muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/513, Karar No: 2018/4225, Tarih: 17.05.2018

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 29/04/2016 tarihli ve 2015/167943 soruşturma, 2016/776 sayılı kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan ...'e 05/05/2016 tarihinde tebliğ edildiği ve hükümlünün dosya içerisinde bulunan Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 03/11/2016 ve 12/01/2017 tarihli yazılarından da anlaşılacağı üzere denetimli serbestlik yükümlülüklerine

uygun davranmamak konusunda ısrar ettiği anlaşılmakla kamu davasına devamla esastan inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle durma kararı verilmesinde isabet görülmemiştir." denilerek, İstanbul Anadolu 55. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 12/09/2017 tarihli ve 2017/167 esas, 2017/474 sayılı kararının bozulması istenmiştir.

C) Konunun Değerlendirilmesi:

TCK'nın 191. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde, "Kişinin, erteleme süresi zarfında; kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi ... hâlinde, hakkında kamu davası açılır." hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda şüpheli hakkındaki 29/04/2016 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının 05/05/2016 tarihinde şüphelinin bulunduğu ceza infaz kurumunda tebliğ edildiği ve şüphelinin hiç bir aşamada bu karara karşı itiraz etmediği,

Cumhuriyet Başsavcılığınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının 02/05/2016 tarihli yazı ekinde Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne gönderildiği, Denetimli Serbestlik Müdürlüğünce de tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin infazına başlanması şüphelinin bulunduğu Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’ne 03/05/2016 tarihli müzekkere gönderildiği ve şüphelinin 09/05/2016 tarihinde tedavi için Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, ancak burada tahlil için gerekli olan idrar örneği vermeyerek yükümlülüklerini ihlal ettiğinin aynı tarihli tutanak ile tespit edildiği ve durumun Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne bildirildiği,

Bunun üzerine Denetimli Serbestlik Müdürlüğünce Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’ne 21/06/2016 tarihli müzekkere gönderilerek şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbirinin de infazına başlanmasının ve şüphelinin tekrar hastaneye sevk edilmesinin istendiği, bunun üzerine şüphelinin 05/10/2016 tarihinde denetimli serbestlik tedbiri kapsamında vaka sorumlusu ile 1. görüşmesini gerçekleştirdiği ve yeniden hastaneye sevk edildiği,

Bunun üzerine Denetimli Serbestlik Müdürlüğünce Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü’ne 21/06/2016 tarihli müzekkere gönderilerek şüpheli hakkında denetimli serbestlik tedbirinin de infazına başlanmasının ve şüphelinin tekrar hastaneye sevk edilmesinin istendiği, bunun üzerine şüphelinin 05/10/2016 tarihinde denetimli serbestlik tedbiri kapsamında vaka sorumlusu ile 1. görüşmesini gerçekleştirdiği ve yeniden hastaneye sevk edildiği,

Ancak Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 03/11/2016 tarihli yazısı ile şüphelinin hastaneye başvurmayarak yükümlülüklerini ihlal ettiğinin bildirildiği, bununla birlikte şüphelinin denetimli serbestlik tedbiri kapsamında bir önceki görüşmede kendisine bildirilen 30/11/2016 tarihli 2. görüşmesine geldiği, aynı tarihte hastaneye gitmemesine ilişkin mazeret dilekçesi verdiği ve bunun üzerine tekrar hastaneye sevk edildiği ve ayrıca daha önce hastaneye gitmemesine ilişkin olarak da uyarı müzekkeresi tebliğ edildiği,

Ancak Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 12/01/2017 tarihli yazısı ile şüphelinin hastaneye başvurmayarak yükümlülüklerini tekrar ihlal ettiğinin bildirilmesi üzerine erteleme kararı kaldırılarak kamu davası açıldığı anlaşılmakla,

Mahkemece sanığın tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri aşamasındaki eylemleri değerlendirilip, TCK’nın 191/4. maddesi uyarınca yargılama şartı olan tedavi ve denetimin gereklerine uygun davranmamakta “ısrar etme” şartının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenerek bir karar verilmesi gerekirken, sanığın hakkında yapılan infaz işlemine kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına yönelik herhangi bir itirazı bulunmadığı halde, dosya kapsamı ile çelişen “kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının sanığa usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği” şeklindeki gerekçeye dayanılarak durma kararı verilmesi yasaya aykırı olup, kanun yararına bozma talebi bu yönü ile ve değişik gerekçe ile yerindedir.

D) Karar :

Açıklanan nedenlere göre; kamu davasının durmasına dair İstanbul Anadolu 55.

Asliye Ceza Mahkemesi’nin 12/09/2017 tarihli ve 2017/167 esas, 2017/474 sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesinin 3. fıkrası gereğince kanun yararına BOZULMASINA, aynı Kanun'un 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için, dosyanın Adalet Bakanlığı'na iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine, 17.05.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2619, Karar No: 2014/37073, Tarih: 25.12.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/2619 E.  ,  2014/37073 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2010/314128

MAHKEMESİ : Eskipazar Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 01/07/2010

NUMARASI : 2010/18 (E) ve 2010/74 (K)

SUÇLAR : Tehdit, yaralama

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre ve sanık H.. A.. hakkında tehdit suçundan verilen kararın merciince itiraz üzerine incelenmemiş olduğu anlaşılmakla dosya görüşüldü:

1-Sanık H.. A.. hakkında tehdit suçundan verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karara karşı yalnızca itiraz yolu açık olup, yapılan başvurunun bu doğrultuda değerlendirilmesinin gerekli bulunduğu,

Anlaşıldığından, katılan İ.. Y..'ın tebliğnameye aykırı olarak, temyiz davası isteği hakkında bir KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA,

2-Sanık H.. A.. hakkında yaralama suçundan kurulan hükmün temyizine gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Katılanın burnunda kemik kırığı oluşturan yaralanmanın, adli tıp kriterlerine göre, basit tıbbi müdahale ile giderilmesinin mümkün olmaması karşısında, katılan en yakın adli tıp kurumu şube müdürlüğüne sevkedilerek, alınacak kat'i rapora göre sanığın hukuksal durumunun belirlenmesi gerektiği gözetilmeden, yetersiz rapora dayanılarak hüküm kurulması,

Kanuna aykırı, sanık H.. A.. ve katılan İ.. Y..'ın temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden, HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 25/12/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/410, Karar No: 2021/405, Tarih: 16.09.2021

**Ceza Genel Kurulu         2020/410 E.  ,  2021/405 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yargıtay Dairesi : (Kapatılan) 15. Ceza Dairesi

Dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda sanık ...'in beraatine ilişkin ... Anadolu 4. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 12.11.2015 tarihli ve 251-622 sayılı hükümlerin katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesince 10.04.2017 tarih ve 15123-8900 sayı ile;

"…Sanığın iddia olunan eylemini kamu kurumu olan İcra Müdürlüğünü aracı kılarak gerçekleştirdiğinin iddia olunması karşısında, bu eylemin, 5237 sayılı TCK'nın 158/1-d maddesinde düzenlenen kamu kurumunun araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçunu oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delillerin takdir ve değerlendirmesinin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devamla yazılı şekilde sanığın mahkûmiyetine hükmolunması," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

... Anadolu 4. Asliye Ceza Mahkemesince 09.05.2017 tarih ve 223-346 sayı ile verilen görevsizlik kararı üzerine dosyanın gönderildiği ... Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesince 23.11.2017 tarih ve 202-385 sayı ile sanığın atılı suçlardan beraatine ilişkin verilen hükümlerin katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesince 04.02.2019 tarih ve 2578-324 sayı ile;

