muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/3304, Karar No: 2021/7968, Tarih: 30.04.2021

Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 08/04/2019 tarihli ve 2018/5386 esas, 2019/2121 karar sayılı ilâmında; "...somut olay değerlendirildiğinde; Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların kapalı görüşte kimlerle, ne kadar süre ile ve ne şekilde görüşebilecekleri, hükümlü ve tutukluların açık görüşte kimlerle, ne kadar süreyle görüşebilecekleri konusunda yönetmelikte düzenleme bulunmasına rağmen, açık görüşte, kapalı görüşte olduğu gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların ziyaretçileri ile teker teker görüşme yapabileceklerine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, kapalı görüşte uygulanacak olan görüşme usulünün açık görüşte de uygulanmasının yerinde olmadığı anlaşılmakla; hükümlünün şikayetinin kabulüne dair ... İnfaz Hakimliğinin 21/08/2017 tarihli ve 2017/1874 Esas, 2017/1672 sayılı Kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 01/11/2017 tarihli ve 2017/32 değişik iş sayılı Kararında usul ve yasaya aykırılık görülmediğinden..." şeklinde belirtildiği üzere ve Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkındaki Yönetmeliğin ziyaret ve görüşlerde uyulacak esaslar başlıklı ikinci kısım birinci bölümünde kapalı görüş usulü, ikinci bölümünde ise açık görüş usulü düzenlenmiş olup; kapalı görüşle ilgili bölümünde yer alan Yönetmeliğin 10. maddesine göre; "Ziyaret günleri ve saatleri ile bir hükümlü ve tutuklunun görüşebileceği ziyaretçi sayısı, kurumun fiziki yapısı ve kapasitesi dikkate alınarak, kurumca belirlenir. Görüş süresi, yarım saatten az, bir saatten fazla olacak şekilde belirlenemez. Görüş süresi, görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işletilir." 11. maddesine göre; "Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanları; eşi,çocukları, torunları, torunlarının çocukları, annesi, babası, büyükannesi, büyükbabası, büyükannesi ve büyükbabasının anne ve babaları, kardeşleri ve vasisi dışında kimse ziyaret edemez." 12. maddesine göre; "Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar, 11 inci maddede belirtilen kişiler ile ancak teker teker ve ceza infaz kurumu müdürünün belirleyeceği gün, saat ve koşullar içinde, on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere görüşebilir." Yönetmeliğin açık görüşle ilgili bölümünde yer alan 14. maddesine göre; "Hükümlü ve tutuklular, anne, baba, eş, çocuk ve torunlarıyla ayda bir gün açık görüş yapabilir. Görüş günleri kurumca belirlenir. Kınama cezası dışında disiplin cezası almış ve bu cezası kaldırılmamış hükümlü ve tutuklular açık görüşten faydalanamaz. Koşullarının uyması durumunda kapalı görüş hakkı saklıdır." Yönetmeliğin 15. maddesine göre; "Hükümlü ve tutuklular, Bakanlıkça uygun görülen, dinî ve milli bayramlar ile özel günlere mahsus olmak üzere, belirlenen tarihlerde, anne, baba, eş, çocuk, torun, büyükanne, büyükbaba ve kardeşleriyle açık görüş yapabilir

. Görüş günleri kurumca belirlenir. Kınama cezası dışında disiplin cezası almış ve bu cezası kaldırılmamış hükümlü ve tutuklular açık görüşten faydalanamaz. Koşullarının uyması durumunda kapalı görüş hakkı saklıdır." Yönetmeliğin 15. maddesine göre; "Hükümlü ve tutuklular, Bakanlıkça uygun görülen, dinî ve milli bayramlar ile özel günlere mahsus olmak üzere, belirlenen tarihlerde, anne, baba, eş, çocuk, torun, büyükanne, büyükbaba ve kardeşleriyle açık görüş yapabilir. Bakanlıkça belirlenen yakınları olmayan hükümlü ve tutuklular, üçüncü dereceye kadar olan akrabalarından en çok üç kişiyle görüşebilirler. Ancak; bu fıkra hükmü, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlüler hakkında uygulanmaz." 17. maddesine göre; "Açık ziyaretler, bir saatten fazla olmamak kaydıyla 09.00 - 17.00 saatleri arasında yaptırılır. Ziyaret süresi, görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işler. 18. maddesine göre; Hükümlü ve tutuklu sayısının, verilen açık görüş günü sayısına bölünmesi suretiyle, görüş gününe kadar gruplar oluşturulur, her grubun görüş günü ve saatleri, ailelerine bildirilmek üzere, hükümlü ve tutuklulara tebliğ edilir ve hazırlanan program ayrıca koğuşlara ve ziyaretçilerin görebileceği uygun yerlere asılır. Belirtilen gün ve saatler dışında görüş yaptırılmaz, bir defa görüş yapan hükümlü ve tutuklular ile ziyaretçilere aynı görüşle ilgili olarak ikinci defa izin verilmez. Her grubun açık görüşü bittikten sonra, görüş yerinde bulunan hükümlü ve tutuklular, görevliler nezaretinde dikkatli bir şekilde arandıktan sonra koğuş veya odalarına götürülerek burada sayılır. Kimlikleri, fotoğraflı belgelerle kontrol edilir, grup mevcudunun tam olduğunun anlaşılması üzerine, ziyaretçilerin kurum dışına çıkmasına izin verilir." şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanlar hakkında kapalı görüşte kimlerle, ne kadar süre ile ve ne şekilde görüşebilecekleri, hükümlü ve tutukluların açık görüşte kimlerle, ne kadar süreyle görüşebilecekleri konusunda ilgili Yönetmelikte düzenleme bulunmasına rağmen, açık görüşte, kapalı görüşte olduğu gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükümlü olanların ziyaretçileri ile teker teker görüşme yapabileceklerine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, uygulanacak olan görüşme usulünün açık görüşte de uygulanmasının yerinde olmadığı gözetilmeden, itirazın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 15/05/2020 gün ve 94660652-105-35-5670-2020-Kyb sayılı yazılı istemlerine müsteniden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesi ile Dairemize ihbar ve dava evrakı gönderilmekle, incelenerek gereği düşünüldü;

TÜRK MİLLETİ ADINA

Kanun yararına bozma talebine dayanılarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına göre yerinde görüldüğünden, Karşıyaka 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 30/12/2019 tarihli ve 2019/4048 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca KANUN YARARINA BOZULMASINA, diğer işlemlerin yapılabilmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 30/04/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/16759, Karar No: 2017/8800, Tarih: 05.06.2017

**12. Hukuk Dairesi         2016/16759 E.  ,  2017/8800 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

İlgili icra müdürlüğünün borçluya çıkartılan tebligat aslının da içinde olması hususuna dikkat edilerek icra müdürlüğünün ilgili icra dosyasının birlikte gönderilmesi için dosyanın mahalline GERİ ÇEVRİLMESİNE, 05.06.2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/5184, Karar No: 2011/5743, Tarih: 14.04.2011

**(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi         2011/5184 E.  ,  2011/5743 K.**

**"İçtihat Metni"**

... 23.Asliye Hukuk Mahkemesi

81-548

KARAR

Dava, hasılat kirası isteğine ilişkin olup, kararın temyizen inceleme görevi Yargıtay 14.Hukuk Dairesine aittir.

SONUÇ: Dosyanın görevli Yargıtay Yüksek 14.Hukuk Dairesi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, 14.04.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/7220, Karar No: 2015/9260, Tarih: 21.05.2015

**3. Hukuk Dairesi         2015/7220 E.  ,  2015/9260 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : KONYA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 11/06/2014

NUMARASI : 2014/214-2014/160

Uyuşmazlık, özel eğitim ve rehabilitasyon sözleşmesinden kaynaklanan yersiz ödemenin tahsili talebine ilişkindir.

Davanın niteliğine göre, inceleme görevi Yargıtay 13.Hukuk Dairesinindir. 11.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren 6644 sayılı Yasanın 2.maddesi ile değiştirilen 2797 sayılı Yargıtay Kanununun 60.maddesi uyarınca temyiz incelemesini yapacak daire belirtilmek üzere dosyanın Hukuk İş Bölümü İnceleme Kuruluna gönderilmesine, 21.05.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2016/8908, Karar No: 2017/261, Tarih: 17.01.2017

**9. Hukuk Dairesi         2016/8908 E.  ,  2017/261 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

DAVA : Davacı, ihbar tazminatı ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ücret, fazla mesai ücreti ve hafta tatili ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davalılar avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalılara ait Irak ... Enerji Santrali işinde çalıştığını, bu işin yüklenicisinin davalılardan ... Enerji Elektrik Üretim ve Madencilik A.Ş., taşeronunun ise ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, iş akdinin haksız ve bildirimsiz feshedildiğini, ayrıca fazla çalışma karşılıklarının da ödenmediğini iddia ederek; ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ücret, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, alacaklarının tahsilini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalılar, davanın reddini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkeme, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

D) Temyiz:

Kararı davalılar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Bilindiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un 124 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü fıkralarına göre; dava dilekçesinde tarafın yanlış ve eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanması, ayrıca maddi bir hatadan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan hallerde hakim taraf değişikliği talebini karşı tarafın rızasını aramaksızın kabul edebilir.

Davacı işçi davalılara ait Irak ... Enerji Santrali işinde çalıştığını, bu işin yüklenicisinin davalılardan ... Enerji Elektrik Üretim ve Madencilik A.Ş. olduğunu iddia ederek, bu Şirketi davalı mevkîinde göstermiştir.

Adıgeçen davalı Şirket ise husumet tevcihinin hatalı olduğunu, davacının çalıştığı projenin Şirketleri tarafından değil, ... Enerji San. ve Tic. A.Ş.’nce yürütüldüğünü, bu nedenle davanın husumetten reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece husumete ilişkin itiraz konusunda olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapılmamıştır.

Dosya içeriğine göre, dava dilekçesinde muvazaalı işlem iddiasında bulunulmadığı, davacı işçinin çalıştığı projenin yapım sözleşmesinde taraflar arasında ... Enerji San. ve Tic. A.Ş.’nin gösterildiği, keza ... Büyükelçiliği’nde alınan “iş alındı belgesi”nde de işveren olarak bu şirketin belirtildiği görülmüştür.

Mahkemece husumete ilişkin itiraz konusunda olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapılmamıştır.

Dosya içeriğine göre, dava dilekçesinde muvazaalı işlem iddiasında bulunulmadığı, davacı işçinin çalıştığı projenin yapım sözleşmesinde taraflar arasında ... Enerji San. ve Tic. A.Ş.’nin gösterildiği, keza ... Büyükelçiliği’nde alınan “iş alındı belgesi”nde de işveren olarak bu şirketin belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda, davacının davalı mevkiinde ... Enerji San. ve Tic. A.Ş. yerine ... Enerji Elektrik Üretim ve Madencilik A.Ş.’yi göstermesi husumet tevcihinde kabul edilebilir yanılgı olup, Mahkemece 6100 sayılı Kanun’un 124 üncü maddesi gereğince usulüne uygun taraf değişikliğine gidilip, taraf teşkili tamamlanarak yargılamanın yapılması için kararın bozulması gerekmiştir.

2-Dava dilekçesinde davacının iş akdinin 31.05.2013 tarihinde sona erdiğini belirtmesine karşın sona erme tarihinin bu kabul nazara alınmadan talebi dahi aşacak şekilde 03.06.2013 tarihi olarak belirlenmesi de yerinde değildir.

F) Sonuç:

Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 17.01.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/5982, Karar No: 2014/22323, Tarih: 23.12.2014

**7. Ceza Dairesi         2014/5982 E.  ,  2014/22323 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 7 - 2013/108942

MAHKEMESİ : Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 31/01/2013

NUMARASI : 2012/179 (E) ve 2013/60 (K)

SUÇ : 4733 sayılı yasaya muhalefet

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;

1- Sanık aşamalardaki savunmasında, ... Dirabakır otobüs firmasında şoförlük yaptığını ancak olay tarihinde otobüsün diğer şoförü A.. E..'in sevk ve idaresinde seyir halinde iken bir kişinin el kaldırması sonucu aracın durduğunu ve bu kişinin siyah poşetler içerisindeki kolileri muavine verdiğini, muavinin bu emanet karşılığında 30 TL aldığını kendisine söylediğini, Bursa terminaline gelince yolcu olmadığından devam etmedikleri Bandırmaya giden başka bir otobüse bagajdaki bir kısım eşyalarla birlikte bahsi geçen ve üzerinde “B.. N..” yazan kolilerin yüklenmesi sırasında kolluk güçlerince el konulduğunu, kolilerin içinde sigara olduğunu bilmediğini beyan ederek suçlamayı kabul etmediğinin anlaşılması karşısında; açılan kamu davasının uygulaması sonucunda kurulacak hüküm bakımından maddi gerçeğin belirlenmesinde zorunluluk bulunduğu gözetilerek; diğer şoför A... E.. ve otobüsün muavini dinlenilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,

Kabul ve uygulamaya göre de;

2- Açılan davanın niteliğine göre, suçtan doğrudan zarar görmeyen ve davaya katılma hakkı bulunmayan gümrük idaresinin müdahilliğine karar verilerek lehine vekalet ücreti takdir edilmesi,

3- TCK.nun 53.maddesinin 3.fıkrası uyarınca, mahkum olduğu uzun süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında 1.fıkranın (c) bendinde yazılı hak yoksunluğunun, sanığın sadece kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet veya kayyımlık yetkileri açısından uygulanmamasına, altsoyu dışında kalanlarla ilgili hak ve yetkilerden ise cezanın infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması,

Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5320 sayılı yasanın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321.maddesi uyarınca BOZULMASINA, 23/12/2014 günü oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/443, Karar No: 2013/1646, Tarih: 06.12.2012

**Hukuk Genel Kurulu         2013/4-443 E.  ,  2013/1646 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 20/12/2012

Taraflar arasındaki “manevi tazminat” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 21.09.2010 gün ve 2010/45 E., 2010/382 K. karar sayılı kararın incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 11.04.2012 gün ve 2012/4008/6210 karar sayılı ilamı ile;

(...Dava, basın yolu ile kişilik haklarına saldırı nedeni ile manevi tazminat talebinden ibarettir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalı ...Yayıncılık ve Reklamcılık AŞ'nin sahibi olduğu televizyonun ana haber bülteninde yayınlanan Düzce milletvekili olan diğer davalının konuşmasının kişilik haklarına saldırı unsuru içerdiği iddiası ile manevi tazminat talep etmiştir.

Davalı ... Yayıncılık ve Reklamcılık AŞ, Düzce milletvekili diğer davalı tarafından yapılan konuşmanın haber değeri olduğunu, kamunun bilgilendirilmesi amacıyla yayınlandığını savunmuştur.

Davalı M..K.., davacının siyasi parti lideri olduğunu ve kamuoyunda "Ergenekon" ismi ile bilinen davanın sanığı olduğunu, eleştirilere açık olması gerektiğini, davacının şahsını tahkir etmediğini savunmuştur.

Dava konusu olayda seçim çalışmaları sırasında seçmenlere hitap eden davalı M. K “….Tek bir şey var: Ak Partiden kurtulmalı. Niye kurtulmalı arkadaşlar? Çünkü topal lideri cezaevinde Ergenekon terör örgütünü kurmaktan tutuklu da onun için. Niçin? Bu memlekette faili meçhul cinayetler işletmek suretiyle bu millete kastettikleri için. Bir meşru iktidarı silah zoruyla ortadan kaldırmaya teşebbüs ettikleri için. Diğer taraftan arkadaşlar bunlar ulusalcı, bunlar cumhuriyetçi. Baktığınızda ama bir taraftan da şöyle bir bakın, sizin o D. P..’in Bekaa Vadisinde A. Ö.. ile yapılmış görüntülerini görürsünüz. Bir diğer taraftan da Hizbullah örgütünün bu örgüt tarafından kurulduğunu görürsünüz. Yeter ki Türkiye’de meşru iktidarlar yerine kendi yönetebilecekleri piyon insanlar olsun. Bunların istedikleri tek şey budur değerli arakadaşlar” şeklinde konuşmuştur.

Ergenekon ismi ile bilinen davada anayasal düzeni yıkmaya teşebbüs etmekle itham edilen davacı D. P. bir siyasi partinin genel başkanı, bir siyasetçidir. Düzce milletvekili olan davalı M. K.. da bir siyasi kişiliktir. Davalı milletvekilinin seçim kampanyası kapmasında yaptığı konuşma, davalı şirketin sahibi olduğu televizyonda, hiçbir yorum yahut ekleme yapılmadan, haber olarak verilmiştir. Dolayısı ile haber bir vakıadır, görünür gerçekliğe uygundur. Dava edilen konuşma ise davacının siyasi tavrına yönelik eleştiri niteliğindedir. Vasıfları yukarıda yazılı olan davacı, eleştirilere açık olmalıdır. Hal böyle iken mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekir iken, kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın davalılar yararına bozulması gerekmiştir.)

gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.

HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu’nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:

Dava, yayın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davalılar vekillerinin temyizi üzerine, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde yazılı gerekçeyle bozulmuş; mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Direnme kararını, davalılardan M. K.. vekili temyize getirmiştir.

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dava konusu yayının içeriği, kullanılan söz ve ifadeler itibariyle davacının kişilik haklarına saldırının söz konusu olup, olmadığı; diğer bir deyişle davacı yararına manevi tazminat koşullarının oluşup, oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bu konuda uluslararası metinlerde ifade özgürlüğünün nasıl yer aldığının incelenmesinde yarar bulunmaktadır. Çünkü; 1982 Anayasasının 90. maddesinin son fıkrasına göre; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. (Ek cümle: 7/5/2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.” hükmünü içermektedir. Bu durumda mahkemelerce önlerine gelen uyuşmazlıklarda usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar ile iç hukukun birlikte yorumlanması ve uygulanması gerekmektedir.

Hal böyle olunca Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİHS) somut uyuşmazlığın nasıl düzenlendiğini ve sözleşmenin uygulanmasına sağlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının incelenmesi gerekmektedir.

“İfade özgürlüğü” başlıklı AİHS’nin 10/1. maddesine göre; “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.” hükmünü içermekte olup, hangi hallerde ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği de aynı maddenin 2. fıkrasında düzenlenmiştir.

İfade özgürlüğü, demokratik bir toplumun en önemli temellerinden birisi olup, toplumsal ilerlemenin ve her kişinin gelişiminin başlıca koşullarından birini teşkil etmektedir. AİHS'nin 10. maddesinin 2. fıkrası saklı kalmak koşuluyla, ifade özgürlüğü, yalnızca iyi karşılanan ya da zararsız veya önemsiz olduğu düşünülen değil, aynı zamanda kırıcı, hoş karşılanmayan ya da kaygı uyandıran "bilgiler" ya da "düşünceler" için de geçerlidir: çoğulculuk, hoşgörü ve açık düşünce bunu gerektirir ve bunlar olmaksızın "demokratik bir toplum" olamaz. 10. maddede benimsenen ifade özgürlüğü bu şekilde olmakla birlikte, yine de bu, dar bir yorum gerektiren istisnalar içermektedir ve bu hakkı kısıtlama ihtiyacının ikna edici bir biçimde ortaya konması gerekmektedir (Pakdemirli v. Türkiye kararı).

AİHM önüne gelen uyuşmazlıklarda yapılan müdahalenin ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediğini aşağıdaki kriterleri uygulayarak tespit etmektedir:

1.Müdahalelerin yasayla öngörülmesi:

AİHM, AİHS'nin 10/2. maddesinde yer alan "yasayla öngörülme" ifadesinin, ilk olarak, itiraz konusu tedbirin iç hukukta bir dayanağı olmasını gerektirdiğini hatırlatır. Ancak, söz konusu ifade, hukuki normların ilgili kişinin erişiminde olmasını, sonuçlarının öngörülebilmesini ve hukukun üstünlüğü ilkesine uygun olmasını gerektiren kanun niteliğine de atıfta bulunmaktadır (Association Ekin/Fransa, no. 39288/98; Ürper ve diğerleri Türkiye kararı).

2.Müdahalelerin meşru bir amaç izleyip izlemediği konusu:

Sözleşmenin 10/2. maddesine göre, bu özgürlüklerin kullanılması “…demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.”

Açıkça görüldüğü üzere yasayla düzenlemek şartıyla “başkalarının şöhret ve haklarının korunması” amacıyla ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği kabul edilmekte olup, ancak burada sınırlama haklı olsa bile, bu kez sınırlamanın orantılılığı gündeme gelecektir (bkz. Sınırlamanın orantısızlığı konusunda Pakdemirli v. Türkiye kararı). Ancak kişilik hakkının korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki dengeyi iyi sağlamak gerekmektedir. Özellikle siyasetçilerin ve devlet görevlilerinin kişilik hakları ve şöhretleri söz konusu olduğunda bu dengede ifade özgürlüğünün ağır bastığına kuşku yoktur. Diğer bir deyişle terazide bir yanda “kişilik hakları”, diğer yanda “ifade özgürlüğü” bulunduğu durumlarda, tercihin daha çok ifade özgürlüğünden yana kullandığı söylenebilir (Osman Doğru, Atilla Nalbant; İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Açıklama ve Önemli Kararlar, C. 2, Ankara 2013, s. 232).

3.Müdahalelerin demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığı konusu: