muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/12106, Karar No: 2016/18346, Tarih: 12.10.2016

**13. Hukuk Dairesi         2016/12106 E.  ,  2016/18346 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki muarazanın önlenmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı eczacı, taraflar arasında imza edilen 2012 yılı protokolünün 5.3.10 maddesi uyarınca kurumu zarara uğratmak amacıyla kasıtlı olarak sahte reçete fatura edildiğinden bahisle haksız olarak yazılı uyarı ve 63.715,37TL para cezası verildiğini, kendisinin reçete düzenlemek gibi bir görevinin olmadığı gibi bu yönde reçete veya rapor araştırması yapması ya da çıplak gözle reçetelerin sahte olup olmadığını sorgulaması gibi bir yükümlülüğünün olmadığını, buna ilişkin bir tespit yapmasının da mümkün olmadığını, üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, gelen reçetelerde yazılı ilaçları usulüne uygun olarak hastalara teslim ettiğini ileri sürerek, yazılı uyarı ve 63.715,37 TL para cezası verilmesine dair işlemin iptali ile muarazanın giderilmesini istemiştir.

Davalı, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne, karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, temyiz eden davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava, davalı kurum tarafından uygulanan cezai işlemin protokole aykırı olduğu ileri sürülerek, işlemin iptali ve çekişmenin önlenmesi istemine ilişkindir. Davalı, kurumun ... Başkanlığı tarafından ... İlinde faaliyet gösteren eczaneler hakkında yürütülen inceleme sonrasında, 59 adet ilaç kullanım raporunun hastaların bilgileri dışında düzenlenen içerik itibariyle sahte raporlar olduklarını, sahte ilaç kullanım raporlarına istinaden düzenlenen 118 kağıt reçete ve 19 adet e-reçete olmak üzere toplam 137 adet reçetenin de yine hak sahiplerinin bilgisi dışında düzenlenen içerik itibariyle sahte reçeteler olduğunun belirtildiğini, söz konusu reçetelerden 12 adedinin davacı tarafın sahibi olduğu.....Eczanesi tarafından karşılanarak kuruma fatura edildiğinin tespit edildiğini, yapılan tespitler neticesinde 12 adet reçete için, kurum ile ... arasında imzalanan 2012 yılı Eczane Protokolünün 5. Sözleşmenin Feshi ve Cezai Şartlar başlığı altında yer alan 5.3.10 maddesi gereği kurum tarafından, davacının sahibi bulunduğu Hatay Hayat Eczanesinin yazılı olarak uyarılmasına ve 12 adet reçete bedeli 5.563,49 TL, 06/04/2015 tarihi itibariyle hesaplanan 2.516,98TL yasal faiz ve reçete bedelinin 10 katı tutarında olan 55.634,90 TL cezai şart bedeli olmak üzere toplam 63.715,37 TL para cezası uygulanmasına karar verildiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davalı eczane tarafından karşılanan 12 adet reçetenin sahte ilaç kullanım raporlarına dayanması ve içerik itibari ile sahte olması nedeniyle 2012 yılı protokolünün 5.3.10 maddesi gereğince davacı eczacı hakkında cezai işlem uygulandığı, taraflar arasında düzenlenen 2012 yılı Eczane Protokolünün 5.3.10 maddesi gereğince, eczacı ya da eczane çalışanlarınca kurumu zarara uğratmak amacı ile kasıtlı olarak sahte reçete fatura edilmesi halinde protokolün 5.3.10 madde hükmünün uygulanacağı, eczacı ya da eczane çalışanları dışında 3.kişilerin dahli ile kuruma fatura edildiğinin yapılacak araştırma veya inceleme sonucunda tespit edilmesi halinde bu madde hükmünün uygulanamayacağı, soruşturma kapsamında dinlenen tüm doktorların davacı eczane tarafından karşılanan 12 adet reçeteyi kendilerinin düzenlendiğini kabul ettikleri, davacı eczanenin reçete dayanağı raporların ve reçetelerin içerik itibari ile sahte olduğunu araştıramayacağı, eczacı ve çalışanlarının sahte rapor ve sahte reçete düzenlenmesine iştirak ettiklerine dair soruşturma dosyasında delil bulunmadığı dolayısı ile eczane hakkında 2012 yılı Eczane Protokolünün 5.3.10 maddesinin uygulanamayacağı, gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2013/16707 soruşturma numaralı 31.08.2015 tarihli ek kararıyla, davacı hakkında, eczacı olarak reçetenin içeriğinin doğru olup olmadığını kontrol etme yükümlülüğü bulunmadığından, dolandırıcılık suçunun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle, kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 2012 yılı eczane protokolünün 5.3.10.maddesinde "Eczacı ya da eczane çalışanlarınca Kurumu zarara uğratmak amacıyla kasıtlı olarak Kuruma sahte ilaç fiyat kupürü/sahte karekod, sahte reçete veya sahte rapor fatura edildiğinin tespiti halinde reçete bedelinin 10 (on) katı tutarında cezai şart uygulanarak eczacı uyarılır. Tekrarı halinde reçete bedelinin 20 (yirmi) katı tutarında cezai şart uygulanarak sözleşme feshedilir ve 1 (bir) yıl süreyle sözleşme yapılmaz. Ancak, söz konusu sahte ilaç fiyat kupürü/sahte karekod, sahte reçete veya sahte raporun eczacı ya da eczane çalışanları dışında üçüncü kişilerin dahli ile Kuruma fatura edildiğinin yapılacak araştırma ve/veya inceleme sonucunda tespit edilmesi halinde bu madde hükmü uygulanmaz." ancak sözleşmenin 4.3.6 maddesinde “Protokolün (5.3) numaralı maddesindeki fiilerin tespit edildiği reçetede fiili ilgilendiren reçete veya ilaç bedeli ödenmez. Kurumca yapılan yersiz ödemeler varsa, ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz ile birlikte eczacının Kurumda tahakkuk etmiş alacağından mahsup edilir. Eczacının alacağının yersiz ödeme tutarını karşılamaması veya alacağının olmaması halinde genel hükümlere göre tahsil edilir.” düzenlemesi gereğince davacı eczacıya ceza verildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, mahkemenin de kabulünde olduğu üzere, davacı eczanenin reçeteleri kuruma fatura etmesinde kusuru yok ise de kurum sorumlululuğunda olmayan reçetelerle ilgili davacının davalı kurumdan faiziyle birlikte reçete bedellerini tahsil etmesi mümkün değildir. Bu itibarla, 12 adet reçete bedeli 5.563,49TL, 06/04/2015 tarihi itibariyle hesaplanan 2.516,98TL yasal faizin davalı kurumdan tahsili yönünde hüküm kurulması, reçete bedellerinden sorumlu olmayan kuruma külfet yükleyecektir. Davacı reçete bedellerini ve faizini ancak sahtecilik yapan kişilerden isteyebilir. Üçüncü kişilerin suç teşkil eden  eylem ve fiillerinden davalı kurum sorumlu tutulamaz. Bu açıklamalar karşısında cezai şart bedeli dışındaki reçete bedeli ve faizi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın tümden kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

SONUÇ: (1) nolu bentte belirtilen nedenle kararı temyiz eden davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2-İkinci bentte açıklanan nedenlerle, temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, HUMK’nun 440/1 maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12/10/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/1108, Karar No: 2020/4897, Tarih: 09.03.2020

**4. Ceza Dairesi         2020/1108 E.  ,  2020/4897 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Tehdit, kasten yaralama

HÜKÜMLER : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

1-Olay günü katılan ... ... ile müşteki sanık ... arasında laf atma meselesinden dolayı çıkan tartışmada, haklarında tefrik kararı verilen mağdur ... ve sanık ...’ın da, katılan ...’ın yanına gittikleri ve birlikte müşteki sanık ...’ı darp ettikleri, akabinde sanık ...’ın da, sanık ...’ı çağırarak birlikte kendisini darp eden .....ve ...’ı aradıkları ve karşılaştıklarında, sanık ...’ın "silahını çek" demesi üzerine sanık .....ı’ın silahını çekerek ateş ettiğinin iddia ve kabul edilmesi karşısında, olayın çıkış sebebi, gelişimi ve eylemler arasındaki öncelik sonralık durumu üzerinde durularak, sanıklar hakkında TCK'nın 29. maddesindeki haksız tahrik hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmemesi,

2-Sanıklara neden oldukları yargılama gideri ve vekalet ücretinin 5271 sayılı CMK'nın 326/2. maddesi uyarınca ayrı ayrı yükletilmesi yerine, eşit olarak tahsiline karar verilmesi,

3-Sanıklar ... ve ... hakkında, TCK'nın 106/2-c maddesi uyarınca belirlenen hapis cezalarından, aynı Kanunun 43. maddesi uyarınca 1/4 oranında artırım uygulanırken hesap hatası nedeniyle sonuç cezaların 3 yıl 1 ay 15’er gün yerine 1 yıl 19 ay 7’şer gün hapis cezası olarak eksik tayini,

4-Sanık ... hakkındaki kasten yaralama suçunun kovuşturulmasının şikayete bağlı bulunması, müştekinin dosyada sanık hakkında şikayetçi olduğu ancak müştekinin, ... 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 2012/263 Esas sayılı dosyasında müştekiyi yaralama suçuna iştirak ettikleri iddia edilen suça sürüklenen çocuklar ... ve ... hakkındaki şikayetinden vazgeçtiği, TCK'nın 73/5. maddesine göre vazgeçmenin iştirak halinde suç işleyenleri de kapsaması gerektiği, yüzlerine karşı verilen hükümlerin UYAP kaydından yapılan incelemede kesinleşmiş olduğunun anlaşılması karşısında, bu suça iştirak eden suça sürüklenen çocuklar hakkındaki şikayeten vazgeçmenin sanık ...'a sirayet edip etmeyeceği değerlendirilmeden mahkumiyet hükmü kurulması,

5-Başka suçtan farklı yargı çevresindeki cezaevinde tutuklu olduğu anlaşılan sanık ...'a duruşmadan vareste tutulma hakkının hatırlatılmadığı ve vareste tutulma talebi de bulunmadığı halde hükmün açıklandığı 10/10/2013 tarihli oturumda hazır bulundurulmadan hükümlülüğüne karar verilmesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 196. maddesine aykırı davranılarak savunma hakkının kısıtlanması,

6-Sanık ...'ın adli sicil kaydındaki ilamın suça sürüklenen çocuk sıfatı ile almış olduğu hükme ilişkin olduğundan hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağının gözetilmemesi,

6-Sanık ...'ın adli sicil kaydındaki ilamın suça sürüklenen çocuk sıfatı ile almış olduğu hükme ilişkin olduğundan hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağının gözetilmemesi,

7-Sanık ...'a isnat edilen TCK'nın 86/2. maddesi kapsamındaki kasten yaralama suçu yönünden CMK'nın 253 ve 254. maddeleri uyarınca uzlaştırma işlemi uygulanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun bu kapsamda tekrar değerlendirilip belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ... müdafii ile sanıklar ..., ... ve ...’in temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, HÜKÜMLERİN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, tehdit suçundan yeniden hüküm kurulurken karşı temyiz olmadığından 1412 sayılı CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı bakımından sanığın kazanılmış haklarının saklı tutulmasına yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 09/03/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/15561, Karar No: 2013/200, Tarih: 15.01.2013

**6. Hukuk Dairesi         2012/15561 E.  ,  2013/200 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Kiralananın tahliyesi

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı tahliye davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde duruşmalı olarak temyiz edilmiş ancak davanın mahiyeti itibari ile duruşmaya tabi olmadığından duruşma talebinin reddine karar verildikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava iktisap ve işyeri ihtiyacı nedeniyle tahliye istemine ilişkindir. Mahkemece istemin kabulü ile kiralananın tahliyesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili; dava dilekçesi ile davalının 01.09.2004 başlangıç tarihli sözleşme uyarınca eski malik ...’ın kiracısı olduğunu, müvekkilinin kiralananı 11.07.2011 tarihinde satın aldığını, satın alma olgusu ve ihtiyaç iddiasının süresinde davalıya bildirildiğini, ancak davalının kiralananı tahliye etmediğini belirterek, iktisap ve işyeri ihtiyacı nedeniyle kiralananın tahliyesine karar verilmesini istemiştir. Davalı ise kira sözleşmesinin tarafı olmadığını, sözleşmenin kiracı adına ... tarafından imzalandığını, ancak ...’a böyle bir iş için vekaletname vermediğini, taşınmazın gerçek kiracısı ... olduğundan davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini savunmuştur. Mahkemece kiracının davalı ... olduğu kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Açılacak tahliye davasının akdi ilişkinin tarafı olan kiracıya tevcih edilmesinde zorunluluk bulunmaktadır. Davacı 01.09.2004 başlangıç tarihli ve iki yıl süreli kira sözleşmesine dayanmıştır. Kira sözleşmesini kiralananın eski maliki ... ile kiracı ... yerine vekili sıfatıyla ... imzalamıştır. Dava kiracı sıfatıyla ...’ye karşı açılmış ise de davalı akdi ilişkiyi kabul etmemiş, sözleşmede imzası olan Kadir ile kendi arasında vekalet ilişkisinin söz konusu olmadığını savunmuştur. Kural olarak yetkisi olmaksızın veya yetki sınırlarını taşarak başkası adına hukuki işlem yapan kişinin yaptığı akde, yetkisiz temsil olunan tarafından icazet verilmedikçe bu akit temsil olunanı bağlamaz. Olayımızda; davalı temsil ilişkisine karşı çıkmış bu durumun aksi veya icazet olgusu davacı tarafından usulüne uygun delillerle kanıtlanamamıştır. Öte yandan sözleşmede imzası olan ... taşınmazda kiracı olduğunu açıklamak suretiyle, davacıyı da hasım göstererek 17.10.2011 tarihinde aldığı tevdi mahalli kararı doğrultusunda kira paralarını ödemeye başlamıştır. Mahkemece hükme esas alınan 01.09.2004 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ... vekili olarak ... tarafından imzalanmış ise de davalı ...’in bu konuda Kadir’e verdiği bir vekaletname bulunmamaktadır. Olayın bu yönü itibari ile davanın doğru hasma tevcih edilmediği açıktır. Davanın belirtilen bu gerekçe ile reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 15.01.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/93, Karar No: 2016/17184, Tarih: 03.05.2016

**19. Ceza Dairesi         2016/93 E.  ,  2016/17184 K.**

**"İçtihat Metni"**

... Gazetesinin 16/01/2015 tarihli baskısının 4. sayfasında ve www.sabah.com.tr internet adresinde yayınlanan "Eski Danışmandan Torpil İhtarnamesi" başlıklı haber nedeniyle ilgilisi ... tarafından yapılan cevap ve düzeltme talebinin kabulüne ilişkin .... Sulh Ceza Hakimliğinin 06/02/2015 tarihli ve 2015/559 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine dair .... Sulh Ceza Hakimliğinin 21/04/2015 tarihli ve 2015/1537 değişik iş sayılı kararı aleyhine ... Bakanlığının 01/12/2015 gün ve 78865 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 23/12/2015 gün ve KYB.2015-400701 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.

Anılan ihbarnamede;

Dosya kapsamına göre, talebe konu haber içeriğinde ilgilisi ...'ın bir dönem danışmanlığını yapmış ...'ın kendisine vaat edildiği iddia edilen iş sebebiyle dosya arasında da mevcut 30/12/2014 tarihli ve 42396 yevmiye numaralı ihtarnameye dayanılarak ...'a iş garantisi verildiği için milletvekilliği danışmanlığı teklifinin kabul edildiği, yapılmamış işlerin sanki takip edilmiş ve yapılmış gibi seçmene bildirilmesi istendiği ve ...'ın bu beyanları ifade etmekten kaçındığı için ilgilisi ... ile aralarında husumet çıktığından bahsedildiği, söz konusu ihtarnamenin varlığı göz önünde bulundurulduğunda haberin görünen gerçekliğe dayandığı, talep edenin aktif bir siyasetçi olduğu ve bundan dolayı kendisi ile ilgili her türlü haberin toplumu yakından ilgilendirdiği, yine haber içeriğinde ilgilisi ... hakkındaki iddialara yer verilip haber içeriğinde de "iddia" şeklinde belirtildiği, ilgilisi hakkında küçük düşürücü veya kişilik haklarım ihlal edici ifadelere yer verilmeyip yalnızca olayın aktarıldığı, olayın haber niteliği de göz önüne alındığında, merciince yapılan itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü;

A-İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

İfade özgürlüğü; öğretide değişik tanımlara rastlanmakla birlikte, genel bir kabulle, insanın özgürce fikir edinebilme, edindiği fikir ve kanaatlerinden dolayı kınanmama, bunları meşru yöntemlerle dışa vurabilme imkan ve özgürlüğüdür.

Doğal haklardan kabul edilen ifade özgürlüğü, çoğulcu demokrasilerde vazgeçilmez ve devredilmez bir niteliğe sahiptir.

Bu özelliğinden dolayı da, ifade özgürlüğü temel hak ve özgürlükler kapsamında değerlendirilerek birçok uluslararası belgeye konu olmuş, Anayasamızda da bu konuda ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.

I- DÜZENLEMELER:

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 19. maddesinde; "Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan ve hangi ülkede olursa olsun bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir"

Bu özelliğinden dolayı da, ifade özgürlüğü temel hak ve özgürlükler kapsamında değerlendirilerek birçok uluslararası belgeye konu olmuş, Anayasamızda da bu konuda ayrıntılı düzenlemeler yapılmıştır.

I- DÜZENLEMELER:

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 19. maddesinde; "Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğü hakkı vardır. Bu hak, karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan ve hangi ülkede olursa olsun bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir"

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10. maddesi 1. fıkrasında: "Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir." hükümlerine yer verilmiştir.

Anayasamızın 25. maddesinde; "Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne amaçla olursa olsun kimse düşünce ve kanatlerini açıklamaya zorlanamaz. Düşünce ve kanatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz."

26. maddesinde de; "Herkes düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir."

Şeklinde düzenlemeler yapılarak temel insan haklarından olan düşünceyi açıklama ve yayma ile bilim ve sanat özgürlüğü güvence altına alınmıştır.

1789 Fransız Devrimi ile başlayan ifade özgürlüğünün sonsuz ve sınırsız olmadığı, kısıtlı da olsa sınırlandırılmasının gerekeceği, uluslararası ve ulusal alanda hukuki normlara konu edilmiştir.

II-SINIRLAMALAR:

Bu amaçla da:

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 10. maddesinin 2. fıkrasında; "Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir."

17. maddesinde ise; "Bu sözleşme hükümlerinden hiçbiri, bir devlete, topluluğa veya kişiye sözleşmede tanınan hak ve özgürlüklerin yok edilmesine veya burada öngörüldüğünden daha geniş ölçüde sınırlamalara uğratılmasına yönelik bir etkinliğe girişme ya da eylemde bulunma hakkını sağlar, biçimde yorumlanamaz" tarzında düzenlemeler yapılarak devletlere kendi toplumlarını düzenlemeleri bu açıdan da ifade özgürlüğünün sınırlarını, sözleşmenin 10. maddesinde yer alan kriterleri gözeterek çözebilmeleri konusunda takdir yetkisi tanınmıştır.

İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi ulusal makamların bu takdir yetkisini sözleşmenin 10. maddesiyle bağdaşır şekilde kullanıp kullanmadıklarını önüne gelen davalar aracılığıyla denetlemektedir.

Ulusal makamlar, ifade özgürlüğünün sınırlanması ile ilgili takdir yetkilerini kullanırken önemli bir toplumsal ihtiyaç veya zorunluluğun bulunması, sınırlamada aşırıya gidilmemesi, sınırlamanın meşru bir amacı gerçekleştirmek için yapılması ve yasayla sınırlama getirilmesi hususlarını gözetmek zorundadırlar.

Her ne kadar doktrinde bu konuda üye devletlerin aynı ölçüleri benimsemeleri gerektiği savunulmakta ise de değer yargıları ülkeden ülkeye değişmektedir.

Çağdaş ülkelerin çoğunda; iftira, onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici söz ve beyanlar, savaş kışkırtıcılığı, hukuk düzenini cebir yoluyla değiştirmeye yönelen, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik olan ifadeler düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemekte, suç sayılmak suretiyle cezalandırılmaktadırlar.

Anayasamızın 13. maddesinde; "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne, ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."

14. maddesinde: "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.

Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz.

Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler, kanunla düzenlenir."

Anayasamızın 26. maddesinin 2. ve devamı fıkralarında ise; "Bu hürriyetlerin kullanılması, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngürdüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.

Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz.

Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir."

Hükümleri yer almaktadır.

B-BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ: