muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2025/520, Karar No: 2025/1844, Tarih: 06.05.2025

O halde somut uyuşmazlıkta yargılama aşamasında anılan şartname hükmünün varlığı nedeniyle davacının diğer yasal delillerinin incelenmediği kabul edilmiş olsa dahi iptal kararından sonra bu delillerin incelenmesine engel bir hukuki durum bulunmamaktadır. Zira davacının diğer yasal delillerinin incelenmesine engel olan ve delil sözleşmesi niteliğinde sayılan genel düzenleyici işlem herkes bakımından sonuç doğuracak şekilde iptal edilmiş olmaktadır.

Diğer yandan HMK’nın 193. Maddesinde düzenlenen delil sözleşmeleri, usul hukuku sözleşmesi kabul edilmektedir. Düzenleyici nitelikte yer alan delil sözleşmesinin iptali ispat hukuku bakımından usule ilişkin bir değişiklik doğurmuştur. Bu durumda kıyasen 448. maddesi gereğince tamamlanmış bir işlem bulunmadığı için bu değişiklik eldeki somut uyuşmazlıkta derhal uygulanmak zorundadır.

6.SONUÇ

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere hizmet sözleşmelerinde ara hakedişlere itirazı düzenleyen Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 42. maddesi hükmünün, tesis edildiği andan itibaren Anayasa'nın 36. maddesindeki Hak Arama Özgürlüğü ve Adil Yargılanma Hakkına, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 6. maddesindeki Adil Yargılanma ve Hakkâniyete Uygun Yargılanma İlkesi'nin temel unsuru olan " Silahların Eşitliği " ilkesine aykırı olduğu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu 53/b 2ve 9. meddeleri, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu 1,2 ve 4. maddeleri, 6798 Sayılı Türk Borçlar Kanunun sözleşme özgürlüğünün sınırlarını düzenleyen 26 ve 27. maddelerine, 6100 Sayılı HMK'nın 193/2. maddesindeki taraflardan birinin ispat hakkını ortadan kaldıracak şekilde delil sözleşmesi yapılamayacağına ilişkin yasa hükümlerine aykırı olduğu gibi anılan şartname hükümlerinin Danıştay İdari Dava Dairesinin bozma kararı doğrultusunda Danıştay 13.Dairesi tarafından iptal edilmiş olması, Danıştay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu ve İdari Dava Dairesi Kararları gereğince düzenleyici işlem hakkında Danıştay tarafından verilen iptal kararının geçmişe etkili olarak sonuç doğuracağı, derdest davada HMK 448. maddeye kıyasen kesinleşmiş bir işlem olmadığından usule ait bu değişikliğin derhal uygulanması gerektiği, somut uyuşmazlıkta dava, derdest ve kesin hükme bağlanmamış olduğundan iptal kararının sonucuna göre hareket edilmesi ve anılan şartname hükmü ortadan kalktığından diğer yasal delillerinin incelenmesi ve mahkemenin diğer gerekçelerinin değerlendirilmesi bakımından davanın reddine ilişkin ilk Derece Mahkemesi kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı usul ve yasaya aykırı olduğundan bozulmasına karar vermek gerekirken aksine düşüncelerle onanmasına ilişkin çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Yargıtay — Esas No: 2014/183, Karar No: 2014/3254, Tarih: 19.02.2014

**10. Hukuk Dairesi         2014/183 E.  ,  2014/3254 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi : Trabzon 1. İş Mahkemesi

Tarihi : 18.01.2013

No : 2012/582-2013/37

Dava, rucüan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtilen gerekçelerle, davalı H.. O.. yönünden zamanaşımı nedeniyle davanın reddine, davalı S.. A.. yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı SGK Başkanlığı vekili ve davalı S.. A.. tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı Kurum, 04.03.2002 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda vefat eden sigortalının hak sahiblerine bağlanan gelirlerin 506 sayılı Kanun’un 26’ncı maddeleri uyarınca rücuan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Somut olayda; davalı S.. A..'a dava dilekçesinin 17.08.2012 tarihinde tebliğ edildiği, davalı Saim'in tebliğinden sonra süresi içinde cevap dilekçesi sunmadığı, ön inceleme duruşması tebliğinin 05.10.2012 tarihinde yapıldığı, bu tebliğden sonra davalı Saim'in 12.10.2012 tarihinde dilekçe ile zamanaşımı definde bulunduğu, mahkemece, davalı S.. A.. yönünden zamanaşımı def'inin süresinde olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.06.2013 tarih 2012/10-1633 E. 2013/825 K. sayılı kararında; yasal süresi içerisinde ibraz edilen cevap dilekçesinde herhangi bir nedenle ileri sürülmeyen zamanaşımı definin sonradan ıslah yoluyla dahi ileri sürülebileceği belirtilmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 177. maddesi uyarınca; ıslah yargılamanın sona ermesine kadar her aşamada yapılabilir.

Hal böyle olunca, mahkemenin, davalı S.. A.. yönünden zamanaşımı def'inin süresinde olmadığı gerekçesi yerinde değildir. Mahkemece davalı S.. A.. yönündende zamanaşımı değerlendirilmesi yapılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan S.. A..'a iadesine, 19.02.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5222, Karar No: 2011/12033, Tarih: 07.07.2011

**3. Hukuk Dairesi         2011/5222 E.  ,  2011/12033 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :AİLE MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen nafaka davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.

Davacı tarafların 17.06.2008 tarininde evlendiklerini, bir süre sonra davalının sıkıldığını söylediğini, oturdukları evin virane olduğunu, davalının eşini izinsiz çalıştığı ve evliliğin gerçek bir evlilik olmadığı iddiasıyla Emniyet Müdürlüğüne ihbar ettiğini, hakkında sınır dışı karar verilmesine neden olduğunu, sınır dışı etme kararının iptali için açtığı idare mahkemesindeki davanın devam ettiğini, davalının başından atmak için her türlü hileli ve kötüniyetli yollara başvurduğunu, çalışma hakkı olmadığından herhangi bir geliri olmadığını, arkadaşlarının yardımı ile geçindiğini, ayrı yaşamakta haklı olduğunu ileri sürerek, aylık 500 TL tedbir nafakasının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacı ile gerçek evlilik amacıyla evlendiklerini, evden kovmadığını, 300 TL ev kirası ödediğini, davacının sınır dışı edilmesinin sebebinin kendisi olmadığını, yabancılar şubesinin kontrolleri sonucunda evde olmadığının kaçak çalıştığının tesbitine dayalı olduğunu, davacının eş olarak görevlerini yerine getirmediğini, yurt dışına (Kırgızistana) çıkıp döndüğünü bildirerek, yersiz olan davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece davacının yabancı uyruklu oluşu, nerede yaşadığı, nasıl bir yaşam sürdüğü, geçimini nasıl sağladığı davacının kaçak çalışıyor olmasına ait şüpheleri olunan ve davacının yabancılar şubesince sınır dışı edildiğine dair ileri sürülen beyanların aksini gösterecek şekilde davacının duruşmalara katılmayışı, kendisinin Türkiyede ikamet ettiğine dair ve yanında kaldığını belirten tanık ... beyanından başka bilgi belgenin olmayışı, davacının ekonomik ve sosyal durumunun tesbit edilememiş olması, davacı vekilinin iddialarının sadece iddiadan ibaret kaldığı ve davalı tanıklarının samimi ikna edici olduğu, davacının davasını, ispatlayamadığından reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlık, TMK'nun 197/2.maddesine dayanan tedbir nafakası istemine ilişkindir.

TMK'nun 197/2.maddesine göre birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir nedene dayanıyor ise, hakim eşlerden birinin istemi üzerine, birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin malların yönetimine ilişkin önlemleri alır.

Evlilik birliği devam ederken ayrı yaşam halinde istenen tedbir nafakasında davacının nafakaya hak kazanabilmesi için ayrı, yaşamada haklı olduğunun kanıtlanması gerekir.

TMK'nun 197/2.maddesine göre birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir nedene dayanıyor ise, hakim eşlerden birinin istemi üzerine, birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin malların yönetimine ilişkin önlemleri alır.

Evlilik birliği devam ederken ayrı yaşam halinde istenen tedbir nafakasında davacının nafakaya hak kazanabilmesi için ayrı, yaşamada haklı olduğunun kanıtlanması gerekir.

Davacı tanıkları davacının Kırgızistan vatandaşı olduğunu, eczacı olduğu halde burada diploması geçerli olmadığından çalışamadığını, davacının davalının 5 eşi olduğunu, davacının hasta bakıcılığı işinde hastanın altını almak istemeyince tartışıp ayrıldıklarını 5-6 aydır ayrı yaşadıklarını, çalışmadığı için kızdığından davalının polise şikayet edip davacının sınırdışı edildiğini, tekrar Türkiye'ye gelerek bu davayı açtığını, davalının davacının çocuğunun yediği yemeğe bile laf söylediğini davacının düzenli çalışmadığını, şu anda işsiz olduğunu bazen masaja gittiğini davalının sürekli davacıdan para istediğini beyan etmişlerdir.

Taraflar arasında evlilik birliği kurulmuştur. Davacının Kırgızistan vatandaşı olup, sınırdışı edildiğine göre, haklı terk durumu olduğundan davacının ayrı yaşamakta haklı olduğunun kabulü gerekir.

O halde, ayrı yaşamda haklı olan davacı lehine yukarıda açıklanan ilke ve esaslar ile TMK'nun 4.maddesinde vurgulanan hakkaniyet esasları, tarafların gelir durumu nazara alınarak uygun bir miktarda nafakaya hükmedilmelidir. Aksi düşüncelerle davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 07.07.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/13974, Karar No: 2012/19849, Tarih: 26.09.2012

**(Kapatılan)13. Ceza Dairesi         2011/13974 E.  ,  2012/19849 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : Hırsızlık

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Suça konu mazotun çalındığı kamyonun ve müştekisinin belirlenememesi karşısında, kilitli olduğu sabit olmayan kamyon yakıt deposundan gerçekleştirilen eylemin, TCK'nın 142/1-e. maddesi kapsamında kalması nedeniyle uygulamada bir isabetsizlik görülmediğinden tebliğnamedeki (1) nolu bozma düşüncesine; diğer taraftan sanıkların hırsızlık suçu ortaya çıkmadan önce kollukça görülüp şüphelenilmesi ve kimlik-arama kaydı sorgulamaları sırasında suçtan habersiz kolluğa suçla ilgili bilgi vermekten ısrarla kaçınmaları, çevrede araştırmaya devam eden kolluğun sanık ...'ın amcası ... ...'ın kamyonunun kapılarının açık, kasasında mazot bidonları ve hortumlar görüp şüphelenmeleri ve ...'dan durumun sorulup onun aracın anahtarını akşam sanık ...'a verdiğini söyleyip ...'ı telefonla olay yerine getirtmesi ve polislerle birlikte mazot ve hortumların mahiyetini sormaları sonucunda sanığın suçu ikrar etmesi ile suçun ortaya çıkması, sanıkların mazotu çaldıkları kamyonun kırmızı rengi dışında herhangi bir ayırıcı özelliğini ve plakasını söylememiş olmaları, hırsızlığa dair bir müracaatın da bulunmaması, suç konusu olduğu sabit olan mazotun aradan geçen uzun zamana nazaran sahibinin belirlenmesinin de mümkün görülmemesi karşısında, etkin pişmanlık koşullarının gerçekleşmediği anlaşılmış, tebliğnamedeki bu yöndeki (2) nolu bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Suçun gece işlendiğinin sabit olması nedeniyle TCK'nın 143/1. maddesinin uygulanması gerektiğinin ve sanık ...'un TCK'nın 58. maddesi kapsamında tekerrüre esas hükümlülüğü bulunduğunun gözetilmemesi hususları, karşı temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamış, tebliğnamedeki (3-4) nolu bozma düşünceleri benimsenmemiştir. Ayrıca sanık ...'ın sabıka kaydında gözüken ilamlarında yaş küçüklükleri bulunduğundan, TCK'nın 58/5. maddesi kapsamında tekerrüre esas olamayacakları düşüncesiyle sanık ... hakkındaki tebliğnamedeki bozma düşüncesine de katılınmamıştır.

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre sanıklar ... ve ... müdafiinin temyiz itirazı yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiriler dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükmün tebliğnameye aykırı olarak ONANMASINA, 26.09.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/29299, Karar No: 2014/19108, Tarih: 18.11.2014

**15. Ceza Dairesi         2013/29299 E.  ,  2014/19108 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SUÇ : Kamu malına zarar verme

HÜKÜM : Mahkûmiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Mala zarar verme suçu başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşur. Bu bakımdan, söz konusu suç,seçimlik hareketli bir suçtur. Yıkma,yalnızca taşınmazlar için söz konusudur. Taşınmazın önceki kullanış biçimine uygun olarak bir daha kullanılamaz duruma getirilmesini ifade eder. Yok etme, suça konu şeyin maddî varlığını ortadan kaldırmaktır. Bozma, suça konu şeyin, amacına uygun olarak kullanılması olanağını ortadan kaldırmaktır. Kirletme, başkasının binasının duvarına yazı yazmak, resim yapmak, afiş ve ilân yapıştırmak şeklinde gerçekleştirilmektedir.

Olay günü şikayetçi polis memuru ...'in sürücüsü olduğu ... resmi plakalı araç ile, diğer şikayetçi polis memuru ...'ın ise sürücüsü olduğu... resmi plakalı araç ile İluh Mahallesi İluh Caddesi İl Merkez Jandarma Komutanlığı karşısından geçtikleri esnada suç tarihinde 12-15 yaşları arasında olan ve hakkında alınan uzman doktor raporu ile işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişmiş olduğu tespit edilen suça sürüklenen çocuk ...'un eline aldığı taşları şikayetçilerin sürücüsü olduğu araçlara attığı, suça sürüklenen çocuğun bu eylemi sonucunda ... plaka sayılı aracın sol alt sis farının ve arka sol çamurluğunun kırıldığı, sol kapı ve sol kaporta yüzeylerinde, arka kapı üst kule yanında izler oluştuğu, ... plaka sayılı resmi aracın ise arka cam orta kısmında çizikler oluştuğu, suça sürüklenen çocuğun savunması, şikayetçilerin beyanları, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamından anlaşılmakla mahkemenin kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, suça sürüklenen çocuk müdafinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 18/11/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/11190, Karar No: 2011/3581, Tarih: 17.03.2011

**3. Ceza Dairesi         2010/11190 E.  ,  2011/3581 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Sanığın mahkumiyetine dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen sair itirazların reddine; Ancak;

1- Sanığın orman alanında yeni açma yapmayıp işgal ve faydalanmada bulunduğunun herhangi bir örtü tahribatı yapılmadığının bildirilmesine göre eylem nedeniyle orman idaresinin bir zararı bulunmadığı gözetilmeden tazminat şatının gerçekleşmediğinden bahisle hükmü açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

2- Katılan lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık, müdahil vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı istem gibi BOZULMASINA, 17.03.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/11375, Karar No: 2015/22046, Tarih: 23.11.2015

**2. Hukuk Dairesi         2015/11375 E.  ,  2015/22046 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Denizli 3. Aile Mahkemesi

TARİHİ : 23/10/2014

NUMARASI : 2013/138-2014/740

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davacı kadın tarafından, ipoteğin kaldırılması talebinin reddi yönünden, davalı şirketin temyizi ise aile konutu şerhi konulması talebinin kabulü yönünden temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre, davalı şirketin temyiz itirazları yersizdir.

2-Davacı kadının temyizinin incelenmesinde;

Dava, aile konutu üzerindeki ipoteğin kaldırılması ve taşınmazın tapu kaydına aile konutu şerhi konulması istemlerine ilişkindir. Davacı malik olmayan eş, aile konutu niteliğinde bulunan taşınmazın, malik olan davalı eş tarafından “açık rızası bulunmadan" davalı Sigorta Şirketi lehine ipotek ettirildiğini ileri sürerek, aile konutu üzerine konulan ipoteğin kaldırılmasnı ve taşınmazın tapu kaydına aile konutu şerhi konulmasını talep ve dava etmiştir. Davalı Sigorta Şirketi, dava konusu taşınmazın tapu kaydında aile konutu olduğuna dair bir şerhin bulunmadığını, şirketin iyiniyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, taşınmazın aile konutu olduğu, bu sebeple taşınmazın tapu kaydına aile konutu şerhi konulması talebinin kabulüne, davalı şirketin kötüniyetli olduğunu gösteren bir delil ibraz edilemediği gerekçesiyle aile konutu üzerine konulan ipoteğin kaldırılması talebinin ise reddine karar verilmiştir.

Hukuk Genel Kurulu “emsal davalarda" gerekçesi aşağıya “aynen” alınan 2013/2-2056 esas, 2015/1201 karar ve 15.04.2015 günlü kararı ile “yeni bir uygulamaya” geçmiştir. Hukuk Genel Kurulunun benzer davalarda da sürdürülen yeni uygulaması Dairemiz tarafından da benimsenmiş olup Dairemiz emsal bütün davalarda Hukuk Genel Kurulunun aşağıdaki görüşlerine aynen katılmaktadır.

Emsal Hukuk Genel Kurulu kararında yer alan yerel mahkemenin “direnme gerekçesinde” açıkça belirtildiği üzere TMK m. 194 hükmü ile eşlerin fiil ehliyetine getirilen sınırlama aile konutuna şerhin konulması ya da konulmaması koşuluna bağlanmadığı gibi işlem tarafı olan üçüncü kişinin iyiniyetli olup olmamasının da herhangi bir önemi bulunmamaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 194/1. maddesine göre, “Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.” Bu madde hükmü ile aile konutu şerhi “konulmuş olmasa da” eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki fiil ehliyetleri sınırlandırılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 194/1. maddesine göre, “Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.” Bu madde hükmü ile aile konutu şerhi “konulmuş olmasa da” eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki fiil ehliyetleri sınırlandırılmıştır.

Sınırlandırma aile konutu şerhi konulduğu için değil, zaten var olduğu için getirilmiştir. Bu sebeple tapuya aile konutu şerhi verilmese bile o konut aile konutu özelliğini taşır. Zira dava konusu taşınmaz şerh konulmasa dahi aile konutudur. Eş söyleyişle şerh konulduğu için aile konutu olmamakta aksine aile konutu olduğu için şerh konulabilmektedir. Bu nedenle aile konutu şerhi konulduğunda, konulan şerh “kurucu” değil “açıklayıcı” şerh özelliğini taşımaktadır.

Anılan madde hükmü ile getirilen sınırlandırma, “emredici” niteliktedir. Dolayısıyla bu haktan önceden feragat edilemeyeceği gibi eşlerin anlaşmasıyla da ortadan kaldırılamaz ve açık rıza ancak “belirli olan” bir işlem için verilebilir.TMK m. 193. hükmü ile eşlerin birbirleri ve üçüncü kişilerle olan hukuki işlemlerinde özgürlük alanı tanınmış olmakla birlikte TMK m. 194. madde hükmü ile eşlerin aile konutu ile ilgili bazı hukuksal işlemlerinin diğer eşin rızasına bağlı olduğu kuralı getirilerek eşlerin hukuki işlem özgürlüğü, “aile birliğinin korunması” amacıyla sınırlandırılmıştır. Buna göre, eşlerden biri diğer eşin "açık rızası bulunmadıkça” aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu cümleden hareketle, aile konutunun maliki olan eş, aile konutundaki yaşantıyı güçlüğe sokacak biçimde, aile konutunun ipotek edilmesi gibi “tek başına” bir ayni hakla sınırlandıramaz. Bu sınırlandırma “ancak diğer eşin açık rızası alınarak” yapılabilir.

Türk Medeni Kanununun 194. maddesi yetkili eşin izni için bir geçerlilik şekli öngörmemiştir. Bu nedenle söz konusu izin bir şekle tabi olmadan, sözlü olarak dahi verilebilir. Ancak maddenin ifadesinden de anlaşılacağı üzere, iznin “açık” olması gerekir , Türk Medeni Kanununun Getirdiği Yeni Şerhler; Vedat Kitapçılık, İstanbul 2007, Birinci Basıdan İkinci Tıpkı Bası, s. 41-42).

Her ne kadar ipotek doğrudan doğruya aile konutundan faydalanma ve oturma hakkını engellemiyorsa da, hak sahibi eşin kötüniyetli ve muvazaalı işlemleri ile aile konutunun elden çıkarılma tehlikesi nedeniyle ipotek işlemine diğer eşin “açık rızası” şarttır. Somut olayda, davalı eş dava konusu aile konutu üzerinde diğer davalı şirket lehine ipotek tesis etmiş, davalı şirket bu işlem sırasında davacı kadının açık rızasını almamıştır.

Yukarıda açıklanan kurallar çerçevesinde eşin “açık rızası” alınmadan yapılan işlemin Hukuk Genel Kurulunca da açıkça ifade edildiği üzere “geçerli olduğunu” kabul etmek imkansızdır. Eş söyleyişle eşin “açık rızası alınmadan” yapılan işlemin “geçersiz olduğunu” kabul etmek zorunludur.

Yukarıda açıklanan kurallar çerçevesinde eşin “açık rızası” alınmadan yapılan işlemin Hukuk Genel Kurulunca da açıkça ifade edildiği üzere “geçerli olduğunu” kabul etmek imkansızdır. Eş söyleyişle eşin “açık rızası alınmadan” yapılan işlemin “geçersiz olduğunu” kabul etmek zorunludur.

Hal böyle olunca, mahkemece Hukuk Genel Kurulunca benimsenen yukarıda açıklanan yasal düzenleme ve ilkelere uygun değerlendirme yapılarak davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde ret hükmü kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple BOZULMASINA, davalı bankanın temyiz itirazının ise yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple REDDİNE, aşağıda yazılı harcın davalı H. Sigorta AŞ. ye yükletilmesine, peşin harcın mahsubuna ve 136.00 TL. temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, temyiz peşin harcını yatıran Nuray'a geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 23.11.2015(Pzt.)