muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/12093, Karar No: 2017/2661, Tarih: 09.05.2017

**4. Hukuk Dairesi         2015/12093 E.  ,  2017/2661 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... ve diğerleri aleyhine 25/09/2013 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın reddine dair verilen 28/05/2015 günlü kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 25/04/2017 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı asil ... ve vekili Avukat ... ile karşı taraftan davalılar vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kâğıtlar incelenerek gereği düşünüldü

Dava, kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, istemin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, ... Üniversitesi Tıp Fakültesinde 2011 yılı Mart ayından itibaren İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptığını, davalılardan ...'nin Başhekimliğe atanmasından sonra Üniversite Rektörlüğü'ne haksız şikayet yazıları gönderildiğini, yapılan şikayetler neticesinde ... Ek Hizmet Binasında bulunan İç Hastalıkları Ana bilim Dalına Bağlı Endokrinoloji, Nefroloji, Gastroenteroloji ve Geriatri Polikliniklerine öğretim elemanı gönderilmeyerek poliklinik hizmetlerinin aksamasına yol açtığı gerekçesi ile hakkında davalı rektör ... tarafından disiplin soruşturması açıldığını, soruşturma açılması ve ceza verilmesi sürecinde hukuka ve hakkaniyete aykırı uygulamalar yapıldığını, semt polikliniklerinde araştırma görevlisi çalıştırılması hususunun Yönetmeliğe aykırı olduğunun kendisi tarafından soruşturma aşamasında ısrarla savunulmasına rağmen soruşturma komisyonu raporunda bu savunmasına hiç değinilmediğini, Yüksek Disiplin Kurulu tarafından ise bu savunmasına itibar edilerek ve bu savunması yerinde görülerek tarafına verilen yönetimden ayırma cezasının kaldırılmasına karar verildiğini, dört farklı soruşturma açılarak psikolojik olarak yıpratılmaya çalışıldığını, mesleki kariyeri ve itibarının zarar gördüğünü, baskı ve taciz ortamında çalışmaya maruz bırakıldığını, davalı Rektör ...'in davacıya karşı haksız soruşturmalar açılmasıyla başlatılan baskı ve taciz sürecinin başında olduğunu, diğer davalıların yer aldığı soruşturma komisyonunun tarafsız davranamayacak bireylerden oluşturularak davacıya zarar verilmesinin amaçlandığını, davalı ...'nin Rektörlük ve Soruşturma Komisyonu ile yaptığı yazışmalarda davacıya yönelik ağır itham, iftira ve hakaret içeren ifadeler

kullandığını, davalıların psikolojik taciz ya da mobbing olarak ifade edilen tutum ve eylemleri nedeniyle zarar gördüğünü belirterek, uğradığı manevi zararın giderilmesi isteminde bulunmuştur.

Davalılar ise, iddiaların yerinde olmadığını belirterek, davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, dosya kapsamı ile davalıların davacıya karşı kasti şekilde yıldırma amacıyla hareket ettiklerinin kabul edilemeyeceği, hukuka aykırı olarak kişilik haklarına saldırı niteliğinde ve mobbing sayılacak eylemlerinin ispat edilemediği gerekçesi ile istemin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamı ile davalıların davacıya karşı kasti şekilde yıldırma amacıyla hareket ettiklerinin kabul edilemeyeceği, hukuka aykırı olarak kişilik haklarına saldırı niteliğinde ve mobbing sayılacak eylemlerinin ispat edilemediği gerekçesi ile istemin reddine karar verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinde; davalılardan başhekim olan ... tarafından davacı ile ilgili olarak Rektörlük Makamına 04/10/2012 tarih ve 4390 sayılı, 10/10/2012 tarih ve 4532 sayılı, 22/10/2012 tarih ve 4766 sayılı ve 30/10/2012 tarih ve 4869 sayılı yazılarının yazıldığı, yazılan bu yazılar ile davacının ... Ek Hizmet Binasında bulunan İç Hastalıkları Ana Bilim Dalına Bağlı Endokrinoloji, Nefroloji, Gastroenteroloji ve Geriatri Polikliniklerine Öğretim Elemanı göndermeyerek poliklinik hizmetlerinin aksamasına yol açtığı gerekçesi ile mağduriyetlerin giderilmesinin istendiği, özellikle davalı ... tarafından Rektörlüğe sunulan 30/10/2012 tarihli yazıda, poliklinik hizmetlerinin aksadığı hususları yanında davacının yöneticilik görevini layıkıyla yapmadığı, İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri arasında oluşan huzursuzluk, gerilim, korku ortamı nedeniyle hizmette verimsizlik ve iş gücü kaybı ortaya çıktığı şeklinde ifadelere yer verildiği ve davacının görevden alınarak belirtilen hususların tetkik edilmesinin istendiği, bu yazının yazıldığı tarihte dosya kapsamında bulunan soruşturma raporuna göre 12/10/2012 tarihinde soruşturmanın açıldığı ve halihazırda zaten iddia edilen konulara ilişkin bir soruşturmanın mevcut olduğu, soruşturma komisyonunun başkanının davalı ... , üyelerinin ise diğer davalılar ... ve ... olduğu, soruşturma sonucunda davacının İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı olarak Çayyolu Ek Hizmet Binasında bulunan İç Hastalıkları Ana Bilim Dalına Bağlı Endokrinoloji, Nefroloji, Gastroenteroloji ve Geriatri Polikliniklerine öğretim elemanı göndermeyerek poliklinik hizmetlerinin aksamasına yol açtığı konusunda ... Üniversitesi Hastanesi Başhekimliği'nin ve Rektörlük Makamının uyarılarını dikkate almayarak kendi bildiğini yaptığı ve bu şekilde verilen emir ve görevleri kasten yapmadığı gerekçesi ile sonuç olarak davacının yönetimden ayırma cezası ile tecziyesine karar verildiği, karara davacı tarafın itirazı üzerine Yüksek Disiplin Kurulu'nun 27/06/2013 tarihli kararı ile ... Üniversitesi Semt Polikliniklerinde alanında uzman doktorlar tarafından hizmet verildiği, soruşturmaya konu ... Semt Polikliniğinde de çalışan hekimlerin uzman olması gerektiği, Rektörlüğün talebinin Sağlık Bakanlığının Semt Poliklinikleri Yönergesine aykırı olduğu gerekçesinin davacı tarafından rektörlük makamına iletildiği, dolayısıyla Rektörlük makamınca verilen emirlerin kasıtlı olarak yerine getirilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, davacıya isnat edilen verilen emir ve görevleri kasten yapmamak suçunun oluşmadığı gerekçesi ile cezasının kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yine davacı hakkında 29/11/2012 ve 30/11/2012 tarihli iki farklı tutanak tutulduğu, bu tutanakların, İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı olan davacı tarafından, tebliğ edilmek istenen yazıların sekreter olmadığı gerekçesi ile alınmak istememesi sebebiyle düzenlendiği, anılan tutanaklara dayanılarak davalı başhekim ... tarafından Üniversite Rektörlüğü'ne yazı yazıldığı ve hastane işleyişinin olumsuz etkilendiği iddialarına yer

verildiği ve Rektörlük tarafından da davacı hakkında yeni bir soruşturma açıldığı, açılan soruşturma sonucunda da 30/05/2013 tarihli yazı ile davacıya soruşturma sonucunda ceza tesisine yer olmadığına karar verildiği hususunun bildirildiği, yine davacı hakkında 04/03/2013 tarihli soruşturma raporu kapsamından anlaşıldığına göre bir kısım öğretim görevlilerinin şikayeti sonucunda akademik kurul kararların alınmasında öğretim görevlilerinin görüşlerinin alınmadığı şeklinde bir takım iddialar sebebi ile 23/01/2013 tarihinde üçünçü bir soruşturma açıldığı ve soruşturma sonucunda somut disiplin suçları belirtilmemesi nedeniyle cezalandırılmasının mümkün olmadığına karar verildiği, davacı hakkında açılan dördüncü soruşturmanın da 20/02/2013 tarihli soruşturma emrine dayandığı ve davacının İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı toplantılarının Yükseköğretim Kurumlarında Akademik Kurulların Oluşturulması ve Bilimsel Denetim Yönetmeliğinin 7. maddesine uygun olarak yapılmadığı iddiasına dayalı olarak açıldığı, böylelikle davacının 2012 yılının Ekim ayından Şubat 2013 tarihine kadar dört farklı soruşturmaya maruz bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Şu durumda, davacı hakkında semt polikliniklerinin işleyişi hakkında verilen emir ve görevleri kasti olarak yerine getirmediği iddiası ile açılan soruşturma sırasında ve öncesinde soruşturmaya konu ... Semt Polikliniğinde çalışan hekimlerin uzman olması gerektiği, Rektörlüğün talebinin Sağlık Bakanlığı'nın Semt Poliklinikleri Yönergesine aykırı olduğu gerekçesinin davacı ana bilim dalı başkanı tarafından Rektörlük Makamına iletilmesine rağmen davalı rektör, başhekim ve soruşturma komisyonu üyesi olan davalılar tarafından dikkate alınmadığı, yine üniversite işleyişi içerisinde yazışma işlemlerinin dahi soruşturma konusu yapılarak davacı hakkında soruşturma açıldığı ve sonucunda ceza tesisine yer olmadığına karar verildiği, 2012 yılının Ekim ayından 2013 yılının Şubat ayına kadar olan kısa süre içerisinde hakkında dört ayrı soruşturma açılarak farklı sebep ve gerekçelerle davacının soruşturma baskısı altında bırakılmaya çalışıldığı, ayrıca başhekim olan davalı ... tarafından Rektörlüğe sunulan 30/10/2012 tarihli yazıda maksadını aşan ifade ve suçlamalara yer verildiği, bu haliyle davalıların tutum ve davranışlarının bir bütün olarak mobbing (psikolojik baskı) olarak tanımlanan haksız eylem mahiyetinde olduğu nazara alındığında mahkemece, her bir davalının kusuru ve sorumluluk derecesi belirlenmek suretiyle davacı yararına uygun bir manevi tazminata karar verilmesi gerekirken istemin tümden reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve davacı yararına takdir olunan 1.480,00 TL duruşma avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine, peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 09/05/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/18029, Karar No: 2014/18019, Tarih: 20.11.2014

**11. Hukuk Dairesi         2013/18029 E.  ,  2014/18019 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki davadan dolayı .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22/05/2013 gün ve 2011/2-2013/108 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

1- Dava, bankacılık işlemlerinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, kararı davalı vekili adli yardım talepli olarak temyiz etmiş, mahkemece 27.09.2013 tarihli ek karar ile adli yardım talebinin reddine, 05.11.2013 tarihli ek karar ile de temyiz talebinden vazgeçilmiş sayılmasına karar verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 336/3. maddesi uyarınca kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay'a yapılır. Aynı Yasa’nın 448. maddesi uyarınca bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır. 336/3. maddesi, bu Kanun’un yargı yolu ve göreve ilişkin hükümlerinden olmadığından, geçici 1. madde kapsamında da değildir. Dolayısıyla davalının temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar vermeye yetkili mercii de temyiz incelemesi yapmakla görevli bulunan Dairemiz olup, yerel mahkemenin anılan ek kararları vermesi doğru değildir.

Bu çerçevede davalının adli yardım talebi ile ilgili olarak yapılan incelemede, 6100 sayılı Kanun'un 334 vd. maddeleri uyarınca, adli yardım talebinde bulunan kimsenin, kendisiyle ailesini geçindirmek bakımından önemli bir zarurete düşürmeksizin, davanın gerektirdiği giderleri ödeme gücünden kısmen veya tamamen yoksun bulunduğunu ve taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ispat etmesi gerekir. Aynı Yasa’nın 336/2. maddesine göre talepte bulunan kişi, iddiasını dayandırdığı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye sunmak zorundadır. Somut uyuşmazlıkta ise mümeyyiz davalı tarafça adli yardım talebine ilişkin dilekçelerin ekinde, mali durumuna ilişkin hiçbir bilgi ve belge sunulmamıştır.

Bu durum karşısında yerel mahkemenin davalının adli yardım talebinin reddine ve temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılmasına dair ek kararlarının bozularak ortadan kaldırılmasına ve Dairemizce davalının kanun yoluna ilişkin harç ve giderler bakımından adli yardım talebinin HMK’nın 337/2. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Bu durum karşısında yerel mahkemenin davalının adli yardım talebinin reddine ve temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılmasına dair ek kararlarının bozularak ortadan kaldırılmasına ve Dairemizce davalının kanun yoluna ilişkin harç ve giderler bakımından adli yardım talebinin HMK’nın 337/2. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

2- Yukarıdaki bentte açıklanan nedenlerle Dairemizce adli yardım talebinin reddine karar verildiğinden, bu kez mahkemece davalıya adli yardım taleplerinin reddedildiğinin bildirilmesi, mümeyyiz davalı tarafça itiraz edilmediği takdirde, 1086 sayılı HUMK’nın 5236 sayılı Kanun ile değişik 432. maddesi yollaması ile 426/D maddesi uyarınca peşin temyiz harcının ve dosyanın Yargıtay’a sevki giderinin ikmali için davalıya HUMK’nın anılan hükümleri uyarınca gerekli meşruhatı havi davetiyenin usulüne uygun bir şekilde tebliğ edilmesi gerekmektedir.

Ancak davalı tarafından Dairemizce verilen adli yardım talebinin reddine ilişkin karara itiraz edildiği takdirde, 11.04.2013 tarih 6459 sayılı Yasa'nın 23. maddesi ile değişik HMK’nın 337/2. maddesi gereğince işlem yapılması gerektiğinden dosyanın mahalline iadesine karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle yerel mahkemenin davalının adli yardım talebinin reddine ve temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılmasına dair 27.09.2013 ve 05.11.2013 tarihli ek kararlarının bozularak ortadan kaldırılmasına ve davalının adli yardım talebinin reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle mahkemece Dairemizin adli yardım talebinin reddi kararının davalıya tebliği ve sonucuna göre bir karar verilmesi için dosyanın MAHALLİNE İADESİNE, 20/11/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/7223, Karar No: 2022/15446, Tarih: 07.11.2022

**5. Hukuk Dairesi         2022/7223 E.  ,  2022/15446 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 13. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasının yapılan yargılaması sonunda; ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi üzerine bölge adliye mahkemesinin yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmünün Yargıtayca incelenmesi taraf vekillerince istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü;

- K A R A R -

1-Pendik 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/25 Esas, 2004/587 Karar sayılı dava dosyasının onaylı örneği ilgili mahkemesinden getirtilerek dosya arasına konulduktan,

2-Pendik 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2002/25 Esas, 2004/587 Karar sayılı kararının infaz edilip edilmediği hususu ilgili mahkemesi ve Tapu Müdürlüğünden sorulduktan,

Sonra, birlikte gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07.11.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/6928, Karar No: 2017/4807, Tarih: 19.07.2017

**16. Ceza Dairesi         2016/6928 E.  ,  2017/4807 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

TALEP:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 12.10.2016 tarih 2016/366757 sayılı talep yazısıyla;

Uşak 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 21.04.2016 tarihli ve 2016/4 esas, 2016/440 sayılı kararı ile Cumhurbaşkanına hakaret suçundan beraat eden sanık ....’nın, kullanıcısı olduğu tespit edilen www.facebook.com/profile.php?id=100002134719427&fref=ts adresindeki sosyal paylaşım sitesinden 21.09.2015 günü saat 13.37’de “Komedi filmi gibi. Orada burada miting yapacağına adam gibi polis yetiştir. Terörist besle devletin malını ona buna peşkeş çekme, adam gibi yönet, o zaman terör olmaz.” 10.10.2015 tarih, saat 16.54’de “bu nu buuu yine bildi. Katil Yezit ve Çetesi boş durmayacak” 10.10.2015 tarih saat 08.02’de “Kimisi zulme boyun eğmediği için düğüne, bayrama gider gibi zindana girerken, kimisi de hapis korkusuyla zulmeder” 09.10.2015 tarih saat 09.54’de “Gazetecilerden ve gerçeklerden korkan bir dünya lideri!” şeklinde paylaşımlarda bulunduğu, sanığın bu ifadelerinde sayın Cumhurbaşkanı ...’ı hedef aldığı, ifadelerin niteliği itibariyle Cumhurbaşkanına hakaret suçunu oluşturduğu gözetilmeden sanığın mahkumiyeti yerine yazılı şekilde beraatine karar verilmesinde isabet görülmediğinden; CMK 309. maddesi uyarınca Kanun Yararına Bozma yoluna başvurulmuştur.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 22.09.2016 gün ve 94660652-105-64-9740-2016-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden ihbar ve mevcut evrak tebliğ olunmuştur;

