muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/203, Karar No: 2022/776, Tarih: 08.12.2022

. Nasıl oluyor da böyle bir şeyi anlaşılıyor onu anlamış değilim. Bunu söyledim ama yine hiçbir şey fark etmemiş yine yazılmış aynı şeklide. Şimdi şey meselesi çok ciddi askeri darbe var kokusu darbe kokusu var havada diye bir twit atmışım. 30/12/2014 tarihinde bu twitt küçük bir haber sitesinde haber sitesi bile değil bir blokta haber olmuş. Blok'a yazan kişi buna alıntı yapmış Tuğrul Özşengül böyle bir twitt falan diye. Şimdi ben twitter'da aktif bir insanım. 70 bin kişi falan beni takip ediyor. İçerisinde bunların Ahmet Hakan'dan tutunda AbdulKadir Selvi'ye kadar, gazeteciler bir sürü gazeteci. Bir sürü Hakim, Savcı bir sürü Millet Vekili, Siyasetçi efendim Eski, yeni bakanlar falan yani bir sürü insan beni takip ediyor. Benim attığım twitt gerçekten bazen haber oluyor. Oldu da yarda benimle gelip ropörtaj yapılıyor o konuda falan. Ben böyle bir twitt'i attığımı gerçekten hiç hatırlamıyorum ama atmış olabilirim yani. Nitekim tarihte uyuşuyor. Dün sayın ... Altan bu konuyla ilgili darbeyi önceden bilen gazetecilerin makalelerini sıralarken 5 ocak tarihli bir şeyden bahsetti makaleden bahsetti işte 5 Ocak 2015 de benim yazdığım tarih arasında da fazla bir şey yok. Yani o dönemler demek ki konuşuluyormuş ben işim gereği ben güvenlik danışmanlığı da yapıyorum. Yani emekli olduktan sonra bu konu benim özellikle geçim kaynağım. Ve bir çok uluslar arası şirkete güvenlik danışmanlığı yapıyorum. Bu güvenlik danışmanlığı çerçevesi şudur yani kendi buradaki operasyonel faaliyetlerin operasyonlarının geliş gidişleriyle ilgili her hangi bir risk var mı. Bir terör sıkıntısı var mı mesela sık sık Amerika Birleşik Devletleri elçiliği yayın yapıyor. İşte Türkiye'de terör riski var dikkat edin gitmeyin diye bunları teyit etmeye çalışıyorlar gerçekten böyle mi değil mi şudur budur. Ben Türkiye'deki olayları takip ederek siyasi yada, bir takım güvenlik krizlerini analiz ederek bir tehdit var mı yok mu yada varsa bile ne yapmaları gerekir. Nerelerden uzak durmaları gerekir. Buradaki seyehatlarınde nasıl davranmaları gerekir. İşte bir seyehat planı yapıyorum. Hastane nerededir postane nerededir gibi işim bu benim. Gündemi ben takip ediyorum. Her gün bütün gazeteleri okuyorum. Bütün önemli yazarları okuyorum. Siyasi kulisleri okuyorum. Bir çok insanla konuşuyorum görüşüyorum. Bu aralarda bazen koku alabiliyorsunuz. Bazen bir takım şeyler işitebiliyorsunuz. Duyabiliyorsunuz. Bazı şeyler ters gideceğini anlayabiliyorsunuz. Yılların verdiği bir birikim bu. Ve dolayısıyla da ben böyle bir şey hissetmişim ve kamuoyu ile paylaşmış olabilirim. Bu ne güzel bir şey yani ben bir darbeci olsam bir örgüt üyesi olsam yapacağım darbeyi twitt atıp da söylermiyim yahu. Yani mantık bunu alıyor mu ? bu benim lehime olan bir şey. Yani çok ciddi askeri darbe kokusu var havada demekle ne demek yani bu twitt'ten bahsederken Savcı bey aslında ne demek istiyor anlamış değilim. Benim lehime mi konuşuyor aleyhime konuşuyor. Bence aleyhime değil lehime bu

