muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/1143, Karar No: 2012/5503, Tarih: 05.09.2012

**7. Hukuk Dairesi         2012/1143 E.  ,  2012/5503 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Kadastro sırasında dava konusu 107 ada 20 parsel sayılı 232,05 m2 yüzölçümündeki taşınmaz miras yoluyla gelen hakka, paylaşmaya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ... davalı yararına edinme koşullarının gerçekleşmediğini öne sürerek dava açmıştır. Mahkemece davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın dere yamacı olduğundan 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 16/C maddesi gereği tescil harici bırakılmasına karar verilmiş; hüküm, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dava ve temyize konu 107 ada 20 parsel sayılı taşınmazın dere yamacı olup 3402 Sayılı Kadastro Kanununun 16/C maddesi hükmünde sözü edilen devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu gerekçe gösterilerek hüküm kurulmuş ise de mahkemece yapılan araştırma ve soruşturma yetersiz olup hüküm kurmaya elverişli değildir.

Şöyle ki ; dava ve temyize konu taşınmazın sınırında dere bulunmasına ve davanın kabulüne gerekçe olarak taşınmazın dere yamacı olduğu gösterilmesine rağmen, mahkemece iddia ve savunmanın kıymetlendirilmesi için yapılan keşif sırasında taşınmazın aktif dere yatağı içinde olup olmadığı konusunda bilgi ve uzmanlığına başvurulması gereken jeolog bilirkişi bulundurulmamıştır. Her ne kadar uzman ziraat bilirkişi, raporunun sonuç kısmında taşınmazın dere yatağı olduğunu bildirmiş ise de; adı geçen ziraatçi bilirkişinin sıfatı ve uzmanlığı gözetildiğinde taşınmazın aktif dere yatağı olduğu konusunda görüş bildirmesi için yeterli uzmanlığa sahip, işin ehli bilirkişi olduğundan söz edilemez.

O halde sağlıklı sonuca varılabilmesi için; yöreyi iyi bilen yaşlı, yansız, yerel bilirkişi, uzman fen, ziraat ve jeolog bilirkişiler ile tarafların gösterecekleri tanıklar hazır olduğu halde taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, dava konusu taşınmazın aktif dere yatağı olup olmadığı bu işin uzmanı jeolog bilirkişi marifetiyle araştırılmalı, yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı zilyetlik konusunda somut, maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, uzman bilirkişilerden keşfi izlemeye, bilirkişi sözlerini denetlemeye imkan verecek şekilde ayrıntılı, gerekçeli rapor alınmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu olgular gözardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz, davalı ...'ın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, 05.09.2012 gününden oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14052, Karar No: 2014/112, Tarih: 13.01.2014

**5. Hukuk Dairesi         2013/14052 E.  ,  2014/112 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 26/03/2013

NUMARASI : 2011/548-2013/179

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

- K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.

Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak;

1) Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; dava konusu taşınmazın 452 parsel sayılı taşınmazın yapılan imar uygulaması sonucu oluştuğu, kadastral altlığını oluşturan 452 parselde TEK tarafından 27.06.1968 tarihinde onaylanan kamu yararı kararı ile taşınmazdan geçen Ankara-İstanbul Enerji Nakil Hattı nedeniyle 1200 m2'lik irtifak hakkı kamulaştırması yapıldığı ve tapu maliki davacılar tarafından 22.02.1975 tarihinde ferağ verilmek suretiyle irtifak hakkının tapuya tescilinin sağlandığı anlaşılmıştır.

Bu durumda; mahalinde yapılacak keşifle, dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattı ile taşınmazın kadastral altlığında bulunan hattın davalı idare tarafından yapılan kamulaştırma işlemine konu enerji nakil hattının aynı hat olup olmadığı araştırılarak, aynı hat ise irtifak alanlarının yüzölçümleri gözönüne alınarak, sonucuna göre mükerrer ödemeye sebep olmayacak şekilde karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik incelemeyle hüküm kurulması,

2) 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11/son maddesi uyarınca irtifak hakkı karşılıkları bu hak nedeniyle taşınmazın tamamında meydana gelecek değer kaybı olduğundan, dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattının izdüşümü de hesaplanarak, enerji nakil hattı nedeniyle oluşacak değer kaybı hesaplanarak bedele hükmedilmesi gerekirken, gerekçesi açıklanmadan mülkiyet hesaplaması yapan rapora göre karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan hükmün açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine ve temyize başvurma harcının Hazineye irad kaydedilmesine, 13.01.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2008/11642, Karar No: 2009/2325, Tarih: 24.02.2009

**1. Hukuk Dairesi         2008/11642 E.  ,  2009/2325 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÜYÜKÇEKMECE 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 01/05/2008

Taraflar arasında görülen davada;

Davacı Hazine, tapuda davalılar adına kayıtlı 113 parsel sayılı taşınmazın kıyı-kenar çizgisi içinde kaldığını ileri sürerek, tapu iptal, elatmanın önlenmesi ve yıkım isteğinde bulunmuştur.

Davalılar, davanın reddini savunmuşlar, tapu kaydı iptal edildiği takdirde savunma yolu ile bedelinin ödenmesini talep etmişlerdir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davalılar tarafından süresinde duruşma istekli temyiz edilmiş olmakla, duruşma günü olarak saptanan 24.02.2009 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden vs. vekili Avukat S. A. ile temyiz edilen Hazine vekili Avukat C.L.Sipahi geldiler duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Bilahare Tetkik Hakimi .tarafından düzenlenen rapor okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, tapu iptal ve taşınmazın sicil kaydının kütükten terkini, elatmanın önlenmesi ve yıkım isteklerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; özellikle, 28.11.1997 tarih ve 5/3 sayılı İnançları Birleştirme Kararı uyarınca, belirlenen kıyı-kenar çizgisine göre, taşınmazın kabul kapsamına alınan bölümünün 3621 Sayılı Yasanın 4.maddesinde tarifi yapılan kıyı kesiminde kaldığı saptanmak suretiyle davanın bu bölümle ilgili olarak kabulüne karar verilmiş olmasında kural olarak bir isabetsizlik yoktur.

Ancak, tapu iptal ve tescil davalarının kayıt malikleri ile taşınmazda  mahdut ayni hak sahibi olan kişilere husumet tevcih edilmek suretiyle ikame edilmesi gerektiği  tartışmasızdır.

Eldeki davada kayıt maliklerine husumet tevcih edilmekle beraber, taşınmazda intifa hak sahibi olduğu kayden sabit olan L. husumet yöneltilmeden, onun gıyabında  kaydın kısmen iptaline karar verilmiş olması doğru olmadığı gibi, çekişmeli taşınmazın dayanağını teşkil eden tapu kaydının ilk tesis tarihinden itibaren getirtilerek, hazinenin de taraf olduğu bir tescil ilamına bağlı olup olmadığının araştırılmamış olması da isabetsizdir.

Öyle ise, davalıların temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile hükmün HUMK.'nun 428.maddesi gereğince bu yöne hasren BOZULMASINA, 19.12.2008 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Ücret Tarifesinin 14. maddesi gereğince gelen temyiz eden vekili için 625.00.-TL. duruşma avukatlık parasının temyiz edilenden alınmasına ve alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine,   24.02.2009  tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/26302, Karar No: 2015/2546, Tarih: 16.02.2015

**21. Hukuk Dairesi         2014/26302 E.  ,  2015/2546 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, meslek hastalığı sonucu malüliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava nitelikçe; meslek hastalığına bağlı olarak %12 oranındaki sürekli iş göremezliğinin 20.12.2005 tarihinde artarak %26 oranına yükselmesi nedeniyle %14 oranındaki fark maluliyet için maddi tazminat istemine yöneliktir. Davanın bu niteliğine göre, mükerrer ödemeye ve sebepsiz zenginleşmeye yol açılmamak için, ... tarafından bağlanan gelirlerin ilk peşin değeri ile varsa geçici iş göremezlik ödeneğinin, rücu edilebilecek kısmının hesaplanarak, bilirkişi raporunda belirlenen zarar tutarından indirilmesi gerektiği ortadadır. Kurumca rücu edilebilen peşin değer ise işveren ve üçüncü kişilerin kusurları ile sınırlıdır.

