muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2018/3411, Karar No: 2019/6802, Tarih: 18.06.2019

... Tıbbi İstatistik Müş. Tic. Ltd. Şti. ile sözleşme düzenlendiği, katılan şirketin IMS İstatistik şirketinden aldığı veriler doğrultusunda içerisinde diğer sanıklarında bulunduğu her bir tıbbi tanıtım temsilcisinin almayı hakettiği prim miktarlarını belirlediği, katılan şirketin ayrıca yaptığı anlaşmalar doğrultusunda piyasadaki ecza depolarına da ekstra prim ödemeleri yaptığı, ancak ecza depolarına ödenecek olan primlerin tespitinde doğrudan doğruya ecza depolarının kendisine bildirdiği verileri esas aldığı, 2013 yılı Ağustos ayı içerisinde katılan şirket içerisinde yapılan bir satış toplantısında henüz üretilmiş yeni bir ilacın üretildiği miktardan çok daha fazlasının satıldığına ilişkin verilerin ortaya çıkması ile konunun araştırmaya başlandığı ve bu amaçla katılan şirket içerisinde soruşturma komisyonlarının oluşturulduğu, soruşturma komisyonunca geriye doğru Ocak ayına kadar yapılan incelemeler sonucunda gerçekte satılmadığı halde birçok ilacın satılmış gibi gösterildiğini tespit edildiği, bu noktada IMS İstatistik şirketinden gelen veriler ile ecza depolarından gelen veriler arasında izahı mümkün olmayan farklar olduğunun saptandığı, IMS İstatistik şirketinin esas itibari ile ecza depolarından temin ettiği satış rakamları ile ecza depolarının doğrudan katılan şirkete bildirdiği satış rakamlarının birbiri ile örtüşmediği, katılan şirketce derinleştirilen inceleme sonunda 313 tıbbi tanıtım temsilcisi ve bölge müdürünün iş sözleşmelerinin feshedildiği, mevcut soruşturma komisyonun 3 dönem halinde yaptığı inceleme sonucunda sunduğu raporlara göre; 2013-Ocak/Ağustos ayları arasını kapsayacak şekilde yukarıda ünvanları belirtilen 7 ayrı ecza deposu sahibinin piyasadaki tıbbi tanıtım temsilcilerinin gerçekte satmadıkları ilaçları satmış gibi gösterdikleri ve bu kapsamda IMS İstatistik şirketine gerçek olmayan bilgilerin aktarıldığı, İMS İstatistik şirketinin bu bilgileri katılan şirkete bildirdiği, aynı ecza depolarının daha sonra doğrudan doğruya katılan şirkete bu defa doğru satış bilgilerini gönderdiği, esasen katılan şirket tarafından basit bir inceleme neticesinde ortaya çıkarılabilecek bu durumun uzun bir sürece devam ettiği, tespit edilebilen ve suç tarihi olarak kabul edilen 2013/Ocak /Ağustos ayları arasında katılan şirketten haksız şekilde temin edilen prim ödemeleri toplamının 2.667.365,00 TL olduğu, bu surette sanıkların nitelikli dolandırıcılık ve hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işledikleri iddia olunan somut olayda,

1) Sanıklar ... ve arkadaşları müdafisinin temyiz talebine yönelik yapılan incelemede,

Sanıklar ... ve arkadaşları hakkında verilen beraat hükümlerini, sanıklar müdafisinin temyiz etmesinde hukuki bir yararı olmadığı gibi, hükmün gerekçesine yönelik bir temyiz isteminin de bulunmadığının anlaşılması karşısında; sanıklar ... ve arkadaşları müdafisinin temyiz isteminin 5320 sayılı Kanun'un 8/1 maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nın 317. maddesi uyarınca REDDİNE,

2) Katılan vekilinin temyiz talebine yönelik yapılan incelemede,

a) Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 25/03/2014 tarih ve 2013/12-74-2014/140 E-K sayılı ilamı ile istikrarlı diğer kararlarında da vurgulandığı üzere; ceza yargılanmasında sanığın sorgusu yapılmadan hüküm kurulabileceğine ilişkin kuralın, fiilin suç oluşturmaması veya yeni bir yasal düzenleme ile suç olmaktan çıkarılması gibi herhangi bir araştırmayı gerektirmeyen bir durumun varlığı halinde, başka bir deyişle derhal beraat kararı verilmesi ile sınırlı olarak uygulanabileceği, delillerin takdir ve tayini gereken durumlarda ise sanığın savunması alınmadan hüküm kurulamayacağı gözetilmeden, 5271 sayılı CMK'nın 193. maddesine yanlış anlam verilerek sanık ...’ın görevli mahkemede her hangi bir sorgusu yapılmadan, eksik kovuşturma ile yazılı şekilde sanıklar hakkında beraat hükümleri verilmesi,

b) Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 01/02/1988 gün 1/517-12 sayılı kararında açıklandığı üzere, sanıklar ..., ..., ...’in 05/12/2014 tarihinde, ... ve ...’nun ise 29/12/2014 tarihinde Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2014/133 Talimat sayılı dosyası üzerinden, sanıklar ..., ... ve ...’in 05/01/2015 tarihinde, Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2014/243 Talimat dosyası üzerinden, sanık ...’ın 11/05/2015 tarihinde Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2015/45 Talimat dosyası üzerinden savunmalarının naip hakim tarafından alınarak, savunma haklarının kısıtlandığı, bu sanıkların, diğer sanıklar ile birlikte çalışıyor olmaları ve usulüne uygun olarak alınacak savunmalarının diğer sanıkların hukuki durumlarını etkileyebilecek olması karşısında, bu sanıkların usulüne uygun olarak savunmalarının alınarak, hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm verilmesi

c) Sanık ...’in, hüküm tarihinden sonra 29/12/2016 tarihinde vefat ettiğinin UYAP'tan temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında; sanık ... hakkında açılan kamu davasının 5237 sayılı TCK'nın 64/1. maddesi uyarınca düşürülmesine karar verilip verilmeyeceğinin mahkemesince değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

c) Sanık ...’in, hüküm tarihinden sonra 29/12/2016 tarihinde vefat ettiğinin UYAP'tan temin edilen nüfus kaydından anlaşılması karşısında; sanık ... hakkında açılan kamu davasının 5237 sayılı TCK'nın 64/1. maddesi uyarınca düşürülmesine karar verilip verilmeyeceğinin mahkemesince değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

d) Hüküm tarihi itibari ile yürülükte bulunan 2016 yılına ilişkin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 14/4. maddesi ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 16/10/1978 tarih ve 2/324-350 sayılı kararında belirtildiği üzere; vekalet ücretinin tayininde esas ilke olarak sanıkların adedi ya da sanığın birden çok suç işlemiş olmasının değil, usulünce açılan ve avukat tarafından takip edilen davaların adedinin esas alındığı, buna göre, ayrı ayrı dava açılmadıkça ücreti vekaletin de ayrı ayrı tayin ve takdiri mümkün bulunmaması karşısında, kendilerini aynı müdafi ile temsil ettiren ve beraat eden sanıklar lehine Hazine aleyhine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinin 5. fıkrası uyarınca tek maktu vekalet ücreti tayin edilmesi gerektiğinin gözetilmeyerek, her bir sanık için ayrı ayrı vekalet ücreti takdirinde bulunulması

e) Vekalet ücretinin yargılama sırasında kendisini avukat ile temsil ettiren sanık veya katılanlar lehine hükmedileceği hususu gözetilmeden, kendilerini her hangi bir müdafi ile temsil ettirmeyen sanıklar lehine de vekalet ücreti hükmedilmesi,

f) 5271 sayılı CMK'nın 260/1. maddesindeki "Hakim ve mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve bu Kanuna göre katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için kanun yolları açıktır" hükmü dikkate alındığında, ... Tıbbi İstatistik Müş. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından mahkemeye sunulan 10/02/2015 havale tarihli dilekçe ile sanıklar hakkında açılan kamu davasına katılma talebinde bulunulduğu, mahkeme tarafından ise 19/02/2015 tarihli oturumda katılma talebinin reddine karar verilmesine rağmen, gerekçeli kararın ... Tıbbi İstatistik Müş. Tic. Ltd. Şti.’ne tebliğ edilmemesi,

g) Yapılan yargılamaya ilişkin, 13/11/2015 tarihli 10. celsedeki, 29/01/2016 tarihli 11. celsedeki ve Cumhuriyet savcısının esasa ilişkin mütalasını verdiği 26/04/2016 tarihli 12. celsedeki duruşma tutanaklarının katip tarafından ıslak imza imzalanmadığı gibi Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan kontrolde elektronik imzasının da bulunmaması,

Bozmayı gerektirmiş, katılan vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 18/06/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/14999, Karar No: 2014/7508, Tarih: 25.02.2014

**3. Ceza Dairesi         2013/14999 E.  ,  2014/7508 K.**

**"İçtihat Metni"**

Tebliğname No : 4 - 2009/77510

MAHKEMESİ : Aydın 1. Asliye Ceza Mahkemesi

TARİHİ : 01/12/2008

NUMARASI : 2007/642 (E) ve 2008/1008 (K)

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

1-Sanık Mehmet hakkında verilen mahkumiyet hükmünün incelenmesinde;

Mahkemece sanık hakkında TCK'nin 62.maddesinde yer alan takdiri indirimin uygulanmamasının mahkemenin takdirinde olduğu ve hükümde açıkça “başkaca arttırma ve indirime kanunen ve takdiren yer olmadığına” şeklinde belirtilmekle, tebliğnamenin bu husustaki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Yerinde görülmeyen diğer itirazların reddine, ancak;

1)Mağdur Cengiz'in sanık Mehmet'i yaralamasından sonra sanığın bıçakla tehdit suçunu işlediğinin kabulüne rağmen sanık lehine tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının karar yerinde tartışılmaması,

2)Sabıkasız sanık Mehmet hakkında ''koşulları oluşmadığından '' şeklindeki yasal olmayan gerekçe ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

3)Sanık Cengiz'in eylemi sonucu mağdurun burnunda kırık meydana gelecek şekilde yaralandığının anlaşılması karşısında, 5252 sayılı yasanın 9/3 maddesi hükmü uyarınca 5237 sayılı yasanın 87/3 maddesinin 19.12.2006 tarih ve 5560 sayılı yasa değişikliğinden önceki ve 5560 sayılı yasa ile yapılan değişiklik sonrası haline göre denetime olanak verecek şekilde ayrı ayrı somut olaya dair uygulaması hükmün gerekçesinde gösterilip lehe yasa karşılaştırması bu şekilde yapıldıktan sonra sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi,

4)Sanık Cengiz hakkında 5237 sayılı TCK'nin 62.maddesinin uygulanması sonucunda 6 ay 20 gün hapis cezasına hükmedilmesi ve bu miktar üzerinden adli para cezası hesaplanması gerekirken hesap hatası yapılarak yazılı şekilde eksik ceza tayini,

5)Sanık Cengiz'in adli sicil kaydında bulunan önceki mahkumiyetlerine ilişkin mahkumiyet hükümlerinin silinme koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmadan, yazılı şekilde ''koşulları oluşmadığından '' şeklindeki yasal olmayan gerekçe ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık Mehmet, sanık Cengiz müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca sanık Cengiz yönünden 1412 sayılı CMUK'un 326/son maddesi gereğince kazanılmış hak saklı kalmak kaydı ile isteme uygun BOZULMASINA, 25.02.2014 gününde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2010/3287, Karar No: 2011/13172, Tarih: 29.09.2011

**3. Ceza Dairesi         2010/3287 E.  ,  2011/13172 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

SUÇ : Orman Kanununa Muhalefet

HÜKÜM : Sanığın mahkumiyetine, cezasının teciline dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yerinde görülmeyen sair itirazların reddine, Ancak;

1-Keşif sonrası rapor düzenleyen orman bilirkişisi, yerin keşiften 4 yıl öncesi (12.05.2004) ölü diri örtü kaldırılarak açıldığını söylemesine rağmen bir taraftan da açmanın halen devam ettiğini belirttiğinden kendisinin yeniden mütalaası alınarak açmanın devam ettiğini söylemekle neyi kastettiği tutanak düzenlendiği tarihte yeni örtü kaldırımı olup olmadığı örtünün en son ne zaman kaldırıldığı tam olarak açıklattırılıp en son açma eylemi 01.....2005 tarihinden önce gerçekleşmiş ise 5237 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca ceza sistemindeki köklü değişikliklerin ve lehe hükümlerin bir bütün halinde değerlendirilmesi ile karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

2-Kabule göre de;

I-Sabıkasız olup suç tarihinde 65 yaşını bitirmiş olan sanık hakkında kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezanın 5237 sayılı TCK'nun 50/(3.) maddesi uyarınca aynı maddenin (1.) fıkrasındaki seçenek yaptırıma çevrilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 03.02.2009 tarih, 2008/11-250E. 2009/13 K. sayılı kararına göre suçun işlenmesi ile mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya zararın tamamen giderilmesinde zarar yönünden basit bir araştırma ile belirlenecek maddi zararın esas alınması görüşü benimsenmesine göre; orman mühendisi raporu ile tespit edilen 127.075 TL.tazminat ve 729.75 TL. Ağaçlandırma giderinden oluşan idare zararını ödeyip ödemeyeceği sanıktan sorulup bu eksiklik giderilmeden sabıkası da bulunmayan sanığın sadece orman idaresi tam zararını karşılamadağından bahisle CMK'nun 231. Maddesinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 29.09.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/17903, Karar No: 2014/157, Tarih: 14.01.2014

**8. Hukuk Dairesi         2013/17903 E.  ,  2014/157 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Hazine ile ... aralarındaki mirasçılık belgesinin iptali davasının kabulüne dair İstanbul 18. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 04.06.2013 gün ve 150/186 sayılı hükmün duruşma yapılması suretiyle Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmiştir. Dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 14.01.2014 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü temyiz eden davalı vekilleri Av. ... ile Av. ... Kasar ve karşı taraftan davacı Hazine vekili Av. ... geldiler. Duruşmaya başlanarak temyiz isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı Hazine vekili, davalı ...’in müteveffa ...aptığı evliliğinin Sarıyer 1. Aile Mahkemesi'nin 23.12.2009 tarih 2008/644 Esas, 2009/1307 Karar sayılı kesinleşen kararı ile mutlak butlanla batıl olması nedeni ile iptaline karar verildiğini, ancak karar Yargıtay aşamasında iken davalı tarafından İstanbul 10.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/121 Esas sayılı dosyasında mirasçılık belgesi istemli dava açıldığını, davanın Hazine'ye ihbar edildiğini, bilahare davalının İstanbul 10.Sulh Hukuk Mahkemesi'ndeki davasından feragat ederek İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde yeniden açtığı dava sonunda 10.07.2012 tarih 2012/211 Esas 2012/491 Karar ile mirasçılık belgesini aldığını, davalının mirasçı olmadığını açıklayarak davalı tarafından halen devam etmekte olan derdest bir dava var iken mahkemeyi yanıltmak sureti ile alınan İstanbul 12.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/211 Esas 2012/491 Karar sayılı 10.07.2012 tarihli veraset ilamının iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, miras bırakanın sağ kalan eşinden başka yasal mirasçısının bulunmadığını, miras bırakanın 16.02.2012 tarihinde vefat ettiğini, butlan kararının kesin karar olmayıp temyizi kabil olduğunu, evliliğin butlanına yönelik verilen kararın Yargıtay 2.Hukuk Dairesi'nce onanma tarihinin 10.07.2012 olup, veraset ilamının bu tarihten bir ay önce alındığını, evliliğin kanunen geçerli olduğuna dair geçerli sağlık raporu da bulunduğunu, miras bırakanın kanuni mirasçısı olmaması halinde mirasının devlete geçebileceğini, oysa miras bırakanın yasal mirasçısı bulunduğundan Hazine'nin mirasçı olamayacağını açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

./.

-2-

2013/17903 -2014/157

Mahkemece, davanın kabulü ile, İstanbul 12.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 10.07.2012 tarih 2012/211 Esas 2012/491 Karar sayılı verasetin iptaline, muris... Barman'ın payı tek pay olarak kabul edilerek Hazineye aidiyetine karar verilmesi üzerine hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

./.

-2-

2013/17903 -2014/157

Mahkemece, davanın kabulü ile, İstanbul 12.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 10.07.2012 tarih 2012/211 Esas 2012/491 Karar sayılı verasetin iptaline, muris... Barman'ın payı tek pay olarak kabul edilerek Hazineye aidiyetine karar verilmesi üzerine hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesi ve dosya kapsamına göre dava, ...ile ... ... arasındaki evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptaline karar verilmesi sebebiyle sağ kalan eşin iyiniyetli olmadığı iddiasına dayanılarak açılan davalı tarafından alınmış mirasçılık belgesinin iptali ve muris... Barman’ın tek mirasçısının Hazine olduğuna ilişkin yeni mirasçılık belgesi isteğine ilişkindir.

Davanın niteliği itibarıyla mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptali ve mirasçılık üzerinde durmak gerekmektedir.