"...Avukat olan sanığın, katılandan başka amaçla aldığı imzalı belgenin üst kısmını taşınmaz satış sözleşmesi şeklinde tanzim edip sahte olarak oluşturduktan sonra icra takibine koyarak tahsil etmeye çalışmak suretiyle özel belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarını işlediğinin iddia olunduğu olayda, bilirkişi raporu ile sonrasında alınan Adli Tıp Kurumu raporu ve dosya kapsamına göre, suça konu belgenin sahte olarak düzenlendiğinin kesin olarak belirlendiği ve bu belgenin de sanık tarafından icra takibine konulduğu dikkate alınarak, sanığa atılı suçların sabit olduğu anlaşılmakla, sanığın, 5237 sayılı TCK'nın 158/1-d, 35, 207/1. maddeleri gereğince mahkûmiyeti yerine yazılı şekilde beraat hükmü verilmesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

... Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesi ise 11.06.2019 tarih ve 122-299 sayı ile;

"...Avukat olan sanığın, katılandan başka amaçla aldığı imzalı belgenin üst kısmını taşınmaz satış sözleşmesi şeklinde tanzim edip sahte olarak oluşturduğunun somut ve kesin delillerle sabit olmadığı, suça konu belgenin kim tarafından sahte olarak düzenlendiğinin kesin olarak belirlenmesinden söz edilemeyeceği,

... Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesi ise 11.06.2019 tarih ve 122-299 sayı ile;

"...Avukat olan sanığın, katılandan başka amaçla aldığı imzalı belgenin üst kısmını taşınmaz satış sözleşmesi şeklinde tanzim edip sahte olarak oluşturduğunun somut ve kesin delillerle sabit olmadığı, suça konu belgenin kim tarafından sahte olarak düzenlendiğinin kesin olarak belirlenmesinden söz edilemeyeceği,

05.05.2006 yılından beri katılanın belgeden haberdar olduğu, bu belgeye dayanılarak yargılaması yapılan alacak davası sürecinde katılanın bu yönde bir şikâyette bulunmaması gözetildiğinde, tanık beyanı ile de doğrulanan savunmada ileri sürüldüğü üzere, bilirkişi raporu ile form belge olmayan kâğıdın kenarı kesilmiş ve yazının imza atıldıktan sonra yazılmış olması sabit ise de belgenin müşteki tarafından da bu şekilde oluşturulmuş olmasının muhtemel olduğu, belgenin hazırlanış yönteminin genel kabule aykırı olmasının sahtecilik olarak kabul edilemeyeceği ve savunmanın aksine sanık tarafından oluşturulduğunu kesin olarak göstermeyeceği, bu itibarla müştekinin imzaladığı başka bir belgenin dönüştürüldüğü ve bu eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiği şüpheye yer vermeyecek biçimde belirlenemediği veya katılanın kabul ettiği başka bir amaçla düzenlenecek sözleşme için attığı imzasını, açığa atılmış imzanın sözleşmeye aykırı oluşturulduğuna dair yazılı başkaca bir belge ile belirlenemediği," şeklindeki gerekçe ile direnerek ilk hükümlerde olduğu gibi sanığın beraatine karar vermiştir.

Direnme kararına konu bu hükümlerin de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 03.07.2020 tarihli ve 80954 sayılı "Bozma" istekli tebliğnamesiyle dosya 6763 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile değişik CMK'nın 307. maddesi uyarınca kararına direnilen Daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesince 22.10.2020 tarih ve 7201-10600 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına iade edilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarının sabit olup olmadığının belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle; aleyhe olan bozma kararına karşı sanığın beyanı alınmadan direnme kararı verilip verilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

... Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesince, bozma sonrası yapılan yargılamada, sanığa tebliğe çıkartılan duruşma gün ve saatini bildirir davetiyenin 25.03.2019 tarihinde tebliğ edildiği, sanığın duruşmaya gelmediği ve sanığın yokluğunda yargılamaya devam edilerek sanıktan aleyhe olan bozma kararına karşı diyecekleri sorulmadan, önceki hükümlerde direnilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

... Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesince, bozma sonrası yapılan yargılamada, sanığa tebliğe çıkartılan duruşma gün ve saatini bildirir davetiyenin 25.03.2019 tarihinde tebliğ edildiği, sanığın duruşmaya gelmediği ve sanığın yokluğunda yargılamaya devam edilerek sanıktan aleyhe olan bozma kararına karşı diyecekleri sorulmadan, önceki hükümlerde direnilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

1412 sayılı CMUK'nın 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca uygulanması gereken 326/2. maddesine göre, hükmün aleyhe bozulması hâlinde davaya yeniden bakacak mahkemece, sanıktan bozmaya karşı diyeceğinin sorulması zorunlu olup müdafinin dinlenilmesi ile yetinilemez. Aynı kurala 5271 sayılı CMK'nın 307/2. maddesinde de yer verilmiştir. Anılan bu kanun hükümleri uyarınca sanığa, bozmada belirtilen ve aleyhinde sonuç doğurabilecek olan hususlarda beyanda bulunma, kendisini savunma ve bu konudaki delillerini sunma imkânı tanınmalıdır. Bu düzenleme, savunma hakkının sınırlanamayacağı ilkesine dayandığından, uyulmasında zorunluluk bulunan emredici kurallardandır.

Bu zorunluluk beraat hükmünde direnilmesi hâlinde de geçerlidir. Zira Ceza Genel Kurulunca yapılacak inceleme sonucunda Özel Dairenin aleyhe bozması isabetli bulunup Yerel Mahkeme hükmünün bozulması mümkündür. 1412 sayılı CMUK'nın 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca uygulanması gereken 326/3. maddesine göre ısrar üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulunca verilen kararlara uymak mecburidir. Bu durumda sanıktan aleyhe bozmaya karşı diyeceği sorulmadan beraat hükmünde direnilebileceğinin kabulü savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurabilecektir. Savunma hakkı, sanığın en önemli hakkı olup bu hakkın sınırlanması 1412 sayılı CMUK'nın 308/8. maddesi uyarınca mutlak bozma nedenidir. Nitekim Ceza Genel Kurulunun duraksamasız uygulamaları da ısrar edilen önceki hüküm beraat dahi olsa sanıktan aleyhe bozmaya karşı diyecekleri sorulmadan direnme kararı verilemeyeceği yönündedir.

Bu açıklamalar ışığında ön soruna ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Bu açıklamalar ışığında ön soruna ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Sanık ... hakkında basit dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarından TCK'nın 157/1 ve 207/1. maddeleri uyarınca Yerel Mahkemece verilen beraat hükümlerinin Özel Daire tarafından sanığın dolandırıcılık eyleminin TCK'nın 158. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğundan bahisle bozulması üzerine Yerel Mahkemece verilen görevsizlik kararı ile dosyanın gönderildiği ... Anadolu 12. Ağır Ceza Mahkemesince sanık hakkında atılı suçlardan verilen beraat hükümlerinin Özel Dairece sanığın mahkûmiyetine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, aleyhe olan bozmaya karşı savunma alınmadan yargılamaya devam edilerek sanığın beraatine karar verildiği olayda, Özel Daire bozma nedeninin sanığın aleyhine olduğu gözetilmeden bozmadan sonra yapılan yargılama sırasında aleyhe olan bozma kararına karşı sanığın beyanı alınmadan yargılamaya devam olunarak hüküm kurulması, 5271 sayılı CMK'nın 307. maddesinin ikinci fıkrasına aykırıdır.

Bu itibarla, Yerel Mahkemece verilen direnme kararına konu hükümlerin, aleyhe olan bozmaya karşı sanığın beyanı alınmadan yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması isabetsizliğinden sair yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

Ulaşılan sonuç karşısında, diğer uyuşmazlık konusu değerlendirilmemiştir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Üyesi ...; "Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulunun sayın çoğunluğunun, yerel mahkemece verilen beraat kararının bozulmasından sonra bozma kararına karşı sanığın diyecekleri sorulmadan direnme kararı verilemeyeceği yönündeki kararına aşağıda arz ve izah edilecek sebeplerle iştirak edilmemiştir.

Sanık hakkında yerel mahkemece verilen beraat kararının aleyhe bozulmasından sonra, bozmaya karşı diyecekleri sorulmadan, direnme kararı verilip verilemeyeceği hususunda Yargıtay Yüksek Ceza Genel Kurulunun sayın çoğunluğu ile aramızda uyuşmazlık doğmuştur.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle çağdaş hukuk sistemlerinin olmazsa olmazı olan ceza muhakemesi hukukunun amacı ve önemi açıklanarak; 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi delaletiyle hüküm tarihi itibarıyla halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 223/son, 309 ve 326. maddeleri ile sonradan yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın 193/2, 290 ve 307 maddelerinin, Anayasanın 141/4 ve AİHS'nin 6. maddesindeki adil yargılanma hakkının en önemli unsurlarından birisi olan davaların makul süre içerisinde bitirilmesi ilkesi ile irtibatlandırılması suretiyle sanığın en lehine olan kararın (Beraat) verilmesi hâlinde dahi sırf bozmaya karşı diyecekleri sorulmadığından bahisle hükmün bozulmasının yasal bir dayanığının bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Ceza usulü, ya da günümüzün deyimi ile ceza muhakemesi hukuku, kişi için öylesine önemlidir ki dünyada ceza usulü kadar hiçbir şey insanları ilgilendirmez. Hatta ceza usulü kusurlu bulunan bir toplumda huzurdan söz edilemez. Ceza kanunlarına karşı gelmemek insanların elinde olan bir şey olmasına karşın, kimsenin haksız yere takibata uğramayacağından söz etmek olası değildir. Bu hukuk dalının özgürlükler için ne denli önem arz ettiğini...i'nin şu sözleri en güzel şekilde açıklamaktadır; 'Ceza kanunu suçluların, usul kanunu, suçluluğu sabit oluncaya kadar masumların teminatıdır.'

Ceza muhakemesinin amacı yukarıda açıklandığı üzere maddi gerçeğin araştırılıp bulunmasıdır. Ancak bu yapılırken insanlık onuru, hukukun ve ceza muhakemesi hukukunun temel ilkeleri daima göz önünde bulundurulacaktır. Maddi gerçek, her ne pahasına olursa olsun, insan hakları ihlallerine yol açmadan araştırılıp bulunmalı, ... gerçekleştirilmeli ve hukuki barış sağlanmalıdır.

Ceza muhakemesi hukukunun amacı bu şekilde açıklandıktan sonra; şimdi konumuzu ilgilendiren ilgili hukuki düzenlemeleri aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür.

Temyiz üzerine verilen bozma kararı sonrasında mahkemece yapılacak işlemleri düzenleyen 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi delaletiyle hüküm tarihi itibarıyla halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 326. maddesinin 2. fıkrasında; sanık ya da müdahil ve vekillerine davetiye tebliğ olunamaması veya davetiye tebliğ olunmasına rağmen duruşmaya gelmemeleri nedeniyle bozmaya karşı beyanları tespit edilmemiş olsa dahi yargılamaya devam edilerek davanın gıyapta bitirilebileceği, ancak 'sanık hakkında verilecek ceza, bozmaya konu olan cezadan daha ağır ise herhalde dinlenilmesi gerektiği' belirtilmiştir. Yani kural, davetiyeye rağmen duruşmaya katılma olmasa da yargılamaya devamla karar verilebileceği, istisnası ise, verilecek ceza bozma konusu olan cezadan daha ağır ise sanığın mutlaka dinlenilmesi zorunluluğudur. Sonradan yürürlüğe giren 5271 sayılı CMK'nın 307. maddesinin ikinci fıkrasında; aynı hükme yer verilmiş, sanığın dinlenmesi zorunluluğu tıpkı 1412 sayılı CMUK'nın 326/2 maddesinde olduğu gibi verilecek cezanın bozmaya konu cezadan fazla olması hâline hasredilmiştir.