Mahkemece meslek hastalığının kaçınılmazlık nedenine bağlı olarak ortaya çıktığının kesinleşen manevi tazminat davalarında belirlendiğinden bahisle, davacının maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmişse de eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

İşverenin, tazminattan sorumlu tutulması giderek, tazminat miktarının belirlenmesinde; meslek hastalığının tespit tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunun 77. ve iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliğinin öngördüğü önlemlerin işyerinde olup olmadığının saptanması ile mümkündür. Bu yön ise, başka bir anlatımla, işverenin kusurlu olup olmadığı, varsa kusur oranı, uzman bilirkişiler tarafından düzenlenecek kusur raporu ile tespit edileceği yönü tartışmasızdır. Oysa manevi tazminat davasında, hakimlik mesleğinin gerektirdiği, genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmayan, özel ve teknik bilgiyi gerektiren konuda bilirkişiye gidilmeden, tarafların meslek hastalığının ortaya çıkmasında kaçınılmazlık olgusunun varlığına ilişkin beyanları yeterli görülmek suretiyle bilirkişi yerine geçilerek sorunun çözümlediği görülmektedir. Öte yandan maddi tazminat davasında ... tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin ve varsa Kurumca ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilir bölümünün indirimi gerekli olup, rücu edilebilir bölümün bulunup bulunmadığının belirlenmesinin ise özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir konu olduğu, taraf

beyanlarıyla değil, ancak bilirkişiye gidilerek alınacak kusur raporu sonrasında belirlenebileceği ortadadır. Hal böyle olunca da manevi tazminat davasındaki, usulünce alınmış bir kusur bilirkişi raporuna dayanmayan, davanın taraflarının beyanları ile ortaya çıkan kaçınılmazlığa ilişkin değerlendirmenin, görülmekte olan maddi tazminat davasında hükme esas alınamayacağı ortadadır.

Yapılacak iş, davacının her iki maluliyeti açısından işçi sağlığı iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden, İş Kanununun 77. Maddesi ile yönetmelik hükümleri göz önünde tutularak yöntemince rapor alınmak, alınan raporu mevcut delillerle birlikte değerlendirmek ve buna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre tarafların sair temyiz itirazlarının ileride incelenmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine

16.02.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/4510, Karar No: 2012/10288, Tarih: 01.10.2012

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2012/4510 E.  ,  2012/10288 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

...

...

...

Taraflar arasındaki istihkak davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde hüküm asıl ve birleşen dosyalar davalısı/karşı davacı (alacaklı) vekili ile asıl ve birleşen davacı-karşı davalı (3.kişi) vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı (3.kişi) vekili, davalı alacaklı tarafından borçlu aleyhine Pendik 2.İcra Müdürlüğünün 2009/2179 sayılı dosyasından yürütülen takipte uygulanan 10.4.2009 tarihli haciz işleminde borçlu ile ilgisi bulunmayan davacıya ait işyerindeki menkullerin haczedildiğini ileri sürerek, haczin kaldırılmasına ve tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı (alacaklı) vekili, istihkak davasının reddi ile tazminata karar verilmesi gerektiğini savunmuş, karşı dava olarak; davacı 3.kişi ile borçlu arasında alacaklıdan mal kaçırmaya yönelik tasarrufun İİK.nun 277.vd. maddeleri uyarınca iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

../...

-2-

2012/4510

2012/10288

Davalı (borçlu)cevap vermemiştir.

Davacı (3.kişi) vekili tarafından, mahkemenin 2009/792 Esas ve 2009/793 Esas sayılı dosyaları üzerinden (Pendik 2.İcra Müdürlüğü'nün 2009/1932 ve 2009/1931 sayılı takip dosyalarından aynı tarihli olarak uygulanan hacizlerle ilgili olarak) aynı davalılar aleyhine İİK.nun 96 vd. Maddeleri gereğince açılmış olan istihkak davaları ve bu dosyalarda İİK.nun 277 vd.maddeleri gereğince davalı alacaklı tarafından karşılık olarak açılan davalar bu dosya ile birleştirilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Mahkemece, haczin davacı 3.kişinin işyeri adresinde yapıldığı, borçlunun daha önceki tarihte adresini naklettiği, mülkiyet karinesinin davacı 3.kişi lehine olduğu, aksinin davalı alacaklı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle asıl ve birleştirilen (2009/792 Esas) dosyalardaki davanın kabulü ile Pendik 2.İcra Müdürlüğü'nün 2009/1932 ve 2009/2179 sayılı takip dosyalarından 10.4.2009 tarihinde haczedilen mahcuzlar üzerindeki haczin kaldırılmasına karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen dosyalar davalısı/karşı davacı (alacaklı) vekili ile asıl ve birleşen davacı-karşı davalı (3.kişi) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Asıl ve birleştirilen dosyalar yönünden uyuşmazlık 3. kişinin İİK.nun 96 ve onu izleyen maddelerine dayalı istihkak davası ile alacaklının İİK. nun 97/17 maddesine dayalı açtığı karşılık tasarrufun iptali davasına ilişkindir.

Asıl ve birleştirilen dosyalar yönünden uyuşmazlık 3. kişinin İİK.nun 96 ve onu izleyen maddelerine dayalı istihkak davası ile alacaklının İİK. nun 97/17 maddesine dayalı açtığı karşılık tasarrufun iptali davasına ilişkindir.

1-1086 Sayılı HUMK'nun 388 ve 389. maddeleri ile 6100 Sayılı HMK'nun karşılık 297/1-2 maddeleri uyarınca, mahkeme kararında; hüküm sonucunun, taraflara yükletilen hak ve sorumlulukların şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde ayrı ayrı ve açıkça gösterilmesi gerekir. Ayrıca; 1086 Sayılı HUMK'nun 45. maddesi ile 6100 Sayılı HMK'nun karşılık 166. maddesi uyarınca, birleştirilen davalar birbirlerinden bağımsız ayrı bir dava niteliğini korurlar. Yani, yalnızca asıl ve birleştirilen dava dosyalarının tahkikat safhası müşterek olup, mahkemece usul hükümlerine göre her dava hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması gerekir.

Somut olayda, 3.kişinin Pendik 2.İcra Müdürlüğünün 2009/1931 sayılı takip dosyasından aynı tarihli hacizle ilgili olarak mahkemenin 2009/793 Esas sayılı dosyasından açmış olduğu istihkak davasına ilişkin dosya eldeki bu dava ile birleştirilmiş olup, mahkemece birleştirilen bu dava dosyası ile ilgili olarak olumlu ya da olumsuz bir karar verilmiş olmadığı gibi, asıl ve birleştirilen davalarda, davacı 3.kişinin İİK.nun 96 vd. maddeleri gereğince açmış

../...

-3-

2012/4510

2012/10288

olduğu istihkak davalarına karşı, davalı (takip alacaklısı) tarafından İİK. nun 97/17 maddesine dayalı ve karşılık olarak açılan tasarrufun iptali davaları yönünden de olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş olması, yukarıda belirtilen usul hükümlerine aykırı görüldüğünden hükmün bozulması gerekmiştir.

2-Bozma nedenine göre, temyiz eden tarafların diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

SONUÇ; Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz edenlerin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, Bozma nedenine göre, diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden asıl ve birleştirilen dosyalar davalısı-karşı davacı (alacaklı) ile asıl ve birliştirilen davacı -karşı davalı (3.kişi)'ye geri verilmesine 01.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/26696, Karar No: 2016/6944, Tarih: 06.04.2016

**2. Hukuk Dairesi         2015/26696 E.  ,  2016/6944 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : İpoteğin Kaldırılması-Aile Konutu Şerhi Konulması

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava, aile konutu üzerindeki ipoteğin kaldırılması ve taşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulması istemine ilişkindir. Davacı malik olmayan eş, aile konutu niteliğindeki bulunan taşınmazın, malik olan davalı eş tarafından "açık rızası bulunmadan" davalı şirket lehine ipotek ettirildiğini ileri sürerek, aile konutu üzerine konulan ipoteğin kaldırılmasını talep etmiş, davalı banka ise dava konusu taşınmazın tapu kaydında aile konutu olduğuna dair bir şerhin bulunmadığını, bankanın iyiniyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, davacının ipoteğe rızası olduğu gerekçesiyle talebinin reddine karar verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu "emsal davalarda" gerekçesi aşagıya "aynen" alınan 2013/2-2056 esas, 2015/1201 karar ve 15.04.2015 günlü kararı ile "yeni bir uygulamaya" geçmiştir. Hukuk Genel Kurulunun benzer davalarda da sürdürülen yeni uygulaması dairemiz tarafından da benimsenmiş olup Dairemiz emsal bütün davalarda Hukuk Genel Kurulunun aqagıdaki görüşlerine aynen katılmaktadır.

Emsal Hukuk Genel Kurulu kararında yer alan yerel mahkemenin "direnme gerekçesinde" açıkça belirtildiği üzere Türk Medeni Kanunun 194. madde hükmü ile eşlerin fiil ehliyetine getirilen sınırlama aile konutuna şerhin konulması ya da konulmaması koşuluna bağlanmadığı gibi işlem tarafı olan üçüncü kişinin iyiniyetli olup olmamasının da herhangi bir önemi bulunmamaktadır.

4721 sayılı türk Medeni Kanunu'nun 194/1. maddesine göre, "Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutun devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu madde hükmü ile aile konutu şerhi "konulmuş olmasa da' eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki fiil ehliyetleri sınırlandırılmıştır.

Sınırlandırma aile konutu şerhi konuludğu için değil, zaten var olduğu için getirilmiştir. Bu sebeple tapuya aile konutu şerhi verilmese bile o konut aile konutu özelliğini taşır. Zira dava konusu taşınmaz şerh konulmasa dahi aile konutudur. Eş söyleşiyle şerh konulduğu için aile konutu olmamakta aksine aile konutu olduğu için şerh konulabilmektedir. Bu nedenle aile konutu şerhi konulduğunda, konulan şerh "kurucu" değil açıklayıcı" şerh özelliğini taşımaktadır.

Anılan madde hükmü ile getirilen sınırlandırma, "emredici" niteliktedir. Dolayısıyla bu haktan önceden feragat edilemeyeceği gibi eşlerin anlaşmasıyla da ortadan kaldırılamaz ve açık rıza ancak "belirli olan" bir işlem için verilebilir.

Anılan madde hükmü ile getirilen sınırlandırma, "emredici" niteliktedir. Dolayısıyla bu haktan önceden feragat edilemeyeceği gibi eşlerin anlaşmasıyla da ortadan kaldırılamaz ve açık rıza ancak "belirli olan" bir işlem için verilebilir.

Türk Medeni Kanunun 193. hükmü ile eşlerin birbirleri ve üçüncü kişilerle olan hukuki işlemlerinde özgürlük alanı tanınmış olmakla birlikte Türk Medeni Kanununun 194. madde hükmü ile eşlerin aile konutu ile ilgili bazı hukuksal işlemlerinin diğer eşin rızasına bağlı olduğu kuralı getirilerek eşlerin hukuki işlem özgürlüğü, "aile birliğinin korunması" amacıyla sınırlandırılmıştır. Buna göre, eşlerden biri diğer eşin açık rızası bulunmadıkça" aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu cümleden hareketle, aile konutunun maliki olan eş, aile konutundaki yaşantıyı güçlüğe sokacak biçimde, aile konutunun ipotek edilmesi gibi tek başına" bir hakla sınırlandıramaz. Bu sınırlandırma "ancak diğer eşin açık rızası alınarak" yapılabilir.

Türk Medeni Kanununun 194. maddesi yetkili eşin izni için bir geçerlilik şekli öngörmemiştir. Bu nedenle söz konusu izin bir şekle tabi olmadan, sözlü olarak dahi verilebilir. Ancak maddenin ifedesinden de anlaşılacağı üzere, iznin "açık" olması gerekir (Mustafa Alper GÜMÜŞ, Türk medeni Kanununun Getirdiği Yeni Şerhler; Vedat Kitapçılık, İstanbul 2007, Birinci Basından İkinci Tıpkı Bası, s. 41-42).

Her ne kadar ipotek doğrudan doğruya aile konutundan faydalanma ve oturma hakkını engellemiyorsa da, hak sahibi eşin könüniyetli ve muvazaalı işlemleri ile aile konutunun elden çıkarılma tehlikesi nedeniyle ipotek işlemine diğer eşin "açık rızası" şarttır.

Toplanan delillerden, davacının ipotek tessine açık rızasının bulunmadığı, dava konusu 4809 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapuda arsa vasfında kayıtlı olduğu, üzerinde zemin katta bir dükkan ve bir daire, birinci katta iki dairenin bulunduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece bu dairelerden hangisinin aile konutu olarak kullanıldığının belirlenerek sadece bu bölümü kapsayacak şekilde ipoteğin kaldırılmasına ve bu bölüm üzerine aile konutu şerhi konulmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.06.04.2016(Çrş.)