muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2017/142, Karar No: 2021/620, Tarih: 09.12.2021

Mahkemede; olaydan evvel katılanla beraber olduğunu, birlikte gece saat 02.30 sıralarında bir otelin önünde oturup bira içtiklerini, şakalaşarak gelen sanıkları aniden yakınlarına geldiğini görünce paniklediğini, afalladığı için sanıklara "Ne oluyor?" diye söylediğini, o sırada sanıkların arasından birinin yanına gelerek "Ne demek ne oluyor lan" diyerek yumruk vurduğunu, kendisinin üzerine sanıklardan bir tanesinin bıçakla gelmesi üzerine olay yerinden kaçtığını, katılanın dört sanığın arasında kaldığını, üç kişinin katılanı dövmeyi bıraktığını, bir kişinin bıçakla vurmaya devam ettiğini,

İnceleme dışı sanık ...müdafisi huzurunda Kollukta; 17.02.2013 tarihinde gece arkadaşları olan sanıklar ..., ... ve ... ile bir eğlence mekânına gittiklerini, biraz alkol aldıktan sonra mekândan çıktıklarını, evlerine doğru giderlerken iki şahsın kendilerine "Hadi la" gibi sözler söyleyince geri döndüklerini, aralarında kargaşa olduğunu, ondan sonrasını hatırlamadığını, eve gidip uyuyup kalkınca üzerinin kanlı olduğunu gördüğünü, bir gün sonra sanık ...'nın kendisini aradığını, birlikte karakola geldiklerini, çakı bıçağını getirip polislere teslim ettiğini, alkol almadığını, arkadaşları sanıkların elinde bıçak görmediğini, Savcılıkta; 17.02.2013 tarihinde gece arkadaşları ile Talimhane'de bir mekânda içki içtiklerini, daha sonra eğlence mekânından çıktıklarını, birlikte fazla alkol aldıklarını, eve gittiklerini, ne olup bittiğini hatırlamadığını, kiminle kavga ettiklerini ve kavgayı hatırlamadığını, sabahleyin uyandığı zaman elbiselerinde kan olduğunu gördüğünü, arkadaşlarına "Ne olup bitti?" diye sorduğunu, onların da "Kavga oldu." diye söylediklerini, olay esnasında kendisinde bir bıçak olduğunu, katılanı bıçaklayıp bıçaklamadığını hatırlamadığını,

Tutuklanması talebiyle sevk edildiği.... Sulh Ceza Mahkemesinde; Cumhuriyet savcılığında ve Karakolda ifade verdiğini, okunmasını istediğini, okunan ifadelerinin doğru olduğunu, katılanı bıçaklayıp bıçaklamadığını hatırlamadığını, katılanda 20 adet bıçak darbesinin nasıl oluştuğunu bilmediğini, sabah uyandığında üzerinde kan olduğunu gördüğünü, arkadaşlarından kavga ettiklerini öğrendiklerini, olay sırasında alkollü olduğu için hatırlamadığını, katılanı tanımadığını,

Mahkemede; olaydan evvel diğer sanık arkadaşları ile bir yere gidip alkol aldıklarını ve sarhoş olduklarını, Tarlabaşı'nda yürüdükleri sırada katılanın içinde bulunduğu grupla karşılaştıklarını, katılanın elini beline atar gibi olduğunu, sarhoş olduğunu, hasım sahibi olduğu için bıçak taşıdığını, ancak katılana bıçakla vurduğunu hatırlamadığını,

İfade etmişlerdir.

Mahkemede; olaydan evvel diğer sanık arkadaşları ile bir yere gidip alkol aldıklarını ve sarhoş olduklarını, Tarlabaşı'nda yürüdükleri sırada katılanın içinde bulunduğu grupla karşılaştıklarını, katılanın elini beline atar gibi olduğunu, sarhoş olduğunu, hasım sahibi olduğu için bıçak taşıdığını, ancak katılana bıçakla vurduğunu hatırlamadığını,

İfade etmişlerdir.

Sanık ... Mahkemede; öğrenci olduğunu, diğer sanıkların arkadaşları olduğunu, olay günü eğlenmeye gittiklerini, yiyip içtiklerini, ...'ndan evlerine doğru giderken birbirleri ile şakalaştıklarını, katılan ve arkadaşlarının otel gibi bir yerin önünde olduklarını, onların da kendi aralarında şakalaşıp eğlendiklerini, onların bulunduğu yeri geçtikten sonra "Höt" gibi bir ses geldiğini, katılan ve arkadaşlarının bulunduğu yere baktıklarını, huzurdaki katılanın yanındaki şahıslardan birinin elini beline attığını, elini beline atınca onun belinden bıçak çıkaracağı bir cisimle zarar verebileceğini düşündüklerini, şahsı etkisiz hâle getirmek için üzerine yürüdüklerini, o şahsı yakalayıp bir iki yumruk attıklarını ve kaçtığını, katılanın ise kaçamadığını, daha doğrusu katılanın yere düştüğünü, katılan yerde iken bir iki tekme attığını, yüzü gözünün kan içinde olduğunu görünce katılanı yerden kaldırdığını, katılana bıçak vurmadığını, kimin vurduğunu da görmediğini, bu olaylar sırasında sanık ...'ın bulundukları yere biraz daha uzak olduğunu, onun kavgaya karışmadığını, katılanın uzaklaşıp gitmesinden sonra sanık ...'ın yanlarına geldiğini,

Bozmadan sonra Mahkemede; kavga olayını ayırmaya çalıştığını, katılana hiç vurmadığını, sadece tanık ...e vurduğunu,

Sanık ... müdafisi huzurunda Kollukta; 17.02.2013 tarihinde geceleyin arkadaşları sanıklar ..., ... ve inceleme dışı sanık... ile birlikte eğlence mekânına gittiklerini, biraz alkol aldıktan sonra mekândan çıktıklarını, evlerine doğru giderken..., ... ve ...'ın yolda gördükleri çiçekleri almak istediklerini, almalarına müsade etmediğini, bu sırada karanlık bir sokağa geldiklerini, kendisinin en önde yürüdüğünü, diğerlerinin arkasında kaldığını, arkasından gelirlerken bir anda kargaşa olduğunu görünce hızla yanlarına gittiğini, karanlıkta bir şey görmediğini, iki şahsın kaçtığını gördüğünü, kimseyi yaralı olarak görmediğini, sonra hep birlikte evlerine geldiklerini, bir gün sonra sanık ...'nın kendisini karakola gitmek için çağırdığını, birlikte karakola geldiklerini,

Savcılıkta; 17.02.2013 tarihinde gece sanıklar ..., ... ve inceleme dışı sanık... ile birlikte Talimhane'de bir mekânda içki içtiklerini, mekândan çıktıklarını, biraz fazla alkol aldıklarını, arkadaşlarının yoldaki çiçekleri almak istediklerini, şakalaşmak istediklerini, kendisinin engel olduğunu, hızlı bir şekilde yürüdüklerini, kendisinin önde olduğunu, bıçak bulunmadığını, yol çalışmaları sebebiyle sokaklar kapalı olduğundan kapalı bir ara sokaktan yürümeye başladıklarını, yol kapalı olduğu için arkadaşlarına "Geri dönelim." dediğini, olayın nasıl olduğunu hatırlamadığını, katılanla nasıl karşılaştıklarını hatırlamadığını, bir kavga olduğunu, arkasına baktığında bir karışıklık olduğunu, karakoldan öğrendiği kadarıyla inceleme dışı sanık...'ün katılanı bıçakla yaraladığını öğrendiğini, katılana bir şey yapmadığını, hızlı yürüdüğü için olayın meydana geldiği yerin biraz arkasında kaldığını,

Tutuklanması talebiyle sevk edildiği Sulh Ceza Mahkemesinde; Cumhuriyet Başsavcılığı ve Karakolda verdiği ifadelerini aynen tekrar ettiğini, katılanı kendisinin yaralamadığını, kavgaya karışmadığını,

Mahkemede; yiyip içtikten sonra mekândan çıktıklarını, evlerine doğru giderlerken arkadaşları ile aralarında şakalaştıklarını, bir saksıyı tutup çekiştirip kendi aralarında eğlenip yürüdüklerini, arkadaşlarının bulunduğu yerden uzaklaştığını, arkadaşlarının arkasından gelirken katılanla tartıştıklarını, yaklaşık 100 metre kadar uzaklaştığını, olay yerine geldiğinde olayın bittiğini,

Bozmadan sonra Mahkemede; avukatının beyanına aynen katıldığını, olaya hiçbir şekilde katılmadığını,

Sanık ... müdafisi huzurunda Kollukta; 17.02.2013 tarihinde geceleyin arkadaşları sanıklar ..., ... ve inceleme dışı sanık... ile bir eğlence mekânına gittiklerini, burada biraz alkol aldıktan sonra mekândan çıktıklarını, evlerine doğru giderken sokakların birisinden arkalarından iki şahsın kendilerine "Hadi lan" gibi sözler sarf edince geriye döndüklerini, bu arada isimlerini polislerden öğrendiği iki şahsın ellerini bellerine attıklarını gördüklerini, sonra aralarında kargaşa olduğunu, karşılıklı yumruklaştıklarını, sonra ayrıldıklarını, evlerine gittiklerini, kavgayı yaptığını kabul ettiğini, ancak bıçakla yaralama olayını kabul etmediğini,

Savcılıkta; Polis Merkezinde verdiği ifadesinin doğru olduğunu, olay günü akşamı arkadaşları ile Talimhane'de bir mekânda içti içtiklerini, fazla alkol aldıklarını, eve giderken 3 kişi ile karşılaştıklarını, kendilerine laf attıklarını, ellerini bellerine atarak silah çıkaracakmış gibi yaptıklarını, ancak silah çıkarmadıklarını, 3 kişiye "Bize neden laf attınız?" dediklerini, kendilerine laf atan şahısların ikisinin kaçtığını, bir tanesinin kaldığını, aralarında yumruklaşma olduğunu, olay sırasında arkadaşlarında bıçak görmediğini, ancak daha sonra karakolda inceleme dışı sanık...'ün katılanı bıçakladığını öğrendiğini, bir kalabalık oluştuğunu, daha sonra evlerine gittiklerini, kendisinin ve diğer arkadaşlarının kavga ve kargaşada bulunduklarını, zaten çok alkollü olduklarını,

Tutuklanması talebiyle sevk edildiği.... Sulh Ceza Mahkemesinde; Cumhuriyet savcılığında ve Karakolda verdiği ifadelerini aynen tekrar ettiğini, katılanı bıçaklamadığını,

Mahkemede; sivil hayatında her gün içki içen biri olmadığını, ancak olay günü arkadaşları ile birlikte gidip alkol aldıklarını, katılanın bulunduğu grubun hizasını geçtikten sonra onların kendilerine laf attığını, bunun üzerine tartıştıklarını, olay sırasında alkollü olduğunu, katılana vurmadığı gibi kimin vurduğunu da hatırlamadığını,

Bozmadan sonra Mahkemede; Yargıtay bozma ilamına uyulmasını, önceki kararda direnilmesini,

Savunmuşlardır.

5237 sayılı TCK’nın “Kasten Öldürme” başlığı altında düzenlenen 81. maddesinde;

"Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır”,

“Nitelikli haller” başlıklı 82. maddesinde ise;

"1) Kasten öldürme suçunun;

a) Tasarlayarak,

b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,

c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,

d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş veya kardeşe karşı,

e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

f) Gebe olduğu bilinen kadına karşı,

g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,

h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,

i) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle,

j) Kan gütme saikiyle,

k) Töre saikiyle,

İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır” şeklinde düzenlenmiştir.

Bu aşamada "faillik" ve "şeriklik" kavramları üzerinde de durulması gerekmektedir.5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, 765 sayılı Kanun'daki "asli iştirak-feri iştirak" ayrımı terk edilerek suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayırımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Kanun’un 37. maddesindeki;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.

Bu aşamada "faillik" ve "şeriklik" kavramları üzerinde de durulması gerekmektedir.5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, 765 sayılı Kanun'daki "asli iştirak-feri iştirak" ayrımı terk edilerek suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayırımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Kanun’un 37. maddesindeki;

"(1) Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.

(2) Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail olarak sorumlu tutulur. Kusur yeteneği olmayanları suçun işlenmesinde araç olarak kullanan kişinin cezası, üçte birden yarısına kadar artırılır." şeklindeki hüküm ile maddenin birinci fıkrasında müşterek faillik, ikinci fıkrasında ise dolaylı faillik düzenlenmiştir.

Kanun’da suç olarak tanımlanan fiilin, birden fazla suç ortağı tarafından iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi durumunda TCK’nın 37/1. maddesinde düzenlenen müşterek faillik söz konusu olacaktır.

Öğretideki görüşler de dikkate alındığında müşterek faillik için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

1- Failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır.

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı "fail" konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

"Yardım etme" ise 5237 sayılı TCK'nın 39. maddesinde;

"(1) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.

(2) Aşağıdaki hâllerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:

a) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.

b) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.

c) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak" şeklinde,

"Bağlılık kuralı"da aynı Kanun’un 40. maddesinde;

"(1) Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden her kişi, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.

(2) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.

"Bağlılık kuralı"da aynı Kanun’un 40. maddesinde;

"(1) Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden her kişi, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.

(2) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.

(3) Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir." biçiminde,

Düzenlenmiştir.

Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına "şerik" denilmekte olup 5237 sayılı TCK’da şeriklik, azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olamayan bir suç ortağı, gerçekleşen fiilden 5237 sayılı Kanun’un 40. maddesinde düzenlenen bağlılık kuralı uyarınca sorumlu olabilecektir.

"Azmettirme" 5237 sayılı TCK'nın 38. maddesinde;

"(1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.

(2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.

(3) Azmettirenin belli olmaması hâlinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hâllerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Azmettirme, belli bir suç işleme hususunda henüz bir düşüncesi olmayan kişide, bir başkası tarafından suç işleme kararının oluşmasının sağlanmasıdır. Eğer kişi daha önceden suçu işlemeye karar vermiş ise bu takdirde azmettirme değil, artık aynı Kanun'un 39/2. maddesi kapsamında manevi yardım söz konusu olacaktır. Azmettiren konumundaki kişinin kasten hareket etmesi gerekir. Bu kastın, failde belli bir suçu işleme konusunda karar oluşturmayı, suçun bu kişi tarafından işlenmesi hususunu ve azmettirilen suçun kanuni tanımındaki unsurlarını kapsaması gerekli olmasına karşın, eylemin yer ve zamanı ile işleniş tarzına ilişkin ayrıntıların belirlenmesine gerek yoktur.

TCK’nın 39/2. maddesindeki düzenlemeye göre, yardım etme; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır.

1- Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım;

a) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek,

TCK’nın 39/2. maddesindeki düzenlemeye göre, yardım etme; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır.

1- Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım;

a) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek,

b) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak,

Olarak sayılmış,

2- Manevi yardım ise;

a) Suç işlemeye teşvik etmek,

b) Suç işleme kararını kuvvetlendirmek,

c) Suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaad etmek,

d) Suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek,

Şeklinde belirtilmiştir.

Kişinin eyleminin, bir suça katılma aşamasına ulaşıp ulaşmadığı, ulaşmışsa da suça katılma düzeyinin belirlenmesi için, eylemin bir aşamasındaki durumun değil, eylemin yapılması için verilen kararın, bu kararın icra ediliş biçiminin, olay öncesi, sırası ve sonraki davranışların da dikkate alınıp, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda suça iştirakte, faillik ve şeriklik ayrımı öngörülmüş, azmettirme ve yardım etme şeriklik kavramı içinde değerlendirilmiştir.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Katılan ...'un 16.02.2013 tarihinde gece saat 23.00 sıralarında eğlenmek amacıyla arkadaşı tanık ... ile ... ili, ... ilçesi, Talimhane civarına gittikleri, burada gece saat 03.00 sıralarında bir otelin önünde oturup bira içtikleri, cep telefonundan müzik dinledikleri sırada olay yerinden geçen alkollü olan sanıklar ..., ..., ... ve inceleme dışı sanık ...'ın katılan ve tanıktan cep telefonundaki müziğin sesinin kısılmasını istedikleri, bu nedenle aralarında tartışma çıktığı, tartışmanın kavgaya dönüşmesi ile dövülen tanık ...in olay yerinden kaçtığı, katılan ...'un inceleme dışı sanık... ve sanıkların arasında kaldığı, inceleme dışı sanık...'ün elindeki 8,3 cm uzunluğundaki tek ağızlı bıçakla katılana çok sayıda darbe vurduğu, diğer sanıklar ..., ... ve ...'ın da bu sırada katılana tekme ve tokatlarla vurdukları, katılanın hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığı olayda;

Sanıklar ..., ..., ... ve inceleme dışı sanık...'ün olay öncesinde, olay sırasında ve olay sonrasında sergilediği davranışlar birlikte değerlendirildiğinde; fikir, irade ve eylem birliği içerisinde fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurarak katılanı hayati tehlike geçirecek şekilde yaraladıklarının anlaşılması karşısında; sanıklar ..., ... ve ...'nın hakkında kasten öldürme suçuna teşebbüsten verilen mahkûmiyet hükmü kesinleşen inceleme dışı sanık... ile birlikte eylem üzerinde hâkimiyet kurarak kasten öldürme suçuna teşebbüse TCK'nın 37. maddesi kapsamında müşterek fail olarak katıldıkları kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yerel Mahkeme hükmündeki direnme gerekçesinin isabetli olmadığına ve uygulamanın denetlenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Bu itibarla, Yerel Mahkeme hükmündeki direnme gerekçesinin isabetli olmadığına ve uygulamanın denetlenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ:

1- ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.01.2016 tarih ve 111-25 sayılı, direnme gerekçesinin İSABETLİ OLMADIĞINA,

2- Dosyanın, uygulamanın diğer yönlerden denetlenmesi için Yargıtay 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 09.12.2021 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/1393, Karar No: 2018/5823, Tarih: 24.05.2018

**3. Hukuk Dairesi         2018/1393 E.  ,  2018/5823 K.**

**"İçtihat Metni"**

Davacılar ..., ..., ... ile davalı ... aralarındaki vasiyetnamenin iptali davasına dair ... 23.Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 17.03.2015 günlü ve 2013/298 E., 2015/100 K. sayılı hükmün onanması hakkında dairece verilen 08.11.2017 günlü ve 2016/4705 E-2017/15483 K. sayılı ilama karşı davacılar vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiştir.

Düzeltme isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacılar; muris tarafından düzenlenmediğine dair şüpheleri nedeniyle vasiyetnamenin iptaline, bunun mümkün olmadığı takdirde davacıların saklı paylarının saklı tutularak vasiyetnamenin tenkisine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Mahkemece; davanın 09/12/2014 tarihinde yapılan duruşmasında dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davanın o tarihten bu yana yenilenmediği, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davaların, sürenin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılacağı ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kaydın kapatılacağı belirtildiği gerekçesiyle HMK’nın 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına dair kararın davacı tarafından temyizi üzerine Dairemizin 08.11.2017 tarihli ve 2016/4705 E., 2017/15483 K. sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar verilmiş, onama ilamına karşı davacılar karar düzeltme isteminde bulunmuştur.1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (HUMK) 73. maddesi ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) “hukuki dinlenilme” başlıklı 27. maddesi, T.C. Anayasası’nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanma hakkına ilişkin 6. maddesi nazara alındığında davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı duruşma yapılmasıdır. Duruşma günü celseye katılma imkânı olmayan taraf buna ilişkin mazeretini bildirip, belgeleyerek, bildirim giderlerini de yatırarak duruşmanın ertelenmesini isteme olanağına sahiptir. O hâlde duruşma tayin edilerek, usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan yalnız biri duruşmaya katılırsa gelmeyen tarafın geçerli mazeret gönderip göndermediği, gerekli masrafın karşılanıp karşılanmadığı incelenerek; gelen tarafın bu mazeret dilekçesine karşı beyanına göre, dosyanın işlemden kaldırılmasına ya da kaldırılmamasına karar verilecektir. Anılan hususların uygulanabilmesi için, her şeyden önce tarafların usulüne uygun davet edilmiş olmaları gerekmektedir. Bu bağlamda tebligat, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkının tam olarak kullanılmasının zorunlu unsurudur. Savunma hakkının temelini teşkil eden hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma ilkesinin ayaklarından biridir. Bu hakkın ihlal edilmemesi için yapılan bildirimin tebligat hukukuna uygun olması gerekir. Muhatap usulüne uygun olarak yapılacak tebligat ile açılan davadan zamanında ve tam olarak haberdar olur. Bu nedenle tebligat, yapıldığı tarihte yürürlükteki tebligat mevzuatına aykırı yapılmışsa, sadece tebligat hukukuna aykırı davranış söz konusu olmaz, aynı zamanda hukuki dinlenilme hakkı da ihlal edilmiş olur.