1412 sayılı CMUK'nın, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 309. maddesi; 'Maznunun lehine olan hukuki kaidelere muhalefet, maznunun aleyhine hükmün bozdurulması için Cumhuriyet Müddeiumumîliğine bir hak vermez', 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 290. maddesi de; 'Sanığın yararına olan hukuk kurallarına aykırılık sanık aleyhine hükmün bozdurulması için Cumhuriyet savcısına bir hak vermez' şeklinde hüküm altına alınmıştır. CMK'nın 290. maddesinin gerekçesinde ise; 'Cumhuriyet savcısı gerçeğin araştırılması amacına yönelik veya kamu yararına ilişkin olmayan, yalnızca sanık yararına kabul edilmiş hukuk kuralının uygulanmaması, eksik veya yanlış uygulanmış olması nedeniyle hükmün sanık aleyhine bozulması için temyiz yoluna başvuramaz' denilmiştir. Bu düzenlemeler uyarınca Cumhuriyet savcısı, amacı yalnızca sanığın hak ve menfaatlerini korumak olan bir hukuk kuralının ihlal edilmiş bulunması durumunda sanığın lehine olan bu ihlali ileri sürerek, temyiz kanun yoluna müracaat edip hükmün sanık aleyhine bozulmasını isteyemeyecektir.

Her iki hüküm de sanıkların haklarını korumak ve lehlerine doğmuş olan bir durumun, aleyhlerine olacak şekilde ortadan kaldırılmasını önlemek amacıyla kabul edilmiş olup, maddedeki 'sanık yararına' sözcüğünün; 'sadece sanık yararına konulmuş olan' örneğin; sanığa ek savunma hakkı verilmemesi, önceden kendisine tebliğ olunan iddianamenin sorgudan önce okunmaması gibi, 'hukuki kaideler' ibaresinin 'usul hükümleri' olarak anlaşılması gerektiği öğreti ve uygulamada kabul edilmektedir. Sadece sanık yararına değil, aynı zamanda kamu düzenine veya yargılamanın işleyişine ilişkin usul kurallarının ihlali hâlinde bu hüküm uygulanmayacaktır. Yalnız sanık yararına kabul edilmiş usul kurallarına aykırılık hâlinde sanık aleyhine bir netice meydana gelmişse Cumhuriyet savcısının hükmü sanık lehine temyiz etmesinin önünde ise herhangi bir hukuki engel bulunmamaktadır.

Nitekim Ceza Genel Kurulunun 25.09.2007 gün ve 189-188 ile; 06.11.2007 gün ve 212-229 sayılı kararlarında; 'Ceza muhakemesinin temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına doğrudan veya dolaylı olarak hizmet eden, yargılamanın diğer süjelerinin hukukunu ilgilendiren ve ceza yargılamasının sair temel ilkeleriyle irtibatlı olan usul kuralları, maddede tanımlanan 'salt sanık yararına vazedilmiş kurallar' kapsamında sayılmamaktadır' sonucuna ulaşılmıştır.

5271 sayılı CMK'nın 193. maddesinin ikinci fıkrasında; 'Sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa sorgusu yapılmamış olsa da dava yokluğunda bitirilebilir' hükmüne benzer bir şekilde 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi delaletiyle halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nın 223/son maddesinde yer verilmiştir.

Anayasanın 141. maddesinin son fıkrasında;

'Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir' hükmüne yer verilmiştir.