Bilindiği üzere kesin olan evlenme engelleri evlenmeyi mutlak butlanla sakatlamakta; istisnalar dışında mutlak butlanla sakat olan evlilik, kural olarak, kamu düzenini zedelediğinden sakatlık herkesi ilgilendirmektedir. Mutlak butlan davasının, kimler tarafından açılabileceği ise, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)’nun 146.maddesinin birinci fıkrasında, mutlak butlan davasının “Cumhuriyet Savcısı” tarafından re’sen açılacağı; ikinci fıkrasında ise, bu davanın “ilgisi olan herkes” tarafından da açılabileceği hükme bağlanmıştır. Dava açma hakkı olan kimselerin kimler olduğu kanunda açıkça belirtilmemiştir. Doktrinde ve uygulamada, “ilgili olan herkes” kavramından “evlenmenin iptaline madden ya da manen ilgisi olan (menfaati bulunan) kimselerin” anlaşılması gerektiği ifade edilmektedir.

Açılacak olan butlan davası herhangi bir süreye bağlı değildir. Dolayısıyla tarafların beraber geçirdikleri zaman, batıl evlenmeyi geçerli hale getirmez. Evlenmenin mutlak butlanına yol açan sebepler aynı zamanda birer “kesin evlenme engeli”dir. 4721 sayılı TMK’nun 145.maddesinde mutlak butlan sebepleri; “mevcut evlilik”, “yasak derecede hısımlık”, “ayırt etme gücünden sürekli yoksunluk” ve “evlenmeye engel derecede akıl hastalığı” olarak sayılmıştır. Butlan kararı sonuçlarının, Türk Medeni Kanunu'nda ayrıntılı bir şekilde değil de genel olarak boşanma hükümlerine atıf yapılarak düzenlendiği görülmektedir. Gerek mutlak butlan, gerekse nispi butlan davaları hukuki nitelikleri itibariyle bir “tespit davası” değil, “bozucu yenilik doğuran dava”lardır. Zira batıl evlenme, davanın sonunda verilecek kararla ileriye etkili olarak sonuç doğuracak şekilde iptal edilmektedir.

Batıl bir evlenmenin ortadan kaldırılması için açılması şart olan “butlan davası” sonunda hâkimin, evliliğin ortadan kaldırılması konusunda verdiği karara “iptal kararı” denilir ki, bu karar da hukuki niteliği itibariyle “yenilik doğuran bir karar”dır. Butlan davasında davacı, mahkemeden dava konusu evlenmenin batıl olduğunu ve bu sebeple ortadan kaldırılması gerektiğini talep eder. Bu açıdan mutlak veya nispi butlan davalarında davacı tarafından talep edilen husus mevcut bir hukuki durumun ortadan kaldırılmasıdır (TMK’nun 156.maddesi). Başka bir deyişle, butlan davası sonunda hâkimin vereceği “yenilik doğuran iptal kararı” ile, her ne kadar geçersiz de (batıl da) olsa mevcut olan bir evlenme işlemi ve evlilik ilişkisi sona ermekte; var olan bir hukuki durum ortadan kalkmaktadır. Bu yönüyle hâkimin iptal kararı “bozucu yenilik doğuran” bir karar niteliğindedir.

4721 sayılı TMK’nun 156.maddesinin ikinci cümlesi hükmü gereğince, mutlak butlan ya da nispi butlanla sakat olan evliliğin hakim kararıyla sonlandırılması halinde kararın kesinleştiği tarih itibariyle butlan kararı ileriye etkili olur. Dava açılmış olsa bile evlenme, kararın kesinleşme tarihine kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur. Diğer deyişle, iptal kararı, evlenme ile iptal kararının kesinleşmesi arasındaki süre içerisinde doğmuş olan geçerli bir evliliğe ilişkin hüküm ve sonuçları ortadan kaldırmaz. Her ne kadar

./..

-3-

2013/17903 - 2014/157

iptal kararı, evliliği sona erdirse de bu karar geçmişe etkili olamayacağı için, karardan önce meydana gelen hüküm ve sonuçlar ortadan kalkmaz. Bu maddenin sonucu olarak, evlenmenin mutlak veya nispi butlanla geçersiz olması halinde dahi, evlilik devam ettiği müddetçe eşlerin mirasçılığını etkilemez.

Ancak batıl bir evliliğin iptali amacıyla butlan (iptal) davası açılmış ve eşlerden her ikisi de hayattaysa, iptal kararının kesinleşmesiyle evlilik tıpkı boşanmada olduğu gibi ileriye etkili olarak sona ereceğinden eşlerin artık birbirlerine mirasçı olmaları söz konusu olmaz. Bu durumda eşlerin mirasçılık sıfatı ortadan kalkar.

Eşlerden biri henüz iptal davası açılmadan önce ölürse, sağ kalan eş onun mirasçısı olacaktır. Zira evlilik ölümle sona ermiştir ve batıl da olsa geçerli bir evliliğin tüm sonuçlarını doğurmaktadır (TMK madde 156/c.2 ). Bu durumda ölen eşin mirasçılarının (şayet evlenme nispi butlanla geçersizse) evlenmenin iptalini sağlamak yönünde butlan davası açma hakları bulunmamaktadır (TMK madde 159/c.1).

Ancak miras bırakan (ölen eş) ile sağ kalan eş arasındaki evlenme “mutlak butlan” sebeplerinden biriyle sakatlanmışsa, ölen eşin mirasçıları evlenmenin butlanı nedeniyle (TMK madde 147, f.1, c.2) iptal davası açabilirler ve bunun sonuçlarından doğrudan yararlanırlar.

Ancak miras bırakan (ölen eş) ile sağ kalan eş arasındaki evlenme “mutlak butlan” sebeplerinden biriyle sakatlanmışsa, ölen eşin mirasçıları evlenmenin butlanı nedeniyle (TMK madde 147, f.1, c.2) iptal davası açabilirler ve bunun sonuçlarından doğrudan yararlanırlar.

Mutlak butlanla batıl bir evlenmenin iptalini istemekte, ölen eşin mirasçılarının doğrudan menfaati bulunmaktadır. Dolayısıyla bu kimseler 4721 sayılı TMK’nun 146 ve 147.maddeleri anlamında “ilgili” sıfatına ve doğrudan dava hakkına sahiptirler. Bu kimseler iptal davasını, ölen eşin dava hakkına değil, doğrudan kendi dava haklarına dayanarak açmaktadırlar.

Başka bir anlatımla, TMK’nun 159.maddesinin birinci cümlesinde öngörülen “dava hakkının mirasçılara geçmeyeceği” hükmü, mutlak butlanla sakat bir evlenmenin iptalinde “ilgililer” yönünden uygulanmayacaktır. 4721 sayılı TMK’nun bu hükmü ; 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi’nin 127.maddesi karşılığı olduğundan mutlak butlanla değil de nispi butlanla ilgili olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Bu yönü ile TMK’nun 159 ve 147.maddesi hükümleri birbirleriyle çelişmemektedir.

4721 sayılı Medenî Kanun’un 159.maddenin 2. cümlesinde “Dava sonucunda evlenme sırasında iyi niyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş, yasal mirasçı olamayacağı gibi, daha önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları da kaybeder.” yazılıdır. Bu açık düzenleme karşısında, butlan davası devam ettiği sırada eşlerden birinin ölmesi üzerine onun mirasçıları tarafından devam ettirilen dava sonunda sağ kalan eşin iyi niyetli olmadığı anlaşılırsa, onun mirasçı olmayacağı hükme bağlanmıştır. Bu esas kıyasen sağ kalan eş lehine, ölen eş tarafından yapılmış ölüme bağlı tasarruflar açısından da uygulanır.

Kural olarak, butlan davası sonucunda evlenme sırasında iyi niyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş, yasal mirasçı olmayacağı gibi, daha önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları da kaybeder. Bu kural, hem mutlak butlan hâlinde, hem de onun daha hafif bir hali olarak kabul edilen, nispi butlan halinde uygulanmaktadır. Evlenmenin mutlak butlanında, mirasçıların kendi adlarına dava açma hakları bulunmakta olup, muris davadan önce vefat etse de mirasçıların bunu dava etme olanakları vardır.

Mutlak butlan davası ya da tespit davası sonucunda evlenme sırasında iyi niyetli olduğu anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçılık sıfatını korur. Ne var ki, mutlak butlan davası ya da tespit davası sonucunda evlenme sırasında iyi niyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçılık sıfatını da kaybeder.

Bu açıklamalar karşısında somut olaya gelince; muris ...’ın 15.03.2006 tarihinde bizzat başvurması ve “unutkanlığı, telkin ve baskılara karşı koyamama, kötüniyetli insanların baskı ve telkinleri sonucu hatalı işlem yapma, malvarlığının

./...

-4-

2013/17903 - 2014/157