muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/7458, Karar No: 2022/11052, Tarih: 22.09.2022

4. Yerel mahkemenin daha önce verdiği kararlar da bozma kararı verilirken, hak düşürücü süreye değinilmemiş, bozma gerekçesi ise “seri halde açılan tüm dosyalar içerisinde bulunan idare ile yapılan ihale evrakları, istihkak raporları, sözleşmeler, hakediş ve ödeme belgeleri birlikte mukayese edilmek suretiyle, çalışıldığı iddia olunan işlerin (tohum ekimi, tüp doldurma, kozalak toplanması, kozalaklardan tohum çıkarılması, fidan sökümü, nakli vb.) nitelikleri gözetilerek, belirtilen işlerin kaç günde kaç işçi ile bitirilebileceği belirlenmeli, idare tarafından çıkartılan istihkakların doğrudan veya muhtarlık kanalıyla hangi nitelikteki işler için ödendiği, davaya konu dönemde söz konusu işler nedeniyle orman idaresi tarafından takdir edilen ve köy tüzel kişiliği tarafından da kabul edilen yevmiye tutarlarının/birim fiyatının ne kadar olduğu gözetilip, işverenin kamu kurumu olduğu, ilgili çalışmaların ve ücretlerin kayıtlara geçmesinin asıl olduğu ilkesinden yola çıkılarak, davacının isminin bulunduğu ödeme belgeleri yıl yıl değerlendirilerek bireyselleştirme yapılmak suretiyle, çalışmanın varlığı ve süresi kayıtlara göre irdelenip, çalışma süresinin tespit edilebilmesi için dosyanın orman mühendisi olup aynı zamanda iş ve sosyal güvenlik alanında da yetkisi bulunan bilirkişilere teslimi ile heyet raporu alınmalıdır. Ayrıca, önceki bozma ilamlarında belirtilen hususlarında (doğum süreleri vb.) göz önünde bulundurularak hüküm kurulması gerekirken, mahkemece açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir” olarak belirtilmiştir. Ayrıca “Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır. Ayrıca davalı işveren nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulmalıdır. Ayrıca yine dosya içindeki kayıt ve ifadelerle ile çalışılan iş ve işyerinin niteliği göz önünde tutularak çalışmanın aylık 30 gün esasına dayanmadığı anlaşıldığından, çalışma süresiyle işin niteliği ve kapasitesi göz önünde bulundurularak çalışmanın yılın hangi aylarında yapıldığı, ayda kaç gün ve günde kaç saat anılan faaliyette bulunulduğu, söz konusu işte hangi yıllarda/aylarda kaç kişi çalıştırıldığı araştırılmalı ve elde edilecek sonuca göre bir karar vermek gerekir” şeklinde gerekçeye yer verilmiştir.

5. Bozma sonrası davalı kurumca kayıtların sunulmaması nedeni ile bozmaya uygun olarak deliler toplanmış, bilirkişiden rapor alınmış ve 2004 yılı sonrası belgelere göre sigortalılığın bildirildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, 2004 öncesi belge sunulmaması üzerinde durulmamıştır.

II. KARŞI OY GEREKÇELERİ;

6. Hak düşürücü süre yönünden: öncelikle yapılan iş tohum ekimi, tüp doldurma, kozalak toplanması, kozalaklardan tohum çıkarılması, fidan sökümü, nakli işi olup sezonluk (mevsimlik ) olduğu ve sezonda davacının da ikamet ettiği orman köylüleri arasında çağrı usulü ile işe çağrıldığı anlaşılmaktadır. Mevsimlik, çağrı usulü çalışmada mevsim ve çağrı yapılmayan dönemde iş sözleşmesi askıda olduğundan, sigortalının aralıklı çalıştığından, kısaca her dönem ayrı çalışması olduğundan ve kesintili çalışmadan söz edilemez. Davacı sigortalı bu konumda olup çağrılmadığı yıllarda başka yerde çalışması da bulunmamaktadır. Davacının çağrılamaması iş sözleşmesinin son erdiği anlamına da gelmemektedir. Zira daha sonraki yıllarda çağrıldığı ve çalıştırıldığı sabittir. O halde çoğunluğun kesintiye uğradığı gerekçe ile daha önce bozma konusu yapılmayan hak düşürücü sürenin dikkate alınması yönündeki bozma görüşüne katılınmamıştır.

7. Çalışma olgusunun yazılı delille kanıtlanması yönünden; Öncelikle Dairemizin 2021/5313 E, 2022/2258 K sayılı ilamında karşı oy gerekçesinde açıklanan ilkeler ve hukuki olgulara göre, kamu düzeni, resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında kalan hizmet tespitinde kesin delillerin bağlayıcılığı yoktur. İşçi(sigortalı) işveren ilişkisinde sosyal güvenlik hakkı kapsamında sigortalının ispat hukuku ilkelerine aykırı olarak yazılı delil sınırlandırılmasına tabi tutulması vazgeçilmez ve kişiye sıkıya bağlı hak olan sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak niteliktedir. Çalışma olgusu hukuki fiil olup, her türlü delille kanıtlanabilir. İşyerinin kamu kurumu olması ve çalışmaların kayıt altına alınması bir karinedir. Karinelerin de aksi her türlü delille kanıtlanması olanaklıdır. Kısaca kayıtlar senet niteliğinde olmayıp, sadece çalışılan günler için yazılı delil niteliğindedir. Çalışılmayan günler için delil niteliğinde olamaz. Nitekim daha önceki bozmalarda da kayıtların ibraz edilmemesi halinde “resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulması, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilerek hüküm kurulması” gerektiği belirtilmiştir. Mahkemece belge sunulmayan yıllar için araştırma yapılmadığı gibi bu yönde bir gerekçe de kurulmamıştır. Kararın bu gerekçe ile bozulması gerekirdi.

III. Sonuç: 8. Yukarda açıklanan gerekçelerle çoğunluğun onama gerekçesine katılınmamıştır.
Yargıtay — Esas No: 2012/21349, Karar No: 2012/26269, Tarih: 20.12.2012

**3. Hukuk Dairesi         2012/21349 E.  ,  2012/26269 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ:ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Dava dilekçesinde 26.000 TL tazminatın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.Davacı vekili dilekçesinde; davacının dava dışı ... Taşımacılığa ait aracı oto galerisinden satın aldığını, ...Taşımacılığın aracın satışı için dava dışı ...'a ... 1.Noterliğinde vekaletname verdiğini, ...'ında ... 1.Noterliğinde düzenlenen vekaletname ile davacıya satış yetkisi verdiğini davacının bu vekaletnameye istinaden ... Noterliğinde aracı devir aldığını, ancak satın alınan aracın çalıntı olduğunun ortaya çıktığını, sonradan yapılan araştırmalarda ... 1.Noterliğinde düzenlenen vekaletnamenin de sahte olduğunun ortaya çıktığını, ... Noterliğinde böyle bir vekaletnamenin hiç düzenlenmediğinin tespit edildiğini, böylelikle ikinci vekaletname işlemini gerçekleştiren davalı ... 1.Noterinin, ... 1.Noterliğinde düzenlenen birinci vekaletnameyi teyit etmeden 2.vekaletnameyi düzenlemesi nedeniyle sahte vekaletnameye dayanılarak yapılan oto satış vekaletnamesine dayanılarak çalıntı bir aracın davacıya satılmasına ve böylece davacının zarara uğramasına neden olunduğu gerekçesiyle uğranılan 26.000 TL zararın davalı ... 1.Noterinden ve satış işlemini yapan davalı ...'den tahsilini talep etmiştir.Davalı ...1.Noterliği cevabında; olayda davalı noterin bir kusurunun bulunmadığını, davadışı ...'ın ağır kusuru nedeniyle, satış işleminin yapıldığını, davalı noterin eylemi ile doğan zarar arasındaki illiyet bağının kesildiğini, ... 1.Noterliğinde düzenlenen vekaletnamenin aslı ilgilisine iade edildiği için bu vekaletname üzerinde iğfal kabiliyetinin bulunup bulunmadığının tespit edilemediğini, noterlerin teyit yükümlülüklerinin bulunmadığını belirterek davanın reddini dilemiştir.Mahkemece, ... 1.Noterliğinin vekaletnamesinin aslının ilgilisine iade edilmesi nedeniyle, iğfal kabiliyeti bulunup bulunmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılamadığı, ...'ın ağır kusuru nedeniyle satış işleminin yapıldığı, davalı noterin eylemi ile doğan zarar arasında illiyet bağının kesildiği gerekçesiyle davalı noter hakkındaki davanın reddine, diğer davalı ...'nın ise doğan zarardan doğrudan bir bağının bulunmayışı nedeniyle davalı ... hakkındaki davanın da reddine karar verilmiştir. Hüküm, davacı vekili tarafından ... hakkında verilen red kararı yönünden temyize getirilmiştir.Davalı, ... 1. Noteridir. 1512 sayılı Noterlik Kanununun 1.maddesine göre Noterlik bir kamu hizmeti olup noterler hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar. Kamu hizmeti yapan noterlerin gerekli tüm dikkat ve özeni göstermeleri gerekir. Olayımızda davalı noter tarafından, dayanak vekaletnamenin doğruluğu ilgili noterlikten (... 1

... hakkında verilen red kararı yönünden temyize getirilmiştir.Davalı, ... 1. Noteridir. 1512 sayılı Noterlik Kanununun 1.maddesine göre Noterlik bir kamu hizmeti olup noterler hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar. Kamu hizmeti yapan noterlerin gerekli tüm dikkat ve özeni göstermeleri gerekir. Olayımızda davalı noter tarafından, dayanak vekaletnamenin doğruluğu ilgili noterlikten (... 1.Noterliğinden) teyit ettirilmeden vekaletname düzenlendiği, davalı noter tarafından kamu hizmetinin gerektirdiği özenin ve dikkatin gösterilmemiş olması sonucu sahte vekaletnameye dayanılarak yapılan oto satış vekaletnamesine dayanılarak çalıntı bir aracın davacıya satılmasına ve böylece davacının zarara uğramasına neden olunduğu anlaşılmaktadır. Davalı, görevini yerine getirirken yeterli dikkat ve özeni göstermemiş olması nedeniyle kusurludur. O halde davalı, bu nedenle ortaya çıkacak zarardan sorumlu tutulmalıdır. Bu satış işlemi sırasında ibraz edilen sahte kimlik belgesi ile vekaletnamenin aldatma yeteneğinin yüksek oluşu, olayın planlı ve profesyonel bir dolandırıcılık şeklinde gerçekleştirilmesi ve davalının işlerinin yoğunluğu ve çalışma koşulları gibi nedenler, zararın doğmasında etkili olsalar bile davalının kusurunu tamamen ortadan kaldıracak nitelikte değildir. Ancak şartları varsa Borçlar Kanununun 43. ve 44. maddeleri uyarınca bu hususlar indirim nedeni olarak değerlendirilebilir. Şu durumda mahkemece davacının uğradığı zararın kapsam ve miktarı belirlendikten sonra BK.’nun 43. ve 44. maddeleri uyarınca yapılacak değerlendirmeye göre gereken indirimler varsa uygulanmak suretiyle davalının sorumluluğu yönünde karar verilmelidir. Mahkemece, açıklanan bu yönler nazara alınmadan ve delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek davanın reddine karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 20.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/22731, Karar No: 2013/27618, Tarih: 07.11.2013

**13. Hukuk Dairesi         2013/22731 E.  ,  2013/27618 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalı...Tohum Limited Şirketinin ürettiği ....domates tohumlarından üretilmiş fideleri diğer davalılardan satın alarak taşınmazına diktiğini, bu cinsin 1. sınıf kaliteli, sertifikalı, yöre şartlarına uygun ve dayanıklı olduğunun belirtildiğini, gereği gibi baktığı halde bir miktar ürün aldıktan sonra fidanların sararıp kurumaya başlaması nedeniyle beklenilen verimi alamayarak zarara uğradığını bildirerek yaptırdığı tesbit sonucu belirlenen zararından fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak 13.147 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar davanın reddini dilemişlerdir.

Mahkemece, davanın kabulü ile 13.147 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına karar verilmiş; hüküm, davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

1-Davacı, davalı ... firmasının ürettiği tohumlardan yetiştirilen domates fidelerini diğer davalıdan satın alıp diktiği, gereği gibi baktığı halde fidelerin kuruması nedeniyle zararının tahsili için eldeki davayı açmıştır. Davalılar, zararın davacının bakım koşullarından meydana geldiğini savunmuşlardır. Mahkemece, hükme esas alınan ... Üniversitesi ... Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü, Fitopatoloji alt dalından seçilen üç öğretim görevlisi tarafından düzenlenen raporda, fidelerde Clavibacter michiganensis ssp.michiganensis ve fusarium oxysporum

