muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/3005, Karar No: 2016/5831, Tarih: 18.05.2016

**20. Hukuk Dairesi         2016/3005 E.  ,  2016/5831 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki davada Kazan Asliye Hukuk ve Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Kazan Asliye Hukuk Mahkemesince, taraflar arasındaki ilişkinin ticari nitelikte olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi ise davacının tacir olmadığı, bu nedenle, davaya genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde bakılması gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesi uyarınca, ticari davalara bakmak görevi, asliye ticaret mahkemesine aittir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılmaktadır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinin ilk cümlesinde tarif edilmiş olup, her iki tarafın da "ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. Mutlak ticari davalar ise, tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yasa gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer yasalarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili, müvekkili olduğu davacı ile davalı şirket arasında; davalı şirketin üretmiş olduğu pvc malzemelerinin monte işlerini üstlenmesi adına eser sözleşmesi imzalandığını, ancak davalı şirketin müvekkilinin yapmış olduğu işler için toplamda 20.226,52.-TL işçilik bedelini müvekkiline ödemediğini, müvekkilinin 7.926,52.-TL olan hakediş alcağının tahsili için icra takibi başlatıldığını, ancak davalı tarafça haksız olarak icra takibine itiraz edildiğini, bu nedenle söz konusu itirazın iptali ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Buna göre; davacı tacir olmadığı gibi, uyuşmazlık mutlak ticari dava niteliğinde de değildir. Bu nedenle görevli mahkeme, HMK'nın 2/1. maddesi uyarınca Kazan Asliye Hukuk mahkemesidir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Kazan Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 18/05/2016 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/36389, Karar No: 2012/41946, Tarih: 10.12.2012

**9. Hukuk Dairesi         2012/36389 E.  ,  2012/41946 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA :Davacı ve karşı davalı, kıdem tazminatının ödetilmesine, davalı ve karşı davacı, banka zararının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar vermiştir.

Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı (karşı davalı) vekili, davalı (karşı davalı) bankada müdür yardımcısı olarak çalıştığını, 1997 yılında geçirdiği teftiş sonucunda haksız olarak işine son verildiğini, olaydan sonra psikolojik tedavi gördüğünü, bu yüzden davayı geç açtığını belirterek, kıdem tazminatının ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı (karşı davacı) banka vekili, davacının kredi limtlerini aşarak usulsüz kredi kullandırdığı, bazı müşterilerin hesaplarına izinsiz girerek menfaat temin ettiği, yapılan soruşturmada mali yönden sorumlu bulunduğu ve haklı nedenle işten çıkarıldığını, bankanın yaptığı icra takiplerinde borçlular hakkında 39.776 TL tutar için ödemeden aciz belgesi düzenlendiğini belirterek, asıl davanın reddini, banka zararının tazminini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, bilirkişi heyetinden alınan raporda davacı (karşı davalı) tam kusurlu bulunduğundan feshin haklı nedene dayandığı ve kıdem tazminatı istenemeyeceğine, ödemeden aciz belgesine bağlanan zararın takdiren yarısı tutarındaki 19.888 TL banka zararının davacıdan (karşı davalıdan) alınıp davalıya (karşı davacıya) ödetilmesine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacı ve karşı davalının tüm, davalı ve karşı davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Somut olayda davacı (karşı davalı) Atilla, 04.01.1978-06.11.1997 tarihleri arasında davalı (karşı davacı) bankada görev yapmıştır. En son görevi müdür yardımcılığıdır. Müdür yardımcısı olduğu dönemde yapılan müfettiş soruşturması sonucunda düzenlenen raporda, bazı kişilere usulsüz kredi kartı düzenlediği, kişilerle parasal ilişkiye girdiği, müşterilerin banka hesaplarına gizlice girerek kredi kart borcunu ödediği, kredi limitlerinin aşıldığı ve mali mesuliyetinin olduğu sonucuna varılmış ve 06.11.1997 tarihinde iş akdi haklı nedenle işverence feshedilmiştir.

Aynı soruşturma raporunda banka müdürü olan Remzi'nin mali sorumluluğu olduğuna karar verilmiş ve iş akdi hemen feshedilmeyip yaklaşık 2 yıl sonra emekliye sevkedilerek kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesine, banka zararı ödeninceye kadar tazminatlarının bloke edilmesine karar verilmiştir.

Aynı soruşturma raporunda banka müdürü olan Remzi'nin mali sorumluluğu olduğuna karar verilmiş ve iş akdi hemen feshedilmeyip yaklaşık 2 yıl sonra emekliye sevkedilerek kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesine, banka zararı ödeninceye kadar tazminatlarının bloke edilmesine karar verilmiştir.

Banka müdürü Remzi'nin açtığı alacak davasında, kıdem ve ihbar tazminatının ödetilmesine, 1/40 kusur oranı üzerinden banka zararının bu davacıdan alınıp bankaya ödetilmesine karar verilmiş ve hüküm Dairemizce onanarak kesinleşmiş, dava dosyası Dairemizce bu dosya arasına aldırılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece 3 kez kusur yönünden rapor alınmıştır. İlk raporda, hesap sahiplerinin bir şikâyetinin olmadığı ve bankanın da bir kusuru olmadığı belirtilmiştir. İkinci raporda ise, davacı ...'nın en fazla %10-20 oranında kusurlu olabileceği belirtilmiştir. Son raporda ise, tam kusurlu olduğu belirtilmiştir.

Her ne kadar mahkemece 3. kez alınan rapor doğrultusunda müdür yardımcısı olan davalının (karşı davacının) banka zararının oluşmasında tam kusurlu olduğu sabit görülmüş ise de, mahkemece soyut gerekçelerle ve re'sen kusur oranı % 50 kabul edilerek hüküm kurulmuştur.

Mahkemece, bankanın usulsüz işlemler nedeniyle zarara uğradığı saptandığına göre, bu zararın meydana gelmesinde karşı davalı ...'nın kusur oranı ile diğer çalışanlar ve özellikle hakkında aynı konuda dava açılıp kesinleşen karar ile 1/40 oranında kusurlu bulunan müdür Remzi'nin kusuru ve tüzel kişiliğin bir bütün halinde kusur durumu ayrıntılı ve gerekçeli, somut verilere dayanacak şekilde bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak tespit edilip değerlendirilmeli ve oluşacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece eksik inceleme ve yetersiz gerekçe ile hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 10.12.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/1411, Karar No: 2019/4557, Tarih: 16.09.2019

**20. Ceza Dairesi         2019/1411 E.  ,  2019/4557 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARLA

İLGİLİ BİLGİLER:

Mahkeme : TEKİRDAĞ 1. Ağır Ceza Mahkemesi

Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma

Hüküm : Mahkûmiyet

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 25.01.2012 tarih – 2011/11 esas ve 2012/4 karar sayılı kararın sanık yokluğunda verildiği, gerekçeli kararın usulüne uygun olarak sanık ...’nın mernis adresine TK 21/2 maddesine göre tebliğ edildiği ve sanığın süresi içerisinde temyiz etmemesi üzerine kararın kesinleştiği ve sanık hakkında 07.10.2010 tarihli eylemi nedeniyle verilen hükmün kesinleşmesinden sonra aynı eyleme ilişkin bir dava açılmadığı anlaşılmakla; yargılamaya devam edilerek verilen davanın reddi kararı hukuken geçeriz olduğundan, dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE,16.09.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/5790, Karar No: 2013/20663, Tarih: 18.11.2013

**11. Hukuk Dairesi         2013/5790 E.  ,  2013/20663 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada İzmir 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 23.01.2013 tarih ve 2012/308-2013/20 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin bankacılık işlemleri dahil çeşitli işlemlerini yapmak üzere yetkili kılınan dava dışı ...’in, 26.05.2009 tarihli azilname ile bankadan para çekme yetkisi de dahil olmak üzere tüm yetkilerden azledilmesine ve aynı gün durum davalı bankaya bildirilmesine rağmen bankanın şirket hesaplarından usulsüz olarak ıslak imzalı olmayan fotokopi talimat yazıları ile anılan şahsa ödeme yapmaya devam ederek şirketi zarara uğrattığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL’nın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili bankaya husumet yöneltilmeyeceğini, davanın zamanaşımına uğradığını, yapılan işlemlerde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığını savunarak, davanın usulden ve esastan reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalı bankanın davacı hesabından para çekilmesi işlemlerinde gereken kontrol, dikkat ve özeni göstermediği, bununla birlikte davacı şirketin de, muhasebe işlemlerinde gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, aksi halde banka hesabından para çekilmesinden kısa sürede haberdar olacağı ve zararın çoğalmasını önleyebileceğinden, davacı şirketin de dikkatsiz davranmakla kusurlu bulunduğu, olayın gelişimi ve para çekilmesinde ilk muhatap olan bankanın daha dikkatli davranması gerektiği öngörüldüğünden % 75 oranında bankaya, % 25 oranında da davacı şirkete kusur atfedildiği, davacı şirketin tespit edilen zararı 55.780 TL olduğundan kusur oranına göre 41.835 TL’sinden davalı bankanın sorumlu olduğu gerekçesiyle, taleple bağlı kalınarak, 10.000 TL’nın dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 513,00 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 18.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/11310, Karar No: 2013/10009, Tarih: 15.05.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/11310 E.  ,  2013/10009 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 03.04.2012 tarih ve 2011/60-2012/53 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin PAKSÜT ibareli tanınmış markalarının bulunduğunu, davalı ...'nin PAKSÜT MANDIRA MARKET ŞEKİL ibaresini 35. sınıfta bulunan bazı hizmetler için tescil başvurusunda bulunduğunu, bu başvurunun esas unsurunun müvekkilinin markaları ile aynı ve benzer olduğu benzer ve ilintili hizmetler için tescilini talep etmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz ettiğini, itirazlarının Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından kısmen kabul edildiğini ve bir kısım emtianın başvuru kapsamından çıkartıldığını, bu karara yaptıkları itirazın ise YİDK tarafından reddedildiğini, PAKSÜT ibaresinin aynen davalının başvurusunda bulunduğunu, MANDIRA MARKET ibarelerinin hiçbir ayırt edicilik katmadığını, YİDK’nın da markaları benzer gördüğünü, markalarının tanınmış marka olduğunu ve davalı markasının tescilinin müvekkilinin markasının itibarından haksız yararlanacak ve haksız kazanç elde etmesine neden olacağını ileri sürerek YİDK kararının iptalini, markanın tescili halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı TPE vekili, YİDK kararının usul ve yasaya uygun bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraf markalarının benzer olduğu, davalının markası kapsamında yer alan “Reklamcılık, pazarlama ve halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler (Ticari ve reklam amaçlı sergi ve fuarların organizasyonu hizmetleri dahil).”inin, davacı markaları kapsamında yer alan “Süt ve süt ürünleri: Her türlü süt, her türlü peynir, yoğurt, ayran, kaymak, krema, krem şanti, süttozu, kefir, süt oranı fazla sütlü içecekler, meyveli sütler, meyveli yoğurtlar, kımız, süt ve süt ürünlerinden (süt oranı fazla ) tatlılar... yenilebilir sıvı ve katı yağlar, margarinler, tereyağlar...” mallar ile benzer ve ilişkili olduğu bu nedenle davalı markasının tescilinin

iltibasa neden olacağı, davacı markasının tanınmış marka olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile YİDK kararının “reklamcılık, pazarlama, halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler (ticari ve reklam amaçlı sergi ve fuarların organizasyonu hizmetleri dahil) yönünden iptaline karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

iltibasa neden olacağı, davacı markasının tanınmış marka olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile YİDK kararının “reklamcılık, pazarlama, halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler (ticari ve reklam amaçlı sergi ve fuarların organizasyonu hizmetleri dahil) yönünden iptaline karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, taraf vekillerinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 3,15 TL temyiz ilam harcının temyiz eden taraflardan ayrı ayrı alınmasına, 15.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/555, Karar No: 2024/16100, Tarih: 04.12.2024

**4. Ceza Dairesi         2022/555 E.  ,  2024/16100 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ : Hakaret

HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret

Yapılan ön inceleme neticesinde sanık hakkında; hakaret suçundan verilen hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, sanığın kararı tebliğinden itibaren yasal süresi içinde 03.02.2021 tarihinde temyiz etmesi nedeniyle tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmeyerek ve temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında hakaret suçundan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik sanığın istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz istemi; sübuta, eksik inceleme sonucu karar verildiğine, haksız tahrik ve lehe Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğine ilişkindir.

III. GEREKÇE

Sanık savunması, katılanın beyanı, tanıkların anlatımları ve tüm dosya kapsamından; sanığın mahkumiyetine, haksız tahrik ve lehe Kanun hükümlerinin uygulanmamasına dair Mahkemenin inanç ve takdirinde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, sanığın temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

Sanığa yükletilen hakaret eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanun'a uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı;

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Cezanın kanuni bağlamda uygulandığı anlaşılmakla, sair yönlerden yapılan incelemede hukuka aykırılık görülmemiştir.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun'un 289/1. maddesi ile sair nedenler yönünden yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun'un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname'ye aykırı olarak, oy çokluğuyla TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304/1. maddesi uyarınca Çeşme 2. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

04.12.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304/1. maddesi uyarınca Çeşme 2. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

04.12.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

AİHM’nin 07/12/1976 tarih 5493/12 başvuru nolu Handyside-Birleşik Krallık kararında belirttiği artık klasikleşen bir retorik ile söylersek “İfade özgürlüğü, toplumun ilerlemesi ve her insanın gelişmesi için esaslı koşullardan biri olan demokratik toplumun ana temellerinden birini oluşturur. İfade özgürlüğü, 10. maddenin sınırları içinde, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız veya ilgilenmeye değmez görülen 'haber' ve 'düşünceler' için değil, ama ayrıca Devletin veya nüfusun bir bölümünün aleyhinde olan, onlara çarpıcı gelen, onları rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanır. Bunlar, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleridir; bunlar olmaksızın demokratik toplum olmaz. Bu demektir ki, başka şeyler bir yana, bu alanda getirilen her 'formalite', 'koşul', 'yasak' ve 'ceza', izlenen meşru amaçla orantılı olmalıdır.

AİHS 10. md ile güvence altına alınan ifade özgürlüğün sınırsız olmadığı 10/2. madde de belirlenen gerekçelerle sınırlandırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Sözleşmede yer alan bu düzenleme AİHS içtihatları ile açıklığa kavuşturularak Avrupa kamu düzeninin yaşam ve hukuk pratiğinin vazgeçilmezi haline getirilmiştir.

AİHM’nin ifade özgürlüğüne yönelik müdahalelerde uyguladığı testi dosyamızdaki somut olaya ilişkin olması nedeniyle sadece başkalarının şöhretini ve haklarını koruma amacıyla ifade özgürlüğünün kısıtlanması ile sınırlı tutarak değerlendireceğiz.

Başkalarının şöhretini ve haklarını koruma amacıyla ifade özgürlüğünün kısıtlanması ulusal otoritelerin öteki gerekçelerden daha fazla öne sürdüğü “meşru amaç” olagelmiştir. Bundan dolayıdır ki, AİHM, bu alanda ifade özgürlüğüne tanınan yüksek korumayı kapsayan geniş çaplı bir içtihat geliştirmiştir.

Bu alandaki temel tartışma konusu, ifade özgürlüğünün kullanılması ile kişilik haklarına yönelik saldırı arasındaki sınırın nasıl ve hangi ölçütlere göre saptanacağı ile ilgilidir. Kişilik hakkının korunma gerekçesiyle ifade özgürlüğü kullanılamaz bir hale getirilmemelidir. Kişilik Haklarının Korunması Sözleşme’nin 8. maddesi tarafından güvence altına alınan bir haktır. AİHM’in Sözleşme’nin 8. ile 10. maddeleri arasında bir çatışma olduğunda, başka bir anlatımla terazide bir yanda “kişilik hakları”, diğer yanda “ifade özgürlüğü” bulunduğu durumlarda, tercihini daha çok ifade özgürlüğünden yana kullandığı söylenebilir. Bu nedenle kişilik hakkının korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki dengeyi iyi sağlamak gerekmektedir. Özellikle siyasetçilerin ve devlet görevlilerinin kişilik hakları ve şöhretleri söz konusu olduğunda bu dengede ifade özgürlüğünün ağır bastığına kuşku yoktur.

Ancak müstehcen, saldırgan, aşağılayıcı, onur kırıcı, şiddeti teşvik eden veya nefret içeren söz ve yazı ile hakaret, sövme, kötüleme, iftira, sırf ar ve hayâ duygularını incitmeyi amaçlayan düşünce açıklamaları hukukun koruma alanı dışında kalırlar.

AİHM’nin içtihatlarında kabul edilebilir eleştirinin sınırı bakımından bir hiyerarşi oluşturduğu söylenebilir. Buna göre kabul edilebilir eleştirinin sınırı en geniş anlamda bir siyasal organ söz konusu olduğunda geçerli olmakta, bunu sırası ile politikacılar, kamu görevlileri ve sıradan vatandaşlar takip etmektedir.

Somut olayı kamu görevlileri yönünden sınırlayarak incelersek, devlet memurlarının, görevlerini yerine getirirken performanslarını etkilemeyi ve kamuoyunun bu kişilere olan güvenine zarar vermeyi amaçlayan aşağılayıcı ve hakaret içerikli saldırılara karşı korunmaları zorunludur.

AİHM, 10. madde çerçevesinde, devlet memurlarına yönelik izin verilebilen eleştirinin sınırlarının kamu makamının kapsamı ve niteliğine ve bu makama verilen yetkilere bağlı olduğunu kabul etmiştir.

Devlet memurları siyasetçilerden farklı olarak, kendilerini kamuoyunun denetimine açmamakta; ayrıca görevlerini yerine getirirken kamuoyunun güvenine ihtiyaç duymaktadırlar.

Burada korunan temel değer, ilgili kamu görevlisinin kişiliği yada şöhretinin yanında o kişinin yerine getirdiği kamusal göreve kamunun duyduğu güvenin demokratik bir toplumdaki önemidir.

Bununla birlikte, kendilerine belirli idari yetkiler verilmiş memurlarının, sözlerine ve eylemlerine getirilen eleştirilere daha fazla hoşgörü göstermeleri gerektiği AİHM içtihatlarında kabul edilmektedir.

AİHM, önüne, devlet memurlarına karşı yapılmış hakaret içerikli ifadelerle ilgili yargısal bir başvuru geldiğinde, başvuruya konu sözlerin, kamuoyunun söz konusu memurun performansına duyduğu güveni ortadan kaldırmaya yönelik gerçek bir tehlike yaratıp yaratmadığı yakından incelemektedir.

AİHM, Janowski/Polonya davasında, ilk olarak, kabul edilebilir eleştirinin sınırları bakımından sıradan bir vatandaş ile kamu görevlileri arasında bir fark olduğunu kabul etmiştir. Ancak Mahkeme’ye göre, kamu görevlileri için kabul edilebilir eleştiri sınırı, siyasetçiler için kabul edilen eleştiri sınırı kadar geniş değildir. Elbette kamu görevlilerinin her bir kelime ve davranışlarını, siyasetçilerin yaptıkları ve yapmaları da gerektiği gibi, çok açık bir şekilde kamu denetimine açtıkları söylenemez. AİHM, kamu görevlilerinin görevlerini yerine getirebilmeleri için toplumun güvenini kazanmaları gerektiğini vurgulayarak görevleri sırasında sözlü saldırılardan korunmaları gerektiğine işaret etmiştir.

AİHM kararlarında vurgulandığı üzere ifade özgürlüğüne getirilen sınırlamanın meşru bir amaca yönelik olması yetmez ayrıca bu sınırlamanın demokratik toplumda gerekli olduğunun da ispatlanması gerekir. Bunun sınırları ise müdahalenin zorlayıcı bir toplumsal talebe dayanması ile ölçülü olması zorunluluğudur.