muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/2295, Karar No: 2023/5455, Tarih: 09.11.2023

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı mirasçısı ve asli müdahil ... ... vekili ve birleştirilen davalarda davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 18.03.2019 tarih ve 2016/20661 Esas, 2019/2194 Karar sayılı ilâmında; “....1. Asıl dosyanın temyiz incelemesinde; dosya kapsamına alınıp incelenen Bakırköy 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2002/204 E. sayılı dosyasında yer ... Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin 19/03/2002 tarihli raporunda murisle ilgili olarak ‘’... yetmezliğine bağlı metabolik ensefalopati saptandığı,bugünkü durumuyla yaşamını yararlı ve verimli bir biçimde düzenleyemeyeceği,geçimini sağlayamayacağı,bu nedenle başkalarının fiilen ve sürekli bakım,gözetim ve desteğine muhtaç olduğu,bu haliyle mümeyyiz olmadığı,medeni hakları kullanmaya ehil olmadığı ve kendisine bir vasi atanması gerektiği,ayrıca mahkemece dinlenmesinde bir yarar olmadığı’’nın belirtildiği,bu rapor uyarınca da muris ...’nin mahkemenin 05.04.2002 tarihli kararı ile hacir altına alınmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece her ne kadar yargılama sürecinde murisin vasiyetnameyi düzenlediği tarih itibariyle fiil ehliyetinin olup olmadığının tespiti noktasında Adli Tıp Kurumu ve itirazlar sonucu da Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu’ndan rapor alınmış ise de,yukarıda ifade edilen Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin 19/03/2002 tarihli raporunun söz konusu Adli Tıp Kurumu ve Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu tarafından sunulan raporlarda irdelenmediği,19/03/2002 tarihli raporun tanzimi öncesinde 05/02/2002 tarihinde davaya konu edilen vasiyetnamenin tanzim edildiği görülmekle,murisin vasiyetnamenin tanzim edildiği tarih itibariyle fiil ehliyetinin bulunup bulunmadığının her türlü kuşkudan uzak,açık ve net bir şekilde tespiti noktasında,söz konusu 19/03/2002 tarihli sağlık kurulu raporunun da Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu tarafından incelenmesi gerekmektedir.

Bu nedenle asıl dava yönünden mahkemece, dosyanın yeniden Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu’na sevki sağlanmak suretiyle, Bakırköy 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2002/204 E. sayılı dosyasında yer ... Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin 19/03/2002 tarihli raporunun da diğer tedavi kayıtları ile birlikte yeniden değerlendirilerek, murisin vasiyetnamenin düzenlendiği tarih olan 05/02/2002 tarihi itibariyle fiil ehliyetine sahip olup olmadığının tespitine ilişkin olarak ek rapor alınması suretiyle asıl dava yönünden sonucuna uygun hüküm tesisi gerekirken,yanılgılı değerlendirme ile bu eksiklik giderilmeden asıl dava yönünden yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş,bozmayı gerektirmiştir.

2-Birleştirilen Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/524 Esas sayılı dosyası yönünden yapılan temyiz incelemesinde ise, ....Mahkemece 21.10.2008 tarihli celsede işlemden kaldırma sonrası davacı ... vekili tarafından 27.11.2008 tarihinde sunulan yenileme dilekçesi üzerine yenileme tensip tutanağının düzenlendiği ve duruşmanın 03.03.2009 tarihine bırakıldığı ve bu tensip tutanağında davetiye tebliğinin belirtildiği, 03.03.2009 tarihli celsede davacı ... vekili Av. ... ile davalı ... vekilinin geldiği,davacı ... mirasçısı ... ve ... vekili Av. ... ...’nun ise mazeretli sayılmalarını talep ettiklerinin belirtildiği ve mahkemece aynı celse davacı ... mirasçılarından ... ve ... vekilinin mazeretli sayılma talebini kabul ettiği ve ekli pul olmadığından ‘’duruşma gününün kalemden öğrenilmesine’’ şeklinde ara karar tesis ettiği,bu hali ile birleşen bu dava dosyasında davacı ... mirasçısı ... ve ... vekili Av. ... ...’ya usulüne uygun bir tebliğin yapılmadığı,nitekim usul hukukunda ‘’kalemden öğrenme’’ şeklinde bir müessese de bulunmadığı,yine mahkemece davalı tarafa davayı takip etme yönünde iradeleri olup olmadığı hususu sorulmadan resen işlemden kaldırma kararı da verilemeyeceğine göre, davacılar ... ve ...’in açtıkları birleşen dava yönünden verilen "davanın açılmamış sayılması kararı" usul ve yasaya uygun görülmemiş,bozmayı gerektirmiştir. Birleşen dosya davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

3-Birleştirilen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2010/260 Esas sayılı dosyası yönünden yapılan temyiz incelemesinde ise, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olduğundan hükmün onandığı" gerekçesiyle asıl ve birleştirilen Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/524 Esas sayılı davada verilen kararın bozulmasına, birleştirilen Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/260 Esas sayılı davada verilen kararın onanmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece 24.06.2022 tarihli ve 2020/46 Esas, 2022/300 Karar sayılı kararı ile murisin iptali istenen işlem sırasında fiil ehliyetinin bulunduğunun Adli Tıp Kurumu raporu ile belirlendiği gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleştirilen Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/260 Esas sayılı davada Mahkemenin daha önce verdiği karar kesinleşmiş olmakla yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/524 Esas sayılı dosyada ise asıl davada vasiyetnamenin iptaline ilişkin verilen kararın kesinleşmesinin beklenmesi gerektiği kanaatine varılarak tefrikine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin 24.06.2022 tarihli ve 2020/46 Esas, 2022/300 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı mirasçısı ... vekili ve asıl davada davacı mirasçısı, asli müdahil, birleştirilen davada davacı ... ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacı mirasçısı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilâmında belirtilen eksiklikler tam olarak tamamlanmadan karar verildiğini, tanık beyanlarının dikkate alınmadığını, tenkis istemi yönünden verilen kararın doğru olmadığını ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Asıl davada davacı mirasçısı, asli müdahil, birleştirilen davada davacı ... ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; murisin işlem sırasında hukuki işlem ehliyetinin bulunmadığını, ilgili hastanelerden murisin sağlığına ilişkin bilgi, belge, rapor ve tomografilerinin tam olarak temin edilmediğini, Adli Tıp Kurumu raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada vasiyetnamenin iptali, birleştirilen (Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/524 Esas) davada tenkis, birleştirilen (Bakırköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/260 Esas) davada vasiyetnamenin iptali, olmadığı takdirde tenkis istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 557 nci maddesi, yine aynı Yasa'nın 560 vd. maddeleri.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; asıl davada davacı mirasçısı ... vekili ve asıl davada davacı mirasçısı, asli müdahil, birleştirilen davada davacı ... ... vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler yeniden kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden hükmün onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl davada davacı mirasçısı ... vekili ve asıl davada davacı mirasçısı, asli müdahil, birleştirilen davada davacı ... ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 ... içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

09.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2012/29862, Karar No: 2015/1023, Tarih: 04.02.2015

**6. Ceza Dairesi         2012/29862 E.  ,  2015/1023 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ : Yağma

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Sanığa suç isnadında bulunmasını gerektirir herhangi bir husumeti bulunmayan yakınan ...’in aşamalardaki istikrarlı ve tutarlı ifadeleri, 22/03/2010 tarihli doktor raporu, 24/03/2010 tarihli ifadeli canlı teşhis tutanağına göre, “olay günü, sabah saat 09:00 sıralarında, yakınanın, evden çıkıp, okula gitmek için, ... Mahallesi, ... Sokak üzerinde yürüdüğü esnada, önüne çıkan sanığın, yakınanı durdurup, “paranı ve cep telefonunu ver” dediği, yakınanın “her ikisinin de olmadığını” söylemesi üzerine, sanığın, bir çakı bıçağı çıkartıp, yakınana doğrultarak, “kımıldarsan seni bıçaklarım” dedikten sonra, yakınanın ceplerini arayıp, okul harçlığı olan 5 TL’yi bulup aldığı, daha sonra yakınanı biraz ileriye, tenha bir yere götürüp, burada “niye yalan söyledin” diyerek, yakasından tutup, yumrukla yüzüne ve burnuna vurduğu, bunu gören ve sanığı mahalleden tanıyan..., sanığa engel olması ile sanığın olay yerinden uzaklaştığının anlaşılması karşısında;

Sanık hakkında, kişiyi hürriyetinden yoksun kılmak suçundan zamanaşımı içerisinde yerinde işlem yapılması olanaklı kabul edilmiş;

Sanığın, bıçak tehditi ile yakınanın cebinden parayı gasp etmesinden sonraki aşamayı gördükleri anlaşılan tanıklar... kovuşturma aşamasındaki ifadeleri ile olayla örtüşmeyen sanık savunmasına itibar edilerek sanığın atılı yağma suçundan mahkumiyeti yerine yazılı biçimde beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılan ... vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmekle hükmün açıklanan nedenle istem gibi BOZULMASINA, 04.02.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/15998, Karar No: 2015/3309, Tarih: 24.02.2015

**17. Hukuk Dairesi         2013/15998 E.  ,  2015/3309 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün, süresi içinde davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

Davacılar vekili; müvekkillerinin desteği ...'ın 15.3.2012 tarihinde meydana gelen kazada hayatını kaybettiğini, davalının aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla eş ve çocuk için ayrı ayrı 2.500'er TL olmak üzere toplam 5.000 TL destek tazminatının kaza tarihinden itibaren reeskont faiziyle tahsilini talep etmiş, 15.4.2013 tarihinde talebini eş ... için 99.363,47 TL, çocuk ... için 35.014,79 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı ... şirketi vekili; davacıların murisinin kazada kusurlu olduğunu, üçüncü kişi durumunda olmayan davacıların müvekkilinden talepte bulunamayacaklarını ve talebin sigorta teminatı kapsamı dışında kaldığını öne sürerek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece; bilirkişi raporu benimsenerek, ıslah doğrultusunda davanın kabulü ile, davacı eş ... için 99.363,47 TL, çocuk ... için 35.014,79 TL olmak üzere toplam 134.378,26 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline verilmiş; hüküm, davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen aktüerya bilirkişisi raporunda belirtilen destek tazminatına ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına, davacıların ölenin salt mirasçısı sıfatıyla değil, destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatıyla dava açtıklarına, ölüm nedeniyle doğrudan davacılar üzerinde doğan destekten yoksunluk zararının oluşumundaki kusurun davacılara yansıtılamayacağına; dolayısıyla araç sürücüsü desteğin tam kusurlu olması halinde, desteğinden yoksun kalan davacıları etkilemeyeceğine; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı davalı ... şirketinin, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına aldığına ve olayda sürücü tam kusurlu olsa bile, destekten yoksun kalan davacılar da zarar gören üçüncü kişi konumunda bulunduğundan, davalı ... şirketinin sorumlu olacağına (HGK'nun 15.6.2011 gün ve 2011/17-142 esas-411 , HGK'nun 22.2.2012 gün 2011/17-787 esas 2012/92 sayılı ilamları uyarınca), davalı ... şirketi vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda dökümü yazılı 6.873,37 TL kalan onama harcının temyiz eden davalı ... şirketinden alınmasına, 24.2.2015 gününde üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla verildi.

KARŞI OY

KARŞI OY

Uyuşmazlık, 2918 sayılı KTK.dan doğan, tehlike sorumluluğu nedeniyle sürücünün vefatı halinde desteğinden yoksun kalanların tazminat taleplerinde, ölen desteğin müterafik kusurunun tazminattan indirim sebebi teşkil edip etmeyeceği, desteğin kusurunun işleten ve araç ZMSS.ini düzenleyen sigorta şirketini ne şekilde etkileyeceğine ilişkindir.

Konu ile ilgili yasal düzenlemeler gözden geçirildiğinde;

6098 sayılı TBK.nun 51/1 maddesinde "Hakimin tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını gözönüne alarak belirleyeceği",

TBK. 52/1 maddesinde " zarar görenin zararı doğuran fiile razı olması veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olması veya tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması halinde hakim tazminatı indirebileceği veya tamanen kaldırabileceği",

TBK 53/3 maddesinde "ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların" ölüm halinde uğranılan zararlardan bulunduğu,

2918 sayılı KTK 85/1 maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı",

2918 sayılı KTK 85/son maddesinde " işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu", olduğu,

2918 sayılı KTK 86/2 maddesinde " sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin, kazanın oluşumunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hakimin durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebileceği",

2918 sayılı KTK 91/1 maddesinde "İşletenlerin, bu Kanununun 85. maddesinin 1 fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu" bulunduğu,

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.

Destekten yoksunluk tazminatı, ölüm nedeniyle ortaya çıkan, miras hukukundan bağımsız, yansıma yolu ile uğranılan maddi zararın tazmini amacını güden bir taleptir.(Emre Gökyayla S:46 vd)

Destekten yoksunluk tazminatı, ölüm nedeniyle ortaya çıkan, miras hukukundan bağımsız, yansıma yolu ile uğranılan maddi zararın tazmini amacını güden bir taleptir.(Emre Gökyayla S:46 vd)

Kusursuz sorumlulukta tazminat belirlenirken aksi öngörülmemişse (TBK 49 vd) kusura dayanan sorumluluk hükümlerinin uygulanacağı doktrinde ve yargısal içtihatlarda benimsenmektedir. Tazminatta indirime sebep olan TKB 51, 52 madde hükümleri, kusursuz sorumluluk hallerinde takdir edilecek tazminatlarda da indirim sebebi teşkil edecektir (K.Oğuzman- T.Öz Borçlar Hukuk Genel Hükümler S:131, F.Eren Borçlar Hukuku Genel Hükümler S:7, 728, H.Nomer Haksız Fiil Sorumluluğundan maddi tazminatın belirlenmesi S:77).

Sorumluluğun tehlike esasına dayanmasında da müterafık kusurun indirime engel teşkil etmeyeceği, zarar görenin müterafik kusurunun dikkate alınacağı 2918 sayılı Yasanın 86/2 maddesinde de açıkça vurgulanmıştır.

TBK 52. maddesinde öngörülen müterafik kusur, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına yaptığı katkı olup mağdur, zarar veren şahsın hal ve mevkini ağırlaştırdığı için hakim tazminatı indirmekte veya kaldırmaktadır.

Nitekim, Federal Mahkeme de sigorta şirketinin, ölen desteğin kazanın oluşumundaki kusur oranında ödemesi gereken tazminat tutarında indirimi uygulamıştır.

Bu noktada destekten yoksunluk tazminatının bağımsız hak niteliğinin, müterafik kusur uygulamasına etkisinin ne olduğu önem kazanmaktadır.

Destekten yoksun kalma tazminatının, destekten intikal eden bir hak olmaması, destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin bir davada müterafik kusur nedeniyle tazminatın indirilmesi veya kaldırlmasına engel değildir. Bu açıdan bağımsızlık bulunmamaktadır. Bizzat ölenin tazminat talep etmiş olması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuçtan daha farklı bir durum yaratılamaz. Desteğin fiil ve davranışları TBK 51, 52 maddesi gereğince destek görenlerin tazminat talepleri bakımından gözönünde tutulur (Gökyayla S.46).

Destekten yoksun kalma tazminatında müterafik kusurun dikkate alınmasında şu ölçütten hareket edilmelidir. Zarar gören, destek kendisi tazminat talep etme imkanına sahip olsaydı kusuru sebebiyle tazminatta indirim yapılacak idi ise, destek görenler lehine takdir edilecek tazminatta da indirim yapılmalıdır. Nasıl ki, desteğin ölümü sebebiyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri etkilediği kabul ediliyorsa, desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışlarının da aynı şekilde destek görenlere yansıtılması kabul edilmelidir (Gökyayla S 252).

Diğer taraftan, zarar görenin kusurlu davranışı ile zararın ortaya çıkmasına veya artmasına sebebiyet vermesi halinde tazminat miktarının indirimine sebep olmasının temelinde dürüstlük kuralı bulunmaktadır. Bir kimsenin hem uğradığı zarara veya uğradığı zararın artmasına sebep olması, hem de bunun tamamını bir başkasından istemesi hukuki açıdan doğru değildir. Kişinin kendi kusurunun sonuçları başkasının sırtına yüklenemez(Gökyayla S.252 Nomer S.87). Aksinin düşünülmesi, dürüstlükle bağdaşmayacağı gibi çelişkili davranış yasağına da girmektedir.

Alman Hukukunda BGB 846 hükmü gereği, tehlike sorumluluğundan doğan bir haksız fiil sonucu yaralanan veya ölenin desteğinden yoksun kalan 3.kişilerin, tehlike sorumluluğu esaslarına göre sorumlu olan kişiye karşı yöneltikleri tazminat taleplerinde yaralanan veya ölenin birlikte kusuru dikkate alınmaktadır.

İsviçre Hukukunda desteğin kusurunun, destek görenlerin tazminat alacaklarını olumsuz yönde etkileyebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamakla birlikte, doktrinde tazminat miktarının belirlenmesinde mağdur-desteğin müterafik kusurunun mutlaka dikkate alınacağı kabul edilmektedir (Oser, Schönenberger, Das Obligationenrecht.Art 1-183).

İsviçre Fedaral Mahkemesi de, sigorta şirketinin mevcudiyeti halinde ölen desteğin kusurunun davacı tarafın tazminat miktarında evleviyetle dikkate alınacağını vurgulayarak sigorta yoluyla korumanın söz konusu olduğu hallerde sigorta şirketini genel hukuk normları üzerinde sorumlu tutmanın söz konusu olamayacağını, davalı ... şirketinin ölen desteğin müterafik kusuru oranında tazminat talebinden indirim isteyebileceğine hükmetmiştir (BGE 113 11 328, Prof Dr Saibe Oktay Özdemir - Hukuki Mütalaa).

Desteğin ölümü nedeniyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri de etkilediği nasıl kabul ediliyorsa desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışların da aynı şekilde destek görenlere yansıyacağı (Gökyayla S.252, Tekinay-Akman- Burcuoğlu-Altop S.650) Türk Hukuk Doktrininde genelde kabul görmektedir.

Konunun ZMSS yönünden incelenmesinde de, 2918 Sayılı KTK 85/1, 91/1 ve ZMSS Genel Şartlarının A.1 maddesi hükümlerinden de anlaşıldığı üzere sigortacının (ZMSS) sorumluluğuna gidilebilmesi için;

A-Bir sigorta sözleşmesi bulunması,

B-Bir zararın gerçekleşmesi,

C-İşletenin 2918 Sayılı KTK 85/1 maddesine göre sorumlu olması gerekmektedir.

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden KTK.85/1 maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda sigortacının sorumluluğu da söz konusu değildir (Çetin Aşçıoğlu- Trafik Kazasından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları 2008 baskı Sayfa 134).

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sigorta sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden KTK.85/1 maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda sigortacının sorumluluğu da söz konusu değildir (Çetin Aşçıoğlu- Trafik Kazasından Doğan Hukuk ve Ceza Sorumlulukları 2008 baskı Sayfa 134).

Sorumluluk sigortası türlerinden biri olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMSS.de sigorta ettiren durumunda olan işleten ve onun gibilerin, motorlu araçların neden oldukları zararlardan dolayı kendilerine düşen hukuki sorumluluğu sigortacı belirli limite kadar karşılamakla yükümlü olup, sigortacının sorumluluğu işletenin hukuki sorumluluğu ile eş değerdir. Sigortacı ondan fazlasından sorumlu değildir. Zira bir meblağ sigortası olmayan sorumluluk sigortası sadece olaydan zarar görenlerin gerçek zararlarını giderme ve zarardan sorumlu olan işleten ve onun gibilerin mal varlığındaki bu tazminat ödemesi nedeniyle oluşacak eksilmeyi önleme amacına yönelik bir pasif sigorta türüdür. Oluşan bir trafik kazası sonucu ölen işleten- sürücünün desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sorumluluk sigortacısına karşı yöneltebilecekleri yansıma yolu ile oluşan zarar işletene karşı ileri sürülebilecek tutardan fazla ve ayrı olması mümkün değildir.

İşletenin trafik kazası sonucu ölümü durumunda kusurlu olsa dahi kendisinin desteğinden yoksun kalanlara tazminat yükümlülüğü doğmayacaktır (Işıl Ulaş, Uygulamalı Zarar Sigortaları Hukuku 8.baskı sayfa 941).

Sorumluluk sigortalarında destekten yoksun kalanın sigortacıya karşı doğrudan doğruya bir talep hakkı bulunmamaktadır. Zira bu tür sigortalarda sigorta ettiren kendi mamelekinde vukua gelecek muhtemel bir azalmayı teminat altına almaktadır. Burada riziko, sigorta ettirenin mamelekinde vukua gelecek eksilme ihtimalidir. Zarar gören lehine şart koşulan kimse durumunda olmadığından 3.şahsın sigortacıya karşı bir talep hakkı yoktur (Gürsoy-Sigorta Hukuku sayfa 154, Bozer- Sigorta sayfa 255, Tekinay-sayfa 106, Karayalçın-İşletme Kazaları sayfa 65).

Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde ölenin davranışının müterafik kusur teşkil edip etmeyeceği, destekten yoksun kalanlara desteğin kusurunun yansıyıp yansımayacağı hususunda Yargıtay uygulamasına gelince;

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, desteğin kusuru oranında tazminattan indirim yapılması gerektiği görüşünü sürdürmektedir (4 HD 2010/110825 E 2012/665 K sayı 23.1.2012 günlü ).