. Ve dolayısıyla da ben böyle bir şey hissetmişim ve kamuoyu ile paylaşmış olabilirim. Bu ne güzel bir şey yani ben bir darbeci olsam bir örgüt üyesi olsam yapacağım darbeyi twitt atıp da söylermiyim yahu. Yani mantık bunu alıyor mu ? bu benim lehime olan bir şey. Yani çok ciddi askeri darbe kokusu var havada demekle ne demek yani bu twitt'ten bahsederken Savcı bey aslında ne demek istiyor anlamış değilim. Benim lehime mi konuşuyor aleyhime konuşuyor. Bence aleyhime değil lehime bu. Ben insanları bunla bilgilendiriyorum. Dikkat edin böyle şey var siyasiler uyanın. Askerler, polisler gerekli şeyi yapın. Yani halk aman dikkatli olun asker böyle bir şey yapmaya kalkıyor falan diyorum ne güzel. Ancak demokratik bir insan demokrat bir insan pardon, böyle bir uyarıda bulunur. Kötü bir şey değil bu. Sanığın üst düzey yöneticilerden ... Aymaz'la iletişim kaydının bulunduğu yani ben buna artık kötü niyetlilik görüyorum. Bu iftira bu büyük bir iftira, bu bir yalan. Bunun yalan olduğu bunun iftira olduğunu bizzati sizin bana vermiş olduğunuz HTS dokümanlarında görünüyor. Niçin bunu yapıyor sayın Savcılar benim tek bir iletişimim yok ... Aymaz'la tanımıyorum görmüyorum. Oda beni tanımaz görmez. Benim bir bayram dolayısıyla bayramlaştığım Önder Aytaç benim mesai arkadaşımdır. Zühtü ben, önder aynı sokakta oturduk senelerce. Bayramda beni aramış 10 senede 2 defa aramış. Aramızda hiç iyi değildir bu arada. O kadar Önder Aytaç ... Aymazla'da görüşmüş nereden bileyim ben bana ne bu benim neden karşıma çıksın ki Önder Aytaç bir telekızı arasaydı ben fuhuşa aracılık etmekten yargılanacak mıydım. Böyle bir şey olabilir mi ben şimdi terörist olmaktan yargılanıyorum. ... Aymaz'la görüşmekle yargılanıyorum. Komik bir durum. Bunu da geçiyoruz. Özgürlük zamanı programı, 15 Temmuz akşamı kötü kader. Bana dediler ki Fransada'ki terör örgütü olayla ilgili siz bir terör uzmanısınız, güvenlik uzmanısınız. Görüşlerinizi bizimle paylaşırmısınız. Akşam bağlansak yayına dediler. Bende olur dedim. Şemsettin Efe O programı sunan arkadaş Özgürlük zamanı Youtube'de Kanalın ismini bilmiyorum. Ama yani bunlar uzun zamandır böyle bir yayın yapıyorlar televizyonda. Şeyde Twitter'da görüyorum takipleşiyoruz. Oda beni takip ediyor. Bende onu takip ediyorum. Ben takip ediyormuyum hatırlamıyorum ama o beni takip ediyor. Oradan bana yazdı. Görüşebilir miyiz Skype'dan böyle böyle olur dedim. Dedi ki böyle böyle bir programımız var akşam katılırmısınız. Olur dedim. Şimdi ben bu programda demişim ki; darbe faaliyetini ne oldu biz bu Nice'deki konuyu konuşurken saat dokuz buçuk civarı daha yeni yeni işte haber sitelerine askerlerin sokağa çıktığını işte tankların sokağa çıktığı haberleri düşmeye başladı. Twetter'dan falan ben bilmiyorum ben konuşuyordum çünkü o anda ekranda Şemsettin Efe dedik ki hocam böyle böyle haberler geliyor. Bu zaten kayıtta var. Türkiye'de işte Boğaz Köprüsüne iki tane tank çıkmış efendim darbe olduğu falan söyleniyor ne diyorsunuz gördünüz mü haberiniz var mı falan dedi

. Twetter'dan falan ben bilmiyorum ben konuşuyordum çünkü o anda ekranda Şemsettin Efe dedik ki hocam böyle böyle haberler geliyor. Bu zaten kayıtta var. Türkiye'de işte Boğaz Köprüsüne iki tane tank çıkmış efendim darbe olduğu falan söyleniyor ne diyorsunuz gördünüz mü haberiniz var mı falan dedi. Ben şaşırdım o anda bende baktım. İnternet'e bende gördüm. Çok şaşırdığımı çok belli yani seyretseniz görürsünüz. Çok belli şaşırıyorum sonra da çok üzüldüm. Yani hakkikaten Türkiye'nin başına çünkü biz 21'inci yüz yıla geldik. Avrupa Birliğine girmek istiyoruz. Daha demokrat olmak istiyoruz. Özgürlük istiyoruz. İfade özgürlüğünden falan bahsediyoruz. Yani yetmiyor daha çoğunu istiyoruz. Darbe nereden çıktı. Darbenin olması tabi benim beynimden sıcak sular, kaynar sular dökütldü adeta ve çok üzüldüm. Bunu da şuanda annemin ölüm haberini almış kadar üzgünüm diyerek ifade ettim. Benim annem yaşıyor sağ. Ciddi bir rahatsızlığı yok. İnsan annesinin ölüm haberini aldığı vakit nasıl olur. Ben babamın ölüm haberini aldım mesela nasıl olduğunu biliyorum. Aldığımda yerde oturuyordum. Nasıl oturduğumu da hatırlamıyorum yani düşmüşüm resmen tavan beynime inmişti. ... benden sonra katılmış ben görmedim kendisini. Ben kendisiyle görüşmedim. İlk ben konuştum. Ben ondan sonra ayrıldım. Benden sonra da ... konuşmuş. Ben ... diye hatırlıyorum bilmiyorum. Daha sonra onun konuştuğu şeyleri ben daha sonra seyrettim. Şeyden haber oldu çünkü işte bir takım şeyler söylemiş. Şimdi ben darbeye karşı olan şeyimi orada belirttim. Zaten sayın Savcı da benim hakkımı teslim ediyor. Diyor ki sözde darbe karşıtı söylemlerde bulunmalarına rağmen diyor. Yani inanmamış benim darbe karşıtı söylemlerimin samimi olduğuna. Sözde diyor onlara. Ama bu niyet okuma değilmidir hakikaten nereden biliyorsunuz benim üzülmediğimi, yada sözde darbe karşıtı olduğumu, gerçekten darbe karşıtı olmadığımı nereden çıkarıyorunuz. Var mı böyle deliliniz daha evvel ben darbeyi övücü herhangi bir söz söylemişmiyim. Yine bu programın şeyiyle ilgili diyor ki 2 tane tankın çıktığını söyleyerek darbe girişimini alêlen desteklediğini ben bakın bu oradaki konuşmamın küçük bir bölümü. Ne diyorum tam şöyle söylüyorum. Ben 21'inci yüz yılda darbe olacağını düşünmüyordum. Evet bunun dekikoduları çoktu. Söylenip duruyor herkes yazıyor bir şeyler darbe olacak darbe olacak falan diye. Ama 21'inci yüz yılda darbe mi olur canım. Bu arkıt biz şey ben bu şeklide mesela CNNTÜRK'de 5N1K'ya da katılmıştım. Polis devleti mi oluyoruz diye bir başlık vardı. Orada da polis devleti falan olmuyoruz biz Avrupa Birliği kapısında ki bir ülkeyiz daha demokratik oluyoruz. Her şeyi her ufak tefek böyle polisiye bir takım şeyleri kalkıp da polis devleti oluyormuyuz diye irdelemek yanlıştır diye de beyanattım var. Her neyse olur mu diye düşünüyordum. Fakat demek ki oluyormuş işte 2 tane tank çıktı diyorum üzüntümü belli ediyorum. Burada destek mestek yok

. Polis devleti mi oluyoruz diye bir başlık vardı. Orada da polis devleti falan olmuyoruz biz Avrupa Birliği kapısında ki bir ülkeyiz daha demokratik oluyoruz. Her şeyi her ufak tefek böyle polisiye bir takım şeyleri kalkıp da polis devleti oluyormuyuz diye irdelemek yanlıştır diye de beyanattım var. Her neyse olur mu diye düşünüyordum. Fakat demek ki oluyormuş işte 2 tane tank çıktı diyorum üzüntümü belli ediyorum. Burada destek mestek yok. Yani cümlenin bir kısmını alıp da buradan hüküm yürütmek yada buradan yorum yapmak yine kötü niyetlilik hiç yakıştıramıyorum. Bir Savcıya, bir Yargı mensubuna. Derdiniz benlen nedir. Ben ne yaptım. Bu düşmanlık nedir. Ben anlamış değilim. Ben çok üzülüyorum. Ben bu vatana yıllarca hizmet ettim. Yine yıllarca vatana hizmet etmiş bir babanın da evladıyım. Bizden vatan haini çıkmaz. Benden ne isteniyor. Niye bana iftira atıyor. Söylemediğim şeyi söylemiş gibi. Ben yani hesapta demişim ki işte darbeyi savunmuşum. Efendim darbeye toplum zemin hazırlayacak şekilde hayır canım hiçbirisi hepsi yalan bunların ben niye darbeye zemin ben demokratik bir sisteme zemin hazırlamak için uğraşıyorum. Özgür bir Türkiye'ye zemin hazırlamak için kendi karar şeyimle karınca kaderince uğraşıyorum. Bunun derdindeyim ben benim çoluğum çocuğum daha iyi daha demokratik, daha özgür bir Türkiye'de yaşasın diye uğraşıyorum. Avrupa Birliğine girelim vizesiz gezelim diğer Avrupalılardan bizim ne farkımız var diğer insanlardan bizim ne farkımız var biz onlardan daha akıllıyız, daha zekiyiz, daha çalışkanız. Yani darbeyi bekleyen, isteyen, teşvik eden, yada örgüt adına buna zemin hazırlayan bunları medyayı kullanan ve bunun için de herhangi birsinden telkin almış, emir almış falan bir durumda değilim. Almadım hiç böyle bir şey söz konusu değil. Zaten bunu destekleyecek hiçbir delil de yok. Evet sokağa çıkan milletimize karşı telkinde bulundu, ben hiç kimseye yani sokağa çıkmasınlar diye bir şey söylemedim. ...'nın o çerçevede söyledikleri şeyler var ...'nın benim yok. Ben aman millet sokağa çıkmasın, şunu yapmasın, bunu yapmasın diye bir şey söylemedim. Benim zaten söylediklerimin dökümü iddianamede bir kısmı var orada da öyle bir şey yazmıyor. Yani bunu nereden çıkardılar ama burada yazıyor. Diyor ki; darbeye karşı sokaklara çıkan milletimize karşı telkinde bulundukları, bulundukları falan hep çoğul kullanıyor dolayısıyla yani onların Şemsettin Efe'ye de ...'nın sarf ettiği sözleri ben sahiplenemem efendim. Ben kendisi söylediklerimden sorumluyum. Benim söylediklerim de kayıt altında. Bizde CD'si de var. İsterseniz onu da teslim edebiliriz. Bütün şeyin programın başından sonuna kadar ne söylediğim tek tek var. Eğer oradan ben gerçekten halkı sokağa çıkmaya caydıracak bir şey söylemiş isem sorumluluk alıyorum. Cezama da razıyım. Ama öyle bir şey söylemedim. Hiç biri şekilde çıkanlara karşı bir zaten o anda sokağa çıkan falan yoktu. Öyle bir şey yoktu

. Ben kendisi söylediklerimden sorumluyum. Benim söylediklerim de kayıt altında. Bizde CD'si de var. İsterseniz onu da teslim edebiliriz. Bütün şeyin programın başından sonuna kadar ne söylediğim tek tek var. Eğer oradan ben gerçekten halkı sokağa çıkmaya caydıracak bir şey söylemiş isem sorumluluk alıyorum. Cezama da razıyım. Ama öyle bir şey söylemedim. Hiç biri şekilde çıkanlara karşı bir zaten o anda sokağa çıkan falan yoktu. Öyle bir şey yoktu. Tek tek benim o anda bildiğim şey tankların şeyde olduğu, köprüde olduğu o kadar daha fazla bir detay yok. Hatta darbe mi yoksa bir askeri harekat mı tartışması bile yaptık bilmiyoruz yani belli değildir ne olduğu, dokuz buçuk on yani daha hiç sayın Cumhurbaşkanı çıkmamış bir şey söylememiş. Herhangi bir bombalama sesi falan olmamış. Bu detayların hiçbirisi yok .daha işin başında ben kaç kişi böyle test edilmiştir acaba yani böyle darbenin başında hiçbir iradesi olmadan kaç kişi benim gibi yaşadığım bu testi yaşamıştır. Ben hatta seviniyordum diyordum ki eğer yarın bir gün bundan dolayı benim bana soruşturma falan açarlarsa çok şükür ben o anda canlı yayındaydım. Kendi tepkimi açık olarak koydum. Ben 25 Ağustosta gözaltına alındım o zaman kadar bir sürü gözaltılar şunlar bunlar oluyordu. Evde kendi kendime. Yani çünkü o gün neticede bu Fetö meselesi yani darbenin kimin yaptığı meselesi netleşmiş, konuşuluyor bende onların sempatizanı olan bir kanalda bir şeyler konuşmuşum o gece çok aslında sıkıntılı bir durum benim açımdan fakat kendimi temize çıkartmanın tek en güzel sigortası işte söylediğim sözler. Açık açık tepkimi koymuşum ben darbeye karşı bu beni kurtarır diye düşünürken ne oldu o gece orada kestiler pardon daha sonra oraları kesti birileri benim beni kurtaracak dediğim sözlerimi başkalarına arka arkaya ekleyerek Youtubede bir sürü video yaptılar. Ben de o videolardan bir tanesinin kurbanı olarak bu gün buradayım. Bu kadar. Yani benim başka bu zaten benimle ilgili iddialar bunlar benim savunmamda bu” şeklinde savunma yaptığı,

Anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkların niteliği gereği ayrı ayrı değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır.

1- Esas hakkındaki mütalaanın sanıklar ve müdafilerine okunmamasının ve duruşma tutanağına geçirilmemesinin sanıklar ..., ... ve ...'in savunma haklarını kısıtlayıp kısıtlamadığı,

Oldukça geniş bir kavram olan savunma hakkı, şüpheliyi ve sanığı ilgilendirdiği kadar, bir gün şüpheli veya sanık konumuna düşebilecek toplumda yaşayan herhangi bir ferdi, dolayısıyla da toplumu ve yine adaleti sağlama yükümlülüğü bulunan Devleti ilgilendirmektedir. Çünkü ceza yargılamasında savunma, yargılama sonucunda verilen ve iddia ile savunmanın değerlendirilmesinden ibaret olan hükmün doğru olmasını sağlar. Bu yönüyle geniş bir bakış açısı ile değerlendirilmesi gereken savunma hakkı; susma, soru sorma, kendi aleyhine işlemlere katılmama, tercümandan yararlanma, kanıtların toplanmasını isteme ve duruşmada hazır bulunma gibi hakların yanında müdafiden yararlanma hakkını da içerir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın "Temel haklar ve ödevler" bölümünde yer alan 36. maddesinde savunma hakkı; "Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" şeklinde düzenlenmiş olup "temel hak" niteliğine uygun olarak savunma hakkı verilmemesi veya savunma hakkının sınırlandırılması durumunda verilen karar hukuka aykırı olacaktır. Buna göre, sanığın ceza muhakemesindeki en önemli haklarından birisi, yargı mercilerince her aşamada nazara alınması gereken savunma hakkıdır. Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış olan bu hakkın herhangi bir nedenle sınırlandırılması da mümkün değildir. Nitekim 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca karar tarihi itibarıyla uygulanması gereken Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 308. maddesinin sekizinci fıkrasına göre savunma hakkının sınırlandırılması mutlak bozma nedenlerindendir.

Savunma, Anayasa'nın 36. maddesiyle anayasal güvence altına alınan meşru bir yol, müdafi de savunmanın meşru bir aracıdır. Dolayısıyla söz konusu hüküm, müdafi aracılığı ile savunulmayı da anayasal güvence altına almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin “adil yargılanma hakkını” düzenleyen 6. maddesinin üçüncü fıkrasının b ve c bentlerinde de; “her sanığın en azından...

b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olmak;

c) Kendi kendini savunmak veya kendi seçeceği bir avukatın yardımından yararlanmak…” hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Buradan çıkarılması gereken sonuç; savunma hakkının, temel insan hakları arasında yer alan hak arama özgürlüğünün bir gereği olduğu ve avukatın yardımından yararlanma hakkının da savunma hakkından ayrı düşünülemeyeceği gerçeğidir. Anılan sözleşme hükümlerinde sanığın en azından kendi kendini savunma hakkı bulunduğu belirtilmekle mahkeme huzurunda doğrudan savunmasını yapabilmesi için duruşmada hazır bulunma hakkının varlığı da zımnen kabul edilmiştir

Ceza yargılamasının amacı olan somut gerçeğin ortaya çıkarılması için kanıtların duruşmada ortaya konulmasından sonra, bu kanıtlardan sonuç çıkarma yani tartışma evresi başlar. Böylece ortaya konulan kanıtlarla ilgili taraflara CMK’nın 216/1. maddesinde belirtilen sıraya göre söz hakkı verilecek ve tartışma olanağı sağlanacaktır. Bu tartışma tamamlandıktan sonra, önce bireysel iddia makamını temsil eden katılan ve vekili, sonra da kamusal iddia makamını temsil eden Cumhuriyet savcısı esas hakkındaki görüşünü beyan edecektir. Soruşturma evresinde elde ettiği kanıtlardan ulaştığı sonuca göre iddianameyi hazırlamakla görevli iddia makamı, bu suretle CMK’nın 225/1. maddesi uyarınca kovuşturma aşamasının sınırlarını belirlemektedir. Kovuşturma aşaması sonunda da iddia makamı, duruşmaya getirilip tartışılan kanıtları değerlendirerek esasa ilişkin iddialarını ortaya koyacak, sanık veya müdafii de buna ilişkin savunmasını yapabilecektir. Bu, tez yani iddia ile antitezin yani savunmanın çatışmasıyla, sonuca yani karara ulaşılan bir süreç olan yargılama sonucunda sağlıklı bir karara ulaşabilmenin gerekli ve zorunlu koşuludur.

1412 sayılı CMUK’nın 251 ve 5271 sayılı CMK’nın 216. maddeleri benzer şekilde düzenlenmiş olmalarına rağmen her iki Yasa’da da Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki mütalaasının ne şekilde olacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak ceza yargılaması kurallarının her konuyu ayrıntısıyla düzenlemesi beklenmemelidir. Bu nedenle usûl yasalarının düzenlemediği alanlar kişi hak ve özgürlüklerine aykırı olmamak ve yasanın ruhuna uygun olmak koşuluyla yorum ve kıyasla doldurulmakta ve bu uygulamalar benimsendikçe teamüle dönüşmektedir. Uygulamada esas hakkındaki görüşün mahkûmiyet yönünde olması durumunda, uygulanması talep edilen yasa ve maddelerinin açıkça belirtilmesi yerleşik ve benimsenmiş bir yöntemdir.

Öte yandan, iddia makamının esasa ilişkin görüşünü anlaşılır ve açık bir biçimde sunmasının savunma hakkının kullanılmasıyla da ilintili olduğunda kuşku yoktur. Zira sağlıklı bir savunma ancak sağlıklı bir iddia üzerine oturtulabilir.

Kamusal iddia makamını temsil eden Cumhuriyet savcısı, karar verilmeden önce, toplanan kanıtlara göre esasa ilişkin görüşünü açık ve anlaşılır bir biçimde ve eğer görüşü mahkûmiyete ilişkin ise mevzuatta yer alan yasa ve maddelerini de göstermek suretiyle açıklamak zorundadır.

Kamusal iddia makamını temsil eden Cumhuriyet savcısı, karar verilmeden önce, toplanan kanıtlara göre esasa ilişkin görüşünü açık ve anlaşılır bir biçimde ve eğer görüşü mahkûmiyete ilişkin ise mevzuatta yer alan yasa ve maddelerini de göstermek suretiyle açıklamak zorundadır.

Bu konuda öğretide; “İddia makamı, muhakeme boyunca, mütalaa mahiyetindeki hükümleri ile hâkime ışık tutacak, muhakemede tez ileri sürüp sentez elde edilmesine çalışacaktır… Savcılık son kararın nasıl olması gerektiği hakkındaki görüşünü esas hakkındaki mütalaası ile açıklayacak ve artık şüphesi kalmayıp mahkûmiyet kararı verilmesini düşünüyorsa o zaman, sanığın cezalandırılmasını isteyecektir… Tartışma sadece maddi meseleye taalluk etmez; muhakeme hukuki meseleyi de çözeceğinden, bu mesele hakkındaki görüşler de iddiada yer alacaktır.” (Prof. Dr. Nurullah Kunter, Ceza Muhakemesi Hukuku, Beta Yayınları, 9. bası, İstanbul, s.193, 936-937); “Ceza muhakemesi hükmünün kollektif olması gerekmesi sebebiyle, savcının son soruşturma safhasının sonuç çıkarma devresinde düşüncelerini bildirmesi yani esas hakkındaki mütalâasının serd etmesi, vazgeçilmez bir zarurettir. Diğer ilgililerin bir şey söylemeksizin işi mahkemenin kararına terk et¬meleri mümkün görülebilmekle beraber, savcı bakımından böyle bir şey söz konusu olamaz; savcı her hâlde en son iddialarını söylemelidir. Bu itibarla, savcılık talep veya iddia durumunda olduğu konularda keyfiyeti hâkime (veya hâkimin takdirine) bıraktığını beyan ile yetinemez... Savcının esas hakkındaki mütalâasının alınması mecburî olmakla beraber, yargıcın bu ödevini yerine getirmekten kaçınan savcıyı zorlamak yetkisi bulunmadığından, bu gibi hallerde son kararın esas hakkındaki mütalâa alınmadan verilebilmesi de kabul edilmektedir. Ancak böyle bir durum ceza muhakemesi hükmünün kollektif olmasına engel teşkil edeceğinden, yargıç veya mahkeme başkanı hiç olmazsa makamın başı olan savcıya müracaat edebilmeli ve esas hakkındaki mütalâasını vermeyi red eden yardımcı yerine bir başkasının duruşma¬ya çıkarılmasını talep edebilmelidir… Esas hakkındaki mütalaanın sadece sübuta yani maddi meseleye değil, hukuki meseleye de taalluk etmesi gerekir. Muhakemenin aynı zamanda hukuki meseleyi de halletmek zorunda olması, savcının bu konudaki düşüncelerini de bildirmesini gerektirmektedir. ” (Dr.Selahattin Keyman, Ceza Muhakemesinde Savcılık, Sevinç Matbaası, Ankara, 1970, s.258-262) şeklinde görüşler bulunmaktadır.

CMK'nın "Delillerin tartışılması" başlıklı 216. maddesi;

"1) Ortaya konulan delillerle ilgili tartışmada söz, sırasıyla katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine veya kanunî temsilcisine verilir.

2) Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, sanığın, müdafiinin veya kanunî temsilcisinin açıklamalarına; sanık ve müdafii ya da kanunî temsilcisi de Cumhuriyet savcısının ve katılanın veya vekilinin açıklamalarına cevap verebilir.