II-KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI:

5237 sayılı Kanunun 299/1-2, 43/1, 53. maddeleri kapsamındaki Cumhurbaşkanına hakaret suçundan sanık hakkında beraat kararı verilmesi ve bu kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi,

III-HUKUKSAL DEĞERLENDİRME:

T.C. Anayasasının 104/1 maddesine göre, Cumhurbaşkanı devletin başıdır ve bu sıfatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder. Bu nedenledir ki Cumhurbaşkanına hakaret suçu, kişilere ve şerefe karşı suçlar içerisinde değil Devlete karşı işlenmiş suçlar bölümünde düzenlenerek Devleti temsil eden Cumhurbaşkanlığı makamının saygınlığının korunması amaçlanmıştır. Devlete karşı işlenen suçlardan bir kısmının gerçek mağdurunun makamı temsil eden gerçek kişi olmakla birlikte, devlete ilişkin hukuki yararın korunması, kişiye nazaran daha üstün tutulmuştur.

Suç doğrudan doğruya Cumhurbaşkanı olan kişiye karşı işlenmekte ise de, suçla korunan ve bu nedenle ihlal edilen hukuki değer devletin siyasal iktidar yapısıdır (Özek, Siyasi İktidar Düzeni ve Fonksiyonları Aleyhine Cürümler, İst 1967 s. 10).

Ceza himayesinin konusu Devlet kuvvetlerinin korunmasıdır (... Türkiye Barolar Birliği Dergisi 1991/1, Manzini V trattato di diritto penale İtaliano, IV (Torino,1926 s. 198).

Suç doğrudan doğruya Cumhurbaşkanı olan kişiye karşı işlenmekte ise de, suçla korunan ve bu nedenle ihlal edilen hukuki değer devletin siyasal iktidar yapısıdır (Özek, Siyasi İktidar Düzeni ve Fonksiyonları Aleyhine Cürümler, İst 1967 s. 10).

Ceza himayesinin konusu Devlet kuvvetlerinin korunmasıdır (... Türkiye Barolar Birliği Dergisi 1991/1, Manzini V trattato di diritto penale İtaliano, IV (Torino,1926 s. 198).

Suçun faili herkes olabilir. Cumhurbaşkanlığı sıfatı seçimle değil andiçmeyle başlar. Suçun görevin devamı sırasında işlenmesi gereklidir (CGK 02.04.1990 tarih 84/106 sy karar).

Hakaret, bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek şekilde bir fiil veya olgu isnat etmek veya sövmek suretiyle; onur, şeref ve saygınlığa saldırmasıdır.

Eylemin yüze karşı ya da yoklukta işlenmesi arasında fark yoktur. Gıyapta hakaretin varlığı için belirli sayıda kişiyle ihtilat öğesi aranmadığından, failin bir kişinin duyabileceği şekilde yoklukta hakaret etmesi halinde suç oluşur (..., TCK.6.cilt, 2.baskı s. 8628).

Serbest hareketli suç olup, sözler, imalı şarkılar, yazı, çizim, resim, nefreti gösteren hareketler ve bunun gibi davranışlarla işlenebilir. Aynı şekilde, telefonla, mektupla, basın yayın araçları veya medya yoluyla diğer iletişim araçlarıyla gerçekleştirilmesi de olanaklıdır (CGK. 13.4.1999, 9-50/61 sayılı karar).

Manevi unsur genel kasttır. Mağdurun sıfatı bilinerek hareket edilmelidir. Saikin siyasi olması şart değildir. Cumhurbaşkanlığı sıfat veya vazifesiyle alakalı saike de lüzum yoktur. (..., Adı geçen makale) Hakaret suçları ifade özgürlüğünü sınırlayan hallerden bir tanesidir. Doğal haklardan kabul edilen ifade hürriyeti, çoğulcu demokrasilerde vazgeçilmez ve devredilmez bir niteliğe sahiptir. İfade hürriyeti insanın özgürce fikirler edinebilme, edindiği fikir ve kanaatlerinden dolayı

kınanmama, bunları meşru yöntemlerle dışa vurabilme imkan ve özgürlüğüdür. Temel hak ve özgürlüklerden olan bu hak birçok uluslararası belgeye Anayasa ve kanunlara konu oluşturmuştur.

Avrupa İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 19. maddesinde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 10/1. maddesinde, T.C. Anayasasının 25 ve 26. maddelerinde ifade özgürlüğüne yer verilmiş olup, birbirlerine benzer şekilde; “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve Ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir almak ve verme özgürlüğünü de içerir.” biçiminde ifade edilmiştir.

Ancak; ifade hürriyetinin sonsuz ve sınırsız olmadığı kısıtlıda olsa sınırlandırılmasının gerekeceği uluslararası ve ulusal alanda normlara konu edilmiştir.

Ancak; ifade hürriyetinin sonsuz ve sınırsız olmadığı kısıtlıda olsa sınırlandırılmasının gerekeceği uluslararası ve ulusal alanda normlara konu edilmiştir.

Bu cümleden olarak uluslararası alanda İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 10/2. maddesinde; “kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, gerekli tedbirler niteliğinde olarak ... başkalarının şöhret ve haklarının korunması ... için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara sınırlamalar veya yaptırımlara bağlanabilir.”Anayasanın 26/2. maddesinde “Bu hürriyetlerin kullanılması ... başkalarının şöhret veya haklarının ... korunması amaçlarıyla sınırlanabilir.”

T.C. Anayasası ve Uluslararası mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; hürriyetlerin demokratik bir toplumda, zorunlu tedbirler niteliğinde olarak; Ulusal güvenlik, toprak bütünlüğü, Kamu güvenliği ve düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması gizli kalması gereken haberlerin yayılmasına engel olunması veya yargı gücünün otorite veya tarafsızlığının korunması için Kanunla öngörülen bazı biçim koşullarına, sınırlama ve yaptırımlara tabi tutulacağı anlaşılmaktadır. Ancak, ifade özgürlüğünün sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin dar yorumlanması gerektiği, sınırlandırma için önemli bir toplumsal ihtiyaç veya zorunluluğun bulunması, bu sınırlandırmanın meşru bir amacı gerçekleştirmek için yapılması, sınırlandırmada aşırıya gidilmemesi ve her halükarda gelişimi zedelemeyecek ölçüde yapılması görüşü genel bir kabul görmüştür.

Özet olarak sınırlama veya müdahale için; yasal bir düzenleme, sınırlamanın meşru bir amacı ve nedenlerinin bulunması, sınırlamanın meşru amaçla orantılı ve önlemin demokratik toplum bakımından zorunlu olması gerekmektedir.

Demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden birini ve toplumun ilerlemesi ve bireyin özgüveni için gerekli temel şartlardan birini teşkil eden ifade hürriyeti sadece kabul gören veya zararsız veya kayıtsızlık içeren bilgiler veya fikirler için değil aynı zamanda kırıcı, şok edici veya rahatsız edici olanlar için de geçerlidir. Bunlar demokratik bir toplumun olmazsa olmaz tolerans ve hoşgörüsünün gerekleridir (..., Türkiye'nin İnsan Hakları sorunu 2. baskı s. 462).

Ne var ki; iftira, küfür, onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici söz ve beyanlar, müstehcen içerikli söz, yazı, resim ve açıklamalar, savaş kışkırtıcılığı, hukuk düzeni

cebir yoluyla değiştirmeye yönelen, nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik bulunan ifadeler ise düşünce özgürlüğü bağlamında hukuki koruma görmemekte, suç sayılmak suretiyle ceza yaptırımlarına bağlanmaktadır.