alan bir sözcük olarak kabulünün mümkün olmasına karşın, anılan maddelerin infaza doğrudan doğruya açık ceza infaz kurumunda başlayanları da kapsadığına dair herhangi bir ibareyi içermemiş olması ve ceza hukukunda; sanık aleyhine kıyasın yasak olduğunun kanunilik ilkesinin doğal sonucu olduğu gibi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2. maddesinin 3. fıkrasında "Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz." şeklindeki düzenlemenin, bir anlamda hükümlünün durumunu ağırlaştırdığı konusunda kuşku bulunmadığı için ceza hükmü olarak da kabul edilebilecek olan disiplin cezaları için de geçerli olacağının anlaşılması karşısında; somut olayımızda adli para cezasının hapis cezasına dönüştürülmesinden sonra doğrudan doğruya açık ceza infaz kurumunda cezasını infaz etmekte iken firar eden hükümlünün kapalı ceza infaz kurumuna gönderileceğine dair kanun yararına bozma talebinin dayanağını teşkil eden ve yukarıda ayrıntılı şekilde açıklanan mevzuatta açık bir hüküm bulunmadığı...” şeklindeki açıklama ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 106/3. maddesinde “(Değişik fıkra:18.06.2014

- 6545 s.K./81.mad) Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet Savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.” şeklinde yer alan hüküm ile anılan Kanun'un 14/4 maddesinde, “Açık ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerden kınamadan başka bir disiplin cezası alanlar kurum yönetim kurulunun kararı ile kapalı ceza infaz kurumlarına geri gönderilirler” yer alan hüküm ile Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğinin 12/1-b maddesinde yer alan, “(1) Açık kurumlarda cezası infaz edilmekte olan hükümlülerden;...b) Firar edenler,...kurum yönetim kurulu kararı ile kapalı kurumlara iade edilirler” şeklindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, anılan maddelerin cezasının infazına doğrudan doğruya açık ceza infaz kurumunda başlayanları kapsadığına dair herhangi bir ibareyi içermediği, nitekim 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2/3. maddesinde "Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz." şeklindeki düzenlemeyle sanık aleyhine kıyasın yasak olduğu, söz konusu bu kıyas yasağının, hükümlünün durumunu ağırlaştırdığı konusunda kuşku bulunmadığı için ceza hükmü olarak da kabul edilebilecek olan disiplin cezaları için de geçerli olacağının anlaşılması karşısında; somut olayımızda kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan .. Asliye Ceza Mahkemesinin 04/12/2014 tarihli ve 2014/222-428 sayılı ilamıyla 6.000,00 Türk Lirası adlî para cezasına hükümlü . söz konusu para cezasını yasal süresinde ödemediğinden bahisle. Cumhuriyet Başsavcılığının 01/04/2015 tarihli ve 2015/2-2794 sayılı kararıyla iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına çevrilerek dosyanın denetimli serbestlik müdürlüğüne gönderildiği, hükümlünün denetimli serbestlik tedbirine uymaması nedeniyle . Açık Ceza İnfaz Kurumunda cezasının infazına başlandığı sırada firar ettiği gerekçesiyle anılan Ceza İnfaz Kurumu tarafından kapalı ceza infaz kurumuna iadesine karar verildiği, hükümlünün para cezasından çevrilme hapis cezasının infazına açık ceza infaz kurumunda devam etmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Adalet Bakanlığının 25.03.2016 tarih ve 94660652-105-67-1694-2016-Kyb sayılı kanun yararına bozma talebine atfen,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 12.04.2016 tarih ve . sayılı tebliğnamesi ile daireye ihbar ve dava evrakı tevdi kılınmakla;

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Kanun yararına bozma talebine dayanılarak düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden, .. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.01.2016 tarih ve 2016/74 Değişik iş sayılı kararının CMK’nun 309. maddesi uyarınca KANUN YARARINA BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 25/05/2016 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/18268, Karar No: 2007/11823, Tarih: 09.07.2007

**(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2006/18268 E.  ,  2007/11823 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacı ... ile davalı ...-Kur Genel Müd. vekili Av. ...aralarındaki tesbit davası hakkında Çorum İş Mahkemesinden verilen 12.09.2006 gün ve 1789/1069 sayılı hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

K A R A R

1-Davacının tarımsal faaliyetleri nedeniyle, ... Fabrikaları Çorum Şeker Fabrikası, Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi, ... Tohumu A.Ş ve Toprak Mahsülleri Ofisinden, ürün teslim edip etmediği etmişse ürün teslim ettiği yıllar ve bu nedenle yapılan ... prim kesinti miktar ve tarihlerinin ,

2-Ayrıca davacının, ... Ekicileri Kooperatifi ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifine üye olup olmadığı, üye olmuşsa hangi tarihte üyeliğinin başladığı ve halen devam edip etmediğinin ilgili Kuruluşlardan sorularak alınacak cevapların eklendikten sonra gönderilmek üzere dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 9.7.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/702, Karar No: 2020/443, Tarih: 23.06.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2016/702 E.  ,  2020/443 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Ankara 17. İş Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4.1. Davacı vekili 29.11.2011 tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde 01.07.2006-25.03.2011 tarihleri arasında muhabir olarak çalıştığını, en son ücretinin brüt 2.227,73TL olduğunu, iş sözleşmesinin haklı neden bulunmaksızın feshedildiğini, haftalık 48 saatin üzerinde çalıştığını, fazla çalışmalarının çoğu kez günde 15 veya 16 saati bulmasına, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılmasına rağmen karşılığının ödenmediğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin, askerlik ücreti, fazla çalışma ücreti, bunun yüzde beş fazla alacağı ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile bunun yüzde beş fazla alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

4.2. Mahkemenin birleşen 2013/1508 E. sayılı dosyasında davacı vekili; Ankara 17. İş Mahkemesinin 2011/190 E. sayılı dosyasında bilirkişi tarafından hesaplanan bakiye alacakların davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı vekili 16.01.2012 havale tarihli cevap dilekçesinde; yetki, derdestlik, husumet ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davanın yersiz ve mesnetsiz olduğunu belirterek reddini savunmuştur.

Mahkeme Kararı:

6. Ankara 17. İş Mahkemesinin 10.12.2013 tarihli ve 2011/1907 E., 2013/679 K. sayılı kararı ile; davacının davalıya ait işyerinde 30.12.2006- 25.03.2011 tarihleri arasında Basın-İş Kanunu kapsamında gazeteci olarak çalıştığı, hizmet süresinin beş yılın altında olması nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanamadığı, banka kayıtlarından bazı aylar ücretin yanı sıra fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin de ödendiğinin anlaşıldığı, ödeme yapılmayan dönem için hesaplama ile belirlenen tutardan indirim yapıldığı, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının geç ödenmesi nedeniyle hesaplanan yüzde beş fazla alacağından yüzde doksan oranında indirim yapılarak alacak miktarlarının buna göre belirlendiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Ankara 17. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Ankara 17. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 22. Hukuk Dairesince 11.06.2015 tarihli ve 2014/8036 E., 2015/20271 K. sayılı kararı ile; davalının sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra “…Basın İş Kanunu kapsamında çalışanların ödenmeyen ücret alacaklarının yüzde beş fazlasından takdiri indirim yapılırken çalışma süresi, asıl alacak miktarı ve davanın fesihten ne kadar süre sonra açıldığı yönlerinin birlikte dikkate alınması gerekmektedir. Belirtilen esaslara göre somut olayda bilirkişi tarafından hesaplanan miktar itibariyle yapılan değerlendirmede davacının fazla mesai ücretinin yüzde beş fazlasından yüzde doksan beşten az olmamak üzere indirim yapılması gerekirken yüzde doksan oranında yapılan indirim isabetli bulunmamıştır…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı :

9. Ankara 17. İş Mahkemesinin 07.12.2015 tarihli ve 2015/368 E., 2015/688 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten Yargıtay bozma kararı hakkında bir karar verilmeden önce tarafları aynı olan, eldeki davada belirlenen ve saklı tutulan bakiye alacak tutarlarının talep edildiği Ankara 9. İş Mahkemesinin 2013/1508 E. sayılı dosyasında birleştirme kararı verildiği, bozma öncesi aldırılan uzman bilirkişi raporu ve kurulan hükme göre bakiye alacaklar açısından davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda davacı lehine hükmedilen fazla çalışma ücretinin yüzde beş fazla alacağında yapılan indirimden daha yüksek bir oranda indirime gidilmesi gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 153. maddesinin 6. fıkrası, “Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar.” şeklinde düzenlenmiştir

13. Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin iptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamamakta ancak Resmî Gazetede yayımlandıktan sonra yürürlüğe girmektedir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları, idari makamlar, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı açıktır. Diğer taraftan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun/HMK) 33. maddesinde “Hâkim, Türk hukukunu resen uygular.” şeklinde ifadesini bulan yasal ilke gözetildiğinde; Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının kesin hüküm hâlini almamış derdest dosyalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu ortadadır.

14. Diğer yandan, 6100 sayılı Kanunda (mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu) "usûli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibariyle bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

15. Kazanılmış haklar, hukuk devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir." hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabulü mümkün değildir.

16. Bir mahkemenin Yargıtay dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda ifade edilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “usûli kazanılmış hak” olarak tanımlanan bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK).

17. Yargıtay içtihatları ile kabul edilen "usûli kazanılmış hak" olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır.

18. Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması durumunda, Yargıtay bozma kararına uyulmuş olmakla oluşan usûli kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.

19. Benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi hâlinde usûli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilecektir (HGK'nın 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 E, 2004/19 K. ile 20.12.2017 tarihli 2017/5-2575 E., 2017/1906 K.).

20. Bu sayılanların dışında ayrıca görev konusu, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda usûli kazanılmış haktan söz edilemez (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, s. 4771 vd.).

21. Usûli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.