muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/776, Karar No: 2018/1970, Tarih: 20.12.2018

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında davacı iddiasının TKHK anlamında ayıp mahiyetinde olduğu, bu nedenle tüketicinin süresinde ayıbı ihbar yükünü yerine getirmeden ileri sürdüğü iddiaların dinlenebilirlik koşulu bulunmadığından davanın bu istemler yönünden reddedilmesi gerektiği hâlde bozma kararına uyulmayarak direnme kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu yönünde dile getirilen görüş, yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.

Hâl böyle olunca yerel mahkemenin davacı iddiasının eksik ifaya ilişkin olduğundan ayıp ihbarı ile ilgili hak düşürücü sürelere tabi olmadığı ve davanın genel zamanaşımı dâhilinde açılabileceği yönündeki direnme gerekçesi uygun ve yerindedir.

Ne var ki, hükmün tarafların iddia ve savunmaları, dosyadaki delil durumu çerçevesinde yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi, başka bir anlatımla mevzuat hükümleri ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine göre somut olay bakımından davalıların sorumluluğunu gerektirir bir durumun bulunup bulunmadığı, bulunduğu sonucuna varılacak olur ise mahkemece hükmolunan tazminat miktarının ve işin esasına ilişkin sair hususların hukuka uygun olup olmadığı konusunda temyiz incelemesi yapılabilmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gereklidir.

II- (2) nolu uyuşmazlık noktası itibariyle yapılan değerlendirme:

Kapalı otopark kotunda açık havuzun alt kısmında sosyal tesis inşa edilmesi ve bu yerde yalıtım sorunlarının yaşanması şeklindeki tüketici iddiası yukarıda ayıp ile ilgili yapılan açıklamalarda değinildiği üzere açık ayıp mahiyetinde olup, yerel mahkemece davacı tüketicinin bu iddia yönünden süresinde ayıp ihbarı yapılmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiğine işaret eden Özel Daire bozma kararına uymak yerine direnme kararı vermesi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bu yönden bozulmasını gerektirir.

III- (3) nolu uyuşmazlık noktası itibariyle yapılan değerlendirme:

Davacı tüketicinin satın aldığı taşınmazın bulunduğu site içerisindeki bazı blokların bodrum katlarında kanalizasyon ve su basması sorunlarını doğuracak şekilde atık su tesisinin sorunlu çalışması, izolasyon eksikliğinin göstergesi yer yer ortak alanlardaki duvar kabarmaları, su geçirmez pis su borusu kullanılmaması, interkom sisteminin kötü montaja bağlı karşı göstermesi şeklindeki iddiaları mahkemece sonradan ortaya çıkan gizli ayıp olarak nitelendirilmiştir. Ne var ki ayıpların süresinde bildirilmediği yönündeki davalı savunması göz önünde bulundurulduğunda, davacı tüketici gizli ayıplar için ihbar yükümlülüğünü süresinde yerine getirdiğini yasal delillerle ispatlamak zorundadır.

Bu durumda mahkemece, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı ile ilgili olarak taraf ve yargı denetimine elverişli şekilde inceleme ve araştırma yapılması, taraf iddia ve itirazlarının karşılanması ve bu suretle söz konusu ayıplar yönünden TKHK’nın 30. maddesi yollamasıyla BK’nın 198/II-III maddesi hükmü gereği derhal, başka bir ifade ile dürüstlük kuralına uygun olan en kısa sürede ayıp ihbarının yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu yönde hiçbir inceleme ve değerlendirme yapılmadan karar verilmiştir.

