muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2013/1838, Karar No: 2014/11547, Tarih: 23.10.2014

**14. Ceza Dairesi         2013/1838 E.  ,  2014/11547 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 14 - 2011/396696

MAHKEMESİ : Yozgat Ağır Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 28.09.2011

NUMARASI : 2007/159 Esas, 2011/253 Karar

SUÇ : Çocuğun nitelikli cinsel istismarı

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Mağdurenin, sanığın 2006 yılı temmuz ayı içinde gerçekleştirdiği iddia edilen çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçuna ilişkin aşamalardaki çelişkili beyanları, çocuğun basit cinsel istismarı suçunu oluşturacak herhangi bir eylemden bahsetmemesi ve mağdure hakkında Kırıkkale Hacı Hidayet Doğruer Kadın ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Başhekimliğinde görevli kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından düzenlenen 13.08.2007 tarihli raporda hymenin duhule gayri müsait açıklıkta olup mağdurenin bakire olduğunun belirtilmesi karşısında, hakkında her türlü şüpheden uzak, kesin yeterli, somut delil bulunmayan sanığın atılı suçtan beraati yerine yazılı şekilde mahkûmiyetine hükmedilmesi,

Kanuna aykırı, sanık müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/13114, Karar No: 2019/2272, Tarih: 10.04.2019

**20. Ceza Dairesi         2015/13114 E.  ,  2019/2272 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARLA

İLGİLİ BİLGİLER

Mahkeme : BURSA 2. Ağır Ceza Mahkemesi

Dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların aşağıda belirtilenler dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından; yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1-)Gizli soruşturmacı sivil giyimli kolluk görevlilerinin; sanık ...'ten 28.05.2012 ve 06.06.2012 tarihlerinde uyuşturucu madde satın aldıklarının anlaşılması karşısında; Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 28.04.2015 tarih, 2014/462 esas, 2015/135 karar ve 2014/848 esas, 2015/136 karar sayılı kararlarında da bahsedildiği üzere; kolluk görevlilerinin gerçek iradesinin uyuşturucu madde satın alma değil, suçu ve failini belirleyecek suç delilini elde etme olduğu, sanıktan ikinci kez uyuşturucu madde alınmasının ayrıca suç oluşturmayacağı ve gerçek anlamda bir "alım - satım" söz konusu olmadığı, sanığın hareketlerinin bütünüyle “uyuşturucu maddeyi satışa arz etme” suçunu oluşturduğu gözetilmeden, sanığın birden fazla uyuşturucu madde sattığı kabul edilerek sanık ... hakkında zincirleme suçla ilgili TCK'nın 43.maddesinin uygulanması suretiyle sanığa fazla ceza verilmesi,

2-)Suç tarihinde 15-18 yaş gurubunda bulunan sanık ... hakkında ... sayılı Kanun’un 106.maddesinin 4 ve 11. fıkralarına göre, hükmolunan adli para cezasının ödenmemesi halinde hapse çevrilemeyeceği ve 6183 sayılı kanına göre tahsil edilmesi gerektiği gözetilmeyerek ödenmeyen para cezasının hapse çevrileceğinin ihtarına karar verilmesi,

3-)Hükümden sonra 24.11.2015 tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 karar sayılı kararı ile, ... sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanık ...’in durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,

4-)Bursa Kriminal ... Laboratuvarı Müdürlüğü’nce suça konu uyuşturucu maddeden alınan şahit numunelerin müsaderesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

5-)Gerekçeli karar başlığına suç tarihlerinin, “sanık ... yönünden; 28.05.2012,06.06.2012”, sanık ... yönünden; “06.06.2012” olarak yazılması yerine sanık ayrımı yapılmaksızın “28.05.2012-06.06.2012” olarak yazılması,

Kanuna aykırı, sanık ... müdafii ve sanık ...’in temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, CMUK’nın 321. maddesi gereğince hükmün BOZULMASINA 10.04.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/10231, Karar No: 2021/9023, Tarih: 18.10.2021

**12. Hukuk Dairesi         2021/10231 E.  ,  2021/9023 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı dosya dairemize gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Borçlunun yapmış olduğu itirazın kaldırılması talebiyle açılan davada yapılan yargılama sonucunda mahkemece davanın reddine karar verildiği, alacaklının temyizi üzerine, Dairemizce; mahkeme kararının onanmasına hükmedildiği, işbu kararımıza karşı yapılan karar düzeltme isteminin de yine Dairemizce reddine karar verildiği akabinde gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiası ile alacaklının Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulunduğu, Anayasa Mahkemesi’nin 2016/12849 Başvuru No ve 09/06/2020 tarihli kararıyla gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğinden bahisle yeniden yargılama yapılmasına karar verildiği ve mahkemece gereği için dosyanın Dairemize gönderildiği görülmüştür.

Anayasa Mahkemesi kararının inceleme ve gerekçe bölümünün 45 nolu bendinde aynen “Yukarıda açıklananlar ışığında başvurucunun yargılama sırasında dosyaya sunduğu, davalı tarafından da itiraz edilmeyen Kat Malikleri Kurulu kararı ve ekindeki belgeler ile Dairenin konuyla ilgili kararları, aynı nitelikteki Kat Malikleri Yönetim Kurulu kararına dayanılarak yapılan icra takibi ile ilgili açılan davalar (Bursa 5. İcra Hukuk Mahkemesinin E.2015/80 sayılı) çerçevesinde somut davada ileri sürdüğü itirazları karşılayacak şekilde farklı bir değerlendirme yapılarak her bağımsız bölümün mantolama ücreti olarak 6.570 TL ödeneceğine dair Kat Malikleri Kurulu kararının sunulmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna neden ulaşıldığı hususunda başvurucu ve üçüncü kişiler tarafından objektif olarak anlaşılmasına imkân verecek düzeyde açıklama yapılmadığı anlaşılmıştır.” gerekçesine, yine aynı Bölümün 52. bendinde “İncelenen başvuruda gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.” gerekçesine, devamla 53. bentte “Bu durumda gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Bursa 5. İcra Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.” gerekçesine yer verildiği görülmüştür.

Bu durumda, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapması gereken yargılama mercinin Bursa 5. İcra Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmış olup ilgili mahkemeye dosyanın iade edilmesi gerekmiştir.

Bu durumda, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapması gereken yargılama mercinin Bursa 5. İcra Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmış olup ilgili mahkemeye dosyanın iade edilmesi gerekmiştir.

SONUÇ: Adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapmak üzere dosyanın Bursa 5. İcra Hukuk Mahkemesi’ne iade edilmesine 18/10/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/13910, Karar No: 2011/16421, Tarih: 19.12.2011

**8. Ceza Dairesi         2011/13910 E.  ,  2011/16421 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz

HÜKÜM : Beraat

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Kadastro çalışmaları sırasında kadastro harici kayalık ve çalılık olarak tescil dışı bırakılan devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yer olduğu belirtilen suça konu taşınmazın TCK.nun 154/2. maddesinde sayılan öteden beri köylünün ortak yarar- lanmasına terk edilmiş mera, harman yeri, yol ve sulak gibi yerlerden olup olmadığı ve niteliği, suça konu taşınmaz üzerinde keşif yapılarak tarafsız bilirkişi ve tanıklardan sorulup kesin olarak saptandıktan sonra sanığın hukuki durumunun tayini gerektiğinin gözetilmemesi,

Yasaya aykırı, katılanın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeksizin hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gere- ğince (BOZULMASINA), 19.12.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/7423, Karar No: 2014/14203, Tarih: 22.09.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/7423 E.  ,  2014/14203 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen davada verilen 29/01/2014 tarih ve 2013/25-2014/14 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 08/08/2011 tarihli 05079 nolu endüstriyel tasarım tescil belgesinin sahibi olduğunu, davalının bu tasarımları ihlal ederek üretim ve satış yaptığını ve eyleminin tespit edildiğini ileri sürerek tasarımdan doğan hakka tecavüz oluşturan haksız rekabet yaratan davalı eylemlerinin durdurulmasını ve önlenmesini, delil tespiti tarihinden itibaren davalıya tasarım lisansı verilmiş olsaydı ödenmesi gereken lisans karşılığı olarak şimdilik 4.000 TL maddi tazminat, 1.000 TL de manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, toprak imalatı, saksı vb. maddeler üreten küçük bir imalatçı olduğunu, bir müşterisinin yel değirmeni dekoratif ürünü konusunda kendisi ile anlaştığını 10/03/2012’den itibaren bu anlaşma çerçevesinde ve koşullarda üretim yaptığını, ayrı bir satışı olmadığını, davanın tarafınınlabileceğini, ürettiği ürünlerin 23/11/2011 tarih 2011/07061 sayılı tasarım tesciline uygun bulunduğu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalı tarafından üretilen ürünlerin davacının tasarımı ile belirgin benzerlik içermediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 22.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/7248, Karar No: 2020/4927, Tarih: 06.10.2020

**12. Ceza Dairesi         2019/7248 E.  ,  2020/4927 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi

Karar Tarihi : 04.05.2016

Suç : Taksirle Yaralama

Hüküm : TCK’nın 89/4, 62, 50/1-a, 52/2. maddeleri gereğince mahkumiyet

Temyiz Edenler : Sanık ...müdafii, katılan ...

Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii ile katılan ... tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Olay günü saat 10.35 sıralarında, sanığın sevk ve idaresindeki otobüs ile seyir halinde iken durağa geldiğinde önce yaya katılan ...’a ardından sürücü ...'ın idaresindeki minibüse çarptığı, çarpma nedeniyle ...’ın minibüsünde yolcu olarak bulunan katılan ...’nun basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek, yüzde sabit iz kalacak, burnunda 2 derecede kırık oluşacak şekilde, katılan ...’ın ise basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandığı, kazanın meydana gelmesinde sanığın tali, katılan yaya ...’ın ise asli kusurlu olduğunun tespit edildiği olayda;

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin kusura, cezaya, lehine hükümlerin uygulanması gerektiğine, katılanın kusura ilişkin Adli Tıp Kurumundan rapor aldırılması gerektiğine ve sair nedenlere ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 06.10.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/12854, Karar No: 2025/5287, Tarih: 19.03.2025

**4. Ceza Dairesi         2022/12854 E.  ,  2025/5287 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2020/521 E. 2021/810 K.

SUÇ : Cumhurbaşkanına hakaret

SUÇ TARİHLERİ : 01.05.2015 - 10.01.2017

HÜKÜMLER : İstinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Yapılan ön inceleme neticesinde, sanık hakkında kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükümlerin temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde yapıldığı, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği ve temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan, İlk Derece Mahkemesince kurulan mahkûmiyet hükümlerine yönelik olarak, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz isteği özetle; paylaşımların aleni olmadığına ve ifade özgürlüğü, eleştiri kapsamında yapıldığına, suçun unsurlarının oluşmadığına ilişkindir.

III. GEREKÇE

Sanığa yükletilen Cumhurbaşkanına hakaret eylemleriyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemlerin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı;

Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Cezaların kanuni bağlamda uygulandığı,

Anlaşıldığından, yapılan incelemede isabetsizlik bulunmamıştır.

IV. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararında, sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun'un 289/1. maddesi ile maddi ceza hukukuna ilişkin sair nedenler yönünden yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık bulunmadığından aynı Kanun'un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname'ye uygun olarak, oy çokluğuyla TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Malatya 7. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,19.03.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY

Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık, sanığın yazdığı sözlerin Cumhurbaşkanına hakaret suçunu oluşturup oluşturmadığı noktasındadır.

Barışçıl ve özgür bir toplum hedefi ancak demokratik yönetim ilkelerinin egemen kılınması ile gerçekleşebilir. Bu kapsamda toplumların gelişmesi, insanlığın ilerlemesi ancak demokratik bir toplumda olanaklıdır.

KARŞI OY

Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık, sanığın yazdığı sözlerin Cumhurbaşkanına hakaret suçunu oluşturup oluşturmadığı noktasındadır.

Barışçıl ve özgür bir toplum hedefi ancak demokratik yönetim ilkelerinin egemen kılınması ile gerçekleşebilir. Bu kapsamda toplumların gelişmesi, insanlığın ilerlemesi ancak demokratik bir toplumda olanaklıdır.

Bir toplumun demokratik olup olmadığının tespiti hiç kuşkusuz tek parametre ile ölçülemez ancak bunlardan biri var ki olmazsa olmaz ölçütü olan ifade özgürlüğüdür. İfade özgürlüğünün olmadığı bir toplum demokratik toplum değildir.

Anayasa’nın “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” kenar başlıklı 26. maddesi

“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.

Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.

AİHM’nin 07/12/1976 tarih 5493/12 başvuru nolu Handyside-Birleşik Krallık kararında belirttiği artık klasikleşen bir retorik ile söylersek “İfade özgürlüğü, toplumun ilerlemesi ve her insanın gelişmesi için esaslı koşullardan biri olan demokratik toplumun ana temellerinden birini oluşturur. İfade özgürlüğü, 10. maddenin sınırları içinde, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız veya ilgilenmeye değmez görülen 'haber' ve 'düşünceler' için değil, ama ayrıca Devletin veya nüfusun bir bölümünün aleyhinde olan, onlara çarpıcı gelen, onları rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanır. Bunlar, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleridir; bunlar olmaksızın demokratik toplum olmaz. Bu demektir ki, başka şeyler bir yana, bu alanda getirilen her 'formalite', 'koşul', 'yasak' ve 'ceza', izlenen meşru amaçla orantılı olmalıdır.

AİHS 10. md ile güvence altına alınan ifade özgürlüğün sınırsız olmadığı 10/2. madde de belirlenen gerekçelerle sınırlandırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Sözleşmede yer alan bu düzenleme AİHS içtihatları ile açıklığa kavuşturularak Avrupa kamu düzeninin yaşam ve hukuk pratiğinin vazgeçilmezi haline getirilmiştir.

AİHM’nin ifade özgürlüğüne yönelik müdahalelerde uyguladığı testi dosyamızdaki somut olaya ilişkin olması nedeniyle sadece başkalarının şöhretini ve haklarını koruma amacıyla ifade özgürlüğünün kısıtlanması ile sınırlı tutarak değerlendireceğiz.

AİHM’nin ifade özgürlüğüne yönelik müdahalelerde uyguladığı testi dosyamızdaki somut olaya ilişkin olması nedeniyle sadece başkalarının şöhretini ve haklarını koruma amacıyla ifade özgürlüğünün kısıtlanması ile sınırlı tutarak değerlendireceğiz.

Başkalarının şöhretini ve haklarını koruma amacıyla ifade özgürlüğünün kısıtlanması ulusal otoritelerin öteki gerekçelerden daha fazla öne sürdüğü “meşru amaç” olagelmiştir. Bundan dolayıdır ki, AİHM, bu alanda ifade özgürlüğüne tanınan yüksek korumayı kapsayan geniş çaplı bir içtihat geliştirmiştir.

Bu alandaki temel tartışma konusu, ifade özgürlüğünün kullanılması ile kişilik haklarına yönelik saldırı arasındaki sınırın nasıl ve hangi ölçütlere göre saptanacağı ile ilgilidir. Kişilik hakkının korunma gerekçesiyle ifade özgürlüğü kullanılamaz bir hale getirilmemelidir. Kişilik Haklarının Korunması Sözleşme’nin 8. maddesi tarafından güvence altına alınan bir haktır. AİHM’in Sözleşme’nin 8. ile 10. maddeleri arasında bir çatışma olduğunda, başka bir anlatımla terazide bir yanda “kişilik hakları”, diğer yanda “ifade özgürlüğü” bulunduğu durumlarda, tercihini daha çok ifade özgürlüğünden yana kullandığı söylenebilir. Bu nedenle kişilik hakkının korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki dengeyi iyi sağlamak gerekmektedir. Özellikle siyasetçilerin ve devlet görevlilerinin kişilik hakları ve şöhretleri söz konusu olduğunda bu dengede ifade özgürlüğünün ağır bastığına kuşku yoktur.

Ancak müstehcen, saldırgan, aşağılayıcı, onur kırıcı, şiddeti teşvik eden veya nefret içeren söz ve yazı ile hakaret, sövme, kötüleme, iftira, sırf ar ve hayâ duygularını incitmeyi amaçlayan düşünce açıklamaları hukukun koruma alanı dışında kalırlar.

AİHM’nin içtihatlarında kabul edilebilir eleştirinin sınırı bakımından bir hiyerarşi oluşturduğu söylenebilir. Buna göre kabul edilebilir eleştirinin sınırı en geniş anlamda bir siyasal organ söz konusu olduğunda geçerli olmakta, bunu sırası ile politikacılar, kamu görevlileri ve sıradan vatandaşlar takip etmektedir.

Dabrowski/Polonya davasında, bir gazeteci yerel bir siyasetçi ile ilgili devam etmekte olan ceza yargılamasına dair yazdığı yazıların gazetede yayınlanmasının ardından hakaret suçundan mahkûm olmuştur. Başvuran, hakaret ettiği iddia edilen belediye başkanının, hırsızlık suçundan ceza almasının ardından 'soyguncu belediye başkanı' olarak tanımlamıştır. AİHM, bu başvuruda, 10 uncu maddenin ihlal edildiğine karar verirken, gazetecinin bir dereceye kadar abartma hakkına sahip olmasına ve belediye başkanının kamuya mal olmuş bir kişi olarak, bazıları olgusal temelden yoksun olmayan değer yargısı olarak değerlendirilebilecek eleştirilere karşı, daha fazla hoşgörü göstermek zorunda olmasına özel bir ağırlık vermiştir. (Dabrowski /Polonya, 18235/02, 19/12/2006)

AİHM siyasetçiler bakımından ilkelerini koyduğu ve bu konuda geniş değerlendirmelerde bulunduğu ilk dava Lingens/Avusturya kararıdır. Söz konusu olayda, Avusturya’da 1975 yılında yapılan seçimlerden sonra, bir gazeteci olan başvuran Lingens, geçmişinde Nazi faaliyetleri bulunan bir siyasetçi ile koalisyon kuracağını açıklayan Federal Şansölye Bruno Kereiski’yi eleştiren yazılarında, “ahlaksızca”, “yüz kızartıcı”, “en adi türden fırsatçılık” ifadelerine yer vermiştir. Başvuranın para cezasına mahkum olduğu bu davada AİHM, politikacıların kendilerine yöneltilen ağır eleştirilere tahammül etmek durumunda olduğunu vurgulamış ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna varmıştır. AİHM, içtihatlarını tekrar ederek, siyasetçilerin eleştirilere özel kişilerden daha fazla hoşgörü göstermesi gerektiği ilkesine dayanmış ve mahkûmiyetin ifade özgürlüğüne orantısız bir müdahale oluşturduğuna hükmetmiştir. Hararetli siyasi tartışmaların yaşandığı bir arka plan ışığında, başvurucunun açıklamaları, saldırgan olmakla birlikte hakaret niteliğinde görülmemiştir (Lingens/Avusturya, 9815/82, 08/07/1986)

AİHM Lingens/Avusturya kararının ardından aynı ilkeleri Oberschlick/Avusturya kararında da tekrar etmiştir. Bu kararda da; bir siyasi parti liderinin İkinci Dünya Savaşına katılan askerler ile ilgili olarak yapmış olduğu açıklamalar sonrasında gazeteci olan başvuran tarafından “ahmak/aptal” şeklinde ifadeler kullanması nedeniyle, başvuran hakkında başlatılan ceza davası sonucunda mahkumiyetine karar verilmiştir. AİHM, siyasetçilerin eleştirilere özel kişilerden daha fazla hoşgörü göstermesi gerektiği ilkesini yineleyerek mahkûmiyetin ifade özgürlüğüne orantısız bir müdahale oluşturduğunu bu sebeple de başvuran hakkında ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermiştir (Oberschlick/Avusturya, 20834/92, 01/07/1997).

Siyasetçiler/politikacılar için ortaya koyduğu ilkelerin aynısını AİHM, hükümet politikaları için yapılan eleştiriler ve yorumlar için de kabul etmiştir. Bu kapsamda Castells/İspanya kararında AİHM hükümet politikalarına karşı yapılan eleştiri ve yorumların siyasetçilerden bile daha geniş olduğuna vurgu yapmıştır. AİHM kararında hükümetin eylem ve işlemlerinin sadece yasama ve yargı organları tarafından değil aynı zamanda gazeteciler ve kamuoyu tarafından da takip edilmekte ve eleştirilmekte olduğunu belirtmiştir. Bu itibarla, hükümetlerin söz konusu eleştirilere yönelik başka yollardan cevap verme hakkının bulunduğuna dikkat çeken AİHM, ceza yaptırımlarına yönelik makul ve aşırıya kaçmayan tedbirleri alabileceğine hükmetmiştir. (Castells/İspanya, 11798/85, 23/04/1992)