muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/183, Karar No: 2023/328, Tarih: 01.06.2023

." dediğini ve harita üzerinden ilgili yerleri gösterdiğini, terör saldırısı olacağına dair son üç aydır istihbarat raporları geldiği için kolluk kuvvetlerini destekleme görevi yapılacağının aklına geldiğini, tugay komutanının isimleri okurken kendisinin bataryasında olan inceleme dışı sanık Teğmen ...'un ismini de okuması üzerine burada olmadığını söyleyince "Çağır gelsin arkadaş, görev aldık, yoksa yerine başkasına ver." dediğini ve günlük izin verdikleri personelin de gelmesini emrettiğini, bu esnada Harekât Merkezine gelen inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'a tugay komutanının harita üzerinden "İşte şu noktada emniyet alacaksın." diyerek bir noktayı gösterdiğini, kendi ismi okunmayınca sanık Yüzbaşı ... ile birlikte 1. Tabur bölgesine gittiklerini, birliklerin içtima alanında sağa sola koşturduklarını, bu esnada inceleme dışı sanık Teğmen ...'u arayıp tugay komutanın emir verdiğini söyleyerek tugaya görev verildiğini ve inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'la görüşmesini ifade ettiğini, akabinde tanık Astsubay Kıdemli Başçavuş ...'ı arayıp izin verilen batarya personelini tugay komutanının emriyle tugaya çağırmasını istediğini, zira 926 sayılı Personel Kanunu'nun 129. maddesine göre tugay komutanının görev ve hizmet ihtiyacı nedeniyle personeli izinden çağırma yetkisinin olduğunu, içtima alınmasına dair herhangi bir emir vermediğini, inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın listedeki birkaç personeli alıp bataryasına gittiğini, zira tugay komutanının karışık şekilde görevlendirme yaparak mevcut emir komuta zincirini değiştirmek suretiyle söz konusu grupları şahsî emir komutasına bağladığını, bataryasında görevli inceleme dışı sanık Uzman Onbaşı ...'a Marconi telsizlerle ilgili olarak inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ı görmesini söylediğini fakat araçla gitmesini söylemediğini, saat 23.05'te arayıp kışlaya gelmesine gerek olup olmadığını soran Kursiyer Teğmen...'e gelmemesini söylediğini, zaten onun isminin listede olduğunu olaylardan iki gün sonra öğrendiğini, inceleme dışı sanık Üsteğmen ... ve sanık Yüzbaşı ... ile birlikte nizamiyenin yaklaşık 100-150 metre gerisinde bir noktada bulunurken inceleme dışı sanık ...'ın arayıp "Komutan polis engellerini geçin diyor." dediğini, bunun üzerine yanına giderek "Saçmalama, öyle şey mi olur, 30 yıllık bir subay böyle bir şey der mi?" diye söylediğini, dolayısıyla inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın savcılıktaki ifadesinin doğruyu yansıtmadığını, inceleme dışı sanık Tugay Komutan Yardımcısı Albay ...'i saat 21.33'teki toplantıdan sonra sadece saat 01.30'da gördüğünü, saat 23.30 veya 00.00 civarında inceleme dışı sanık Yüzbaşı ...'ın arayıp tugay komutanının çağırdığını söylediğini, bunun üzerine diğer takım komutanı olan tanık Üsteğmen ...'yla birlikte Harekât Merkezine gittiğini, içeride emir astsubayının ve Harekât Merkezinde görevli rütbelilerin olduğunu, tugay komutanının "İki fırlatma aracı yüklüyorsun, benden emir bekliyorsun

...'i saat 21.33'teki toplantıdan sonra sadece saat 01.30'da gördüğünü, saat 23.30 veya 00.00 civarında inceleme dışı sanık Yüzbaşı ...'ın arayıp tugay komutanının çağırdığını söylediğini, bunun üzerine diğer takım komutanı olan tanık Üsteğmen ...'yla birlikte Harekât Merkezine gittiğini, içeride emir astsubayının ve Harekât Merkezinde görevli rütbelilerin olduğunu, tugay komutanının "İki fırlatma aracı yüklüyorsun, benden emir bekliyorsun." dediğini, şaşkınlıkla "İki fırlatma aracı mı?" diye sorması üzerine tugay komutanının kararlı ve net bir şekilde "Evet." diyerek emri teyit ettiğini, Harekât Merkezinden çıktığında dışarıda bekleyen tanık Üsteğmen ...'ya "Manyak mı bu adam? İki fırlatma aracı yükle diyor, ne yapmaya çalışıyor, ben anlayamadım." dediğini, bu sözlerinin sorgulayıcı tavrını net bir şekilde gösterdiğini, içinde bir şüphe oluşsa da durumu idrak etmenin gerçekten çok zor olduğunu, akabinde tanık Üsteğmen ...'ya mühimmatların kapaklarının açılmaması, göbek bağının bağlanmaması ve mühimmatı aktif hâle getirecek hiçbir şey yapılmamasını emrettiğini, bu şekilde emir vererek sistemin atışa hazır olmamasını sağladığını, bahsi geçen füzelerin kullanılabilmesi için birbirini takip eden dört aşamalı bir faaliyetin gerçekleştirilmesi gerektiğini, Harekât Merkezine döndüğünde dışarıda gördüğü inceleme dışı sanık Yüzbaşı ...'ın tugay komutanı tarafından verilen emre istinaden istediği bir astsubay vermesine dair talebine aslında yeterli personel olmasına rağmen kimse olmadığını bahane ederek veremeyeceğini söylemek suretiyle olumsuz yaklaştığını, bu durumun da kendisinin herhangi bir personel planlamasına veya görevlendirmesine iştirak etmediğini gösterdiğini, yaklaşık 15-20 dakika sonra tugay komutanının Harekât Merkezinden çıktığını, televizyonu ilk defa o esnada gördüğünü, bunun üzerine neler olduğunu anlamaya başladığını, zira kışlada internetin çekmediğini, eşiyle de saat 22.15-22.30 civarında görüştüğünü, Harekât Merkezindeki rütbelilerin dışarı çıkan birlikleri medyadan gördükleri görüntülerle ilgili bilgilendirdiklerini, bu esnada Harekât Merkezine gelerek emir gelip gelmediğini ve neler olduğunu soran inceleme dışı sanık Tugay Komutan Yardımcısı Albay ...'e "Komutanım ben de anlamadım, ... bana mühimmat yükletiyor." dediğini, bunun üzerine onun da şaşkın bir şekilde bakıp "... Başkanı'nın odasına gidelim." diye söylediğini, birlikte gittikleri bu odada inceleme dışı sanık Tugay Komutan Yardımcısı Albay ...'in Kolordu Kurmay Başkanlığını ve Kara Kuvvetleri Karargâhını arayıp görüşmeler yaptığını ve "Direktifi uygulayın diyorlar." dediğini, bunun üzerine kafasında her şeyin tamamen oturduğunu, koridora çıkarak tanık Üsteğmen ...'yı saat 01.58'de arayıp hemen faaliyeti durdurmalarını ve araçları garaja çektikten sonra bataryaya dönmelerini amirinin emrine itaatsizliği göze alarak emrettiğini, söz konusu emrinin de astları tarafından yerine getirildiğini, böylece darbe girişimine direnme iradesini ortaya koyduğunu, saat 07

." dediğini, bunun üzerine kafasında her şeyin tamamen oturduğunu, koridora çıkarak tanık Üsteğmen ...'yı saat 01.58'de arayıp hemen faaliyeti durdurmalarını ve araçları garaja çektikten sonra bataryaya dönmelerini amirinin emrine itaatsizliği göze alarak emrettiğini, söz konusu emrinin de astları tarafından yerine getirildiğini, böylece darbe girişimine direnme iradesini ortaya koyduğunu, saat 07.00 civarında inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ün makam cep telefonundan üst üste aradığını, telefonuna döndüğünde tugay komutanının kısık bir sesle "Mühimmatları indirin." dediğini, kendisinin de indirdiğini söylemesi üzerine "Sen kimsin, kimden emir alıyorsun, kimin adamısın?" diye söylediğini ve hakaretlerde bulunduğunu, tugay komutanının bu konuşmalarının o esnada onun yanında olan şoförü tanık Uzman Çavuş ... tarafından da dile getirildiğini, tanık Onbaşı ...'nun inceleme dışı sanık Tugay Komutan Yardımcısı Albay ...'in kendisine "Kampa neden göndermediğimi şimdi anladın mı?" dediğine dair ifadesinin doğru olmadığını, zira aralarında böyle bir konuşmanın gerçekleşmediğini, inceleme dışı sanık Tugay Komutan Yardımcısı Albay ... tarafından saat 01.30'da yapılan içtimaya katılmadığını, saat 03.38'de arayan inceleme dışı sanık Astsubay ...'a sakin olmalarını, silah kullanmamalarını ve kışlaya dönmeye çalışmalarını söylediğini, atılı suçlamaları kabul etmediğini, darbe girişimi lehine hiçbir hareketinin bulunmadığını, verdiği emirlerle ve yapmış olduklarıyla darbe girişiminin karşısında yer aldığını,

Sanık ... aşamalarda benzer şekilde; 01-23 Temmuz 2016 tarihleri arasında yıllık izinde olduğunu, 13 Temmuz Çarşamba günü Personel Şubede görevli sanık Yüzbaşı ...'ın arayıp Astsubay......in tayin olmasından dolayı inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ün yeni bir astsubay görevlendirmesi yapacağını ve bu konuyla ilgili görüşmek isteyen tugay komutanını derhal aramasını söylediğini, bunun üzerine aradığı tugay komutanının "Cuma günü izinden gel, birliğine görevlendireceğim ...'e görevini öğret, tekrar iznine devam edersin, iznini birkaç gün uzatırız." şeklinde emir verdiğini, bu nedenle iznini kesip tugaya döndüğünü, zira 926 sayılı Personel Kanunu'nun 129. maddesine göre tugay komutanının görev ve hizmet ihtiyacı nedeniyle personeli izinden çağırma yetkisinin bulunduğunu, daha önceki yıllarda da izinden çağrılmışlığının olduğunu, 15 Temmuz Cuma günü mesaiye başladığını, yanına gittiği inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ün inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'e bugün görevini öğretmesini, cephanelik bölgesi de dahil olmak üzere nöbet yerlerini ve birlik emniyet planında yer alan alternatif planları göstermek suretiyle ani müdahale timiyle birlikte eğitim yapmasını emrettiğini, saat 08.50 sıralarında inceleme dışı sanık Personel Şube Müdürü Yarbay ...'in yanına gidip 17 Temmuz'dan itibaren tekrar yıllık izne ayrılmak üzere izin belgesi tanzim ettirerek inceleme dışı sanık ... Başkanı Vekili Yarbay ...'e onaylattığını, bu izin belgesinin dosyada mevcut olduğunu, dolayısıyla kıtaya resmî katılış yapmama gibi bir durumunun kesinlikle söz konusu olmadığını, Harekât Merkezinde nöbetçi olan inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'in yanına gittiğini ve tugay komutanının vermiş olduğu emri söyleyerek nöbetinin değişmesi gerektiğini belirttiğini, bunun üzerine inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'in nöbetinin Pazar günü olacak şekilde değiştirildiğini, gece eğitimi yapılacağının öğleden sonra birliklere söylendiğini, saat 20.00'de inceleme dışı sanık Tugay Komutan Vekili Albay ...'in tugay brifing salonunda yaptığı toplantıda Suriye sınırında görev alacak birliklerin göreve hazırlık durumlarının şube müdürlerinden oluşan bir heyet marifetiyle denetleneceğinin ve bu kapsamda ilgili birliklerin görevde kullanacakları malzeme ve mühimmatların yüklenmesinin söylendiğini, ayrıca bu faaliyetlerin bitmesine müteakip servislerin kalkacağının belirtildiğini, söz konusu bu toplantıda sıkıyönetim ilan edildiğine dair hiçbir şeyin konuşulmadığını, toplantı bittikten sonra doldur boşalt istasyonuna uğrayıp inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ... ve ani müdahale timindeki nöbetçi uzman çavuşlarla birlikte Unimog tipi araçla eğitim yapmak üzere cephanelik bölgesine gittiklerini, yaklaşık 10-15 dakika sonra aracıyla cephaneliğin nizamiyesine gelen inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ü cephanelik emniyet ve muhafız takım komutanı olan tanık Astsubay ..

