muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/347, Karar No: 2023/381, Tarih: 05.07.2023

Özgenç; “Azmettirilen, azmettirdiği suçun sınırını keyfiyet itibarıyla aşmış olabilir. İşlenen suç, azmettirilen suça nazaran daha hafif cezayı gerektiren bir suç olabilir. Bu durumda azmettirilenin gerçekleşen suçtan dolayı sorumlu tutulabilmesi için, azmettirilen suçla işlenen suçun aynı nitelikte olması gerekir. [Aynı görüşte Ayhan Önder, Genel Hükümler. 2. Cilt, s. 494] … İşlenen suç, azmettirilen suçtan daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç olabilir. Mesela hırsızlık suçunu işlemek için azmettirilen kişi yağma veya cinsel saldırı suçunu işlemiş olabilir. Böyle bir durumda işlenen bu suçlardan dolayı hırsızlık suçuna azmettireni sorumlu tutmamak gerekir. Azmettirilen suçun sınırı kemiyet itibarıyla da aşılmış olabilir. Mesela kasten yaralamanın temel şekline azmettirilen kişi mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine sebebiyet vermek gibi bu suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış halini gerçekleştirmiş olabilir. Azmettiren, bilgisi dışında sınır aşıldığı için ancak azmettirdiği fiilden dolayı sorumlu olacaktır. Azmettirme sınırının aşılmış olmasından dolayı sadece fiili işleyen sorumlu tutulabilecektir. Ancak vermiş bulunduğumuz örnekte kasten yaralama suçunun temel şeklini işleme konusunda azmettirilen kişinin bu suçun nitelikli halini işleyebileceği pekâlâ muhtemel addedilebilir. Bu durumda suçun nitelikli halinin işlenmesi hususunda azmettirenin (olası, muhtemel) kastının var olduğunu söylemek gerekir... Azmettirilen suçun konusunda veya mağdurun kimliğinde yanılgıya düşmüş olabilir ve hatta hedefte sapma neticesinde suçu bir başkası aleyhine işlemiş olabilir. Bu durum yanılma ve hedeften sapma hükümlerine göre çözümleneceği açıktır." (İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 11. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015, s. 537).

Koca/Üzülmez ise; “Azmettiren sadece işlenen fiil ile kastın birbirine uygun olduğu hallerde sorumlu tutulur. Fail azmettirenin istediğine göre daha fazlasını işlemiş ise, azmettiren kastının kapsamı dışında kalan suçlardan sorumlu değildir. Azmettirilenin, azmettirenin kapsamı dışına çıkması yani sınırın aşılması iki şekilde gerçekleşebilir. Birinci ihtimal işlemeye azmettirilen suçtan tamamen başka bir suçun işlenmesi (nitelik yönünden sınır aşımı) örneğin azmettiren mağdurun tehdit edilmesini istemesine rağmen fail, kasten yaralama suçunu işlemesi hâlinde işlenen fiiller azmettirenin iradesi dışında olduğu için bu suçlardan azmettirenin sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. Buna karşılık azmettirilen suça göre daha hafif cezayı gerektiren bir suç olması hâlinde örneğin öldürmeye azmettirmede yaralama, yağmada hırsızlık, cinsel saldırıda taciz suçlarının işlenmesi gibi azmettirilenin işlenen suçtan dolayı sorumlu tutulabilmesi için azmettirilen suçla işlenen suçun aynı nitelikte olması gerekir.

İkinci durumda, azmettirilen, azmettirildiği suçun sınırını nicelik itibariyle aşmış yani azmettirenin kastettiğinden daha fazlasını gerçekleştirmiş olabilir. (Nicelik yönünden sınır aşımı) Örneğin, yaralamanın temel şeklinin işlenmesinin istenmesine rağmen silah kullanılarak kişinin organ kaybına sebebiyet verilmesi, netice sebebiyle ağırlaşmış halin gerçekleşmesi durumunda azmettirenin sorumluluğu kastının kapsamına göre belirlemek gerekmektedir. Kastının kapsamı dışında kalan ağır neticeden azmettireni sorumlu tutmamak gerekir. Yani nicelik yönünden gerçekleşen önemli sapmalar azmettirene yüklenemez. Bu durumda, azmettirilen sınırın aşılmış olmasından dolayı sorumlu olacaktır. Kasten yaralama suçunun temel şeklini işlemeye azmettirilen failin, bu suçun nitelikli veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerini işleyebileceği hususunda azmettirmenin olası kastının bulunması hâlinde onun bu ağır neticeden sorumlu olacağında şüphe yoktur. Keza ağır neticeler bakımından azmettirenin sorumluluğu için en azından taksirinin varlığı da yeterlidir. Buna karşılık azmettirilen azmettirenin istediğinden daha azını gerçekleştirmiş ise bağlılık kuralı gereğince azmettiren işlenen suça azmettirmeden sorumlu tutulur. Azmettirenin nitelikli yağmaya azmettirmesine karşılık failin yağmanın temel şeklini işlediği hâllerde yağmanın temel şeklinden sorumlu tutulacaktır.

