muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/378, Karar No: 2023/46, Tarih: 27.01.2023

Sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyelerinin kullanması amacıyla oluşturulan Bylock programını kullandığına ilişkin tespitin dosyaya gönderildiği anlaşılmıştır.

i. Sanık ...

Anayasayı ihlal suçundan aldığı hapis cezası kesinleşen Tuğamiral ...'ın emir astsubayı olarak görev yapan sanık Astsubay Başçavuş ...'in de bir kısım sanığın aksine kimse tarafından aranmadığı ve karargâha çağrılmadığı, darbe girişimin başlangıcında yaşanan olayları öğrenmesi üzerine harekât merkezini aramasına rağmen inceleme dışı sanık Tuğamiral ...'la görüşemediği, saat 00.00'dan sonra bulunduğu lojmanın önüne çıkınca sanık Astsubay Başçavuş ... ve inceleme dışı sanık ...’le karşılaştığı, onlara emir astsubayı olduğu komutanının karargâhta olduğunu ve görevi gereğince komutanını korumakla görevli olduğundan bahisle birliğine gitmek istediğini söylediği, kendileri de birliklerine gitmek isteyen diğer iki sanıkla birlikte saat 01.34’te karargâha ulaştığı anlaşılmıştır. Sanık doğrudan inceleme dışı sanık Tuğamiral ...’ın yanına gidip bir emri olup olmadığını sormuş, sonrasında odasının önünde beklemeye başlamıştır. Güvenlik kamera kayıtlarına göre saat 05.53’te elinde çöp poşetiyle tuvalete girdiği görüntülenmiştir. Sabah saat 06.03’te inceleme dışı sanık Tuğamiral ...’la birlikte karargâhtan çıkarak ...'ın evine gitmiş, karargâha geri döndüklerinde ise Tümamiral ... ve Yarbay ... darbe girişimine katıldığını anladıkları ...’ı yakalamışlardır. Sanık savunmalarında darbe girişiminden haberi olmadığını, karargâha gelme amacının kanuni görevi gereğince emir astsubayı olduğu komutanını korumak olduğunu savunmuştur.

Sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyelerinin kullanması amacıyla oluşturulan Bylock programı kullandığına ilişkin tespitin dosyaya gönderildiği ve değişik askeri personelle beş değişik tarihte ardışık olarak arandığına dair tespit tutanağının da hükümden sonra dosyaya gönderildiği anlaşılmıştır.

j. Sanık ...

Sanığın FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyelerinin kullanması amacıyla oluşturulan Bylock programı kullandığına ilişkin tespitin dosyaya gönderildiği ve değişik askeri personelle beş değişik tarihte ardışık olarak arandığına dair tespit tutanağının da hükümden sonra dosyaya gönderildiği anlaşılmıştır.

j. Sanık ...

Deniz piyade sınıfından olan sanık Astsubay Başçavuş ..., Deniz Kuvvetleri Komutanlığında değil, Genelkurmay Başkanlığında görev yapmaktadır. İlk derece mahkemesi kararında darbe toplantısı, Özel Daire tarafından ise ''mahiyeti belirlenemeyen toplantı'' olarak nitelenen ve Deniz Kuvvetleri Karargâhında inceleme dışı sanık Binbaşı ...’in odasında yapılan toplantıya darbe girişiminde yer alan Yarbay ... ve Başçavuş ...’la katıldığını kabul eden sanık bu hususta diğer sanıklar gibi toplantının amacının o gün tayini çıkan ...’in vedası amacıyla yapıldığını beyan etmiştir. Sanık savunmalarında il dışındaki bir düğüne katılmak için amirinden izin talep ettiğini, talebinin şifahen kabul edildiğini, o gün uzun yola gideceğinden aracını muayeneye götürdüğünü, birim amiri olay günü katıldığı toplantıdan çıkamadığı için imzalı izin belgesini alamadığını, şubesinde görev yapan sivil memur tarafından belgenin akşam imzalanabileceği söylenince akşam yemekten sonra evinden Genelkurmay karargâhına doğru yola çıktığını, saat 21.20 sıralarında karargâhın önünde yükselen silah sesleri ve kargaşayla karşılaşınca kendi can güvenliğini sağlamak için Deniz Kuvvetleri Karargâhına yöneldiğini, bu sırada telefonla inceleme dışı sanık Yarbay ... tarafından arandığını, sonra ...’ı kendisinin aradığını ve 21.26’da aracıyla Deniz Kuvvetleri Komutanlığına girdiğini beyan etmiştir. Savunmasına göre sanık inceleme dışı sanık ... sanığa ''Aracını park et, kendini emniyete al.'' demiştir. Sanık ... aracını park ettikten sonra sırt çantasıyla birlik içinde dolaşmıştır. Silah taşımadığını, herhangi bir emir almadığını ve vermediğini, sırt çantasında böbrek hastası olduğu için su, tansiyon aleti ve ilaçlarının olduğunu, öğle sıralarında yapılan toplantıda bulunduğu kişilerle 20-25 yıllık arkadaşlıkları olduğunu söylemiştir.

Hükümden sonra dosyaya sabit telefonlardan 52 kez arandığına ilişkin tespit tutanağının gönderildiği anlaşılmıştır.

k. Sanık ...

Hükümden sonra dosyaya sabit telefonlardan 52 kez arandığına ilişkin tespit tutanağının gönderildiği anlaşılmıştır.

k. Sanık ...

Sanık Binbaşı ...'in Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Harekât Merkezi vardiya amirliğine henüz atandığı, olağan nöbet planlamasında darbe girişiminin yaşandığı akşamki nöbeti bu görevde tecrübeli tanık Binbaşı ... ile birlikte tutması gerektiği ancak tanık Binbaşı ...'ın beyanına göre inceleme dışı sanık Tümamiral ...’nın yeni atanan vardiya amirlerinin hemen göreve başlamalarını istemesi üzerine intibak usulü terk edildiğinden yalnız başına nöbet tutmak durumunda kaldığı, tanık Binbaşı ...'a göre bu değişikliğin nedeninin tecrübeli bir vardiya amirinin darbecilere sorun çıkarma ihtimali olduğu, inceleme dışı sanık ...'nın ise bu durumla ilgili olarak komutana tekmil gerektirmeyen ... günü tutulan nöbetin daha kolay olduğundan intibak usulüne gerek olmadığını ve emri bu nedenle verdiğini söylediği, tanık Binbaşı ...’ın da görevlendirmenin isim bazında yapılmadığını ve nöbetin sanık Binbaşı ...'e önceden yazıldığını beyan ettiği anlaşılmıştır. Darbe girişimi sırasında darbeci amirallerden Tuğamiral ... kendisine bağlı harekât merkezini bizzat yönlendirmiş, darbenin karargâhtaki en üst düzey sorumlusu olan inceleme dışı sanık ... da zaman zaman bilgi alıp, emir vermiştir. Sanık Binbaşı ... Genelkurmayın hava araçlarının yere indirilmesiyle ilgili emrini alt birliklere ulaştırmış, Donanma Harekât Merkezinden gelen gemilerin denize açıldığı bilgisini inceleme dışı sanık Tümamiral ...’ya iletmiş, darbe girişimine dönük emirlerin ilki olan "Katılışlar" başlıklı emri inceleme dışı sanık Tuğamiral ...’ın emriyle cep telefonlarına mesaj olarak göndermiştir. Darbe girişimi kapsamında gelen son emir olan ve önceki emirlerin mahiyetinin açığa çıkmasını da sağlayan "Sıkıyönetim Direktifi" de alt birliklere yine onun imzasıyla gönderilmiştir. Sanık yargılama aşamasındaki savunmalarında emrin içeriğini incelemeye fırsat bulamadığını ve darbe girişiminden Başbakan’ın açıklamasıyla haberdar olduğunu beyan etmiş, savcılık aşamasında ''Sıkıyönetim direktifini görünce darbe olabileceğini düşündüm.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

Dosya kapsamında alınan sanık savunmaları ve tanık beyanlarına göre inceleme dışı sanık Tuğamiral ..., Binbaşılar ... ve ...’la birlikte harekât merkezini kontrol altına almış olup sanık Binbaşı ...'in girişim sırasında girişimi sahiplenecek şekilde dikkat çekici bir etkinliğinin olmadığı anlaşılmaktadır. Sanığın bu doğrultuda icra ettiği rutin görevleri dışında tek eylemi, iç yüzü henüz anlaşılamamış ilk üç emir sonrasında gelen sıkıyönetim direktifini alt birliklere göndermek olmuştur. Sanık darbe girişimi başarısızlığa uğradıktan sonra karargâhtan ayrılan diğer darbeci subay ve astsubayların aksine karargâhta kalmış ve görevine devam etmiş, darbe girişiminin sonrasında karargâhı yeniden kontrol altına alan Tümamiral ... sanığa saat 07.00’de karargâhta olan amirallerin isimlerini ve yerlerini sormuş, sanık Binbaşı ... karargâhı dolaşarak yerlerini tespit ettiği kişileri Tümamiral ...’a bildirmiştir. Deniz Kuvvetleri Komutanlığının darbe girişimi konusunda hazırladığı idari tahkikat raporunda harekât merkezi personelinin rutin görevlerini yerine getirdiği düşüncesi dile getirilmiştir.

Sanık savunmalarında darbe girişimini önceden bilmediğini ve girişimle ilgisi olmadığını, rutin görevlerini yerine getirdiğini beyan etmiştir. Sanık Binbaşı ...'in harekât merkezi vardiya amirliğindeki görevinde yardımcısı konumunda olan ve sıkıyönetim direktifinin alt birliklere çekilmesi evrakında sanık gibi imzası bulunan Yüzbaşı ... hakkında anayasayı ihlal suçundan kurulan hüküm Özel Daire tarafından suça yardım hükümleri gereğince indirim yapılması gerektiğinden bahisle bozulmuş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Yüzbaşı ... hakkındaki bu kararı gerekçe göstererek aynı hukuki durumda olduğunu beyan ettiği sanık Binbaşı ...'le ilgili kurulan hükme yönelik olarak eylemin anayasayı ihlal suçuna yardım etme suçunu oluşturduğunu ve sanığın cezasından indirim yapılması gerektiği düşüncesiyle itirazda bulunmuştur.

Sanıkla ilgili sonradan dosyaya gelen bir yazıya göre FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne bağlı olarak TSK mahrem yapılanmasında faaliyet gösteren bir ''sivil imam"dan elde edilen dokümanlarda Deniz Kuvvetlerinde ''ümit yapılanması'' adı verilen yapılanmayla ilgili kayıtlar arasında sanıkla ilgili bilgiler olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

l. Sanık ...

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı İstihbarat Başkanlığında İstihbarata Karşı Koyma Müdürü olan ve yaklaşık sekiz yıldır aynı şubede görev yaptığı anlaşılan sanık Binbaşı ...'nın 15.07.2016 günü akşam saat 21.00’de amiri olan inceleme dışı sanık Deniz Kuvvetleri Komutanlığı İstihbarat Başkanı Tuğamiral ... tarafından arandığı ve acil bir durum nedeniyle karargâha gelmesinin istendiği, saat 21.38’de karargâha gelen sanık henüz kapıda iken orada bulunan Tuğamiral ...'nin nöbetçi personele ''Alın içeri, ben çağırdım.'' dediği, bu şekilde içeri giren sanık ...'na amiri olan Tuğamiral ... tarafından bir terör saldırısı ihtimali olduğu, karargâhın güvenliğini sağlamak üzere bir kısım personeli kendisinin aradığı ve aradıklarının karşısına artı işareti koyduğu belirtilerek diğer kişileri de araması şeklinde emir verildiği, sanığın savunmalarında şube personeline karargâhı koruma görevi verilmesini akla yatkın bulmayan sanık Binbaşı ...'nın Deniz Kuvvetleri Komutanlığı karargâh binasının karşısında bulunan Genelkurmay Başkanlığı binası ile çevresindeki durumdan ve sosyal medyadaki haberlerden şüphelenerek yaşananların bir darbe girişimi olduğunu anladığı ve kendisine verilen emre uymayarak kimseyi aramadığı, bu sırada aynı şubede görev yapan ve hakkında anayasayı ihlal suçundan kurulan hüküm kesinleşen Yüzbaşı ...'ün sanığa ''Komutanım, kendinizi korursunuz.'' diye bir tabanca getirdiği, akabinde saat 22.16’da kapısını kilitleyip 13 saat boyunca odasından tuvalete gitmek için bile çıkmadığı ve tuvaletini de pet şişelere yaptığı, odasında bulunduğu süre içinde kendisini arayarak ne yapmaları gerektiğini soran personele karargâha gelmemelerini söylediği, kendisine danışan Astsubay Başçavuş ...’ye ise güvenliği için odasında oturmasını tavsiye ettiği, yine savunmalarına göre telefonunu getirmediği için ... yeri bilgisayarından girdiği Facebook ve Twitter hesaplarından darbe karşıtı paylaşımlarda bulunduğu, kamuoyunda Balyoz ismiyle anılan kumpas davasında tutuklu yargılandığını söylediği emekli amiral Erdem Caner Baner’i aradığı, onun da odasında kalmasını tavsiye ettiği, emekli amiral Erdem Caner Baner'in de darbe girişiminin yaşandığı gece darbe karşıtı paylaşımlarda bulunduğu, o gece görüştüğü kişilerin tanık olarak dinlenmesini istediği, bunların yanında sanığın savunmaları boyunca geniş şekilde FETÖ/PDY terör örgütüyle bağlantısı olmadığını, aksine 2008 yılından beri görev yaptığı İstihbarat Şubede örgütün TSK’ya yönelik komplolarını engellemek için çalıştığını, bu amaçla 2009’da Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ’a sunum yaparak daha o tarihte kumpasları Deniz Kuvvetleri Karargâhında darbe girişimini yöneten ve darbeciler tarafından karargâh sorumlusu yapılan Tümamiral ...’nın gerçekleştirdiğini anlattıklarını, buna rağmen bu kişinin amiral yapıldığını, aynı şekilde Kuvvet Komutanı Oramiral Eşref Uğur Yiğit’i de daha yüzbaşı olduğu dönemden beri örgütle bağlantısı bilinen Tuğamiral ..

...’nın gerçekleştirdiğini anlattıklarını, buna rağmen bu kişinin amiral yapıldığını, aynı şekilde Kuvvet Komutanı Oramiral Eşref Uğur Yiğit’i de daha yüzbaşı olduğu dönemden beri örgütle bağlantısı bilinen Tuğamiral ... hakkında istihbarat şube olarak uyardıkları hâlde bu kişinin de amiral yapıldığını, Askeri Casusluk kumpasında TSK'dan atılmak istenen 41 personelle ilgili atılmamaları yönünde mağdurlar lehine rapor yazdığını, bu dokümanların dosyaya getirilmesini istediğini, gerek Balyoz gerek 28 Şubat davalarında örgütün aleyhine ... ve işlemleri nedeniyle FETÖ/PDY silahlı terör örgütü tarafından yönlendirildiği Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca tespit edilen sosyal medya hesapları üzerinden tehdit edilip bizzat hedef alındığını, eğer 17-25 Aralık süreci yaşanmasaydı kendisinin de tutuklanacağını, hayatı boyunca sürekli tayin gördüğünü, okulunu iyi bir dereceyle bitirdiği hâlde tayinler yüzünden çalışamadığından kurmaylık sınavını kazanamadığını, eşinin 8 yıldır memur olmaya çalıştığını ve FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne yönelik kopya soruşturmasına konu olan 2010 KPSS sınavından 46 puan aldığını, kendisi örgüt mensubu olsaydı soruları önce eşine vermeleri gerekeceğini belirterek örgüt üyesi olmadığını, dolayısıyla FETÖ/PDY silahlı terör örgütü tarafından planlanıp gerçekleştirilen askeri darbe girişimiyle ilgisi bulunmadığını savunmuştur.

Sanık Binbaşı ... hakkında Bylock tespiti ve ankesör/sabit hat kaydı olmadığı, örgütte birlikte faaliyet gösterdikleri yönünde itirafçı tanık beyanı da bulunmadığı ancak tanık Binbaşı ...'ın dosyada mevcut beyanına göre darbe girişiminden bir ay önce sanığın kendisini odasına çağırarak istihbaratçı personelcilerin ve kendisinin Fetöcü olduğunu söylemekten vazgeçmesini ve ayrıca örgütün TSK'daki yoğun kadrolaşmasını darbe girişimi öncesinde deşifre eden yazar ... Önsel'e ait ''Ağacın Kurdu'' isimli kitabı karargâha getirerek reklamını yapmamasını istediğini beyan ettiği, dosyaya sunulan bir dilekçede ise Şükrü Ergüvan isimli eski TSK mensubunun sanıktan askeri casusluk komplosu sürecinde kendisini emekliliğe zorlayan kişilerden birisi olarak bahsettiği ve kendisine Genelkurmayı kast ederek "Bunlar seni zaten atacak en iyisi sen istifa et." dediğini, bunun üzerine istifa etmek zorunda kaldığını beyan ettiği, sanığın Deniz Kuvvetleri Komutanlığına yönelik olarak faaliyet gösteren FETÖ/PDY silahlı terör örgütü sivil imamlarından ... Coşkuner’in kurduğu hücresel haberleşme ağında yer aldığı iddiasıyla ilgili olarak ise sanığın taleplerine rağmen ... Coşkuner'in yargılandığı dosyaya konu evrakların ayrıntılı şekilde dosya içerisine alınmadığı görülmüştür.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

Somut olayın hukuki değerlendirmesine geçmeden önce Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasındaki uyuşmazlığa konu anayasayı ihlal suçu ve anayasayı ihlal suçuna yardım suçu ile FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ve silahlı terör örgütü üyeliği kavramları üzerinde durulacaktır.

İnceleme konusu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309. maddesinde "(1) Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.

(2) Bu suçun işlenmesi sırasında başka suçların işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ilgili hükümlere göre cezaya hükmolunur.

(3) Bu maddede tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur" şeklinde,

Mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 146. maddesinde ise "Türkiye Cumhuriyeti Teşkilatı Esasiye Kanununun tamamını veya bir kısmını tağyir ve tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül etmiş olan Büyük Millet Meclisini iskata veya vazifesini yapmaktan men'e cebren teşebbüs edenler, ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezasına mahkûm olur.

65'inci maddede gösterilen şekil ve suretlerle gerek yalnızca gerek birkaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur.

65'inci maddede gösterilen şekil ve suretlerle gerek yalnızca gerek birkaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur.

(Ek: 6/7/1960 - 15/1 md.) Birinci fıkrada yazılı suça ikinci fıkrada gösterilenden gayri surette iştirak eden fer'i şerikler hakkında beş seneden on beş seneye kadar ağır hapis ve amme hizmetlerinden müebbeden memnuiyet cezası hükmolunur" biçiminde düzenlenmiştir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 309. maddesinin gerekçesinde "Anayasanın Başlangıç Kısmında aynen 'Millet iradesinin mutlak üstünlüğü; egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk dışına çıkamayacağı; hiç bir faaliyetin Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerini, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılapları ve medeniyetçiliğin karşısında koruma göremeyeceği ve laiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı' şeklindeki ifadeyle siyasal iktidarın kuruluş ve işleyişine egemen olması gereken ilkeler gösterilmiş bulunmaktadır."

5237 sayılı Kanun'un 309. maddesinde ifadesini bulan "bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek" tabiriyle mülga 765 sayılı Kanun'un 146. maddesindeki ifadesiyle "tağyir", "Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak" tabiriyle "ilga" ve "bu düzen yerine başka bir düzen getirmek" tabiriyle de "tebdil" kastedilmek istenmiştir. Dolayısıyla yönelik olduğu hareketler bakımından mülga 765 sayılı Kanun ile 5237 sayılı TCK arasında esaslı bir farklılık yoktur ancak mülga 765 sayılı Kanun'un 146/2. fıkrasında ifade olunan "...gerek yalnızca gerek bir kaç kişi ile birlikte kavli veya tahriri veya fiili fesat çıkararak veya meydan ve sokaklarda ve nasın toplandığı mahallerde nutuk irat veyahut yafta talik veya neşriyat icra ederek bu cürümleri işlemeğe teşvik edenler hakkında, yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur Birinci fıkrada yazılı suça ikinci fıkrada gösterilenden gayri surette iştirak eden fer’i şerikler hakkında beş seneden onbeş seneye kadar ağır hapis ve amme hizmetlerinden müebbeden memnuiyet cezası hükmolunur" hükmüne 5237 sayılı TCK'nın ilgili maddelerinde haklı olarak yer verilmemiştir. Bu hüküm, özel iştirak hükümleri koymasının yanı sıra maddenin ikinci fıkrası gereği, "yapılan fesat teşebbüs derecesinde kalsa dahi ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis cezası hükmolunur" ifadesiyle kalkışma suçunun "hazırlık hareketini" kalkışma suçunun cezasıyla cezalandırmaktadır.

Siyasal iktidarın kuruluşu ve işleyişine egemen olan bu ilkeleri içeren kuralların bütünü, Anayasal düzeni teşkil etmektedir. Bu madde ile korunmak istenen hukuki yarar, Anayasa düzenine egemen olan ilkelerdir.

Madde ile korunmak istenen hukuki yararın niteliği dikkate alınarak "Türkiye Cumhuriyet Anayasasının öngördüğü düzen" ibaresi kullanılmış, böylece korunmak istenen hukuki yarara açıklık getirilmiştir.

Maddede tanımlanan suçun oluşabilmesi için cebir veya tehdit kullanarak Anayasal düzenin değiştirilmesine teşebbüs edilmesi gerekir. Bu nedenle, cebir ve tehdit bu suçun unsurunu oluşturmaktadır. Cebir ve tehdit kavramlarının hukuki anlam ve içeriği bilinen bir husustur. Bu itibarla, Anayasal düzenin değiştirilmesine yönelik teşebbüsün ancak cebir veya tehdit kullanılarak, yani bireylerin iradeleri zorlanmak suretiyle ifsat edilerek gerçekleştirilmesi gerekir. 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 146. maddesinin kaynağını oluşturan 1889 İtalyan Ceza Kanununun 118. maddesi, mezkur 146. maddede olduğu gibi cebir (Violentemente) unsurunu taşımaktaydı. Ancak 1930 faşist İtalyan Ceza Kanunu'nun aynı konuyu düzenleyen 283. maddesinde cebir unsuru suç tanımından çıkartılmıştı. Faşizmin etkisiyle kaleme alınan 283. madde, bilahare 11.11.1947 tarihinde yeniden değiştirilerek suç tanımında tekrar cebir unsuruna yer verilmiştir.

Maddede maddi unsur olarak "teşebbüs edenler" ibaresi kullanılmış olduğundan, Anayasa'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen üzerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edilmesi cezalandırma için yeterlidir. Suç, hem idare edenler hem de idare edilenler tarafından işlenebileceğinden teşebbüste aranılacak elverişliliğin, suçun işleniş biçimi ve özellikle suçun bir tehlike suçu olduğu dikkate alınarak, kullanılan cebir veya tehdidin netice elde etmeye elverişli olup olmadığının hâkim tarafından takdir edilmesi gerekir.

1982 Anayasası'nın 2. maddesi ile Türkiye Cumhuriyetinin temel niteliği "hukuk devleti" olarak tayin edilmiştir. "Hukuk devleti; insan haklarına saygı gösteren ve bu hakları koruyucu adil bir hukuk düzeni kuran ve bunu devam ettirmeye kendini zorunlu sayan ve bütün faaliyetlerinde hukuka ve Anayasa'ya uyan devlettir." (Anayasa Mahkemesinin 11.10.1963 tarih ve 124-243 sayılı kararı.).

Meşruluk, sitenin/devletin gözle görünmeyen ... meleğidir. (Ferraro) Hukuk devletinin meşruiyet kaynağı, hukuktur. Toplumun genelini ilgilendiren her olayın tarihi bir yanı varsa da hukuk devleti bağlamında olaylar hukuka uygun olup olmadıklarıyla değerlendirilirler. Hukuk devleti her alanda adil ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurarak, hukuka aykırı ve suç oluşturan her fiili, olay ve fail istisnasına tabi tutmaksızın, hukuk denetime alır.