muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/348, Karar No: 2024/466, Tarih: 05.02.2024

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacıya yapılan araç teslimlerinde düzenlenen formlarda davacının ihtirazi kayıtla aracı teslim aldığı, davacı tarafından davalılara keşide edilen ihtarname ile aracın gördüğü işlemler nedeniyle sıfır araç olma özelliğini kaybettiğini belirterek aracın yenisi ile değiştirilmesinin talep edildiği, dosya kapsamında davacının dava konusu araçta Aırbag ikaz lambasının yandığı, aracın titreşimli ve devirsiz çalıştığı, klimada gaz kaçağının bulunduğu iddiasıyla servise başvurduğu, bu durumda ihbar ile ilgili süreci başlattığı, davacının aracı satın almadan önce 25.05.2019 ve 06.11.2019 tarihlerinde 0 km aracın iki defa düzensiz çalıştığı ve motor arıza ikaz lambasının yandığı iddiasıyla servise girdiği, mevcut kayıtların araçta alınmadan önce ayıbın var olduğu olgusunu oluşturduğu, yapılan teknik tespitlerde dava konusu araçtaki şikayete konu sorunların gizli ayıp teşkil ettiği, 0 km aracın satın alınmadan önce söz konusu şikayetlere ilişkin servis kaydının bulunmasının ise aynı zamanda hukuki ayıp oluşturduğu, bu hususa tüketici yönünden katlanılmasının beklenemeyeceği, şikayete konu hususların 0 km araçta müşteri memnuniyetini ortadan kaldıracak nitelikte olduğu, her ne kadar davalı vekilince araçtaki arızaların giderilmiş olması nedeniyle ayıpsız misli ile değişim talebinin reddi gerektiği talep edilmiş ise de; davacının servis kaydında ayıpsız misli değişim hakkını saklı tutarak aracı teslim aldığı gerekçesiyle denetlenebilir bilirkişi raporu da dikkate alınarak davacının ayıpsız misli ile değişim talebinin kabulüne, aracın her türlü takyidattan ari olarak davalılara teslimine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... vekili; keşif esnasında araçta ayıp tespit edilemediğini, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, basit nitelikteki ayıpların onarım ile giderildiğini, davacı yanın satış öncesi araçta yer alan yazılım problemini bilerek aracı satın aldığını, kaldı ki bu sorunun da giderilerek aracın ayıpsız şekilde teslim edildiğini, davacının onarım hakkını kullanmasından sonra eldeki davayı açmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu ileri sürerek; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ............, Otomotiv Ticaret ve Hizmetler A.Ş. vekili; dava konusu araçta meydana gelen yazılım probleminin giderilerek aracın teslim edildiğini, teslim anında tespit edilen soruna derhal müdahale edilip davacıya ikame araç verildiğini, araçta esaslı bir sorun ya da ayıp bulunmadığını, ayıpsız misli ile değişim şartlarının oluşmadığını ileri sürerek; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

2. Davalı ............, Otomotiv Ticaret ve Hizmetler A.Ş. vekili; dava konusu araçta meydana gelen yazılım probleminin giderilerek aracın teslim edildiğini, teslim anında tespit edilen soruna derhal müdahale edilip davacıya ikame araç verildiğini, araçta esaslı bir sorun ya da ayıp bulunmadığını, ayıpsız misli ile değişim şartlarının oluşmadığını ileri sürerek; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraf ve mahkeme denetimine elverişli bilirkişi raporu içeriğine göre; dava konusu aracın davacı tarafından 07.02.2020 tarihinde ihtirazi kayıtla teslim alındığı, teslimden sonra da yazılım kaynaklı sorunların devam ettiği, aracın 12.03.2020 ve dava tarihinden sonraki 12.11.2020 tarihlerinde bu nedenle servise alındığı, teslimden önce var olduğu sabit olan yazılım hatasının yapılan müdahalelere rağmen giderilemediği, sıfır km olarak satın alınan araçtaki tespite konu yazılım probleminin tüketicinin araçtan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran eksiklik niteliğinde olduğu ve davacının aracı mevcut haliyle kullanmaya devam etmesinin kendisinden beklenmesinin menfaatler dengesini tüketici aleyhine bozacak nitelikte olacağı gerekçesiyle davalıların istinaf taleplerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar ederek kararı temyiz etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ayıp nedeniyle misli ile değişim istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen karar, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davacının aracı satın almadan önce aracın 25.05.2019 ve 06.11.2019 tarihlerinde iki defa servise giriş yaptığının iş emirlerinden ve sıfır km olarak satın alınan araçtaki arızaların tüketicinin araçtan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran eksiklik niteliğinde olduğunun anlaşılmasına göre, davalılar vekilleri tarafından ileri sürülen temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanması gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harçlarının temyiz eden davalılara yükletilmesine,

17.100,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davalılardan alınıp, davacıya verilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Yargıtay — Esas No: 2017/1406, Karar No: 2020/449, Tarih: 23.06.2020

**Hukuk Genel Kurulu         2017/1406 E.  ,  2020/449 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

1. Taraflar arasındaki “manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

2. Direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili 16.02.2011 tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı görevini yürütürken yaptığı soruşturmalarla ilgili olarak bir kısım medyada ve davalı şirketin sahibi olduğu gazetede aleyhine haberler yapılmaya başlandığını, müvekkilinin, kamuoyuna “irtica ile mücadele eylem planı” olarak sunulan planın Erzincan’daki uygulayıcısı olmakla suçlandığını, daha sonra aynı kurgunun belirli çevrelerin baskısı ile bir linç kampanyasına dönüştüğünü ve müvekkilinin kamuoyuna Ergenekon silahlı terör örgütü üyesiymiş gibi gösterildiğini, bir süre sonra da soruşturma başlatıldığını ve 16.02.2010 tarihinde tutuklandığını, akabinde çıkan gazete haberlerinden biri olan davalı şirkete ait gazetenin 17.02.2010 tarihli sayısının ilk sayfasında "ANDIÇCI SAVCIYA ÇETEDEN GÖZALTI” ve onikinci sayfasında ise “Andıcın fişekçisine Ergenekon gözaltısı” başlıkları altında masumiyet karinesini bertaraf eder şekilde yapılan yayının aynı zamanda suç teşkil ettiğini, haberin gerçek ve güncel olmadığı gibi kamu yararının da bulunmadığını, olayın açıklanış biçimi ile konu arasında düşünsel bağ kurulamadığını, zarar gördüğü bu haberden davalının sorumlu olduğunu ileri sürerek basın yolu ile müvekkilinin kişilik haklarına saldırı nedeniyle 10.000,00TL manevi tazminatın 17.02.2010 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı cevabı:

5. Davalı vekili 30.02.2011 tarihli cevap dilekçesinde; haberin gerçek ve güncel olduğunu ve soruşturma konusu yapıldığını, birçok televizyon ve gazetede yer aldığını, davaya konu haberdeki olaylarla ilgili Erzurum özel yetkili Cumhuriyet savcısı tarafından düzenlenen iddianamenin Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edildiğini, bu iddianamede davacının da şüpheli olarak yer aldığını, haberde kamu yararı bulunduğunu, en azından görünür gerçeğe uygun olduğunu, manevi tazminatın şartlarının oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme Kararı:

Mahkeme Kararı:

6. Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.12.2011 tarihli ve 2011/83 E., 2011/471 K. sayılı kararı ile; Yeni Şafak Gazetesi’nde yayınlanan haberlerde, haber verme hürriyeti ve basın özgürlüğünün sınırlarının dışına çıkılarak henüz neticelendirilmeyen soruşturmalar ve davalardaki iddiaların gerçek olduğu kanaatinin uyandırıldığı, davacının kamuoyuna çeşitli şekillerde yansımış darbe andıcının ve irtica ile eylem planının Erzincan’daki uygulayıcısı olduğu, Ergenekon olarak adlandırılan yapı ile bağlantısı bulunduğu imasının yapıldığı ve bu çerçevede görevini kötüye kullandığı yönündeki haberlerle davacının kişilik haklarına saldırıda bulunulduğu gerekçesiyle takdiren 5.000,00TL manevi tazminata karar verilmiştir.

Özel Daire Bozma Kararı:

7. Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

8. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 30.10.2014 tarihli ve 2013/19066 E., 2014/14134 K. kararı ile;

“Basın özgürlüğü, Anayasanın 28. maddesi ile 5187 sayılı Basın Yasasının 1. ve 3. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin amacı; toplumun sağlıklı, mutlu ve güvenlik içinde yaşayabilmesini gerçekleştirmektir. Bu durum da halkın dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma ve yönlendirmede yetkili ve aynı zamanda sorumludur. Basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır. Bunun içindir ki, bu tür davaların çözüme kavuşturulmasında ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerin değerlendirilmesinden farklı bir yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğunun kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Ne var ki basın özgürlüğü sınırsız olmayıp, yayınlarında Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümü ile Türk Medeni Kanununun 24 ve 25. maddesinde yer alan ve yine özel yasalarla güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunulmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluktur.

Basın özgürlüğü ile kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da, daha az üstün olan yararın daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basın bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini gözetmeli, haberi verirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır.

Dava konusu haber içeriğinde davacı hakkında yürütülen adli ve idari soruşturmaların anlatıldığı, gazetecilik tekniği gereği okuyucunun ilgisini artırmak için başlığın çarpıcı biçimde atıldığı, ancak içerik ile birlikte haberde özle biçim arasındaki dengenin bozulmadığı anlaşılmakla davacının kişilik haklarına saldırı bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Mahkemece açıklanan yönler gözetilerek, istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan yazılı gerekçeyle, davalının tazminat ile sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

Direnme Kararı:

9. Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.04.2015 tarihli ve 2015/61 E., 2015/156 K. sayılı kararı ile; önceki karar gerekçeleri tekrarlanmak suretiyle direnme kararı verilmiştir.

Direnme Kararının Temyizi:

10. Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIK

11. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davalıya ait gazetenin 17.02.2010 tarihli sayısının ilk sayfasındaki "ANDIÇCI SAVCIYA ÇETEDEN GÖZALTI” ve onikinci sayfasındaki “Andıcın fişekçisine Ergenekon gözaltısı” başlıklı haberde öz ile biçim arasındaki dengenin bozulup bozulmadığı, davacının kişilik haklarına saldırının olup olmadığı ve burada varılacak sonuca göre davalının manevi tazminatla sorumlu tutulup tutulamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

III. GEREKÇE

12. Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır.

13. Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Acı ve elemin manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu, tüzel kişileri ve bilinçsizleri; öte yandan, acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklarından yoksun bırakmamak için yasalar manevi tazminat verilebilecek bazı olguları özel olarak düzenlemiştir.

14. Bunlar kişilik değerlerinin zedelenmesi [Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 24], isme saldırı (TMK m. 26), nişan bozulması (TMK m. 121), evlenmenin butlanı (TMK m. 158/2), boşanma (TMK m. 174/2) bedensel zarar ve ölüme neden olma [818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) m. 47, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 56] durumlarından biri ile kişilik haklarının zedelenmesi (818 sayılı BK m. 49, 6098 sayılı TBK m. 58) olarak sıralanabilir.

15. TMK’nın 24. maddesi ile 818 sayılı BK’nın 49. maddesi diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlıdır.

16. TMK’nın 24. maddesinde;

“Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hakimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.” düzenlemesi mevcuttur.

17. Dava konusu yayımın yapıldığı ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı BK’nın 49. maddesinde ise;

“Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilir.

Hakim, manevi tazminatın miktarını tayin ederken, tarafların sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate alır.

Hakim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir tazmin sureti ikame veya ilave edebileceği gibi tecavüzü kınayan bir karar vermekle yetinebilir ve bu kararın basın yolu ile ilanına da hükmedebilir.” hükümleri yer almaktadır.

18. TMK’nın 24 ve BK’nın 49. maddelerinde belirlenen kişisel haklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir.

19. Görüldüğü üzere BK'nın 49. maddesi gereğince kişilik hakları zarara uğrayanların manevi tazminat isteme hakları vardır.

20. Bu genel açıklamalardan sonra uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının da incelenmesinde yarar bulunmaktadır:

19. Görüldüğü üzere BK'nın 49. maddesi gereğince kişilik hakları zarara uğrayanların manevi tazminat isteme hakları vardır.

20. Bu genel açıklamalardan sonra uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının da incelenmesinde yarar bulunmaktadır:

21. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 90. maddesinin son fıkrası; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmünü içermektedir. Bu durumda, mahkemelerce önlerine gelen uyuşmazlıklarda usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

22. Hâl böyle olunca, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS/Sözleşme) konunun nasıl düzenlendiğinin ve Sözleşme'nin uygulanmasını sağlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM/Mahkeme) kararlarının incelenmesi yerinde olacaktır.

23. AİHS’nin “İfade özgürlüğü” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrası; “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.” hükmünü içermekte olup hangi hâllerde ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği de aynı maddenin 2. fıkrasında düzenlenmiştir.

24. İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun en önemli temellerinden birisi olup, toplumsal ilerlemenin ve her bireyin gelişiminin başlıca koşullarından birini teşkil etmektedir. AİHS'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası saklı kalmak koşuluyla, ifade özgürlüğü yalnızca iyi karşılanan ya da zararsız veya önemsiz olduğu düşünülen değil, aynı zamanda kırıcı, hoş karşılanmayan ya da kaygı uyandıran “bilgiler” ya da “düşünceler” için de geçerlidir. Bunlar, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın "demokratik toplum" olmaz (Handyside/Birleşik Krallık, Başvuru No: 5493/72, 07.12.1976, parag. 49).

25. AİHS'nin 10. maddesinde benimsenen ifade özgürlüğü bu şekilde olmakla birlikte, yine de dar bir yorum gerektiren istisnalar içermektedir ve bu hakkı kısıtlama ihtiyacının ikna edici bir biçimde ortaya konması gerekmektedir (Pakdemirli/Türkiye kararı, Başvuru No: 35839/97, 22.02.2005).

26. İfade özgürlüğü geniş bir şekilde yorumlanmakta ise de, sınırsız olmadığı da Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. fıkrasında belirtilmiştir. Burada çözülmesi gereken temel sorun ifade özgürlüğü ile kişilik haklarına yönelik saldırı arasındaki sınırın hangi ölçütlere göre saptanacağıdır.

26. İfade özgürlüğü geniş bir şekilde yorumlanmakta ise de, sınırsız olmadığı da Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. fıkrasında belirtilmiştir. Burada çözülmesi gereken temel sorun ifade özgürlüğü ile kişilik haklarına yönelik saldırı arasındaki sınırın hangi ölçütlere göre saptanacağıdır.

27. AİHM önüne gelen uyuşmazlıklarda yapılan müdahalenin ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediğini aşağıdaki kriterleri uygulayarak tespit etmektedir:

i. Müdahalelerin yasayla öngörülmesi:

AİHM Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “yasayla öngörülme” ifadesinin, ilk olarak, itiraz konusunun iç hukukta bir dayanağı olması gerektiğini hatırlatır. Ancak söz konusu ifade hukuki normların ilgili kişinin erişiminde olmasını, sonuçlarının öngörülebilmesini ve hukukun üstünlüğü ilkesine uygun olmasını gerektiren kanun niteliğine de atıfta bulunmaktadır (Association Ekin/Fransa, Başvuru No: 39288/98; Ürper ve diğerleri/Türkiye kararı, Başvuru No: 14526/07, 14747/07, 15022/07, 15737/07, 36137/07, 47245/07, 50371/07, 50372/07 ve 54637/07, 20.10.2009).

ii. Müdahalelerin meşru bir amaç izleyip izlemediği:

Sözleşme’nin 10/2. maddesine göre, “… bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlâkın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.”

Görüldüğü üzere yasayla düzenlemek şartıyla ve “başkalarının şöhret ve haklarının korunması” amacıyla ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği kabul edilmekte olup sınırlama haklı olsa bile, bu kez sınırlamanın orantılılığı gündeme gelecektir (bkz. sınırlamanın orantısızlığı konusunda Pakdemirli/Türkiye kararı). Kişilik hakkının korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki dengeyi iyi sağlamak gerekmektedir. Özellikle siyasetçilerin ve devlet görevlilerinin kişilik hakları ve şöhretleri söz konusu olduğunda bu dengede ifade özgürlüğünün ağır bastığı konusunda kuşku bulunmamaktadır. Diğer bir deyişle, terazide bir yanda siyasetçilerin ve devlet görevlilerinin kişilik hakları, diğer yanda ifade özgürlüğü bulunduğu durumlarda, tercihin daha çok ifade özgürlüğünden yana kullanıldığı söylenebilir (Doğru, O./ Nalbant, A.: İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Açıklama ve Önemli Kararlar, C. 2, Ankara 2013, s. 232).

iii. Müdahalelerin demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığı: