muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/177, Karar No: 2023/705, Tarih: 26.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/177 E.  ,  2023/705 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2299 E., 2022/2316 K.

vekili Avukat ...

FER'Î MÜDAHİL : ... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 13.03.2019

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/162 E., 2022/498 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 15.01.1992-31.01.2019 (her yılın 10 ayı) davalı ... Kooperatifinde ait işyerinde düzenli olarak her gün gelen tohum ile gübrelerin toplanması, depolanması, yüklenmesi ve satış yapılması halinde araçlara aktarılması işinde çalıştığını ancak hizmetlerinin kuruma bildirilediğini iddia ederek, davalı işyerinde geçen ve kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; talebin zamanaşımına uğradığını, davacının kendi nam ve hesabına serbest piyasa hamalı olarak çalıştığını, aralarında hizmet akdi olmadığını savunarak, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, hizmet tespiti davalarında resen araştırma ilkesi gereği mahkemenin gereken inceleme ve araştırmayı yapmadığını, müvekkilinin nizalı dönemde yaklaşık 27 yıl davalı işyerinde çalıştığını, başka yerde çalışmadığını, kooperatifte iş olmadığı zaman tanık beyanlarında da sabit olduğu üzere ambarın ve çevrenin temizliğini yaptıklarını, çay yapıp dağıttıklarını, depo indirme işlerini ve ağaç budama gibi bahçe işleriyle uğraştıklarını, sürekli iş yerinde bulunduğunu, davacı ile aynı durumda olan 5 işçi hakkında da dava açıldığını ve davalı tarafın tanıklarının bir kısmının kooperatife üye olan çiftçiler olduğunu ileri sürerek, kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/8 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, davacının hizmetini talep ettiği dönem içerisinde davalı işyerinden davacı adına yapılmış herhangi bir sigortalılık hizmetinin bulunmadığı, Mahkemece davacı ve davalı tanıkları ile re’sen belirlenen bordro tanıklarının dinlendiği, dinlenen davacı tanıklarının davacı ile birlikte sürekli olarak davalı işyerinde hamal olarak çalıştıklarını ifade ettikleri, ... isimli kişinin davalı işyerinde çalışan hamalların ücretlerini topladığı ve dağıttığı, hamallık yanında depo, çevre temizliği, çay, yemek servisi gibi işlerin de yapıldığını belirttikleri, dinlenen bir kısım tanık beyanlarından davalı kooperatifin yılın belirli dönemlerinde hasat yapılan ürünlerin ve ürünlerin tohumlarının depolara yükleme ve boşaltma işleri için hamallardan yararlanıldığı, bordro tanıklarının beyanlarından davacı ve arkadaşlarının yılın her dönemi değil sadece yükleme ve boşaltma zamanları davalı işyerine gelerek hamallık görevinin yaptıkları, iş geldiği zaman işyerine çağrıldıkları, ücretlerin gider pusulası ile alındığı, davalı işyerine gübre veya tohum indirileceği zaman ücretin davalı kooperatifçe ödendiği, kooperatiften gübre veya tohum yüklemesi yapıldığında ise ücretin ton başına çiftçiler tarafından ödendiği, bir kısmının ise beyanında; eğer iş çok ise başka hamalların da çağrıldığı ve yardım ettiklerini beyan ettikleri, kural olarak işçi sayılan kişinin kendi işçilerinin bulunmayacağı, ancak gider pusulalarında yansıtılan ücretin tek bir kişi tarafından alınarak diğer işçilere dağıtıldığının beyan edildiği, eğer kooperatifte iş olur ise bir kişiyle irtibata geçildiği ve o kişinin diğer işçileri hazır ederek birlikte çalıştıklarının beyan edildiği, davacı adına muhtelif tarihlerde gider pusulalarının bulunduğu, hamaliye ücreti adı altında ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece her ne kadar bir kısım bordro tanıklarının beyanlarına itibarla, davacının serbest piyasa şartlarında kendi nam ve hesabına çalıştığı, davacı açısında iş akdini zaman ve bağlılık unsurunun gerçekleşmediği kabul edilmek suretiyle davanın reddine karar verilmişse de, söz konusu hüküm eksik incelemeye dayalıdır.

Mahkemece öncelikle, davacının piyasa hamalı olup olmadığının tespiti noktasında, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışıp çalışmadığı, geçimini bu şekilde sağlayıp sağlamadığı araştırılmalı bu yönde piyasa hamallarının bağlı bulunduğu Serbest Hamallar Odası veya Yük Taşıyıcıları Odası vs. gibi bir oda veya dernek varsa davacının kaydı olup olmadığı sorulmalı, alanında uzman bilirkişiden alınacak rapor ile mahallinde yapılacak keşif sonucu ihtilaf konusu dönem içerisinde davalı işyerinin kapasitesi belirlenmeli, iş yerinde kadrolu hamala ihtiyaç bulunup bulunmadığı, taşıma ve yükleme işinin nasıl ve kimlere yaptırıldığı, davalıya ait işyerinde işlerin iş yerine bağlı sürekli hamallarla mı yoksa piyasa hamallarıyla mı yapıldığı, her gün hamala ihtiyaç olup olmadığı araştırılmalı, ödeme belgelerini içeren muhasebe evrakları değerlendirilerek, ödenen ücretlerin miktarı ve nasıl ödendiği (günlük, haftalık, aylık) hususları belirlenerek ödemelerin ne şekilde yapıldığı tespit edilmeli, duruşmalarda dinlenilen taraf tanıklarına ait sigortalılık hizmet kayıtları getirtilmeli, bilahare ihtilaflı dönemin tamamında çalışması bulunan tarafsız bordro tanıkları dinlenmeli, tanık beyanlarının yetersiz olması halinde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine komşu işyerlerinin kayıtlara geçmiş veya benzer işi yapanların uyuşmazlık konusu tüm dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları tespit edilerek, çalışmanın varlığı ve niteliği konusunda ayrıntılı beyanları alınmalı, taraflar arasında hizmet akdinin unsurlarının mevcut olup olmadığı, davacının serbest piyasa hamalı şeklinde çalışıp çalışmadığı belirlenmek kaydıyla deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...
Yargıtay — Esas No: 2020/3124, Karar No: 2020/6390, Tarih: 20.10.2020

**8. Hukuk Dairesi         2020/3124 E.  ,  2020/6390 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Elatmanın Önlenmesi, Ecrimisil

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonucunda Mahkemece verilen davanın kısmen kabulüne dair kararın davalı ... İnş. Taah. İth. İhr. Pet. Ür. Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 05.07.2020 tarihli ve 2018/6624 Esas, 2020/2204 Karar sayılı ilamı ile bozulmasına karar verilmişti. Davacı vekili tarafından süresinde kararın düzeltilmesi istenmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı ... Ltd. Şti. vekili, davacı şirkete ait dava konusu taşınmaza davalıların yaptıkları inşaat sırasında hafriyat dökerek müdahale ettiklerini belirterek haksız elatmanın önlenmesini, 80.000,00 TL ecrimisil, 255,76 TL noter masrafı ile 556,65 TL tespit masrafının davalılardan tahsilini talep etmiş, birleşen dava dilekçesinde ilk açtıkları dava ile keşif tarihleri olan 24.06.2009-30.04.2010 tarihleri arasındaki dönem için 10.000,00 TL ecrimisilin davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalı ... Ltd. Şti. vekili, asıl ve birleşen davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... A.Ş., cevap dilekçesi sunmamış, davayı takip etmemiştir.

Mahkemece, verilen ilk kararda asıl davanın kısmen kabulü ile 13.300,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine; men'i müdahaleye ilişkin talep konusu kalmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın kabulü ile 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davalılardan ... şirketi vekilince temyiz itirazı üzerine yapılan inceleme neticesinde 1. HD'nin 2013/6145 Esas, 2014/6345 Karar sayılı ilamıyla, davalı savunmasında taşınmazdaki hafriyatı davacının muvafakatı ile döktüğünü ve birkaç ay sonra 15.05.2008 tarihinden önce de kaldırdığını beyan ederek bu konuda taraflar arasında düzenlenen 02.08.2008 tarihli “taahhütname” başlıklı belgeyi dosyaya sunduğu, ayrıca bu savunması doğrultusunda tanık dinletmek istediğini de bildirmiş olmasına rağmen tanıklar dinlenmeden sonuca gidildiği, elatmanın bir haksız eylem olup varlığının her türlü delil ile ispatlanabileceği, hal böyle olunca, tarafların bildirdikleri tanıklar dinlenmek suretiyle, davalının haksız bir kullanımının var olup olmadığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, bu konuda toplanan ve toplanacak deliller çerçevesinde bir karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek hüküm bozulmuştur.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde asıl davanın kısmen kabulü ile 13.300,00 TL'nin 24.06.2009 dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine, elatmanın önlenmesine ilişkin istemin konusuz kaldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın kabulü ile 10.000,00 TL'nin 25.05.2011, birleştirilen davanın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davalı ... şirketi vekilince temyiz itirazı üzerine yapılan inceleme neticesinde Daire'nin 05032020 tarihli 2018/6624 Esas ve 2020/2204 Karar sayılı ilamıyla, 15.05.2008 tarihinden sonraki dönemde taşınmazda bulunan hafriyatın davalılar tarafından yapıldığı davacı tarafından şüpheye yer vermeyecek şekilde mevcut delillerle ispatlanamadığından davaların tümden reddi gerektiğine işaret edilerek hüküm bozulmuştur. Davacı vekili süresi içerisinde karar düzeltme talebinde bulunmuştur.

Dosya muhtevası, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatı, taraflar arasında tarrtışmasız olan 02.02.2008 tarihli taahhütname evrakı ve evrakta yer alan, arsanın malike nasıl teslim edilmesi gerektiğine yönelik içerik, hafriyatın taahhüt edilen 15.05.2008 tarihine rağmen kaldırılmaması üzerine davacının davalı tarafa noter kanalıyla çektiği "3.500 m3 hafriyatın kaldırılmasına yönelik" 27.04.2009 tarihli ihtarname, davacı talebi üzerine ... 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/552 Değişik İş sayılı delil tespiti dosyasında 01.06.2009 tarihinde yapılan keşif neticesinde alınan "1.625 m3" hafriyata yönelik bilirkişi raporu, davalı talebi üzerine yaptırılan ... 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2009/567 Değişik İş sayılı delil tespiti dosyasında 08.06.2009 tarihinde yapılan keşif neticesinde alınan "3.500 m3lük inşaat artığı olmadığına" yönelik bilirkişi raporu, Mahkemece 30.04.2010 tarihinde yapılan keşif ve neticesinde alınan 13.10.2020 tarihli bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, taahhütnamede sözü verilen şekilde hafriyatın kaldırıldığını ispat yükünün davalı tarafta olduğu, bozmaya uygun şekilde dinlenen iki davalı tanığından ...'nın, hafriyatın ne zaman kaldırıldığına dair bilgisinin bulunmadığı, tanık Yusuf'un ise, 2008 Nisan-Mayıs ayı olarak kaldırıldığını beyan ettiği, ancak gerek 2009 yılında tarafların karşılıklı yaptırdıkları tespit dosyaları, keşif tutanakları, raporlar, fotoğraflardan gerek mahkemece yapılan keşiften davalı tarafça dökülen hafriyatın zeminde mevcut olduğu, 02.02.2008 tarihli taahhütnamede açıkça belirtilen şekilde taşınmazın malike temizlenmiş, aplikasyonu yapılmış işaret kazıkları çakılmış şekilde teslim edilmediği sabittir. Mahkemenin dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre onanması gerekirken maddi hataya dayalı olarak Dairece hükmün bozulması doğru olmadığından karar düzeltme talebinin kabulü ile Yerel Mahkeme kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin karar düzeltme isteği 6100 sayılı HMK’nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanacak olan 1086 sayılı HUMK'un 442/3. maddesi gereğince yerinde olduğundan kabulü ile Daire'nin 05.03.2020 tarihli ve 2018/6624 Esas, 2020/2204 Karar sayılı bozma kararının kaldırılmasına, Yerel Mahkemenin usul ve kanuna uygun olan 11.04.2016 tarihli ve 2014/499 Esas, 2016/205 Karar sayılı hükmünün ONANMASINA, 228,00 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 455,10 TL'nin temyiz eden davalı ... İnş.Taah. İth. İhr. Pet. Ür. Ltd. Şti.'den alınmasına ve peşin alınan karar düzeltme harcının istek halinde karar düzeltme isteyen davacıya iadesine, 20.10.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/3569, Karar No: 2012/3621, Tarih: 14.02.2012

**9. Hukuk Dairesi         2012/3569 E.  ,  2012/3621 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA :Davacı, fazla çalışma ücreti ile genel tatil alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı işçi, davalı işverene bağlı olarak görev yaptığını, sendikalı olup işyerinde toplu iş sözleşmelerinin uygulandığını, fazla çalışmaların ve genel tatil çalışmalarının işverence ödenmediğini iddia ederek fazla mesai ücreti ile genel tatil ücreti alacaklarının tahsilini talep etmiş, ıslah ile bu talebini arttırmıştır.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı işveren, davacının fazla çalışma yaptığı süreler için işyerinde toplu iş sözleşmesinin 18. maddesi uyarınca izin kullandırıldığını, toplu iş sözleşmesinde fazla çalışmanın nakden ödenmesine ilişkin bir zorunluluk bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

C) İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmelerine göre 01.04.2003-01.04.2009 döneminde uygulanan sözleşmelerde haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, fazla çalışma ücretinin %100 zamlı ödeneceğinin düzenlendiği, 01.04.2009 tarihinden sonra ise haftalık çalışma süresinin 40 saat olarak belirlendiği, 45 saate kadar olan çalışmaların fazla süreli çalışma olarak tanımlanıp ücretin %50 zamlı ödeneceği 45 saatin üstünde olan çalışmalarının ücretinin ise %100 zamlı ödeneceğinin belirlendiği, fazla çalışmanın dosya içeriğine göre kanıtlandığı gerekçesiyle davacı lehine fazla mesai ile genel tatil ücreti isteklerinin kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı yasal süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41. inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

4857 sayılı İş Kanununun 41. inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41. inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51. inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay’ca son yıllarda hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır (Yargıtay 9.HD. 11.02.2010 gün 2008/17722 E, 2010/3192 K; Yargıtay, 9.HD. 18.07.2008 gün 2007/25857 E, 2008/20636 K.). Ancak fazla çalışmanın tanık anlatımları yerine yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.