muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/5561, Karar No: 2014/12238, Tarih: 22.09.2014

**3. Hukuk Dairesi         2014/5561 E.  ,  2014/12238 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : MANİSA 1. ASLİYE HUKUK(TİCARET) MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/11/2013

NUMARASI : 2012/194-2013/433

Taraflar arasında görülen kayıp-kaçak bedelinin iadesi talebi davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkil firmanın 2005/6 döneminden itibaren 10001101340 ve 10015012700 numaralı elektrik abonesi olduğunu, bu durumun müvekkil şirketin ödemiş olduğu faturalar ile sabit olduğu, 2005/6 döneminden bu yana müvekkil şirketin davalı şirkete yüklü tutarlarda elektrik kullanımına ilişkin bedel ödendiğini, bu bedel içinde müvekkil şirketten tahsil edilen kayıp kaçak bedelinin olduğu, dava tarihi itibariyle belirlenmiş bulunan 47.851,44 TL tutarında 2005/06 2011/12 dönemleri de dahil olmak üzere kayıp kaçak bedeli olarak müvekkil şirketten tahsil edilen bedelin, müvekkili tacir olduğundan dava tarihinden itibaren işleyecek Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı değişen oranlarda avans faizi ile birlikte iadesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesiyle; davanın hem görev yönünden hem de esas bakımından reddini dilemiştir.

Mahkemece, kayıp kaçak bedelinin kurumun kanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde ve kanunun temel amaçlarına uygun şekilde belirlediği bir bedel olduğu, söz konusu bedeli belirlemek üzere alınan kurul kararının kurulun düzenleyici bir işlemi olarak tüm tüzel ve gerçek kişiliği bağladığı, tarifelerin uygulanmasının lisans sahibi şirketler bakımından yasal bir zorunluluk olduğu ve şirketlerin tarifeyi değişteremeyeceği gibi tarifede yer almayan bir bedeli tahsil edemeyeceği, düzenlenen tarifeler kapsamında belirlenmiş bir bedeli de tahsil etmeme gibi bir davranışta bulunamayacağından bahisle davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dairenin önüne gelen uyuşmazlık, davalının davacıdan kayıp-kaçak bedeli isteyip isteyemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Kayıp-kaçak miktarı, dağıtım sistemine giren enerji ile dağıtım sisteminde tüketicilere tahakkuk ettirilen enerji miktarı arasındaki farkı göstermektedir. Kayıp-kaçak bedeli elektrik sisteminde ortaya çıkan teknik ve teknik olmayan kaybın maliyetinin kayıp-kaçak bedeli oranları ölçüsünde karşılanabilmesi amacıyla belirlenen bir bedeldir.

Davalı kurum tarafından elektrik enerjisinin üretiminden, tüketicilere ulaştırılıncaya kadar oluşan elektrik eksikliği kayıp bedeli olarak; enerji nakil hatlarından çeşitli sebeplerle sayaçtan geçirilmeksizin, herhangi bir bedel ödemeden kullanılan elektrik bedeli de kaçak bedeli olarak diğer kullanıcı abonelere yansıtılmaktadır.

Davalı kurum tarafından elektrik enerjisinin üretiminden, tüketicilere ulaştırılıncaya kadar oluşan elektrik eksikliği kayıp bedeli olarak; enerji nakil hatlarından çeşitli sebeplerle sayaçtan geçirilmeksizin, herhangi bir bedel ödemeden kullanılan elektrik bedeli de kaçak bedeli olarak diğer kullanıcı abonelere yansıtılmaktadır.

4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4.maddesinin 1.fıkrasında, bu kanun ile verilen görevleri yerine getirmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kurulduğu belirtilmiş, aynı maddenin 2.fıkrasında ise; “Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları fâaliyetleri ve bu fâaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur…” hükümlerine yer verilmiştir.

Madde metninden de açıkça anlaşılacağı üzere, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na tüketicilere yapılacak elektrik satışlarında uygulanacak fiyatlandırmaya esas unsurları tespit etme görevi verilmiştir.

Bu maddede de anlatılmak istenilen hususun 1 kw elektrik enerjisinin tüketicilere ulaşıncaya kadarki maliyet ve kâr payı olup, yoksa Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na sınırsız bir fiyatlandırma unsuru belirleme yetkisi ve görevi vermediği açıktır.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu bu maddeye dayanarak 11/08/2002 gün ve 24843 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Perakende Satış Hizmet Geliri ile Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ”i yayımlamış ve lisans sahibi şirketlerde bu tebliğe uygun olarak tüketicilerden kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedeli adı altında bir bedel tahsil etmişlerdir.

Ancak yukarıda açıklandığı üzere tebliğin dayanağı olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4.maddesinde, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu’na sınırsız bir fiyat belirleme hak ve yetkisi verilmemiştir.

Elektrik enerjisinin nakli esnasında meydana gelen kayıp ile başka kişiler tarafından hırsızlanmak suretiyle kullanılan elektrik bedellerinin (kaçak) kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmek hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmamaktadır.

Ancak yukarıda açıklandığı üzere tebliğin dayanağı olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4.maddesinde, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu’na sınırsız bir fiyat belirleme hak ve yetkisi verilmemiştir.

Elektrik enerjisinin nakli esnasında meydana gelen kayıp ile başka kişiler tarafından hırsızlanmak suretiyle kullanılan elektrik bedellerinin (kaçak) kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmek hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmamaktadır.

Hem bu hâl, parasını her halükarda tahsil eden davalı Kurum’un çağın teknik gelişmelerine ayak uydurmasına engel olur, yani davalı kendi teknik alt ve üst yapısını yenileme ihtiyacı duymayacağı gibi; elektriği hırsızlamak suretiyle kullanan kişilere karşı önlem alma ve takip etmek için gerekli girişimlerde de bulunmasını engeller. Oysa ki, elektrik kaybını önleme ve hırsızlıkları engelleme veya hırsızı takip edip, bedeli ondan tahsil etme görevi de bizzat enerjinin sahibi bulunan davalıya aittir.

Bununla birlikte nihai tüketici olan vatandaşın faturalara yansıtılan kayıp-kaçak, trafo kaybı ve sistem kullanım bedellerinin hangi miktarda olduğunun apaçık denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödediğini bilmesi, şeffaflık ve hukuk devletinin vazgeçilmez unsurlarındandır. (Aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 21/05/2014 tarih, 2013/7-2454 Esas, 2014/679 Karar sayılı ilamı ile de benimsenmiştir.)

Hâl böyle olunca mahkemece; yukarıda belirtilen ilke ve esaslar doğrultusunda inceleme yapılarak, davalının kayıp-kaçak bedeli tahakkuku uygulamasının yerinde olmadığı nazara alınarak davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 22.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/543, Karar No: 2014/3745, Tarih: 12.02.2014

**12. Hukuk Dairesi         2014/543 E.  ,  2014/3745 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 20/11/2013

NUMARASI : 2013/904-2013/1385

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi Yeliz Aziz Peker tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı tarafından borçlu hakkında bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibine başlandığı, örnek 10 numaralı ödeme emrinin tebliği üzerine, borçlunun yasal sürede icra mahkemesine yaptığı başvuruda, takip dayanağı senedin taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin teminatı olduğunu ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, takip dayanağı bononun, borçlunun itirazına dayanak gösterdiği alacaklı ile borçlu arasında imzalanan 17.08.2008 tarihli iş sözleşmesi kapsamında verildiği konusunda, alacaklının sözleşmeyi inkar etmediği de gözetildiğinde, taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Sözleşmenin incelenmesinde; “... sözleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılan işlerin eksik veya yeniden tadilat gerektirecek bir zarar meydana geldiğinde, işveren bildirimi üzerine en geç 3 gün içinde işler ve tadilatları malzemeleri ile birlikte yapmayı ve zararları gidermeyi kabul ve taahhüt eder.

İ.. G.. bu nedenlerle doğan zararları giderdiği takdirde işverenden herhangi bir malzeme veya işçilik gideri talep etmeyecektir. Aksi halde 3. kişilerce bu eksiklikler ve yapı çalışmaları işverence yaptırıldığında, bundan doğan bütün maddi giderleri İ.. G.. ve Gözütoklar İnşaat S.. A..'a bildirimden itibaren 10 gün içerisinde nakten ve defaten ödemeyi, ayrıca sözleşmeye uymadığı için de ayrıca 45.000 ytl cezai şart bedeli olarak ödemeyi kabul ve taahhüt ederler.

Buna karşılık da 17.8.2008 düzenleme tarihli 45.000 ytl bedelli senet bu sözleşme ile birlikte imzalanarak S.. A..'a teslim edilmiştir ...” ibarelerinin bulunduğu görülmüştür.

Sözleşmedeki ibarelerden, takip dayanağı bononun, sözleşmeye uyulmadığı takdirde cezai şart bedeli olarak verildiği açık olmakla, alacak şarta bağlanmış olup, alacağın varlığı ve tahsilinin gerekip gerekmediği yargılamayı gerektirir.

O halde mahkemece istemin kabulü ile takibin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile reddi isabetsizdir.

SONUÇ :Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366 ve HUMK'nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 12.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/11278, Karar No: 2014/761, Tarih: 20.01.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/11278 E.  ,  2014/761 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon 1. İş Mahkemesi

TARİHİ : 28/02/2013

NUMARASI : 2012/753-2013/178

Davacı, yasal şartların oluştuğu dönemlerde 2926 sayılı Yasa gereğince Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitiyle, 6111 sayılı Yasadan yararlandırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, davanın açılmış sayılmasına karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ...... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava; davacının 01/09/1994-01/06/2007 tarihleri arasında tarım-bağkur sigortalılığının tespiti ve 6111 sayılı yasadan yararlandırılmasına karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, Dairemizin 11/09/2012 tarih 2012/12626 E. ve 2012/14259 K. sayılı bozma kararından sonra yapılan yargılamada, dosyanın daha önce 09/01/2012 tarihinde işlemden kaldırılmakla, HMK.nun 150/6 ve 320/4 madde hükümlerine göre davanın açılmamış sayılmasına, karar verilmiştir.

Davacı vekili 28/02/2013 tarihli son duruşmadan önce, mahkemeye mazeret amaçlı faks çekerek, duruşma saatinde Of Sulh Ceza Mahkemesi'nde duruşmaları bulunduğu için duruşmaya katılamayacağını, duruşma saatinin öğleden sonraya alınmasını, ertelenen saatte de duruşmaya yetişemediği takdirde mazeretli sayılmasına ve dosyada eksiklik yok ise yokluğunda davanın kabulü yönünde karar verilmesini talep ettiği dilekçeyi sunmuştur.

İşlemden kaldırma ve davanın açılmamış sayılması müessesesi HMK 320/4. maddesinde (1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK)’nun 409 ve devamı maddelerinde) düzenlenmiştir.

Kural olarak, mahkemece; taraflara usulüne uygun davetiye çıkarılması, bu yolla tarafların duruşmada hazır bulunmalarının ve savunma yapabilmelerinin sağlanması yasal bir zorunluluk ve hukuki dinlenilme hakkının da gereğidir.

Usulüne uygun davet edilen taraf davacı ise, davasını takip etmek istiyorsa, bizzat ya da vekili vasıtasıyla duruşmaya katılmalıdır. Eğer duruşma günü celseye katılma imkanı yoksa, buna ilişkin mazeretini bildirmeli, belgelemeli ve duruşma gününün kendisine bildirmesi için gerekli giderleri de yatırmalıdır. Davalı taraf ise, yargılamaya katılmak istemiyorsa ve savunma yapmayacaksa katılmak zorunda değildir. Bu durumda davayı inkar etmiş sayılır; davayı takip etmek isteyip de buna imkanı yoksa bu durumu dilekçesi ile bildirmeli, belgelemeli ve tebliğ giderlerini de yatırmalıdır.Görüldüğü üzere, duruşma günü celseye katılma imkanı olmayan tarafın bu mazeretini bildirip belgeleyerek, bildirim giderlerini de yatırarak duruşmanın ertelenmesini isteme olanağı bulunmaktadır.

Mahkemece, usulüne uygun biçimde davet edilmiş taraflardan yalnız biri duruşmaya katılırsa, gelmeyen tarafın geçerli mazeret gönderip göndermediği, gerekli masrafın karşılanıp karşılanmadığı incelenecek; gelen tarafın bu mazeret dilekçesine karşı beyanına göre, dosyanın işlemden kaldırılmasına ya da kaldırılmamasına karar verilecektir.

Mazeret göndermeyen davacı tarafın yokluğunda duruşmaya gelen taraf davayı takip etmeyeceğini açıkça bildirirse, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.

Mazeret bildirilmişse ve diğer taraf hazır ise bu mazeret konusundaki düşüncesi mutlaka sorulmalıdır.

Davacı yanca mazeret bildirilmiş; mazereti hazır bulunan taraf ve mahkeme kabul etmişse, bu halde yargılamaya devam olunarak belirlenecek yeni duruşma gününün yatırılan davacı giderlerinden karşılanarak gelmeyen tarafa bildirilmesi gerektiğinde de kuşku yoktur.

Davacı mazeret bildirmiş ancak belgelendirmemişse ya da gönderdiği mazeret geçerli değilse, hazır bulunan taraf sorulmasına karşın mazereti kabul etmemişse, mahkeme mazereti değerlendirecek kabul ederse açıklanan şekilde davacı tarafa yeni duruşma gününü bildirecek, kabul etmezse de davanın hazır bulunan tarafça takip edildiğine ilişkin açık bir beyan bulunmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verecektir.

Somut olayda; dairemizin bozma kararından sonra, 28/02/2013 tarihli son celsede davacı vekilinin gönderdiği mazeret dilekçesi duruşmada okunmuş ve duruşmaya katılan davalı taraf vekili, davacı tarafça takip edilmeyen davayı takip etmediklerini beyan etmiş ve mahkemece, masrafı karşılanmadığı, mazeretin belgelendirilmediği, dava dosyasının daha öncesinde de (09/01/2012 tarihinde) işlemden kaldırıldığı gerekçe gösterilerek davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Oysa davacı vekili, mazeret dilekçesinde başka bir mahkemede duruşması olduğunu açıkça bildirmiş olup, mazeretini sebebe dayandırarak, öncelikle duruşmanın öğleden sonraya ertelenmesini talep etmiştir, yine faks yoluyla gönderdiği mazeret dilekçesine pul eklememiş ise de; dosya kapsamından UYAP'ta davacı vekili olarak kaydının bulunduğu, UYAP avukat portalından duruşma zaptını, dolayısı ile duruşma gününü kolaylıkla öğrenebileceği de anlaşılmaktadır. Mazeretini sebebe dayandıran ve UYAP'ta davacı vekili olarak kayıtlı olduğu için ayrıca duruşma gününün tebliğ için dilekçesine pul eklemesinin gerekmediği kabul edilen davacı vekilinin talebi usulüne uygun olup, mahkemece, davacı vekilinin mesleki mazeretinin kabul edilerek duruşmaya devam edilmesi gerekirken, mazeret dilekçesinin reddine ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve yargılamaya kaldığı yerden devam olunmak üzere karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 20/01/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/3659, Karar No: 2017/1056, Tarih: 09.03.2017

**16. Ceza Dairesi         2016/3659 E.  ,  2017/1056 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.04.2016 tarih 2016/138113 sayılı talep yazısıyla;

Diyarbakır (Kapatılan) 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.06.2007 tarihli ve 1998/128 esas, 2007/284 sayılı kararı ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 314/2 ve 62 ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca silahlı terör örgütü üyesi olmak suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına hükümlü ...’nun, bu cezasının 06.06.2015 tarihinde infaz edilmesini müteakip, yasaklanmış haklarının iadesine ilişkin talebi üzerine hükümlünün talebinin kabulü ile mahkumiyet kararı sonucunda yasaklanmış olan hakların iadesine ilişkin aynı Mahkemenin 01.09.2015 tarih ve 1998/128 esas, 2007/284 sayılı ek kararını kapsayan dosya incelendi.

Diyarbakır (Kapatılan) 5. Ağır Ceza Mahkemesince hükümlünün talebinin kabulü ile yasaklanmış hakların iadesine karar verilmiş ise de;

Yasaklanmış hakların geri verilmesine ilişkin karara dayanak teşkil eden 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu 13/A maddesinde yer alan;

"5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için; Türk Ceza Kanununun 53'üncü maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla,

a-Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması,

b-Kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması gerekir."

Şeklindeki düzenleme dikkate alındığında, memnu hakların iadesi kararı verilebilmesi için infazın tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık sürenin geçmiş olmasının gerekmesi karşısında, hükümlünün mahkum olduğu 6 yıl 3 aylık hapis cezasının 06.06.2015 tarihinde infaz edildiği ve yasaklanmış hakların iadesine ilişkin

kararın verildiği 01.09.2015 tarihinde 3 yıllık sürenin dolmadığı gözetilerek, talebin reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 25.03.2016 gün ve 94660652-105-21-15510-2015-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden ihbar ve mevcut evrak tebliğ olunmuştur;

I-OLAY:

Hükümlü ...’nun yasadışı Hizbullah terör örgütünün üyesi olmak suçundan Diyarbakır (Kapatılan) 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.06.2007 tarih, 1998/128 esas ve 2007/284 karar sayılı ilamı ile 5237 TCK’nın 314/2, 62, 53 58/9, 3713 sayılı Yasanın 5. maddesi uyarınca 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve bu cezasının da 06.06.2015 tarihinde infaz edildiği hükümlünün yasaklanmış hakların iadesine ilişkin mahkemeye başvurusu üzerine aynı mahkemenin 01.09.2015 tarihli ek kararıyla yasaklanmış hakların iadesine karar verilmiştir.

Yasaklanmış hakların iadesi için 5352 sayılı Adli Sicil Kanunun 13/A maddesinde öngörülen 3 yıllık sürenin geçmediği gerekçesiyle bu karara karşı Kanun Yararına Bozma yoluna başvurulmuştur.

II-KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI:

5237 sayılı TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Yasanın 5 ve TCK’nın 62. maddeleri gereğince cezalandırılan hükümlünün yasaklanmış haklarının geri verilmesi koşullarının oluşmadığına ilişkindir.

III-HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:

Yasaklanmış hakların geri verilmesi müessesini düzenleyen ve suç tarihinde yürürlükte olan 765 sayılı TCK’nın 121. maddesi “Müebbeden hidematı ammeden memnuniyet ve ceza mahkumiyetinden mütevellit diğer nevi ademi ehliyet cezaları memnu hakların iadesi tarikiyle izale olunabilir.” hükmüne yer vermiş, aynı Yasanın 122. maddesi de “(Değişik fıkra 21.11.1990-3679/6 md.) Yukarıdaki maddede yazılı ceza, şahsi hürriyeti bağlayıcı bir cezaya bağlı olduğu halde buna mahkum olan ve işlemiş olduğu cürümden pişmanlık duyduğunu ihsas edecek surette iyi hali görülen kimse, asıl cezasını çektiği veya ceza af ile ortadan kalktığı tarihten itibaren üç ve zamanaşımı ile düşmüş olduğu surette düştüğü tarihten itibaren beş yıl geçtikten sonra memnu haklarının iadesini talep edebilir.

Eğer bu mahrumiyet ve ıskatı ehliyet cezaları diğer bir cezaya ilaveten tertip olunmamış ise memnu hakların iadesi ancak hüküm ilamının katileştiği tarihten itibaren beş sene sonra istenebilir” biçimindedir.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5352 sayılı Adli Sicil Kanununda

yasaklanmış hakların geri verilmesi kurumuna yer verilmemiş iken, 06.12.2006 tarih 5560 sayılı Yasanın 38. maddesi ile, 13/A maddesi 5352 sayılı Yasaya eklenmek suretiyle yasaklanmış hakların geri verilmesi imkanı sağlanmıştır. Aynı Yasanın 13/A maddesi 5352 sayılı Yasaya eklenmek suretiyle yasaklanmış hakların geri verilmesi imkanı sağlanmıştır. Aynı Yasanın 13/A maddesinde; “5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için; Türk Ceza Kanununun 53'üncü maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla,

a-Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması,

b-Kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması gerekir.”

Yasanın açık hükmünden anlaşılacağı üzere;

1-İşlenen suçun 5237 sayılı TCK’nın dışında genel ve özel ceza içeren kanunlara dayalı olarak verilmesi,

2-Cezanın infazı tamamlandıktan sonra üç yıllık sürenin geçmiş bulunması,

3-Bu süre zarfında hükümlünün yeni bir suç işlememiş ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede olumlu kanaat oluşması gereklidir.