muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2003/10949, Karar No: 2003/10476, Tarih: -

16. Hukuk Dairesi 2003/10949 E., 2003/10476 K.

**16. Hukuk Dairesi 2003/10949 E., 2003/10476 K.**

**- KADASTRO TESBİTİNE İTİRAZ

- KAYNAK VE YERALTI SULARI

- MÜLKİYET VE İRTİFAK HAKKI**- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 756 ]

- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 757 ]

- 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 758 ]

- 743 S. TÜRK KANUNU MEDENİSİ (MÜLGA) [ Madde 679 ]

- 743 S. TÜRK KANUNU MEDENİSİ (MÜLGA) [ Madde 680 ]

- 743 S. TÜRK KANUNU MEDENİSİ (MÜLGA) [ Madde 681 ]

- 743 S. TÜRK KANUNU MEDENİSİ (MÜLGA) [ Madde 682 ]

- 3402 S. KADASTRO KANUNU [ Madde 16 ]

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, gereği görüşüldü:

Yargıtay bozma ilamında özetle: "Dava suya elatmanın önlenmesine ilişkin olduğuna göre su kaynağının bulunduğu parselin tutanağının kesinleşmesi mümkün değildir, tutanak aslının getirtilmesi, kesinleştirilmiş ise; davalı şerhi verilerek tescilin iptal edilmesi, 3. Hukuk Dairesinin bozma kararı da gözönünde tutularak, kaynak alanının tescili ile elatmanın önlenmesi istemi yönünden hüküm kurulması, genel su niteliğinde ise tescile tabi olmadığı, özel kaynak niteliğinde ise tescile tabi olduğu, bu hususun kesin olarak saptanması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne, 369 ada 28 nolu parselin tespit gibi içinde bulunan Jeolog bilirkişinin 21.10.2002 tarihli krokili raporunda pınar olarak fen bilirkişinin 16.10.2002 havale tarihli raporunda (A) harfi ile gösterilen su kaynağı ile birlikte davacı Veli adına tesciline, 369 ada 27 nolu parselin tespit gibi Mehmet adına tesciline, davalıların 369 ada 28 parsel içerisinde bulunan su kaynağına ilişkin müdahalelerinin menine karar verilmiş; hüküm, davalılar Veli, Mehmet, müdahil İbrahim vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece davaya konu olan suyun özel su olduğu kabul edilerek hüküm kurulmuş ise de; mahkemenin kabulü dosya içeriğine ve toplanan delillere uygun düşmemektedir. Gerek bozmadan önce ve gerekse bozmadan sonra dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları bunları doğrulamaktadır. Tüm dosya içeriğinden uyuşmazlığa konu su ve su kaynağının genel nitelikte olduğu sonucuna varılmaktadır. Hal böyle olunca; su ve su kaynağının olduğu bölümün tespit dışı bırakılmasına ve davacı tarafından açılan suya vaki müdahale ile ilgili davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olduğundan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bu nedenlerle (BOZULMASINA), 6.11.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/20001, Karar No: 2014/21699, Tarih: 28.10.2014

**21. Hukuk Dairesi         2014/20001 E.  ,  2014/21699 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Zonguldak 3. İş Mahkemesi

TARİHİ : 27/06/2014

NUMARASI : 2013/708-2014/579

Davacı, meslek hastalığı sonucu maluliyetinden doğan maddi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava nitelikçe; meslek hastalığına bağlı olarak 23.06.2011 tarihinde tespit edilen % 20 oranındaki sürekli iş göremezliği nedeniyle maddi tazminat istemine yöneliktir. Davanın bu niteliğine göre, mükerrer ödemeye ve sebepsiz zenginleşmeye yol açılmamak için, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelirlerin ilk peşin değeri ile varsa geçici iş göremezlik ödeneğinin, rücu edilebilecek kısmının hesaplanarak, bilirkişi raporunda belirlenen zarar tutarından indirilmesi gerektiği ortadadır. Kurumca rücu edilebilen peşin değer ise işveren ve üçüncü kişilerin kusurları ile sınırlıdır.

Mahkemece meslek hastalığının kaçınılmazlık nedenine bağlı olarak ortaya çıktığının kesinleşen manevi tazminat davasında belirlendiğinden bahisle, davacının maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmişse de, eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece meslek hastalığının kaçınılmazlık nedenine bağlı olarak ortaya çıktığının kesinleşen manevi tazminat davasında belirlendiğinden bahisle, davacının maddi tazminat isteminin kabulüne karar verilmişse de, eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

İşverenin, tazminattan sorumlu tutulması giderek, tazminat miktarının belirlenmesinde; meslek hastalığının tespit tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunun 77. ve iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliğinin öngördüğü önlemlerin işyerinde olup olmadığının saptanması ile mümkündür. Bu yön ise, başka bir anlatımla, işverenin kusurlu olup olmadığı, varsa kusur oranı, uzman bilirkişiler tarafından düzenlenecek kusur raporu ile tespit edileceği yönü tartışmasızdır. Oysa manevi tazminat davasında, hakimlik mesleğinin gerektirdiği, genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmayan, özel ve teknik bilgiyi gerektiren konuda bilirkişiye gidilmeden, tarafların meslek hastalığının ortaya çıkmasında kaçınılmazlık olgusunun varlığına ilişkin beyanları yeterli görülmek suretiyle bilirkişi yerine geçilerek sorunun çözümlediği görülmektedir. Öte yandan maddi tazminat davasında SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin ve varsa Kurumca ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilir bölümünün indirimi gerekli olup, rücu edilebilir bölümün bulunup bulunmadığının belirlenmesinin ise özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir konu olduğu, taraf beyanlarıyla değil, ancak bilirkişiye gidilerek alınacak kusur raporu sonrasında belirlenebileceği ortadadır. Hal böyle olunca da manevi tazminat davasındaki, usulünce alınmış bir kusur bilirkişi raporuna dayanmayan, davanın taraflarının beyanları ile ortaya çıkan kaçınılmazlığa ilişkin değerlendirmenin, görülmekte olan maddi tazminat davasında hükme esas alınamayacağı ortadadır.

Yapılacak iş, işçi sağlığı iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden, İş Kanununun 77. Maddesi ile yönetmelik hükümleri göz önünde tutularak yöntemince rapor alınmak, alınan raporu mevcut delillerle birlikte değerlendirmek ve buna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 28.10.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/211, Karar No: 2016/3004, Tarih: 05.04.2016

**15. Ceza Dairesi         2016/211 E.  ,  2016/3004 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Kamu malına zarar verme

HÜKÜM : TCK'nın 152/1-a, 62, 31/2, 50/1-a ve 52/2-4 maddeleri uyarınca mahkumiyet

Suça sürüklenen çocuk hakkında kamu malına zarar verme suçundan verilen mahkumiyete ilişkin hüküm suça sürüklenen çocuk müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:

Suça sürüklenen çocuğun suç tarihinde 15-18 yaş aralığında olmasına rağmen, hakkında TCK’nın 31/3. maddesi uyarınca cezasından indirim yapılması gerekirken aynı Kanun'un 31/2. maddesi uyarınca indirim yapılarak eksik ceza tayini aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Suça sürüklenen çocuğun ... Rehabilitasyon Merkezi’nde kaldığı, burada çıkan kavgada suça sürüklenen çocuğun kuruma ait camı kırdığı ve bu şekilde üzerine atılı suçu işlediğinin iddia edildiği olayda, tüm dosya kapsamına göre suça sürüklenen çocuğun atılı suçu işlediği anlaşılmakla hakkında verilen mahkumiyet hükmünde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre; suça sürüklenen çocuk müdafinin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 05.04.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/2818, Karar No: 2014/7645, Tarih: 28.11.2014

**23. Hukuk Dairesi         2014/2818 E.  ,  2014/7645 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 30/05/2013

NUMARASI : 2012/397-2013/172

Davacı tarafından açılan iflasın ertelenmesi davası sonucunda verilen hükmün bozulmasına ilişkin Dairemizin 19.12.2013 gün ve 6360 Esas, 8194 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi davacı vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkilinin Antalya Orman İşletme Müdürlüğü'nden, 10 yıl süre ile Lara ilçesinde kiraladığı alana yaptırdığı et ve balık ürünleri restoran işletme tesislerinin inşaat maliyetinin, beklenenin çok üzerinde olması nedeniyle piyasaya borçlandığını, hava sıcaklığının mevsim normallerinin altında seyretmesi ve yağışlı geçmesi nedeniyle işletmenin doluluk oranının azaldığını, açık hava düğün organizasyonlarının da müşterilerce iptali sonucunda, davacının finansal yönden sıkıntıya düştüğü ve borçlarını ödeyemez hale geldiğini, davacı şirketin kefil olduğu 817.000,00 TL kredi borcu da düşünüldüğünde borca batık duruma düştüğünü, iyileştirme projesinin uygulanması halinde borca batıklıktan kurtulabileceğini ileri sürerek, 1 yıl süreyle iflasın ertelenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece davanın kabulü ile iflasın bir yıl süreyle ertelenmesine ilişkin olarak verilen karar, müdahil Türkiye İş Bankası, E.. Varlık Yönetim A.Ş., D.. A.. ve K.. A.. vekillerinin temyiz itirazı üzerine Dairemizce bozulmuştur.

Bu kez, davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dairemiz bozma kararında şirketin borca batık durumda olduğu ve bu halin artarak devam ettiği, iyileşmenin mümkün olmadığı ve şirketin gayrifaal durumda bulunduğu belirtilerek iflasa karar verilmesi gerektiği ifade edilmiş ise de karar düzeltme itirazı üzerine yapılan incelemede borca batıklık rakamlarının güncel olmayıp, dava tarihine göre hesaplandığı ve gayrifaal dönemin iflas kararı ile bu kararın bozulması arasındaki süreçle sınırlı olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece davacı şirketin güncel ve rayiç varlık/borç dengesinin belirlenmesi ve proje hedeflerinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin denetlenmesi, varsa iyileşme veya kötüleşme noktasındaki mali durumun değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekdiğinden bahisle bozulması gerekirken, farklı gerekçe ile hükmün bozulduğu anlaşılmakla karar düzeltme itirazının kabulü ile hükmün yukarıdaki değişik gerekçe ile bozulmasına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle, davacı vekilinin karar düzeltme itirazının kabulü ile Dairemizin 19.12.2013 gün ve 6360 E., 8194 K. sayılı kararında gösterilen gerekçenin kaldırılmasına ve yerel mahkeme kararının yukarıda belirtilen değişik gerekçe ile BOZULMASINA, karar düzeltme peşin harcının istek halinde iadesine, 28.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/706, Karar No: 2024/4313, Tarih: 25.04.2024

**7. Ceza Dairesi         2023/706 E.  ,  2024/4313 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2022/946 E., 2022/1152 K.

SUÇ : 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'na muhalefet

HÜKÜMLER : Zamanaşımı nedeniyle düşme

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu katılma talebinde bulunmadığından hükmü temyize hak ve yetkisinin olmadığı,

Sanık ... müdafiinin temyizi yönüyle ise, sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu, temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. GEREKÇE

A. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Vekilinin Temyizi Yönünden

Usulüne uygun davetiye ile duruşmadan haberdar olduğu halde katılma talebinde bulunmayan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 237 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca kamu davasında katılan sıfatının bulunmadığı anlaşılmakla, 5271 sayılı Kanun'un 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği sanıklar hakkındaki hükmü temyize hak ve

yetkisi bulunmayan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu vekilinin temyiz talebinin reddinin gerektiği anlaşılmıştır.

B. Sanık ... Müdafiinin Temyizi Yönünden

1.Sanığın yargılama konusu eylemi için belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan, 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2.5237 sayılı Kanun'un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son sebep olan 14.01.2014 tarihli mahkûmiyet kararından itibaren 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin hüküm tarihi olan 10.11.2022 tarihinde tamamlanması nedeniyle kamu davasının düşürülmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamıştır.

III. KARAR

A. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Vekilinin Temyizi Yönünden

Gerekçe bölümünde (A) paragrafında açıklanan nedenle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu vekilinin temyiz isteğinin, karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Kanun'un 317 nci maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Sanık ... Müdafiinin Temyizi Yönünden

İddianame ile müsaderesi talep edilen kaçak eşyalar hakkında mahallinde karar verilmesi mümkün görülmüştür.

Gerekçe bölümünde (B) paragrafında açıklanan nedenlerle sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA, 25.04.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/362, Karar No: 2018/681, Tarih: 25.12.2018

**Ceza Genel Kurulu         2016/362 E.  ,  2018/681 K.**

**"İçtihat Metni"**

Kararı Veren

Yargıtay Dairesi : 20. Ceza Dairesi

Mahkemesi :Ağır Ceza

Sayısı : 126-146

Uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan sanık ...'in, 5237 sayılı TCK'nın 188/3-4, 62, 52, 53, 54 ve 63. maddeleri uyarınca 12 yıl 6 ay hapis ve 100 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna, müsadereye ve mahsuba ilişkin Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 11.06.2015 tarihli ve 126-146 sayılı hükmün, sanık müdafisi tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 20. Ceza Dairesince 30.11.2015 tarih ve 15516-4844 sayı ile;

"Olay, Yakalama ve Muhafaza altına alma tutanağının içeriğine göre, Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü Narkotim ekiplerince yapılan araştırmalarda Sincan ilçesi Pazar pazarı karşısında bulunan dolmuş duraklarında uyuşturucu madde satışı yapıldığının tespiti sonucunda, belirtilen bu adres çevresinde yapılan araştırmalarda sanığın yanına gelen şahıslara bir şeyler verip aldığının görülmesi neticesinde başlatılan operasyon kapsamında sanığın ve uyuşturucu madde sattığı kişilerin üzerinde yapılan aramada 7 paket halinde 0,281 gram Eroin, 0,015 gram MAM ve 0,019 gram Morfin ele geçirilmiştir.

CMK'nın 116 ve 119. maddelerine göre 'adli arama', şüphelinin veya sanığın yakalanması ya da suç delillerinin elde edilmesi için yapılan aramadır. Somut bir suçun işlendiği şüphesi varsa adli arama yapılabilir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2013/610-2014/512, 2013/841-2014/513 ve 2014/166-514 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere; adli arama kararı gerektiren olayda arama kararı alınmadan arama yapılması hukuka aykırıdır. Böyle bir arama sonucu bulunan deliller ya da suçun maddi konusu 'hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş' olacağından, Anayasa'nın 38. maddesinin 6. fıkrası ile CMK'nın 206. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, 217. maddesinin 2. fıkrası, 230. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ve 289. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi uyarınca hükme esas alınamaz.

Somut olayda; genel kolluk görevi kapsamında yapılan araştırma sonucunda sanığın uyuşturucu madde sattığının tespit edilmiş olması nedeniyle, niteliği ve faili belli olan bir suçun işlendiği konusunda şüphe oluşmuştur. CMK'nın 116, 117 ve 119. maddelerine uygun şekilde 'adli arama kararı' alınmadan, sanığın ve uyuşturucu madde satılan kişilerin üzerinde arama yapılması hukuka aykırıdır. Bu arama sonucu bulunan uyuşturucu maddelerin ise hem 'suçun maddi konusu' hem de 'suçun delili' olup 'hukuka aykırı yöntemlerle elde edildiğinden hükme esas alınamaz.'

İsnat olunan suçun maddi konusu olan uyuşturucu maddenin hukuka aykırı yöntemle elde edilmesi nedeniyle suçun maddi konusu bulunmadığı ve hükme esas alınamayacağı; buna bağlı olarak suçun unsurunun oluşmadığından, sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması,

Kabule göre de;

İsnat olunan suçun maddi konusu olan uyuşturucu maddenin hukuka aykırı yöntemle elde edilmesi nedeniyle suçun maddi konusu bulunmadığı ve hükme esas alınamayacağı; buna bağlı olarak suçun unsurunun oluşmadığından, sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması,

Kabule göre de;

Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı Kimya İhtisas Dairesi'nce suça konu uyuşturucu maddeden alınan şahit numunenin müsaderesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi..." isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 12.01.2016 tarih ve 293788 sayı ile;

"Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Yüksek Yargıtay 20. Ceza Dairesi arasındaki uyuşmazlık, somut olayda ele geçen uyuşturucuların hukuka aykırı yöntemle elde edilip edilmediği ve buna bağlı olarak hükme esas alınıp alınmayacağı ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.

5237 sayılı TCK'nın 1. maddesinde, kanunun amacı ortaya konulmuştur. Hükümde, kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletinin, adalet ve güvenliğin sağlandığı bir toplumda yaşama hakkının gereği olarak, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi, ceza kanunun temel amaçları arasında sayılmaktadır.

'Adalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi' başlığını taşıyan 5237 sayılı TCK'nın 3. maddesinin 1. fıkrasına göre, suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.

Hukuk kurallarının temel amaç ve işlevleri, bireylerin yaşamlarını güven ortamı içerisinde sürdürmelerini teminle, toplumsal düzeni sağlamaktır.

Ceza muhakemesi hukuku, hakimlerin ceza kanununu gereği gibi uygulayabilmeleri için sanıklar hakkında lüzumlu bilgileri toplarken, sosyal düzenin korunması ile kişilerin hak ve özgürlüklerine saygı arasında bir denge kurmak suretiyle hukuken geçerli kanıtlarla hiçbir duraksamaya yer vermeden maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacını güder.

Suçluların meydana çıkarılarak süratle ve mutlaka cezalandırılmalarını sağlarken, toplum menfaatini; masumların gereksiz yere kovuşturulmaması ve haksız cezaya çarptırılmamalarını teminen de ferdin menfaatini gözetir.

Ceza muhakemesi tedbirlerinden biri olan arama ile, A.İ.H. Sözleşmesi’nin 8, Anayasa’nın 20 ve 21. maddeleri ile koruma altına alınan kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edildiğinden, yasa koyucu, Sözleşme’ye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına ve Anayasa’nın 20 ve 21. maddelerine uygun olarak kişinin temel hak ve özgürlüklerine müdahale etme hakkı olan arama koruma tedbiri, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 116 ve devamı maddeleri ile Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 5 ve devamı maddelerinde yer almaktadır.

Arama suçların önlenmesine yönelik olarak, önleme araması (PVSK m.9, 4) Arama Yönetmeliği'nin (18vd.m.9), olarak; suç işlendikten sonra da yakalama delili elde etme ve müsadere tabi eşyayı bulma amacına yönelik olarak adli arama (CMKm.116-122 ) olarak düzenlenmiştir.

Arama kararı verme yetkisi kural olarak hakime aittir. (...m20,,21;CMK.m.119, f.1) Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak konutta, iş yerinde, ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir.

Kaldı ki, kolluğun bir arama emri veya kararı gerekmeden arama yapabileceği hallerde bulunmaktadır.

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin karar alınmadan yapılacak arama başlıklı 8, 9, 25 ve 27. maddelerinde sayılmıştır.

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğ'inin 27. maddesinin 5. fıkrasında;

'Durdurma üzerine aşağıdaki işlemler yapılır.

a) Durdurulan kişi üzerinde giysilerinden herhangi birisi çıkarılmaksızın yoklama biçiminde bir kontrol yapılır. Bu işlem sonucunda kişide silah bulunduğu sonucunu çıkarmaya yeterli şüphe meydana gelirse memur kendiliğinden silah ve diğer suç eşyası araması yapabilir.

b) Yoklama suretiyle kontrol kişinin cinsiyetinde bulunan görevli tarafından yapılır.

c) Yapılan kontrolün konusu ve sebepleri ilgiliye açıklanır.

d) Bir kişinin veya aracın durdurulma süresinin şartlara göre, makul olması ve ayrılan süreyi geçmemesi gerekir.

e) Yoklama suretiyle kontrol kişiye en az sıkıntı verici şekilde yapılır.

f) Yapılan kontrolün neticesinde suça konu iz, eser, emare ve delil elde edilirse kişi yakalanır.

g) Uyuşturucu gibi belirli bir şeyin kişinini herhangi bir yerinde gizlendiği düşünülüyorsa daha geniş çaplı kontrol yapılabilir.

h) Yoklama suretiyle kontrol kişinin veya aracın ilk durdurulduğu yerde veya o yerin yakınında mümkün olduğu kadar başkalarının görmeyeceği tarzda yapılır. Başka yere götürülerek kontrol yapılmaz.

i) Makul sebebi oluştuğu takdirde daha geniş kapsamlı kontrol yapılması için, kolluk aracından veya yakındaki kapalı bir yerden yaralanılabilir.

j) Kontrolden sonra talep üzerine olay yerinde derhal bir tutanak düzenlenir.

Bu maddede yazılı işlemler gece de yapılabilir.' şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği'nin 'Yakalama' başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrasında 'Yakalama sırasında suçun iz emare ve delillerinin yok edilmesini veya bozulmasını önleyecek tedbirler alınır.' şeklinde düzenleme yapılmıştır.