muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/14472, Karar No: 2023/11596, Tarih: 04.09.2023

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili iştinaf başvurusunda; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın hesaplama hatalı olup somut olaya uygun olmadığını, zamanaşımı süresinin dolduğunu, kıdem terfiinin 2002 yılından sonraki dönem için uygulanması gerektiğini, davacının daimi işçi olduğu 2001 yılından itibaren yapılmasının makul ve hukuka uygun olmadığını, fark ücret taleplerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 03.05.2005 tarihli ve 15606 sayılı yazısı ile davalı İdareye yapılan bildirimde, toplu ... sözleşmesi hükümlerinin geriye dönük uygulanmayacağının belirtildiğini, işçinin ücret zammının uygulanmasının gecikmesi değil, haksız bir ödeme olmaması yönünde düzenlemelerin uygulandığını, bunun aksine olan bilirkişi raporuna göre karar verilmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, ayrıca 01.01.2013–31.12.2014 yürürlük süreli 5. Dönem Toplu ... Sözleşmesi'nin geçici 2 nci maddesinde, "geçmiş yıllarda ödenen ücretin fazla olduğunun tespiti halinde ... ile yapılacak zamlarla olması gereken ücreti ile eşitleninceye kadar bu ücretler dondurulmuştur " düzenlemesinin yer aldığını, bu çerçevede müvekkili Bakanlıkça yevmiye tespit çizelgesi hazırlandığını, taraf Sendikanın bu konuda bir itiraz yahut farklı bir iddia ortaya koymadığını, dolayısıyla toplu ... sözleşmesine konulan hükmün doğru uygulandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamından 31.12.2010 tarihi itibarıyla davacıya ödenmesi gereken günlük brüt ücretin tespit edildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, somut olaydaki fark ücret, fark ikramiye ve fark ilave tediye alacağının kesinleşmiş Mahkeme kararına dayandığı, tespit edilen fark ücret, fark ikramiye ve fark ilave tediye alacağının ödendiğine ilişkin davalı işverence sunulan delil bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi ek raporunın dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu belirtilerek davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz başvurusunda; istinaf dilekçesinde yer alan sebepleri tekrar ederek ve Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme ile karar verildiğini savunarak kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz başvurusunda; istinaf dilekçesinde yer alan sebepleri tekrar ederek ve Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme ile karar verildiğini savunarak kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının ücreti belirlenirken toplu ... sözleşmesi hükümlerinin doğru uygulanıp uygulanmadığı ve buna göre ödenmeyen ücret, ikramiye ve ilave tediye ücreti farkı alacaklarının bulunup bulunmadığı ile harç muafiyeti konularına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun 33 ve 39 uncu maddeleri, 4857 sayılı ... Kanunu'nun 32 nci maddesi, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun'un 1 vd. Maddeleri, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (492 sayılı Kanun) 13 üncü maddesinin (j) bendi.

3. Değerlendirme

1. Somut uyuşmazlıkta davacı vekili, davacının 31.12.2010 tarihindeki ücretinin Mahkeme kararıyla belirlendiğini, Mahkeme kararıyla belirlenen ve uygulanması gereken zamların uygulanmadığını ileri sürerek fark alacaklarının tahsilini talep etmiş; davalı taraf ise toplu ... sözleşmesinin geçici 2 nci maddesi uyarınca davacının ücretine zam yapılmasının mümkün olmadığını savunmuştur.

2. Davalıya ait işyerinde, 01.01.2015-31.12.2016 tarihleri arası yürürlükte olan 5. Dönem Toplu ... Sözleşmesinin geçici 2 nci maddesi şöyledir:

"T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerlerine ilişkin olarak 25.07.2013 tarihinde Hak-... Konfederasyonu ile yapılan Kamu Çerçeve Anlaşma protokolünün 5 inci maddesine konulan hüküm gereğince yapılan çalışmalar sonucunda, bu işyerlerinde geçmiş yıllarda ödenen ücretin fazla olduğunun tespiti halinde toplu ... sözleşmesi ile yapılacak zamlarla olması gereken ücreti ile eşitleninceye kadar geriye doğru farklar kesilmemek kaydıyla 31.12.2014 tarihi itibarıyla bu ücretler dondurulmuştur. Bu maddeye göre oluşacak farklar üç ay içinde ödenecektir."

3. İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan raporda; kesinleşen davada davacının 31.12.2010 tarihindeki ücretinin belirlendiği gerekçesiyle bu ücrete 01.01.2011 tarihinden itibaren işyerinde yürürlükte olan toplu ... sözleşmelerinin ücret ve ücret zammına ilişkin hükümleri uygulanarak dava konusu alacaklar hesaplanmıştır. İlk Derece Mahkemesince, zamanaşımına uğramayan 15.03.2014 tarihinden sonraki dönem için hesaplanan alacaklar yönünden belirtilen rapor doğrultusunda hüküm kurulmuştur. Bölge Adliye Mahkemesince; davacının, ... 9. ... Mahkemesinin 2016/704 Esas sayılı dosyasında tespit edilen en son ücreti üzerine sonraki tarihli toplu ... sözleşmelerinin ücret zammına ilişkin maddeleri uygulanmak suretiyle ücretinin belirlenmesinin ve buna bağlı fark alacakların hesaplanmasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmış ise de eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmaktadır.

4. Davalı işveren ücret zamlarının uygulanmamasına gerekçe olarak, 01.01.2015-31.12.2016 tarihleri arasında yürürlükte bulunan 5. Dönem Toplu ... Sözleşmesi'nin geçici 2 nci maddesini göstermiştir. İlgili hükümde, yapılan çalışmalar sonucunda kapsamdaki işyerlerinde geçmiş yıllarda ödenen ücretin fazla olduğunun tespitinden söz edilmektedir. Fazlalılığın tespiti durumunda, toplu ... sözleşmesiyle yapılacak zamlarla olması gereken ücret ile eşitleninceye kadar, geriye doğru farklar kesilmemek kaydıyla, 31.12.2014 tarihi itibarıyla ücretin dondurulduğu ifade edilmektedir. Davalının bu savunması üzerinde durulmaması ve anılan hüküm hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmadan karar verilmesi hatalıdır. Şu hâlde 5. Dönem Toplu ... Sözleşmesi'nin geçici 2 nci maddesi de değerlendirmeye tâbi tutularak denetime elverişli hesap raporu alınmak suretiyle oluşacak sonuca göre dava konusu alacaklar hakkında bir karar verilmelidir. Eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

5. Davalı Bakanlık 492 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin (j) bendi uyarınca harçtan muaftır. Bu sebeple davalının bakiye karar ve ilâm harcından sorumlu tutulması mümkün olmadığı gibi davacı tarafça yatırılan başvuru harcı, peşin harç ve ıslah harcının yargılama giderleri içine dâhil edilmek suretiyle davalıdan tahsiline karar verilmesi de mümkün değildir. Mahkemece bu yönler gözetilmeksizin hüküm kurulması bir başka hatalı yöndür.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/82, Karar No: 2010/221, Tarih: 09.11.2010

**Ceza Genel Kurulu         2010/9-82 E.  ,  2010/221 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname : 2010/35573

Yargıtay Dairesi : 9. Ceza Dairesi

Sanık N...E...’in, bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma suçundan 5237 sayılı TCY’nın 85/2 ve 22/3. maddeleri uyarınca 12 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve TCY’nın 53/6. maddesine göre sürücü belgesinin 3 yıl süre ile geri alınmasına ilişkin, Sakarya 1. Ağır Ceza Mahkemesince 12.02.2008 gün ve 165-37 sayı ile verilen hükmün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesince 09.04.2009 gün ve 14600-4142 sayı ile;

“Dosya kapsamına göre sanığın süratli araç kullanıp araca hakim olamayarak karşı şeride geçip şeridinde seyreden otomobille çarpışması sonucu tam kusurlu hareketi ile üç kişinin ölümüne neden olması şeklinde gerçekleşen eyleminde, bilinçli taksirin koşullarının oluşmadığı gözetilmeden tayin olunan cezanın bu nedenle artırıma tabi tutulması” isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yerel mahkeme ise, 30.06.2009 gün ve 227-213 sayı ile;

“TCK’nun 22. maddesinde taksir düzenlenmiştir. Buna göre ‘taksir dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir’ ve ‘kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır’ yasa koyucu taksirli bir davranışın bilinçli taksir düzeyine ulaşabilmesi için öncelikle taksirin koşullarından olan dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık koşulu yanında, neticeyi öngörebilme durumunu aramıştır. Buna göre bir suçun bilinçli taksirli olarak işlendiğinin kabulü için sanığın öncelikle dikkat ve özen yükümlülüğünün bulunması, uymak zorunda olduğu bu dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması, aykırı davrandığı dikkat ve özen yükümlülüğü nedeni ile suçun kanuni tanımında belirtilen neticesinin meydana gelebileceğini öngörebilmesi ancak öngörebildiği bu sonucu istememesi gereklidir.

Sanığın savunması ve dosya içerisindeki belgelerden sanığın sürücü belgeli olup uzun yıllardır yolcu taşımacılığı yaptığı anlaşılmaktadır. Dosya içerisindeki tanık anlatımları, olay yeri krokisi ve tespit tutanakları birlikte değerlendirildiğinde; kazanın olduğu yere gelmeden önce sanığın gittiği yönde sağa viraj bulunmaktadır. Sanık, söz konusu viraja girmeden önce tanık A...B...’ın kullandığı mobileti geçmiş, hızını yol ve trafik durumuna göre ayarlamadan viraja hızlı bir şekilde girmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda yapılan düzenlemelere göre sürücülere virajlara girerken hızını yol ve trafik durumuna göre ayarlama ve hızını azaltma yükümlülüğü getirilmiştir. Yani sanığın çarpışma noktasına gelmeden önce viraja girerken yasa gereği uyması gereken bazı dikkat ve özen yükümlülükleri bulunmaktadır. Buna göre sanık viraja girmeden hızını azaltmalıdır.

Her sürücü belgesi bulunan şoförün bilmesi gerektiği şekilde sağa keskin viraja hızlı girildiği takdirde, aracın sol şeride girme eğiliminde bulunduğu, bu durumda karşı yönden bir araç gelmesi halinde onun şeridini ihlal edebileceği ve kaza olabileceği öngörülebilir haldedir. Uzun tecrübelerin somutlaşması sonucunda ortaya çıkan trafik kuralları da sürücülere bu dikkat ve özen yükümlülüğünü yüklemektedir. Bu tecrübe kurallarının en somut hali olan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu da aynı yükümlülüğü sürücülere yüklemiştir. Somut olayda sanık aynı yoldan günde birkaç defa yük ve yolcu taşıyan ve ticari minibüs işleten bir şofördür. Bu nedenle kazanın meydana geldiği yerdeki yol konumunu, burada sağa viraj olduğunu, açık ve görünür şekilde beyaz boya ile boyanmış sürekli şerit çizgisi olduğunu, bu nedenle hızını azaltması gerektiğini bilmektedir. Ancak sanık yasal olarak kendisine yüklenen dikkat ve özen yükümlülüğüne uymadığı gibi dosya içerisinde bulunan ve tanık N...K...’ın itibar edilen hazırlık anlatımında da belirtildiği gibi acele etmekte bir an önce gitmek istediği yere varmaya çalışmaktadır. Bu amaçla bazı yolcuları minibüsü tam durdurmadan indirmekte ve aşırı hız yapmaktadır. Sanığın aşırı hız yaptığı tanık A... B....ın yeminli anlatımından da anlaşılmaktadır. Belirtildiği şekilde yasa ve yönetmelik kuralları gereği virajlara girerken hızını yük ve yol şartlarına göre ayarlamak yani hızını azaltmakla yükümlü olan, bu hususta dikkat ve özen yükümlülüğü bulunan sanık bu yükümlülüğünü bildiği gibi viraja hızlı girerek aynı yükümlülüğe aykırı da davranmıştır. Sanığın çalıştığı minibüs içinde bulunan tanığın beyanına göre bir sebeple hızlı gitmek, bir an önce gitmek istediği yere ulaşmak istemektedir. Bu nedenle hızını viraja girerken dahi yol koşullarına uydurmamaktadır. Uzun yıllar ticari şoförlük tecrübesi bulunan sanığın bu şekilde viraja girmesi halinde aracının karşı şeride kaçacağını bilmemesi hayatın olağan koşullarına aykırıdır. Sanık buna rağmen sağa viraj bulunan şeride hızlı girmekle karşı şeride geçebileceğini, karşı şeritte bulunan araçla çarpışabileceğini öngörebilecek düzeydedir. Her orta düzeyde zekaya sahip ve sürücü belgesi almış kişinin de bu hususu düşünmesi normal, düşünmemesi anormaldir. Bu şekilde viraja hızlı giren bu nedenle karşı şeride geçip kaza yapabileceğini öngören ve bir an önce gitmek istediği yere ulaşmak isteyen sanık uzun yıllar şoförlük yapmasının verdiği rahatlıkla ve deneyimlerine güvenerek viraja hızlı girmesi halinde öngördüğü kaza neticesinin olabileceğini ancak kendisinin deneyimleri nedeniyle böyle bir kazaya sebebiyet vermeyeceğini düşünerek taksirli eylemine devam ettirmiş, bunun sonucunda ise karşı şeride geçip K...Ş...’in kullandığı araca çarpmıştır. Böylece sanığın öngördüğü ancak istemediği sonuç gerçekleşmiştir

...Ş...’in kullandığı araca çarpmıştır. Böylece sanığın öngördüğü ancak istemediği sonuç gerçekleşmiştir. Bu nedenle sanık 2918 sayılı Yasa ve ilgili yönetmelikler gereği uymakla yükümlü olduğu dikkat ve özen yükümlülüklerine aykırı olarak kaza yerine gelmeden önce ve kaza yerinde devam eden viraja hızlı bir şekilde girmiş, kaza neticesini öngörmesine rağmen kendisinin böyle bir kaza yapmayacağını düşünmüş ancak araç bir şekilde karşı şeride geçmiş ve istemediği kaza sonucu gerçekleşmiş olmakla bilinçli taksirli davranmıştır.

Her ne kadar bozma ilamında ya da bazı dosyalardan takip edilen Yargıtay bozma ilamlarında görüldüğü üzere bilinçli taksirin gerçekleşebilmesi için TCK’nun 22/3 maddesinde aranan ve açık olan koşulların yanında bazı ek ve bilinçli taksirli eylemi zorlaştırıcı, böylece bilinçli taksirin alanını daraltıcı unsurlar eklenmekte yani bir taksirli eylemin bilinçli taksir sayılabilmesi için kişinin alkollü olması, kırmızı ışıkta geçmesi, şerit ihlali yapması gibi birden çok kural ihlali aranmakta ise de, Yargıtay ilgili Ceza dairesinin bu yorumunun açık olan yasa kuralı karşısında yerinde olmadığı açıktır. Yasa, sadece öngörebilme ancak öngördüğü sonucu istememeyi kural olarak düzenlemiştir. Yargıtay’ın bu uygulaması karşısında yasaya aykırı olarak bilinçli taksir müessesesi uygulanamaz hale gelecek, böylelikle yurdumuzda kanayan bir yara olan trafik sorunu çözülemeyecektir.

Açıklanan nedenlerle sanığın eyleminin bilinçli taksirli olarak işlendiği kanaatine varan mahkememiz Yargıtay 9. Ceza Dairesinin açık yasa hükmüne rağmen yaptığı bozmayı yasaya aykırı bulduğundan uymamış ve sanığın eyleminin bilinçli taksir olarak işlendiği kanaatine varmıştır” gerekçesiyle önceki hükümde direnmiştir.

Bu hükmün de o yer C.savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay C.Başsavcılığının “bozma” istekli 29.03.2010 gün ve 35573 sayılı tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanığın bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olmak suçundan cezalandırılmasına karar verilen olayda, Özel Daire ile yerel mahkeme arasında çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, sanığın eylemini taksirle mi, yoksa bilinçli taksir ile mi gerçekleştirdiğinin belirlenmesine ilişkindir.

Bunun dışında, olayın oluş şeklinde ve sanığın olayda tam kusurlu olduğu hususlarında herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

İncelenen dosya içeriğine göre;

29.05.2007 tarihinde, saat 11.45 sıralarında Sakarya yönünden Karasu İlçesi istikametine doğru 54 PE 279 plakalı minibüs ile seyretmekte olan sanık N....E...in, Karasu İlçesi, Tuzla mevkiine geldiğinde, yolun virajlı ve sollama yasağının bulunduğu bölümünde, aracının hızını ayarlamaması sonucunda, karşı şeride geçerek, karşı yönden gelmekte olan Kadir Şebin yönetimindeki ....... plakalı otomobile çarpması sonucunda otomobilde bulunan sürücü dahil 3 kişinin ölümüne ve bu araçtaki bir kişi ile minibüste yolcu olarak bulunan 5 kişinin de yaralanmasına neden olduğu olayda;

Polis tarafından düzenlenen trafik kazası tespit tutanağı ile olay yerinde Karasu Sulh Ceza Mahkemesince, 31.05.2007 tarihinde yapılan keşifte dinlenen bilirkişi raporunda, olay yerinde yol genişliğinin 7 metre, sağda 1.40 metre, solda ise 1.90 metre banket bulunduğu, zeminin asfalt ve kuru olduğu, kaza yerinin hafif virajlı ve sollama yasağına ilişkin devamlı çizgi bulunduğu ve çarpışma noktasının, otomobilin şeridinde ve yol kenarına 2.20 metre olarak belirtildiği,

Birbirleriyle uyumlu trafik kazası tespit tutanağı, Sulh Ceza Mahkemesince keşifte bilirkişi olarak dinlenen ve Trafik Tim Komutanı olarak görev yapan Jandarma Başçavuş A...S...nın, 04.06.2007 günlü raporu ile yerel mahkemece görüşüne başvurulan Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 04.12.2007 günlü raporlarından, kazanın oluşumunda sanık N...E...’in, devamlı şerit çizgisinin bulunması nedeniyle sollama yasağının olduğu yolda, virajda aracının hızını ayarlayamaması sonucunda şerit ihlali yaparak, karşı şeride geçmesi nedeniyle asli kusurlu, diğer otomobil sürücüsünün ise, kendi şeridinde seyir halinde olması ve herhangi bir kural ihlalinin de bulunmaması nedeniyle olayda kusursuz olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın sağlıklı bir hukuki çözüme kavuşturulabilmesi bakımından, taksir ve bilinçli taksir kavramları üzerinde durulması gerekmektedir.

Kural olarak suç, ancak kastla işlenebilir. Ancak, yasada açıkça gösterilen hallerde suçlar taksirle de işlenebilir. 5237 sayılı TCY’nın 22/2. maddesinde taksir; “dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir” şeklinde tanımlanmıştır.

İstisnai bir kusurluluk şekli olan taksirde, failin cezalandırılabilmesi için mutlaka yasada açık bir düzenleme bulunması gerekmektedir. Taksirli suçlarda da, gerek icrai hareketin gerekse ihmali hareketin iradi olması ve gerçekleşen neticenin öngörülebilir olması gerekmektedir. İradi bir davranış bulunmadığı taktirde taksirden bahsedilemeyeceği gibi öngörülemeyecek bir sonucun gerçekleşmesi halinde de failin taksirli suçtan sorumluluğuna gidilemez.

Buna göre taksirli sorumluluktan bahsedilebilmesi,

Taksirle işlenen bir suçun olması,

Hareketin iradi olması,

Sonucun istenmemesi ancak öngörülebilir olması,

Hareket ile sonuç arasında nedensellik bağının bulunması,

Koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Öğretide taksirin hukuki esasının izahı için, hukuka aykırı araçlar kullanma teorisi, öngörebilme teorisi, önleyebilme teorisi, yanılma teorisi şeklinde teoriler bulunmakta ise de, baskın görüş tüm eleştirilere karşın öngörebilme teorisi yönündedir.

Taksirle işlenen bir suçun olması,

Hareketin iradi olması,

Sonucun istenmemesi ancak öngörülebilir olması,

Hareket ile sonuç arasında nedensellik bağının bulunması,

Koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Öğretide taksirin hukuki esasının izahı için, hukuka aykırı araçlar kullanma teorisi, öngörebilme teorisi, önleyebilme teorisi, yanılma teorisi şeklinde teoriler bulunmakta ise de, baskın görüş tüm eleştirilere karşın öngörebilme teorisi yönündedir.

Bilinçli taksiri açıklamada yetersiz olduğu ileri sürülen bu teoriye göre, taksir; bir kimsenin kendi fiilinin mümkün ve öngörülebilir sonuçlarını hesaplamakta iradi olarak özen göstermemesidir. Buradaki sorun veya zorluk öngörebilmenin kapsamı ve öngörebilmeyi tayinde benimsenmesi gereken ölçüdür. Sonucun öngörülebilirliği, failin içinde bulunduğu, sosyal çevre, mensup olduğu meslek, eğitim durumu, ortak tecrübe, failin kişisel özellikleri dikkate alınarak saptanmalıdır. Yine aynı şekilde burada öngörülebilir sonuç, fiilen meydana gelen sonuç olmayıp, failin yaptığı iradi hareketin neden olabileceği benzer sonuçlardır. Fiilen oluşan sonucun sadece genel olarak öngörülebilir olması taksirin varlığı için yeterli olup, sonucun bütün inceliklerinin öngörülmesine gerek bulunmamaktadır. (Demirbaş, Timur, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 6. Baskı, sh. 358 vd.)

Sonucun gerçekleşmesinde, mağdurun da taksirli davranışının etkisinin olması halinde, diğer taksirli davranış nedensellik bağını kesmediği sürece bu durum failin taksirli sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı gibi taksirin niteliğini de değiştirmez, bu hal ancak 5237 sayılı TCY’nda kusur derecelendirilmesi nedeniyle herhangi bir ceza indirimi söz konusu olmadığından temel cezanın tayininde dikkate alınabilir.

5237 sayılı TCY’da taksir, basit taksir ve bilinçli taksir şeklinde ayrıma tabi tutulmuş, Yasanın 22/3. fıkrasında bilinçli taksir; “Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi” şeklinde tanımlanmış, bu halde taksirli suça ilişkin cezanın üçte birden yarıya kadar arttırılacağı öngörülmüştür.

Taksir ile bilinçli taksir arasındaki ayırıcı ölçüt taksirde failin öngörülebilir nitelikteki neticeyi öngörememesi, bilinçli taksir halinde ise bu neticeyi öngörmüş olmasıdır.

Bilinçli taksirde gerçekleşen sonuç, fail tarafından öngörüldüğü halde istenmemiştir. Gerçekten neticeyi öngördüğü halde, sırf şansına veya başka etkenlere, hatta kendi beceri veya bilgisine güvenerek hareket eden kimsenin tehlike hali, bunu öngörmemiş olan kimsenin tehlike hali ile bir tutulamaz; neticeyi öngören kimse, ne olursa olsun, bu neticeyi meydana getirecek harekette bulunmamakla yükümlüdür.