muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/776, Karar No: 2023/1205, Tarih: 06.12.2023

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.05.2021 tarihli ve 2020/358 Esas, 2021/177 Karar sayılı kararı ile; davalı Sendikanın 21-22.10.2017 tarihlerinde gerçekleştirmiş olduğu 13. Olağan Genel Kurulunda İstanbul Marmara Şubesinin açılmasına, İstanbul Avrupa Yakası Şubesinin ve İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin kapatılmasına ve Bursa Şubesinin açılmasına karar verildiği, bu kararların iptali istemiyle açılan davaların ilk derece mahkemelerince reddedildiği ancak bölge adliye mahkemelerince bu kararların kaldırıldığı ve söz konusu genel kurul kararlarının iptali yönünde hüküm tesis edildiği, bölge adliye mahkemelerince verilen kararların Yargıtay tarafından onanarak kesinleştiği, davalı Sendika Yönetim Kurulunca bu kez 18.09.2020 tarihinde 420 sayılı karar ile İstanbul Marmara Şubesinin açılmasına, 21.09.2020 tarihli ve 421 sayılı karar ile İstanbul Avrupa Yakası Şubesinin ve İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin, İstanbul Marmara Şubesi altında birleştirilmesine, 22.09.2020 tarihli ve 422 sayılı karar ile Bursa Şubesinin açılmasına karar verildiği, şube açma- birleştirme ve kapatma yetkisinin münhasıran sendika genel kuruluna ait olduğu ancak tüzükte belirtilen esaslar doğrultusunda sendika yönetim kuruluna yetki verilebileceği, sendika yönetim kuruluna yetki verilmesi durumunda söz konusu yetkinin kullanılabilme esaslarının genel kurul kararı ile tespit edilebileceği, somut olayda ise kapatılmasına karar verilen İstanbul Avrupa Yakası ve İstanbul Anadolu Yakası Şubelerinin kapatılması yönünde hangi gerekli şartların oluştuğu, İstanbul Marmara Şubesinin sorumluluk sahasının İstanbul Avrupa ve Anadolu Yakasındaki işyerlerini de kapsayacak şekilde belirlenmesini gerektirecek hangi durumun mevcut olduğu ve Bursa Şubesinin kurulmasına ilişkin kararlarda hangi gerekli şartların oluştuğu hususunun davalı Sendika tarafından ispatlanamadığı, işyerlerinin bağlı bulunduğu şubenin değiştirilebilmesi ve/veya şubenin kapatılmasına dair yetkinin 4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesindeki objektif iyiniyet kuralları çerçevesinde kullanılması gerektiği, soyut gerekçeler ile alınan kararın sendikal özgürlüklere, sendika içi demokrasi ilkesine uygun olmadığı, kaldı ki daha önce aynı yönde genel kurulda alınan kararların kesinleşmiş mahkeme kararları ile iptal edildiği, buna rağmen davalı Sendika tarafından fiili durum yaratacak şekilde kanun dolanılarak karar verildiği ve bu şekilde alınan kararların hukuken korunmasına olanak bulunmadığı gerekçesi ile asıl ve birleşen davaların kabulü ile Sendika Yönetim Kurulunun 18.09.2020 tarihli ve 420 sayılı İstanbul Marmara Şubesinin açılmasına, 21.09.2020 tarihli ve 421 sayılı İstanbul Avrupa Yakası Şubesinin ve İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin İstanbul Marmara Şubesi altında birleştirilmesine, 22.09.2020 tarihli ve 422 sayılı Bursa Şubesinin açılmasına ilişkin kararlarının tüm sonuçları ile birlikte iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 13.07.2021 tarihli ve 2021/2096 Esas, 2021/2068 Karar sayılı kararı ile; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Dava sendika yönetim kurulu kararlarının iptali istemine ilişkindir.

Asıl ve birleşen davalar ile üç farklı kararın iptali talep edildiğinden, Sendika Yönetim Kurulu kararlarının niteliğine göre ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerekmektedir.

1) Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 18/09/2020 tarih ve 420 sayılı kararı ile İstanbul ilinde İstanbul Marmara Şube adında bir şube açılmasına, şubeyi altı ay içinde delege seçimi yaparak genel kurula götürmek üzere müteşebbis heyet atanmasına karar verilmiştir.

Sendika tarafından 21-22 Ekim 2017 tarihinde icra edilen 13. olağan genel kurul divan tutanağında “153 imzalı bir önerge geldi. “Biz aşağıda isim ve imzaları bulunan delegeler, İstanbul ilinde İstanbul Marmara Şube adında bir şube açılmasını, açılış işlemleri ve müteşebbis heyet atanması için genel merkez yönetim kuruluna yetki verilmesini öneriyoruz.” önergeyi oylarınıza sunuyorum, lütfen işaret buyrun....Kabul edenler...Etmeyenler...önerge oyçokluğuyla kabul edilmiştir.” hususları belirtilmektedir.

Buna göre sendika genel merkez genel kurul kararı ile İstanbul ilinde “İstanbul Marmara Şube” adında bir şube açılmasının kararlaştırıldığı, söz konusu kararın iptali için bir dava açılmadığı ve mahkemece verilmiş bir iptal kararının da söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu anlamda olmak üzere, Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 18/09/2020 tarih ve 420 sayılı kararının, yukarıda belirtilen ve halen geçerli olan genel kurul kararının uygulanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından, Sendika Yönetim Kurulunun 18/09/2020 tarih ve 420 sayılı kararının iptali talebi bakımından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

Bu anlamda olmak üzere, Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 18/09/2020 tarih ve 420 sayılı kararının, yukarıda belirtilen ve halen geçerli olan genel kurul kararının uygulanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından, Sendika Yönetim Kurulunun 18/09/2020 tarih ve 420 sayılı kararının iptali talebi bakımından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

2) Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 21/09/2020 tarih ve 421 sayılı kararı ile de İstanbul Avrupa Yakası Şubesi ile İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin İstanbul Marmara Şubesinde birleştirilmesine karar verilmiş, kararın gerekçesi olarak da “...ana örgütlü işyerimiz olan Türk Telekomünikasyon A.Ş.'ye bağlı İstanbul Anadolu Yakası ve Avrupa Yakası Bölge Müdürlüklerinin 29 Mayıs 2017 tarihli tebliği ile 01.06.2017 tarihinden itibaren İstanbul Bölge Müdürlüğü adıyla tek bölge müdürlüğüne indirilmesi ve faaliyetlerine tek bölge müdürlüğü olarak devam etmesi nedeniyle tek elden ve daha aktif bir sendikal faaliyette bulunabilmek amacıyla...” hususları belirtilmiştir.

Sendika tarafından 21-22 Ekim 2017 tarihinde icra edilen 13. olağan genel kurul divan tutanağında;

“153 imzalı bir önerge geldi. “Biz aşağıda isim ve imzaları bulunan delegeler, İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin kapatılmasını, kapatma işlemleri için Genel Merkez Yönetim Kuruluna yetki verilmesini öneriyoruz.” önergeyi oylarınıza sunuyorum, lütfen işaret buyrun....Kabul edenler... Etmeyenler...önerge oyçokluğuyla kabul edilmiştir.”

“155 imzalı bir önerge geldi. “Biz aşağıda isim ve imzaları bulunan delegeler, İstanbul Avrupa Yakası Şubesinin kapatılmasını, kapatma işlemleri için Genel Merkez Yönetim Kuruluna yetki verilmesini öneriyoruz.” önergeyi oylarınıza sunuyorum, lütfen işaret buyrun....Kabul edenler... Etmeyenler...önerge oyçokluğuyla kabul edilmiştir.”

Hususları belirtilmektedir.

Bununla birlikte söz konusu her iki genel kurul kararının da iptali için kanuni süre içerisinde dava açıldığı, her iki genel kurul kararının da bölge adliye mahkemesince iptaline karar verildiği ve bölge adliye mahkemesi kararlarının Yargıtay (kapatılan) 22. Hukuk Dairesince onandığı görülmektedir.

Diğer taraftan her ne kadar Sendika Yönetim Kurulu kararında gerekçe olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş. işyerindeki organizasyon değişikliği gösterilmiş ise de, belirtilen organizasyon değişikliğine dair kararın genel merkez genel kurulundan önce olmak üzere 01.06.2017 tarihinden geçerli olmak üzere alındığı, 21-22 Ekim 2017 tarihinde icra edilen 13. olağan genel kuruldan sonra ortaya çıkan yeni bir olgu teşkil etmediği gözetildiğinde, İstanbul Avrupa Yakası Şubesi ile İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin kapatılması sonucunu doğuracak olan Sendika Yönetim Kurulunun 21/09/2020 tarih ve 421 sayılı kararının iptaline karar verilmesi isabetlidir.

3) Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 22/09/2020 tarih ve 422 sayılı kararı ile ise Bursa ilinde Bursa Şubesinin açılmasına, şubeyi altı ay içinde delege seçimi yaparak genel kurula götürmek üzere müteşebbis heyet atanmasına karar verilmiştir.

Sendika tarafından 21-22 Ekim 2017 tarihinde icra edilen 13. olağan genel kurul divan tutanağında “152 imzalı bir önerge geldi. “Biz aşağıda isim ve imzaları bulunan delegeler, Bursa ilinde Bursa Şube adında bir şube açılmasını, açılış işlemleri ve müteşebbis heyet atanması için genel merkez yönetim kuruluna yetki verilmesini öneriyoruz.” önergeyi oylarınıza sunuyorum, lütfen işaret buyrun....Kabul edenler...Etmeyenler...önerge oyçokluğuyla kabul edilmiştir.” hususları belirtilmektedir.

Buna göre sendika genel merkez genel kurul kararı ile İstanbul ilinde “Bursa ilinde Bursa Şube” adında bir şube açılması kararlaştırıldığı, söz konusu kararın iptali için bir dava açılmadığı ve mahkemece verilmiş bir iptal kararının da söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu anlamda olmak üzere, Sendika Yönetim Kurulunun dava konusu 18/09/2020 tarih ve 422 sayılı kararının, yukarıda belirtilen ve halen geçerli olan genel kurul kararının uygulanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından, Sendika Yönetim Kurulunun 18/09/2020 tarih ve 422 sayılı kararının iptali talebi bakımından da davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.

Bu açıklamalar ışığında mahkemece Sendika Yönetim Kurulunun 21/09/2020 tarih ve 421 sayılı kararının iptaline ve fazlaya dair istemin reddine karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının esastan reddi kararı hatalı olup bozmayı gerektirmiştir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bu açıklamalar ışığında mahkemece Sendika Yönetim Kurulunun 21/09/2020 tarih ve 421 sayılı kararının iptaline ve fazlaya dair istemin reddine karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının esastan reddi kararı hatalı olup bozmayı gerektirmiştir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten Marmara Şubesinin sorumluluk sahasının İstanbul Anadolu ve Avrupa Yakasındaki işyerleri olarak, Bursa Şubesinin sorumluluk sahasının ise Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Bilecik, Yalova, İzmit, Sakarya, ..., Kırklareli ve Tekirdağ illerindeki işyerleri olarak belirlenmesi, bir başka ifadeyle İstanbul Anadolu Yakası ve İstanbul Avrupa Yakası Şubelerinin faaliyet alanında yer alan illerdeki işyerlerinin Bursa ve Marmara Şubelerine bağlanmasının İstanbul Anadolu ve İstanbul Avrupa Yakası Şubelerindeki seçme ve seçilme hakkını ortadan kaldıracağı, bu nedenle 421 sayılı İstanbul Avrupa Yakası Şubesi ve İstanbul Anadolu Yakası Şubesinin İstanbul Marmara Şubesi Altında Birleştirilmesine ilişkin Yönetim Kurulu kararının iptalinin tek başına bir anlam ifade etmeyeceği, ayrıca daha önce yargı kararıyla kesinleşen İstanbul Anadolu ve İstanbul Avrupa Yakası Şubelerinin kapatılmasına ilişkin genel kurul kararlarının iptaline ilişkin kararı da etkisiz hâle getireceği, her ne kadar 421 sayılı karar bozma konusu yapılmamış ise de 420, 421 ve 422 sayılı kararlar birbiriyle bağlantılı olduğundan bir bütün halinde değerlendirilerek Yönetim Kurulunun 420, 421 ve 422 sayılı kararlarının iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, bozma kararında Türk Telekomünikasyon A.Ş. organizasyon değişikliğinin genel kuruldan önce 01.06.2017 tarihinden geçerli olarak alındığının belirtilmesinin hatalı olduğunu, zira genel kurul tarihi olan 21-22 Ekim 2017 tarihinden sonra bir organizasyon değişikliği olsa idi bu değişikliğe gerekçe olarak dayanılmasının mümkün olmayacağını, bu nedenle 421 sayılı yönetim kurulu kararının iptalinin isabetli olduğuna ilişkin bozma gerekçesinin maddi ve hukuki gerçeklere aykırı olduğunu ve davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiğini, 421 sayılı yönetim kurulu kararının iptal edilmesi durumunda İstanbul’da açılan İstanbul Marmara Şubesinin yanı sıra İstanbul Avrupa Yakası ve İstanbul Anadolu Yakası Şubeleri olmak üzere toplam üç şubenin bulunması gibi maddi oluşa ve hukuka aykırı bir durumun ortaya çıkacağını, öte yandan davacı tarafın tanık dinletmekten vazgeçme taleplerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 196 ncı maddesi uyarınca kabul etmemeleri nedeniyle davacı tanıkları için yazılan talimat cevapları beklenmeden tanık dinleme ara kararından gerekçesiz olarak vazgeçilmesi suretiyle savunma hakkı ihlâl edilerek eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini, yine müvekkilinin tanıklarının dinlenmemesinin de savunma hakkının ihlâli anlamına geldiğini, ayrıca davanın süresinden sonra açıldığını belirterek direnme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık

Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda Sendika Yönetim Kurulunun 18.09.2020 tarihli ve 420 sayılı İstanbul Marmara Şubesinin açılmasına ve 22.09.2020 tarihli ve 422 sayılı Bursa Şubesinin açılmasına ilişkin kararların hukuka aykırı olup olmadığı ve iptalinin gerekip gerekmediği ile iptaline karar verilmesi gerektiği uyuşmazlık dışı olan 421 sayılı Sendika Yönetim Kurulu kararı ile uyuşmazlık konusu olan 420 ve 422 sayılı Sendika Yönetim Kurulu kararlarının birbiriyle bağlantılı olup olmadığı, bu iki kararın iptal edilmemesinin 421 sayılı kararın iptaline ilişkin kararı etkisiz hâle getirip getirmeyeceği noktasında toplanmaktadır.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

1. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (Anayasa) 51 inci maddesi,

2. 6356 sayılı Kanun'un 8 ve 11 inci maddeleri.

3. 87 sayılı Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin Sözleşmenin (Sözleşme) 3 üncü maddesi.

2. Değerlendirme

1. Sendikalar, çalışan ve çalıştırılanların, çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için meydana getirdikleri, çalışanların haklarını korumak için tek tek mücadele ettiklerinde başarılı olmamaları nedeniyle haklarını daha iyi bir şekilde koruyabilmek adına ortaya çıkmış kuruluşlardır.

3. 87 sayılı Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin Sözleşmenin (Sözleşme) 3 üncü maddesi.

2. Değerlendirme

1. Sendikalar, çalışan ve çalıştırılanların, çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için meydana getirdikleri, çalışanların haklarını korumak için tek tek mücadele ettiklerinde başarılı olmamaları nedeniyle haklarını daha iyi bir şekilde koruyabilmek adına ortaya çıkmış kuruluşlardır.

2. Nitekim 6356 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak tanımlanan sendikaların amacı, yine aynı bentte çalışma ilişkilerinde üyelerinin ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek olarak ifade edilmiştir. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi de aynı doğrultudadır. Sendikaların özgür oldukları oranda belirtilen amacı gerçekleştirebileceği kuşkusuzdur.

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 51 inci maddesinde yer alan “Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.

Sendika kurma hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.

Sendika kurma hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.

(Mülga dördüncü fıkra: 7/5/2010-5982/5 md.)

İşçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenlenir.

Sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve işleyişleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz.” şeklindeki hüküm ile sendika kurma hakkı ayrıntılı olarak düzenlenmiş, sendikaların yönetim ve işleyişlerinin demokrasi esaslarına aykırı olamayacağı vurgulanarak sendikal haklar Anayasal güvence altına alınmıştır.

4. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun genel gerekçesinde de, sendikal hak ve özgürlüklerin, özgürlükçü ve demokratik toplum esasları temelinde düzenlendiği belirtilmiştir. Bu bağlamda sendikal özgürlüklerin başında sendikaların kurulduktan sonra faaliyetlerinde ve yönetiminde serbest olabilmeleri hususunun geldiğini ifade etmek gerekir.

4. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun genel gerekçesinde de, sendikal hak ve özgürlüklerin, özgürlükçü ve demokratik toplum esasları temelinde düzenlendiği belirtilmiştir. Bu bağlamda sendikal özgürlüklerin başında sendikaların kurulduktan sonra faaliyetlerinde ve yönetiminde serbest olabilmeleri hususunun geldiğini ifade etmek gerekir.

5. Bilindiği üzere tüzükler sendikaların anayasası olarak nitelendirilebilirler (Melda Sur, İş Hukuku Toplu İlişkiler, Ankara, 2020, s. 104). Sendika tüzüğü, sendikanın kuruluş amacını, üyelik ve üyelikten çıkma şartlarını, teşkilatlanma usul ve esaslarını, sendika ile üye arasındaki ilişkileri, hak ve yükümlülükleri, kısacası sendikanın her açıdan yönetim ve işleyiş süreçlerini belirleyen bir belgedir.

6. Sendikalar niteliği gereği demokratik kuruluşlardır ve sendikal birliğin ön koşullarından birini sendika içi demokrasi oluşturmaktadır. Nitekim Anayasa'nın 51 inci maddesinin son fıkrasında da sendika ve üst kuruluşların "Tüzükleri, yönetim ve işleyişleri"nin demokratik esaslara aykırı olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Böylelikle sendikal yaşamın yazılı kurallarını içeren tüzüklerde demokratik olmayan kuralların yer almaması amaçlanmıştır. Bir başka ifadeyle sendikalar tüzüklerini düzenleme serbestisi içinde olmakla birlikte ahlâk ve kanunun emredici hükümleri dışında Anayasal kural ve ilkelerle de sınırlandırılmışlardır (Fevzi Şahlanan, Sendikaların İşleyişinin Demokratik İlkelere Uygunluğu, İstanbul, 1980, s.74)

7. Ülkemiz tarafından 1993 yılında onaylanan Uluslararası Çalışma Örgütünün Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin 87 sayılı Sözleşmesinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre de “Çalışanların ve işverenlerin örgütleri tüzük ve iç yönetmeliklerini düzenlemek, temsilcilerini serbestçe seçmek, yönetim ve etkinliklerini düzenlemek ve iş programlarını belirlemek hakkına sahiptirler”. Hemen belirtmek gerekir ki fıkrada belirtilen bu haklar sendikal örgütlerin etkinliklerini yerine getirmeleri için kaçınılmaz olan dört temel haktır.

8. Sözleşmenin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise "Kamu makamları bu hakkı sınırlayacak veya bu hakkın yasaya uygun şekilde kullanılmasına engel olacak nitelikte her türlü müdahaleden sakınmalıdırlar." hükmüne yer verilmiştir. Sözleşmenin sendikal örgütlere sağladığı güvencelerden biri, devletin sendikaların iç yaşamına karışmamasıdır. Belirtilen düzenlemeye göre kamu yetkilileri, çalışan ve çalıştıran örgütlerine tanınan tüzük hazırlama, temsilci seçme, yönetim ve etkinlikleri düzenleme veya eylem programları oluşturma haklarını sınırlandıracak ya da bunların yasal kullanımını engelleyecek nitelikteki tüm karışmalardan kaçınmak zorundadırlar (Mesut Gülmez, Sendikal Hakların Ulusalüstü Kuralları Oluşumu ve Uygulanması 1919-2014, Cilt 1, Ankara, 2014, s. 411).

9. Niteliği gereği demokratik kuruluş olması gereken sendikaların, kendi iradeleri ile tüzüklerini belirleme hakkı da, özgür ve serbestçe faaliyette bulunmalarının ön koşulu olan sendika içi demokrasi ilkesi ile sınırlıdır. Uluslararası sözleşmeler, hukukun genel ilkeleri ve demokratik hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayan düzenlemelerin, sendika içi demokrasiye zarar verecek olması nedeniyle çağdaş hukuk düzenince korunması düşünülemez.

10. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun "Kuruluşların tüzüğü" kenar başlıklı 8 inci maddesinde kuruluşların (sendika ve konfederasyonların) tüzüklerinde bulunması gereken hususlar bentler hâlinde sayılmış olup maddede sayılanlar asgari zorunlu unsurlardır. Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere kuruluşlar maddede belirtilmeyen hususlarda gerekli gördükleri konuları tüzükleri ile düzenleyebilirler.

11. Öte yandan sendikaların görevlerini yerine getirebilmesi için bazı organlara sahip olması gerekir. 4721 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin birinci fıkrasına göre "Tüzel kişinin iradesi, organları aracılığıyla açıklanır". Sendikalar da diğer tüzel kişiler gibi 4721 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince organlarının hukuki işlemleri ve diğer bütün fiilleriyle borç altına girerler (4721 sayılı Kanun md. 50/2). 6356 sayılı Kanun'a göre sendikaların, sendika şubelerinin ve konfederasyonların zorunlu organları, genel kurul, yönetim kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kuruludur.

12. Genel kurul, sendikanın en üst karar ve denetim organıdır. Bir başka ifadeyle genel kurul, sendikalarda en üst düzeyde kararların alındığı, sendikal işlerin görüldüğü ve denetleme yetkisinin kullanıldığı yerdir. Bir sendikanın demokratik yapıya sahip olup olmadığına ilişkin en somut ölçüler genel kurulun yapısı ve işleyişinde aranmalıdır. Gerçek sendikal güç, genel kurul yoluyla sendika üyelerinin elinde olduğu sürece sendikanın demokratikliğinden söz edilebilir (Şahlanan, s. 119, 170-172). Bu bağlamda, sendika içi demokrasi ilkesinin genel kuruldan başlayarak yerleştirilmesi önem taşımaktadır. Başka bir deyişle sendika içi demokrasinin sağlanması için sendika genel kurulunun demokratik ilkelere uygun olarak kurulması ve çalışması gerekir (Mesut Aydın, "Sendika İçi Demokrasinin Sağlanmasında 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun Yeri", İş ve Hayat Dergisi, Yıl: 2016, Cilt: 2, Sayı: 4, s. 22).

13. Genel kurulun görev ve yetkileri 6356 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasında;

"(1) Genel kurulun görev ve yetkileri şunlardır:

a) Organların seçimi

b) Tüzük değişikliği

c) Yapılacak ilk genel kurula sunulması ve geçmişe etkili olmaması kaydıyla ilgili makamlar veya mahkemelerce kanuna aykırı görülerek düzeltilmesi istenen konular hakkında yönetim kuruluna yetki verilmesi

ç) Yönetim kurulu ve denetleme kurulu raporları ile yeminli mali müşavir raporlarının görüşülmesi

d) Yönetim kurulu ve denetleme kurulunun ibrası

e) Bütçenin kabulü