muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2015/34913, Karar No: 2018/15018, Tarih: 18.06.2018

**22. Hukuk Dairesi         2015/34913 E.  ,  2018/15018 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar ...-... Ortaklığı vekili ve davalı ... tarafından tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin 01/06/1995-08/10/2014 tarihleri arasında Büyükşehir Belediyesi Otobüs Terminali'nde zemin kat 38 numaralı işletmede kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığını, izmet süresi içerisinde işverenlerin devir ilişkisi ile sürekli değişmiş olmasına rağmen müvekkilinin aynı işyerindeki hizmetinin kesintisiz olarak devam ettiğini, iş akdini emeklilik nedeni ile feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar vekili, talep konusu alacaklardan fazla mesai ve genel tatil ücreti alacaklarının zamanaşımına uğradığını, kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarına ise davacının hak kazanamadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanılan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar süresi içerisinde davalılar ...-... Ortaklığı vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1. Dosyadaki yazılara, belgelere ve tüm dosya kapsamına göre; davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalı ...'nun işçilik alacaklarından doğan sorumluluğunun sınırlı olup olmadığı hususudur.

İşyeri devrinin esasları ve sonuçları 4857 sayılı İş Kanununun 6.ncı maddesinde düzenlenmiştir. Sözü edilen hükümde, işyerinin veya bir bölümünün devrinde devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçeceği öngörülmüştür. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar açısından, devreden işverenle devralan işverenin birlikte sorumlu oldukları aynı yasanın üçüncü fıkrasında belirtilmiş, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.

Değinilen Yasanın 120. nci maddesi hükmüne göre, 1475 sayılı Yasanın 14. üncü maddesi halen yürürlükte olduğundan, işyeri devirlerinde kıdem tazminatına hak kazanma ve hesap yöntemi bakımından belirtilen madde hükmü uygulanmalıdır. Anılan maddeye göre, işyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde, işçinin kıdemi işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanmalıdır. Bununla birlikte, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları, işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.

İşyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücreti ile sınırlı olmak üzere sorumludur. 1475 sayılı Yasanın 14. üncü maddesinin ikinci fıkrasında, devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı Yasanın 6. ncı maddesinde sözü edilen devreden işveren için öngörülen iki yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir.

Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

İşyerinin devredildiği tarihe kadar doğmuş bulunan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretlerinden 4857 sayılı Kanunun 6.ncı maddesi uyarınca devreden işveren ile devralan işveren müştereken müteselsilen sorumlu olup, devreden açısından bu süre devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlıdır. Devir tarihinden sonraki çalışmalar sebebiyle doğan sözü edilen işçilik alacakları sebebiyle devreden işverenin sorumluluğunun olmadığı açıktır. Bu bakımdan devirden sonraya ait ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarından devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır.

Yargıtay ilke kararlarında işçilik alacaklarından işverenlerin sorumlulukları yukarda belirtildiği üzere kabul edilmektedir.

Yargıtay ilke kararlarında işçilik alacaklarından işverenlerin sorumlulukları yukarda belirtildiği üzere kabul edilmektedir.

Somut olayda davacı, 21/11/2012-14/01/2014 taraihleri arasında davalı ... nezdinde, 17/01/2014-08/10/2014 tarihleri arasında da davalılar ...-... Ortaklığı nezdinde çalışmıştır. Davalılar ...-..., davalı ... ile aralarında herhangi bir bağ bulunmadığını, işyeri devri ilişkisi olmadığını, işyeri adreslerinin dahi farklı olduğunu ileri sürmüşlerdir. Dosya kapsamında yer alan davalılar ...-... Ortaklığına ilişkin yoklama fişinde davalılar tarafından farklı olduğu belirtilen işyeri adresinin yalnızca emanet deposu olduğu, faaliyet konusunun eski işverenin faaliyet konusu ile aynı olduğu, dosya kapsamındaki tanık beyanları uyarınca da faaliyet gsöterilen işyerinin ve işin aynı olduğu anlaşılmakla davalılar arasında işyeri devri ilişkisi bulunduğu anlaşılmıştır. Bu sbeeple davalı ...'nun hüküm altına alınan işçilik alacaklarından sorumluluğunun yukarıdaki ilkeler dikkate alınarak belirlenmesi gerekirken, müşterek müteselsil sorumlu olduğu yönünde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,18.06.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/24690, Karar No: 2025/1531, Tarih: 26.02.2025

**8. Ceza Dairesi         2024/24690 E.  ,  2025/1531 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2023/838 E., 2024/410 K.

SUÇ : Köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak

yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz

HÜKÜM : Beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Düşme

Yapılan ön inceleme neticesinde sanık hakkında kurulan hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Suçtan zarar gören sıfatı bulunan Maliye Hazinesi vekilinin 06.05.2024 tarihli dilekçe ile katılma talebinde bulunduğu anlaşılmakla, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 19.10.2010 tarih, 2010/9-149 Esas ve 2010/205 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere mağdurun katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar gördüğü konusunda araştırma yapmayı gerektirecek bir tereddüt bulunmadığı görüldüğünden, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 237/2. maddesi uyarınca katılan sıfatının kabulüne karar verilmekle yapılan incelemede;

I. HUKUKİ SÜREÇ

A. Bozma

Saray(Tekirdağ) 1. Asliye Ceza Mahkemesi kararının katılan vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin 27.09.2022 tarihli ve 2021/11614 Esas2022/13044 Karar sayılı kararı ile sanık hakkındaki karar bozulmuştur.

B.Bozmadan Sonraki Yargılama Süreci

Bozma ilamı üzerine Saray (Tekirdağ) 1. Asliye Ceza Mahkemesinin, 08.05.2024 tarihli ve 2023/838 Esas, 2024/410 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz suçundan, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-a maddesi uyarınca beraatine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Katılan Vekilinin Temyiz İstemi

Kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Sanığın suç tarihinde köy tüzel kişiliği adına tahsisli mera alanına mera tahsis cetvelinde adı olmadığı halde küçükbaş hayvanlarını salarak otlatmak suretiyle atılı suçu işlediği iddiasına ilişkin olarak,

Dava dosyası kapsamı, sanığın savunmaları, soruşturma tutanakları, tanık beyanları ve dava dosyasındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde yerel mahkeme kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz suçundan Saray (Tekirdağ) 1.Asliye Ceza Mahkemesince kurulan beraat hükmünde bir isabetsizlik bulunmadığından, katılan kurum vekilinin, kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna yönelik yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

III. KARAR

Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz suçundan Saray (Tekirdağ) 1.Asliye Ceza Mahkemesince kurulan beraat hükmünde bir isabetsizlik bulunmadığından, katılan kurum vekilinin, kararın usul ve kanuna aykırı olduğuna yönelik yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

III. KARAR

Gerekçede açıklanan nedenle Saray (Tekirdağ) 1. Asliye Ceza Mahkemesinin kararında, katılan vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden, 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi uyarınca Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Saray (Tekirdağ) 1. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.02.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2002/1588, Karar No: 2002/3690, Tarih: 18.03.2002

6. Ceza Dairesi 2002/1588 E., 2002/3690 K.

**6. Ceza Dairesi 2002/1588 E., 2002/3690 K.**

**- HIRSIZLIK

- TEKERRÜR**- 647 S. CEZALARIN İNFAZI HAKKINDA KANUN (MÜLGA) [ Madde 4 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 491 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 522 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 55 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 62 ]

- 765 S. TÜRK CEZA KANUNU (MÜLGA) [ Madde 81 ]

**"İçtihat Metni"**

Hırsızlıktan sanık Hasan hakkında yapılan duruşma sonunda: mahkumiyetine dair (Adana Beşinci Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 25.5.2000 tarihli hükmün Yargıtayca incelenmesi sanık savunmanı tarafından istenilmiş olduğundan dava evrakı C.Başsavcılığından onama isteyen 16.1.2002 tarihli tebliğname ile 21.1.2002 tarihinde daireye gönderilmekle okunarak gereği görüşülüp düşünüldü:

Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak;

Tekerrüre esas alınan Adana ikinci Asliye Ceza Mahkemesinin 25.6.1998 gün ve 295-673 sayılı kararı ile TCK'nun 491/ilk, 522, 62, 55/3 ve 647 sayılı Yasanın 4. maddeleri uyarınca verilmiş olan 260.000 lira ağır para cezasının Maliyece terkin edilip yerine getirilmemesine karşın sanık hakkında TCK'nun 81/2-3. maddesinin uygulanması ve aynı Kanunun 522/1. maddesinin lehe hükmünden yararlandırılmaması suretiyle fazla cezaya hükmolunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanık Hasan'ın savunmanının temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün açıklanan nedenle istem gibi (BOZULMASINA), 18.3.2002 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/7829, Karar No: 2022/4219, Tarih: 29.06.2022

**3. Ceza Dairesi         2021/7829 E.  ,  2022/4219 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi : Ankara 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 11.09.2020 tarih ve 2019/385 - 2020/294 sayılı kararı

Suçlar : Anayasal düzeni ihlale teşebbüs suçuna yardım etme, birden fazla kişi tarafından birlikte ve kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

Hükümler : -TCK'nın 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1. TCK'nın 39/1, 62, 53, 58/9, 63. maddeleri, -TCK'nın 37/1 ve 309/2 maddeleri yollamasıyla TCK'nın 109/2, 109/3-b-c, 3713 sayılı Kanunun 5/1. TCK'nın 35/1, 62, 53, 58/9. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararlarına yönelik istinaf başvurularının esastan reddi

Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle

Temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararların niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

I-) ... vekilinin Hükümete karşı suç, silahlı terör örgütüne üye olma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı vekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları ilgili temyiz talepleri yönünden:

Bölge adliye mahkemesinin, belirtilen suçların niteliği itibarıyla katılanların doğrudan zarar görmemeleri nedeniyle davaya katılmalarına yasal imkan bulunmadığından CMK'nın 279/1-b maddesi uyarınca verdiği istinaf başvurularının reddine dair karar, anılan maddenin son cümlesine göre itiraza tabi olup temyizi mümkün bulunmadığından temyiz incelemesine yer olmadığına, dosyanın bu talepler yönünden incelenmeksizin mahalline İADESİNE,

Sair temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Sanık müdafinin duruşmalı inceleme isteminin ilk derece mahkemesinde, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca takdiren REDDİNE,

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre;

II- Sanık hakkında Anayasal Düzeni ihlale teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet kararına yönelik istinaf başvurularının esastan reddine dair karara karşı sanık ve müdafinin, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi vekillerinin, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçudan verilen mahkumiyet kararlarına yönelik istinaf başvurularının esastan reddi kararına karşı ise sanık ve müdafii ile bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;

Hukuki açıklamalar:

Hukuki açıklamalar:

Ayrıntıları, Dairemizin 22.03.2019 tarih ve 2018/7103 E. 2019/1953 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere;

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 309. maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçunun maddi unsuru/tipik eylem, cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli vasıtalarla teşebbüs etmektir. Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de bu husus suçun unsuru değildir.

Suç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, bu düzen yerine başka bir düzen getirmek veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek amacına matuf doğrudan genel kast ile işlenebilen bir suçtur. Suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında Türk Ceza Kanununun 309. maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür. Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.

15 Temmuz 2016 günü, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Anayasal düzeninin değiştirilmesi amacıyla, Türk Silahlı Kuvvetlerine sızmış FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu olan ve/veya bu örgütsel faaliyeti destekleyen 8.000'in üzerinde askeri personel tarafından savaş uçakları dahil 35 uçağın, 3 geminin, 37 helikopterin, 74'ü tank olmak üzere 246 zırhlı aracın ve 4.000'e yakın hafif silahın kullanılarak; Cumhurbaşkanına suikasta teşebbüs edilmiş, TBMM ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi başta olmak üzere birçok stratejik merkez bombalanmış, Başbakanın konvoyuna silahlı saldırı gerçekleştirilmiş, kalkışmaya karşı koyan güvenlik görevlileri ile sokaklara çıkan sivillere devletin silahlı kuvvetlerine ait bu uçak, helikopter, tank ve silahlarla saldırılarak 4'ü asker, 63'ü polis ve 183'ü sivil olmak üzere toplam 250'den fazla kişi şehit edilmiş, 23'ü asker, 154'ü polis ve 2.558'i sivil olmak üzere toplam 2.735 kişi de yaralanmıştır.

Somut darbe teşebbüsü, TCK'nın 309. maddesinde sayılan amaçlara matuf zarar tehlikesi doğuran vahim eylemler vasfını aşarak, Anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırma neticesine yönelmiş, örgütün ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden istifade edilerek planlanıp uygulanmış, neticesi ve başarısı eş zamanlı, senkronize hareketlere bağlı hukuki anlamda tek bir fiil olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle örgütsel koordinasyon veya iştirak iradesi gereğince ve iş bölümü doğrultusunda bulundukları mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve katkı sunan icrai harekette bulunanların, icra aşamasına geçerek amaç suç yönünden somutlaştığında ve elverişliliğinde tartışma bulunmayan bu fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurdukları gözetilerek TCK'nın 37. maddesi kapsamında "doğrudan fail" olduklarının kabulünde zorunluluk vardır.

Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen Anayasayı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek ülke çapındaki icra hareketleriyle illi bir değer taşıyan icra hareketlerini gerçekleştirenlerin ya da görev paylaşımı bağlamında henüz sırası gelmemiş icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların bu suç yönünden müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Doğrudan kanuni tanımda öngörülen cebir ve şiddet içeren icrai hareket niteliğinde olmayan, somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde -faillerle birlikte- fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurmalarını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımayan, suç organizasyonu içinde bir iş bölümünün gereği olarak görevlendirilmeleri nedeniyle ika edildiği kanıtlanamayan ancak suçun icrasına başlanmasından sonra katılma iradesini açıkça ortaya koyan, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelen hareketleri gerçekleştiren sanıkların eylemlerinin, 5237 sayılı TCK’nın 309/1 ve 39/2-c maddeleri kapsamında Anayasayı ihlale teşebbüs suçuna yardım etmek suçunu oluşturacağı gözetilmeli, hukuki durumları buna göre tespit edilmelidir.

TCK'nın 309. maddesinde düzenlenen suç bir somut tehlike suçu olduğundan suçun oluşması için ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi aranmamaktadır. Bu itibarla, sanığın amaca matuf eylemi ve/veya işlediği elverişli araç suç ile suçun konusu üzerinde meydana gelen somut tehlike arasında illiyet bağının bulunması gerekli ve yeterlidir. Suça teşebbüsün kabulü için aranan elverişli vasıtalarla cebri eylemlere başlanıp başlanmadığı araştırılırken ve vasıtanın elverişliliği takdir edilirken tek tek yapılan eylemlerle amaçlanan hedefler arasında doğrudan doğruya bağ kurmak yoluna gidilemez. Ancak her halükarda ülke genelinde gerçekleştirilmek istenen amaca matuf cebri/icrai fiilin, sanığın bulunduğu mahalde/sorumluluk sahasında da doğrudan doğruya ya da araç suçlar yönünden icrasına başlanması aranmalıdır. Sanığın bu icrai fiile yine icrai bir hareketle katılması mümkün olduğu gibi garantörlük yükümlülüğünü ihmal etmek suretiyle de iştirak edebileceği görülmektedir.

Özellikle anayasayı ihlal suçunun planlama ve organizasyonu içinde yer alan asker şahıslar yönünden konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde, yerine getiren ile emri veren sorumlu olur (1982 Anayasasının 137/2. maddesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 24/3. maddesi). Askeri hizmete müteallik hususlarda verilen emir bir suç teşkil ederse bu suçun işlenmesinden emri veren mesuldür. Ancak, amirin emrinin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğu kendisince malum ise, maduna da faili müşterek cezası verilir (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu 41/3-B).

Bölge adliye ve ilk derece mahkemelerince sübutu kabul edilen somut olay ve bu çerçevede yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında sanıkların hukuki durumlarının değerlendirilmesine gelince:

Bölge adliye ve ilk derece mahkemelerince meydana gelen/sübutu kabul edilen olaylar:

FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensupları tarafından 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilmek istenen darbe girişiminin planlama aşamasında üst düzey kamu görevlileri kapsamında Özel Kuvvetler Komutanlığının askeri personeli tarafından İçişleri Bakanının da derdest edilmesine ilişkin hazırlık ve planlamaların yapıldığı, buna göre eylemin FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensuplarınca, sözde Yurtta Sulh Konseyi tarafından gerçekleştirilmek istenen, Kurmay Albay ... ve Personel Plan ve Yönetim Daire Başkanı Tuğgeneral ... ...’ün imzaları ile düzenlenen "Sıkıyönetim Direktifi" konulu darbenin başlangıç saati olan gece saat 03:00 de, "koruma tatbikatı" adı altında silah kullanılmadan gerçekleştirilmesinin ve icra edilmesinin planlandığı anlaşılmaktadır.