muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2011/35864, Karar No: 2013/25492, Tarih: 09.10.2013

Bu açıklamalar ışığında, iş hukukunda işyeri devrinin işçilik alacaklarına etkileri üzerinde ayrıca durulmalıdır. İşyeri devri halinde kıdem tazminatı bakımından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki son ücreti ile sınırlı olmak üzere sorumludur. 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde sözü edilen devreden işveren için öngörülen iki yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir.

Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden son işveren sorumlu olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. İşyerinin devredildiği tarihe kadar doğmuş bulunan ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücretlerinden 4857 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca devreden işveren ile devralan işveren müştereken müteselsilen sorumlu olup, devreden açısından bu süre devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle sınırlıdır. Devir tarihinden sonraki çalışmalar sebebiyle doğan sözü edilen işçilik alacakları sebebiyle devreden işverenin sorumluluğunun olmadığı açıktır. Bu bakımdan devirden sonraya ait ücret, fazla çalışma, hafta tatili çalışması, bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarından devralan işveren tek başına sorumlu olacaktır.

Somut olayda  Mahkemece, davalı şirketin ihale süresi bitiminde işyerini terk ettiği ve davacıya yeni bir iş vermediğinden akdi eylemli olarak feshettiği sonucuna varılarak, feshe bağlı alacaklar hüküm altına alınmıştır.

Davacı, belediyeye ait temizlik işlerinde alt işveren işçisi olarak çalışmıştır. Son alt işveren davalı şirketin ihale süresi 31.12.2009 günü sona ermiştir. Davacı, ertesi gün yeni ihaleyi alan dava dışı şirket işçisi olarak aynı işte çalışmaya devam etmiştir. Davalı şirket tarafından yapılmış yazılı bir fesih bildirimi veya kıdem-ihbar tazminatı ödemesi yoktur. Davacı aynı işte ertesi gün yeni ihaleyi alan şirket işçisi olarak çalışmaya devam etmiş olup, alt işverenler arasında işyerinin devri söz konusudur. Bu nedenle iş akdi devam eden davacı, feshe bağlı olan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti talep edemez. Mahkemece yanılgılı değerlendirme ile alt işveren değişikliği fesih kabul edilerek feshe bağlı isteklerin hüküm altına alınması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

F) Sonuç:Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 09/10/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2024/12864, Karar No: 2025/1157, Tarih: 03.02.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/12864 E.  ,  2025/1157 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/1135 Esas, 2024/1230 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Tunceli Sulh Hukuk Mahkemesinin 11.10.2023 Tarihli ve 2022/200 Esas, 2023/671 Karar Sayılı Kararı

Kısıtlı ..., 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 404 üncü maddesi gereğince kısıtlanmış ve kendisine ... vasi olarak atanmıştır.

Tunceli Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü 05.07.2024 tarihli yazısı ile Tunceli .......; Bakım, Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkez Müdürlüğünde korunma ve bakım altındayken 02.07.2024 tarihinde Kayseri iline nakil olan ... isimli engelliye sosyal çalışmacı olarak görev yapan ...'nun vasi olarak atandığını, söz konusu engellinin nakil işlemlerinin gerçekleşmesi nedeni ile vasilik kararının iptal edilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece 01.08.2024 tarihli ek kararla, vesayet altına alınan kısıtlının Kayseri ili Develi Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi'ne nakil olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Develi Sulh Hukuk Mahkemesinin 30.09.2024 Tarihli ve 2024/1135 Esas, 2024/1230 Karar Sayılı Kararı

Vasi tarafından usulüne uygun olarak adres değişikliğinin talep edilmediği ve bu hususta vesayet makamınca bir karar verilmediği, bu durumda kısıtlının yerleşim yerinin vesayet makamının bulunduğu yer mahkemesi olduğu, vesayet makamının ise kısıtlama kararı veren Tunceli Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun’un 404 üncü maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlının vasisinin görevine son verilmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.”

C. Değerlendirme

“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”

4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:

“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur.”

C. Değerlendirme

Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Tunceli Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığı gibi kısıtlı veya vasinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi de olmadığından vesayet dosyasının takibi ile ilgili karar vermekte Tunceli Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Tunceli Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

03.02.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/3160, Karar No: 2021/10579, Tarih: 07.12.2021

**3. Ceza Dairesi         2021/3160 E.  ,  2021/10579 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN;

Mahkemesi :Ceza Dairesi

İlk Derece Mahkemesi :... 29. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.04.2019 tarih ve 2017/328 - 2019/113 sayılı kararı

Katılanlar : TBMM Başkanlığı, T.C. Cumhurbaşkanlığı,

T.C. Cumhurbaşkanı ...

Suç : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme,

Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme,

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya

veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme,

silahlı terör örgütüne üye olma

Hüküm : I. Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ayrı ayrı;

1) TCK’nın 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 62, 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi,

2) Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve

silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından ayrı ayrı karar verilmesine yer olmadığına dair karara ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi,

II. Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ayrı ayrı;

1) TCK’nın 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 39/2-c delaletiyle 39/1, 62, 53, 58/9 ve

63. maddeleri uyarınca mahkumiyet kararına ilişkinistinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi,

2) Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve

silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından ayrı ayrı karar verilmesine yer olmadığına dair karara ilişkin

istinaf başvurusunun esastan reddi,

III. Sanıklar ..., ...,

..., ..., ... ve

... hakkında ayrı ayrı;

1) Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme,

Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya

veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme

suçlardan CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca ayrı ayrı

beraate dair karara ilişkin istinaf başvurusunun

düzeltilerek esastan reddi,

2) TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1,

TCK’nın 62, 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca

mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun

düzeltilerek esastan reddi,

IV. Sanıklar ... ve

... hakkında ayrı ayrı;

1) Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme,

Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya

veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme

suçlardan CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca ayrı ayrı

beraate dair karara ilişkin istinaf başvurusunun

düzeltilerek esastan reddi,

düzeltilerek esastan reddi,

IV. Sanıklar ... ve

... hakkında ayrı ayrı;

1) Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme,

Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya

veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme

suçlardan CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca ayrı ayrı

beraate dair karara ilişkin istinaf başvurusunun

düzeltilerek esastan reddi,

2) TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1,

TCK’nın 221/4-2, 221/5, 62, 53, 58/9 ve 63. maddeleri

uyarınca mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi

Temyiz edenler : Katılan TBMM Başkanlığı vekili, katılan T.C. Cumhurbaşkanlığı vekili, katılan T.C. Cumhurbaşkanı ... vekili ve sanıklar müdafileri ile sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,

... ve ...

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;

Temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;

I. Bir kısım sanık ve müdafilerinin duruşmalı inceleme talepleri yönünden;

Bir kısım sanık ve müdafilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca takdiren, bir kısım sanık müdafilerinin duruşmalı inceleme istemlerinin ise yasal şartları oluşmadığından 5271 sayılı CMK’nın 299/1. maddesi gereğince ayrı ayrı REDDİNE,

II. Katılan TBMM Başkanlığı vekili, katılan T.C. Cumhurbaşkanlığı vekili ve katılan T.C. Cumhurbaşkanı ... vekilinin silahlı terör örgütüne üye olma suçuna ilişkin temyiz talepleri yönünden;

Silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliği itibariyle suçtan doğrudan doğruya zarar görmeyen ve bu nedenle de davaya katılma hakları bulunmayan TBMM Başkanlığı, T.C. Cumhurbaşkanlığı ve T.C. Cumhurbaşkanı ...’ın hükmü temyiz yetkisi bulunmadığından, katılanlar vekillerinin temyiz isteminin 5271 sayılı CMK’nın 298. maddesi uyarınca REDDİNE,

III. Sanık ... müdafiinin temyiz itirazı yönünden;

5271 sayılı CMK’nın 298/1. maddesinin “Yargıtay, süresi içinde temyiz başvurusunda bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa, temyiz istemini reddeder” şeklindeki hükmü karşısında; sanık müdafii tarafından verilen 26.02.2020 tarihli temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği anlaşılmakla, temyiz isteminin 5271 sayılı CMK’nın 298. maddesi gereğince REDDİNE,

5271 sayılı CMK’nın 298/1. maddesinin “Yargıtay, süresi içinde temyiz başvurusunda bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa, temyiz istemini reddeder” şeklindeki hükmü karşısında; sanık müdafii tarafından verilen 26.02.2020 tarihli temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediği anlaşılmakla, temyiz isteminin 5271 sayılı CMK’nın 298. maddesi gereğince REDDİNE,

IV. Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarına ilişkin verilen karar verilmesine yer olmadığına dair kararlar, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçuna yardım etme suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarına ilişkin verilen karar verilmesine yer olmadığına dair kararlar, sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri ile sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçlardan kurulan beraat hükümlerine yönelik yapılan incelemede;

Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Ayrıntıları Dairemizin 22.03.2019 tarih 2018/7103 Esas, 2019/1953 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere;

5237 sayılı TCK’nın 309. maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçunun maddi unsuru/tipik eylem, cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli vasıtalarla teşebbüs etmektir.

Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de, bu husus suçun unsuru değildir.

Suçun bu amaçla kurulmuş bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi, korunan amaçlara matuf fiillerin elverişliliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımakta ise de, bu husus suçun unsuru değildir.

Suç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmak, bu düzen yerine başka bir düzen getirmek veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemek amacına matuf doğrudan genel kast ile işlenebilen bir suçtur.

Suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında 5237 sayılı TCK’nın 309. maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür.

Suça iştirakten söz edebilmek için amaca yönelik bir fiil işleme hususunda iştirak iradelerini ortaya koyan kişilerin hepsinin bu amaçla kurulmuş bir örgütün üyesi olması da gerekmez.

15 Temmuz 2016 günü, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Anayasal düzeninin değiştirilmesi amacıyla, Türk Silahlı Kuvvetlerine sızmış FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu olan ve/veya bu örgütsel faaliyeti destekleyen 8.000’in üzerinde askeri personel tarafından savaş uçakları dahil 35 uçağın, 3 geminin, 37 helikopterin, 74’ü tank olmak üzere 246 zırhlı aracın ve 4.000’e yakın hafif silahın kullanılarak; Cumhurbaşkanına suikasta teşebbüs edilmiş, TBMM ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi başta olmak üzere birçok stratejik merkez bombalanmış, Başbakanın konvoyuna silahlı saldırı gerçekleştirilmiş, kalkışmaya karşı koyan güvenlik görevlileri ile sokaklara çıkan sivillere devletin silahlı kuvvetlerine ait uçak, helikopter, tank ve silahlarla saldırılarak 4’ü asker, 63’ü polis ve 183’ü sivil olmak üzere toplam 250’den fazla kişi şehit edilmiş, 23’ü asker, 154’ü polis ve 2.558’i sivil olmak üzere toplam 2.735 kişi de yaralanmıştır.

Somut darbe teşebbüsü, 5237 sayılı TCK’nın 309. maddesinde sayılan amaçlara matuf zarar tehlikesi doğuran vahim eylemler vasfını aşarak, Anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırma neticesine yönelmiş, örgütün ülke genelindeki organik bütünlüğünden ve etkinliğinden istifade edilerek planlanıp uygulanmış, neticesi ve başarısı eş zamanlı, senkronize hareketlere bağlı hukuki anlamda tek bir fiil olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle örgütsel koordinasyon veya iştirak iradesi gereğince ve iş bölümü doğrultusunda bulundukları mahal ve konumlarına uygun, amaca hizmet eden ve katkı sunan icrai harekette bulunanların, icra aşamasına geçerek amaç suç yönünden somutlaştığında ve elverişliliğinde tartışma bulunmayan bu fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurdukları gözetilerek 5237 sayılı TCK’nın 37. maddesi kapsamında “doğrudan fail” olduklarının kabulünde zorunluluk vardır.

Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen Anayasayı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek ülke çapındaki icra hareketleriyle illi bir değer taşıyan icra hareketlerini gerçekleştirenlerin ya da görev paylaşımı bağlamında henüz sırası gelmemiş icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların bu suç yönünden müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Doğrudan kanuni tanımda öngörülen cebir ve şiddet içeren icrai hareket niteliğinde olmayan, somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde (faillerle birlikte) fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurmalarını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımayan, suç organizasyonu içinde bir iş bölümünün gereği olarak görevlendirilmeleri nedeniyle ika edildiği kanıtlanamayan ancak suçun icrasına başlanmasından sonra katılma iradesini açıkça ortaya koyan, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelen hareketleri gerçekleştiren sanıkların eylemlerinin, 5237 sayılı TCK’nın 309/1 ve 39/2-c maddeleri kapsamında Anayasayı ihlale teşebbüs suçuna yardım etmek suçunu oluşturacağı gözetilmeli, hukuki durumları buna göre tespit edilmelidir.

5237 sayılı TCK’nın 309. maddesinde düzenlenen suç bir somut tehlike suçu olduğundan suçun oluşması için ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi aranmamaktadır. Bu itibarla sanığın amaca matuf eylemi ve/veya işlediği elverişli araç suç ile suçun konusu üzerinde meydana gelen somut tehlike arasında illiyet bağının bulunması gerekli ve yeterlidir. Suça teşebbüsün kabulü için aranan elverişli vasıtalarla cebri eylemlere başlanıp başlanmadığı araştırılırken ve vasıtanın elverişliliği takdir edilirken tek tek yapılan eylemlerle amaçlanan hedefler arasında doğrudan doğruya bağ kurmak yoluna gidilemez. Ancak her hâlükârda ülke genelinde gerçekleştirilmek istenen amaca matuf cebri/icrai fiilin, sanığın bulunduğu mahalde/sorumluluk sahasında da doğrudan doğruya ya da araç suçlar yönünden icrasına başlanması aranmalıdır. Sanığın bu icrai fiile yine icrai bir hareketle katılması mümkün olduğu gibi garantörlük yükümlülüğünü ihmal etmek suretiyle de iştirak edebileceği görülmektedir.

Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur (1982 Anayasasının 137/2 ve 5237 sayılı TCK’nın 24/3. maddeleri). Askeri hizmete müteallik hususlarda verilen emir bir suç teşkil ederse bu suçun işlenmesinden emri veren mesuldür. Ancak amirin emrinin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğu kendisince malum ise, maduna da faili müşterek cezası verilir (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu 41/3-B).

Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur (1982 Anayasasının 137/2 ve 5237 sayılı TCK’nın 24/3. maddeleri). Askeri hizmete müteallik hususlarda verilen emir bir suç teşkil ederse bu suçun işlenmesinden emri veren mesuldür. Ancak amirin emrinin adli ve askeri bir suç maksadını ihtiva eden bir fiile müteallik olduğu kendisince malum ise, maduna da faili müşterek cezası verilir (1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu 41/3-B).

V. Bölge Adliye ve İlk Derece Mahkemelerince sübutu kabul edilen somut olay ve bu çerçevede yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında somut olay ve sanıkların belirtilen eylemleri muvacehesinde hukuki durumlarının değerlendirilmesinde;

1) Sanık ...’ın eylemleri değerlendirildiğinde;

Olay tarihinde sanığın... İl Jandarma Komutanlığında jandarma kurmay albay rütbesiyle il jandarma komutanı olarak görev yaptığı,

13 ve 14 Temmuz 2016 tarihlerinde Harp Akademileri Komutanlığında görevli kimlik bilgileri tespit edilemeyen sivil giyimli 2 subay ile sanığın il jandarma komutanlığı alay binasında görüştükleri, 14 Temmuz 2016 tarihi öğle saatlerinde ... Komutanlığında darbe girişimine ilişkin gerçekleştirilen koordinasyon toplantısı sonrasında sanığın, konumu itibariyle darbe teşebbüsünün planlama ve organizasyon kısmı içerisinde yer aldığı anlaşılan Tuğgeneral ... ile birlikte ... ilçesinde bulunan Hava Harp Okuluna gittikleri ve burada Hava Harp Okulu Komutanı Tümgeneral ... ile görüştükleri (14 Temmuz 2016 tarihi akşam saatlerinde Hava Harp Okulunda ..., ... ve ... koordinatörlüğünde darbe girişiminin son koordinasyon toplantısı icra edilmiştir), akabinde sanığın Tuğgeneral ... ile birlikte Atatürk Havalimanında bulunan jandarma koruma bölüğüne geçtikleri ve burada havalimanına ait kroki üzerinde havalimanının giriş ve çıkış yerleri, devlet konukevi, iç ve dış hatlar terminalleri, kontrol kuleleri ve yerlerinin tespiti konusunda çalışma yaptıkları,