Azmettirilenin suçun konusunda veya mağdurun kimliğinde yanılgıya düştüğü hallerde ve hedefte sapma hallerinde bu yanılgının hata (md.30) ve hedefte sapmaya (md.44) ilişkin genel hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz [aynı görüşte Özgenç]. Örneğin, A, B’yi C’yi öldürmeye azmettirmiştir. Ancak B karanlıkta C sanarak D’yi öldürmüştür. Bu olayda azmettirilen mağdurun kimliğinde yanılmıştır. Mağdurun kimliğinde yanılmış olmak kanuni tanıma uygun haksızlığın gerçekleşmesi bakımından ilke olarak önemsizdir. Zira suçun konusunda yanılma düşünülen ve gerçekte tecavüze uğrayan konunun farklı olmasını ifade etmektedir. Eğer her iki konu aynı değerde ise failin suçun konusu hakkındaki yanılgısı önemsizdir [Aynı düşüncede Öztürk-Erdem]. Buna göre, azmettirmede fail istenilen kişiyi değil de yanılma sonucu farklı bir kişiyi öldürmüş ise bu yanılgı gerek fail gerekse azmettiren bakımından önemsizdir. Bu yanılgı mağdurun kimliğinin suçun kanuni tanımındaki nitelikli unsur olarak düzenlendiği hallerde önemi haizdir (md.30/2). Hedefte sapmada ise, azmettirilen hedefte sapma sonucu meydana gelen suç eklendiğinde azmettirenin bu netice bakımından sorumluluğu somut olayda olası kastının veya doğrudan kastının varlığına bağlıdır. Netice bakımından kasten hareket ettiğinin tespit edildiği hallerde fikri içtima kuralları çerçevesinde hareket etmek gerekmektedir.”

"...Bazı durumlarda failin sevk edildiği fiili işlemek üzere gerçekleştirdiği hareketi bizatihi kendi kararıyla, arka plandaki kişinin iradesinden ve dolayısıyla da etkisinden, bağımsız bir şekilde yönlendirildiği veya desteklendiği fiilin içerdiği haksızlık boyutunu aşacak ölçüde veyahut da başka bir suç tipini gerçekleştirecek şekilde değiştirmesi ve fiili buna göre işlemesi söz konusu olabilir. Öyle ki gelecekte işlenmesi yönünde karar kılınan ve hele hele arka plandaki kişinin kendisi tarafından değil de bir başka kişiye işlemesi yönünde adeta 'tevdi edilen' bir fiilin işlenme süreci esnasında arka plandaki bu kişinin etkisinden, hâkimiyetinden bahsetmek pek mümkün olmamakta, söz konusu fiilin işlenmesi en başta failin kendi iç dünyasından kaynaklı kararı olmak üzere dışsal birçok başka faktöre bağlı olarak zuhur ettiğinden bu tezahür edişin çoğu zaman şerikin öngörüsüne uygun şekilde gerçekleştiğinden de bahsedilemez. İşte bu da gerçekleşecek olan fiile ilişkin şerikin düşüncesi ile gerçeğin birbirine uygun olmaması sonucunu beraberinde getirir. Bu çerçevede failin fiili ile arka plandaki kişinin düşüncesindeki fiil arasında bir uygunluk bulunmadığı, yani failin işlediği fiilin daha önce şerikle kararlaştırılan fiilin kapsamından uzaklaşması, failin azmettirildiği fiilden daha azını veya daha fazlasını işlemesi durumunda 'failin fiilinin arka plandaki kişinin düşüncesinden ayrılması/sapmasından' söz edilecektir...

...Azmettirme hareketinin belirliliği, azmettirme hareketi ile failin fiilinin birbirine uygun olmasını gerekli kılar. Öyle ki azmettiren kişi, bir başka kişiyi işlemesi için sevk ettiği suç nedeniyle dolaylı olarak sorumlu tutulmaktadır. İşte bu çerçevede azmettirme sorumluluğu bakımından arka plandaki kişinin faile etki etmek suretiyle işlenmesine neden olduğu her türlü fiilden arka plandaki kişinin sorumlu tutulması gibi bir sonuca asla ulaşılamaz. Dolayısıyla işlenen suçun arka plandaki kişiye isnadiyeti anlamında yeterli görülebilmesini sağlayacak bir kriterin ortaya konması gerekmektedir. Nitekim yukarıda da işaret edildiği üzere eğer bir kimse düşünce dünyasında tasavvur ettiği bir olayın gerçekleşmesini özellikle de bir başka kişiye bırakmışsa ve sürece de bizzat hakim değilse meydana gelen neticenin arka plandaki kişinin düşünce dünyasına tam manasıyla mutlak şekilde uymaması muhakkaktır. Bu bakımdan gerçeklik ile düşüncenin birbirine uygun olmamasının arka plandaki kişiye isnadiyet bakımından etki edebilmesi, ancak düşünce ile gerçeğin birbirine eşdeğer olması hâlinde mümkün olabilir.

Bu eşdeğerlilik, düşünce ile gerçeklik arasındaki farklılığın önemsiz olduğu durumlarda da mümkündür. Dolayısıyla düşünce ile gerçekliğin bire bir her şeyi ile aynı olması şart olmayıp eşdeğer olması da yeterlidir. Gerçeklik ile düşüncenin eşdeğer olduğu durumlarda azmettirenin meydana gelen neticeden dolayı sorumluluğu aynen devam edecektir. Gerçeklik ile düşünce arasındaki eşdeğerliliğin tespiti ise 'önemlilik kriteri'ne göre belirlenecektir. Yani asıl fail tarafından gerçekleştirilen fiilin azmettirenin kendisini yönlendirdiği fiile önemli oranda uygun olması gerekmekte olup bu husus doktrinde üzerinde mutabık kalınan bir durumdur. Bu çerçevede esas alınacak kriter, sapmanın önemli olup olmadığıdır. Sapmanın önemsiz olması durumunda fail tarafından işlenen fiil, arka plandaki kişiye yüklenebilecektir. Sapmanın önemsiz olup olmadığı, yani failin filiinin işlenmesinin azmettirme suretiyle işaret edilen kapsamda sürdürülüp sürdürülmediğinin tespiti, haksızlık oranının artırılması ve fiilin belirliliği için geliştirilen prensiplerin kullanılması ile tespit edilebilecektir..." (Muhammed Demirel, Suça İştirakte Bağlılık Kuralı, Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017, s. 383-385).

"...Azmettirilenin fiilinin azmettirenin tasavvurunda yer alan fiilin içerdiği haksızlık derecesi bakımından artış gösterecek şekilde önemli bir farklılık içermesi hâlinde, genel olarak azmettirenin kastı kapsamında yer almayan bu kısım bakımından arka plandaki kişinin sorumluluğundan bahsedilemeyecektir. Muhtemel sınır aşımları bakımından doktrinde tam bir görüş birliği bulunmamakla birlikte; birinci görüş; tipiklik kapsamında kalan ve tipikliği aşan sınır aşımları şeklinde ayrım yaparken, ikinci görüş; tipikliğin değişimine dair niteliksel veya niceliksel sınır aşımı şeklinde bir ayrım yapmış, üçüncü görüş ise; failin azmettiren tarafından ortaya konulan planı kasıtlı olarak aşması veya kasıtlı olmayan şekilde hata ya da sapmayla aşması şeklinde bir sınıflandırma yapmıştır. Türk Doktrininde ise sınır aşımına dair; niceliksel veya niteliksel sınır aşımı ayrımını öngören ikinci görüşün hâkim olduğu görülmektedir..." (Demirel, s. 389).

"...Azmettirilenin nicelik açısından sınırı aşması hâlinde, azmettirenin sorumluluğunu kastın kapsamına göre belirleyerek kastın kapsamı dışında kalan neticelerden azmettireni sorumlu tutmamak gerekecektir. Azmettirilenin, azmettirenin kastına göre, nicelik yönünden gerçekleştirdiği önemli sapmalar azmettirene yüklenemez. Bu durumda sınırın aşılmasından sadece azmettirilen sorumlu olacaktır. Bu kapsamda, sınırın nicelik olarak aşılması hâlinde, bu aşım konusunda azmettirenin kastı veya olası bir kastı varsa bu durumda gerçekleşen sınır aşımında, azmettirenin suçun nitelikli hâlinden dolayı sorumlu tutulması gerekir..." (Hakan Hakeri, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 21.Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2017, s. 587; Adem Palut, Kasten Adam Öldürme Suçu, Adalet Yayınevi, Ankara, 2019, s. 285) şeklinde görüşler yer almaktadır.

Öğretideki görüşler ve Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre; kural olarak azmettiren ancak azmettirdiği fiilden sorumludur. Üzerinde anlaşılan fiile bağlı olmayan neticelerin azmettirene yüklenmesi mümkün değildir. Fail iştirak iradesine dâhil olan suçtan başka bir suç işlerse, işlenen suçun niteliği ile iştirak iradesine konu suçun niteliğine bakmak gerekir. İştirak iradesi dışında kararlaştırılan suçla bağlantılı olan suçtan daha hafifini işlerse (öldürme yerine yaralama gibi) gerçekleşen neticeden sorumlu tutulacaktır.

Ancak iştirak iradesi kasten yaralama iken, azmettirilen adam öldürme suçunu işlerse, yani nicelik yönünden sınır aşılmışsa azmettiren, azmettirilenin işlediği kasten öldürme suçundan sorumlu tutulamaz ise de, yaralama sonucu ölümün de meydana gelebileceğini öngörme yükümlülüğü altında bulunduğundan, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu (md.87/4) kapsamında sorumlu olacaktır. Zira yaralama suçuna azmettiren kişi, yaralamanın en ağır şekli olan yaralama sonucu ölüme sebebiyet vermek neticesinin meydana gelebileceğini öngörebilecektir.

Fail iştirak iradesine dâhil olan bu suçun niteliğinden tamamen farklı bir suç işlerse yani iştirak iradesi öldürme iken, fail hırsızlık, yağma, cinsel saldırı gibi suçlar işlerse bu suçlardan azmettiren sorumlu tutulamayacaktır.

Suçun işlenmesinde kullanılan araçlar kastın belirlenmesinde nazara alınmalıdır. Bomba atma, yangın çıkarma, otomatik silahla tarama, çok sayıda ateş etme, biyolojik ve nükleer silah kullanma yöntemleri ile başka kişilerin de zarar görmeleri mutlak ve muhakkak olduğu eylemlerin olası kast ile işlendiği söylenemez. Eylem neticesinde başkalarının zarar göreceği objektif olarak mutlak ve muhakkak ise, tüm neticelerden doğrudan kast ile sorumlu olunacaktır. Bunun yanında azmettiren azmettirme eylemi sırasında hedef alınan kişi yanında başkalarının da ölebileceğini, zarar göreceğini biliyor, bu neticeyi kabulleniyor ya da başkalarının zarar görmesinde sakınca görmediğini ifade ediyorsa, fail tüm neticelerden olası kast kapsamında sorumlu olacaktır.

Mağdurun kimliğinde yanılmış olmak kanuni tanıma uygun haksızlığın gerçekleşmesi bakımından ilke olarak önemsizdir. Sapmanın önemsiz olması durumunda fail tarafından işlenen fiil, arka plandaki kişiye yüklenebilecektir. Zira suçun konusunda yanılma düşünülen ve gerçekte tecavüze uğrayan konunun farklı olmasını ifade etmektedir. Eğer her iki konu aynı değerde ise failin suçun konusu hakkındaki yanılgısı önemsizdir. Buna göre, azmettirmede fail istenilen kişiyi değil de yanılma sonucu farklı bir kişiyi öldürmüş ise bu yanılgı gerek fail gerekse azmettiren bakımından önemsizdir. Şahısta hata hâlinde ise hata hükümlerinin uygulanması söz konusu olacaktır.

2. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

2. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

Sanık ... ile diğer sanıklar ve inceleme dışı sanık Iyad’ın olay tarihinden on beş gün önce planlayıp hazırlıklarını yaptıkları suçun maktulün yağmalanması olması, olay tarihinde yapılan plan doğrultusunda sanık ...’in, diğer sanıklar ve inceleme dışı sanık Iyad’ın yağma suçunu işlemek amacıyla eve girdikleri sırada gözcülük yapması, yağma eyleminin gerçekleştirildiği esnada maktule yönelik cebir kullanılacağını bildiğinde kuşku bulunmayan sanık ...’in, maktulün öldürülmesi konusunda diğer sanıklarla fikir ve eylem birliği içerisinde olduğunun ise, dosya kapsamındaki deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde şüphe boyutunda kalması ve şüpheden sanık yararlanır evrensel kuralı gereğince bu şüphenin sanık ... lehine yorumlanmasının gerekmesi karşısında; diğer sanıkları cebir ve şiddeti içeren yağma suçuna azmettirirken azmettirmede sınırın nitelik yönünden aşılabileceğini ve yaralama suçunun en nitelikli hali olan yaralama sonucu ölüme sebebiyet vermek eyleminin gerçekleşebileceğini öngörebilecek durumda olan sanık ...’in eyleminin kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararına konu hükmünün, sanık ...’in eyleminin kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunu oluşturduğunun gözetilmemesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmelidir.

V. KARAR

Açıklanan nedenlerle,

1-Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin direnme gerekçelerinin İSABETLİ OLMADIĞINA,

2- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 16.06.2021 tarihli ve 681-950 sayılı direnme kararına konu mahkûmiyet ve beraat hükümlerinin; sanık ... ve ...'nın yağma suçlarının sabit olduğunun, sanık ...'in eyleminin nitelikli yağma suçunu oluşturduğunun, sanıklar ... ve ...'nın eylemlerinin nitelikli kasten öldürme suçunu oluşturduğunun ve sanık ...'in eyleminin kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunu oluşturduğunun gözetilmemesi isabetsizliklerinden BOZULMASINA,

3- Dosyanın duruşma açılarak yeni bir hüküm tesis edildiği için CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca gereği için Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine, kararın bir örneğinin de Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 05.07.2023 tarihinde yapılan müzakerede oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/2137, Karar No: 2015/31103, Tarih: 19.11.2015

**11. Ceza Dairesi         2015/2137 E.  ,  2015/31103 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 11 - 2014/25059

MAHKEMESİ : İzmir 9. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 09/04/2013

NUMARASI : 2012/392 (E) ve 2013/145 (K)

SUÇ : Mühür bozma

Suça konu mühürleme işleminin yapıldığı 04.02.2011 tarihli mühür bozma ve yeniden mühürleme tutanağında işyeri sorumlusu olarak sanık A.. S..'ın isminin bulunduğu, imzadan imtina ettiğinin yazıldığı, 28.11.2011 tarihli mühür bozma tutanağında ise sanık T.. S..'ın işyeri yetkilisi olarak belirtilip imzadan imtina ettiği ve tutanak tanıklarının beyanlarında işyerini sanıkların birlikte işlettiklerini belirtmeleri karşısında tebliğnamade bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanıkların suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin, cezayı azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış ve incelenen dosyaya göre verilen hükümde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanık A.. S.. ile sanıklar T.. S.. ve E.. S.. müdafilerinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 19.11.2015 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/6456, Karar No: 2014/10320, Tarih: 26.03.2014

**9. Hukuk Dairesi         2012/6456 E.  ,  2014/10320 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BİLECİK 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ (İŞ)

TARİHİ : 20/12/2011

NUMARASI : 2010/1025-2011/1207

DAVA :Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti, asgari geçim indirimi ile ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalılardan Ş.. A.. tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, iş akdinin haksız ve ihbarsız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma ücreti, genel tatil ücreti, yıllık ücretli izin, asgari geçim indirimi ve ücret alacaklarının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılardan Ş.. Bilecik Mermer İşl. A.Ş. temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı Ş.. Bilecik Mermer İşl. A.Ş'nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-İşyeri devrinin iş ilişkisine etkileri ile işçilik alacaklarından sorumluluk bakımından taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

İşyeri devrinin esasları ve sonuçları 4857 sayılı İş Kanununun 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Sözü edilen hükümde, işyerinin veya bir bölümünün devrinde devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçeceği öngörülmüştür. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar açısından, devreden işverenle devralan işverenin birlikte sorumlu oldukları aynı yasanın üçüncü fıkrasında belirtilmiş, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.

Değinilen Yasanın 120 nci maddesi hükmüne göre, 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesi halen yürürlükte olduğundan, işyeri devirlerinde kıdem tazminatına hak kazanma ve hesap yöntemi bakımından belirtilen madde hükmü uygulanmalıdır. Anılan maddeye göre, işyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde, işçinin kıdemi işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanmalıdır. Bununla birlikte, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları, işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.

İşyerinin miras yoluyla intikali 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 599 uncu maddesinde düzenlenmiş, sözü edilen madde hükmünde mirasbırakanın ölümü ile mirasçıların bir bütün olarak mirasa hak kazanacakları açıklanmıştır.

İşyerinin önceleri gerçek kişi ya da kişilerce işletilmesinin ardından şirketleşmeye gidilmesi durumunda, bu işlem de bir tür işyeri devri sayılmalıdır. Önceki gerçek kişi olan işverenlerin devralan tüzel kişi ortakları olması bu devir ilişkisini ortadan kaldırmamaktadır (Yargıtay 9.HD. 22.7.2008 gün 2007/ 20491 E, 2008/ 21645 K.). Aynı şekilde daha önce tüzel kişi şirket olan işverenin işyerini bir gerçek şahsa devretmesi de mümkündür. Devralanın şirketin hissedarlarından biri olması da sonucu değiştirmeyecektir. Adi ortaklardan bir ya da bazılarının hisselerini devri de sorumlulukların belirlenmesi noktasında işyeri devri olarak işlem görmelidir.

İşyeri devrinin temel ölçütü, ekonomik birliğin kimliğinin korunmasıdır. Avrupa Adalet Divanı kararlarına göre, maddî ve maddî olmayan unsurların devredilip devredilmediği ve devir anındaki değeri, işgücünün devri, müşteri çevresinin devri, işyerinde devirden önce ve sonra yürütülen faaliyetlerin benzerlik derecesi, işyerinde faaliyete ara verilmişse bunun süresi, işyeri devrinin kriterleri arasında kabul edilmektedir.

Basın İş Kanununa tabi işyerleri bakımından, işyerinin belirleyici unsurlarından olan marka, logo ve yayın imtiyaz hakları gibi maddî olmayan unsurların devri de işyeri devri olarak değerlendirilmelidir (Yargıtay 9. HD., 19.1.2010 gün, 2009/42958 E., 2009/354 K).

Maddî ve maddî olmayan unsurların devri söz konusu olmaksızın da işgücünün önem taşıdığı sektörlerde ekonomik birliğin önemli unsurunu olan işçilerin devri de, işyeri devri olarak kabul edilmelidir.

Devirden sonra işyerindeki ekonomik birliğin kimliğini koruyup korumadığının saptanabilmesi için, yürütülen faaliyetin devirden sonra yeni işveren tarafından aynı veya özdeş biçimde sürdürülmesi ölçütü yanında, işyerinin taşınmaz ve taşınır malları ile maddî olmayan varlıkların, işyerinde çalışan işçilerin sayı ve uzmanlık bakımından çoğunluğunun, bunun yanı sıra müşteri çevresinin devredilip devredilmediği, devir öncesi ve sonrasındaki faaliyetler arasında benzerlik olup olmadığı, devir sebebiyle işyerinde faaliyet askıya alınmışsa askı süresi gibi koşullar da göz önünde tutulmalıdır.

4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde yazılı olan “hukukî işleme dayalı” ifadesi geniş şekilde değerlendirilmeli, yazılı, sözlü ve hatta zımnî bir anlaşma da yeterli görülmelidir.

İşyerine Bankalar Kanunu hükümleri çerçevesinde Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu tarafından el koyulması ise işyeri devri niteliğinde değildir. Bu durumda yönetim hakkına müdahale edilmekte veya bankacılık faaliyetleri askıya alınmaktadır.