muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/13950, Karar No: 2015/5798, Tarih: 28.10.2015

**23. Ceza Dairesi         2015/13950 E.  ,  2015/5798 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme, hakaret

HÜKÜM : Mala zarar verme suçu yönünden hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hakaret suçu yönünden hüküm yok

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanık ...'in, katılan ... ile aralarında tarla sınırı nedeniyle husumet bulunduğu, olay tarihinde sanığın, katılana sinkaflı sözlerle hakaret ettiği ve katılanın arabasının farını taş atmak suretiyle kırdığı, sanığın bu şekilde mala zarar verme ve hakaret suçlarını işlediği iddia edilen somut olayda;

1-Sanık hakkında mala zarar verme suçu yönünden kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

5271 sayılı CMK'nın 231. maddesine göre verilen ve davayı sonuçlandırıcı nitelikte olmayan "hükmün açıklanmasını geri bırakılmasına" ilişkin karara karşı aynı Kanun'un 231/12. maddesine göre itiraz yolu açık olup temyiz olanağı bulunmadığından, CMK'nın 264. maddesi uyarınca kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunda merciin belirlenmesinde yanılma, başvuran sanığın haklarını ortadan kaldırmayacağından temyiz dilekçesinin itiraz dilekçesi olarak kabulü ile görevli ve yetkili ilk derece mahkemesince itiraz konusunda inceleme yapılması için, dosyanın incelenmeksizin iade edilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESİNE,

2- Sanık hakkında hakaret suçuna yönelik temyiz itirazlarının incelemesinde;

Sanık hakkında düzenlenen iddianamede, katılan ...'a hakaret ettiğinden bahisle dava açıldığının anlaşılmasına rağmen bu suç yönünden hüküm kurulmaması,

Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepden dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 28.10.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6642, Karar No: 2020/9057, Tarih: 24.12.2020

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2019/6642 E.  ,  2020/9057 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki ilk derece mahkemesinde görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne ilişkin kararın ... Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi’nce yapılan istinaf incelemesi sonucunda; esas yönünden istinaf isteminin reddine ilişkin kararın, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili; murisleri ...'ın 26/03/2012 tarihinde ... A.Ş.'den 10 yıl geri ödemeli 75.000,00 TL tutarlı konut kredisi kullandığını, krediyi kullandıran banka şubesinin aynı zamanda ... ve Emeklilik A.Ş acentesi olup dava dışı banka ile davalı sigorta şirketi arasında Grup Hayat Sigorta sözleşmesi bulunduğunu, krediyi kullandıran dava dışı bankanın acente sıfatıyla kredi borcu geri ödemelerinin teminat altına alınması amacıyla muris ... adına 26/03/2013 başlangıç tarihli bireysel kredi müşterileri grup hayat

sigortası sertifikası düzenlediğini, murisin 26/05/2013 tarihinde vefat ettiğini, vefat tarihine kadar murisin kredi taksitlerini düzenli olarak ödediğini, vefattan sonra davalı sigorta şirketinin ...'ın akciğer kanseri olması nedeniyle vefat ettiğini ve kanser hastalığının teminat dışında kaldığını belirterek herhangi bir teminat ödemesi yapılamayacağını bildirdiğini,murisin ölümünün kanserden kaynaklanmadığının hastane kayıtlarından açık bir şekilde anlaşıldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere bireysel kredi müşterileri grup hayat sigortası kapsamında poliçe teminat tutarı olan 71.610,26 TL ile muris ...'ın ... Bankasına olan konut kredisi borcunun ödenmesine ve kredi borcunun bu şekilde kapatılmasından sonra kalan miktarın dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davanın kabulüne, 71.610,26 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiş, karara karşı davalı vekilince süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

... Bölge Adliye Mahkemesince, tüm dosya kapsamına göre, ... 1. Tüketici Mahkemesi'nin 2016/423 Esas, 2018/32 Karar sayılı ilamının usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunması nedeniyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/(1)-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, hayat sigortası poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar murisi ... ile davalı sigorta şirketi arasında 26.03.2013 başlangıç tarihli grup hayat sigortası poliçesi düzenlenmiş;poliçenin düzenlenmesinden sonra, 26.05.2013 tarihinde sigortalı vefat etmiştir.

Dava, hayat sigortası poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar murisi ... ile davalı sigorta şirketi arasında 26.03.2013 başlangıç tarihli grup hayat sigortası poliçesi düzenlenmiş;poliçenin düzenlenmesinden sonra, 26.05.2013 tarihinde sigortalı vefat etmiştir.

Müteveffanın mernis ölüm belgesinde, ölüm sebebinin sağ akciğerinde gelişen pnömoni ve buna bağlı komplikasyonlar olduğu belirtilmiş olup, 13 yıl önceki opere bronş neoplazmına bağlı olduğu not düşülmüştür. Davalı taraf, sigortalının poliçe tanziminden önce mevcut olan kanser hastalığını bildirmeyip sözleşmenin kurulması sırasında beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığı, bu aykırılık nedeniyle de zararın teminat dışı kaldığı savunmasında bulunmuştur.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden 26/03/2013 tarihli sigorta sözleşmesi tarihinden önce sigortalıya akciğer kanseri tanısı konmuş olduğu, 1999 yılında akciğer kanseri nedeniyle sol pnömonektomi ameliyatı yapıldığı, sonrasındaki

BT incelemesinde tümör nüksüne ait bulgu izlenmediği, vefat tarihi olan 26/05/2013 günündeki epikriz raporunda murisin sağ akciğerinde gelişen pnömoni ve buna bağlı ampiyem nedeniyle hastanede yatırıldığının belirtildiği, bu raporda akciğer tümörünün nüks ettiğine dair bir tespit bulunmadığı, özetle yapılan tedaviye rağmen murisin, sağ akciğerinde gelişen pnömoni (zatürre) nedeniyle öldüğü, anlaşılmaktadır.

Yargılama sırasında alınan 21/06/2019 havale tarihli (Tıbbi Onkoloji Bölümü İç Hastalıkları Uzmanı ve Göğüs Hastalıkları Uzmanı) bilirkişi raporunda “murisin 1999 yılında akciğer kanseri nedeniyle opere olduğu, sonrasındaki izlemlerinde hastalığın nüks ettiğine dair bir bulgu saptanmadığı, ölüm sebebiyle akciğer kanseri arasında illiyet bağı bulunmadığı, murisin, sağ akciğerinde gelişen pnömoni ve buna bağlı komplikasyonlar nedeniyle öldüğü, ölüm nedeninin pnömoni olduğu” bildirilmiştir.

Mahkemece, sigortalı müteveffa ...’ın sigorta akdinin kurulması sırasında hastalıklarını gizlemediği, beyan yükümlülüğüne aykırı davranmadığı ve bankaya olan borcun ödendiği anlaşılmakla, davacıların davasının kabulüne karar verilmiştir.

Sigorta sözleşmeleri iyi niyet sözleşmeleri olup, taraflar sözleşme kurulması aşamasında birbirlerini aydınlatma yükümlülüğü altındadır.

Poliçenin tanzim edildiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 1290. maddesine göre, sigorta ettiren sigortacıya doğru bilgi vermekle yükümlüdür. Hayat Sigortası Genel Şartları C-2 sözleşmenin yapılması sırasındaki beyan yükümlülüğü başlığı altında yer alan 2.2 maddesinde de doğru bilgi verme yükümlülüğü açıklanmış ve yükümlülüğe aykırı davranışın müeyyideleri belirlenmiştir.

TTK'nun md.1290 ile Hayat Sigortası Genel Şartları'nın C-2.2. Maddesi düzenlemesine göre, sigortalı, sözleşmenin yapılması sırasında kendisinin bildiği ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

TTK'nun md.1290 ile Hayat Sigortası Genel Şartları'nın C-2.2. Maddesi düzenlemesine göre, sigortalı, sözleşmenin yapılması sırasında kendisinin bildiği ve sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek bütün halleri sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.

Sigortalı tarafından imzalanan sağlık beyan formunda, kendisinin herhangi bir rahatsızlığın olmadığı bildirilmiş; poliçeye bağlı bilgi formunda murisin “teşhis edilmiş kanser hastalığınız var mı, kanser şüphesi ile ilgili olarak tetkik yaptırdınız mı, yapılan tetkik sonrası kanser bulgusuna rastlandı mı” sorularına HAYIR cevabını verdiği, görülmüştür. Bu itibarla; doğrudan ölüm sebebi olmasa da, ölümle sonuçlanan önceki kronik hastalıkların, riskin kapsamı

konusunda değerlendirme yapma hakkı bulunan sigortacıya bildirilmesi gerektiği açıktır.

Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında mahkemece; davacılar murisinin, sigortacı için önemli sayılabilecek bir hususu bildirme yükümlülüğünü ihlali nedeniyle, TTK 1290 md. Ve Hayat Sigortası Genel Şartları'nın C.2-son maddesi gereği proporsiyon hesabıyla tazminatın belirlenmesi için, beyan edilmeyen risk faktörlerinin bildirilmesi halinde alınabilecek prim tutarının saptanması amacıyla gerekli araştırmanın yapılması; tespit edilecek prim (alınması gereken) ile alınan prim arasındaki orana göre tazminatın hesaplanması için konusunda uzman bilirkişiden rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle, yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın BOZULMASINA, HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin ise Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalıya geri verilmesine, 24/12/2020 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/9004, Karar No: 2012/8923, Tarih: 10.09.2012

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/9004 E.  ,  2012/8923 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

-K A R A R-

Dairemize ait 25.4.2012 gün, 1633-5248 sayılı ilamda üçüncü kişinin dava konusu aracı satın aldıktan sonra adına tescil yaptırmak için yaptığı başvuru tarihini gösterir tescil formunun onaylı bir örneğinin gönderilmesi istendiği halde araç özet bilgilerinin gönderilmesi ile yetinildiği anlaşıldığından, bu kez gerekli özen ve dikkat gösterilerek;

Dava konusu aracı satın alan üçüncü kişinin adına tescil yaptırmak için yaptığı başvuru tarihini gösterir trafik tescil başvuru formunun onaylı bir örneğinin temin edilip eklenmesinden sonra gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE 10.9.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/556, Karar No: 2013/14258, Tarih: 26.09.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2012/556 E.  ,  2013/14258 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Dolandırıcılık

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.

Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli,olayın özelliği, mağdurun durumu, fiille olan ilişkisi,kullanılan hilenin şekli,kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

Motosikleti çalınan şikayetçi ile irtibata geçen sanığın, motosikletin rengini, modelini ve çalındığı yeri söyleyerek güven telkin edip 200,00 TL karşılığında motosikletin yerini gösterebileceğini söylediği, şikayetçinin 100,00 TL vermeyi teklif etmesi üzerine beraberce bir evin önüne gittikleri, sanığın parayı alıp eve girdiği, ev sahibinin geri gelerek sanığın arka bahçeden kaçtığını söylediği, şikayetçinin gerek fotoğraf ile gerekse canlı teşhis işleminde sanığı tanıdığı somut olayda, dolandırıcılık suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Sanığın adli sicil kaydında tekerrüre esas mahkumiyeti bulunduğu halde 5237 sayılı TCK.nun 58. maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA, 26.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1058, Karar No: 2019/3505, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2018/1058 E.  ,  2019/3505 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/10209, Karar No: 2023/7190, Tarih: 09.10.2023

**8. Ceza Dairesi         2021/10209 E.  ,  2023/7190 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2016/25 E., 2016/678 K.

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz etme

HÜKÜM : Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan usul hükümlerine göre temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu ve reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Bulancak Cumhuriyet Başsavcılığının 26.12.2015 tarihli iddianamesi ile sanık hakkında hakkı olmayan yere tecavüz etme suçundan cezalandırılması istemiyle dava açılmıştır.

2.Bulancak Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.05.2016 tarihli kararı ile sanığın hakkı olmayan yere tecavüz etme suçundan 3.000,00 TL adli para cezası ve 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz istemi, eksik inceleme ile verilen kararın bozulmasına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Dava konusu olay, sanığın hissedar olduğu 114 ada 9 sayılı parsele komşu katılana ait 114 ada 10 sayılı parseldeki taşınmazın 108.53 metre karelik kısmına tecavüz ettiği iddiasına ilişkindir.

IV. GEREKÇE

Suçun temadi etmiş olması nedeniyle, suç tarihinin hukuki kesintinin gerçekleştiği iddianame tarihi olan 26.12.2015 olarak mahallinde düzeltilmesi mümkün görülmüştür.

1.Sanık hakkında kurulan hükümde, iddianame anlatımı, sanık savunması, katılan beyanları, 23.03.2016 tarihli fen bilirkişi raporu, tapu kayıtları ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın katılana ait 114 ada 10 parsel sayılı taşınmazın 109.20 metre karelik kısmına kazık çakmak sureti ile tecavüz ettiği anlaşıldığından sanığın üzerine atılı suçtan mahkumiyetine karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

2. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bulancak Asliye Ceza Mahkemesinin, 31.05.2016 tarihli kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanığın temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/23538, Karar No: 2013/17742, Tarih: 27.06.2013

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2012/23538 E.  ,  2013/17742 K.**

**"İçtihat Metni"**

... vekili avukat ... ile 1-SS. .... Başkanlığı vekili avukat ... 2-.... aralarındaki dava hakkında ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 28.06.2012 gün ve 2011/97 2012/222 sayılı hükmün davalı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vekili avukat ... ve davalı vekili avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşuldu.

K A R A R

İncelenmesine gerek görülen,dosya içinde bulunmayan;

1-Davalı kooperatifin akidi olan dava dışı ... Limited Şirketinin dava konusu domates fidelerinin üreticisi ise,tohum teminine ilişkin faturaların,satıcı ise fide teminine ilişkin fatura ve ,zirai karantina satış-taşıma sertifikasının davalı kooperatiften sorulup temin edilerek ,

2-Aynı cins domates fideleri ile ilgili olarak ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan 2011/106 esas sayılı dava dosyasının onaylı suretinin mahkemesinden celbedilerek birlikte gönderilmek üzere dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 27.6.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14887, Karar No: 2013/13218, Tarih: 02.10.2013

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/14887 E.  ,  2013/13218 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalı tarafa zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı araçla meydana gelen kazada sürücü desteklerinin öldüğünü açıklayıp, fazlaya dair haklarını saklı tutarak 7.500,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; meydana gelen kazada sürücü olan destek tam kusurlu bulunduğundan davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara

uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarda açıklanan madde hükümlerinden,Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarda açıklanan madde hükümlerinden,Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin taktirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde: