muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2012/7518, Karar No: 2013/18041, Tarih: 20.11.2013

**(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2012/7518 E.  ,  2013/18041 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık

HÜKÜM : Beraat

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.

TCK'nın 158/1-e bendinde belirtilen, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak dolandırıcılık suçunun işlenmesi, nitelikli hal kabul edilmiştir. Hangi kurum ve kuruluşların, kamusal nitelik taşıdığı,o kurumun kadro bakımından bağlı olduğu durumu düzenleyen mevzuata göre belirlenir. Bu nitelikli halin oluşması için,eylemin kamu kurum ve kuruluşlarının mal varlığına zarar vermek amacıyla işlenmesi gerekir.

Zarar vermek, kamu kurum ve kuruluşlarından hakkı olmayan bir parayı almak yada bir borcu geri vermemek şeklinde olabilir. Bu suçun zarar göreni kamu kurum ve kuruluşunun tüzel kişiliğidir. Kamu kurum ve kuruluşlarının zarar görmesi söz konusu değilse bu suç oluşmayacaktır.

Dolandırıcılık suçunun kamu yararına çalışan hayır kurumlarının zararına işlenmesi madde kapsamında değildir.

Aşama Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinin sahibi olan sanığın, 2006 Haziran ile 2008 Mart dönemini içeren sürede eğitim öğretim giderlerine ilişkin mevzuata aykırı ödemeler almak suretiyle, katılan kurumu dolandırdığı iddiasıyla açılan davada, Milli Eğitim Bakanlığı Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Yönetmelikte uygulamalı eğitime tabi tutulan aday öğretmenlerin rehber öğretmen nezaretinde derse girecekleri ancak müstakil derse giremeyecekleri belirtilmesine rağmen sanığın yetkilisi olduğu şirket bünyesindeki Özel ... Özel Eğitim ve Rehabilitasyon merkezinde temel ve hazırlayıcı eğitimi tamamlamayan okul öncesi eğitimi öğretmenince tek başına bireysel eğitim ve grup eğitimi verildiği, sanığın yönetmelik hükmüne aykırı davranışlarının dolandırıcılık suçunu oluşturmayacağı, idarece fazla ödendiği iddia edilen tüm miktarın sanık tarafından iade edildiği ve sanığın suç kastının bulunmadığı gerekçeleriyle verilen beraat kararında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 20.11.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7828, Karar No: 2014/5662, Tarih: 24.03.2014

**19. Hukuk Dairesi         2013/7828 E.  ,  2014/5662 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 21/01/2013

NUMARASI : 2008/668-2013/15

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün taraf vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacılar vek. Av. M.. K.. ile davalılardan İ.. A.. ve M..Taşıt San. ve Tic. Ltd. Şti. vek. Av. H.. S.. gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacılar vekili, müvekkilleri H.. S.. ve R.. S..'in sahibi oldukları Alman tabiyetindeki S... GMBH şirketinin Türkiye'de uçak ikmal tankerleri yedek parçaları satış işleri yaptığını, müvekkillerinin Türkiye'deki faaliyetlerini davalı İ.. A.. ve İ.. A..'in büyük hissedarı ve müdürü olduğu davalı şirketler aracılığı ile yürüttüğünü, taraflar arasında 1992'de başlayan ilişkide davalılara gönderilen yedek parçaların önemli bir kısmının bedellerinin geri ödenmediğini, davalıların talebi ile müvekkillerince gönderilen paraların iade edilmediğini, Nisan 1998'de toplam borcun 400,000 DM olduğu konusunda mutabakata varıldığını ancak borç ödenmediği için tarafların tekrar bir araya gelerek 18.10.2005 tarihli sözleşmeyi yaptığını, bu sözleşmeyle 400.000 DM (=204.516,75 Euro) olan bu borcun ödeme miktar ve tarihleri ile uygulanacak gecikme faizinin yeniden belirlendiğini ileri sürerek davalıların ödemek zorunda oldukları asıl borç ile gecikme faizleri (bileşik faizli), miktarın şimdilik 10.000 TL olduğunun ve bu borcun ödenme tarih ve miktarlarının tespitine, tespit edilen borcun ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi üzerinden davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında taleplerini ıslah ederek asıl borcun 404.588,13 TL gecikme faizi (bileşik faizli) miktarının 90.676,13 TL, temerrüt faizi miktarının 142.331,30 TL olduğunu belirtmiştir.

