muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/833, Karar No: 2015/98, Tarih: 07.04.2015

2- 5237 sayılı Yasadaki konumuza ilişkin maddelerinin birlikte değerlendirilmesi.

Bu başlık altında tartışma konumuzu yakından ilgilendiren TCK.nın 141, 142/1-b (1.cümle), 142/1-e ve 142/2-d maddelerini birlikte ele alıp, maddelerdeki tanımlara göre her bir madde yönünden suçun unsurlarını, birbirlerine göre ortak ve farklı yönlerini, somut bir eylemin hangi ölçüte göre hangi madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, daha somut ifadeyle bir hırsızlık eyleminin, hiçbir öncelik ve zorunluluk gözetilmeksizin, aynı anda TCK.nın 142/1. maddesinin (b)-(1.cümle) ve (e) bentlerine göre değerlendirilip, hangi fıkraya uyuyorsa ona göre nitelikli hal kabul edilerek uygulama yapılmasının yasal olarak olanaklı olup olmadığını tartışmak ve belirlemek gerekmektedir.

TCK.nın 141. maddesi hırsızlık suçunu tanımlayan temel ve torba bir madde olduğundan, eylemin, hırsızlık suçunun nitelikli hallerini düzenleyen madde ve fıkralar kapsamında değerlendirilememesi veya nitelikli unsurların oluşmaması halinde, ayrıca bir koşul aranmaksızın bu madde kapsamında basit hırsızlık suçunu oluşturacaktır. Bu nedenle bu madde yönünden fazla söylenecek bir şey yoktur. Yine TCK.nın 142/2-d maddesinde, aynı Yasanın 142/1. maddesinin (b) ve (e) bentlerindeki eşyanın konumu, kullanımı ve bulunduğu yere göre yapılan tanımlardan farklı olarak, suçun işleniş biçimine göre bir ölçüt öngörülerek, suçun nitelikli hali tanımlanmış olduğundan, uygulamada bu madde yönünden de problem yaşanmamaktadır.

Hırsızlık suçunun nitelikli hallerini düzenleyen TCK.nın 142/1. maddesinin (b) bendinin 1. Cümlesinde; hırsızlık suçunun; 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle...muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında' işlenmesi biçiminde, aynı maddenin (e) bendinde ise; hırsızlık suçunun; 'adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında' işlenmesi biçiminde düzenleme yapılmıştır.

Bu iki fıkrada farklı ifadeler kullanılmış olsa da; 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmış eşya' ve 'açıkta bırakılmış eşya' kavramlarıyla, bina ve eklentileri dışında açıkta bırakılmış eşya esas alınarak tanım yapıldığında tartışma ve duraksama yoktur. Bu nedenle bu ortak unsura göre iki suçu birbirinden ayıran bir ölçüt veya kriter geliştirmek olanaklı değildir.

Bu iki fıkrada farklı ifadeler kullanılmış olsa da; 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmış eşya' ve 'açıkta bırakılmış eşya' kavramlarıyla, bina ve eklentileri dışında açıkta bırakılmış eşya esas alınarak tanım yapıldığında tartışma ve duraksama yoktur. Bu nedenle bu ortak unsura göre iki suçu birbirinden ayıran bir ölçüt veya kriter geliştirmek olanaklı değildir.

Maddenin birinci fıkra (e) bendindeki, 'adet veya tahsis veya kullanımları' kavramları, eylemin (e) fıkrası kapsamında suç oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi açısından önemli olmakla birlikte; iki fıkrayı birbirinden ayıran en önemli kriter, (b) bendinin 1. cümlesindeki 'kilitlenmek suretiyle ...muhafaza altına alınmış olan eşya' ifadesidir. Şöyle ki; bu ifadeye göre, eşya açıkta bırakılmakla birlikte ya yasal anlamda kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınabilir nitelikte bir eşyadır ya da değildir. Birinci durumda TCK.nın 142/1-b (1.cümle) maddesi kapsamında değerlendirilip, diğer koşulları da varsa bu maddeye göre uygulama yapılacaktır. Bu fıkrada öngörülen koşullar yoksa basit hırsızlık olarak değerlendirilecektir. Anılan maddenin (e) fıkrasında ise açıkça belirtilmemiş olmakla birlikte, 'eşyanın doğası gereği' kilitlenerek ya da başka bir şekilde muhafaza veya koruma altına alınamayacak veya alınmaması gereken bir eşya olmalı ve somut olayda da alınmamış olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu konuyla ilgili en önemli sorun; eşyanın aynı anda her iki fıkra kapsamında değerlendirmeye konu olup olamayacağıdır. Başka bir ifadeyle, suça konu eşyanın, hem kilitlenmek suretiyle koruma altına alınabilir nitelikte, hem de adet veya tahsis veya kullanımı gereği korunaksız açıkta bırakılabilir nitelikte kabul edilip edilemeyeceğidir. Aynı anda iki fıkra yönünden de değerlendirme yapılıp, hangi fıkraya uyuyorsa ona göre uygulama yapılabilmesi için, (ör. Açıkta bırakılmış motosiklet kilitli ise TCK.nın 142/1-b maddesi kapsamında, kilitsiz ise aynı Yasanın 142/1-e kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturur diyebilmek için) suça konu eşya ve dolayısıyla bu eşyaya yönelik hırsızlık eyleminin aynı anda her iki fıkrada düzenlenen suçların unsurlarını oluşturacak nitelikte olması gerekir ki, aynı anda her iki fıkraya göre değerlendirme yapılabilsin. Ancak her iki fıkra metni dikkate alındığında, bunun olanaklı olmadığı anlaşılmaktadır. Çünkü fıkra metinleri içerik itibariyle birbirinden tamamen farklı durumları tanımlamaktadırlar.

Bu nedenle somut olayda öncelikle eşyanın doğası, niteliği ve toplumdaki kullanım biçimine göre, hangi fıkra kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirlenip, buna göre ilgili madde veya fıkra yönünden nitelikli hal kapsamında olup olmadığı tartışılarak, kapsamında değerlendirildiği madde veya fıkraya göre nitelikli hırsızlık suçunu oluşturması halinde bu madde kapsamında nitelikli hırsızlık, oluşturmaması halinde ise basit hırsızlık olarak kabul edilmelidir. Aksine yorum; aynı nitelikteki eşyaya yönelik hırsızlık eyleminin, eşyanın kilitlenerek koruma altına alınmış olduğu durumlarda, TCK.nın 142/1. maddenin (b) (1.cümle) fıkrası kapsamında kabul edilmesi, kilitlenmeden açıkta bırakılmış olduğu hallerde ise aynı fıkranın (e) bendi kapsamında değerlendirilmesi sonucunu doğuracaktır ki, bu durum yasa koyucunun amacına, yasa metnine ve TCK.nın 2/1. maddesine aykırı olacaktır.

Konuyu farklı bir anlatımla ele alacak olursak; TCK.nın 142/1-b maddesinin 1. cümlesini; 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında hırsızlık' kümesi, aynı Yasanın 142/1-e maddesini ise; 'adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık' kümesi olarak tanımlayacak olursak; normal koşullarda, hırsızlık suçunun konusunu oluşturan bir eşyanın, aynı anda bu iki kümedeki tanıma uyacak nitelikte ortak elaman (veya kesişim kümesi) olma durumu yoktur. Çünkü 'kilitlenmek suretiyle koruma altına alınma' ve 'açıkta bırakılma' kavramları birbirine zıt kavramlar olup, bu nedenle bu iki kümenin ortak elamanı olamayacağından, tamamen farklı tanımlar içeren bu iki yasa metni aynı anda, aynı eyleme uygulanmaları da olanaklı değildir. Öncelikle eşyanın yapısı, konumu, kullanımı itibariyle, 142/1. maddenin (b) fıkrası (1.cümle) kapsamında mı, yoksa aynı maddenin (e) bendi kapsamında bir eşya mı olduğu belirlenip, buna göre değerlendirme yapmak gerekecektir. Aynı anda iki fıkraya göre değerlendirme yapılıp, hangisine uyarsa ona göre nitelikli hal kabul etmek, madde metinlerinin yanlış yorumlanması sonucunu doğuracak, benzer olaylarda çelişkili kararlar kaçınılmaz olacaktır. Bu şekildeki yaklaşımla ilkesel bir sonuca ulaşılamayacak, kurumsal uygulama birliği sağlanamayacak, yapılan yorum ve nitelendirme de TCK.nın 2. maddesindeki, 'suçta ve cezada kanunilik' ilkesine de aykırı olacaktır.

TCK.nın 142/1. maddesinin (b) (1.cümle) ve (e) fıkralarıyla ilgili olan bu durumun tersi ise TCK.nın 142/1-a maddesiyle aynı Yasanın 142/1-b (2.cümle) maddelerinde söz konusudur. Şöyle ki; bu iki fıkra kapsamında; eşyanın, kamu kurumu niteliğindeki binalardan çalınması halinde, her iki fıkraya göre aynı anda değerlendirme yapılmakta, çoğu zaman her iki fıkra kapsamında suçun unsurları oluşmaktadır. Bu durumda daha özel nitelikte olan (a) bendine göre uygulama yapılmaktadır. Bir çok fıkrada benzer durum söz konusudur. Ancak tartışma konumuzu oluşturan TCK.nın 142/1. maddesinin (b) (1.cümle) fıkrası ile (e) fıkrasının koşulları bunlardan farklıdır.

Konuya ilişkin somut bir değerlendirme yapmak gerekirse; bina ve eklentileri dışında sokak ve caddelerde park edilerek bırakılmış olan motosikletlerin; diğer motorlu araçlar gibi, TCK.nın 142/1-b (1.cümle) maddesi kapsamında 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış' eşya mı, yoksa aynı Yasanın 142/1-e maddesinde tanımlanan, 'adet veya tahsis veya kullanımı gereği açıkta bırakılmış' eşya niteliğinde mi olduğunun belirlenmesi konusunda; motosikletlerin diğer motorlu araçlar gibi kullanılması, belki yarıdan fazlasının kontak veya direksiyon kilidinin bulunması, kilitsiz üretilmiş olanlarının ise zincirli kilit istemiyle kolaylıkla kilitlenebilmesi, toplumdaki yaygın kullanım biçimininde bu şekilde olması karşısında; motosikletlerinde motorlu araçlar gibi kilitlenerek muhafaza altına alınan eşya niteliğinde olduğunda kuşku bulunmamaktadır.

Motosikletleri, benzer durumdaki motorlu araçlardan farklı düşünmeyi veya kabul etmeyi gerektirecek yasal bir zorunluluk olmadığı gibi, işin doğasından kaynaklanan bir zorunlulukta söz konusu değildir. Aksine işin doğasına daha uygun olduğu kanaatindeyiz. (somut olaya ilişkin görüşlerimizi paylaşırken bu konuya tekrar döneceğiz.) Örnek olarak ele aldığımız motosikletleri ilkesel olarak TCK.nın 142/1-b (1.cümlesi) fıkrası kapsamında 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış' eşya olarak kabul ettiğimizde, bu eşyaya yönelik hırsızlık eyleminin bu madde kapsamında nitelikli olup olmadığı değerlendirilip sonucuna göre, ya bu madde kapsamında nitelikli ya da basit hırsızlık olarak kabul edilecektir. Bu durumda artık eylemin TCK.nın 142/1-e maddesinde tanımlanan suçu oluşturup oluşturmayacağı araştırılmayacaktır. Ayrıca böyle bir değerlendirme yapılacak olursa; başta eşyanın niteliği itibariyle hangi madde kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin yorum ve kabulle çelişkiye düşülmüş olur. Bunun sonucunda yasa metni gözetilerek ilkesel yoruma dayanan uygulamalar yerine, yasal dayanağı olmayan kişisel yorumlara dayanan uygulamalar kaçınılmaz olacaktır.

3-Motosikletlere yönelik hırsızlık eylemlerinin, motorlu araçlarla birlikte değerlendirilmesi ve TCK.nın 142/1-b (1.cümle) maddesindeki suçun unsularına ilişkin görüşlerimiz.

3-Motosikletlere yönelik hırsızlık eylemlerinin, motorlu araçlarla birlikte değerlendirilmesi ve TCK.nın 142/1-b (1.cümle) maddesindeki suçun unsularına ilişkin görüşlerimiz.

Öncelikle TCK.nın 142/1-b maddesinin 1. cümlesinde hırsızlık suçunun, 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ....... muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında,' işlenmesi biçimindeki düzenleme gözetildiğinde; suça konu eşyanın kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış olmasını suçun nitelikli hali olarak düzenleyen bir yasa maddesi karşısında, bu maddeyi görmemezlikten gelinerek, suçun konusunu oluşturan eşya (motosiklet), ister kilitli olsun ister ise kilitsiz olsun, aynı nitelikte kabul edilerek, başka bir maddeye (TCK.nın 142/1-e maddesi) göre aynı cezayı yaptırımı doğuracak şekilde nitelikli hal kabul edilmesi, hem adil değil hemde kendi içerisinde çelişki oluşturmaktadır. Şöyle ki, hiçbir tedbir alınmadan veya kontak anahtarı üzerinde sokağa bırakılmış bir motosikletin çalınması eylemi ile kontağı kilitlenmiş veya tekerleği gövdesine bağlanarak kısmende olsa koruma altına alınmış bir motosikletin çalınması eyleminin aynı nitelikte kabul edilmesi yasaya ve hakkaniyete uygun düşmediği kanaatindeyiz.

Bu genel tespitlerden sonra tartışılacak en önemli sorun, kontak veya direksiyon kilidiyle ya da tekerleğin gövdeye bağlanması suretiyle kilitlenmek suretiyle sokağa park edilmiş motosikletin, TCK.nın 142/1. maddesinin b bendinin 1. cümlesi kapsamında, 'kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış olan eşya' niteliğinde olup olmadığıdır.

Motorlu araçların kontak kilitleri gibi, motosikletlerin kontak kilitlerinin de, aracı çalıştırmanın yanı sıra, hırsızlık eylemlerine karşı motosikleti koruma fonksiyonu vardır. Normal yaşamda insanlar ister araba olsun ister motosiklet olsun kontak kilidini aracın üzerinden almak suretiyle hırsızlık eylemlerine karşı önlem almaktadırlar.

Motorlu araçların kontak kilitleri gibi, motosikletlerin kontak kilitlerinin de, aracı çalıştırmanın yanı sıra, hırsızlık eylemlerine karşı motosikleti koruma fonksiyonu vardır. Normal yaşamda insanlar ister araba olsun ister motosiklet olsun kontak kilidini aracın üzerinden almak suretiyle hırsızlık eylemlerine karşı önlem almaktadırlar.

Burada yasal anlamda eşyanın muhafaza altına alınmış olmasının iki yönü söz konusudur. Birincisi suçun mağduruna bakan yönü itibariyle; mağdurun eşyasını korumak için normal sorumlu bir kişi gibi davranıp davranmadığıdır. Kişi değerli bir eşyasını sorumsuzca ve ihmalkar tutumuyla korunaksız bırakıyorsa, yasa koyucunun kişinin sorumsuzca tutumunu korumak veya gözeterek bu yönde suçun nitelikli halinin düzenlemesi söz konusu olamaz. Hırsızlık suçuna ilişkin yasa maddeleri incelendiğinde bu husus açıkça anlaşılabileceği gibi yerleşik uygulama da aynı yöndedir. İkinci yönü ise; eşyanın kilitlenmek suretiyle koruma altına alınmasıyla hırsızlık eylemlerine karşı engelleyici, caydırıcı olması veya suçun faili için risk oluşturmasıdır. Yoksa koruma altına alınmış olmakta kasıt, eşyanın hiç bir şekilde çalınamaz olması demek değildir. Bu nedenle direksiyon kilidi olmayan veya tekerleğin dönmesini engelleyecek bir kilitle muhafazası sağlanmamış ya da kontak anahtarı üzerinde bırakılmış olması nedeniyle kolaylıkla çalıştırılıp taşınabilen bir motosiklete göre; basit bir direksiyon vaya kontak kilidi ya da tekerleğin dönmesini engelleyen bir kilit yasal anlamda koruma sağladığında tereddüt bulunmamaktadır.

Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamaları gözetilerek, yasal anlamda kilidin hangi nitelikte olması gerektiği ve bu bağlamda motosikletlerin kontak veya direksiyon kilitleri ile tekerleğin dönmesini engelleyen kilit sistemlerinin TCK.nın 142/1-b (1. cümlesi) kapsamında kilit olup olmadığını irdeleyecek olursak:

Yasal anlamda bir kilitten bahsedebilmemiz için, kilidin bozuk olmaması ve elle çekildiğinde kolaylıkla açılacak kadar basit olmaması gerekli ve yeterlidir. Bunun yanında kilidin muhkem veya dayanıklı olmasına gerek olmadığı gibi çay kaşığıyla veya metal saç tokasıyla açılması veya aynı marka araç anahtarlarının birbirini açıyor olması, bu kilitlerin yasal anlamda kilit sayılmalarına engel teşkil etmemektedir. Bu nedenle motosikletlerin kontak ve direksiyon kilitleri ile tekerleğinin dönmesinin engellemek için kullanılan kilitler yukarıdaki ifade ettiğimiz nitelikleri taşıması halinde yasal anlamda kilit olduğundan kuşku yoktur.

Tartışılması gereken konulardan biri de; motosikletin kontak veya direksiyon kilidiyle ya da tekerleğin dönmesini engelleyecek bir kilit sistemiyle kilitlenmesi halinde; kilide bir müdahale yapılmadan veya kilit sistemi devre dışı bırakılmadan, motosikletin sürüklenerek veya birkaç kişi tarafından kucaklanarak veya çekiciyle taşınarak çalınması durumda da eylem TCK.nın 142/1-b (1. cümle) kapsamında nitelikli hırsızlık olacak mıdır ?

Tartışılması gereken konulardan biri de; motosikletin kontak veya direksiyon kilidiyle ya da tekerleğin dönmesini engelleyecek bir kilit sistemiyle kilitlenmesi halinde; kilide bir müdahale yapılmadan veya kilit sistemi devre dışı bırakılmadan, motosikletin sürüklenerek veya birkaç kişi tarafından kucaklanarak veya çekiciyle taşınarak çalınması durumda da eylem TCK.nın 142/1-b (1. cümle) kapsamında nitelikli hırsızlık olacak mıdır ?

Hemen belirtelim ki bu durumda da eylem anılan madde kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturacaktır. Çünkü anılan 142/1-b maddesinde, hırsızlık eylemini gerçekleştirme biçimine ilişkin bir düzenlemeye (TCK.nın 142/2-d maddesinde olduğu gibi) yer verilmemiştir. Kapıları kilitlenmek suretiyle sokağa park edilmiş bir otomobilin çekiciyle çalınması halinde, kilit sistemine bir müdahale olmadığı halde, yasal ifadesiyle kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış eşyanın çalınması söz konusu olduğundan eylem TCK.nın 142/1-b (1. cümle) tanımlanan suçu oluşturduğu gibi, aynı şekilde kilitli motosikletin kilit sistemine müdahalede bulunmadan çalınması biçimindeki eylemlerde aynı madde ve fıkra kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturacaktır.

Açıklanması gerek diğer bir konu ise; kontak veya direksiyon kilidiyle ya da tekerleğin dönmesini engelleyecek bir kilit sistemiyle kilitli motosiklete veya kapısı kilitli veya kontağı kapalı otomobile yönelik hırsızlık eylemi ile kapısı kilitli çelik kasa veya dondurma dolabına yönelik hırsızlık eylemlerinin birbirinden farklı veya aynı nitelikte olup olmadığıdır.

Madde metnine bakacak olursak; hırsızlık suçunun, '...kilitlenmek suretiyle... muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında' işlenmesi öngörülmüştür. Çelik kasa veya dondurma dolabının kapısının kilitlenmesiyle muhafaza altına alınmış olmayacağı hepimizin malumudur. Çelik kasa ağırlığı itibarıyla korunaklı olabilecek ise de, bu tür eşyaların kilitleri çelik kasayı veya dondurma dolabını korumaya yönelik olmayıp, içerisindeki eşyayı korumaya yöneliktir. Motorlu araçlar ile motosikletler ise, hayatın olağan akışı içerisinde, kapıları, kontak kilitleri veya direksiyonları ya da tekerlekleri kilitlenmek suretiyle aracın kendisi de bu şekilde muhafaza altına alınıp açıkta bırakılmaktadır. Yasadaki ifadesiyle; 'herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ...muhafaza altına alınmış olan eşya'nın kendisinin veya içerisindeki eşyanın çalınması halinde eylem TCK.nın 142/1-b maddesine uyan suçu oluşturacaktır.

Çelik kasa yönünden ise; kilitli bir çelik kasanın anahtar uydurularak açılıp içerisinden eşyanın çalınması eylemi, aynı Yasanın 142/2-d maddesi kapsamına girecek, kilit kırılmak suretiyle veya anahtar uydurma dışında başka bir şekilde kilit devre dışı bırakılarak içerisinden eşyanın çalınması halinde eylem 142/1-b maddesi kapsamında değerlendirilecek, çelik kasanın kendisinin çalınması halinde ise, bulunduğu yere göre bina dahilinde 142/1-b maddesi, açık yerde ise (ör: açık pazar yerinde) 141/1. maddesi kapsamında hırsızlık suçunu oluşturacaktır. Örnekteki nitelendirmeler birbiriyle çelişkili gözükse de, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasını yansıtmakta olup yasa metnine de uygun olduğunda tereddüt bulunmamaktadır.

Bu nedenle motosiklet ve araçların kontak kilitleri (motosikletlerin direksiyon ve tekerleğin dönmesini engelleyen kilitleri de dahil olmak üzere) ile çelik kasa veya dondurma dolabı kilitlerinin yasal anlamda fonksiyonlarının birbirinden farklı olduğu, motosiklet ve araçların kilitleri yukarıda anılan maddeler kapsamında kilit fonksiyonuna sahip oldukları halde, çelik kasa ve dondurma dolabının kilitleri, bu eşyaların kendilerine yönelik hırsızlık eylemleri yönünden yasal anlamda kilit fonksiyonlarının bulunmadığını kabul etmek gerekmektedir.

4-Somut olayımızda olduğu gibi motosikletlere yönelik hırsızlık eylemlerinin, TCK'nın 142/1-e maddesi kapsamında değerlendirilmesi halinde ortaya çıkan problemler.

Tartışma konumuz, sabit bir noktaya bağlı olmaksızın veya tekerleği gövdeye bağlamak suretiyle veya kontak kilidiyle kilitlenmeksizin sokakta bırakılmış olan motosikleti çalan sanığın eyleminin TCK.nın 141. maddesi kapsamında basit hırsızlık mı? Yoksa aynı Yasanın 142/1-e maddesi kapsamında, 'adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında' hırsızlık suçunu mu? oluşturacağına ilişkindir.

Ancak tartışma konumuz aslında; bir motosiklet hırsızlık eyleminin nitelendirmesinin ötesinde, açıkta bırakılmış bir eşyaya yönelik hırsızlık eyleminin hangi hallerde 5237 sayılı TCK.nın 141/1. maddesi kapsamında basit hırsızlık, hangi hallerde de aynı Yasanın 142/1-e maddesi kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturduğuna ilişkin ilkesel bazda bir sorun olduğunu düşünmekteyiz. Motosiklet hırsızlığı ülkemizde çokça işlenen suçlardan olduğundan bu iki maddenin sınırlarının belirlenmesi açısından belki güzele bir örnek oluşturmaktadır.

TCK.nın 141/1. maddesi hırsızlık suçunu tanımlayan temel ve torba bir madde olduğundan, eylemin, hırsızlık suçunun nitelikli hallerini düzenleyen madde ve fıkralar kapsamında değerlendirilememesi veya nitelikli unsurların oluşmaması halinde, ayrıca bir koşul aranmaksızın bu madde kapsamında basit hırsızlık suçunu oluşturacaktır. Bu nedenle bu maddenin uygulanma koşulları yönünden söylenecek fazla bir şey yoktur.

TCK.nın 141/1. maddesi hırsızlık suçunu tanımlayan temel ve torba bir madde olduğundan, eylemin, hırsızlık suçunun nitelikli hallerini düzenleyen madde ve fıkralar kapsamında değerlendirilememesi veya nitelikli unsurların oluşmaması halinde, ayrıca bir koşul aranmaksızın bu madde kapsamında basit hırsızlık suçunu oluşturacaktır. Bu nedenle bu maddenin uygulanma koşulları yönünden söylenecek fazla bir şey yoktur.

Somut olayımızda kilitsiz olarak sokağa park edilmiş motosikletin çalınması eyleminin, TCK.nın 142/1-e maddesinde tanımlanan; hırsızlık suçunun; 'adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında' işlenmesi suçunu oluşturup oluşturmadığı konusundan, suçun unsurlarını ideleyecek olursak:

Öncelikle uyuşmazlık konusu olan, sabit bir noktaya bağlı olmaksızın açık alanda park halinde bırakılan motosikletlerin bir iş için özgülendiği söylenemeyeceğinden, 'tahsis gereği açıkta bırakılan eşya' kabul edilemeyeceği konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu nedenle bu kavram üzerinde durulmayacaktır.

Yukarıda genel açıklama bölümünde ifade ettiğimiz gibi, madde metninde açıkça yazılmamakla birlikte; eylemin hırsızlık suçunun bu nitelikli halini oluşturması için; suça konu eşyanın; adet veya tahsis veya kullanımları gereği açıkta bırakılmasının zorunlu olması gerekir. Başka bir ifadeyle, 142/1-e maddesindeki eşyalar doğası gereği açıkta bırakılması gereken nitelikte eşyalardır. Çünkü madde metninden geçen, 'adet veya kullanımı gereği açıkta bırakılmış eşya' kavramları, çoğu zaman, açıkta bırakılmış bir eşyayı çalan sanığın eyleminin, TCK.nın 141. maddesindeki suçu mu, yoksa 142/1-e maddesindeki suçu mu oluşturduğu belirlemeye yetmemektedir. Bu durumda eşyanın açıkta bırakılmasında bir zorunluluk olup olmadığı veya doğası gereği açıkta bırakılması gereken nitelikte eşya olup olmaması kriterine göre, eylemin TCK.nın 142/1-e maddesi kapsamında nitelikli veya basit hırsızlık olarak değerlendirme durumundayız. Yukarıda izah ettiğimiz gibi motosikletlerin kilitsiz olarak açıkta bırakılmalarında bir zorunluluk bulunmadığı kanaatindeyiz.

Eşyanın açıkta bırakılmasın zorunlu olması koşuluyla ilgili olarak, Yüksek Ceza Genel Kurulu'nun 18.12.2012 gün ve 2012 /1852 sayılı kararının 11. sayfasında; 'Kullanım gereği ibaresi ile, eşyanın kullanılması için açıkta bırakılmasının zorunlu olduğu durumları kastedilmekte olup, sözkonusu eşyanın amacına uygun kullanılabilmesi ve kendisinden beklenen fonksiyonu eda edebilmesi için açıkta durmasının gerekli olduğu hallerde bu nitelikli hal uygulanacaktır.