muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/3693, Karar No: 2011/5744, Tarih: 06.10.2011

-KARŞI OY YAZISI-

Davada 4 nolu binanın yıkım ve yeniden yapım bedeli istenmiş ise de yargılama sırasında yapının ruhsatı, ruhsata esas onaylı projesi getirtilip incelenmemiş, hangi tarihteki deprem yönetmeliğine göre inşa edildiği de saptanmamış olup belirtilen hususlar denetlenmeksizin, davalı yanca inşa edilen yapının imar mevzuatına uygun olup olmadığı tesbit edilmeden eksik inceleme ile tazminat hesabı yaptırılması doğru olmamıştır.

Bunun yanında davalı, binayı zamanındaki deprem yönetmeliğine uygun yapsaydı değişen yönetmelik nedeniyle sadece güçlendirme inşaatı ile yapının güvenilirliği sağlanabilecekken ayıplı ifa yüzünden yıkım ve yeniden yapım zorunluluğunun ortaya çıkması karşısında, yapı eski yönetmelik hükümleri uyarınca yapılmış olsa bile yeniden inşa edilecek binanın mevcut deprem yönetmeliği uyarınca yapılma mecburiyetinin bulunması ve bunda davacı yana atfı kabil hiçbir kusur bulunmaması, aksine davalının kusurlu ifası nedeniyle, gerekmediği halde yeniden yapım için mevzuat değişikliğinden doğan zarara tümüyle davacının katlanmasının beklenmesi de uygun değildir. Belirttiğim sebeplerle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2015/8861, Karar No: 2015/12843, Tarih: 02.12.2015

**11. Hukuk Dairesi         2015/8861 E.  ,  2015/12843 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ....ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 12/01/2015

NUMARASI : 2011/219-2015/21

Taraflar arasında görülen davada....Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 12/01/2015 tarih ve 2011/219-2015/21 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı T.. A.. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili banka nezdinde hesabı bulunan dava dışı Yavuz'un hesabından kendi bilgi ve rızası dışında banka çalışanlarının usulsüz işlemleri ile davalı S.. T..'un hesabına para transferi yapıldığını, davalılardan M.. A.. diğer davalı S..'ten bir araç satın aldığını ve bu araç bedelini, açıklandığı şekilde Saffet'in hesabına usülsüz olarak aktarılan para ile ödediğini, davalı S.. T..'un araç bedelinin davalı M.. A..'dan gelmiş olabileceği düşüncesi ile satışa konu aracın devrini gerçekleştirdiğini, dava dışı Yavuz'un hesabından aktarılan paranın Yavuz'a iadesi gerekmekte ise de, müvekkili tarafından bu tutarın bankanın yYavuz'dan olan alacağından mahsup edildiğini, müvekkilinin zarara uğradığını, davalıların sebepsiz zenginleştiklerini ileri sürerek, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydıyla 32.000,00 TL'nin faizi ile davalılardan müştereken ve müteselslen tahsilini talep etmiş; dava konusu Zurich Sigorta A.Ş'ye devir ve temlik edilmiştir.

Davalı M.. A.. davayı kabul etmiş, diğer davalı S.. T.. ise olayda herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davanın davalılardan M.. A.. yönünden kabulüne, diğer davalı S.. T.. yönünden ise davalının işlem nedeniyle bir kusurunun bulunmadığı, aracını devir ve temlik edip parasını aldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı T.. A.. vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı T.. A.. vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı T.. A.. vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, istek halinde aşağıda yazılı 518,80 TL harcın temyiz edene iadesine, 02/12/2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

-KARŞIOY-

6098 sayılı T.B.K 77/1 maddesinde "haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen kişinin bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğu" düzenlenmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı T.. A.. vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, istek halinde aşağıda yazılı 518,80 TL harcın temyiz edene iadesine, 02/12/2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

-KARŞIOY-

6098 sayılı T.B.K 77/1 maddesinde "haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen kişinin bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğu" düzenlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta; davalılardan M.. A..'ın, diğer davalı S.. T..'dan satın aldığı aracın satış bedeli olan 32.000,00 TL, davacı bankanın dava dışı müşterisi Yavuz'un hesabından banka görevlilerinin el ve işbirliği ile davalı S.. T..'un İş Bankası'ndaki hesabına havale edilmiş,

Davacı Banka tarafından, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak haksız yere zenginleştiği iddiasıyla S.. T.. ve M.. A.. aleyhinde eldeki dava açılmış,Mahkemece davalı S.. T.. yönünden davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine sayın çoğunluk görüşü doğrultusunda yerel mahkeme kararı onanmıştır.

Davalı S.. T..'un; sattığı aracın parasının hesabına gönderilmesi nedeniyle haksız zenginleşmediğine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.

Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen karz, usulsüz tevdi ve vekalet sözleşmeleri ile benzerlik taşıyan, ancak saklama, yönetme ve gelir elde etme amaçları ile kendine özgü bir niteliği bulunan mevduat sözleşmesi ile kural olarak para veya şeyin mülkiyeti ödünç alana-müstevdiye-Bankaya geçmektedir.

Somut olayda da, hesap sahibi dava dışı Yavuz olmakla birlikte, davalı S.. T..'un hesabına gönderilen paranın mülkiyet hakkı davacı Bankaya aittir.

Davalı S.. T..'la aralarında satım ilişkisinin tarafı olan diğer davalı M.. A..'ın, gönderilen bu para üzerinde hiçbir hak ve yetkisi bulunmamaktadır.

Davalı Banka görevlilerinin el ve işbirliği içinde parayı davalı S.. T..'a göndermeleri, davalı M.. A..'ı para üzerinde hak sahibi kılmadığı gibi, davalı S.. T..'un bu durumu bilmemesi, iktirabının haklı sebebe dayandığını kabule elverişli değildir.

Nitekim TBK 77. maddesi de, başkasının malvarlığından haklı sebep olmaksızın zenginleşmeyi haksız zenginleşme kabul etmiştir ki, davalı S.. T..'un iyi niyetle dahi olsa, hiçbir hukuki ilişkisinin bulunmadığı davacı Bankanın malvarlığından intikal eden para ile zenginleşmesi, haksız iktisap teşkil etmektedir.

Bu durumda, davalı S.. T..'un da T.B.K 77 vd. maddesi hükümlerine göre sorumluluğu bulunmaktadır.

Davalı S.. T..'un iyi niyetli olması, ancak T.B.K 79. vd maddelerinde düzenlendiği şekilde geri vermenin kapsamı ile giderleri isteme hakkı yönünden etkili olacaktır.

Açıklanan nedenlerle, davacının, davalılardan S.. T..'la yönelik temyiz isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile bu yöne ilişkin temyiz isteminin reddine yönelik sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Yargıtay — Esas No: 2015/7461, Karar No: 2015/24851, Tarih: 05.05.2015

**15. Ceza Dairesi         2015/7461 E.  ,  2015/24851 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Mala zarar verme

HÜKÜM : Mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma, yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Sanığın, şikâyetçi ...’a ait araca taş atıp, aracın sol ön far altı ile kaportasında çökmelere sebebiyet vermesi şeklindeki eyleminin, mala zarar verme suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Bozma üzerine yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 05.05.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/21293, Karar No: 2011/1368, Tarih: 27.01.2011

**2. Hukuk Dairesi         2009/21293 E.  ,  2011/1368 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çubuk Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :31.03.2008
Yargıtay — Esas No: 2011/12809, Karar No: 2011/18031, Tarih: 27.12.2011

**8. Ceza Dairesi         2011/12809 E.  ,  2011/18031 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakma

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Sanığın; kendisine ait büyükbaş hayvanı, gerekli dikkat ve özeni göstermeden ahırdan çıkardığı, bağsız olan hayvanın kontrol altına alınmasında ihmal gösterip denetimsiz bırakması üzerine, mağdurun şikayetçi olmadığı kazaya neden olduğu,

bu nedenle yüklenen suçun oluştuğu gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi,

Yasaya aykırı, C. Savcsının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZUL- MASINA), 27.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3183, Karar No: 2015/3118, Tarih: 01.07.2015

**22. Ceza Dairesi         2015/3183 E.  ,  2015/3118 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, kararın nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Katılanın muavin olduğu şehirlerarası yolcu otobüsünün Alanya'ya geldikten sonra otobüs içerisinde suça konu telefonun alındığının anlaşılması karşısında, eylemin 5237 sayılı TCK'nın 142/1-c maddesine uyan suçu oluşturduğu gözetilmeden, yazılı biçimde karar verilmesi karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Yapılan duruşmaya, toplanan delillere, gerekçeye, hakimin kanaat ve takdirine göre sanık ...'un temyiz itirazları yerinde olmadığından reddiyle hükümlerin isteme aykırı olarak ONANMASINA, 01/07/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi
Yargıtay — Esas No: 2014/8617, Karar No: 2014/25744, Tarih: 17.09.2014

**13. Ceza Dairesi         2014/8617 E.  ,  2014/25744 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 6 - 2013/178869

MAHKEMESİ : Körfez 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 07/03/2013

NUMARASI : 2012/6 (E) ve 2013/151 (K)

SUÇ : Hırsızlık

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Diğer temyiz nedenlerinin reddine,

Ancak;

Suça konu çalıntı aracın şase numarasının değiştirilmesi iddiasıyla sanıklar M.. Y.. ve N.. E.. hakkında Pendik Cumhuriyet Başsavcılığının 29.06.2011 tarihli 2011/11344-4511 sayılı iddianamesiyle Pendik Asliye Ceza Mahkemesine kamu davası açıldığı ve bu dava ile fiili ve hukuki irtibat da bulunduğu anlaşıldığından, bu dava dosyasının sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, O yer Cumhuriyet Savcısının temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 17.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/128, Karar No: 2021/9380, Tarih: 30.06.2021

**10. Hukuk Dairesi         2021/128 E.  ,  2021/9380 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, yargılamanın iadesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulü ile dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Hükmün, davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Hukuk yargılamasında kural olarak kesin hükme bağlanmış bir davaya yeniden bakılamaz ise de, bunun en önemli istisnasını yargılamanın iadesi oluşturmaktadır. Bazı ağır yargılama hatalarından ve eksikliklerinden dolayı, maddi anlamda kesin hükmün ortadan kaldırılmasını ve daha önce kesin hükme bağlanmış bir dava hakkında yeniden yargılama ve inceleme yapılmasını sağlayan olağanüstü bir yasa yolu niteliğindeki yargılamanın iadesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 374–381 (dâhil) maddelerinde düzenlenmiş olup yeniden yargılama, önceki yargılamadan bağımsız yeni bir davadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yeniden yargılama veya hükmün iptali" başlıklı 380. maddesinde; "(1) İnceleme sonunda, dayanılan yargılamanın iadesi sebebi sabit görülürse, yeniden yargılama yapılarak ortaya çıkacak duruma göre verilmiş olan karar onanır veya kısmen yahut tamamen değiştirilir. Ancak, davacının açık veya zımni muvafakati olmaksızın vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması yahut 375 inci maddenin birinci fıkrasının (ı) bendine dayalı olarak yargılamanın iadesi dilekçesi kabul olunursa, başka bir inceleme yapılmaksızın hüküm iptal edilir.

(2) Bu husus, iade yoluyla incelenmesi istenen hükmün bütün nüshalarında gösterilir. " hükmü yer almaktadır.

Eldeki davada, yargılamanın yenilenmesinin kabulü kararı karşısında, kesinleşen ... İş Mahkemesi'nin 14.09.2017 tarih ve E.2017/118, K.2017/389 sayılı davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının ortadan kaldırılması ile yargılama esnasında dava dışı kooperatifin ödeme emrine konu tüm borcu ödemiş olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, önceki hükümle ilgili karar tesis edilmeksizin yalnızca karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi, yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi, yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

SONUÇ : Hüküm fıkrasının "Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulü ile" ibaresinden sonra gelmek üzere hükme "... İş Mahkemesi'nin 14.09.2017 tarih ve E.2017/118, K.2017/389 sayılı davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının ortadan kaldırılması" ibarelerinin eklenmesine, hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 30/06/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/13880, Karar No: 2012/12385, Tarih: 12.11.2012

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/13880 E.  ,  2012/12385 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

-K A R A R-

Dairemize ait 19.03.2012 gün, 367–3299 sayılı kararın gereğinin yerine getirilmediği, istenen karar örneğinin gönderilmediği anlaşıldığından, bu kez gerekli dikkat ve özen gösterilerek yeni bir iade kararına mahal vermeden borçlu şirket hakkında ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 2009/400 Esas sayı ile devam ederken yetkisizlik kararı ile ... Nöbetçi Ticaret Mahkemesi’ne gönderildiği anlaşılan iflasın ertelenmesi davasına ilişkin kesinleşme şerhini içeren onaylı karar örneğinin temin edilip eklenmesinden sonra gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 12.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/46269, Karar No: 2013/6331, Tarih: 21.02.2013

**9. Hukuk Dairesi         2010/46269 E.  ,  2013/6331 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, kıdem tazminatı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti, fazla çalışma ücreti ile ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden ve haksız olarak feshedildiğini bildirerek kıdem tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram genel tatil ücretleri ve ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının maddi taleplerinde haksız olduğunu bildirerek davanın reddini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haksız olarak feshedildiği kanaatiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalı temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Fazla çalışma ücretlerinin hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 41inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, fazla çalışma saat ücreti, normal çalışma saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. İşçiye fazla çalışma yaptığı saatler için normal çalışma ücreti ödenmişse, sadece kalan yüzde elli kısmı ödenir.

Kanunda öngörülen yüzde elli fazlasıyla ödeme kuralı nispi emredici niteliktedir. Tarafların sözleşmeyle bunun altında bir oran belirlemeleri mümkün değilse de, daha yüksek bir oran tespiti olanaklıdır.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir. Yargıtay kararları da bu yöndedir (Yargıtay 9.HD. 16.2.2006 gün 2006/20318 E, 2006/3820 K.). Bu durumda fazla çalışma ücretlerinin hesabı için işçinin son ücretinin bilinmesi yeterli olmaz. İstek konusu dönemler açısından da ücret ESAS NO : 2010/46269 miktarlarının tespit edilmesi gerekir. İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir. Ancak işçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde toplu iş sözleşmesinden yararlanılması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönemler için ücret araştırması yapılmalı ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak bir karar verilmelidir.

İşçinin normal çalışma ücretinin sözleşmelerle haftalık kırbeş saatin altında belirlenmesi halinde, işçinin bu süreden fazla, ancak kırkbeş saate kadar olan çalışmaları “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılır (İş Kanunu, Md. 41/3). Bu şekilde fazla saatlerde çalışma halinde ücret, normal çalışma saat ücretinin yüzde yirmibeş fazlasıdır.

4857 sayılı Yasanın 41inci maddesinin dördüncü fıkrası, işçiye isterse ücreti yerine serbest zaman kullanma hakkı tanımıştır. Bu süre, fazla çalışma için her saat karşılığı bir saat otuz dakika, fazla süreli çalışmada ise bir saat onbeş dakika olarak belirlenmiştir. Bu sürelerin de sözleşmelerle attırılması mümkündür.

Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır. Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen durumlarda, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu şekilde bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmibeş fazlası ise fazla sürelerle çalışma ücretidir. İşçinin parça başı ücreti içinde zamsız kısmı ödenmiş olmakla, fazla çalışma ücreti sadece yüzde elli zam miktarına göre belirlenmelidir.

Otel, lokanta, eğlence yerleri gibi işyerlerinde müşterilerin hesap pusulalarına belirli bir yüzde olarak eklenen paraların, işverence toplanarak işçilerin katkılarına göre belli bir oranda dağıtımı şeklinde uygulanan ücret sistemine “yüzde usulü ücret” denilmektedir. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde fazla çalışma ücreti, 4857 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde öngörülen yönetmelik hükümlerine göre ödenir. İşveren, yüzde usulü toplanan paraları işyerinde çalışan işçiler arasında, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre eksiksiz olarak dağıtmak zorundadır. Fazla çalışma yapan işçilerin fazla çalışma saatlerine ait puanları normal çalışma puanlarına eklenir (Yönetmelik Md. 4/1.). Yüzdelerden ödenen fazla saatlerde, çalışmanın zamsız karşılığı ile zamlı olarak ödenmesi gereken ücret arasındaki fark ödenir. Zira yüzde usulü ödenen ücret içinde fazla çalışmaların zamsız tutarı ödenmiş olmaktadır. Yapılan bu açıklamalara göre; yüzde usulü ya da parça başı ücret ödemesinin öngörüldüğü çalışma biçiminde fazla çalışmalar, saat ücretinin % 150 zamlı miktarına göre değil, sadece % 50 zam nispetine göre hesaplanmalıdır.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir.