muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2014/9938, Karar No: 2014/13863, Tarih: 16.06.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/9938 E.  ,  2014/13863 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Kütahya İş Mahkemesi

TARİHİ : 06/03/2014

NUMARASI : 2014/158-2014/212

Davacı, meslek hastalığı sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremez hale gelen sigortalının manevi zararının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, 3.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, sigortalının geçici olarak iş göremez duruma düştüğü olaya dair kusur raporu alınmadan karar verildiği anlaşılmıştır.

İşverenin, tazminattan sorumlu tutulması giderek, tazminat miktarının belirlenmesinde; meslek hastalığının tespit tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunun 77. ve iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliğinin öngördüğü önlemlerin işyerinde olup olmadığının saptanması ile mümkündür. Bu yön ise, başka bir anlatımla, işverenin kusurlu olup olmadığı, varsa kusur oranı, uzman bilirkişiler tarafından düzenlenecek kusur raporu ile, tespit edileceği yönü tartışmasızdır. Oysa, Mahkemece hakimlik mesleğinin gerektirdiği, genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmayan, özel ve teknik bilgiyi gerektiren konuda bilirkişiye gitmeden, sorunun çözümlediği açık-seçiktir.

Yapılacak iş, işçi sağlığı iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden, İş Kanununun 77. Maddesi ile yönetmelik hükümleri göz önünde tutularak yöntemince kusur raporu almak, alınan raporu mevcut delillerle birlikte değerlendirmek ve buna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 16.06.2014 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/10548, Karar No: 2017/15105, Tarih: 13.11.2017

**8. Hukuk Dairesi         2015/10548 E.  ,  2017/15105 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

KARAR

Dosyanın heyetçe yapılan incelemesinde; her ne kadar Dosya Gönderme Formunda gönderilen Ek Dosyalarla ilgili olarak ... 4. İcra Müdürlüğü'nün 2009/22126 Esas sayılı takip dosyasının aslının gönderildiği yazılı ise de gönderilen evrakların ...3.İcra Müdürlüğü'nün 2009/2634 Tal. sayılı dosyasına ait olduğu tespit edilmiştir.

Bu sebeple, bu kez bizzat hakim denetiminde gerekli dikkat ve özenin gösterilerek yeni bir iade kararına mahal verilmeden;

... 4. İcra Müdürlüğü'nün 2009/22126 Esas sayılı takip dosyasının aslının veya onaylı örneğinin tüm belgeleri ile noksansız ve sıralı olarak, temin edilip eklenmesinden sonra gönderilmesi için dosyanın Yerel Mahkemesi’ne GERİ ÇEVRİLMESİNE, 13.11.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/4852, Karar No: 2024/128, Tarih: 11.01.2024

**7. Hukuk Dairesi         2023/4852 E.  ,  2024/128 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/201 E., 2023/400 K.

KARAR : Esastan ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen el atmanın önlenmesi, kâl ve tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, manevi tazminat talebinin reddine, el atmanın önlenmesi ve kâl taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; müvekkillerinin maliki oldukları 5457 ada 19 parsel sayılı taşınmaza komşu 4 parsel sayılı taşınmazda başlayan inşaat nedeniyle beton taş duvarlarının yıkıldığını, yeni yapılan duvarın kendi taşınmazlarına tecavüzlü olduğunu, yapılan temel çalışması nedeniyle garaj yolunda çökme, zeminde ayrışma, bina duvarında çatlaklar meydana geldiğini, buna ilişkin tespit davası açtıklarını ileri sürerek el atmanın önlenmesine, tecavüzlü duvarın yıkılmasına, maddi ve manevi zararın giderilmesine ve tespit dosyası yargılama giderlerinin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili; yıkılan duvarın davacılara ait olmayıp müşterek duvar olduğunu, gerekli ölçümler yapılarak yapılan duvarın dava konusu taşınmaza tecavüzlü olmadığını, oluşan çatlakların sebebinin belli olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 15.02.2022 tarihli ve 2021/4727 E., 2022/1038 sayılı Kararıyla: “…dava konusu 19 parsele komşu 4 parsel sayılı taşınmazda Mayıs 2011 tarihinde sondaj çalışmaları başlatılarak yapı inşa edildiği, iki parsel arasında bulunan müşterek duvarın yıkılarak yerine yeni duvar yapıldığı ve dosya içerisinde bulunan 16.09.2014 ve 12.05.2016 tarihli bilirkişi raporlarına göre, duvarın dava konusu parsele tecavüzlü olmadığı, el atmanın önlenmesi yönünden davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, 4 parsel sayılı taşınmazda yapılan inşaat nedeniyle davacılara ait 19 parselde bulunan taşınmazın zarar görüp görmediği noktasında ihtilaf bulunduğu, Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/24 D.İş dosyasında, 21.05.2012 tarihinde yapılan keşif sonucu jeoloji yüksek mühendisi, mimar ve inşaat yüksek mühendisi bilirkişisi tarafından verilen raporda özetle: ‘...dava konusu 19 ve 4 parsel sınırında fore kazıklar inşa edilmiştir....Kazıklar boyunca yer alan birimler 8.30 metreye kadar karot almaya izin verecek nitelikte olmaması, silt, çakıl, kil, ve mil içeriği ile örselenmeye ve malzeme kaybına çok hassas olması ve daha sonra sondajda kesilen grovak serisinin kesin olarak kötü kaya sınıfında yer alması, ayrıca kış ve bahar dönemi yağışlarıyla zemine giren suyun yarattığı ince malzemenin taşınma etkisinin hızlanması, kil içeriği yüksek kesimlerin iç sürtünmesinin azalması, inşaatın vibrasyon etkisinin de katkısı ile oluşan oturmalar sonucu 19 numaralı yan parselin doğal yapısını olumsuz etkileyerek zemin düşey ve yanal olarak deformasyona uğramış, çökmeler oluşmuştur. Zemindeki çökme ve oturmanın sonucu olarak garaj yolunda 3-5 cm aralıklarla oturma çatlakları ve çökme oluşmuş aynı avluda yer alan garajın bir bölümü tamamıyla yıkılmıştır. Konutun teras kolonunda ve kazan dairesinde oturma ve sıva çatlakları oluşmuştur. Avludaki kanalizasyon rögarı ise 10-15 cm çökme göstermiştir. Avluda yer alan su borusu çökme nedeniyle kırılmış ve tespit sırasında yenilenmiş olduğu görülmüştür. Mimari ve betonarme projelerle kazıklı iksa projesi üzerinde yapılan incelemeye göre, yükselecek şekilde tasarlandığı halde, rampa yolun girişini rahat tutabilmek için 2. bodrum tabanından itibaren kazık dışında yapıldığı, bu durumu ile perdenin temel radyesi ile olan irtibatının kesilmiş olduğu (temelsiz yapıldığı) beton kesitinde düşeyliğin sağlanamadığı, daha da önemlisi donatıda hem gerekli bindirmelerin hem de düşeyliğin sağlanamadığı, bu durumun projeye ve tekniğe aykırı olduğu’ belirtilerek yıkılan yapıların değeri, avlunun zemin ıslahı, binanın güçlendirilmesi, sonrasında tretuvar yenileme sıva tamiri ve iç-dış boya bedeli toplamının 113.113 TL olacağının belirtildiği, Mahkemece yapılan ilk keşif sonunda alınan 16.09.2014 tarihli inşaat mühendisi ve mimar bilirkişisi raporunda ise tespit dosyasındaki bilirkişi raporunun tekrar edildiği, güçlendirmeye ilişkin hesaplama yeniden yapılarak toplam bedelin 51

.113 TL olacağının belirtildiği, Mahkemece yapılan ilk keşif sonunda alınan 16.09.2014 tarihli inşaat mühendisi ve mimar bilirkişisi raporunda ise tespit dosyasındaki bilirkişi raporunun tekrar edildiği, güçlendirmeye ilişkin hesaplama yeniden yapılarak toplam bedelin 51.002,00 TL olacağının belirlendiği, dava konusu taşınmazda oluşan hasarın neden oluştuğunun belirtilmediği, tarafların itirazı üzerine alınan 01.06.2015 tarihli ek raporda ise bilirkişi heyetinin görüşlerinin değişmediğini, Mahkemece ikinci keşfin sonunda alınan 12.05.2016 tarihli farklı inşaat mühendisi ve mimar bilirkişisi raporuna göre komşu parselde yapılan inşaatın temel kazısında meydana gelen yatay sarsıntılardan dolayı dava konusu 19 parseldeki yapının duvarlarında kılcal sıva çatlakları, zeminde ise hafif denecek derecede ayrışmaların oluştuğu, oluşan kılcal çatlamalar ile çatlakların ne zaman oluştuğuna dair herhangi bir tespit olmadığından inşaattan kaynaklandığı muhtemel olarak düşünüldüğü ancak bu çatlakların keşif tarihi itibariyle herhangi bir tehlike arz etmediğinin belirtildiği, tarafların itirazı üzerine alınan 20.01.2017 tarihli ek raporda ise bilirkişi heyetinin görüşlerinin değişmediği, Mahkemece her ne kadar birden fazla kez keşif yapılarak uzman bilirkişi raporu alınmış ise de olayın açıklanan meydana geliş şekline göre, keşfe jeoloji bilirkişisi götürülmediği, dosyada bulunan bilirkişi raporları ile dava konusu taşınmazda bulunan hasarın komşu parselde yapılan inşaat nedeniyle oluştuğunu ve yapılan temel çalışmasının proje ve tekniğe aykırı olduğunu bildiren Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/24 D.İş dosyasında bulunan bilirkişi raporu arasında oluşan çelişkinin giderilmediği, davacının tüm itirazlarını karşılayacak, her türlü şüpheden uzak uzman bilirkişi raporu alınmadığı ve çatlakların tehlike oluşturmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği, dosya içerisinde yer alan fotoğraflarda görülen, zemin çökmesi, garaj duvarının yıkılması, sıva çatlaklarının oluşmasının nedenini tespit etmek üzere jeoloji mühendisinin de bulunduğu üçlü bilirkişi heyeti ile keşif yapılarak, dosyada bulunan önceki raporların da değerlendirilmesi ve çelişkinin giderilmesi için yeniden rapor alınarak karar verilmesi gerekirken eksik araştırmayla karar verildiği…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 18.05.2023 tarihli ve 2022/201 E., 2023/400 sayılı Kararıyla; dava konusu davalı yana ait taşınmazın sondaj çalışmaları ile birlikte yapının inşası sırasında davacı yana ait duvarın yıkılarak yeni duvar yapıldığı, ancak yeni yapılan duvarın davalı yana ait parselde bulunduğu gerekçesiyle el atmanın önlenmesi ve yıkım talebinin reddine, inşaat çalışmaları sırasında yıkılan davacı yana ait garajın değerinin taleple bağlı kalınarak 12.189,00 TL, çöken avlu ve garaj yolunun düzenlenmesi değerinin taleple bağlı kalınarak 24.000,00 TL, yıkılan ihata duvarı bedelinin taleple bağlı kalınarak 2.183,00 TL ve tretuvar yenilemesi ve diğer imalatların bedeli 12.844,63 TL olmak üzere toplam 51.216,63 TL maddi tazminatın davalılardan tahsiline, manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen zararın yarısına karar verildiğini, reddedilen manevi tazminat talebi yönünden de hatalı vekalet ücretine karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; oluşan hasarla yapılan bina arasında illiyet bağı bulunmadığını, kendilerinin bir zarar vermediğini, dava dilekçesinde belirtilenlerden fazlasına karar verildiğini, kararın hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; el atmanın önlenmesi, kâl, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hemen belirtilmelidir ki, mülkiyet hakkı gerek Anayasa ve yasalarla gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmiş temel haklardandır.

Eşyaya bağlı ayni haklardan olan mülkiyet hakkı herkese karşı ileri sürülebileceği gibi, hakka yönelik bir müdahale durumunda ne zaman gerçekleştiğine bakılmaksızın, ileri sürüldüğü andaki hak sahibi tarafından her zaman koruma istenebileceği de kuşkusuzdur. Anılan korumanın istenmesi durumunda da hakkın kötüye kullanıldığından söz edilebilmesine hukuken olanak yoktur.

Diğer yandan; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 683 üncü maddesinde; malikin hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, tasarrufta bulunma, yararlanma yetkilerine sahip olduğu, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı her türlü el atmanın önlenmesi davası açabileceği öngörülmüştür.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacılar vekili, davalı tarafın yapmış olduğu imalatlar nedeniyle asıl bina ve müştemilatında oluşan hasardan dolayı tazminat talebinde bulunmuş olup bir inşaat mühendisi (GDU), bir mimar, bir jeoloji mühendisinden oluşan bilirkişi kurulunun 13.02.2023 tarihli ek raporlarında zemin iyileştirme değeri 66.479,52 TL olarak belirlenmiş olup bu miktarın da hüküm altına alınması gerekirken talebin reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. (1) No.lu bentte açıklanan nedenlerle davalılar vekilinin temyiz itirazlarının tamamının, davacılar vekilinin ise sair temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

11.01.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

K A R Ş I O Y

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, Mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan ve Mahkeme kararının onanması görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun bozma kararına katılamıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2013/646, Karar No: 2013/17677, Tarih: 16.12.2013

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2013/646 E.  ,  2013/17677 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalının Trafik (...) Sigortacısı olduğu aracın tek taraflı olarak karıştığı trafik kazasında araç sürücüsü olan ve aynı zamanda davacıların oğulları/destekleri ...'ın vefat ettiğini ileri sürerek, şimdilik toplam 7.500,00 TL. destekten yoksun kalma tazminatının faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere göre, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin

ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden,Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin taktirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde:

“Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar.

a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,