2013/22731 - 2013/27618

2013/22731 - 2013/27618

hastalıklarının bulunduğu, hastalığın homojen ve yüksek oranda görülmesi, diğer domates çeşitlerinde görülmemesi, hastalığın bitkinin daha geç evresinde patojenlerin artması ile belirgin hale gelmesi gerekçe gösterilerek fide kaynaklı olduğu vurgulanarak, hesaplanan davacı zararının tahsiline karar verilmiştir. Davalıların gerek yargılama safhasında gerekse temyiz aşamasında ileri sürdüğü delilleri arasında, ... Asliye Hukuk Mahkemelerinde aynı firmanın aynı cins domates fidelerinin bahsedilen hastalıklar nedeniyle kuruması sonucu zararlarının tahsili için açılan davalarda bilirkişi raporlarında farklı görüş belirtilerek davanın reddine karar verildiği bildirilerek buna ilişkin delilleri dosyaya sunulmuştur. Bahsedilen dava dosyalarından dosya içine getirtilen ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/106-2013/474 esas ve karar sayılı dosyasının incelenmesinde; bir başka üreticinin davalı...Tohum ve kooperatife karşı Alsancak RN F1 Domates fidesinin aynı hastalıklarla bulaşık olması nedeniyle uğradığı zararın tahsili için dava açtığı,... Üniversitesi ... Fakültesi Bitki Koruma Bölümünden seçilen üç kişilik bilirkişi heyetinin hazırladığı bilirkişi raporunda,hastalığın her aşamada bulaşması mümkün hastalıklardan olduğu,hangi aşamada bulaştığının tesbitinin mümkün olmaması nedeniyle davalıların sorumlu olmadığı belirtilmiş yine ... Üniversitesi ... Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünden seçilen üç kişilik bilirkişi heyeti raporunda ise hastalığın fide döneminden sonra otaya çıktığı ve yetiştiricilik sırasındaki iklim ve toprak koşullarından kaynaklandığı belirtilmiş, mahkemece bu bilirkişi raporları esas alınarak davanın reddine karar verildiği, kararın henüz kesinleşmediği görülmüştür. Bu durumda; Aynı yörede aynı firmalardan satın alınan aynı cins domates fideleri ile ilgili olarak açılan davalarda alınan bilirkişi raporlarının birbirlerine aksi görüşte oldukları ve bunları esas alan mahkemelerin de farklı kararlar verdiği anlaşılmaktadır. Mahkemece gerek eldeki dava dosyasında gerekse bahsedilen ... Asliye Hukuk Mahkemesinin dava dosyasında görevlendirilen bilirkişiler haricinde, üniversitelerin ... fakültelerinin bu hastalıklar konusunda uzman bölümlerinden bilirkişi heyeti oluşturularak, dava konusu olayın değerlendirilmesi ile eldeki dava dosyası ve diğer dava dosyalarındaki bilirkişi raporları arasındaki görüş farklılıklarını da etraflıca tartışıp değerlendirilerek (özellikle yörede daha evvelce yada sonra bu hastalığın görülüp görülmediği, evvelce münavebe olarak hangi bitkinin yetiştirildiği, diğer domates çeşitlerinde de görülüp görülmediği, hastalığın çıkış evresi izah edilerek)taraf ve yargı denetimine açık bilirkişi raporu alınıp raporlar arasındaki mubayenet giderilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile

hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

2-Bozma sebebine göre davalıların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda 1.bentte açıklanan nedenle kararın temyiz eden davalılar yararına BOZULMASINA, 2.bentte açıklanan nedenle davalıların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren ... gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/14705, Karar No: 2013/15049, Tarih: 05.11.2013

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/14705 E.  ,  2013/15049 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davacıların desteği ...’in idaresinde bulunan araçla yaptığı tek taraflı kaza sonucu vefat ettiğini, davalı ... şirketinin aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 30.000 TL. maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili , davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece toplanan delillere göre davacılar desteğinin aracın sürücüsü olduğu kendi kusuru ile kazaya sebebiyet verdiği, davalı zorunlu mali sorumluluk sigortasından tazminat talep edemeyecekleri gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanım

lanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarda açıklanan madde hükümlerinden,Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarda açıklanan madde hükümlerinden,Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; ... Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin taktirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde: