muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/4702, Karar No: 2010/13876, Tarih: 07.12.2010

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde iadesine, 07.12.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/21495, Karar No: 2015/9092, Tarih: 23.06.2015

**17. Hukuk Dairesi         2013/21495 E.  ,  2015/9092 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün temyizen tetkiki davalılar S.S ...Toh. Tar. Sat. Koop. Birliği ve ..., ... ile ... vekilince istenmiş, davalı ... Yağlı Toh. Tar. Sat. Koop. Birliği vekilince duruşma talep edilmiş olmakla duruşma için tayin edilen 23.06.2015 Salı günü davacı ... (...'ya velayeten kendisine asaleten) vek. Av. ... ve davalı ... Yağlı Tohumlar Tar. Sat. Koop. Birliği vekili Av. ... geldi. Diğer davalılardan gelen olmadı. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı ve davalı ... Yağ. Toh. Tar. Sat. Koop. Birliği vekilleri dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalı ...'un sürücüsü, ... Yağlı Tohumları Tarım Satış Kooperatifinin işleteni olduğu, davalı ...'ye zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı kamyonete yolun sağ şeridinde durakladığı sırada davalı ... idaresindeki, davalı ...'in maliki olduğu, davalı ... AŞ'ye zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı .... plakalı kamyonetin arkadan çarptığını,

çarpmanın etkisiyle savrulan ve sol şeride geçerek yol üzerinde devrilen ... plakalı kamyonete ise kendi şeridinde seyreden davacıların murisi ....'nın sürücüsü ve aynı zamanda işleteni olduğu.... plakalı kamyonun havanın sisli ve zeminin de buzlu olması nedeniyle çarptığını, akabinde murisin sürücüsü ve işleteni olduğu ... plakalı kamyona .... plakalı davalı ... 'nin sürücüsü, davalı ... Turizm Otobüs İşletmeciliği Petrol Ürünleri Ltd Şti'nin işleteni olduğu ve davalı .... Sigorta AŞ'ye zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olan otobüsün hafifçe sol arkadan çapması sonucunda meydana gelen zincirleme trafik kazasında davacıların murisi ...'nın öldüğünü, kazanın davalıların ağır kusurları sonucu meydana geldiğini, murisin ölmeden önce kendisine ait iki adet kamyonla lojistik firmalarına taşımacılık işi yaptığını, ayda 2.000,00 TL gelir elde ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı eş Yasemin ve küçük kızı Aslı için ayrı ayrı 1.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile her iki davacı için ayrı ayrı 50.000,00'er TL manevi tazminatın davalı ... şirketleri yönünden dava tarihinden, diğer davalılar yönünden ise kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; yargılama sırasında maddi tazminat talebini davacı eş Yasemin için 167.923,41 TL ve davacı küçük kızı ....için 43.447,70 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili, kazaya karışan 34 VP 8419 plakalı kamyonetin müvekkil şirkete zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigortalının kusuru oranında teminat limiti ile sınırlı olarak sorumluluklarının bulunduğunu, manevi tazminat sorumluluklarının bulunmadığını savunmuştur.

Davalı ... vekili, müvekkil şirketin ... plakalı kamyonetin zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğunu, sigortalı aracın kusurlu olması halinde kusuru oranında ve poliçe limiti ile sınırlı olarak maddi tazminattan sorumlu olduklarını belirtmiştir.

Davalı ... ve ...; ölenin gelirinin yaşı ve sosyal durmuna göre fahiş olduğunu, ölenin kullandığı araç ile davalı ... idaresindeki araca çarptığını ve kendi ölümüne neden olduğunu, ölenin kazada

%100 kusurlu olduğunu, kazadaki ölüm olayında kendileri ile ilgili illiyet bağının kesildiğini, kazada müteselsil ve müşterek sorumluluğunun bulunmadığını, ceza dosyasının sonucunun beklenmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Davalı ... ve ... Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi vekili; kazada müvekkili Umut'un kusurunun bulunmadığını, çarpmanın etkisiyle savurulan kooperatifin aracına murisin çarpması neticesinde ölüm olayının gerçekleştiğini, illiyet bağının kesildiğini, kusuru kabul etmediklerini, talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, müvekkil şirketin sigortalı aracın kusuru oranında polçe limiti ile sınırlı olarak maddi tazminattan sorumluluğu bulunduğunu, manevi tazminat sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, maddi tazminat talebinın kısmen kabulü ile davacı Yasemin için 167,923,41 TL ve davacı ... için 43.447,70 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılar ..., ..., ... ve Trakya Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifinden kaza tarihinden, davalılar ... AŞ yönünden poliçe limitiyle sınırlı olarak ve temerrüt tarihi olan 17.03.2008 tarihinden itibaren, davalı ... yönünden poliçe limitiyle sınırlı olarak ve temerrüt tarihi olan 19.03.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalılar Bahri, Aviva Sigorta AŞ ve Malkara Yıldırım Turizm ve Otobüs İşletmeciliği Petrol Ürünleri Ltd Şti yönünden maddi tazminat davasının reddine; manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile davacı eş Yasemin için 25.000,00 TL ve davacı kızı Aslı için 20.0000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ... ve Trakya Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifinden kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, davalılar... Sigorta AŞ ve ....Turizm ve Otobüs İşletmeciliği Petrol Ürünleri Ltd Şti yönünden manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili, davalı ... Yağlı Tohumları Tarım Satış Kooperatifi vekili ile davalılar ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı ... vekili, davalı ... Yağlı Tohumları Tarım Satış Kooperatifi vekili ile davalılar ... ve ...'in kusur ve manevi tazminat hususundaki temyiz itirazları ile aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Destekten yoksun kalma zararının hesabında, davacılar için ayrı ayrı hesap edilen tazminat miktarından önce ayrı ayrı kusur indirimi yapılması, akabinde SGK tarafından davacılara bağlanan rücuya tabi aylıkların peşin sermeye değeri tutarlarının her bir davacı için bulunan rakamlardan ayrı ayrı tenzil edilmesi gerekirken, somut olayda hükme esas alınan bilirkişi Ayhan Tokat tarafından düzenlenen 09.04.2013 tarihli aktüer raporunda SGK tarafından davacılara bağlanan rücuya tabi aylıkların peşin sermeye değerleri üzerinden her bir davacı için ayrı ayrı kusur indirimi yapılması doğru görülmemiş ve bozma nedeni yapılmıştır.

3-Mahkemece hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda davacı eşin evlenme ihtimali olarak %4 oranı belirlenmiş ve buna göre hesaplama yapılmıştır. Bu oranın davacı eşin rapor tarihindeki yaşı esas alınarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Oysa Dairemizin ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre davacı eşin evlenme ihtimali oranının tespitinde davacı eşin kaza tarihindeki yaşının nazara alınması gerekir. Aktüer raporu, bu haliyle de hüküm kurmaya elverişli değildir. Mahkemece, davacı eşin kaza tarihindeki yaşı, sosyal ve ekonomik durumu, 18 yaşın altındaki çocuk sayısı, Yargıtay uygulamaları ve evlenme ihtimali konusunda düzenlenmiş tablolardan da yararlanılarak durumuna uygun bir oranda evlenme ihtimali indirimi konusunda ek rapor alınması ve sonucuna göre hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekili, davalı ... Yağlı Tohumları Tarım Satış Kooperatifi vekili ile davalılar ... ve ...'in sair temyiz itirazlarının reddine, 2 ve 3 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı ... vekili, davalı ... Yağlı Tohumları Tarım Satış Kooperatifi vekili ile davalılar ... ve ...'in temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 1.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı ... Yağlı Tah. Tar. Sat. Koop. Birliğine verilmesine, duruşmada vekille temsil olunmayan diğer davalılar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar Umut, davalı ... Yağlı Tah. Tar. Sat. Koop. Birliğine, ... ve ...'e geri verilmesine 23.6.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/6469, Karar No: 2023/11989, Tarih: 30.11.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/6469 E.  ,  2023/11989 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2192 Esas, 2023/232 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Cizre 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/292 Esas, 2022/405 Karar

2797 sayılı Yargıtay Kanunu’nun 40 ıncı ve Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 18 inci maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalılar ... vd. vekili tarafından adli yardım talepli olarak temyiz edildiği, bu sebeple de temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin yatırılmadığı belirlenmiştir.

Adli yardım talebi temyiz yoluna başvuru sırasında istendiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 336 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, davalının adli yardım talebini inceleme görevi Yargıtaya aittir.

Adli yardım 6100 sayılı Kanun’un 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların yararlanabileceği adli yardımın şartları, ödeme gücünden yoksun olma ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Adli yardım talebinde bulunan gerçek kişi veya tüzel kişinin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Adli yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı, bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Bu açıklamalar ışığında adli yardım talebini içeren dilekçe ile ekindeki belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde; adli yardım talebinde bulunan davalının ödeme gücünden yoksun olduğuna ilişkin belge sunulmadığından adli yardım talebinde bulunan tarafın, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken temyiz yoluna başvuru giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olduğu yönünde kanaat oluşmadığından, adli yardım talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu itibarla;

1. Hükmü veren Mahkeme tarafından 6100 sayılı Kanun’un 337 nci maddesi uyarınca;

a) Adli yardım talebinin reddine dair kararın, talebi reddedilen tarafa “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 337 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tebliğinden itibaren bir hafta içinde mahkemeye dilekçe vermek suretiyle karara itiraz edebileceği” şerhini içeren davetiye ile tebliğ edilmesi,

b) Adli yardım talebinde bulunan tarafın, ret kararına karşı itiraz etmesi hâlinde dosyanın itirazı incelemekle görevli Yargıtay 6. Hukuk Dairesine gönderilmek üzere Dairemize gönderilmesi,

2. Adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz edilmemesi veya itirazın Yargıtay tarafından reddedilmesi hâlinde, 6100 sayılı Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 344 üncü maddesi uyarınca;

a) Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

2. Adli yardım talebinin reddi kararına karşı itiraz edilmemesi veya itirazın Yargıtay tarafından reddedilmesi hâlinde, 6100 sayılı Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 344 üncü maddesi uyarınca;

a) Temyiz harçlarının bir haftalık kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi hâlde temyiz başvurusundan vazgeçmiş sayılacağı hususunun başvurana yazılı olarak bildirilmesi,

b) Verilen kesin süre içinde temyiz harçları tamamlanmadığı takdirde temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilerek başvurana tebliğ edilmesi,

3. Verilen kesin süre içinde;

a) Temyiz harçlarının tamamlanması hâlinde,

b)Temyiz harçlarının tamamlanmaması sebebiyle temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde temyiz edilmesi durumunda ise temyiz harç ve giderleri de yatırıldıktan sonra,

dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE,

30.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/32009, Karar No: 2014/25473, Tarih: 03.11.2014

**2. Ceza Dairesi         2013/32009 E.  ,  2014/25473 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık, konut dokunulmazlığını bozma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Sanıkların, müştekiye ait ve bir kapısı arıza nedeniyle kilitlenmeyen aracı, araç içerisinde örtü altından elde ettikleri kontak anahtarı ile çalıştırıp çalmaları biçimindeki eylemlerinin, TCK'nın 142/2-d maddesine uyduğu gözetilmeden, aynı Kanun'un 142/1-e maddesinden hüküm kurulması, karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan duruşmaya toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükmün istem gibi ONANMASINA, 03/11/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/9255, Karar No: 2025/817, Tarih: 05.02.2025

**9. Ceza Dairesi         2024/9255 E.  ,  2025/817 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇLAR : Çocuğun cinsel istismarı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet

TEMYİZ EDENLER : Katılan mağdure vekili, sanık müdafii

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

İlk Derece Mahkemesince bozma üzerine verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelendi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarını işlediği iddiası ile açılan kamu davasında, bozma üzerine yapılan yargılama sonucunda, İnegöl 2. Ağır Ceza Mahkemesince mevcut delillerin değerlendirilmesi neticesinde sanığın elinden tutarak boş bir araziye götürdüğü katılan mağdurenin elinden, yanaklarından, burnundan ve dudağından öpmek, beline sarılmak ve kalçasına ve göğsüne dokunmak şeklinde gerçekleştirdiği eylemleri nedeniyle atılı suçlardan mahkumiyetine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

A. Katılan Mağdure Vekilinin Temyiz İstemi

Özetle katılan mağdure lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine ilişkindir.

B. Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi

Özetle eksik inceleme ile mahkumiyet kararları verildiğine, mahkumiyetlere yeter delil bulunmadığına, katılan mağdure hakkında aldırılan raporun yetersiz olduğuna ve kabul anlamına gelmemekle beraber sanığın eylemlerinin sarkıntılık kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. GEREKÇE

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 288 ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler nazara alınıp, aynı Kanun'un 289. maddesinde sayılı kesin hukuka aykırılık halleri ve temyiz dilekçelerinde belirtilen nedenler de gözetilerek yapılan değerlendirmede, yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasıfları ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle İnegöl 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararında katılan mağdure vekili ve sanık müdafiince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesiyle sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/4. maddesi uyarınca İnegöl 2. Ağır Ceza Mahkemesine, gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

05.02.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/13815, Karar No: 2012/21267, Tarih: 20.06.2012

**8. Ceza Dairesi         2009/13815 E.  ,  2012/21267 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Suçu ve suçluyu övme

HÜKÜM : Hükümlülük

Gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a tayin edilen adli para cezasının tutarına ve karar tarihinde yürürlükte olan 5219 sayılı Yasayla değişik CMUK.nun 305. ve 5237 sayılı TCK.nun 50/5. madde ve fıkrası hükümleri gözetilerek, hükmolunan para cezası miktarına göre hükümlerinin temyiz olanağı bulunmadığından adı geçen sanıklar müdafiinin temyiz isteğinin 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken CMUK.nun 317. maddesi gereğince oybirliğiyle (REDDİNE),

2- Sanık ... hakkındaki hükme yönelik temyizin incelenmesinde:

“İşlenmiş bir suçun” veya “işlemiş olduğu bir suçtan dolayı bir kişinin” alenen övülmesi TCK.nun 215. maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. Kişinin, işlediği suç nedeniyle övülmesi, bu kişinin işlediği suçun da övüldüğünü göstermektedir.

Türkiye Cumhuriyet Anayasasının 90/5. maddesinde yeralan “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarda kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmü uyarınca 19.03.1954 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 10.03.1954 tarih ve 6366 sayılı Yasa ile onaylanmış bulunan “İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetlerini Koruma Sözleşmesi” (AİHS), iç hukukumuzun uyulması zorunlu bir parçası haline gelmiştir.

Sözleşmenin 9. maddesinde din ve inanç hürriyeti, 10. maddesinde ifade hürriyeti, 11. maddesinde örgütlenme hürriyeti düzenlenmiştir. Bu üç madde; sözleşmenin genel amacı olan çoğulcu demokratik rejim için toplumda hoşgörünün sağlanarak çoğulcu demokrasinin yerleştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik hükümlerdir.

İfade hürriyeti, bilgi verme ve bilgi edinme hürriyeti sözleşmenin 10. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak kamu makamlarının müdahaleleri olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü, haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar”, ikinci fıkrasında ise, “Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın ve ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.” denilmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarında, kamuyu ilgilendiren sorunların kamuya açık olarak tam bir serbestlik içerisinde tartışılabilmesi, şiddeti teşvik eden eylemler hariç bu tartışmanın boyutlarının Devlet organları tarafından maksimuma çıkarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Süreklilik gösteren bu kararlarda, kamuoyunun bir bölümünün ve hatta çoğunluğun hoşuna gitmeyen, ürkütücü, şok edici, fikirlerin de sözleşmenin 10. maddesi tarafından korunduğu belirtilmektedir. (Handyside / Birleşik Krallık, Castells / İspanya vb. Kararlar)

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarında, ifade hürriyetinin iki istisnası olduğuna işaret edilmektedir. Birinci istisna şiddeti teşvik edici ve övücü söylemler, ikinci istisna ise azınlıklara karşı nefret söylemidir. Bunun için önce yazı veya sözün içeriğine bakılmalıdır.

Yazı veya Sözler;

a) Şiddet, bir araç olarak öngörüyorsa,

b) Kişileri hedef gösterip kanlı bir intikam istiyorsa,

c) Benimsenen düşünceler için şiddete başvurmanın meşru olduğu ileri sürülüyorsa,

d)İnsanda saldırgan duygular uyandıracak biçimde anlamsız bir nefret yaratarak şiddetin doğmasına uygun bir ortamı kışkırtıyorsa,

İfade hürriyetinden yararlanmayabilir. (Sürek / Türkiye, no.1 Büyük Daire, no 26682/95, Güzel ve Özer / Türkiye, 6 Temmuz 2010 kararı)

Yazı veya sözün kim tarafından, nerede, nasıl bir ortamda, hangi koşullar altında yazıldığı veya söylendiği değerlendirilmelidir. Mahkeme “yakın ve mevcut tehlike” ölçütüne yaklaşarak sözleri söyleyen kişinin ne kadar etkili olduğu, söylenilen yer ve zaman bakımından söylenenlerin şiddet yaratmaya müsait olup olmadığına bakılması gerektiğini kabul etmektedir. (Zana / Türkiye, 25 Kasım 1997 kararı)

İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun esaslı temellerinden birini oluşturup, toplumun ilerlemesi ve her bir bireyin gelişimi için temel koşullardan biridir. İfade özgürlüğü, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız görülen veya ilgilenmeye değmez bulunan “haber” ve “düşünceler” için değil, fakat aynı zamanda aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanır. Bunlar çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın “demokratik toplum” olamaz. Sözleşme'nin 10. maddesinde belirtildiği üzere, bu özgürlüğün istisnaları vardır; ancak bu istisnalar dar yorumlanmalıdır. (23.09.1994 tarihli Jersild – Danimarka kararı; 21.01.1999 tarihli Janowski – Polanya kararı; 25.11.1999 tarihli Nilsen ve Johnsen – Norveç kararı; 25.07.2001 tarihli Perna – İtalya kararı).

Bu kapsamda şiddete, silahlı direnmeye veya isyana teşvik niteliği taşıyan yaklaşımlar ile azınlıklara yönelik nefret söylemi içeren açıklamalar sözleşmenin koruduğu ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemez. (02.10.2003 tarihli Kızılyaprak – Türkiye kararı; 27.05.2004 tarihli Yurttaş – Türkiye kararı ; 09.03.2004 tarihli Abdullah Aydın – Türkiye kararı)