muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/347, Karar No: 2021/653, Tarih: 21.12.2021

...'nin İzmir savcılığından Denizli savcılığına, ...'in İzmir Savcılığından Balıkesir savcılığına, ...'nun Aydın Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığından İzmir hakimliğine, ...'nun Aydın hakimliğinden İzmir hakimliğine, ...'un Ankara Batı Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığından Ankara hakimliğine, ...'un Trabzon Başsavcılığından Samsun savcılığına, ...'in Ankara Başsavcıvekilliğinden Ankara Batı savcılığına, ...'nın Bursa Başsavcıvekilliğinden Yalova savcılığına, ...'ın İstanbul Anadolu Başsavcıvekilliğinden Bakırköy savcılığına, ...'ün Kocaeli Cumhuriyet Başsavcı vekilliğinden Bursa Cumhuriyet savcılığına, ...'in Kayseri Başsavcıvekilliğinden Aydın savcılığına, ...'ın Konya Başsavcılığından Konya Bölge Adliye Mahkemesi Başsavcılığına, atanmalarına sanığın ''mevcut görev yerinde kalması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'ün Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığından Konya Cumhuriyet savcılığına, atanmalarına sanığın ''ilgilinin görev yerinde kalması veya atanacaksa Başsavcı olarak atanması'' gerekçesi ile ...'nin ise ''mevcut görev yerinde kalması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'ın Adana Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığından Bursa hakimliğine atanmasına, sanığın ''ilgilinin görev yerinde kalması veya atanacaksa Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı olarak atanması'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'ın Alanya Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığından Diyarbakır hakimliğine, atanmasına sanığın ''daha önce görev yaptığı yerler dikkate alınarak Diyarbakır dışında müktesebine uygun bir yere atanması'' ...'nin ise ''mevcut görev yerinde kalması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'in Tokat Başsavcılığından Bakırköy savcılığına,

...'ın Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığından, İzmir Cumhuriyet savcılığına, atanmalarına sanığın ''çocuklarının öğrenim mazereti nedeniyle mevcut görev yerinde kalması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'ın Bursa Başsavcılığından Bursa Başsavcıvekilliğine atanmasına, sanığın ''Bursa C. Başsavcısı olarak görevine devam etmesi gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'in Edirne Başsavcılığından Konya savcılığına atanmasına, sanığın ''C. Başsavcısı olarak atanması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'un Yargıtay Tetkik hakimliğinden Gölcük Başsavcılığına atanmasına, sanığın ''Kars C. Başsavcısı olarak atanması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'ın Bursa Başsavcılığından Bursa Başsavcıvekilliğine atanmasına, sanığın ''Bursa C. Başsavcısı olarak görevine devam etmesi gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'in Edirne Başsavcılığından Konya savcılığına atanmasına, sanığın ''C. Başsavcısı olarak atanması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

...'un Yargıtay Tetkik hakimliğinden Gölcük Başsavcılığına atanmasına, sanığın ''Kars C. Başsavcısı olarak atanması gerektiği'' gerekçesi ile muhalif kaldığı,

Söz konusu kararnameye bakıldığında sanığın 44 kişinin atamasına muhalif kaldığı, atanmalarına muhalif kaldığı bir çok kişinin FETÖ nedeniyle işlem yapılan hakim savcılardan oluştuğu, sanığın muhalif kaldığı 44 kişiye istisnasız olarak FETÖ'den işlem yapılan ...'nin de muhalif kaldığı, yukarıda ayrıca belirtilen bir kaç muhalefet dışında sanığın muhalefet gerekçesi ile ...'nin muhalefet gerekçelerinin birbirinin aynısı olduğu, muhalefet kalınan kişiler arasında başta MİT Tırları soruşturmaları sırasında Adana Başsavcısı olan ..., İzmir Askeri Casusluk soruşturmaları sırasında İzmir Başsavcı Vekili olan ... gibi FETÖ mensubiyeti bilinen olaylara aktif olarak karışmış hakim ve savcıların da bulunduğu görülmüştür.

C) Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Birinci Dairesinin 06.03.2014 tarih ve 480-481-482 sayılı kararnamesinde;

Yasal değişiklikler ve tasarruflara rağmen 06.03.2014 tarihli Adli yargı kararnamesinde, çok sayıda örgüt mensubunun, HSYK ve Bakanlıktan uzaklaştırılması amacıyla çıkarıldığı anlaşılan bu kararnamede; M.. B..'ın HSYK Genel Sekreterliğinden Yargıtay Cumhuriyet Savcılığına, ...'nin HSYK Genel Sekreter Yardımcılığından Ankara hakimliğine, ...'ün HSYK Genel Sekreter Yardımcılığından Ankara hakimliğine, ...'ın HSYK Genel Sekreter Yardımcılığından Ankara hakimliğine, ...'nın Uluslararası Hukuk ve Dış ilişkiler Genel Müdürlüğü tetkik hakimliğinden Yargıtay Cumhuriyet Savcılığına, ...'ün Adalet Akademisi Eğitim Merkezi Müdürlüğünden Ankara hakimliğine atandıkları, benzer şekilde anılan suçtan soruşturma veya kovuşturma bulunan bir çok kişi hakkında benzer şekilde atama olduğu, görülmüştür.

D) Diğer bazı kararlara örnekler;

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Birinci Dairesinin 07.01.2014 tarih ve 36 sayılı kararında; gündem dışı olarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcıvekili ...'ün Bakırköy Başsavcıvekilliğine atanmasına, T.. Ç.., ..., ..., ... hakkında ise HSYK incelemesinin sonucunun beklenmesine karar verilmiştir. Bu kararın altında sanık, Z.. H.., ... ve İ.. A..'ın imzası olduğu, ..., ..., ...nun muhalif kaldıkları, 16.01.2014 tarih ve 127 sayılı kararında; ...'ın İstanbul C. Savcılığından Tekirdağ C. Savcılığına atandığı, (kararda sanığın da imzasının bulunduğu, ...'nin muhalif kaldığı)

11.02.2014 tarih ve 340 sayılı kararında; ...'ün İstanbul C. Başsavcı Vekilliğinden Bolu C. Savcılığına oy birliği ile atandığı, (kararda sanığın da imzası bulunduğu), 22.03.2014 tarih ve 607 sayılı kararında; ...'nın İstanbul C. Savcılığından Afyonkarahisar C. Savcılığına atandığı, (kararda sanığın da imzasının bulunduğu, ...'nin muhalif kaldığı)

Gözlenmiş ise de, görüldüğü üzere kararname tarihleri itibariyle MİT müsteşarının ifadeye çağrılması, MİT Tırları ve MİT Otobüslerinin durdurulması, 17-25 Aralık soruşturmaları gibi tüm kamuoyunun dikkatinin bu operasyonları yapan FETÖ mensubu hakim ve savcılar üzerine yoğunlaşmasını takiben yapılan tasarruflar olup kamuoyundaki tepkileri yatıştırmaya yönelik geçici tedbirler mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır.

2- HSYK GENEL KURULDAKİ KARARLAR ;

A) CMK 250 ile yetkili hakim savcılara yönelik şikayetler hakkında;

06.02.2013 tarih 2013/106 sayılı karar ile ..., ..., ... ve ... ile ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

06.02.2013 tarih 2013/112 sayılı karar ile ... ile ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

20.02.2013 tarih 2013/237 sayılı karar ile ...'ın CMK 250 ile yetkili ilgili Cumhuriyet Savcısı ile ilgili şikayeti hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

18.09.2013 tarih 2013/652 sayılı karar ile ..., ..., ..., ... ve ... ile ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

02.10.2013 tarih 2013/739 sayılı karar ile T.. Ç.., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... ile ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

09.10.2013 tarih ve 2013/791 sayılı kararı ile T.. Ç.., ..., ... ... ve ... ile ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

02.07.2014 tarih ve 2014/494 sayılı kararı ile CMK 250 ,le yetkili bazı hakimler ile ilgili şikayet (... müdafiinin şikayeti) hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

02.07.2014 tarih ve 2014/496 sayılı kararı ile ... ile ilgili şikayet (... müdafiinin şikayeti) hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

02.07.2014 tarih ve 2014/496 sayılı kararı ile ... ile ilgili şikayet (... müdafiinin şikayeti) hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

21.05.2014 tarih ve 2014/316 sayılı kararı ile ..., ..., ile ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

02.07.2014 tarih ve 2014/497 sayılı kararı ile ...'nın CMK 250 ile yetkili bir kısım hakim savcılarla ilgili şikayet hakkında HSYK 3. Dairesinin işleme konulmama kararı üzerine yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

06.11.2013 tarih ve 2013/818 sayılı kararı ile ... ile ilgili HSYK 2. Dairesinin verdiği disiplin cezasına yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

15.01.2014 tarih ve 2014/8 sayılı kararı ile ... ile ilgili HSYK 2. Dairesinin verdiği disiplin cezasına yapılan itirazın HSYK Genel Kurulunca reddedildiği sanığın bu karara muhalif kaldığı,

Görülmüş, Genel Kuruldaki FETÖ mensuplarının etkinliği gözetildiğinde sonuca etkili olmayan muhalefetlerin bilinçli ve kamuflaj amacıyla yapıldığı değerlendirilmiştir.

B) Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu tarafından yapılan Atamalar Hakkında;

30.12.2011 gün ve 470-471 sayılı Genel Kurul kararı ile Teftiş Kurulu Başkan Yardımcılıklarına; ... ile ...'ın atandıkları, her iki kişinin de örgüt mensubiyeti nedeniyle meslekten ihraç edilen kişilerden oldukları,

HSYK Genel Kurulu'nun, 12.07.2011 gün ve 221 sayılı kararı ile 3 kişinin HSYK müfettişi olarak atanmalarına karar verildiği, görevlendirilen tüm tetkik hakimlerinin, örgüt mensubiyeti nedeniyle meslekten ihraç edilen kişilerden oldukları,

HSYK Genel Kurulu'nun, 21.06.2011 gün ve 204-205 sayılı kararı ile 7 kişinin HSYK müfettişi olarak atanmalarına karar verildiği, görevlendirilen tüm tetkik hakimlerinin, örgüt mensubiyeti nedeniyle meslekten ihraç edilen kişilerden oldukları,

HSYK Genel Kurulu'nun, 19.10.2011 gün ve 288 sayılı Genel Kurul kararı ile 23 kişinin HSYK müfettişliğine atandıkları tespit edilebildiği kadarıyla 16'sının örgüt mensubiyeti nedeniyle ihraç edilmiş şahıslardan oluştuğu,

HSYK Genel Kurulu'nun, 16.11.2011 gün ve 382 sayılı kararı ile ile HSYK tetkik hakimliğine 4 hakim savcının geçici görevlendirilmesine karar verildiği, görevlendirilen tüm tetkik hakimlerinin, örgüt mensubiyeti nedeniyle meslekten ihraç edilen kişilerden oldukları,

HSYK Genel Kurulu'nun, 15.06.2012 gün ve 346 sayılı kararı ile 28 hakim ve savcının HSYK tetkik hakimliğine atamasının yapıldığı, tespit edilebildiği kadarıyla 26'sının örgüt mensubiyeti nedeniyle ihraç edilmiş şahıslardan oldukları,

HSYK Genel Kurulu'nun, 15.06.2012 gün ve 346 sayılı kararı ile 28 hakim ve savcının HSYK tetkik hakimliğine atamasının yapıldığı, tespit edilebildiği kadarıyla 26'sının örgüt mensubiyeti nedeniyle ihraç edilmiş şahıslardan oldukları,

HSYK Genel Kurulu'nun, 30.06.2011 gün ve 208 sayılı kararı ile HSYK tetkik hakimliğine 11 hakim savcının geçici görevlendirilmesine karar verildiği, görevlendirilen tüm tetkik hakimlerinin, örgüt mensubiyeti nedeniyle meslekten ihraç edilen kişilerden oldukları,

22.02.2011 tarihinde HSYK Genel Kurulu kararı ile Kurul Genel Sekreterliğine ...'nın, Genel Sekreter Yardımcılıklarına ... ve ...'nin atandığı, 24.03.2011 gün ve 96 sayılı Genel Kurul kararı ile ...'ın HSYK Genel Sekreter Yardımcılığına atanmasına karar verildiği, (sanığın imzası var), 30.12.2011 gün ve 470 sayılı Genel Kurul kararı ...'in HSYK Genel Sekreter Yardımcılığına atanmasına karar verildiği, (sanığın imzası var), 28.12.2011 gün ve 467 sayılı kararı ile HSYK Genel Sekreterliğine M.. B..'ın atandığı,

Görülmüş, yapılan bu atamalarla HSYK içerisindeki FETÖ/PDY yapılanmasının yoğunluğu gözlenmiştir.

SONUÇ:

Tüm dosya muhteviyatındaki bilgi, belge ve deliller birlikte incelenerek sanığın somut olaydaki durumu değerlendirildiğinde;

Sanık İ.. O..'un, 32882 sicil numarası ile Almus Cumhuriyet Savcılığı (12.10.1992), Sarıkamış Cumhuriyet Savcılığı (17.11.1992), Haymana Cumhuriyet Savcılığı (05.08.1995), Adalet Bakanlığı Yetkili Tetkik Hakimliği (26.04.1996), Adalet Bakanlığı Tetkik Hakimliği (24.10.1997), Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Daire Başkanlığı (25.06.2003), Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdür Yardımcılığı, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (04.06.2007), Personel Genel Müdürlüğü'nden sorumlu Müsteşar Yardımcılığı, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 1. Daire Başkanlığı ve Bakırköy Cumhuriyet Savcılığı (28.11.2014) görevlerinde bulunduğu, 19.01.2015 tarihinden itibaren İstanbul Anadolu Hakimi olarak görev yaptığı, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun, 16.07.2016 tarih ve 2016/345 sayılı kararı ile FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatı ve iltisakı bulunduğu değerlendirilerek hakkındaki soruşturmanın sonuçlanmasına kadar görevden uzaklaştırılmasına karar verildiği, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulu’nun 24.08.2016 tarih ve 2016/426 sayılı kararı ile FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatı ve iltisakı bulunduğu değerlendirilerek meslekten çıkarılmasına karar verildiği, sanığın savunmaları ve dosya kapsamındaki belgelerden anlaşılmıştır.

Sanığın örgüt içerisinde bulunduğu süre içerisinde;

Sanığın örgüt içerisinde bulunduğu süre içerisinde;

Öğrencilik yıllarından itibaren örgütle irtibatlı olan sanığın staj döneminde zaman zaman örgüte ait evlerde düzenlenen sohbet toplantılarına iştirak ettiği, Adalet Bakanlığı'nda Tetkik Hakimliğinden Müşteşar Yardımcılığına kadar çeşitli kademelerde çalıştığı dönem itibariyle cemaate mensubiyetini sürdürdüğü, Bakanlıkta görev yapan diğer örgüt üyeleri ile oluşturulan cemaat sohbet gruplarına katıldığı, zaman zaman yardım adı altında örgüte himmet verdiği, bir dönem yargı imamı olarak bilinen ... isimli örgüt mensubunun Çukurambar'da bir evde yaptığı toplantılara iştirak ettiği, Bakanlıkta görev yaptığı bu süreçte atamalarda ve Bakanlık politikasının belirlenmesinde ön plana çıkan etkin kişiliği ile FETÖ mensuplarının Bakanlık içerisinde ve yargının değişik birimlerinde kadrolaşmasını sağladığı,

2010 HSYK'da görev yaptığı dönem içerisinde HSYK adaylarının belirlenmesinde etkin olup adli yargıdan çoğunluğu FETÖ mensubu adaylar ile birlikte bu yapının desteklediği grup içerisinden HSYK üyesi olarak seçildiği,

FETÖ mensubu hakim ve savcıların sekreterya, tetkik hakimliği ve müfettiş olarak HSYK içerisine yerleşmesinde belirleyici rol oynadığı,

HSYK 1. Dairesi başkanı sıfatıyla diğer üyeleri yönlendirdiği gibi Daire olarak çıkarılan kararnamelerle FETÖ mensubu hakim ve savcıların mahkeme başkanlıkları, başsavcılık ve kritik yerlerde görev yapmalarına zemin hazırladığı,

Zaman zaman kamuoyunda çok dikkat çeken örgüt mensuplarının pasif görevlere atanmasına dair girişimlerde bulunsa da 17-25 Aralık sürecinde dahi bu operasyonları yapan savcılara destek mahiyetinde olacak şekilde HSYK basın bildirisi hazırlatıp Bakanın karşı çıkmasına rağmen genel kurul kararı olarak yayınlanmasını sağladığı,

