muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2009/11108, Karar No: 2012/18363, Tarih: 30.05.2012

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 13, 14, 25, 26 ve AİHS'nin 9/2, 10/2, 17. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Devlet yahut halkın bir bölümü için rahatsız edici, hoşa gitmeyen, kural dışı, endişe verici, fakat şiddet ve şiddet kırkırtıcılığı içermeyen nitelikteki, sözler de ifade hürriyeti kapsamındadır.

Somut olayda, sanık tarafından kaleme alınan dilekçede, cezaevinde yatan bir hükümlünün sağlığına ilişkin bir takım endişelerden söz edilerek, bu kapsamda bazı taleplerde bulunulmuştur. Şiddeti, silahlı direnmeyi veya ayaklanmayı teşvik eden ifadelerin kullanılmadığı, işlenen bir suçu yahut işlediği suç nedeniyle kişiyi övücü nitelikte bulunmayan, başka bir hükümlü hakkında “sayın” denilerek onun sağlığı ile ilgili kendi değer yargısını içeren düşüncelerini açıklayan sanığın eyleminde, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 90/5. maddesi uyarınca uygulanması gereken Avrupa İnsan Hakları sözleşmesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Skaka / Polonya – 27 Mayıs 2003, Korku / Türkiye – 23 Eylül 2003 tarihli kararları da gözetildiğinde yüklenen suçun yasal unsurları oluşmadığından mahkumiyet hükmünün bozulmasına karar verilmelidir.

Sonuç; Açıklanan nedenlerle; sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi gereğince (BOZULMASINA), 30.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2006/2994, Karar No: 2006/5376, Tarih: 20.04.2006

**(Kapatılan)20. Hukuk Dairesi         2006/2994 E.  ,  2006/5376 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... ve Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro sırasında ... Köyü 108 ada 54 ve 56 parsel sayılı sırasıyla 86 ve 2876 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar, belgesizden kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı adına tespit edilmiş, davacı ... ve müdahil Hazine, orman sayılan yer olduğu iddiasıyla dava açmışlardır. Mahkemece, davanın reddine ve dava konusu parselin tespit gibi davalı adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... ve Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde orman kadastrosu yapılmamıştır.

1) Çekişmeli 54 parsel yönünden;

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye ve çekişmeli taşınmazın, uzman orman bilirkişi tarafından resmi belgelere dayalı olarak yöntemine uygun biçimde yapılan inceleme ve araştırmada orman sayılmayan yerlerden olduğu anlaşıldığına ve yazılı biçimde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmadığına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının REDDİNE,

2) Çekişmeli 56 parsel yönünden;

Mahkemece hükme esas alınan orman bilirkişi ... ... tarafından hazırlanan raporda çekişmeli 56 parsel yönünden eğiminin % 10- 12 civarında olduğu, üzerinde 20-25 yaşlarında fındık plantasyonlarının bulunduğu, çevredeki tarım arazileri ile bütünlük arzettiği, 1955 yılında bütünlemesi yapılan 1959 baskı tarihli memleket haritasında kısmen ... alanda kalmakta ise de, her ... rengin ormanı ifade etmediği, 1954 tarihli ... fotoğraflarında ... arazisi olduğu açıklanmak ve ... fotoğraflarına değer verilmek suretiyle orman sayılmayan yer olduğunun bildirilmesi üzerine davanın reddine karar verilmişse de, uzman bilirkişi raporu, taşınmazın orman olup olmadığını belirlemekte yeterli ve kanaat verici olmaktan uzaktır. Şöyle ki; rapora ekli memleket haritasında semboller görünmemekle birlikte ... rengin hangi tarım bitkisini simgelediği raporda yeterince açıklanmamaktadır. Bu durumda, memleket haritasındaki görünümün, çekişmeli taşınmazın konumunu tam olarak açıkladığından sözedilemez.

O halde, sağlıklı sonuca varılabilmesi için; mahkemece, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafları ve o tarihten hemen sonra düzenlenen ... fotoğrafı ve memleket haritası ile varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında bu konuda uzman ... orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman yüksek mühendisi ve bir ... elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, ayrı ayrı tarihlerde düzenlenmiş ... fotoğrafı ve memleket haritaları çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; bu ... fotoğrafı ve memleket haritalarında çekişmeli taşınmazın konumunda farklılık olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalı; 3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan ... kazanma olanağı sağlayan 3402 Sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 ... ve 31/13 E.K.; 14.03.1989 ... ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 ... ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan

fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 Sayılı Yasanın 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; ... yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; kesinleşmiş orman kadastrosu bulunmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) iki değişik tarihli memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı; taşınmazın hali hazır eylemli durumu hakim tarafından keşif gözlemi olarak tutanağa geçilmeli, taşınmazı dört yönden gösteren fotoğraflar alınarak dosyaya eklenmeli ve varsa 1954 yılından daha öncesine ve sonrasına ait ... fotoğrafları da incelettirilerek karşılaştırmalı rapor hazırlattırılmalı, böylece elde edilecek delillere göre karar verilmelidir.

SONUÇ: 1) 54 sayılı parsel yönünden Yukarıda 1. bendde açıklanan nedenlerle davanın REDDİNE,

2) 56 sayılı parsel yönünden, 2.bendde açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde Orman Yönetimine iadesine 20/04/2006 günü oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2023/4927, Karar No: 2024/2979, Tarih: 14.10.2024

**3. Hukuk Dairesi         2023/4927 E.  ,  2024/2979 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/242 E., 2023/195 K.

Taraflar arasındaki tazminat davasına ilişkin yargılama sonunda, bozmaya uyan Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı hakkında 11.04.2010 tarihinde 6831 sayılı Orman Kanunu'na (6831 sayılı Kanun) muhalefet etme suçundan dolayı suç tutanağı düzenlenerek kamu davası açıldığını, söz konusu suçtan dolayı davacı idarenin 26.826,09 TL maddi zararı olduğunu, davalının bu zararı ödemediğini belirterek; fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydıyla 26.826,09 TL tazminatın suç tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı asıl; hakkında görülen ceza dosyasının henüz kesinleşmediğini, kışlasının yakınında bulunan orman emvalinin kesildiğinden bahisle bu suçun kendisinin üzerine kaldığını, kışlasında görünen 2-3 adet kazığın söğüt ağacından olduğunu, meşe veya palamut ağacı olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.03.2014 tarihli ve 2012/294 E., 2014/246 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile 25.351,50 TL tazminatın suç tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 29.04.2015 tarihli ve 2014/8473 E., 2015/5319 K. sayılı ilamıyla; kesinleşen ceza mahkemesi kararıyla davalının işgal ve faydalanmada bulunduğu 36.822,78 metrekare miktarındaki alanın çevresinde devlet ormanından kestiği 28 adet ağacı kazık olarak kullandığı, işgal ve faydalanılan alandan ise ağaç kesmediğinin sabit olduğu, şu halde işgal ve faydalanılan alandan davalının 6831 sayılı Kanun uyarınca ağaçlandırma giderlerinden sorumluluğuna karar verilemeyeceği, Mahkemece davalının sadece devlet ormanından ağaç kesmesi nedeniyle tazminata hükmedilmesi yerine, işgal ve faydalanılan alan için de bilirkişiye hesaplattırılan 24.652,79 TL ağaçlandırma bedelinin hüküm altına alınmasının doğru olmadığı gerekçesiyle, karar bozulmuştur.

B. Direnme ve Direnmeden Sonra Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. Mahkemenin 17.03.2016 tarihli ve 2016/73 E., 2016/143 K. sayılı kararı ile; önceki karar gerekçesi tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, direnme kararı, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Direnme ve Direnmeden Sonra Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. Mahkemenin 17.03.2016 tarihli ve 2016/73 E., 2016/143 K. sayılı kararı ile; önceki karar gerekçesi tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, direnme kararı, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.12.2021 tarihli ve 2017/4-2399 E., 2021/1607 K. sayılı ilamıyla; davada kesinleşen ceza mahkemesi dosyasından işgal ve faydalanmaya konu alandan ağaç kesilmediği, işgal ve faydalanmanın orman içi açıklık olarak tabir edilen alanda gerçekleştiğinin anlaşıldığı, bu durumda alınan ilk bilirkişi raporunda zararın meydana gelmediği yönündeki görüşün doğru olduğu, arazinin orman olarak doğal yapısının bozulduğu ve bu nedenle ağaçlandırma gideri hesaplanması gerektiği yönündeki Mahkeme görüşü ile bu yönde hazırlanıp hükme esas alınan ek bilirkişi raporunun Yargıtay ilgili ceza ve hukuk dairelerinin istikrarlı uygulamalarına aykırı olduğu gerekçesiyle, direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulu Kararı Sonrası Mahkeme Kararı

Mahkemenin 14.04.2022 tarihli ve 2022/81 E., 2022/74 K. sayılı kararıyla; kesinleşen ceza ilamında 5 ağaç bedeline hüküm edildiği, daha sonrasında 2/B yasası kapsamında dava konusu yerin davalının oğlu adına tescil gördüğü, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı içeriğinde belirtilen ve dava dosyasında mübrez olan hükme esas olarak kabul edilen ilk teknik rapor ile zararın oluşmadığı sabit olduğundan ağaçlandırma giderinden ve diğer tüm giderlerden sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

D. Üçüncü Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 12.09.2022 tarihli ve 2022/8269 E., 2022/9935 K. sayılı ilamı ile; bozma kararında açıkça davalının devlet ormanından ağaç kesmesi nedeniyle tazminata hükmedilmesi gerektiğine karar verilmesine karşın, bozma kapsamı dışına çıkılarak davanın tümden reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, karar bozulmuştur.

E. Bozma Sonrası Mahkeme Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 15 adet 10 yaşındaki meşe fidanlarının toplam bedelinin 290,40 TL olduğu, 13 Adet yapacak nitelikte orman emvali veren meşe ağaçlarının rayiç bedelinin 244,87 TL olduğu, 28 adet meşe fidan ve ağacın kesilmesi sonucu tahrip olan 274 m² alanın ağaçlandırma bedelinin 183,44 TL olduğu hesabının yapıldığı ve sonuç olarak davacı İdarenin 718,71 TL zararın oluştuğunun belirlendiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüyle 718,71 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalının işgal eyleminin bitki örtüsünün yeniden oluşmasını engellemesi nedeniyle, ağaçlandırma giderine de hükmedilmesi gerektiğini, davalı işgal eylemini sürdürdüğünden vekil eden kurum zararının devam ettiğini, Mahkemece bu husus dikkate alınmadan açık alanda işgal olduğundan bahisle tazminata hükmedildiğini, oysa ki her ne kadar işgal edilen alanda ağaç olmadığı varsayılsa bile işgal sonlandırıldığında anılan alanda vekil eden kurum tarafından ağaçlandırma yapılacağını ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalının işgal ve faydalanmada bulunduğu alan için davacı idarenin ağaçlandırma gideri istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 09.05.1960 tarihli ve 21/9 ile 04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararları.

2. 6831 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

Mahkemece, uyulan bozma ilamında belirtilen hukukî esaslar gereğince karar verilmiş bulunmasına, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşen kısımlar hakkında yeniden inceleme yapılmayacak olmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple,

Temyiz olunan Mahkeme kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı kanun) 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,

1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

14.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/12114, Karar No: 2014/12523, Tarih: 11.09.2014

**18. Hukuk Dairesi         2014/12114 E.  ,  2014/12523 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Akçaabat Sulh Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 10/09/2013

NUMARASI : 2013/386-2013/729

Dava dilekçesinde, vasi atanması istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm dava dışı kısıtlı adayı kızı S.. A.. tarafından temyiz edilmiştir.

Y A R G I T A Y K A R A R I

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde; S.. A..'in felçli olduğunu, kendi ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığını bildirerek, vasi atanmasını istemiş, mahkemece davanın kabulü ile kısıtlanması istenilene eşi A.. A..'in vasi olarak atanmasına karar verilmiş, dava dışı kısıtlanması istenilenin kızı S.. A.. tarafından, kısıtlanması istenilen S.. A..'e daha önceden mahkeme kararı ile kendisinin vasi olarak atandığını belirterek, verilen kararı temyiz etmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden ve özellikle Dairenin geri çevirme kararı sonrası dosyaya getirtilen Mersin 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 07/06/2013 tarih 2012/481 esas 2013/608 karar sayılı ilamının incelenmesinden kısıtlanması istenen S.. A..'in kısıtlanarak, kızı S.. A..'in vasi olarak atanmasına karar verildiği verilen kararın temyiz edilmeksizin 01.07.2013 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, Mersin 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 07/06/2013 tarih 2012/481 esas 2013/608 karar sayılı ilamı ile verilen vasilik kararının kaldırılıp kaldırılmadığı hususu araştırılmadan yazılı şekilde S.. A..'in kısıtlanmasına, A.. A..'in vasi olarak atanmasına karar verilmesi doğru değil ise de, kısıtlanması istenilen S.. A..'in 13/02/2014 tarihinde öldüğü anlaşıldığından, vesayet altına alınması istenilen kişi, hüküm henüz kesinleşmeden ölmekle davanın konusu kalmamıştır. Konusu kalmayan dava hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmektedir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, 11.09.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/8113, Karar No: 2014/7454, Tarih: 12.05.2014

**17. Hukuk Dairesi         2013/8113 E.  ,  2014/7454 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 01/12/2011

NUMARASI : 2010/530-2011/406

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili, davalıya trafik (ZMSS) sigortalı aracın karıştığı trafik kazasında davacıların eşi/babaları ve destekleri olan araç sürücüsü H.. A..'ın vefat ettiğini ileri sürerek, şimdilik 10.000,00 TL. destekten yoksun kalma tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş,

Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden,Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin taktirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde:

“Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar.

a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,