muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2010/12394, Karar No: 2010/14066, Tarih: 07.06.2010

**12. Hukuk Dairesi         2010/12394 E.  ,  2010/14066 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Tekirdağ 1. İcra Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 24/04/2009

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü :

Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/320 Esas, 2006/89 Karar sayılı menfi tespit davasına ilişkin dava dilekçesi ve kesinleşmiş mahkeme kararının onaylı suretinin birlikte gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 07/06/2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/2583, Karar No: 2020/4858, Tarih: 09.11.2020

**11. Hukuk Dairesi         2020/2583 E.  ,  2020/4858 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Aksaray 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 05.12.2017 tarih ve 2014/375 E. - 2017/289 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nce verilen 15.11.2018 tarih ve 2018/571 E. - 2018/1232 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, dava dışı banka ile dava dışı asıl borçlu şirket arasında imzalanan kredi sözleşmesini davalıların müşterek borçlu müteselsil kefil olarak imzaladıklarını, bankanın kredi sözleşmesinden doğan alacağının 267.312,39 TL tutardaki kısmını ve kredi borcunun teminatı olan taşınmaz ipoteğinin davacıya temlik edildiğini, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan icra takibinde kesinleşen kıymet takdiri neticesinde düzenlenen geçici rehin açığı belgesine dayalı olarak alacağın tahsili için başlatılan icra takibine davalıların itirazının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar, davacının dava dışı banka ve dava dışı şirket arasında imzalanan kredi sözleşmelerinin çoğunda kefil ve şirket ortağı olduğunu, davacının kredi ödemelerinin davalılar tarafından yapılmasını temin ettikten sonra kredi sözleşmesinde kendi adına bulunan teminatı bankadan temlik alarak iyiniyet kuralların aykırı bir şekilde icra takibi başlatamayacağını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, davacının Aksaray 2. İcra Müdürlüğü'nün 2014/1601 esas sayılı takip dosyasında borcun sebebi olarak "Aksaray 2. İcra Müdürlüğü'nün 2013/5267 olan dosyası için 14.02.2014 tarihinde vermiş olduğu 118.102,00 TL muvakkat rehin açığı belgesine dayandığı, yargılama aşamasında ipoteğin temliki sözleşmesine de dayanıldığı, icra dosyasında ipoteğin temliki sözleşmesi borcun kaynağı olarak gösterilmediğinden ve takip talebinde dayanılmayan bir belgeye itirazın iptali davasında dayanılamayacağından ipoteğin temliki sözleşmesinin hüküm kurarken değerlendirmeye alınmadığı, muvakkat rehin açığı belgesinin de yalnızca asıl borçlu adına düzenlenebileceği, takibe dayanak rehin açığı belgesi kimin hakkında düzenlenmiş ise onun açısından İİK'in 68. maddesinde yazılı belgelerden sayılacağı ve yalnızca onun aleyhine icra takibi başlatılabileceği, davalılar adına düzenlenmeyen muvakkat rehin açığı belgesine dayanılarak davalılar hakknda takip yapılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilince istinafa başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, muvakkat rehin açığı belgesinde dava dışı asıl borçlu ve ipotek maliklerinin isimleri yer almaktaysa da davalı kefillerin isimlerinin yer almadığı, icra takip talebinde dava dışı banka tarafından genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın temlikini de içeren ipotek temlik sözleşmesine ve genel kredi sözleşmesine dayanılmadığı, takip talebinde muvakkat rehin açığı belgesinin düzenlendiği icra takip dosyasının bildirilmiş olmasının o takip dosyasındaki dayanak belgeye de dayanıldığı sonucunu doğurmayacağı, mahkemece davalıların muvakkat rehin açığı belgesindeki borçtan sorumlu tutulamayacakları gözetilerek davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 10,00 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 09.11.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2750, Karar No: 2013/7239, Tarih: 22.04.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/2750 E.  ,  2013/7239 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

YARGITAY İLAMI

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı, davalı işveren nezdinde 08.10.2010 - 30.07.2011 tarihleri arasında Ulusal Satış Müdürü olarak çalıştığını, davalı işverenliğin 30.07.2010 tarihli fesih bildiriminde gerekçe olarak; ‘Rekabet Kurumunun 08.07.2010 tarihli ‘şartlı onay’ kararı ile ‘Burgaz Alkollü İçecekler İktisadi ve Ticari Bütünlüğü\* kapsamında 06.10.2010 tarihinde TMSF’den devir alınmış olan tüm varlıkların belli bir süre içerisinde uygun bir alıcıya satma yükümlülüğü getirilmiş olup. Rekabet Kurumu’nun anılan kararının yerine getirilmesi teminen yine Rekabet Kurumu’nun 06.07.2011 tarihli kararı gereği "Burgaz Alkollü İçecekler İktisadi ve Ticari Bütünlüğü" tüm varlıkları ile birlikte 13.07.2011 tarihinde "Antalya Alkollü İçecekler San. ve Tic. A.Ş.’ye devredilmiştir" bildirimini gösterdiğini, feshin geçerli bir nedene dayanmadığını belirterek feshin geçersizliğine, işe iadesine ve işe iade ile birlikte verilecek tazminat ve ücretlere karar verilmesini istemiştir.

Davalı, davacının Burgaz Alkollü İçecekler Ticari ve İktisadi Bütünlüğü İşletmesinde Ulusal Satış Müdürü görevi ile işe alındığını, istihdam edilen sınırlı sayıdaki personelin Burgaz Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün bünyesinde çalıştığını, Rekabet Kurulu kararı uyarınca Bütünlüğün yönetiminin müvekkil şirket yönetiminden ayrı tutulduğunu, davacının Burgaz Alkollü İçecekler Ticari ve İktisadi Bütünlüğü çerçevesinde çalıştığını, Mey İçki’nin kendi organizasyonuna hiçbir zaman dahil olmadığını, bu durumun da

Rekabet Kurumu kararı çerçevesinde gelişen bir zorunluluk olduğunu, 06.10.2010 tarihinde TMSF'den devranılan Burgaz Alkollü İçecekler Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün Rekabet Kurulu kararı ile tüm varlıkların 13.07.2011 tarihinde çalışanları ile birlikte Antalya Alkollü İçecek San. ve Tic. A.Ş. ne devredildiğini, devre konu varlıklarda çalıştırılan personelin istihdamlarına devam edilmesinin, müvekkil şirketin vermiş olduğu taahhütler ve devrin gereği mümkün olmadığından yasal haklarının ödenerek iş sözleşmesinin feshedildiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacının çalıştığı işyerinin 13.07.2011 tarihi itibariyle Antalya Alkollü İçecekler San. Ve Tic. A.Ş.’ye Varlık Devir Sözleşmesi ile hukuki bir işlemle satıldığı, bu durumun davacıya bildirildiği ve davacının aynı tarihte devralan işverenlikte çalışmayı karşılıklı anlaşmanın olması koşulu ile kabul ettiği, ancak davacı tanık beyanı ile anlaşma şartlarının belirli olmaması ve davacı özlük haklarının daha düşük olması nedeni ile devralanla iş ilişkisinin kurulmadığı anlaşılmış, devreden işverenin 30.07.2011 tarihli fesih işleminin sırf işyeri devri sebebiyle iş sözleşmesinin feshedilemeyeceği yönündeki yasağa aykırı olarak ve fesih yasağının dolanılması mahiyetinde iş akdini geçersiz olarak fesih ettiği kanaatiyle davanın kabulü ile davacının işe iadesine karar verilmiştir.

İşyeri devrinin iş ilişkisine etkileri ile işçilik alacaklarından sorumluluk bakımından taraflar arasında uyuşmazlık söz konusudur.

İşyeri devrinin esasları ve sonuçları 4857 sayılı İş Kanununun 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Sözü edilen hükümde, işyerinin veya bir bölümünün devrinde devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçeceği öngörülmüştür. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar açısından, devreden işverenle devralan işverenin birlikte sorumlu oldukları aynı yasanın üçüncü fıkrasında belirtilmiş, devreden işverenin sorumluluğunun devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.

İşyeri devrinin temel ölçütü, ekonomik birliğin kimliğinin korunmasıdır. Avrupa Adalet Divanı kararlarına göre, maddî ve maddî olmayan unsurların devredilip devredilmediği ve devir anındaki değeri, işgücünün devri, müşteri çevresinin devri, işyerinde devirden önce ve sonra yürütülen faaliyetlerin benzerlik derecesi, işyerinde faaliyete ara verilmişse bunun süresi, işyeri devrinin kriterleri arasında kabul edilmektedir.

Maddî ve maddî olmayan unsurların devri söz konusu olmaksızın da işgücünün önem taşıdığı sektörlerde ekonomik birliğin önemli unsurunu olan işçilerin devri de, işyeri devri olarak kabul edilmelidir.

Devirden sonra işyerindeki ekonomik birliğin kimliğini koruyup korumadığının saptanabilmesi için, yürütülen faaliyetin devirden sonra yeni işveren tarafından aynı veya özdeş biçimde sürdürülmesi ölçütü yanında, işyerinin taşınmaz ve taşınır malları ile maddî olmayan varlıkların, işyerinde çalışan işçilerin sayı ve uzmanlık bakımından çoğunluğunun, bunun yanı sıra müşteri çevresinin devredilip devredilmediği, devir öncesi ve sonrasındaki faaliyetler arasında benzerlik olup olmadığı, devir sebebiyle işyerinde faaliyet askıya alınmışsa askı süresi gibi koşullar da göz önünde tutulmalıdır.

4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde yazılı olan “hukukî işleme dayalı” ifadesi geniş şekilde değerlendirilmeli, yazılı, sözlü ve hatta zımnî bir anlaşma da yeterli görülmelidir.

4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde yazılı olan “hukukî işleme dayalı” ifadesi geniş şekilde değerlendirilmeli, yazılı, sözlü ve hatta zımnî bir anlaşma da yeterli görülmelidir.

İşyerine Bankalar Kanunu hükümleri çerçevesinde Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu tarafından el koyulması ise işyeri devri niteliğinde değildir. Bu durumda yönetim hakkına müdahale edilmekte veya bankacılık faaliyetleri askıya alınmaktadır.

Yine özelleştirme işlemi sonucu kamuya ait hisselerin devri de işyeri devri olarak değerlendirilemez. Özelleştirmede işyeri aynı tüzel kişilik altında faaliyetini sürdürmekte sadece kamuya ait hisselerin bir kısmı ya da tamamı el değiştirmektedir. Bununla birlikte, tamamı kamuya ait olan bir işyerinin özelleştirme işlemi sonucu başka bir işverene geçmesi işyeri devri niteliğindedir .

İşyeri devri fesih niteliğinde olmadığından, devir sebebiyle feshe bağlı hakların istenmesi mümkün olmaz. Aynı şekilde işyeri devri kural olarak işçiye haklı fesih imkânı vermez.

İşyerinin devri işverenin yönetim hakkının son aşaması olup, işyeri devri çalışma koşullarında değişiklik anlamına da gelmez. Dairemizin kökleşmiş kararlarına göre işyeri devri işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanımaz. İşyeri devrinin çalışma koşullarını ağırlaştıran bir yönü olup olmadığı belirlenmelidir .

Somut olayda, Davalı Mey İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş tarafından Rekabet Kurulu kararı ile 6.10.2010 tarihinde TMSF den Burgaz Alkollü İçecekler Ticari ve İktisadi Bütünlüğü devralınmış, bu devralınma sonrasında, 8.10.2010 tarihinde davacı Ulusal Satış Müdür kadrosunda ve davalı şirketin 1084137 sicil nolu işyerinde işe başlamış daha sonra 1.11.2010 tarihinde ise 1154218 sicil nolu işyerinde çalışmaya devam etmiştir. 6.10.2010 tarihli TMSF den devralınan işçilerin listesinde davacının adı bulunmamaktadır. Daha sonra 13.7.2011 tarihli Varlık Devir Sözleşmesi ile davacının da içinde bulunduğu işçiler ve diğer malvarlığının devrine ilişkin sözleşme noterden düzenlenmiştir. Davacının işten çıkışı ise 30.7.2011 tarihinde davalı işveren tarafından yapılmıştır.

Davalı ile dava dışı Antalya Alkollü İçecek San ve Tic. AŞ arasında yapılan devir sözleşmesinin 4. Maddesinde "Yükümlülüklerin Devri" konusunda kapanış tarihi itibariyle yükümlülüklerin el değiştireceği belirlenmiş, "Tanımları" düzenleyen 1.maddesinde ise kapanışın 24.7.2011 tarihi yada tarafların yazılı olarak daha sonraki bir tarih olarak ifade edeceği belirlenmiştir. Ancak bu kapanış tarihi dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır. Oysaki işyerinin fiili tesliminin yapılıp yapılmadığı ve kapanış tarihi hususu işyerinin devri tarihini belirlemesi nedeniyle önem arz etmektedir. Antalya Alkollü İçecek San ve Tic. AŞ.ye fiili teslimin yapılıp yapılmadığının davalı işverenden sorularak devir tarihinin tespiti ile; fiili devir yapılmış ise ve devirden önce fesih varsa iş akdinin feshi şartlarının tartışılması, işyerinin fiilen devrinden sonra yapılmış bir fesih varsa yasal olarak işyeri devrinden sonra eski işverence fesih yapılmasının mümkün olmaması dikkate alınarak çıkacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.

O halde davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine 22.04.2013 tarihinde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/1022, Karar No: 2018/862, Tarih: 27.02.2018

**1. Ceza Dairesi         2017/1022 E.  ,  2018/862 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Kasten öldürmeye teşebbüs

HÜKÜM : TCK'nun 81, 35, 29, 62, 53. maddeleri uyarınca 4 yıl 2 ay hapis cezası.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Sanıklar ... ve ... hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar itiraza tabi olduğundan inceleme dışı bırakılmış, o yer Cumhuriyet savcısının bir haftalık yasal süre içindeki temyizinden sonra sanık ... lehine temyiz isteminden vazgeçtiğine dair dilekçe verdiği anlaşıldığından, temyiz incelemesi sanık ... müdafiinin kasten öldürmeye teşebbüs suçundan kurulan hükümle sınırlı olarak yapılmış,

Oluşa, tüm dosya kapsamına, adli rapor içeriğine göre, trafikte seyir halindeyken sanık ...'ın arabasındaki bayanlara yandaki otomobilden laf atılmasından dolayı sanığın aracını durdurduğu ve mağdurla tartışması sonucu mağdura ateş ederek, sağ yanak bölgesinden girip sol üst göz kapağından çıkan mermiyle, basit tıbbi müdahaleyle giderilemez, orta (3.) derecede kemik kırığına neden olacak şekilde yaraladığı anlaşılan olayda, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak, teşebbüs nedeni ile 9 yıl ile 15 yıl arasında temel ceza öngören TCK’nun 35. maddesinin uygulaması sırasında makul ceza tayini yapılması gerekirken, hiç isabet olmayan hallerde uygulanabilecek şekilde 9 yıl hapis cezası belirlenmesi ve 1/4'den 3/4'e kadar ceza indirimi öngören TCK'nun 29. maddesi uyarınca asgari hadden indirim yapılması yerine, yazılı biçimde 1/2 indirim yapılmak suretiyle eksik cezalar tayini aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık ...'ın, mağdur ...'ı kasten öldürmeye teşebbüs suçunun sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suçun niteliği tayin, cezayı azaltıcı haksız tahrik ve takdiri indirim sebeplerinin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunmaları inandırıcı gerekçelerle değerlendirilip reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde düzeltme nedeni dışında bir isabetsizlik görülmediğinden, sanık müdafiinin suç vasfına, eksik incelemeye vesaireye yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, sanığa teşebbüs nedeniyle 9 yıl hapis cezası belirlendikten sonra haksız tahrik nedeniyle 1/2 oranda indirim yapılırken 4 yıl 6 ay ve bu sonuca göre 62. maddenin uygulanmasıyla sonuç cezanın 3 yıl 9 ay hapis cezası olması gerekirken hatalı hesaplama yapılması kanuna aykırı ise de, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, CMUK'nun 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak; hüküm fıkrasının B-1-c bendindeki "5 YIL HAPİS CEZASI" kısmının 4 YIL 6 AY HAPİS CEZASI" olarak, yine hüküm fıkrasının B-1-d bendindeki "4 YIL 2 AY HAPİS CEZASI" kısmının "3 YIL 9 AY HAPİS CEZASI" şeklinde değiştirilmesine karar verilmek suretiyle DÜZELTİLEN hükmün tebliğnamedeki düşünceye uygun olarak ONANMASINA, 27/02/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/11751, Karar No: 2014/11009, Tarih: 09.07.2014

**17. Hukuk Dairesi         2014/11751 E.  ,  2014/11009 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Vesayet hukukuna ilişkin davada ... Sulh Hukuk Mahkemesi ve ... 1. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, vasi tayini istemine ilişkindir.

Türk Medeni Kanununun 411. maddesine göre, “vesayet işlerinde yetki, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairesine aittir. “Aynı Yasanın 19. maddesinde de; “Bir kimsenin ikametgahı, yerleşmek niyetiyle oturduğu yerdir...” hükümlerine yer verilmiştir.

Türk Medeni Kanununun 22. maddesi uyarınca bakım ve sağlık kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz.

Kısıtlı adayının halen bakım ve rehabilitasyon merkezinde kaldığı anlaşılmakta ise de, dosya kapsamından nüfus kayıt sistemine göre bakımevine konulmadan önce ”...” adresinde ikamet ettiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın ... Sulh Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 Sayılı HMK.'nın 22. ve 23. maddeleri gereğince ... Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 09.07.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2009/11108, Karar No: 2012/18363, Tarih: 30.05.2012

**8. Ceza Dairesi         2009/11108 E.  ,  2012/18363 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Suçu ve suçluyu övme

HÜKÜM : Hükümlülük

Gereği görüşülüp düşünüldü:

“İşlenmiş bir suçun” veya “işlemiş olduğu bir suçtan dolayı bir kişinin” alenen övülmesi TCK.nun 215. maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. Kişinin, işlediği suç nedeniyle övülmesi, bu kişinin işlediği suçun da övüldüğünü göstermektedir.

Türkiye Cumhuriyet Anayasasının 90/5. maddesinde yeralan “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarda kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmü uyarınca 19.03.1954 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 10.03.1954 tarih ve 6366 sayılı Yasa ile onaylanmış bulunan “İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetlerini Koruma Sözleşmesi” (AİHS), iç hukukumuzun uyulması zorunlu bir parçası haline gelmiştir.

Sözleşmenin 9. maddesinde din ve inanç hürriyeti, 10. maddesinde ifade hürriyeti, 11. maddesinde örgütlenme hürriyeti düzenlenmiştir. Bu üç madde; sözleşmenin genel amacı olan çoğulcu demokratik rejim için toplumda hoşgörünün sağlanarak çoğulcu demokrasinin yerleştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik hükümlerdir.

İfade hürriyeti, bilgi verme ve bilgi edinme hürriyeti sözleşmenin 10. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak kamu makamlarının müdahaleleri olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü, haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar”, ikinci fıkrasında ise, “Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın ve ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.” denilmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarında, kamuyu ilgilendiren sorunların kamuya açık olarak tam bir serbestlik içerisinde tartışılabilmesi, şiddeti teşvik eden eylemler hariç bu tartışmanın boyutlarının Devlet organları tarafından maksimuma çıkarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Süreklilik gösteren bu kararlarda, kamuoyunun bir bölümünün ve hatta çoğunluğun hoşuna gitmeyen, ürkütücü, şok edici, hoşa gitmeyen fikirlerin de sözleşmenin 10. maddesi tarafından korunduğu belirtilmektedir. (Handyside / Birleşik Krallık, Castells / İspanya vb. Kararlar)

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarında, ifade hürriyetinin iki istisnası olduğuna işaret edilmektedir. Birinci istisna şiddeti teşvik edici ve övücü söylemler, ikinci istisna ise azınlıklara karşı nefret söylemidir. Bunun için önce yazı veya sözün içeriğine bakılmalıdır.

Yazı veya Sözler;

a) Şiddet, bir araç olarak öngörülüyorsa,

b) Kişileri hedef gösterip kanlı bir intikam istiyorsa,

c) Benimsenen düşünceler için şiddete başvurmanın meşru olduğu ileri sürülüyorsa,

d)İnsanda saldırgan duygular uyandıracak biçimde anlamsız bir nefret yaratarak şiddetin doğmasına uygun bir ortamı kışkırtıyorsa,

İfade hürriyetinden yararlanmayabilir. (Sürek / Türkiye, no.1 Büyük Daire, no 26682/95, Güzel ve Özer / Türkiye, 6 Temmuz 2010 kararı)

Yazı veya sözün kim tarafından, nerede, nasıl bir ortamda, hangi koşullar altında yazıldığı veya söylendiği değerlendirilmelidir. Mahkeme “yakın ve mevcut tehlike” ölçütüne yaklaşarak sözleri söyleyen kişinin ne kadar etkili olduğu, söylenilen yer ve zaman bakımından söylenenlerin şiddet yaratmaya müsait olup olmadığına bakılması gerektiğini kabul etmektedir. (Zana / Türkiye, 25 Kasım 1997 kararı)

İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun esaslı temellerinden birini oluşturup, toplumun ilerlemesi ve her bir bireyin gelişimi için temel koşullardan biridir. İfade özgürlüğü, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız görülen veya ilgilenmeye değmez bulunan “haber” ve “düşünceler” için değil, fakat aynı zamanda aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanır. Bunlar çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın “demokratik toplum” olamaz. Sözleşme'nin 10. maddesinde belirtildiği üzere, bu özgürlüğün istisnaları vardır; ancak bu istisnalar dar yorumlanmalıdır. (23.09.1994 tarihli Jersild – Danimarka kararı; 21.01.1999 tarihli Janowski – Polanya kararı; 25.11.1999 tarihli Nilsen ve Johnsen – Norveç kararı; 25.07.2001 tarihli Perna – İtalya kararı)

Bu kapsamda şiddete, silahlı direnmeye veya isyana teşvik niteliği taşıyan yaklaşımlar ile azınlıklara yönelik nefret söylemi içeren açıklamalar sözleşmenin koruduğu ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemez. (02.10.2003 tarihli Kızılyaprak – Türkiye kararı; 27.05.2004 tarihli Yurttaş – Türkiye kararı ; 09.03.2004 tarihli Abdullah Aydın – Türkiye kararı)

Yazının içeriğine, şiddeti teşvik edip etmediğine, yazının hangi bağlamda yayınlandığına, yani şiddeti yaratmaya elverişli olup olmadığına bakılmalıdır. (Gözel ve Özel / Türkiye, 6 Temmuz 2010 kararı)

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 13, 14, 25, 26 ve AİHS'nin 9/2, 10/2, 17. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Devlet yahut halkın bir bölümü için rahatsız edici, hoşa gitmeyen, kural dışı, endişe verici, fakat şiddet ve şiddet kırkırtıcılığı içermeyen nitelikteki, sözler de ifade hürriyeti kapsamındadır.