2014 HSYK seçim sürecinde Devletin FETÖ mensuplarını yargıdan temizleme çabaları kapsamında yapılan seçimlerde FETÖ/PDY örgütünün stratejisine uygun şekilde bağımsız aday olup Yargıda Birlik Platformu adaylarının kazanmasını engellemeye çalıştığı,

Tüm aşamalarda üst düzey yönetici pozisyonunda olmanın ve görev yaptığı yargısal birimlerin örgüt için önemli ve mahrem sayılan alanlardan olması nedeniyle örgüt içerisinde tek başına karar verecek mahiyette bulunduğu,

Anlaşılmıştır.

Yöneticilik/Üyelik Ayrımı;

Sanık hakkındaki iddianamenin silahlı terör örgütü yöneticiliği suçundan 5237 sayılı TCK'nın 314/1. Maddesine hasren düzenlenmiş olması nedeni ile örgütte yöneticilik pozisyonunun ayrıca değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmuştur.

Silahlı terör örgütünü yönetme/üyeliği suçu ile ilgili 5237 sayılı TCK ve 3713 sayılı TMK'daki yasal düzenlemelere yer verilmiştir.

Anlaşılmıştır.

Yöneticilik/Üyelik Ayrımı;

Sanık hakkındaki iddianamenin silahlı terör örgütü yöneticiliği suçundan 5237 sayılı TCK'nın 314/1. Maddesine hasren düzenlenmiş olması nedeni ile örgütte yöneticilik pozisyonunun ayrıca değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmuştur.

Silahlı terör örgütünü yönetme/üyeliği suçu ile ilgili 5237 sayılı TCK ve 3713 sayılı TMK'daki yasal düzenlemelere yer verilmiştir.

"Suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçu 5237 sayılı TCK'nın 220, "silâhlı örgüt" suçu (yönetme/üyelik dahil) aynı kanunun 314 maddelerinde düzenlenmiş, "terör örgütleri" hakkında ise 3713 sayılı TMK'nın 7. maddesinin "... terör örgütü kuranlar, yönetenler ile bu örgüte üye olanlar Türk Ceza Kanununun 314 üncü maddesi hükümlerine göre cezalandırılır. Örgütün faaliyetini düzenleyenler de örgütün yöneticisi olarak cezalandırılır." düzenlemesi nedeni ile TCK'nın 314. maddesine atıf yapmıştır.

TCK'nın 314/3. fıkrasının "Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin diğer hükümler, bu suç açısından aynen uygulanır." hükmü gereği silahlı terör örgütü suçu ile ilgili genel kriterler de suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna dair 220. maddedeki esaslara göre değerlendirilmiştir.

Örgütü yönetmekten bahsedebilmek için öncelikle TCK'nın 220. maddesinde öngörülen şartlarla birlikte, amaç-saik, yöntem ve elverişlilik kriterleri itibariyle de terör örgütü vasfını haiz bir örgütün bulunması gerekir.

Doktrin ve yerleşik uygulamalara göre;

Terör örgütünü yönetmek örgüt hiyerarşisinin çeşitli basamaklarında örgütün amaçlarına ve yöntemlerine uygun biçimde örgüt faaliyetlerini sevk ve idare etmek olarak tanımlanabilir. Yönetici suç ortaklığına komuta eden ve örgütün kurallarını gösteren kişidir. (Simeone I Reati Associativi, op.cit.s 257 aktaran Turinay Faruk Terör Amaçlı Örgütlenme Suçu sh.269)

Suç veya terör örgütünü yönetmek; onu sevk ve idare etmek, kısmen veya tamamen, bölgesel, yerel veya genel olarak yönetip yönlendirmek, hiyerarşik yapıya ve varsa işbölümüne uygun olarak emir ve talimat vermek, bunların yerine getirilmesini bekleyip denetlemek, gerekli olduğunda da emrine veya örgütün talimatlarına riayet etmelerini cezalandırmaktadır.Kişinin somut olayda yönetme kudretine, sevk ve idare yeteneğine fiilen sahip olup olmadığına bakılmalıdır (Şen E.-Eryıldız S. Suç Örgütü sh.107).

Fail, hiyerarşik olarak örgüt üyeleri üzerinde bulunuyor, geniş bir alanda iş bölümü yapabiliyor, örgüt üyeleri üzerinde sevk ve idarede bulunabiliyor, örgütsel faaliyetlerin organizasyonunda, icrasında; harekete geçiren, engelleyen veya durduran olarak rol üstlenebiliyor, bu faaliyetleri denetleyebiliyor ise yönetici olarak kabul edilebilecektir.

Fail, hiyerarşik olarak örgüt üyeleri üzerinde bulunuyor, geniş bir alanda iş bölümü yapabiliyor, örgüt üyeleri üzerinde sevk ve idarede bulunabiliyor, örgütsel faaliyetlerin organizasyonunda, icrasında; harekete geçiren, engelleyen veya durduran olarak rol üstlenebiliyor, bu faaliyetleri denetleyebiliyor ise yönetici olarak kabul edilebilecektir.

Örgüt yönetmek; örgütün amaçları doğrultusunda örgütü idare etmeyi, emir ve direktif vermeyi, örgüt içinde inisiyatif ve karar verme gücüne sahip olmayı gerektirir. Örgütün varlığının, etkinliğinin ve gelişiminin sağlanması, hedeflerinin belirlenmesi, program ve stratejilerinin saptanmasını ifade eder. Ancak örgütün faaliyetleri çerçevesinde sadece belirli bir suçun işlenmesini organize edenler bu suçun işlenmesini planlayıp yönetenler örgüt yöneticisi olarak kabul edilemez.

Geniş bir alanda faaliyet yürüten örgütlerin yöneticileri, örgüt yapılanması da dikkate alınarak somut olayın özelliklerine, bu kişilerin örgütün hiyerarşik yapısı içerisindeki konum ve görevlerine göre belirlenmelidir. Bu tür örgütlenmelerde her yöneticinin örgütün tamamını yönetmesi mümkün olmadığından, örgütün bölge, il, ilçe sorumlularının yönetici olup olmadıklarının sorumluluk sahalarındaki örgütsel faaliyetlerin yoğunluğu da gözetilerek belirlenmesi gerekir.

Örgüt yöneticileri, hiyerarşik açıdan emir ve talimat vermeye yetkili olduğu mensupların, örgütün amaçları doğrultusunda işledikleri suçlardan dolaylı fail olarak sorumludurlar (TCK 220/5 m.)

Failin örgüt yöneticisi olup olmadığı, örgütün organizasyon yapısı, hiyerarşisi ve kişilere verilen görevlerin önemi esas alınmak suretiyle belirlenecektir (Baltacı Vahit Terör Suçları ve Yargılaması sh.183). Bu tespitte belirleyici olan, failin örgüt hiyerarşisi içindeki sıfatı değil ve fakat yönetip yönlendirdiği faaliyetlerin, örgütün amaç ve etkinliği bakımından önemidir. Bu nedenle failin hiyerarşik konumu, üstlendiği görevler esas alındığında dahi belli bir hiyerarşik seviyenin üstünde bulunan kişilerin yönetici olarak kabulünde zaruret vardır. Zira gerek kanun koyucunun aynı cezai yaptırımı öngörerek örgüt yöneticiliğini, örgüt kurma fiili ile aynı ağırlıkta bir ihlal olarak görmesi, gerek mülga 765 sayılı TCK'nın 168. maddesinde yer alan, "silahlı çetede amirliği ve kumandayı haiz olmak" ve 141. maddesindeki "cemiyetlerin faaliyetlerini tanzim veya sevk ve idare etmek" kavramları ile mer'i 3713 sayılı Kanunun 7/1. maddesinde yer verilen "örgütün faaliyetlerini düzenleyenlerin de örgütün yöneticisi olarak cezalandırılacağına" dair kavramlar gerekse örgütle kurulan "organik bağın" sonucu olarak her seviyede belli ölçüde talimat alma-verme, astları yönetme olgusunun, örgütlü suçların doğasında mündemiç bulunması birlikte değerlendirildiğinde, yöneticilikten maksadın hiyerarşik yapının belli seviyede üst katlarını ifade ettiğini kabul etmek gerekir.

Konunun FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü bakımından değerlendirilmesi: