muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2023/4163, Karar No: 2023/10189, Tarih: 19.12.2023

2. Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde cinsel istismar suçundan açılan davada, sanık hakkında verilen mahkûmiyet kararının Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 05.04.2021 tarihli ilamıyla kesinleştiği anlaşılmıştır.

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Suçun sabit olduğu kabul edilerek sanık hakkında atılı suçtan mahkûmiyet kararı verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Aynı dosyada, sanık hakkında çocuğun basit cinsel istismarı suçundan yapılan yargılamada verilen mahkûmiyet kararında, sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinde düzenlenen takdiri indirim yapıldığı ve bu kararın Yargıtay 14. Ceza Dairesi tarafından onandığı gerekçesiyle, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın sanığın geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususlar göz önünde bulundurularak sanığa verilen cezadan takdiri indirim uygulanarak hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Sanığın sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın sanığın geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususlar dikkate alınarak, 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen takdiri indirimin uygulanmasında isabetsizlik görülmemiş, katılan mağdur çocuk vekilinin bu hususa ilişkin temyiz sebepleri reddedilmiştir.

2. Olaylar ve olgular bölümünde belirtilen hususlar ile dava dosyası kapsamındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, atılı suçun sanık tarafından işlendiğine yönelik Mahkemenin suçun sübutu ve kabulünde isabetsizlik görülmemiş olup yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafii ve katılan mağdur çocuk vekilinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 18.07.2023 tarihli kararına yönelik sanık müdafii ve katılan mağdur çocuk vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca dosyanın Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.12.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/2593, Karar No: 2019/3536, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2018/2593 E.  ,  2019/3536 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/26508, Karar No: 2013/24159, Tarih: 31.12.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/26508 E.  ,  2013/24159 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

vekili Av. ...

vekili Av. ...

Dava Türü : İtirazın iptali

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı lvekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

Davacı vekili, davacının haksız olarak işten çıkarıldığını, işe iade davası sonucu işe iadesine karar verildiğini, daha önce ihbar tazminatı ve yıllık izin alacağına yönelik Adana 3. İş Mahkemesine açılan 2010/799 E. sayılı davanın henüz fesih gerçekleşmediğinden kabulünün hatalı olduğu gerekçesiyle reddine karar verildiği, kararın temyizden vazgeçme nedeniyle kesinleştiği, davacının 31.01.2012 tarihinde işe iade edilmemesi üzerine ihbar tazminatı ve yıllık izin alacağı yönünden yeniden icra takibi yaptıklarını, itiraz üzerine takibin durduğunu bildirerek itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacının davalı ile dava dışı...Gıda Tarım Teks. Kim. Mad. San. Ltd. Şti. aleyhine açtığı işe iade davasında Adana 4. İş Mahkemesi 2010/728 E. sayılı dava ile işe iadesine karar verilmiştir. Kararın temyizi üzerine 22. Hukuk Dairesi 2011/11779 E. 2011/5112 K. sayılı ilamıyla aynen “Somut uyuşmazlıkta davalılardan Çukobirlik Genel Müdürlüğü Yağ Fabrikasında hammadde yokluğu nedeni ile üretim faaliyetini durdurmuş, mevsimlik işçilerin iş sözleşmelerini askıya almış, onarım işinde çalışan birkaç işçi dışında diğer işçilere ise ücretsiz izin vermiştir. Davalı kooperatif fesih bildiriminde üretim durmasına değil, Yağ Fabrikasının diğer davalı şirkete müştemilatı ile kiralanmasına dayanmıştır. Davalılar arasındaki kira sözleşmesi incelendiğinde, Yağ Fabrikasının diğer davalı şirketçe Çiğit, Soya, Ayçiçeği,./..

2013/26508 -2013/24159 S/2

2013/26508 -2013/24159 S/2

Kanola, Hardal, Keten tohumu vb. yağlı tohumların işlenmesi amacı ile faaliyette bulunmak üzere kiralandığı görülmektedir. Davalılar arasındaki kira sözleşmesi bir hukuk işlem olup, İş Kanunu’nun 6. Maddesi anlamında devirdir. Yağ Fabrikasının ekonomik bütünlük olarak devredildiği sabittir. Sözleşmede işçilerle ilgili düzenlemeye yer verilmemesi, işyerinin müştemilatı ile devredilmesi, işyerinin devrini ve işçilerin devredene geçmesini engellemez. Zira Yağ Fabrikasının devralan şirketçe faaliyetine devam edileceği açıktır. Faaliyetin devamı içinde mutlaka iş gücüne ihtiyaç olacaktır. Devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmelerinin bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçeceği açıktır. Davacının iş sözleşmesi devirden sonra devreden davalı Çukobirlik tarafından feshedilmiştir. Oysa açıklandığı gibi fesihten önce devirle davacı ve diğer işçilerin iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile devralan davalı...Gıda Şirketine geçmiştir. Devralan davalı...Gıda Şirketi tarafından ise gerçekleştirilen yazılı bir fesih işlemi bulunmamaktadır. Salt devir iş sözleşmesinin feshin için geçerli neden teşkil etmez. Davacının iş sözleşmesi devirden sonra feshedildiğinden ve işyeri artık devralan şirketin işyeri olduğundan, davacının devralan işveren olan davalı...Gıda Şirket işyerine işe iadesine karar verilmesi, devirden sonra fesheden ve dava açılmasına neden olan diğer davalı Çukobirlik Genel Müdürlüğünün ise İş Kanunu’nun 6/5 maddesi uyarınca işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinden devralan işverenle birlikte sorumluluğuna karar verilmesi gerekir. Mahkemece feshin geçerli olduğuna ve davanın reddine dair karar açıklanan gerekçe ile hatalı bulunmuştur.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1.Mahkeme kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının işyerini devralan davalı...GIDA LDT. Şirket işyerine İŞE İADESİNE,” şeklinde hüküm kurmuştur.

Yukarıya alınan 22. HD. 2011/11779 E. 2011/5112 K. sayılı ilamından da anlaşılacağı üzere davalı ile dava dışı...Şirketi arasında işyeri devri ilişkisi vardır. Davacının işe başlatılmadığı 31.01.2012 tarihinde işveren dava dışı...Şirketidir. Feshe bağlı haklar olan ihbar ve yıllık izin alacağından sorumluluk son işverene ait olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü hatalıdır.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine 31.12.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2020/56, Karar No: 2022/438, Tarih: 05.04.2022

**Hukuk Genel Kurulu         2020/56 E.  ,  2022/438 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)

1. Taraflar arasındaki “tazminat” davasından dolayı Yargıtay 4. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda, davanın esastan reddine karar verilmiştir.

2. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ

Davacı İstemi:

4. Davacı vekili dava dilekçesinde; Türk Silahlı Kuvvetleri Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğinde subay ve astsubayların atama ilkelerine yönelik 8. maddede belirlenen ilke ve temel esaslar dikkate alınmaksızın müvekkili hakkında on aylık bir süre içerisinde üç kez atama işlemi yapıldığını, davalı idare tarafından kamu otoritesinin keyfi ve hukuka aykırı şekilde kullanılarak atama işlemlerinin gerçekleştirildiğini, en son Hakkari İl Jandarma Komutanlığında görev yapmakta iken il içi atamaya tabi tutularak Şemdinli İlçe Jandarma Komutanlığı emrine atandığını, müvekkilinin bu atama işleminin iptali için dava açtığını, üç kez hukuka aykırı olarak ataması yapıldığı hâlde bu durumun Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararlarında dikkate alınmadığını ve davanın reddine karar verildiğini, karar düzeltme talebinin de aynı şekilde reddedildiğini, davalı idarenin atama kararlarının yasal dayanağı olarak 2803 sayılı Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 14. maddesi ile Atama Yönetmeliğinin 184. maddesini gösterdiğini, ancak 2011 yılı Mayıs ayı ile 2012 Mayıs ayı dönemi içerisinde üç kez atama işlemine tabi tutulan müvekkili hakkındaki tüm atamaların kabul edilebilir somut bilgi ve belgeye dayanmaksızın, mevcut olmayan bir yönetmelik maddesi dayanak gösterilerek hukuka aykırı şekilde yapıldığını, oysa ki atamanın bir ceza olarak kullanılamayacağını, tüm bu hususlar dikkate alınmadan hâkim ve üyeler tarafından verilen kararın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 46/1 a-c-ç-e maddelerine aykırılık teşkil ettiğini ileri sürerek, 35.000TL manevi tazminatın işleyecek yasal faizi ile birlikte Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin idari yönden bağlı bulunduğu Milli Savunma Bakanlığından alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı:

5. Davalı Hazine vekili; öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığının belirlenerek bu nedenle reddi gerektiğini, husumetin doğru yöneltilmediğini, kararların yasal mevzuata uygun verildiğini, kusur, kasıt ve hata bulunmadığını, bu nedenle HMK’nın 46. maddesinde sınırlı sayıda belirtilen şartların oluşmadığını, HMK’nın 48. maddesine göre delil de gösterilmediğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

6. Dava ilgili hâkimlere ihbar edilmiş, ancak ihbar olunanlar tarafından beyan dilekçesi sunulmamıştır.

Hukuk Genel Kurulunun İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla Verdiği Karar:

6. Dava ilgili hâkimlere ihbar edilmiş, ancak ihbar olunanlar tarafından beyan dilekçesi sunulmamıştır.

Hukuk Genel Kurulunun İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla Verdiği Karar:

7. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.07.2014 tarihli ve 2013/12 E., 2014/4 K. sayılı karar ile; davacı tarafından ihbar edilen hâkimlerin HMK’nın 46/1- a, c, ç ve e maddelerine aykırı davrandıkları ileri sürülmüş ise de hâkimlerin kayırma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya düşmanlık sebebiyle hukuka aykırı bir hüküm veya karar verdikleri, farklı bir anlam yüklenemeyecek kadar açık ve kesin bir kanun hükmüne aykırı karar veya hüküm verdikleri, duruşma tutanağında mevcut olmayan bir sebebe dayanılarak hüküm verdikleri veya hakkın yerine getirilmesinden kaçındıklarının ispat edilemediği, ihbar edilen hâkimlerin idare hukuku ve hizmet gereği kapsamında davacı hakkındaki ihtisas değerlendirme kurulu kararı ve doktor raporlarını dikkate alarak idare işleyişinin gereklerine uygun olarak karar verdikleri, tüm dosya kapsamı dikkate alındığında HMK’nın 46/1- a, c, ç ve e maddelerindeki koşulların oluşmadığı gerekçesiyle davanın esastan reddine karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

8. Hukuk Genel Kurulunca verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay Büyük Genel Kurulunun Bozma Kararı:

9. Temyiz incelemesine yapan Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 13.05.2016 tarihli ve 2016/7 E., 2016/7 K. sayılı kararı ile; öncelikle 6100 sayılı HMK’nın 47. maddesinde 01.04.2015 gün ve 6644 sayılı Yargıtay Kanunu İle Hukuk Muhakemeleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında yapılan değişikliğin eldeki davaya görev bakımında etkisi ön sorun olarak tartışılmış ve göreve dair hükümlerin HMK’nın 1. maddesi gereğince kamu düzenini ilgilendiren hükümler olduğu, bu nedenle yargılamanın her aşamasında re’sen dikkate alınması gerektiği, usul hükümlerinin derhal uygulanması ilkesi gereğince değişiklik yapan kanunda düzenlemenin derdest davalarda uygulanmayacağına dair açık bir hüküm bulunmaması hâlinde derhal uygulanması gerektiği gerekçesiyle karar oy çokluğuyla görev yönünden bozulmuş, bozma nedenine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

10. Kararın 11.04.2018 tarihinde kesinleşmesi, davacı vekilinin de 17.04.2018 tarihli dilekçesi ile dosyanın görevli 4. Hukuk Dairesine gönderilmesini talep etmesi üzerine dosya Yargıtay 4. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

Özel Daire Kararı:

11. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla 19.09.2019 tarihli 2018/31 E., 2019/76 K. sayılı kararı ile;

“…Davacı vekili tarafından davalı ... aleyhine ilk derece mahkemesi sıfatıyla Dairemizde açılan manevi tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonucunda gereği görüşüldü;

Özel Daire Kararı:

11. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla 19.09.2019 tarihli 2018/31 E., 2019/76 K. sayılı kararı ile;

“…Davacı vekili tarafından davalı ... aleyhine ilk derece mahkemesi sıfatıyla Dairemizde açılan manevi tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonucunda gereği görüşüldü;

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili hakkında Türk Silahlı Kuvvetleri Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği'nde subay ve astsubayların atama ilkelerine yönelik 8.maddede belirlenen ilke ve temel öğeler dikkate alınmaksızın 10 aylık bir sürede davalı idare tarafından keyfi ve hukuka aykırı şekilde 3 kez atama işlemi yapıldığını, bu durumun Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kararlarında da dikkate alınmadığını bu nedenle zarara uğradığını belirterek manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

CEVAP: Davalı ... vekili HMK'nun 46. maddesi şartlarının oluşmadığını ve dava zamanaşımının dolduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Dosya kapsamından davanın ilk olarak 19/06/2013 tarihinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na açıldığı, 03/07/2014 gün ve 2013/12 esas, 2014/4 karar sayılı ilam ile davanın esastan reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 13/05/2016 tarih 2016/7 esas, 2016/7 karar sayılı ilamıyla göreve dair hükümlerin 6100 sayılı HMK'nun 1.maddesi gereğince kamu düzenini ilgilendiren hükümler olduğu, bu nedenle yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, Hukuk Genel Kurulu'nca 22/02/2018 tarih 2017/1 esas 2018/1 karar sayılı ilam ile dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine iş bu kararın kesinleşmesi ve talep halinde dosyanın görevli Yargıtay ilgili hukuk dairesine gönderilmesine karar verildiği davacının talebi üzerine dosyanın dairemize gönderildiği anlaşılmaktadır.

GEREKÇE: Dava, hakimlerin hukuki sorumluluğuna dayalı tazminat istemine ilişkindir.

İki kez mazereti kabul edilen davacı vekilinin 3. duruşma günü için de mazeret dilekçesi vermesi üzerine, mazeretli sayılma talebi reddedilerek HMK'nun 150/1. maddesi gereğince süresi içinde yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırıldığı, takip eden üç aylık süre içerisinde de davanın yenilenmediği anlaşıldığından, davanın HMK'nun 150/5. maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda yazılı bulunan gerekçelerle;

1-Davanın ...nun 150/5. maddesi uyarınca AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,

2-Alınması gereken 44,40-TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 598,00-TL'den mahsubuna, kalan 553,60-TL'nin istek halinde davacıya iadesine,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 4.125,00-TL maktu avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

10. Özel Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından süresi içinde temyiz isteminde bulunmuştur.

II. GEREKÇE

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 4.125,00-TL maktu avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,…” karar verilmiştir.

Kararın Temyizi:

10. Özel Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından süresi içinde temyiz isteminde bulunmuştur.

II. GEREKÇE

13. Dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 46. maddesine dayalı tazminat istemine ilişkindir. Özel Dairece yukarıdaki gerekçe ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

14. Bilindiği üzere hâkim, taraflara duruşmada hazır bulunmak, iddia ve savunmalarını bildirmek için imkân vermeli, tarafları usulüne uygun biçimde duruşmaya davet etmelidir. Fakat tarafların kendilerine tanınan bu imkâna rağmen duruşmaya gelme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ceza usulündekinin aksine hukuk davalarında taraflar zorla (ihzaren) duruşmaya getirilemez. Hukuk davalarında duruşmaya gelmemenin müeyyidesi dava dosyasının işlemden kaldırılması veya gelmeyen tarafın yokluğunda yargılamaya devam edilmesidir (Kuru. Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü. 6. Baskı. İstanbul 200, C:IV, s. 4057).

15. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 141/son maddesi hükmüne göre “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir”.

16. Yine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 30. maddesi gereği hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür. Madde gerekçesinde belirtildiği üzere bu düzenleme ile yargılamanın gecikmeye meydan vermeden, düzenli ve en az masrafla yapılması amaçlanmıştır.

17. Anılan Kanun’un 150. maddesine göre usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir (m.150/1). İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen dava, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez (m.150/2). İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır (m. 150/5).

18. Duruşma günü oturuma katılma imkânı olmayan taraf buna ilişkin mazeretini bildirip belgeleyerek, duruşmanın ertelenmesini isteyebilir. Bu isteği kapsayan dilekçenin HMK'nın 445. maddesi gereğince elektronik ortam olan UYAP üzerinden duruşma saatine kadar gönderilmesi mümkün olup ayrıca fiziki olarak gönderilmesi gerekmez. O hâlde, HMK’nın 150. maddesi kapsamında duruşma tayin edilerek usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan yalnız biri duruşmaya katılırsa, gelmeyen tarafın geçerli mazeret gönderip göndermediği, gerekli masrafın karşılanıp karşılanmadığı incelenmeli, gelen tarafın bu mazeret dilekçesine karşı beyanına göre, gerekli değerlendirme yapılmalıdır.

19. Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması biçiminde açıklanan temel ilke çerçevesinde, davacının duruşmaya katılmama gerekçesi geçerli bir özür (mazeret) olarak kabul edilebilir ise yargılamaya devam edilmeli ve dosya işlemden kaldırılmamalıdır.

20. Bununla birlikte geciken adaletin adaletsizlik olduğu düşünülerek davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere getirilen usul kurallarının kanunun amacına uygun olarak kullanılması gerekir. Bu doğrultuda hâkim tarafın mazeret talebini değerlendirirken objektif birtakım ölçülere başvurmak zorunda olduğundan, duruşmanın ertelenmesini gerektirir mazeretin ne olduğu ilgilisince açıkça ortaya konulmalı ve bu mazeretin haklılığını, geçerliliğini ispat yönünde bilgi ve belgeler mahkemenin takdirine sunulmalıdır.

21. Bu açıklamalar kapsamında somut olay incelendiğinde; eldeki dava 19.06.2013 tarihinde açılmış olup, Hukuk Genel Kurulunun ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararın Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından görev nedeniyle bozulması üzerine dosya Yargıtay 4. Hukuk Dairesine gönderilmiştir. Dairede ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılamaya devam edilmiş, tensip tutanağı ile ön inceleme duruşmasının Hukuk Genel Kurulunca yapılarak uyuşmazlık nedenlerinin belirlenmiş olması nedeniyle delil olarak gösterilen Askeri Yüksek İdare Mahkemesi dosyasının onaylı örneğinin istenmesi için müzekkere yazılmasına, ayrıca taraflara dava ve cevap dilekçelerinde dayandıkları hâlde sunmadıkları delilleri varsa sunmaları için iki haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiştir. Devam eden yargılama sürecinde dört ayrı duruşma günü verilmiş, ancak davacı vekili duruşmaların tamamına başka mahkemelerde duruşmaları bulunduğundan bahisle mazeret dilekçesi göndererek katılmamıştır. Dairenin 09.10.2018 tarihinde yaptığı ilk oturuma davacı bizzat katılarak beyanda bulunmuş, Dairece vekilinin mazereti kabul edilerek duruşma 22.01.2019 tarihine bırakılmıştır. Bu tarihte yapılan duruşma ile bir sonraki 05.03.2019 tarihli duruşmalarda da davacı vekilinin mazereti kabul edilerek, dördüncü duruşma günü olarak 18.06.2019 tarihi belirlenmiş, davacı vekili bu duruşma için de farklı mahkemelerde duruşması bulunduğunu belirterek yargılamanın ileriki bir tarihe ertelenmesi isteği ile 17.06.2019 tarihli mazeret dilekçesini göndermiştir. Yapılan duruşmada ise davalı Hazine vekili bu kez mazeretin yargılamayı uzatmaya matuf olduğunu beyan ederek reddi ile davayı takip etmediklerinden dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiş; Dairece de aynı gerekçelerle dosya işlemden kaldırılmış ve üç ay içinde yenilenmediğinden 19.09.2019 tarihinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

22. Görüldüğü üzere, davacı vekili üst üste üç duruşma için başka mahkemelerde duruşması olduğu gerekçesi ile mazeret dilekçesi göndermiş olup, eldeki davanın duruşmasına katılmak yerine başka mahkemelerdeki duruşmalara katılmayı tercih etmesi karşısında, Özel Dairece 17.06.2019 tarihli dilekçenin yargılamanın uzatılmasına matuf olduğu kabul edilerek dosya işlemden kaldırılmış, yasal süresi içerisinde de dava yenilenmemiştir. Özel Dairenin üçüncü kez yinelenen mazeret talebi hakkında Anayasanın 141/son maddesi ile HMK’nın 30. maddesi kapsamında yaptığı bu değerlendirmede, dava tarihi ve yargılama süreci gözetildiğinde bir isabetsizlik bulunmamakta olup, usul ve yasaya uygun olduğu tespit edilen Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararın onanması gerekmiştir.

III. SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararın ONANMASINA,

Harç peşin alındığından harç alınmasına yer olmadığına,