Hâl böyle olunca bu yöne işaret eden ve Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Sonuç itibariyle direnme kararının yukarıda II ve III nolu bentlerde açıklanan yönlerden bozulması gerektiği sonucuna oy birliği ile varılmış, I nolu bent yönünden ise oy çokluğu ile direnme uygun görülmüş, esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda II ve III nolu bentler yönünden davalı .... Şti. vekili ve davalı Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, istekleri hâlinde temyiz peşin harcının yatıranlara geri verilmesine, oy birliği ile,

I nolu bentte açıklanan nedenlerle direnme uygun olup her iki davalı vekilinin işin esasına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 13. HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞINA GÖNDERİLMESİNE oy çokluğu ile, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesine göre uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 20.12.2018 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/21585, Karar No: 2015/10868, Tarih: 16.06.2015

**12. Ceza Dairesi         2014/21585 E.  ,  2015/10868 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi: Ağır Ceza Mahkemesi

Hüküm : Davanın reddi

Davacının tazminat talebinin reddine ilişkin hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Davacı vekili 14.02.2014 tarihli dilekçesi ile müvekkili davacının 16.02.2010 tarihinden beri tutuklu olduğu, tutuklamanın bir tedbir olduğu kuralının ihlal edildiği, tutuklama tedbirinin uzun süre devam ettiği, maktu gerekçeler ve klişe laflarla esasa etkili olmayan gerekçelerle tutukluluk durumunun sürdürüldüğü nedeni ile CMK’nın 141/1-a,d maddeleri gereğince 5.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuş olup, mahkemece “davacı hakkındaki ceza yargılamasının devam ettiği gerekçesiyle” tensip kararı ile davanın reddine karar verilmiştir,

5271 sayılı CMK’nın; “Tazminat istemi” başlıklı 141. maddesi incelendiğinde, bir kısım tazminat nedenleri konusunda karar verilmesi için, davanın esasıyla ilgili bir kararın verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla bu nedenlere dayalı istemlerde, davanın sonuçlanmasına gerek bulunmadığı yasal düzenlemeden açıkça anlaşılmaktadır. Örneğin, gözaltı süresi yasada açıkça belirtilmiş olup, yasadaki bu süre içinde hakim önüne çıkarılıp, çıkarılmadığının saptanmasının davanın esasıyla herhangi bir ilgisi bulunmadığı gibi bu konudaki talep ile ilgili olarak karar verilmesi için davanın esası hakkında karar verilmesine de gerek bulunmamaktadır. Yine aynı şekilde, kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan, kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan, yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan, yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen, ya da hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen kişilerin tazminat istemleri konusunda, asıl davada hüküm verilmesinin veya verilen hükmün kesinleşmesinin beklenmesine gerek bulunmamaktadır. Zira bu talepler, asıl davanın sonucunu etkileyici veya asıl davanın sonucuna bağlı talepler değildir.

Aynı şekilde tutuklamanın uzun sürmesi nedeniyle açılacak tazminat davalarında da dayanak mahkeme kararının kesinleşmesi beklenmeyeceği gibi, davacının beraat etmesi koşulu da aranmayacaktır, bu çerçevede,

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Aynı şekilde tutuklamanın uzun sürmesi nedeniyle açılacak tazminat davalarında da dayanak mahkeme kararının kesinleşmesi beklenmeyeceği gibi, davacının beraat etmesi koşulu da aranmayacaktır, bu çerçevede,

Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

1- Dosya kapsamı itibariyle 16.02.2010 tarihinde tutuklanan ve dosyaya davacı tarafca fotokopisi sunulan bir kısım mahkeme kararına göre farklı tarihlerde tutukluluğunun devamına karar verilen sanık (davacı) hakkında 5271 sayılı CMK’nın 141/1-a,d maddeleri gereğince uzun süre tutukluluk halinin sürdürülmesi gerekçelerinin ve makul sürede hakkında karar verilip verilmediğinin ve dolayısıyla manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi bakımından, hakkındaki soruşturma ve kovuşturma kapsamının incelenmesi, soruşturmanın ve kovuşturmanın uzun sürmesinin nedenlerinin incelenmesi gerektiğinin anlaşılması karşısında, öncelikle tazminat istemine konu olan soruşturma dosyasındaki iddianame, tutuklama kararları, tutuklama inceleme tutanakları, tutukluluğun devamına dair kararlar ve davacı ile ilgili tutanak ve belgeler getirtilip incelenerek davacının taleplerinin incelenmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

2- 5271 sayılı CMK. nun 142/7 maddesi gereğince, delillerin duruşma açılarak değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Kanuna aykırı olup, davacı vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün bu sebeplerden 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince, isteme uygun olarak BOZULMASINA, 16.06.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/5015, Karar No: 2023/6121, Tarih: 12.06.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/5015 E.  ,  2023/6121 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Antalya 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 14.01.2019 Tarihli ve 2019/42 Esas, 2019/57 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı ..., 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 404 üncü maddesi gereğince kısıtlanmış ve kendisine ... vasi olarak atanmıştır.

... Valiliği ... Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğünün 16.10.2019 tarihli talep yazısında kısıtlıya vasi olarak atanan ...'in Isparta iline atandığı, bu nedenle vasinin vasiliğinin iptal edilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, 22.11.2019 tarihli ek karar ile kısıtlının ... Mahallesi, 20. Sokak, No:29/1, İç Kapı No:1 .../... iline taşındığı ve yerleşim yerinin değiştirildiği gerekçesiyle kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ve mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

B. ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 24.03.2020 Tarihli ve 2020/52 Esas, 2020/355 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlının kısıtlılık kararının devamına, Antalya 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/42 Esas, 2019/57 Karar sayılı ilâmı ile verilen vesayet kararında atanan vasi ...'in vasilik görevinin sona ermesine, ... vasi olarak atanmasına karar verilmiştir.

Vasi, 11.05.2022 tarihli dilekçesiyle kısıtlının yararı gösterilerek durumuna uygun Türkiye genelinde hizmet vermekte olan bir özel bakım merkezine nakil edilmesine izin verdiğini belirterek gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

... Engelsiz Yaşam Bakım, Rehebilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğünün 01.08.2022 tarihli sayılı yazısı ile kısıtlı hakkında yapılan, bakım ve rehabilitasyon sürecine ilişkin mesleki değerlendirme sonucu, bireyin yaş ve cinsiyet durumu nedeniyle kuruluşta rehabilitasyon sürecini doldurduğu, yapılan tespit sonucu bireyin; engel, yaş ve cinsiyet durumuna uygun bir bakım merkezine naklinin yapılmasının uygun bulunulduğu, kısıtlının vesayet altında olması nedeniyle nakil ve yer değişikliği noktasında Vesayet Makamının izni gerektiği, bu doğrultuda ilgili izin ve yetkinin alınması amacıyla Mahkemeye talepte bulunulması gereğini ... Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne arz edilmiştir.

... Engelsiz Yaşam Bakım, Rehebilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğünün 21.09.2022 tarihli yazısı ile kısıtlının İstanbul ilinde hizmet vermekte olan Özel ... Bakım Merkezine nakil durumunun uygun bulunulduğu, kısıtlının vesayet altında olması nedeniyle nakil durumundan önce yer değişikliğine yönelik vesayet makamından izin alınınası gerektiği, kısıtlının İstanbul iline gönderilmesi doğrultusunda ... mahkemelerinden izin alınmasına yönelik gerekli yazışmaların yapılması husunda gereğini ... Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne arz edilmiştir.

... Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 21.09.2022 tarihli sayılı yazısı ile müdürlüklerine bağlı hizmet veren ... Engelsiz Yaşam Bakım Rehabitilasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü'nün yazısı sunularak mahkemeden gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

Mahkemece 26.09.2022 tarihli ek kararıyla kısıtlının kısıtlılık hâlinin devamına, ... Aile Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünün 21.09.2022 tarihli yazısı doğrultusunda Büyükçekmece/İstanbul ilinde bulunan Aile Sosyal Politikalar Genel Müdürlüğüne Bağlı Bakım ve Rehebilisyon Merkezine yerleştirilmesi yönündeki talebin kabulü ile kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin ve yetki verilmesine ve mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

C. Büyükçekmece 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 02.03.2023 Tarihli ve 2022/2811 Esas, 2023/532 Karar Sayılı Kararı

Vasinin dilekçesi ile kısıtlının engel durumuna uygun bakım hizmeti alabileceği özel veya resmî bakım/rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesi için nakil edilmesi hususunda yetki talep edildiği, ancak vasi tarafından adres değişikliğine izin talebinin bulunmadığı ve kısıtlının MERNİS adresinin Yarımca Mahallesi, 23. Sokak, No:11 Aziziye/... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanunu’nun 405 inci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlının vesayet dosyasının takibi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukukî dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez.

Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.”

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olduğundan vesayet dosyasının takibi ile Büyükçekmece 1. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.”

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olduğundan vesayet dosyasının takibi ile Büyükçekmece 1. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, Büyükçekmece 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/19950, Karar No: 2014/23727, Tarih: 13.11.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/19950 E.  ,  2014/23727 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Zonguldak 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 06/06/2014

NUMARASI : 2014/283-2014/492

Davacı, meslek hastalığı sonucu maluliyetinden doğan maddi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

Dava nitelikçe; davacının meslek hastalığına bağlı olarak %13,00 oranındaki sürekli iş göremezliği nedeniyle, maddi tazminat istemine yöneliktir. Davanın bu niteliğine göre, mükerrer ödemeye ve sebepsiz zenginleşmeye yol açılmamak için, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelirlerin ilk peşin değeri ile varsa geçici iş göremezlik ödeneğinin, rücu edilebilecek kısmının hesaplanarak, bilirkişi raporunda belirlenen zarar tutarından indirilmesi gerektiği ortadadır. Kurumca rücu edilebilen değer ise işveren ve üçüncü kişilerin kusurları ile sınırlıdır.

Mahkemece, meslek hastalığının kaçınılmazlık nedenine bağlı olarak ortaya çıktığının kesinleşen manevi tazminat davasında belirlendiğinden bahisle, davacının maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiş ise de, eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, meslek hastalığının kaçınılmazlık nedenine bağlı olarak ortaya çıktığının kesinleşen manevi tazminat davasında belirlendiğinden bahisle, davacının maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiş ise de, eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

İşverenin, tazminattan sorumlu tutulması giderek, tazminat miktarının belirlenmesinde; meslek hastalığının tespit tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunun 77. ve iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliğinin öngördüğü önlemlerin işyerinde olup olmadığının saptanması ile mümkündür. Bu yön ise, başka bir anlatımla, işverenin kusurlu olup olmadığı, varsa kusur oranı, uzman bilirkişiler tarafından düzenlenecek kusur raporu ile tespit edileceği yönü tartışmasızdır. Oysa, manevi tazminat davasında, hakimlik mesleğinin gerektirdiği, genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmayan, özel ve teknik bilgiyi gerektiren konuda bilirkişiye gidilmeden, tarafların meslek hastalığının ortaya çıkmasında kaçınılmazlık olgusunun varlığına ilişkin beyanları yeterli görülmek suretiyle bilirkişi yerine geçilerek sorunun çözümlediği görülmektedir. Öte yandan maddi tazminat davasında SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin ve varsa Kurumca ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilir bölümünün indirimi gerekli olup, rücu edilebilir bölümün bulunup bulunmadığının belirlenmesinin ise özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir konu olduğu, taraf beyanlarıyla değil, ancak bilirkişiye gidirlerek alınacak kusur raporu sonrasında belirlenebileceği ortadadır. Hal böyle olunca da manevi tazminat davasındaki, usulünce alınmış bir kusur bilirkişi raporuna dayanmayan, davanın taraflarının beyanları ile ortaya çıkan kaçınılmazlığa ilişkin değerlendirmenin, görülmekte olan maddi tazminat davasında hükme esas alınamayacağı ortadadır.

Yapılacak iş, işçi sağlığı iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden, İş Kanununun 77. maddesi ile yönetmelik hükümleri göz önünde tutularak yöntemince rapor alınmak, alınan raporu mevcut delillerle birlikte değerlendirmek ve buna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan ve özellikle kusur bilirkişi raporu alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 13/11/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2003/2654, Karar No: 2004/2603, Tarih: 11.03.2004

19. Hukuk Dairesi 2003/2654 E., 2004/2603 K.

**19. Hukuk Dairesi 2003/2654 E., 2004/2603 K.**

**- MENFİ TESPİT DAVASI

- TAHKİM**- 4686 S. MİLLETLERARASI TAHKİM KANUNU [ Madde 4 ]

- 1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 516 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasındaki menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı mahkemenin görevsizliğine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı ve davalı I... Bankası vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı M.... Enerji AŞ. arasında alım-satım sözleşmesi imzalandığını, diğer davalı şirketin projenin finansmanı ve koordinasyonunu yüklendiğini, yapılacak üretimin ve garantisini teşkil etmek üzere müvekkili lehine düzenlenen kesin teminat mektuplarının davalı M.... Enerji AŞ'ye teslim edilip ayrıca her biri 75.000 USD olan (3) adet garanti çekinin de müvekkili tarafından davalı bankaya teslim edildiğini, davalı M.... Enerji AŞ.nin sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirememesine rağmen teminat mektuplarının nakde çevrilmesini talep ettiğini, bu talebin haklı bir nedene dayanmadığını belirterek teminat mektupları ve 3 adet çekten dolayı müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tesbitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı M.... Enerji AŞ. vekili sözleşmesinin 24. maddesi uyarınca uyuşmazlığın hakem heyetince çözüme ulaştırılacağının hüküm altına alındığını öne sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuş, davalı M..... Corp. vekili de müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini davacının tahkim şartından kaçmak için kendilerine karşı dava açtığını belirterek davanın reddini istemiş, I... Bankası vekili de davada müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, dava konusu teminat mektuplarının 16.9.1999 tarihli sözleşmenin,uygulanması ile ilgili olarak davalı tarafa verildiği, sözleşmenin 24. maddesinde uyuşmazlık halinde çözümün Uluslararası Ticaret Odası (İCC) arabulucu ve hakemlik kuralları çerçevesinde İstanbul/Türkiye'de atanacak bir veya birden fazla hakem tarafından çözümleneceğinin hüküm altına alındığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, hüküm davacı ve davalı I…

…. Bankası vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle davacının davalı M Enerji AŞ.ye yönelik temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacının diğer davalılara yönelik ve davalı I... Bankasının temyizine gelince;

…. Bankası vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle davacının davalı M Enerji AŞ.ye yönelik temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacının diğer davalılara yönelik ve davalı I... Bankasının temyizine gelince;

Tahkim şartı bir sözleşmenin taraflarının bu sözleşmeden kaynaklanabilecek uyuşmazlıkların çözümü hakeme bırakmak hususunda yaptıkları bir anlaşmadır. Tahkim şartını içeren sözleşme davacı şirket ile davalı M... Enerji Tic. AŞ. arasında imzalanmıştır. Bu nedenle tahkim şartının sözleşmenin tarafı olmayan davalı banka M.... Corp.'a teşmili düşünülemez. Çünkü uyuşmazlıkların mahkemelerde görülmesi esastır. Tahkim sözleşmesi istisnai bir nitelikte olup sözleşmenin taraflarını bağlar.

Aksi düşünce Anayasanın 9. maddesinde teminat altına alınan yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerde kullanılacağına ilişkin kurala ve tabii hakimde yargılama hakkına aykırı düşer.

Yukarıda açıklanan nedenlerle tahkim şartı sözleşmesinin tarafı olmayan davalı I... Bankası ve M

Corp.'a teşmil edilemeyeceğinden adı geçenler hakkındaki davanın esasının incelenip uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde uyuşmazlığın tahkime tabii olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin davalı M.... Enerji AŞ.ye yönelik temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer davalılara yönelik temyiz itirazları ile davalı İ... Bankası vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde iadesine, 11.3.2004 gününde oybirliğiyle karar verildi.