... ve ani müdahale timindeki nöbetçi uzman çavuşlarla birlikte Unimog tipi araçla eğitim yapmak üzere cephanelik bölgesine gittiklerini, yaklaşık 10-15 dakika sonra aracıyla cephaneliğin nizamiyesine gelen inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ü cephanelik emniyet ve muhafız takım komutanı olan tanık Astsubay ...'ın kapıda karşıladığını, tugay komutanının araçtan inmeden onunla kısa bir süre konuştuktan sonra kışla bölgesine döndüğünü, aralarındaki mesafe 30-40 metre kadar olduğu için ne konuştuklarını duymadığını, eğitime devam ederlerken saat 21.28'de inceleme dışı sanık Tugay Komutan Yardımcısı Albay ...'in arayıp Harekât Merkezindeki toplantıya gelmesini emrettiğini, bunun üzerine toplanıp araca bindiklerini ve kışla bölgesine geri döndüklerini, cephaneliğin Harekât Merkezine yaklaşık 4-5 km mesafede olduğunu, bu durumun keşif yapılarak görülebileceğini, toplantı için not defterini almak amacıyla birlik binasına gittiğinde birlikteki rütbeli personelin Harekât Merkezinden 2-3 defa aradıklarını ve toplantı olduğu için kendisini çağırdıklarını söyleyince odasındaki telefondan Harekât Merkezini aradığını, telefonu açan sanık Harekât Merkez Amiri Vekili Üsteğmen ...'in toplantının yaklaşık 10 dakika önce başladığını ve teçhizatlı olarak derhal Harekât Merkezine gelmesini söylediğini, akabinde gittiği Harekât Merkezinde kalabalık nedeniyle ayakta duracak yerin olmadığını, bu yüzden içeriye giremediğini, kapının yanında duran tanık Üsteğmen ...'la beraber içerideki personelin dışarıya çıkmasını beklediklerini, toplantı 10-15 dakika önce başladığı için tugay komutanının ne söylediğini ve birlik komutanlarına ne tür emirler verdiğini duymadığını, Harekât Merkezine gittiğinde tugay komutanının elindeki kâğıdı kesip yanındakilere verdiğini gördüğünü, kısa bir süre sonra biraz boşaldığı için içeriye girdiğini gören inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ün beş askeri inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın emrine göndermesini emrettiğini, bunun üzerine "Zaten askerleri daha önce birliğime siz görevlendirdiniz, eğer bu beş askeri alırsanız nöbet tutacak asker sayımız yetersiz kalacaktır, bu askerler ne görev alacaklar hemen gelecekler mi?" diyerek emrini sorguladığında tugay komutanının herhangi bir açıklama yapmaksızın verdiği emri tekrarlayarak gerekirse asker görevlendireceğini söylediğini, bunun üzerine saat 22.14'te birliği arayıp nöbette olmayan beş askeri inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın yanına göndermelerini belirttiğini, tugay komutanı tarafından verilen bu emrin hizmete müteallik olduğu için suç teşkil etmediğini, inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'i inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın emrine gönderdiği iddiasının asılsız olduğunu, zira adı geçenin asıl birliğinin zaten inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın batarya komutanlığı görevini ifa ettiği 1. Topçu Taburu 5. Batarya olduğunu ve bir yıldır onun emri altında görev yaptığını, inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ..

...'i inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın emrine gönderdiği iddiasının asılsız olduğunu, zira adı geçenin asıl birliğinin zaten inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın batarya komutanlığı görevini ifa ettiği 1. Topçu Taburu 5. Batarya olduğunu ve bir yıldır onun emri altında görev yaptığını, inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'in 15 Temmuz günü sadece tugay komutanın emriyle eğitim yapmak için kendi emrine verildiğini, saat 22.30 civarında Harekât Merkezinden çıkıp birliğine geldiğini, inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'in inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın çağırması üzerine birliğine gittiğini öğrendiğini, bu durumun inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın savunmasında personeli olan inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'i bizzat çağırttığını söylemesinden de anlaşılabileceğini, elindeki asker sayısına göre çevre emniyet nöbet hizmetini gerçekleştirebilip gerçekleştiremeyeceğine dair çalışma yaptığını, gecenin ilerleyen saatlerinde medyada çıkan olayları öğrenince inceleme dışı sanık Astsubay Kıdemli Çavuş ...'i arayıp ne yaptığını ve nerede olduğunu sorduğunu, onun da Ankara'nın girişinde beklediklerini söylemesi üzerine komutanların ve Cumhurbaşkanının televizyondaki beyanlarını anlattığını, durumdan haberdar olduklarını ve geri dönmek amacıyla araçları geri çevirdiklerini söylediğini, nerede olduklarını ve ne yaptıklarını öğrenmek için daha sonra birkaç kez daha aradığını, mühimmat alımlarını takip edip cephanelik bölgesinde bulunarak baskı oluşturduğu iddiasını kabul etmediğini, tanık Astsubay ...'ın bu hususa ilişkin beyanlarının doğru olmadığını, zira tanığın sanık olmaktan korktuğu için cephanelik bölgesinde yaptıkları eğitimi bahane ederek hedef saptırdığını, ayrıca kendisine tugay komutanı tarafından böyle bir görev de verilmediğini, mühimmat almak için cephaneliğe gelen herkesin girmesine müsaade edildiğini, mühimmatları dağıtan tanık Astsubay ...'ın ifadeleri incelendiğinde kendisinin 93 nolu deponun yakınında bile olmadığının ve mühimmat dağıtımını takip etmediğinin görüleceğini, zira mühimmat dağıtımının başladığı saat 21.30 civarında Harekât Merkezindeki toplantıya gitmek için bu bölgeden ayrılmış olduğunu, sözünü ettiği saatlerde birlik binasında olduğuna dair Asteğmen Bekir Erdoğan, Uzman Çavuşlar ......'un tanık olarak dinlenmesini istediğini, bu durumun güvenlik kamera kayıtlarının incelenmesiyle de ortaya çıkarılabileceğini, inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ...'ün mahkemedeki savunmasında geçen "Burada uzmanlarımla birlikte iki üç tane şahıs var, onların bu faaliyetle ilgili hiçbir günahı yok, hiçbir etkisi yok, hiçbir emir almadılar benden, birincisi ..., ikincisi ..., üçüncüsü ..., bunların hiçbir şekilde burada olmamaları gerekiyor aslında...Mustafa'ya o akşam sıkıyönetimle ilgili hiçbir görev vermedim. ...'e oryantasyon eğitimi yaptırdıktan sonra Pazartesi günü izne devam edersin dedim. Mustafa'nın bu işle hiçbir alakası yok

...'ün mahkemedeki savunmasında geçen "Burada uzmanlarımla birlikte iki üç tane şahıs var, onların bu faaliyetle ilgili hiçbir günahı yok, hiçbir etkisi yok, hiçbir emir almadılar benden, birincisi ..., ikincisi ..., üçüncüsü ..., bunların hiçbir şekilde burada olmamaları gerekiyor aslında...Mustafa'ya o akşam sıkıyönetimle ilgili hiçbir görev vermedim. ...'e oryantasyon eğitimi yaptırdıktan sonra Pazartesi günü izne devam edersin dedim. Mustafa'nın bu işle hiçbir alakası yok." şeklindeki beyanının kendisinin suçsuzluğunu gösterdiğini, ayrıca yine aynı savunmada inceleme dışı sanık Tugay Komutanı Tuğgeneral ... tarafından inceleme dışı sanık Üsteğmen ...'ın birliğinde er ve erbaş olmadığı için Emniyet Muhafız Takımından beş askeri bizzat görevlendirdiğinin ifade edildiğini, atılı suçlamayı kabul etmediğini, suç işleme kastının bulunmadığını,

Savunmuşlardır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Açıklamalar

1. Anayasayı İhlal Suçu

a. Genel olarak

İnceleme konusu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309. maddesinde "(1) Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.

(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili hükümlere göre cezaya hükmolunur.

(3) Bu maddede tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur" şeklinde,

Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 146. maddesinde ise "Türkiye Cumhuriyeti Teşkilatı Esasiye Kanununun tamamını veya bir kısmını tağyir ve tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül etmiş olan Büyük Millet Meclisini iskata veya vazifesini yapmaktan men'e cebren teşebbüs edenler, ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına mahkûm olur.

65'inci maddede gösterilen şekil ve suretlerle gerek yalnızca gerek birkaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur.

Birinci fıkrada yazılı suça ikinci fıkrada gösterilenden gayri surette iştirak eden fer'i şerikler hakkında beş seneden on beş seneye kadar ağır hapis ve amme hizmetlerinden müebbeden memnuiyet cezası hükmolunur" biçiminde düzenlenmiştir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309. maddesinin gerekçesinde "Anayasanın Başlangıç Kısmında aynen 'Millet iradesinin mutlak üstünlüğü; egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk dışına çıkamayacağı; hiç bir faaliyetin Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerini, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılapları ve medeniyetçiliğin karşısında koruma göremeyeceği ve laiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı' şeklindeki ifadeyle siyasal iktidarın kuruluş ve işleyişine egemen olması gereken ilkeler gösterilmiş bulunmaktadır.

5237 sayılı Kanun'un 309. maddesinde ifadesini bulan bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek tabiriyle mülga 765 sayılı Kanun'un 146. maddesindeki ifadesiyle tağyir, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak tabiriyle ilga ve bu düzen yerine başka bir düzen getirmek tabiriyle de tebdil kastedilmek istenmiştir. Dolayısıyla yönelik olduğu hareketler bakımından mülga 765 sayılı Kanun ile 5237 sayılı TCK arasında esaslı bir farklılık yoktur, ancak mülga 765 sayılı Kanun'un 146/2. fıkrasında ifade olunan "...gerek yalnızca gerek bir kaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur Birinci fıkrada yazılı suça ikinci fıkrada gösterilenden gayri surette iştirak eden fer'i şerikler hakkında beş seneden onbeş seneye kadar ağır hapis ve amme hizmetlerinden müebbeden memnuiyet cezası hükmolunur." hükmüne 5237 sayılı TCK'nın ilgili maddelerinde haklı olarak yer verilmemiştir. Bu hüküm, özel iştirak hükümleri koymasının yanı sıra maddenin ikinci fıkrası gereği, "yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur." ifadesiyle kalkışma suçunun hazırlık hareketini kalkışma suçunun cezasıyla cezalandırmaktadır.

Siyasal iktidarın kuruluşu ve işleyişine egemen olan bu ilkeleri içeren kuralların bütünü, Anayasal düzeni teşkil etmektedir. Bu madde ile korunmak istenen hukuki yarar, Anayasa düzenine egemen olan ilkelerdir.

Madde ile korunmak istenen hukuki yararın niteliği dikkate alınarak Türkiye Cumhuriyet Anayasasının öngördüğü düzen ibaresi kullanılmış, böylece korunmak istenen hukukî yarara açıklık getirilmiştir.

Maddede tanımlanan suçun oluşabilmesi için cebir veya tehdit kullanarak Anayasal düzenin değiştirilmesine teşebbüs edilmesi gerekir. Bu nedenle, cebir ve tehdit bu suçun unsurunu oluşturmaktadır. Cebir ve tehdit kavramlarının hukuki anlamı ve içeriği bilinen bir husustur. Bu itibarla, Anayasal düzenin değiştirilmesine yönelik teşebbüsün ancak cebir veya tehdit kullanılarak, yani bireylerin iradeleri zorlanmak suretiyle ifsat edilerek gerçekleştirilmesi gerekir. 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 146. maddesinin kaynağını oluşturan 1889 İtalyan Ceza Kanununun 118. maddesi, mezkur 146. maddede olduğu gibi cebir (Violentemente) unsurunu taşımaktaydı. Ancak, 1930 faşist İtalyan Ceza Kanunu'nun aynı konuyu düzenleyen 283. maddesinde cebir unsuru suç tanımından çıkartılmıştı. Faşizmin etkisiyle kaleme alınan 283. madde, bilahare 11.11.1947 tarihinde yeniden değiştirilerek suç tanımında tekrar cebir unsuruna yer verilmiştir.