muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/535, Karar No: 2023/382, Tarih: 05.07.2023

...'nun ifadesinde hastaneden çıktıktan sonra evinde kaldığını söylediği arkadaşı tanık ... ve ...'nin annesi ... ...un aşamalarda; ...'yu bebeği ile evlerinde bir gün misafir ettiklerini, ...'nun bebeği ile evlerinden ayrıldığı sırada bebeğin sağ olduğunu beyan ettikleri, taksici ...nin aşamalarda; ...'nun taksi müşterisi olduğunu, ...'yu hastaneden kucağında bebekle aldığını, kendisine söylediği adrese bıraktığını, iki gün sonra gece saat 23.00 sıralarında ...'yu bebekle birlikte aynı adresten aldığını, evlerinin bulunduğu caddenin başında indirdiğini, bebeğin beze sarılı olduğunu ve sesini duymadığı için canlı mı ölümü olduğunu bilmediğini belirttiği, aynı gün sorguya sevk edilen ...'nun 20.12.2012 tarihinde tutuklandığı, 31.10.2012 tarihinde ...'nun ailesi ile birlikte kaldığı evde arama yapıldığı, arama sonucunda 7 adet sim kart ve 2 adet cep telefonu ile cezaevinden ...'nun babası ...'e gönderdiği "...Abiye" başlıklı mektuba el konulduğu, 01.10.2012 tarihinde bilgisine başvurulan sanık ...'nin; ... ile ... ayının başlangıcında 20.07.2012 tarihinde evlerine boya badana yaptığı için tanıştıklarını, ...'nun zaman zaman beline kuşak benzeri şal bağladığını, bu nedenle hamile olabileceğinden şüphelendiğini, ambulansla hastaneye kaldırıldığını duyduğunu, hastaneye kaldırıldıktan 4-5 gün sonra eşiyle ziyarete gittiklerini, kendilerine kistten ameliyat olduğunu söylediğini, ... tutuklandıktan sonra bebeğini öldürdüğünü öğrendiğini beyan ettiği, 01.10.2012 tarihinde bilgisine başvurulan sanık ...'ın; Facebook üzerinden ... ile tanıştığını, tanışma amacının günü birlik ilişki yaşamak olduğunu, ...'nun polis tarafından alınmadan 10 gün kadar önce kendisini aradığını, evine geldiğini, ... ile sevişmek istediğini, ancak ...'nun sıcak bakmadığını, sol üst karın bölgesinde 15 cm uzunluğunda gazlı bezin sarılı olduğunu, kendisine kistten ameliyat olduğunu söylediğini, ...'nun sanık ... ile aynı binada oturduğunu, kendisinin de ...'yi birlikte cezaevinde yattıkları için tanıdığını, ... ile yaptığı mesajlaşmaları sildiğini belirttiği, Cumhuriyet savcısının inceleme dışı sanık ...'nun vücudunda ameliyat izi olup olmadığı yönünde aldırdığı raporda ameliyat izinin olmadığı ve doğumun normal olduğunun belirtildiği, ev aramasından sonra 02.11.2012 tarihinde ifadesine başvurulan ...'nun 20.10.2012 tarihli ifadelerine benzer ifade verdiği, ek olarak üst komşusu olan sanık ...'den ve ...aracılığıyla tanıştığı sanık ...'dan bahsettiği ve bu sanıkların bebeğin ölümüyle bir ilgilerinin olmadığını beyan ettiği, TİB'den gelen HTS kayıtlarından; ...'nun kendi üzerine kayıtlı 0538...5807 ve sanık ...'nin üzerine kayıtlı 0543...6237 numaralı hatları kullandığı, sanık ...'nin 0546...4034 ve 0546...4024, sanık ...'ın ise 0543...6695 ve 0546...2255 numaralı hatları kullandığı, ...'nun 20.09.2012, 22.09.2012, 24.09.2012 ve 25.09.2012 tarihlerinde sanık ... ile görüşmelerinin olduğu hususlarının tespit edildiği, bebeğin öldürüldüğü tarihte ...'nun sanık ..

...'nun kendi üzerine kayıtlı 0538...5807 ve sanık ...'nin üzerine kayıtlı 0543...6237 numaralı hatları kullandığı, sanık ...'nin 0546...4034 ve 0546...4024, sanık ...'ın ise 0543...6695 ve 0546...2255 numaralı hatları kullandığı, ...'nun 20.09.2012, 22.09.2012, 24.09.2012 ve 25.09.2012 tarihlerinde sanık ... ile görüşmelerinin olduğu hususlarının tespit edildiği, bebeğin öldürüldüğü tarihte ...'nun sanık ... ile görüşmesinin yoğunlaştığı, ...'nun 19.10.2012 tarihinde ilk olarak emniyete alındığı tarihte sanık ... ile yoğun şekilde mesajlaştığı, aynı gece inceleme dışı sanık ...'nun ve sanıkların baz istasyonlarından bir araya geldiklerinin tespit edildiği, telefonlarının saat 01.29 ile 02.35 arasındaki zaman diliminde kapalı olduğu ve hakkında takipsizlik kararı verilen ... ile görüşmeler yaptığı hususlarının tespit edilmesi üzerine 14.12.2012 tarihinde savcılıkta ...'nun; bebeğin babasının ...olduğunu, tanıkların evinden çıkmadan önce ...'u aradığını, taksiden indikten sonra ...'un arabasıyla geldiğini, ...'un kendisini dövdüğü esnada bebeğin yere düştüğünü, ...gittikten sonra bebeğin öldüğünü anladığını, bebeği çöp konteynerinin yanına koyduğunu, sanık ...'a kendisini alması için mesaj attığını, sanık ...'ın aracı ile gelip kendisini aldığını, daha sonra sanık ...'yi aldıklarını, birlikte bir süre araçla dolaştıklarını, sanık ...'nin hamile olduğunu ve bebeğin ...'tan olduğunu baştan beri bildiğini beyan ettiği, 14.12.2012 tarihinde tanık sıfatıyla sanık ...'nin; ...'nun 2012 yılının Ağustos ayında ailesi ile birlikte apartmanlarına taşındıklarını, ...'nun ahlaksız bir yaşam sürdüğünü apartmanlarına taşındıktan sonra öğrendiğini, erkeklerle çok gezdiğini, ...'nun karnının büyümesinden hamile olduğunu bildiğini, doğum yaptığını üç gün sonra öğrendiğini, ilk önce ... ile telefonla hiç görüşmediğini, telefon görüşme dökümleri okunduktan sonra görüşmüş olabileceğini, 24.09.2012 tarihinde ... ve sanık ... ile dolaştıklarını belirttiği, çelişkili beyanları üzerine bu sefer 15.12.2012 tarihinde şüpheli sıfatıyla sanık ...'nin; ...'nun hastaneye kaldırıldığı gün ...'nun telefonundan kendisini bir hemşirenin aradığını ve ...'nun kimlik bilgilerini kendisinden aldığını beyan ettiğini, cezaevinde bulunan inceleme dışı sanık ...'nun 18.02.2012 tarihli ve 20.12.2012 havale tarihli dilekçeleri ile gerçekleri söylemek istediğini belirtmesi üzerine 22.02.2013 tarihinde Savcılıkta ...'nun; sanık ...'ın kendisini tehdit ettiğini, kendisini Gürcistan'a gazinoya götüreceklerini, olay gecesi bebeği emzirip araçta bıraktığını, sanıkların kendisini eve bıraktıklarını, o gece bebeğe ne yaptıklarını bilmediğini, sanık ...'ye sorduğunda önce evlatlık verdiklerini belirtmesi üzerine ısrar edince öldürüp Sarıköy'e yakın su deposunun olduğu yere gömdüklerini söylediğini, sanıkların bebeğin kaybolduğu günden yakalandığı ana kadar peşini hiç bırakmadıklarını, yakalandığı gün korktuğu için polise farklı farklı ifadeler verdiğini, olay günü üzerinde 0543..

...'ye sorduğunda önce evlatlık verdiklerini belirtmesi üzerine ısrar edince öldürüp Sarıköy'e yakın su deposunun olduğu yere gömdüklerini söylediğini, sanıkların bebeğin kaybolduğu günden yakalandığı ana kadar peşini hiç bırakmadıklarını, yakalandığı gün korktuğu için polise farklı farklı ifadeler verdiğini, olay günü üzerinde 0543...6237 numaralı hattının olduğunu, bu hattı kendisine sanık ...'nin verdiğini, yakalandığı gün mesajlaştığını, kendisine, "Sakın konuşma avukat göndereceğim." diye mesaj attığını belittiği, 24.02.2013 tarihinde kollukta sanık ...'ın; ... ile sanık ... aracılığıyla tanıştığını, sanığın kendisine ...'nun erkeklerle cinsel ilişkiye girdiği için takılabileceğini söylediğini, sanık ...'yi 1993 yılından beri tanıdığını, ... ile 0546...2255 ve 0543...6695 numaralı hatları ile görüştüğünü, ... ile rahim ameliyatı olduğu için cinsel ilişkiye girmediğini, hamile olduğunu fark etmediğini, 19.10.2012 tarihinde polisler tarafından ...'nun çağrıldığında doğum yaptığını öğrendiğini, 24.09.2012 tarihinde ... ve ...ile bir araya gelip gelmediğini hatırlamadığını, sanıklarla gece bir yere gitmediğini, ...'nun ailesinin kendi tuttuğu avukattan farklı bir avukat tuttuklarını, avukatlarının kendisinin 1997 yılında ateşli silahla yaraladığı ...olduğunu beyan ettiği, 24.12.2013 tarihinde kollukta sanık ...'nin; ...'ya ilişkiye girmesi için erkekler bulduğunu, sanık ... ile de kendisinin tanıştırdığını, sanık ...'ın sigortacılık yaptığını, 24.09.2012 tarihinde kendisini sanık ...'ın aradığını ve ... önüne gelmesini istediğini, 20-25 dakika sonra ... ve sanık ...'ın araçla geldiklerini, kendisini de aldıklarını, ...'nun bebeğin öldüğünü söylediğini, Yakıntaş su deposunun bulunduğu yerdeki ormanlık alana gittiklerini, ormanlık alana çocuğu sanık ... ile gömdüklerini, bebeğin kendi yanında öldürülmediğini belirttiği, sanık ...'nin beyanları üzerine diğer sanıkların da hazır bulunmaları sağlanarak bebeğin gömüldüğü iddia edilen yerde olay yeri inceleme ve yer gösterme işlemlerinin yapıldığı, bu kapsamda Bafra Devlet Hastanesinin 1 km alt tarafında Bakırpınar köyünün üst kısmındaki pelit ağaçlarının yoğunlukta bulunduğu ormanlık alanda sanık ...'nin gösterdiği bölgelerde arama ve kazı çalışmalarının gerçekleştirildiği, belirtilen yerin inceleme dışı sanık ... tarafından da doğrulandığı, ancak kazı çalışmalarında bebek cesedine ulaşılamadığı, yapılan işlemlerin 24.02.2013 tarihli tutanak ile birlikte imza altına alındığı, aynı yerde Ankara'dan temin edilen polis köpeklerince 28.02.2013 ve 01.03.2013 tarihlerinde yapılan aramalarda da herhangi bir cesedin bulunamadığı, inceleme dışı sanık ...'nun mahkemenin ilk aşamasında da tekrar ettiği 25.02.2013 tarihli savcılık ifadesinde; olay günü sanık ...'a ait araçla, araçta bebek ve sanık ... de olduğu hâlde yer gösterme işleminin yapıldığı su deposunun yanına gittiklerini, sanıkların bebeği öldürüp ortadan kaldıracaklarını bildiğini, su deposunun bulunduğu yere vardıktan sonra bebeği emzirip sanık ..

.02.2013 ve 01.03.2013 tarihlerinde yapılan aramalarda da herhangi bir cesedin bulunamadığı, inceleme dışı sanık ...'nun mahkemenin ilk aşamasında da tekrar ettiği 25.02.2013 tarihli savcılık ifadesinde; olay günü sanık ...'a ait araçla, araçta bebek ve sanık ... de olduğu hâlde yer gösterme işleminin yapıldığı su deposunun yanına gittiklerini, sanıkların bebeği öldürüp ortadan kaldıracaklarını bildiğini, su deposunun bulunduğu yere vardıktan sonra bebeği emzirip sanık ...'ye verdiğini, bebeğin bu sırada sağ olduğunu, sanık ...'ın araçtan keser ya da çekiç gibi bir alet ile kürek aldığını, sanıkların ormanlık alana gittiklerini, yaklaşık 45 dakika sonra bebeği ortadan kaldırdıklarını söyleyerek geri geldiklerini beyan ettiği, 25.02.2015 tarihinde savcılıkta sanık ...'nin; ...'nun beyanları doğrular nitelikte olay gecesi sanık ...'nun telefonla kendisini aradığını ve ...'ın yanına çağırdığını, fırının önüne gidince ...'yu kucağında bebekle gördüğünü, sanık ...'ın da aracı ile geldiğini, ...'nun bebeği ile sanık ...'ın aracına binip gittiklerini, daha sonra ...'nun kendisini aradığını, telefonunu açmadığını, sanık ...'ın telefonundan aradıklarını, ... ve ...'nun bulunduğu yere tekrar geldiklerini, ...'nun aracın ön tarafında oturduğunu, bebeği emzirmek için arkaya geçtiğini, kendisinin de aracın önüne oturduğunu, sanık ...'ın aracı yer gösterme işleminin yapıldığı yere sürdüğünü, olay yerine vardıktan sonra ...'nun kucağından bebeği alınca bebeğin ölmüş olduğunu ve yüzünün soğuduğunu gördüğünü sanık ... ile birlikte bebeği gömdüklerini ve bebeği kendisinin öldürmediğini belirttiği sanık ...'ın ise olay günü sanıklarla buluşup dolaştıklarını beyan ettiği,

İnceleme dışı sanık ...'nun olay tarihinde 21, sanık ...'ın 39, sanık ...'nin 49 yaşında oldukları, sanık ... ile ...'nun aynı apartmanda oturdukları, sanıklar ...ve ...'ın 1993 yılından beri birbirlerini tanıdıkları, sanık ... aracılığıyla tanışan, ... ve sanık ...'ın cinsel birlikteliklerinin olduğu, ...'nun birçok erkekle de cinsel ilişkide bulunduğu, 18.10.2012 tarihli tutanak, Bafra ve Samsun Kadın Doğum Hastanesinin cevabi yazıları, ev araması sonucu ele geçen 7 adet sim kart ve "...Abiye" ibaresiyle başlayan ...'nun cezaevinden babasına gönderdiği mektup, HTS kayıtları ve inceleme raporu, ...'nun çelişkiden ziyade her bulunan yeni delil üzerine aşamalarda ortaya çıkan anlatımları, yüzleştirme ve yer gösterme işlemleri, inceleme dışı sanık ...'nun sanık ...'nin gösterdiği aynı yeri göstermesi, sanık ... ile ...'nun çocuğun sağ olduğu noktasındaki birbiri ile örtüşen 25.02.2013 tarihli savcılık ifadeleri, sanık ...'ın aşamalarda üzerine atılı suçlamayı kabul etmemesine rağmen olay gecesi sanıklarla neden birlikte olduğuna ilişkin tatmin edici açıklamada bulunamaması hususları hep birlikte değerlendirildiğinde; inceleme dışı sanık ... ile birlikte sanıklar ...ve ...'ın maktul ...'e yönelik nitelikli kasten öldürme suçunu işlediklerinin sabit olduğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Başkanı ...; "Genel Kurulun sayın çoğunluğu ile aramızda oluşan görüş farklılığı sanıklar ... ve ...’nın Demirel isimli bebeğin öldürülmesi eylemine iştirak edip etmediklerine ilişkindir.

Bu itibarla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Ceza Genel Kurulu Başkanı ...; "Genel Kurulun sayın çoğunluğu ile aramızda oluşan görüş farklılığı sanıklar ... ve ...’nın Demirel isimli bebeğin öldürülmesi eylemine iştirak edip etmediklerine ilişkindir.

Hakkındaki mahkûmiyet hükmü kesinleşen inceleme dışı sanık ... 22.09.2012 tarihinde Bafra Devlet Hastanesinde sağ olarak bir kız çocuk doğurmuştur. Doğum sonrası tıbbi sorun yaşanmaması nedeniyle anne ve bebeğin 23.09.2012 tarihinde hastaneden taburcu edildiği, evlilik dışı dünyaya gelen bebeğin mahkeme kararı doğrultusunda 07.11.2016 tarihinde anne adına nüfusa kayıt edilmiş olduğu, sanık ...’nun kayıtlı bulunduğu Bahçeler Aile Sağlık Merkezinden bebeğe hepatit aşısı yaptırılması için çağırılması üzerine, görevli hekim ve ebeye bebeğin rahatsızlık geçirmesi nedeniyle Samsun Devlet Hastanesine götürüldüğünü, bir gün müşahede altında tutulduktan sonra taburcu edildiğini ve iki gün sonra bebeğin öldüğünü ve gömdüklerini ifade ettiği, görevli hekimin bebeğin ölümünü şüpheli görerek yetkili makamlara bildirmesi sonucunda, soruşturma başlatıldığı; inceleme dışı sanık ...”nun 19.10.2012 tarihinde kollukta şüpheli sıfatıyla müdafii olmaksızın alınan ilk ifadesinde, evlilik dışı olarak birlikte yaşadığı ismini ... olarak bildiği ...’dan hamile kaldığı, kürtaj yaptırmak istemediği, doğum sonrası bebeği sağ olarak bu şahsa teslim ettiğini, akıbetinin ne olduğunu bilmediğini, 20.10.2012 tarihinde yine kollukta müdafii huzurunda vermiş olduğu ifadesinde ise; 25.09.2012 gecesi saat 21.00 sıralarında misafir olarak bulunduğu arkadaşının yanından ayrılıp bebeğiyle birlikte evine gitmek üzere sokağa çıktığında, bebeğin çok ağlaması nedeniyle çaresiz kaldığını, vücuduna sarılı olan battaniyenin köşe ucunu bebeğin ağzına sokarak bir süre nefes almasına engel olduğunu, öldüğünü anlayınca bir poşet içine koyarak belediye çöp kutusuna attığını beyan ettiği. Sanık ... bu kez 14.12.2012 tarihinde savcılıktaki ifadesinde; bebeği birlikte yaşadığı ...isimli şahsın döverek öldürdüğünü savunmuş, 22.02.2013 tarihinde ise öncekilerden tamamen farklı şekilde; sanıklar ... ve ...’nin kendisini tehdit ederek satmak için bebeği aldıklarını, ne yaptıklarını bilmediğini, 25.02.2013 tarihli ifadesinde ise; bebeği sanık ... ve ...’ın bir başka şahsa satmak için kendisinden istediklerini, ...”ın aracıyla yola çıktıklarını ıssız bir mahal olan Bakırpınarı köyünün Yalçıntaş mevkiindeki meşe ormanının bulunduğu yere vardıklarında, bebeği kendisinden alıp ormanlık alana gittikleri, yarım saat sonra döndüklerinde bebeğin olmadığı, öldürdükten sonra kazdıkları yere gömdüklerini anladığını korktuğundan şikayetçi olamadığını ifade etmiştir.

İnceleme dışı sanık ...'nun çöp kutusuna attığını söylediği yerler ile sanıklar ... ve ...’nin yer göstermesi yaptığı meşelik alanda etraflıca yapılan aramalara rağmen bebeğin cesedi ya da giysilerine ilişkin herhangi bir bulgu elde edilememiştir.

Sanık ... yargılama aşamasında bebeğin sanıklarca İstanbul’a götürülmüş olabileceğini ve sağ olduğunu ifade etmiştir.

Esasen kasten öldürme suçunda, suçun konusu insan hayatı olduğundan maddi olayın tespiti bakımından öldüğü iddia edilen kişinin cesedinin bulunması, ölüm sebebinin tespit edilmesi ve en azından iddia edilen ölüm olayının gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi bakımından önem arz etmektedir. Ancak dosyanın genel kurulda incelendiği tarih itibariyle öldüğü iddia edilen günden itibaren 12 yıla yakın süre geçmiş olmasına rağmen bebeğin akıbeti ve sağ olup olmadığına ilişkin herhangi bir iz ve emareye rastlanılmamıştır. Bu nedenle dosya kapsamındaki diğer delillere göre ölüm olayının kabulünde isabetsizlik görülmemiştir.

Yukarıda özetlendiği üzere olayın asıl şüphelisi maktule bebeğin annesi ... eyleme ilişkin her aşamada çelişkili beyanlarda bulunmuştur. Bebeğin sağ olarak doğduğu hastanenin resmi kayıtlarından anlaşıldığı, tanık ...’nin beyanına göre de 24.02.2012 tarih saat 17.00 itibariyle hayatta olduğu sabittir. Bu tarih sonrası gerçekleşen eyleme ilişkin doğrudan görgü tanığı bulunmamaktadır. Mahkemede dinlenilen tanıklar inceleme dışı sanık ...’nun, evlilik dışı ilişkiler yaşadığını, bebeğin babasının belli olmadığını, hamileliğini ailesinden ve yakın çevresinden gizlemeye çalıştığı, doğum sonrası bebekle annelik bağı kuramadığı, günlük ihtiyaçlarını karşılama ve bu kapsamda beslemeyi dahi reddettiği anlaşılmaktadır.

Sanık ...’ye soruşturma aşamasında suçlama yöneltilmeksizin alınan kolluk ifadelerinde; olayla ilgili bilgisinin bulunmadığını, şüpheli sıfatıyla 15.12.2012 tarihli ifadesinde; doğumun üçüncü günü sanık ... ve ...’la buluştuklarını kabul ederek, yanlarında uzun süre kalmayıp ayrıldığını, olayla ilgili bilgisinin bulunmadığını, 24.02.2013 tarihinde müdafii huzurunda kolluktaki beyanında, kendisinin bilgi ve görgüsü dışında bebeğin öldürmüş olduğunu, sanık ...’ın talebi üzerine Bakırpınar köyü meşelik ormanını gömülmesine yardımcı olduğunu, beyan ederek yer göstermesi yapmıştır.

25.02.2013 tarihli savcılık ifadesinde ise gece vakti sanık ...’ın çağırması üzerine buluştuklarını, aracın sürücü koltuğunda ...’ın yanında sanık ...’nun olduğu, bebeğinin kucağında bulunduğu, sanık ...’nun bebeği emzirmek için arka koltuğa geçtiğini, bir süre sonra bebeğin öldüğünün söylendiği, sanık ... tarafından bebeğin kendisine verildiğinde renginin sararmış ve vücudunun soğumuş olduğunu, bahsettiği yerde çukur kazmak suretiyle kundağı ile birlikte bebeği gömdükleri yönünde ikrarda bulunmuş ise de yargılama aşamasında bu ifadesinden döndüğü görülmektedir.

Sanık ..., tüm aşamalarda suçlamayı kabul etmemiş, sanık ... ile tanıştığını duygusal bağ oluşmasına rağmen cinsel birliktelik yaşamadıklarını, ölen bebeğin kendisine ait olmadığını, sanık ...’nun avukatı ile bir yaralama olayı nedeniyle husumetli olduğunu ve kendisine iftira edildiğini savunmuştur.

HTS kayıtlarına göre 25.09.2012 tarihinde saat 01.28’de inceleme dışı sanık ...’nun sanık ...’yi aradığı, saat 01.31’de ...’nun sanık ...’a ait telefondan ...’yi aradığı, sanıklara ait telefonlardan 02.51’e kadar sinyal alınmadığı, sanıklar ... ve ...’ın telefonların 07.32 ve 08.29 saatlerinde aynı mahalleden sinyal aldıkları tespit edilmiştir.

18.10.2012 tarihinde sanık ...’ın, sanık ...’nun kullandığı telefona "olan ...’ye oluyor" şeklinde mesaj attığı görülmüştür.

Sanıklar ... ve ...hakkında, sanık ... ile birlikte müşterek fail sıfatıyla yeni doğmuş bebeğini öldürmek suçundan verilen mahkûmiyet hükmü Özel Dairece onanarak kesinleşmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı bu sanıklar yönünden mahkûmiyet için yeterli delil olmadığını ileri sürerek, onama kararına itiraz etmiştir.

Ceza yargılamasında amaç maddi gerçeğe erişmektir. Geçmişte olup biterek tarihi mal olmuş bir olayın ya da olaylar bütününün onun belli parçalarını temsil eden vasıtalar, yani deliller aracılığıyla bugün ortaya konularak maddigerçeğin tespitine çalışılır.

İspat; maddi olayın oluş biçiminin, bir diğer deyişle maddi sonunun çözülerek gerçeğe ulaşılmasıdır.

Maddi olayın gerçeğe uygun temsil edilebilmesi öncelikle, delil araçlarının doğru değerlendirilmesine bağlıdır. Oluşa ilişkin olarak; her zaman tüm araştırmalara rağmen bütün boşlukları doldurabilecek deliller bulunamayabilir, bu halde karar mercii olan hâkim vicdani kanaat kullanacaktır. Hâkim, delil araçlarını, akıl yürütmek ve bu arada tecrübe kurallarına başvurmak suretiyle, vicdanına göre değerlendirecektir. Yine akıl yürüterek boşlukları dolduracaktır. Dolayısıyla vicdani kanaat sezgilerle değil akıl yoluyla ulaşılan kanaat olacaktır. Hâkimin hükme varışı, taraflar bakımından o hususun ispat edilmesi veya edilmemesidir. İspatta kullanılan ölçüt, vicdani kanaattir.

Vicdani kanaatin keyfi olarak kullanılmadığının en büyük güvencesi "gerekçe göstermek" zorunluluğudur. Vicdani kanaate erişirken oluşan şüphelerin ortadan kaldırılması hükmün gerekçesi ile mümkündür. Gerekçe, düşünce düzeyinde ulaşılan yargının hüküm nedeni olarak görülmektedir. Bir başka deyişle gerekçe, sonucun mantık yönünden dayanağıdır. Bu bakımdan mantıkla bağlantısı tartışmasızdır. Doğru düşünceye ulaşmadan izlenen yol ve yöntem olarak görülen mantık, hükme varmada gerekçe olarak karşımıza çıkar. Herkesçe benimsenen doğru hüküm öncelikle, mantıksal çelişki içermeyen bir gerekçeye dayandırılmalıdır. Gerekçe, kararın haklılığı, doğruluğu ve inandırıcılığına olanak sağladığı gibi hâkimin yansızlığını gösterme ve tarafların ve kamuoyunun adalet duygusunu tatmin etme olanağı da sağlar.

Ceza Genel Kurulun birçok kararında vurgulandığı üzere; amacı, somut olayda maddi gerçeğe ulaşarak adaleti sağlamak, suçu işlediği sabit olan faili cezalandırmak, kamu düzeninin bozulmasını önlemek ve bozulan kamu düzenini yeniden tesis etmek olan ceza muhakemesinin en önemli ve evrensel nitelikteki ilkelerinden biri de, öğreti ve uygulamada; suçsuzluk ya da masumiyet karinesi olarak adlandırılan kuralın bir uzantısı olan ve Latincede; in dubioproreo olarak ifade edilen şüpheden sanık yararlanır ilkesidir. Bu ilkenin özü, ceza davasında sanığın mahkûmiyetine karar verilebilmesi bakımından göz önünde bulundurulması gereken herhangi bir soruna ilişkin şüphenin, mutlaka sanık yararına değerlendirilmesidir. Oldukça geniş bir uygulama alanı bulunan bu kural, dava konusu suçun işlenip işlenmediği, işlenmişse sanık tarafından işlenip işlenmediği veya gerçekleştirilme biçimi konusunda bir şüphe belirmesi hâlinde de geçerlidir. Sanığın bir suçtan cezalandırılmasına karar verilebilmesinin temel şartı, suçun hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak kesinlikte ispat edilebilmesidir. Gerçekleşme şekli şüpheli veya tam olarak aydınlatılamamış olaylar ve iddialar sanığın aleyhine yorumlanarak mahkûmiyet hükmü kurulamaz. Ceza mahkûmiyeti; toplanan delillerin bir kısmına dayanılıp, diğer kısmı göz ardı edilerek ulaşılan kanaate ya da herhangi bir ihtimale değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalı, bu ispat, hiçbir şüphe ya da başka türlü oluşa imkân vermemelidir. Yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak sanığı cezalandırmak, ceza muhakemesinin en önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek anlamına gelecektir.

Maddi uyuşmazlığın belirlenmesinde yargılama yapan hâkimin vicdani kanaat kullanmasının temyiz denetimine konu olup olamayacağı sorununa gelince;

Bilindiği üzere, Yargıtay tarafından yapılan temyiz denetimi, maddi soruna değil, hukuki soruna ilişkindir (CMK. m. 307). Bu düzenlemenin nedeni temyiz merciinin ilk derece ve istinaf mahkemeleri gibi öğrenme muhakemesi yapmamasıdır.

Yargıtay hâkimleri de, kuşkusuz ilk derece mahkemelerinin hâkimleri kadar tecrübe ve mantık kurallarını bilirler.

Delil araçlarının değerlendirilmesi ya da boşlukların doldurulması sırasında akıl yürütmede bir hata yapılmışsa, mantıksal çelişkilere düşülmüşse, CMK 217. maddedeki "hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu delilleri, hâkim vicdani kanaati ile serbestçe takdir edilir" hükmüne aykırılık teşkil edecektir.

Zira hâkimin vicdani kanaatinin oluşumuna etki eden süreçte yapılan esaslı hatalar 217. maddeyi ihlal edecektir. Söz konusu ihlalden hüküm etkilenecek ve hukuka aykırı olacaktır.