muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/2302, Karar No: 2021/7282, Tarih: 20.12.2021

Bölge Adliye Mahkemesince; 26/05/2018 tarihli genel kurul toplantı tutanağının üçüncü maddesinde şirket müdürlerinin ve müdürler kurulu başkanı seçimine geçildiği, ...'in söz alarak 30/03/2018 tarihli genel kurulda seçilen müdürlerin görevden alınmasını önerdiği, önerinin oy birliği ile kabul edildiği, karar tarihinden itibaren aksi bir karar alınıncaya kadar davalı Antalya Akvaryum Ltd Şti'ne şirket müdürü olarak ... Akvaryum Ltd. Şti. ve onun gerçek kişi temsilcisi ... ile ... Akvaryum A.Ş ve onun gerçek temsilcisi olarak ...'ın şirket müdürü olarak seçildikleri, ... Akvaryum A.Ş'nin müdürler kurulu başkanı olarak atanmasına karar verildiği ve şirketi resmi dairelerde, kamu kurum ve kuruluşlarında şirket müdürleri ... Akvaryum A.Ş'ni gerçek kişi temsilcisi ... ve ... Akvaryum Ltd Şti gerçek kişi temsilcisi ...''in şirket unvanı ve kaşesi altında temsil ve ilzam etmek üzere yetkili kılınmalarına oy birliği ile karar verildiği, davacı ... Ltd Şti'nin temsilcisi...'un toplantıyı terk ettiği, ...'un toplantıya katılım hususundaki temsilci kararını yanında götürdüğü, toplantı başkanı tarafından toplantıya devam için yeterli çoğunluğun bulunması sebebiyle toplantıya devam edildiği, 30/03/2018 tarihli genel kurul toplantı tutanağında; davalı şirket müdürü ...'ın müdürlüğünün devamına, şirket müdürleri... ve ...''in müdürlükten istifası nedeniyle imza yetkisinin iptaline, karar tarihinden itibaren aksi bir karar alınıncaya kadar ... Turizm Ltd Şti'ni temsilen... ve ... Akvaryum Ltd Şti'ni temsilen de...'in de şirket müdürü olarak atanmasına, ...'ın müdürler kurulu başkanı olarak atanmasına karar verildiği, 6102 sayılı TTK'nın 622. maddesine göre; anonim şirket genel kurul kararlarının butlanına ve iptaline ilişkin hükümlerin kıyas yoluyla limited şirketlere de uygulanacağı gerekçeleriyle; davacının genel kurulun iptali dışında şirket müdürlerinin yetkilerinin kısıtlanması talep ettiği de gözetildiğinde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre, şirket müdürlerinin yetkilerinin kısıtlanması talebinin de husumetin şirket müdürlerine karşı yöneltilmesi zorunlu olduğundan, davacı vekilinin bu husustaki istinaf itirazları yerinde görülmüş ancak davacı vekilinin, şirket ana sözleşmesine aykırı kararın yok hükmünde olduğu, bu nedenle toplantıya katılma ve muhalefet şerhini tutanağa geçirme şartının aranmayacağı istinaf sebepleri ana sözleşme ile atanan müdürlerin değiştirilmesine ilişkin kararın, TTK'nın 447. maddesinde düzenlenen butlana tabi kararlardan olmadığı ve TTK'nın 446

. maddesinde düzenlenen butlana tabi kararlardan olmadığı ve TTK'nın 446. maddesine göre; dava açan ortağın iptalini istediği kararın alındığı genel kurula katılıp kararlarda aleyhe oy kullanması ve oylamadan sonra da muhalefet şerhini tutanağa geçirmesi gerekli kararlardan olduğu davacı şirket temsilcisinin toplantıyı terk ettiği, muhalefet şerhini de tutanağa geçirmediği, genel kurulda alınan kararların batıl olmadığı gerekçeleriyle de davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddiyle ilk derece mahkemesince limited şirket genel kurul kararının iptaline ilişkin davada Antalya Akvaryum Ltd. Şti.'ne husumet yöneltilmesi gerekli ve yeterli olup bunun dışında diğer şirket ortaklarına husumet yöneltilmesinin doğru olmadığı değerlendirmesi yerinde görülmemiş davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan kabulüyle ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları ile özellikle dava dilekçesi içeriği, HMK’nın 320. maddesi gereğince ilk derece mahkemesince gerçekleştirilen ve taraf vekillerinin de hazır bulunduğu öninceleme duruşmasında saptanan uyuşmazlığın niteliği, davacı yan vekilinin ilk derece mahkemesince reddedilen ihtiyati tedbir istemine yönelik kanunyolu başvuru dilekçesindeki açık beyanları gözetildiğinde, davalı limited şirketin 26.5.2018 tarihli genel kurulunda alınan şirket müdürlerinin azli ve yerlerine yeni şirket müdürlerinin seçimine ilişkin kararın iptali istemine ilişkin olup yasal dayanağı 6102 sayılı Kanun’un 622. maddesi delaletiyle uygulanması gereken 445 vd. maddeleridir.

Davacı yan asal nitelikteki bu istemin yanında, anılan genel kurulda seçilen müdürlerin yetkilerinin dava sonuçlanıncaya değin kısıtlanmasını, yine dava sonuçlanıncaya değin şirket müdürlüğünün önceden olduğu gibi ve tedbiren taraf şirketler tarafından yerine getirilmesine ilişkin talepte bulunmuştur. Bu yoldaki istem, 6102 sayılı TTK’nın 622. maddesi delaletiyle uygulanması gereken 449. maddesi ile 6100 sayılı HMK’nın 389 vd. maddeleri çerçevesinde bir ihtiyati tedbir istemi niteliğinde olup davada TTK’nın 630/2. maddesine dayalı asal bir talep bulunmadığı, ilk derece mahkemesinin davanın nitelendirilmesine ilişkin kararının yerinde bir değerlendirmeye dayandığı açıktır.

Bu durumda, davacı yan vekilinin HMK’nın 357. maddesi hilafına davanın birden çok asal isteme ilişkin olduğu yolundaki istinaf başvurusu üzerine, bölge adliye mahkemesince, HMK’nın 26. maddesine de aykırı düşecek şekilde davanın bir yandan genel kurul kararının iptali, bir diğer yandan ise 6102 sayılı TTK’nın 630/2. maddesi anlamında şirket müdürlerinin yetkilerinin kısıtlanmasına ilişkin iki ayrı asal isteme ilişkin olduğu yolundaki nitelendirmesinde isabet yok ise de, bu husus temyiz edenin sıfatına ve ileri sürdüğü temyiz nedenlerine göre bozma nedeni sayılmamıştır.

2- Davanın saptanan ve açıklanan niteliğine göre, bölge adliye mahkemesince verilen kararda, iptal davasına ilişkin olarak yöntemince yapılan değerlendirmeye dayalı olarak ilk derece mahkemesince verilen davanın reddine dair kararın isabetli bulunmuş olması da gözetildiğinde, dava konusunu oluşturmayan istem bakımından herhangi bir gerekçeye yer verilmemesi sonuca etkili olmayıp davacı yan vekilinin temyiz isteminin reddi ile bölge adliye mahkeme kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 4,90 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 20/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/3807, Karar No: 2020/616, Tarih: 11.02.2020

**20. Hukuk Dairesi         2019/3807 E.  ,  2020/616 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı Hazine ... köyü 159 ada 27 parsel sayılı taşınmazın tapuda davalı adına kayıtlı olduğunu ancak taşınmazın gerçekte taşlık ve kayalık vasfında olduğundan zilyetlikle kazanılacak yerlerden olmadığını ve ayrıca davalı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının da oluşmadığını belirterek taşınmazın tapusunun iptali ile Hazine adına tescilini talep etmiş, mahkemece davanın kabulüne, ...mevkii 159 ada 27 parselde davalı adına kayıtlı tapunun iptali ile davacı Hazine adına taşlık ve kayalık cinsi ile tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava tapu iptali ve tesil talebine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde tesbit tarihinden önce 1966 yılında yapılıp 1967 yılında kesinleşen orman kadastrosu ve 1980 yılında yapılıp 13.05.1982 tarihinde ilân edilerek dava tarihinden önce kesinleşmiş olan aplikasyon ve 6831 sayılı Kanunun 1744 sayılı Kanun ile değişik 2. madde uygulaması, 1990 yılında yapılıp kesinleşen aplikasyon ve 6831 sayılı Kanunun 3302 sayılı Kanun ile değişik 2/B madde uygulaması mevcuttur.

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye, mahkemece yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporuna göre çekişmeli taşınmazın zilyetlikle kazanılamayacak taşlık ve kayalık vasfında olduğu anlaşıldığına göre, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunun 16. maddesi ile 3402 sayılı Kanuna eklenen 36/A maddesi gereğince davalıdan onama harcı alınmasına yer olmadığına, temyiz harcının istek halinde iadesine
Yargıtay — Esas No: 2014/5124, Karar No: 2014/13718, Tarih: 15.09.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/5124 E.  ,  2014/13718 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BURSA 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 09/10/2013

NUMARASI : 2012/469-2013/538

Taraflar arasında görülen davada Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 09/10/2013 tarih ve 2012/469-2013/538 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin, dünya çapında tanınan Pfizer İnc. ilaç şirketinin bağlı kuruluşu olduğunu, “S. S.” ibareli markasını TPE nezdinde 5. sınıftaki malları kapsar nitelikte 173432 noda adına tescil ettirdiğini, davalının “S.” ibareli markayı aynı sınıfta yer alan mallar yönünden TPE nezdinde 2010/55195 noda adına tescil ettirdiğini, davalının müvekkilinin markasınının bilinirliğinden faydalanmak amacıyla bu yönde bir tescil yaptırdığını, zira davalının TPE nezdinde 2011/73789 ve 2011/70967 nolu başvurularıyla müvekkiline ait markanın birebir aynını 3. sınıfta adına tescil ettirmek istediğini, müvekkilin markasının özellikle bebeklerde gaz giderici ilaç olarak yoğun şekilde kullanıldığını, davalının da gerek tescilli markasının gerekse tescil başvurusunda bulunduğu markayı bebek masaj kremlerinde ve gaz gidericilerde kullandığını, davalının müvekkil markasının aynını tescilsiz biçimde bebekler icin üretilen masaj kremlerinde kullanımının açıkça marka hakkına tecavüz teşkil ettiği gibi haksız rekabet de oluşturduğunu ileri sürerek davalıya ait 2010/55195 sayılı “S” ibareli markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davalının müvekkiline ait markanın aynını tescilsiz şekilde bebek masaj kremlerinde kullanımının haksız rekabet ve marka hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün ve haksız rekabetin men'ine, davalının haksız rekabet niteliğindeki faaliyetlerinin önlenilerek ürünlerinin toplatılıp imhasına, internet içeriklerinin çıkartılmasına, bu mümkün olmadığı taktirde sitelere erişimin engellenilmesine, karar kesinleştiğinde hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; müvekkilinin markasıyla davalı markası arasında iltibasa mahal verir nitelikte bir benzerliğin bulunmadığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili; müvekkilinin markasıyla davalı markası arasında iltibasa mahal verir nitelikte bir benzerliğin bulunmadığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; taraf markaları arasında ayırt edilemeyecek kadar benzerlik bulunduğu, markaların aynı tür mallarda kullanıldığı, aralarında KHK'nın 7/1-b ve 8/1-b maddeleri gereğince iltibas tehlikesinin bulunduğu, hükümsüzlük kararının ilanı talebinin 556 sayılı KHK'da düzenlenmediği gibi bu hususta yasal şartların oluşmadığı, davalının tescilli markasının kullanımının yasal kullanım olduğu gerekçesiyle davalı adına TPE nezdinde 2010/55195 noda kayıtlı “SABBSİMPLEX” ibareli markanın 556 sayılı KHK'nın 42. maddesi gereğince hükümsüzlüğüne, ilan talebinin reddine, davalının tescilli markasını kullanımının yasal olması nedeniyle fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Somut olayda davacı vekili; davalının, tescilli "S" ibareli markasını kullanımının yanında, müvekkilinin markasının kullanıldığı ürünlerle aynı amaca hizmet eden bebek masaj kremlerinde müvekkilinin markasıyla birebir aynı olan "S" ibareli markayı tescilsiz şekilde kullandığını, bu kullanım şeklinin adına tescilli markanın kullanımı olarak nitelenemeyeceğini ileri sürerek, davalının bu eylemlerinin müvekkilinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile haksız rekabetin sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, kararın 556 Sayılı KHK'nın 62/f maddesi uyarınca ilanına yönelik taleplerde de bulunmuştur. Ne var ki mahkemece bu iddia ve taleplere yönelik karar gerekçesinde bir değerlendirme yapılmadığı gibi hüküm de kurulmamıştır. Mahkemece davacı vekilin talebinin sadece davalı adına kayıtlı "S" ibareli markaya ilişkin olduğu sonucuna varılarak, dava dilekçesinde yer alan diğer iddia ve talepler değerlendirilmeksizin eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış kararın bu nedenle temyiz eden davacı yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ:Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 15.09.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2018/3177, Karar No: 2018/11051, Tarih: 31.05.2018

**4. Ceza Dairesi         2018/3177 E.  ,  2018/11051 K.**

**"İçtihat Metni"**

Cinsel taciz ve şantaj suçlarından sanık ... hakkında İstanbul Anadolu 66. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/129 esasına kayden yapılan yargılama sırasında, sanığın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca gözlem altına alınmasına dair 24/10/2017 tarihli ara kararına karşı yapılan itirazın kabulü ile anılan kararın kaldırılmasına ilişkin mercii İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/11/2017 tarihli ve 2017/2834 değişik iş sayılı kararı, Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'nün 27/02/2018 gün ve 94660652-105-34-12462-2017-KYB sayılı istemleri ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 07/03/2018 gün ve 2018/18607 sayılı bozma düşüncesini içeren ihbarnamesiyle Daireye gönderilmiş olduğu görülmekle, dosya incelendi:

Kanun yararına bozma isteyen ihbarnamede;

5271 sayılı Kanun'un 74/1-4. maddesinin, "1) Fiili işlediği yolunda kuvvetli şüpheler bulunan şüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığını, akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğunu ve bunun, kişinin davranışları üzerindeki etkilerini saptamak için; uzman hekimin önerisi üzerine, Cumhuriyet savcısının ve müdafiin dinlenmesinden sonra resmî bir sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından karar verilebilir. (4) Gözlem altına alınma kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, kararın yerine getirilmesini durdurur." şeklinde olduğu, sanığın suç tarihinde cezaî ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususunda sanığın sevk edildiği Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 08/06/2017 tarihli ve 11176871462 sayılı raporu ile anılan Kanun'un 74. maddesi gereğince gözlem altına alınmasının gerektiğinin bildirildiği, dolayısıyla uzman bir hekimin önerisi üzerine, anılan kararın verildiği gözetilmeksizin, Mahkemenin infaz yetkisini kısıtlayacak şekilde, sanık hakkında Adli Tıp Kurumundan rapor aldırılması, anılan kurumun rapor düzenleyememesi hâlinde gözlem altına alma kararı verilmesi gerektiğinden bahisle itirazın kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunduğu anlaşılmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

I-Olay:

TÜRK MİLLETİ ADINA

I-Olay:

Cinsel taciz ve şantaj suçlarından sanık ... hakkında İstanbul Anadolu 66. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/129 esasına kayden yapılan yargılama sırasında, sanığın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca gözlem altına alınmasına dair 24/10/2017 tarihli ara kararına karşı yapılan itirazın kabulü ile anılan kararın kaldırılmasına ilişkin mercii İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/11/2017 tarihli ve 2017/2834 değişik iş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun'un 74/1-4. maddesinin, "1) Fiili işlediği yolunda kuvvetli şüpheler bulunan şüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığını, akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğunu ve bunun, kişinin davranışları

üzerindeki etkilerini saptamak için; uzman hekimin önerisi üzerine, Cumhuriyet savcısının ve müdafiin dinlenmesinden sonra resmî bir sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından karar verilebilir. (4) Gözlem altına alınma kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, kararın yerine getirilmesini durdurur." şeklinde olduğu, sanığın suç tarihinde cezaî ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususunda sanığın sevk edildiği Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 08/06/2017 tarihli ve 11176871462 sayılı raporu ile anılan Kanun'un 74. maddesi gereğince gözlem altına alınmasının gerektiğinin bildirildiği, dolayısıyla uzman bir hekimin önerisi üzerine, anılan kararın verildiği gözetilmeksizin, Mahkemenin infaz yetkisini kısıtlayacak şekilde, sanık hakkında Adli Tıp Kurumundan rapor aldırılması, anılan kurumun rapor düzenleyememesi hâlinde gözlem altına alma kararı verilmesi gerektiğinden bahisle itirazın kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle kanun yararına bozmaya konu edildiği anlaşılmıştır.

II-Kanun Yararına Bozma İstemine İlişkin Uyuşmazlığın Kapsamı:

Sanık hakkında CMK'nın 74. maddesi gereğince verilen gözlem altına alma kararına yönelik itirazın kabulüne dair merci kararında isabet bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkindir.

III-Hukuksal Değerlendirme:

II-Kanun Yararına Bozma İstemine İlişkin Uyuşmazlığın Kapsamı:

Sanık hakkında CMK'nın 74. maddesi gereğince verilen gözlem altına alma kararına yönelik itirazın kabulüne dair merci kararında isabet bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkindir.

III-Hukuksal Değerlendirme:

1982 Anayasası'nın 12. maddesinin birinci fıkrasında; herkesin, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu belirtilmiş, 13. maddesinde; "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." biçiminde düzenleme yapılmış, yine 19. maddesinde; herkesin, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğu, mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması; bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi; toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi; usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakkında sınır dışı etme yahut geri verme kararı verilen bir kişinin yakalanması veya tutuklanması; halleri dışında kimsenin hürriyetinden yoksun bırakılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

CMK'nın 74. maddesi;

"(1) Fiili işlediği yolunda kuvvetli şüpheler bulunan şüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığını, akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğunu ve bunun, kişinin davranışları üzerindeki etkilerini saptamak için; uzman hekimin önerisi üzerine, Cumhuriyet savcısının ve müdafiin dinlenmesinden sonra resmî bir sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından karar verilebilir.

(2) Şüpheli veya sanığın müdafii yoksa hâkim veya mahkemenin istemi üzerine, baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.

(3) Gözlem süresi üç haftayı geçemez. Bu sürenin yetmeyeceği anlaşılırsa resmî sağlık kurumunun istemi üzerine, her seferinde üç haftayı geçmemek üzere ek süreler verilebilir; ancak sürelerin toplamı üç ayı geçemez.

(4) Gözlem altına alınma kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, kararın yerine getirilmesini durdurur.

(5) Bu Madde hükmü, 223 üncü Maddenin sekizinci fıkrası gereğince yargılamanın durması kararı verilmesi gereken hâllerde de uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

(3) Gözlem süresi üç haftayı geçemez. Bu sürenin yetmeyeceği anlaşılırsa resmî sağlık kurumunun istemi üzerine, her seferinde üç haftayı geçmemek üzere ek süreler verilebilir; ancak sürelerin toplamı üç ayı geçemez.

(4) Gözlem altına alınma kararına karşı itiraz yoluna gidilebilir; itiraz, kararın yerine getirilmesini durdurur.

(5) Bu Madde hükmü, 223 üncü Maddenin sekizinci fıkrası gereğince yargılamanın durması kararı verilmesi gereken hâllerde de uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

Gözlem altına alınma kararı, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir düzenlemedir. Bu nedenle kanun koyucu tarafından sıkı koşullara bağlı tutulmuştur. Bu koşullar; kuvvetli şüphenin bulunması, uzman hekimin önerisi, Cumhuriyet savcısının ve müdafiin dinlenmesi, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından karar verilmesi ve süredir. Her ne kadar kanun maddesinde belirtilmese de gözlem altına alınma kararı kişiyi hürriyetinden yoksun bırakacağı için Anayasa'da temel hak ve hürriyetlerin kısıtlanması için öngörülen ölçülülük ilkesi, gözlem altına alınma kararı verilirken de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda, şüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığı, akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğu ve bunun, kişinin davranışları üzerindeki etkileri gözlem altına alınmadan tespit edilebiliyorsa önce bu yol tüketilmeli, başka türlü tespitin mümkün olmaması halinde ise gözlem altına alınma yoluna başvurulmalıdır. Ayrıca sanık veya şüphelinin isnad edilen suçu işlediğine dair kuvvetli şüphe bulunmuyorsa gözlem altına alınma kararı verilemeyecektir. Gözlem altına alınma kararı verilmeden önce mutlaka uzman hekimden görüş alınması gerekir. Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma özelliği nazara alındığında, uzman hekim görüşünü bizzat şüpheli veya sanığı muayene ederek belirlemeli, evrak üzerinden sanık veya şüpheliyi görmeden gözlem altına alınma önerisinde bulunmamalıdır.

İncelenen dosyada;