muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2016/15221, Karar No: 2017/11214, Tarih: 06.07.2017

**3. Hukuk Dairesi         2016/15221 E.  ,  2017/11214 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamı üzerine mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dilekçesinde; davacının miras ve diğer paydaşların payını satın almak suretiyle maliki olduğu 614 sayılı parselin, davalının açtığı tapu iptal ve tescil davası sonucunda davalı adına tesciline karar verildiğini; davacı adına olan tapu kaydı iptal edilmeden önce taşınmaz üzerine 350'ye yakın çeşitli meyve ağaçları dikip etrafını da beton kazık ve telle çevirerek masraf yaptığını; davalının, bu nedenle sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak, 10.000 TL'nin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiş ve ıslah dilekçesi ile de talebini, 123.389,44 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın haksız ve yersiz olduğunu, dava konusu taşınmazdaki meyve ağaçlarının bakımsız olup, bir kısmının kuruduğunu, meyve verecek durumda olmayıp, fidan niteliğinde sayılması gerektiğini, ayrıca arazide yeraltı suyu bulunması nedeniyle fidanların büyümesinin de mümkün olmadığını, bir çoğunun kuruduğunu beyanla; davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; "davacının iyi niyetli olması nedeniyle, davacının davalının sebepsiz zenginleştiği oranda tazminat isteyebileceği, gerekçesiyle davanın kabulüyle ; 123.389.44 TL'nin 10.000 TL'sine dava tarihi olan 04.11.2010 tarihinden, 113.389,44 TL'sine ıslah tarihi olan 05.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; sözkonusu hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 18.12.2014 Tarih 2014/11188 Esas 2014/16804 Karar Sayılı ilamıyla; davacının kötüniyetli zilyet olduğu kabul edilerek, T.M.K.'nun 722/3.maddesinde yazılı ilke ve esaslar doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davacının iyiniyetli zilyet olarak değerlendirilmesinin isabetsiz olduğu gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir .

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde ; kötü niyetli zilyet olduğu anlaşılan davacının taşınmaz üzerindeki ağaçların yalnızca odun bedelini alabileceği gerekçesiyle "davanın kısmen kabulü ,kısmen reddine ,2.368,80 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiş ; sözkonusu karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir .

1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

2-)Davalı vekilinin vekalet ücretine yönelik temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;

AAÜT 13. maddesine göre; Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (yedinci maddenin ikinci fıkrası, dokuzuncu maddenin birinci fıkrasının son cümlesi ile onuncu maddenin son fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. Ancak hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez.

Davanın tamamen veya kısmen kazanılması ya da reddedilmesi halinde ise, nispi vekalet ücreti kabul ya da reddedilen müddeabihin değeri üzerinden hesaplanır.

Somut olayda davacı, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL üzerinden dava açmış, ıslah dilekçesiyle talebini 123.389,44 TL'ye çıkarmış ve bu miktar üzerinden eksik harcı ikmal etmiştir . Mahkemece dava 2.368,80 TL yönünden kısmen kabul edilmiştir

Buna göre mahkemece, davanın kısmen kabul -kısmen reddine karar verilmiş olmakla kendisini vekille temsil ettirmiş olan davalı lehine reddedilen dava değeri üzerinden nisbi vekalet ücreti takdiri gerekirken" Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT 13/2 maddesine göre 2.368,80 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,", şeklinde hüküm tesisi isabetsiz olup, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacı tarafa iadesine, 6100 sayılı HMK'nun Geçici Madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.07.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/18889, Karar No: 2019/6989, Tarih: 29.05.2019

**17. Hukuk Dairesi         2016/18889 E.  ,  2019/6989 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı Selçuk Ecza Deposu Tic. Ve San. A.Ş. Vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalıların sürücüsü, maliki ve trafik sigortacısı oldukları aracın çarpması sonucu müvekkilinin annesinin vefat ettiğini belirterek 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Selçuk Ecza Deposu Tic.ve San....vekili, olayda tüm kusurun müteveffada olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitleri dahilinde sorumlu olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulü ile davacının maddi tazminat talebinin reddine, 4.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Selçuk Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. Ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiş; hükmün davacı vekili ve davalı Selçuk Ecza Deposu A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 02.06.2015 tarihli ve ... Esas, 2015/8067 Karar sayılı ilamı ile manevi tazminat yönünden bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kısmen kabulü ile davacının maddi tazminat talebinin reddine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar Selçuk Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. Ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiş; hüküm davalı Selçuk Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. Vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1-Mahkemece verilen 21/01/2016 tarihli karar, temyiz eden davalı ...'e 10.03.2016 tarihinde tebliğ edildiği halde; mahkeme kararıyla ilgili temyiz dilekçesinin, davalı ... tarafından, HUMK'nun 432. maddesinde öngörülen 15 günlük yasal süre geçirildikten sonra (28.03.2016 tarihinde) verildiği ve temyiz defterine kaydedildiği görülmektedir. Süresinden sonra yapılan temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi, 01.06.1990 gün ve 3/4 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, Yargıtayca da bu yolda karar verilebileceğinden, davalı ... tarafından süresinden sonra yapılan temyiz isteminin reddi gerekmiştir.

2-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı Selçuk Ecza Deposu Tic. Ve San. A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalı ...'in temyiz isteminin süre yönünden reddine; (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Selçuk Ecza Deposu Tic. Ve San. A.Ş. Vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA, ve aşağıda dökümü yazılı 244,04 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı Selçuk Ecza Deposu Tic. Ve San. A.Ş.'den alınmasına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ...'e geri verilmesine 29/05/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/1080, Karar No: 2024/7053, Tarih: 03.10.2024

**11. Hukuk Dairesi         2024/1080 E.  ,  2024/7053 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla)

SAYISI : 2020/216 Esas, 2022/96 Karar

HÜKÜM : Kısmen kabul

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü'nde yardımcı doçent doktor unvanıyla görev yaptığını, yıllar süren çalışma ve bilgi birikimini her yıl konu ile ilgili olarak girdiği derslerdeki anlatımlarından oluşan ders notlarını esas alıp geliştirerek “İnşaat Mühendisliğinde Malzeme Cilt 1 Malzeme Bilimi" isimli kitabı oluşturduğunu, bu kitabın basımı için 12.05.2006 tarihinde bağlı olduğu bölüm başkanlığına başvurduğunu, başvuru sürecinin devamında geçmiş yıllarda kendisine hocalık yapması nedeniyle tanıdığı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi'ndeki hocalarından ... ve davalıya 24.05.2006 tarihinde görüş ve önerilerini almak için kitabını sunduğunu, hocalarından ...'ın olumlu görüş bildirmesine karşın davalının kitabı hakkında olumsuz görüş bildirdiğini, buna karşın Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yönetim Kurulu'nca 20.09.2006 tarihinde müvekkilinin kitabının ders kitabı olarak bastırılabileceğine karar verildiğini, davalının, 2007 yılında çıkardığı “İnşaat Mühendisliğinde Malzeme Bilgisi” ve 2008 yılında çıkardığı “Yapı Malzemeleri ve Beton” adlı iki kitapta müvekkiline ait kitaptan hukukun izin verdiği sınırların çok üzerinde ve kaynak belirtilmeden yanlış olan kısımlar da dahil olmak üzere birebir alıntılar yaptığını, davalının bu kitapları ders kitabı olarak öğrencilerine zorunlu tutup bundan menfaat temin ettiğini, davalının bu eylemlerinin müvekkilinin eseri üzerindeki maddi ve manevi haklarına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak koşuluyla 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68 inci maddesinin bir ve ikinci fıkraları uyarınca sözleşme yapılması halinde ödenmesi gereken rayiç bedelin üç katı tutarı olan 9.000,00 TL maddi tazminat ve aynı kanunun 70 inci maddesi gereğince 1.000,00 TL olmak üzere toplam 10.000,00 TL maddi tazminat ile 30.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının hiç bir kısıtlama ve ölçü getirmeden kendi notlarının bir kısmının kullanılabileceğine dair müvekkiline izin verdiğini, müvekkilince bu izin kapsamında davacıya ait ders notlarından atıf yapılarak yararlanıldığını, davacı tarafından eser vasfına haiz olduğu belirtilen notların umuma arz edilmediğini, bu nedenle eser vasfını haiz olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının hiç bir kısıtlama ve ölçü getirmeden kendi notlarının bir kısmının kullanılabileceğine dair müvekkiline izin verdiğini, müvekkilince bu izin kapsamında davacıya ait ders notlarından atıf yapılarak yararlanıldığını, davacı tarafından eser vasfına haiz olduğu belirtilen notların umuma arz edilmediğini, bu nedenle eser vasfını haiz olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak, dava dosyası kapsamında düzenlenen bilirkişi heyet raporu incelendiğinde dosyadaki dava konusu çalışmasının eser niteliğinde olduğu, bu kapsamda 5846 sayılı Kanun'un 1/B maddesinde eser tanımına uygun bir eserin şartlarının oluştuğu, dava dosyası kapsamında eserin ayrıca basılmış ve yayınlanmış olması şartının oluşmamasının eser kapsamındaki nitelendirmeyi etkilemeyeceği, davalının eyleminin iktibas serbestisinin hem şekle hem de esasa ilişkin şartlara uymada yapıldığından yolsuz iktibas teşkil ettiği, davalının dava konusu eser kapsamında bulunan kitabı davacının kitabından sonra hazırladığı, kendisinin ders verirken davacıya ait kitaplardan yararlandığı, davalının eserini oluştururken davacının eserinden yararlandığı ve bu anlamda 5846 sayılı Kanun'un 35 inci maddesindeki iktibas kurallarını ihlal etmiş olduğu, hesap bilirkişisi tarafından düzenlenen 02.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda davacı tarafın uğramış olduğu maddi tazminat miktarının tespitinin yapıldığı, bilirkişi raporlarının birbiri ile çelişkili olmaması, dosya içeriğine uygun, hukuka ve denetime elverişli olduğu, hükme esas alınması gerektiği, raporun nedenlerini açıklayıcı, taraflar, mahkememiz ve kanun yolu denetimine açık ve gerekçeli olması, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli görüldüğünden mahkememizce hükme esas alınarak davacı tarafın dava dilekçesi ile uğramış olduğu maddi zarara ilişkin 10.000,00 TL talepte bulunduğu, davacı tarafça her ne kadar manevi tazminat talebinde bulunulmuş ise de somut olayda davacı tarafın manevi açıdan herhangi bir kaybının bulunmadığı, manevi açıdan kişilik haklarının zedelendiğine ilişkin herhangi bir delilin bulunmadığı, dosyamız kapsamında davacının, davalının eylemi nedeni ile manevi olarak elem ve ızdırap duymasının ispatlanamamış olması manevi tazminatın amacı ve ölçütleri, tazminatın zenginleştirme ve fakirleştirme amacı taşımaması ilkeleri ile değerlendirildiğinde; manevi tazminatın unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, eser sahipliğine dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 14, 15, 35, 68 ve 70 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

IV. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, eser sahipliğine dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 14, 15, 35, 68 ve 70 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Davacı, “İnşaat Mühendisliğinde Malzeme Cilt 1 Malzeme Bilimi" isimli kitabı bulunduğunu, davalının, 2007 yılında çıkardığı “İnşaat Mühendisliğinde Malzeme Bilgisi” ve 2008 yılında çıkardığı “Yapı Malzemeleri ve Beton” adlı iki kitapta müvekkiline ait kitaptan hukukun izin verdiği sınırların çok üzerinde ve kaynak belirtilmeden yanlış olan kısımlar da dahil olmak üzere birebir alıntılar yaptığını, davalının bu kitapları ders kitabı olarak öğrencilerine zorunlu tutup bundan menfaat temin ettiğini, davalının bu eylemlerinin müvekkilinin eseri üzerindeki maddi ve manevi haklarına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Mahkemece, davalının, davacının eserinden yararlandığı ve iktibas kurallarını ihlal ettiği kabul edilerek maddi tazminata hükmedilmiş, manevi tazminatın koşulları oluşmadığı belirterek manevi tazminata ilişkin talep reddedilmiştir.

Eser sahibinin manevi hakları, eser ile sahibi arasındaki bağ dolayısıyla, eser sahibinin kişiliğine bağlı olarak oluşan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak ve inhisarı yetkilerdir. Kişilik haklarından farkı, fikri hukuk alanında eser sahibinin manevi hakkının doğumu için, alenileşmiş bir eserin varlığı gereklidir. Mahkemece davacının kitabının eser niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.

5846 sayılı FSEK'nin 70/1 maddesinde, manevi hakları haleldar edilen kişinin, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabileceği düzenlenmiş olup, somut olayda, davacıya ait kitaptan izinsiz alıntı yapılması suretiyle davacının manevi haklarından FSEK'nin 14 üncü maddesi kapsamında umuma arz salahiyetinin ve aynı Yasa'nın 15 inci maddesi kapsamında eser sahibinin adının belirtilmesi salahiyetinin ihlal edilmiş olduğu ve FSEK'nin 70 inci maddesi kapsamında manevi tazminat talep koşullarının oluştuğu gözetilmeksizin yazılı şekilde manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

V.SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bend uyarınca Mahkeme kararının BOZULMASINA, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine, 03.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/2089, Karar No: 2019/1366, Tarih: 17.12.2019

**Hukuk Genel Kurulu         2016/2089 E.  ,  2019/1366 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Van İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 08.05.2014 tarihli ve 2013/342 E., 2014/272 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 23.11.2015 tarihli ve 2014/19072 E., 2015/31176 K. sayılı kararı ile;

“…Davacı isteminin özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin iş sözleşmesinin davalı işverence haklı neden olmaksızın feshedildiğini beyanla kıdem, ihbar ve kötü niyet tazminatı ile fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı cevabının özeti:

Davalı vekili, davacı ile müvekkili arasında iş sözleşmesi ilişkisi olmadığını, davacının dava dışı şirket işçisi olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme kararının özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar süresi içinde davacı ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacı ve davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı alacaklarının belirsiz alacak davası türünde talep edilmesi için gerekli şartların varlığı noktasında toplanmaktadır.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.

6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,

"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.

(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."

Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.

Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.

Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukukî yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukukî yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmî davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hâllerde bu yola başvurulması kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.

Alacağın hangi hallerde belirsiz, hangi hallerde belirli veya belirlenebilir olduğu hususunda kesin bir sınıflandırma yapılması mümkün olmayıp, her bir davaya konu alacak bakımından somut olayın özelliklerinin nazara alınarak sonuca gidilmesi gereklidir.

6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneği bilirkişi ya da keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.