muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/2, Karar No: 2021/205, Tarih: 06.05.2021

Madde gerekçesinde de özenle vurgulandığı üzere, 765 sayılı TCK'nın uygulanmasında sadece icra hareketlerinin devamı aşamasında kabul edilen gönüllü vazgeçme, 5237 sayılı TCK'nın uygulanmasında icra hareketlerinin bittiği ancak neticenin meydana gelmediği olaylar bakımından da öngörülmüş, böylece neticenin meydana gelmesine kadar bütün aşamalarda gönüllü vazgeçmenin mümkün olduğu kabul edilmiştir.

Öğretide; "Yeni TCK sisteminde, gönüllü vazgeçme; gerek icra hareketleri aşamasında, gerekse icra hareketlerinin bitmesinden sonra, failin suçu tamamlamaktan gönüllü vazgeçmesini ifade etmektedir. Suçun icrası tamamlanıncaya, neticenin ayrıca unsur oluşturduğu suçlarda, netice gerçekleşinceye kadar, gönüllü vazgeçme mümkündür... Vazgeçmenin gönüllü olması gerekir. Yani herhangi bir engel olmaksızın, pişmanlık duyarak kişinin suç işlemekten vazgeçmiş olması gerekir" (İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, 9. Bası, Ankara 2013, s.478.),"Teşebbüs halinde faildeki suç işleme düşüncesi ve kastı sürmektedir. Gönüllü vazgeçmede ise fail eyleminden dönüp, suçun oluşmasını önlemeye çabalamaktadır. Kişilere pişman olma olanağı tanınması, onların suç işlemeden topluma kazandırılması, cezalandırılma ile elde edilecek yarardan çok daha faydalı görülmektedir. Kanunumuzda yer alan düzenlemenin temelinde, eylemin vazgeçme anına kadar icra edilmesi dolayısıyla bir haksızlık teşkil ettiği, ancak suç politikası gereği cezalandırılmak istenilmediği fikrinin yattığı söylenebilir. Bu husus madde metninde; vazgeçme hâlinde failin teşebbüsten dolayı cezalandırılmayacağı ve fakat tamam olan kısmın suç oluşturması durumunda o suçun cezası ile cezalandırılacağının açıklandığı cümlelerden anlaşılmaktadır" (Osman Yaşar - Hasan Tahsin Gökcan - Mustafa Artuç, Yorumlu Uygulamalı Türk Ceza Kanunu, 1. Cilt, Adalet Yayınevi 2. Bası, Ankara 2014, s. 1096.), "Elde olmayan sebeplerle icra hareketlerinin tamamlanamaması veya neticenin gerçekleştirilememesi teşebbüsün kurucu unsurunu oluşturmaktadır. Buna göre icra hareketlerinin tamamlanması veya neticenin gerçekleşmemesi failin elinde olan sebeplerden kaynaklanmışsa teşebbüsten söz edilmeyecektir. Gönüllü vazgeçme olarak nitelenen bu durum TCK'nın 36. maddesinde düzenlenmiştir" (Mahmut Koca- İlhan Üzülmez, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, 6. Bası, Ankara 2013, s.412.), "Fail, sonucu gerçekleştirebilme ve icra hareketlerini devam ettirebilme olanağına sahip olduğu hâlde, bunu ettirmemiş ise, vazgeçme gönüllüdür. Ancak, istediği hâlde, buna olanak bulunmadığı için hareketlerini devam ettirmemiş ise, vazgeçme gönüllü değildir" (Nur Centel – Hamide Zafer – Özlem Çakmut, Türk Ceza Hukukuna Giriş, Beta Yayınevi, 3. Baskı, İstanbul 2005, s. 478.) şeklindeki açıklamalarla gönüllü vazgeçmenin saptanmasında göz önüne alınacak kriterler ortaya konulmuştur.

Yargısal kararlarda da, suç yolunda (iter criminis) ilerleyen sanık daha fazla ilerleme imkânına ve kanaatine sahip olduğu hâlde, suç yolunda ilerlemeyerek icrayı yarıda bırakmışsa ya da icra hareketleri tamamlandıktan sonra kendi çabası ile sonucun meydana gelmesini önlemişse vazgeçmenin gönüllü olduğu, buna karşılık fail icraya başlarken göz önünde tuttuğu ve hesaba kattığı risklerden başka bir faktör nedeniyle icra hareketlerine devam etmemişse ya da sonuca ulaşamamışsa vazgeçmenin gönüllü olmadığı, bu hâlde icra hareketleri failin elinde olmayan engelleyici nedenlerle bitirilemediğinden ya da sonuç failin elinde olmayan nedenlerle meydana gelmediğinden teşebbüsün söz konusu olduğu vurgulanmıştır.

Gerek öğreti gerekse yerleşmiş yargısal kararlarda yer alan bu kabullere göre gönüllü vazgeçmenin varlığı için aranan şartlar şu şekilde sıralanabilir:

1- Öncelikle kasıtlı bir suçun işlenmesine yönelik olarak icra hareketlerine başlanmalı,

2- Suç tamamlanmadan önce vazgeçme gerçekleşmeli,

3-Vazgeçmenin konusu; icra hareketinin devamına, suçun tamamlanmasına ya da sonucun gerçekleşmesine yönelik bulunmalı yani sanık ya suçun icra hareketlerinden vazgeçmeli ya da kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya sonucun gerçekleşmesini önlemeli,

4- Vazgeçme gönüllü olmalı yani fail suçun icra hareketlerini isteyerek terk etmeli ya da suçun tamamlanmasını veya sonucun gerçekleşmesini isteyerek önlemeli,

5- Suçun tamamlanmasının önlenmesi veya sonucun gerçekleşmesinin engellenmesi, failin çabalarıyla meydana gelmelidir. Sonuç başka bir nedenle önlenmiş ise kural olarak gönüllü vazgeçme oluşmayacak ve fail 5237 sayılı TCK'nın 36. maddesinden yararlanamayacaktır.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

Olaydan yaklaşık bir ay önce Facebook sosyal paylaşım sitesi üzerinden irtibat kurup mesajlaşmaya başlayan sanık ile mağdurenin 19.08.2016 tarihinde buluşmaya karar verdikleri, bu karar doğrultusunda sanığın mağdureyi olay günü saat 20.00 sıralarında Eşrefpaşa Evlendirme Dairesi önünden aldığı, otomobille önce Örnekköy tarafına geldikleri ve burada sanığın bir arkadaşına uğraması gerektiğini söyleyerek mağdureyi araçta yalnız bıraktığı, yaklaşık on dakika sonra döndüğünde Çiğli istikametine doğru hareket ettikleri, seyir hâlindeyken sanığın araçta bulunan biralardan içmeye başladığı ve kafe tarzında insanların bulunduğu bir yere gideceklerine dair söz veren sanığın, mağdureyi Çiğli tarafında boş bir araziye götürdüğü, mağdurenin "Burada ne işimiz var? Kafeye gidecektik." demesi üzerine fazla vaktini almayacağını söyleyerek mağdureye arkadaşlık kurup kuramayacaklarını sorduğu, mağdurenin daha sonra görüşmeleri hâlinde buna karar vereceğini söylemesi üzerine sanığın bu defa mağdureye daha önce cinsel ilişkiye girip girmediğini sorduğu, mağdurenin "Seni ilgilendirmez ancak girmedim." dediği, devamında sanığın mağdureye anal ya da oral yolla ilişkiye girip girmediğini sorduğu, sanığın bu sorularından rahatsızlık duyan ve niyetinin kötü olduğunu düşünen mağdurenin eve dönme isteğini dile getirdiği, sanığın da "Tamam. Bırakayım." diyerek aniden mağdureyi dudağından öptüğü, mağdurenin sanığa "Ne yapıyorsun?" biçiminde sözlerle tepki göstermesi üzerine sanığın "Tamam. Bin arabaya. Eve bırakayım seni." dediği, otomobilin sağ ön yolcu koltuğunun olmaması nedeniyle mağdurenin arka koltuğa oturduğu, sanığın ise şoför koltuğuna oturmak yerine mağdurenin yanına oturup birden mağdurenin üstüne gelerek dudağından öpmeye çalıştığı, mağdurenin karşı koyarak istemediğini söylediği ve sanıktan kendisini eve bırakmasını istediği, sanığın ise mağdureye kendisini öpmemesi hâlinde eve bırakmayacağını söylediği, mağdurenin sanığa onu kesinlikle öpmeyeceğini söylemesi üzerine sanığın mağdureyi araç içinde cama doğru sıkıştırdığı, iki eliyle mağdurenin ellerini tutarak iki yana doğru açtığı ve boynundan öpmeye başladığı, mağdurenin sanığa yapmaması için devamlı yalvardığı ancak sanığın dinlemeyerek mağdurenin elbisesinin göğüs kısmını yarıya kadar indirip göğüs kısmından zorla öptüğü, bunun üzerine mağdurenin sanığı ittirerek "Yeter. Beni eve bırak." dediği, sanığın sinirlendiği ve mağdurenin üzerine abanarak zorla üzerinde bulunan tek parça elbiseyi yukarı kadar sıyırdığı, mağdurenin üzerine abanmış bir hâldeyken sanığın iç çamaşırı da dahil olmak üzere bütün kıyafetlerini çıkardığı,mağdurenin de bacaklarından tutup havaya kaldırarak alt iç çamaşırını çıkarmaya çalıştığı ancak başaramadığı, sanığın aracın camlarını kapatması ve kapıları da kilitlemesi nedeniyle mağdurenin dışarı çıkamadığı, etrafta kimse bulunmadığı için mağdurenin sesini kimseye duyuramadığı, sanığın mağdurenin çenesinden ve boğazından tutarak "Benim olacaksın. Ben seni istiyorum

. Ben seni istiyorum. Hiç bağırma yoksa seni burada öldürürüm." dediği, mağdurenin de sanığa "Ne olur yapma." diyerek ağladığı, sanığın üzerinden kalkmasını sağlamak için "Ne olur yapma. Ben kötüyüm. Sara hastalığım var. Kriz gelecek." dediği, sanığın bu durumdan korkarak mağdurenin üzerinden kalkıp giyindiği, mağdureyi eve bırakacağını söylediği ve araçla yola çıktıkları, yoldayken mağdureyi izbana bırakacağını söyleyen sanığın tekrar otobana döndüğü, mağdurenin sanığın izbana gitmediğini anlayarak "Markete gidip su alalım. Benim ilaç içmem gerekiyor." dediği ve daha önce şarjı bitmiş olan cep telefonunu açmaya çalıştığı, sanığın mağdurenin elinde bulunan cep telefonunu alarak "Sen ne yapıyorsun? Sen kimi kandırıyorsun? Hani ilacın nerede?" dediği, mağdurenin yalan söylemediğini, ilaçlarının evde kaldığını söylemesi üzerine sanığın mağdureye "Seni bırakmayacağım. Bugün benimle birlikte olacaksın yoksa seni öldürürüm." dediği, bunun üzerine mağdurenin seyir hâlindeyken aracın sağ arka kapısını açarak bir ayağını dışarı çıkardığı, bunu gören sanığın atlamaması için mağdureyi saçından tuttuğu ve cep telefonunu da geri verdiği, mağdurenin bir ayağı aracın dışındayken yaklaşık 300 metre gittikleri, sanığın aracı yavaşlatarak durdurduğu ve mağdurenin de araçtan indiği, sanığın mağdureden araca binmesini isteyerek onu eve bırakacağını söylediği ancak mağdurenin araca binmeyi kabul etmeyerek "Ben kendim giderim." dediği ve kaçmaya başladığı, otobandan geçmekte olan bir ambulansı durdurduğu, ambulansta bulunan tanıkların ilk müdahaleyi yaptıkları mağdureyi Çiğli Devlet Hastanesine bıraktıkları, mağdurenin basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandığı anlaşılan olayda;

Sanığın daha önce sadece Facebook yoluyla mesajlaşıp olay günü ilk kez yüz yüze görüştüğü mağdureyi tır park alanı olarak kullanılan boş araziye götürüp yalnızlaştırarak uygun ortam hazırlaması, mağdureye daha önce cinsel ilişkiye girip girmediğini, anal ya da oral yolla gerçekleşen cinsel ilişki tecrübesinin bulunup bulunmadığını sorması, sorular nedeniyle sanığın niyetinden şüphelenerek evine dönmek isteyen mağdureyi aniden dudağından öpmesi, mağdurenin tepki göstermesi üzerine evine götüreceğini söyleyip araca bindikten sonra şoför mahalli yerine mağdurenin yanına, arka koltuğa geçerek mağdureyi boynundan, dudağından ve göğüs kısmından öpmeye çalışması, bir yandan kendi giysilerini tamamen çıkarıp bir yandan da mağdurenin elbisesini yukarı doğru sıyırıp alt iç çamaşırını çıkarmak istemesi, bu sırada sarf ettiği "Benim olacaksın. Ben seni istiyorum. Hiç bağırma yoksa seni burada öldürürüm." biçiminde sözlerle mağdureyle cinsel ilişkiye girme niyetini açıkça ortaya koyması, mağdurenin sanığın elinden kurtulmak için kendisinde sara hastalığı bulunduğunu ve kriz geçirebileceğini söylemesi üzerine giysilerini giyip mağdureyi izbana bırakmak üzere yola çıkması ancak izban durağına değil de otobana doğru ilerlemesi, mağdurenin yanında ilaç olmadığını anlaması ve hasta olmadığını düşünmesi üzerine mağdureye yine "Seni bırakmayacağım. Bugün benimle birlikte olacaksın yoksa seni öldürürüm." biçiminde sözler söylemesi, başka türlü kurtulma imkânının bulunmadığını düşünen mağdurenin hareket hâlindeki aracın sağ arka kapısını açarak bir ayağını dışarı çıkarmak suretiyle araçtan inme girişiminde bulunması üzerine saçlarından tutarak mağdureyi engellemeye çalışması, bu yolla mağdurenin eylemine son veremeyince aracı yavaşlatarak durdurması ve mağdurenin de araçtan kaçması, mağdurenin önce sanığa şiddetli biçimde direnmesi, devamında sara krizi geçirebileceğini söylemesi ve son olarak araçtan inebilmek için hareket hâlindeki aracın kapısını açarak ayağını dışarı çıkarması biçiminde ortaya çıkan engel durumlar nedeniyle eylemine son vermek zorunda kalması hususları birlikte gözetildiğinde, sanığın dış dünyaya yansıyan eylemlerinin vücuda organ sokmak suretiyle nitelikli cinsel saldırı kastını açıkça ortaya koyduğu, ancak mağdurenin etkin direnmesi nedeniyle eylemini tamamlayamadığı, elinde olmayan nedenlerle işlemeyi kast ettiği suçun icrai hareketlerini sürdüremediği, dolayısıyla davranışının gönüllü vazgeçmeye dayanmadığı ve hakkında TCK'nın 36. maddesinin uygulanma şartlarının gerçekleşmediği anlaşıldığından, eyleminin bir bütün hâlinde nitelikli cinsel saldırı suçuna teşebbüs niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesinin direnme gerekçesi isabetli olduğundan uygulamanın denetlenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan dört Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanığın eyleminin basit cinsel saldırı suçunu oluşturduğu düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesinin direnme gerekçesi isabetli olduğundan uygulamanın denetlenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan dört Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanığın eyleminin basit cinsel saldırı suçunu oluşturduğu düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesinin 14.03.2019 tarihli ve 343-347 sayılı direnme kararına konu hükmündeki gerekçesinin İSABETLİ OLDUĞUNA,

2- Dosyanın, uygulamanın denetlenmesi için Yargıtay 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 06.05.2021 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/11995, Karar No: 2006/15702, Tarih: 28.11.2006

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2006/11995 E.  ,  2006/15702 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Taraflar arasındaki ayıplı mal, tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de çağrı kağıdı gideri ödemediğinden bu isteğin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılamasına karar verildikten sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı, davalılardan 30.5.2005 gününde Passat (Fırtına) marka bir araç satın aldığını, aracın sık sık arıza yaptığını, en son götürdüğü serviste aracın volantının değişmesinin gerektiğinin bildiriliğini, arızanın devam ettiğini beklenen faydanın sağlanamadığını ileri sürerek aracın yenisiyle değiştirilmesini yada tespit edilecek değer kaybının tahsiline, ayrıca aracın fazla yakıt tükenmesinden dolayı 1.000.000.000 Tl. maddi, 1.000.000.000 Tl. da manevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.

Davalılar, davanın reddini dilemiştir.

Mahkemece, araçtaki rölantide meydana gelen titreme dışında diğer arızaların basit nitelikteki arızalar olduğu ve giderildiği defariyaj sistemindeki arızanın onarımla giderilebileceği gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı 30.5.2005 tarihinde davalılardan satın aldığı aracın bir çok kez arızalanarak servise gittiğini, volant sisteminin değişmesi gerektiğini, beklenen faydayı sağlamadığını ve arızanın süreklilik arz ettiğini ileri sürerek talepte bulunmuş; davalılar ise araçta arıza olmadığını savunmuşlardır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 4822 sayılı yasa ile değişik 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki kanunun 13. maddesinin 3. fıkrasında “ tüketici Onarım hakkını kullanmışsa, ... süresi içerisinde sık arızalanması nedeniyle maldan yaralanmasının süreklilik arz etmesi veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya

tamirin mümkün bulunmadığının anlaşılması halinde, 4. maddede yer ... diğer seçimlik haklarını kullanabilir” yazılıdır. Yine ... Belgesi uygulama esaslarına dair Yönetmeliğin 14. maddesinde de “tüketicinin onarım hakkını kullanılmasına rağmen malın; tüketiciye teslim edildiği tarihten itibaren, belirlenen ... süresi içerisinde kalmak kaydıyla bir yıl içerisinde; aynı arızanın ikiden fazla tekrarlanması veya farklı arızaların dörtten fazla meydana gelmesi veya belirlenen ... süresi içerisinde farklı arızaların toplamının 6.dan fazla olması unsurlarının yanı sıra bu arızaların maldan yararlanamamayı sürekli kılması durumunda tüketicinin malın ücretsiz değiştirilmesini talep edebileceği” öngörülmüştür.

Somut olay Kanun ve Yönetmelik ışığı altında değerlendirildiğinde 30.5.2005 tarihinde davacı tarafından satın alınan araçta çeşitli arızaların meydana geldiği sadece rölantideki titremeden dolayı 1.6.2005, 20.7.2005, 26.7.2005, 9.9.2005, 27.10.2005 ve 18.11.2005 tarihlerinde ... süresi içerisinde 6 kez servise girdiği, böylece Yönetmelikte belirtilen ikiden fazla aynı arızanın tekrarlaması ve maldan yaralanamamanın süreklilik kazanması şartlarının oluştuğu bu arızanın da gizli ayıp nitelinde olduğu dosya içerisindeki 22.5.2006 tarihli bilirkişi kurulu raporundan anlaşılmıştır. Her ne kadar bu raporda 18.11.2005 tarihinde debriyaj sisteminin (Valan-Baskı-balata ve bilya) değiştirilmesi suretiyle rölantideki titreşimin giderildiğini belirtilmiş ise de dosya içerisindeki 2.12.2005 tarihli teslim belgesinden de anlaşılacağı gibi davacı aracı “her türlü talep ve dava ... saklı kalmak kaydıyla” teslim aldığından ve akabinde 4.1.2006 gününde ... bu davayı açtığı anlaşıldığından mahkemece, aracın yenisi ile değiştirilmesine karar verilmelidir. Ancak dosya içerisindeki 26.7.2005 günlü ... emrinde de açıkça belirtildiği gibi davaya konu aracın kazaya karıştığı ve sol çamurluk, arka tampon ve sol yandan hasar gördüğünden mevcut kaza nedeniyle araçta oluşan değer kaybı konusunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınmalı bu değer kaybı davalılara ödenmek ... ile aracın yenisiyle değiştirilmesine hükmedilmelidir. Bu yönlerin göz ardı edilerek yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, 28.11.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/18800, Karar No: 2012/32111, Tarih: 01.10.2012

**3. Ceza Dairesi         2010/18800 E.  ,  2012/32111 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

HÜKÜM : Sanığın mahkumiyetine dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Katılanın 24.08.2007 tarihli Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından konsülte edilen adli raporunda; “burnunda hafif ödem olduğunun, krepitasyon bulunmadığı”nın, radyoloji raporunda; “nazal kemik uç kısımda ayrı kemik fragmanı olduğu, bu görünümün fraktür ile uyumlu olabildiği, ancak varyatif görünümünün tarafımdan ekarte edilemediği”nin, 19.11.2007 tarihli Adli Tıp Kurumu Beykoz Şube Müdürlüğü tarafından düzenlenen adli raporunda ise; “radyolog uzmanı tarafından yapılan telefon görüşmesinde 'nazal kemikteki ayrı kemik fragmanının %80 kırık olarak değerlendirilmesi gerektiğini beyan ettiği', nazal kemik uç kısmındaki kırığın hafif dereceli olduğu” kayıtlarının yer alması karşısında; katılanın burnunda olaya bağlı kırık oluşup oluşmadığının belirlenmesi için tüm tedavi evraklarının ve grafilerinin Adli Tıp Kurumu'na gönderilerek yeniden raporunun alınması gerektiği düşünülmeden eksik rapora dayanılarak hüküm kurulması,

Bozmayı gerektirmiş sanık vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 01.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17803, Karar No: 2013/11352, Tarih: 17.06.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/17803 E.  ,  2013/11352 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurumun Adıyaman ilinde faaliyet gösteren ... Müdürlüğünde şoför olarak çalıştığını, hafta içi ve hafta sonu olmak üzere işveren kurum tarafından fazla mesaiye bırakıldığını, ücretlerinin ödenmediğini, TİS’in fazla mesaiyi düzenleyen 25.maddenin (c) fıkrasına göre fazla mesainin %50 zamlı ödenmesi gerektiğini, yine TİS'in hafta tatili ücretini düzenleyen 40/2 cümlesinde " hafta tatili çalışmalarına karşılık %100 zamlı ödeme yapılacağının öngörüldüğünü, ödemelerin yapılmadığını belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 250,000 TL' nin hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, Müessese Müdürlüğünün emirleri gereği zaman zaman ... ... Müdürlüğündeki tütünlerin diğer mahallere idare aracılığı ile sevk edilmesi esnasında görevlendirilen şoförlerin görevlerini yaptıkları sırada varış mahallelerinden fazla mesai yaptıklarına dair tanzim edilen herhangi bir belgeye rastlanılmadığı, şoförlerin bu hizmet esnasında sunmuş oldukları günlük ve aylık randıman defterinin de yapılan incelemede kendi el yazılarıyla doldurulduğu, varış saatlerinin usulünce tasdik edilmediğini, dolayısıyla ilgili defterlerde fazla mesai yaptıkları konusunda tam kanaat oluşmadığı sebebiyle her hangi bir ödemede yapılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacının gidiş dönüş mesafelerini gösteren güzergahlar arasındaki yük unsuru da göz önünde bulundurularak yükleme ve boşaltma süreleri de dahil olmak üzere ve yol durumları da göz önünde bulundurularak davacının mesai saatleri dışındaki fazla çalışmalarının tespiti yoluna gidildiği, tespit edilen fazla çalışma sürelerine göre de dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği ve bilirkişiden rapor aldırıldığı, ayrıca %30 hakkaniyet indirimi de yapıldığı, bilirkişi ...'ün fazla mesai sürelerine ilişkin hesaplamalarının ve bilirkişi ...'nun bu sürelere ilişkin fazla mesai ücreti hesaplamalarının uygun bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Somut olayda, Mahkemece daha önce verilen karar Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nce görev emirlerinin fazla mesai anlamına gelmediği, günlük ve aylık yazdırma belgelerinin davacı işçilerce doldurulduğu, fazla mesai yaptığına dair belgeye rastlanmadığı, idarenin fazla mesai yapılmaması yolunda talimatı bulunduğu belirtilerek araştırma yapılması gerekliliği vurgulanmıştır.