Davalı şirketlerin müdürü sıfatı ile kendi adına cevap veren İ.. A.., iddiaya konu 18.10.2005 tarihli sözleşmeyi takiben aynı gün içerisinde bir kısım tahsilatlar ve ek sözleşme yapıldığını, iddiaya konu 18.10.2005 tarihli sözleşmenin manevi baskı altında imzalandığını, aynı gün yapılan ek sözleşme ile borcun 130,000 Euro olduğuna karar verildiğini ve elden 90,000 Euro ödenerek kalan 40,000 Euro'nun ise yıllık %5 faiziyle 30.12.2008 tarihine kadar ödenmesi yönünde anlaşmaya varıldığını ve 30.12.2008 tarihinde de kalan 40.000 Euro borcun faiziyle birlikte 46.396 Euro'nun davacı H.. S.. 'e ödendiğini, haksız davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller neticesinde, savunmaya konu 18.10.2005 tarihli ek sözleşmedeki imzanın davacıya ait olduğunun ispatlanamadığı, uyuşmazlığın iddiaya konu sözleşme çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği, bu sözleşmeye göre dava tarihi itibariyle 130,000 Euro dışında kalan borcun muaccel hale gelmediği, davacılar vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde 30.000 Euro için 60.039,00 TL'yi, 100,000 Euro için ise 185,590 TL'yi talep ettiği, bu talep gözetilerek 245,629,00 TL'nin tahsili gerektiği, 18.10.2005 tarihli sözleşmeye göre davacı gerçek kişilerin sıfatının bulunmadığı gerekçeleri ile davacılar H.. S.. ve R.. S.. yönünden davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan reddine, davacı şirketin açtığı davanın kısmen kabulüne, 130,000 Euro'nun TL karşılığı olan 245.629,00 TL'nin davalılardan tahsili ile davacı şirkete verilmesine, sözleşme gereğince muaccel olmayan bakiye alacak, faiz isteminin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1) Davacılar 18.10.2005 tarihli sözleşmeye dayalı olarak, alacak talebinde bulunmuştur. Anılan sözleşmede imzaları bulunan H.. S.., R.. S.., Schu&Schneider GMBH'nin aktif dava ehliyeti bulunduğu halde aksine düşüncelerle H.. S.. ve R.. S..'in açmış olduğu davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan reddinde isabet bulunmamaktadır.

2) Savunmaya konu aynı gün imzalanan ek anlaşmadaki imzanın H.. S..'e ait olup olmadığının saptanması için, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2009/74077 sayılı dosyasında grafoloji ve sahtecilik uzmanı M.. K..'dan alınan 09.09.2009 tarihli raporda, belgedeki imzanın H.. S.. elinden çıkmayıp, adı geçenin örnek modeline benzetilme gayretiyle takliden atıldığı bildirilmiş, Ankara 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2009/1107 E. sayılı dosyasında alınan 20.05.2010 tarihli Jandarma Genel Komutanlığı bilirkişi kurulu uzmanlık raporunda, imzanın H.. S.. eli ürünü olmasının kuvvetle muhtemel olduğu belirtilmiş, yine aynı ceza dosyasında alınan 30.11.2010 tarihli Adli Tıp Raporunda ise “...tanı unsuru içermeyen, karalama tarzında çizgilerden ibaret basit tersimli olması nedeniyle H.. S.. eli ürünü olup olmadığı tespit edilemediği” bildirilmiştir.Mahkemece alınan bilirkişi Dr. Y..A..'ın 04.07.2011 tarihli raporunda ise, belgedeki imzanın H.. S..'in eli ürünü olmayıp adı geçenin hakiki imzalarının model alınması suretiyle adına sahte olarak atıldığı kanaatine varılmıştır. Davalı tarafın özel başvurusu ile Ulusal Krımınal Büro'dan alınan 28.01.2010 tarihli raporda incelenen emsal belgeler detayları ile belirtilmemiş sonuç olarak imzanın H.. S..'e ait olduğu belirtilmiştir. Davalı tarafın yine aynı bürodan aldığı 22.10.2012 tarihli raporda da imzanın kuvvetle muhtemel H.. S..'in eli ürünü olduğu belirtilmiş ancak rapor içeriğinden 18.10.2005 tanzimli ek anlaşma belge fotokopisi üzerinde inceleme yapıldığı anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş, yukarıda açıklanan raporlar arasındaki çelişki gözetilerek Güzel Sanatlar Fakültelerinden seçilerek oluşturulacak 3 kişilik bilirkişi heyetinden incelenmesi gereken belgenin ve emsal belgelerin aslı üzerlerinde inceleme yapılıp rapor alınarak sonuca göre bir karar vermekten ibaret olmalıdır.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün davacılar R.. S.. ve H.. S.. yararına, (2) nolu bentte gösterilen nedenlerle taraflar yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, taraf vekilleri Yargıtay duruşmasında hazır bulunduğundan 1.100 TL vekalet ücretinin bir diğerinden alınarak bir diğerine verilmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 24.03.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/2036, Karar No: 2013/14123, Tarih: 22.10.2013

**(Kapatılan)17. Hukuk Dairesi         2013/2036 E.  ,  2013/14123 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... aş vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalıların sürücüsü, işleteni ve sigortacısı olduğu araç ile desteğin kullandığı aracın çarpışması sonucu desteğin öldüğünü belirterek, davacı ... için 180.345,31 TL destek, 13.000 TL manevi, davacı rahime için 38.331,90 TL destek ve 7.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereke müteselsilen (sigorta şirketleri sadece maddi tazminattan limit ile sorumlu olarak) tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekilleri, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; davanın kısmen kabulü ile, davacı ... için 180.345,31 TL destek, 8.000 TL manevi, davacı çocuk için 38.331,90 TL destek ve 4.000 TL manevi tazminatın davalılardan müşterek tahsiline (sigorta şirketleri sadece maddi tazminattan ve limit dahilinde sorumlu olarak) tahsiline karar verilmiş, hüküm, davalı ...Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen aktüerya bilirkişisi raporunda belirtilen destek tazminatına ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, davacıların ölenin salt mirasçısı sıfatıyla değil, destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatıyla dava açtıklarına, ölüm nedeniyle doğrudan davacılar üzerinde doğan destekten yoksunluk zararının oluşumundaki kusurun davacılara yansıtılamayacağına; dolayısıyla araç sürücüsünün veya işletenin tam kusurlu olmaları halinde, desteğinden yoksun kalan davacıları etkilemeyeceğine; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı davalı ..., işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına aldığına ve olayda işleten veya sürücü tam kusurlu olsalar bile, destekten yoksun kalan davacılar da zarar gören üçüncü kişi konumunda bulunduğundan, davalı ... şirketinin sorumlu olacağına (HGK'nun 15.6.2011 gün ve 2011/17-142 esas-411 karar, HGK'nun 22.2.2012 gün 2011/17-787 esas 2012/92 karar, HGK'nun 16.01.2013 gün ve 2012/17-1491 esas, 2013/74 karar sayılı ilamları uyarınca) göre davalı ...Ş vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 14.773,84 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı ...Ş'den alınmasına 22.10.2013 gününde Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.

-KARŞI OY-

-KARŞI OY-

Uyuşmazlık, 2918 sayılı KTK.dan doğan, tehlike sorumluluğu nedeniyle sürücünün vefatı halinde desteğinden yoksun kalanların tazminat taleplerinde, ölen desteğin müterafik kusurunun tazminattan indirim sebebi teşkil edip etmeyeceği, desteğin kusurunun işleten ve araç ZMSS.ini düzenleyen sigorta şirketini ne şekilde etkileyeceğine ilişkindir.

Konu ile ilgili yasal düzenlemeler gözden geçirildiğinde;

6098 sayılı TBK.nun 51/1 maddesinde "Hakimin tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını gözönüne alarak belirleyeceği" ,

TBK. 52/1 maddesinde " zarar görenin zararı doğuran fiile razı olması veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olması veya tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması halinde hakim tazminatı indirebileceği veya tamanen kaldırabileceği",

TBK 53/3 maddesinde "ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların" ölüm halinde uğranılan zararlardan bulunduğu,

2918 sayılı KTK 85/1 maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı",

2918 sayılı KTK 85/son maddesinde " işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu", olduğu,

2918 sayılı KTK 86/2 maddesinde " sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin, kazanın oluşumunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hakimin durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebileceği",2918 sayılı KTK 91/1 maddesinde "İşletenlerin, bu Kanununun 85. maddesinin 1 fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu" bulunduğu,

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Destekten yoksunluk tazminatı, ölüm nedeniyle ortaya çıkan, miras hukukundan bağımsız, yansıma yolu ile uğranılan maddi zararın tazmini amacını güden bir taleptir.(Emre Gökyayla S:46 vd)

Destekten yoksunluk tazminatı, ölüm nedeniyle ortaya çıkan, miras hukukundan bağımsız, yansıma yolu ile uğranılan maddi zararın tazmini amacını güden bir taleptir.(Emre Gökyayla S:46 vd)

Kusursuz sorumlulukta tazminat belirlenirken aksi öngörülmemişse (TBK 49 vd) kusura dayanan sorumluluk hükümlerinin uygulanacağı doktrinde ve yargısal içtihatlarda benimsenmektedir. Tazminatta indirime sebep olan TKB 51, 52 madde hükümleri, kusursuz sorumluluk hallerinde takdir edilecek tazminatlarda da indirim sebebi teşkil edecektir (K.Oğuzman- T.Öz Borçlar Hukuk Genel Hükümler S:131, F.Eren Borçlar Hukuku Genel Hükümler S:7, 728, H.Nomer Haksız Fiil Sorumluluğundan maddi tazminatın belirlenmesi S:77).

Sorumluluğun tehlike esasına dayanmasında da müterafık kusurun indirime engel teşkil etmeyeceği, zarar görenin müterafik kusurunun dikkate alınacağı 2918 sayılı Yasanın 86/2 maddesinde de açıkça vurgulanmıştır.

TBK 52. maddesinde öngörülen müterafik kusur, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına yaptığı katkı olup mağdur, zarar veren şahsın hal ve mevkini ağırlaştırdığı için hakim tazminatı indirmekte veya kaldırmaktadır.

Nitekim, Federal Mahkeme de sigorta şirketinin, ölen desteğin kazanın oluşumundaki kusur oranında ödemesi gereken tazminat tutarında indirimi uygulamıştır.

Bu noktada destekten yoksunluk tazminatının bağımsız hak niteliğinin, müterafik kusur uygulamasına etkisinin ne olduğu önem kazanmaktadır.

Destekten yoksun kalma tazminatının, destekten intikal eden bir hak olmaması, destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin bir davada müterafik kusur nedeniyle tazminatın indirilmesi veya kaldırlmasına engel değildir. Bu açıdan bağımsızlık bulunmamaktadır. Bizzat ölenin tazminat talep etmiş olması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuçtan daha farklı bir durum yaratılamaz. Desteğin fiil ve davranışları TBK 51, 52 maddesi gereğince destek görenlerin tazminat talepleri bakımından gözönünde tutulur (Gökyayla S.46).

Destekten yoksun kalma tazminatında müterafik kusurun dikkate alınmasında şu ölçütten hareket edilmelidir. Zarar gören, destek kendisi tazminat talep etme imkanına sahip olsaydı kusuru sebebiyle tazminatta indirim yapılacak idi ise, destek görenler lehine takdir edilecek tazminatta da indirim yapılmalıdır. Nasıl ki, desteğin ölümü sebebiyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri etkilediği kabul ediliyorsa, desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışlarının da aynı şekilde destek görenlere yansıtılması kabul edilmelidir (Gökyayla S 252).

Diğer taraftan, zarar görenin kusurlu davranışı ile zararın ortaya çıkmasına veya artmasına sebebiyet vermesi halinde tazminat miktarının indirimine sebep olmasının temelinde dürüstlük kuralı bulunmaktadır. Bir kimsenin hem uğradığı zarara veya uğradığı zararın artmasına sebep olması, hem de bunun tamamını bir başkasından istemesi hukuki açıdan doğru değildir. Kişinin kendi kusurunun sonuçları başkasının sırtına yüklenemez(Gökyayla S.252 Nomer S.87). Aksinin düşünülmesi, dürüstlükle bağdaşmayacağı gibi çelişkili davranış yasağına da girmektedir.

Alman Hukukunda BGB 846 hükmü gereği, tehlike sorumluluğundan doğan bir haksız fiil sonucu yaralanan veya ölenin desteğinden yoksun kalan 3.kişilerin, tehlike sorumluluğu esaslarına göre sorumlu olan kişiye karşı yöneltikleri tazminat taleplerinde yaralanan veya ölenin birlikte kusuru dikkate alınmaktadır.

İsviçre Hukukunda desteğin kusurunun, destek görenlerin tazminat alacaklarını olumsuz yönde etkileyebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamakla birlikte, doktrinde tazminat miktarının belirlenmesinde mağdur-desteğin müterafik kusurunun mutlaka dikkate alınacağı kabul edilmektedir (Oser, Schönenberger, Das Obligationenrecht.Art 1-183).

İsviçre Fedaral Mahkemesi de, sigorta şirketinin mevcudiyeti halinde ölen desteğin kusurunun davacı tarafın tazminat miktarında evleviyetle dikkate alınacağını vurgulayarak sigorta yoluyla korumanın söz konusu olduğu hallerde sigorta şirketini genel hukuk normları üzerinde sorumlu tutmanın söz konusu olamayacağını, davalı ... şirketinin ölen desteğin müterafik kusuru oranında tazminat talebinden indirim isteyebileceğine hükmetmiştir (BGE 113 11 328, Prof Dr Saibe Oktay Özdemir - Hukuki Mütalaa).

Desteğin ölümü nedeniyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri de etkilediği nasıl kabul ediliyorsa desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışların da aynı şekilde destek görenlere yansıyacağı (Gökyayla S.252, Tekinay-Akman- Burcuoğlu-Altop S.650) Türk Hukuk Doktrininde genelde kabul görmektedir.

Konunun ZMSS yönünden incelenmesinde de, 2918 Sayılı KTK 85/1, 91/1 ve ZMSS Genel Şartlarının A.1 maddesi hükümlerinden de anlaşıldığı üzere sigortacının (ZMSS) sorumluluğuna gidilebilmesi için;

A-Bir sigorta sözleşmesi bulunması,

B-Bir zararın gerçekleşmesi,

C-İşletenin 2918 Sayılı KTK 85/1 maddesine göre sorumlu olması gerekmektedir.

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden KTK.85/1 maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda sigortacının sorumluluğu da söz konusu değildir (Çetin Aşçıoğlu- Trafik Kazasından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları 2008 baskı Sayfa 134).

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden KTK.85/1 maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda sigortacının sorumluluğu da söz konusu değildir (Çetin Aşçıoğlu- Trafik Kazasından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları 2008 baskı Sayfa 134).

Sorumluluk sigortası türlerinden biri olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMSS.de sigorta ettiren durumunda olan işleten ve onun gibilerin, motorlu araçların neden oldukları zararlardan dolayı kendilerine düşen hukuki sorumluluğu sigortacı belirli limite kadar karşılamakla yükümlü olup, sigortacının sorumluluğu işletenin hukuki sorumluluğu ile eş değerdir. Sigortacı ondan fazlasından sorumlu değildir. Zira bir meblağ sigortası olmayan sorumluluk sigortası sadece olaydan zarar görenlerin gerçek zararlarını giderme ve zarardan sorumlu olan işleten ve onun gibilerin mal varlığındaki bu tazminat ödemesi nedeniyle oluşacak eksilmeyi önleme amacına yönelik bir pasif sigorta türüdür. Oluşan bir trafik kazası sonucu ölen işleten- sürücünün desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sorumluluk sigortacısına karşı yöneltebilecekleri yansıma yolu ile oluşan zarar işletene karşı ileri sürülebilecek tutardan fazla ve ayrı olması mümkün değildir.

İşletenin trafik kazası sonucu ölümü durumunda kusurlu olsa dahi kendisinin desteğinden yoksun kalanlara tazminat yükümlülüğü doğmayacaktır (Işıl Ulaş, Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku 8.baskı sayfa 941).

Sorumluluk sigortalarında destekten yoksun kalanın sigortacıya karşı doğrudan doğruya bir talep hakkı bulunmamaktadır. Zira bu tür sigortalarda sigorta ettiren kendi mamelekinde vukua gelecek muhtemel bir azalmayı teminat altına almaktadır. Burada riziko, sigorta ettirenin mamelekinde vukua gelecek eksilme ihtimalidir. Zarar gören lehine şart koşulan kimse durumunda olmadığından 3.şahsın sigortacıya karşı bir talep hakkı yoktur (Gürsoy-Sigorta Hukuku sayfa 154, Bozer- Sigorta sayfa 255, Tekinay-sayfa 106, Karayalçın-İşletme Kazaları sayfa 65).

Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde ölenin davranışının müterafik kusur teşkil edip etmeyeceği, destekten yoksun kalanlara desteğin kusurunun yansıyıp yansımayacağı hususunda Yargıtay uygulamasına gelince;

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, desteğin kusuru oranında tazminattan indirim yapılması gerektiği görüşünü sürdürmektedir (4 HD 2010/110825 E 2012/665 K sayı 23.1.2012 günlü karar).