muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2019/860, Karar No: 2019/3706, Tarih: 19.02.2019

**22. Hukuk Dairesi         2019/860 E.  ,  2019/3706 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : ALACAK

Davacı vekili, müvekkili işçinin alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin 2015/3072 esas 2015/9055 karar sayılı 14.05.2015 tarihli ilamıyla, davacının fiilen yazıcılık yaptığını iddia ettiği döneme ilişkin olarak işyeri kayıtları üzerinde uzman bilirkişi marifetiyle inceleme yapılması, buna göre yaptığı iş için Toplu İş Sözleşmesi'ndeki düzenlemeler uyarınca sınıfının belirlenmesi ve varsa fark alacaklarının hüküm altına alınması gerektiğinden eksik incelme ile karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemenin 29.11.2016 tarihli kararıyla, bozma kararına karşı direnilmesine karar verilmiştir.

Direnme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2017/22-1944 esas 2018/1711 karar sayılı 15.11.2018 tarihli kararıyla, Mahkemenin direnme kararının yerinde olduğu kabul edilerek, Dairemizin bozma ilamında açıklanan bozma nedenine göre davanın esasına yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.11.2018 tarihli kararıyla, dava dosyasının Dairemize gönderilmesi üzerine, Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 19/02/2019 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2022/5932, Karar No: 2023/1701, Tarih: 28.03.2023

**8. Ceza Dairesi         2022/5932 E.  ,  2023/1701 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : 2021/1267 E., 2022/1222 K.

SUÇ : Hakkı olmayan yere tecavüz etme

HÜKÜM : Düzeltilerek İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz başvurusunun esastan reddi ile hükmün onanması

İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 ... maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Sanık hakkında Maçka Cumhuriyet Başsavcılığının 02.08.2019 tarihli iddianamesi ile hakkı olmayan yere tecavüz suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 154 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesi gereğince cezalandırılması için kamu davası açılmıştır.

2.Maçka Ceza Mahkemesinin, 10.02.2021 tarihli ve 2019/131 Esas, 2021/95 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hakkı olmayan yere tecavüz suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 154 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hapisten çevrili 3000 TL ve doğrudan verilen 80 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

3. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin, 20.04.2022 tarihli ve 2021/1267 Esas, 2022/1222 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik Cumhuriyet savcısnın istinaf başvurusu kabul edilerek Maçka Asliye Ceza Mahkemesince verilen 10.02.2021 tarih, 2019/131 Esas 2021/95 Karar kaldırılarak 5237 sayılı Kanun’un 154 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 52 ... ve 58 ... maddeleri uyarınca 5 ay hapis ve 80 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanmasına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz istemi, suç işlemediğine, eksik inceleme üzerine karar verildiğine, suça konu yerin kendisine miras kaldığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin kabulü

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanığın temyiz istemi, suç işlemediğine, eksik inceleme üzerine karar verildiğine, suça konu yerin kendisine miras kaldığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin kabulü

Sanıkların tapu kaydına göre hisseli olarak katılanlara ait olduğu belirlenen Trabzon İli Maçka İlçesi ... Mahallesi Çayırlar Mevkiinde bulunan 101 ada 9 parsel numaralı taşınmazdaki katılanlar tarafından dikilen kazıkları sökmek ve taşınmazı kullanmak suretiyle tecavüz ettikleri, dosya içerisindeki bilirkişi raporu ve ekindeki fotoğraflarla da anlaşıldığı sanığın hakkı olmayan yere tecavüz suçunu işlediği ve bu eylemi ile ilgili ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkumiyetlerine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin kabulü

İlk derece mahkemesince sübuta ilişkin yapılan değerlendirmede herhangi bir hukuka aykırılık olmamakla birlikte sanık ... ile ilgili hakkı olmayan yere tecavüz suçundan mahkumiyet hükmü kurulurken sanığın adli sicil kaydında yer ... tekekrrüre esas teşkil eden ilamı dikkate alınmaksızın, sonuç olarak verilen 5 ay hapis cezası adli para cezasına çevrilirken, mala zarar verme suçundan kurulan mahkumiyet hükmünde 10 ay hapis cezasının mükerirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilerek aynı sanıkla ilgili hükümde çelişkiye düşüldüğü ve hukuka aykırı bir şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmış ve sanığa sonuç olarak verilecek hapis cezasının 5237 sayılı Kanun’un 58 ... maddesi uyarınca mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Sanık, taşınmazın kendi murislerinden kaldığına yönelik temyiz talebinde bulunmuş ise de suça konu taşınmazın katılanlara ait olduğu tapu kaydından anlaşılmıştır.

2. Sanığın söz konusu taşınmazı herhangi bir hakka dayanmaksızın rızasız olarak kullandığı yapılan keşif ve düzenlenen bilirkişi raporları ile tespit edilmekle sanığın, katılana ait araziye tecavüz ettiği ... olduğundan sanık hakkında kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesinin, 20.04.2022 tarihli ve 2021/1267 Esas, 2022/1222 Karar sayılı kararında sanık tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Maçka Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 28.03.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2017/2480, Karar No: 2019/3450, Tarih: 04.02.2019

**19. Ceza Dairesi         2017/2480 E.  ,  2019/3450 K.**

**"İçtihat Metni"**

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, dosya incelendi:

31/01/2019 tarih ve 30672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak (yayım tarihini izleyen ay başından itibaren 01/02/2019 tarihinde) yürürlüğe giren, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümüne ilişkin 30/01/2019 tarih ve 1 sayılı kararı gereğince kabul edilen İcra Ceza dava dosyalarının Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesine 04/02/2019 tarihinde Gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2019/6267, Karar No: 2019/8280, Tarih: 17.09.2019

**5. Ceza Dairesi         2019/6267 E.  ,  2019/8280 K.**

**"İçtihat Metni"**

Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan sanık ... hakkında yapılan yargılama sırasında; Tekirdağ 2. Ağır Ceza Mahkemesiyle Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz yetki uyuşmazlığının giderilmesi ve yargı yerinin belirlenmesi istemiyle gönderilen dosya Yargıtay C.Başsavcılığından tebliğname ile daireye verilmekle incelenerek gereği düşünüldü:

İncelenen dosya içeriğine, sanığın üzerine atılı suçun niteliğine, iddianamede olayın anlatılış biçimine ve Tekirdağ 2. Ağır Ceza Mahkemesi kararındaki gerekçeye göre, yerinde görülmeyen Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 27/03/2019 gün ve 2019/188 E. 2019/218 K. sayılı YETKİSİZLİK kararının KALDIRILMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay C.Başsavcılığına TEVDİNE 17/09/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2014/3613, Karar No: 2014/10929, Tarih: 09.06.2014

**11. Hukuk Dairesi         2014/3613 E.  ,  2014/10929 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 31/10/2013

NUMARASI : 2012/347-2013/485

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 31/10/2013 tarih ve 2012/347-2013/485 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin 25/10/2011 tarihinde taşımaya elverişli olarak davalı P.. E... Ulusl. Kurye Hava ve D.. Kargo Taş. Ltd. Şti'ye teslim ettiği balık emtiasının aynı gün davalı şirket tarafından diğer davalı Türk Hava Yolları A.Ş'ye "bozulabilir kargo" statüsünde teslim edildiğini, teslim edilen 147 kap kargonun ısı izolasyonunu çok iyi sağlayan özel strafor kolilerle davalı şirkete teslim edildiğini, özel koliler içindeki taze balıkların üzerine de buz konularak maksimum sıfır derecede naklini sağlayacak şekilde ambalajlanarak teslim edilen kargonun, davalı şirket tarafından bozulabilir ürün olması sebebi ile uçağa yükleninceye kadar soğuk hava deposunda muhafaza edilmek zorunda olduğunu, kargonun 26/10/2011 tarihinde sevk edildiğini, aynı gün İsviçre Gümrüğüne teslim edildiğini ancak İsviçre Sınır Hayvan Sağlığı Müdürlüğü'nün dava konusu gönderide yaptığı incelemede federal gıda yönetmeliği hükümlerine uygun sıcaklıkta muhafaza edilmeyen ürünlerin kesin el koyma ve imhasına karar verilmesi sonucu müvekkilinin zarara uğradığını, şirket zararının oluşmasında davalıların müştereken ve müteselsilen kusurlu olduklarını ileri sürerek, 7.130 İsviçre Frangı zararın, zarar tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kurundan çevrilerek hesaplanan 14.361,24 TL tazminatın zararın vuku bulduğu 26/10/2011 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı tarafından ödenmiş olan 1.530 Euro karşılığı 3.819,03 TL taşıma ücretinin fatura tarihi olan 31/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Türk Hava Yolları vekili, taşımaya konu balıkların olması gereken soğuklukta kutulara konulmaması nedeni ile doğan zarardan müvekkilinin sorumlu olmadığını, depolama ve paketleme aşamasında müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, davacının konvansiyon uyarınca süresi içerisinde ihbarda bulunma mükellefiyetini yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Türk Hava Yolları vekili, taşımaya konu balıkların olması gereken soğuklukta kutulara konulmaması nedeni ile doğan zarardan müvekkilinin sorumlu olmadığını, depolama ve paketleme aşamasında müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, davacının konvansiyon uyarınca süresi içerisinde ihbarda bulunma mükellefiyetini yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı P.. E... Ulusl. Kurye Hava ve D.. Kargo Taş. Ltd. Şti. vekili, müvekkilinin taşıyıcı değil komisyoncu olması nedeniyle davanın husumetten reddi gerektiğini, yükün F.. Balıkçılık tarafından ambalajlandığını, yetersiz veya uygun olmayan ambalaj nedeni ile sıcaklığın taşıma sırasında yükselmiş olabileceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu taşımanın hava yük senedi uyarınca Türkiye ve İsviçre arasında havayolu ile gerçekleştirilmesi nedeni ile uyuşmazlığa M.. Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerektiği, taşınan emtianın niteliğine uygun olarak strafor kaplar içine buz konulmak sureti ile taşımaya elverişli bir şekilde davalı taşıyıcıya teslim edildiği, havalimanı yüklemesi ve saklamasının davalı havayolu taşıyıcısının edim yükümlülüğü kapsamında olup emtianın taşıyıcının sorumluluğu altında taşıma süreci içerisinde bozulmuş olduğu, 26/10/2011-31/10/2011 tarihleri arası yapılan elektronik posta yazışmaları içeriğine göre zarara ilişkin bildirimlerin zamanında yapıldığı kabul edilerek Konvansiyon hükümleri gereği hasar gören 860 Kg emtia için sorumluluk üst sınırı 16.340 SDR hesaplandığından bu miktarın altında bulunan 14.361,24 TL zarar bedelinin davalı taşıyıcılardan talep edilebileceği, navlun bedelinin davalı THY'na ödendiği ancak davacının navlun bedelini davalı P.. E... Ulusl. K.. Hava ve Deniz Kargo Taş. Ltd. Şti'ye ödemediği, davalı P.. E.. firmasının takas mahsup def'inde bulunduğu ve davacı tarafından da navlun ücretinin ödenmediğinin kabul edildiği anlaşıldığından navlun faturası tarihindeki döviz kuruna göre davalı P.. E... Ulusl. K.. Hava ve Deniz Kargo Taş. Ltd. Şti'nin takas mahsup talebine konu ettiği 3.819,03 TL'nin bu davalının sorumlu olduğu tazminat miktarından mahsubu sureti ile davalı THY A.O'nun 14.364,25 TL davalı P.. E... Ulusl. Kurye Hava ve Deniz Kargo Taş. Ltd. Şti'nin 10.602,19 TL davacı zararından müteselsilen sorumlu olduklarından dava tarihinden evvel temerrütün gerçekleşmediği de gözetilerek davanın kısmen kabulüne, hükmedilen tazminata dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava hava yolu taşıması sonucu zayi olan mal bedelinin ve ödenen navlunun asıl taşıyıcı ve fiili taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, mal bedeli olan 14.364 TL'nın tahsiline karar verilmiş fakat asıl taşıyıcının fiili taşıyıcıya ödediği navlun tutarı, davalı taşıyıcı P.. Eks. Ulusl. K.. Hava ve D.. Kargo Taş. Ltd. Şti'nin sorumlu olduğu miktardan düşülmek suretiyle karar verilmiştir. Ancak, davacının taşıttığı mal tam ziyaa uğradığına göre, davacı navlun ödemekle mükellef olmayıp davalı P.. Eks. Ulusl. K.. Hava ve D.. Kargo Taş. Ltd. Şti'nin diğer davalı THY'na ödediği navlunun davacının alacağından mahsubu doğru değildir. Bu durumda, davacının navlun ödememesi nedeniyle buna dair isteminin reddi doğru ise de, davalı P.. Eks. Ulusl. K.. Hava ve D.. Kargo Taş. Ltd. Şti'nin de zararın tamamından sorumlu olduğu kabul edilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, aşağıda yazılı bakiye 733,00 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalılardan alınmasına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 09.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2015/3555, Karar No: 2018/184, Tarih: 07.02.2018

**Hukuk Genel Kurulu         2015/3555 E.  ,  2018/184 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kartal (Kapatılan) 2. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 02.08.2011 gün ve 2010/212 E., 2011/494 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 26.11.2013 gün ve 2011/43849 E., 2013/30780 K. sayılı kararı ile;

"…A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, davalı Milangaz Şirketine ait LPG dağıtım işinde yurt içi tanker şoförü olarak çalışırken, işverence haksız şekilde işten çıkarıldığını ve tazminatlarının eksik ödendiğini belirterek, kıdem-ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesini istemiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının asgari ücret ve prim üzerinden çalıştığını ve akit sona erince tüm tazminatlarının ödendiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının gerçek ücret üzerinden ödenmediği, davacının yüksek miktarda prim aldığı ve primlerin fazla çalışma alacağını da karşıladığı, ancak hafta tatilleri ve genel tatillerde çalıştığı sonucuna varılarak, fazla çalışma ücreti talebinin reddine, diğer taleplerin rapor doğrultusunda kabulüne karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı taraflar temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında, işçilik alacaklarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu "eksik bir borç" haline dönüştürür ve "alacağın dava edilebilme özelliği"ni ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Zamanaşımı, bir maddi hukuk kurumu değildir. Diğer bir anlatımla zamanaşımı, bir borcu doğuran, değiştiren ortadan kaldıran bir olgu olmayıp, salt doğmuş ve var olan bir hakkın istenmesini ortadan kaldıran bir savunma aracıdır. Bu bakımdan zamanaşımı alacağın varlığını değil, istenebilirliğini ortadan kaldırır. Bunun sonucu olarak da, yargılamayı yapan yargıç tarafından yürüttüğü görevinin bir gereği olarak kendiliğinden göz önünde tutulamaz. Borçlunun böyle bir olgunun var olduğunu, yasada öngörülen süre ve usul içinde ileri sürmesi zorunludur. Demek oluyor ki zamanaşımı, borcun doğumu ile ilgili olmayıp, istenmesini önleyen bir savunma olgusudur. Şu durumda zamanaşımı, savunması ileri sürülmedikçe, istemin konusu olan hakkın var olduğu ve kabulüne karar verilmesinde hukuksal ve yasal bir engel bulunmamaktadır.

Hemen belirtmelidir ki, gerek İş Kanunu’nda, gerekse Borçlar Kanunu’nda, kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir.

Uygulama ve öğretide kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına ilişkin davalar, hakkın doğumundan itibaren, Borçlar Kanunu’nun 125 inci maddesi uyarınca on yıllık zamanaşımına tabi tutulmuştur. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanunu’nun 146 ıncı maddesinde de genel zamanaşımı 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Tazminat niteliğinde olmaları nedeni ile sendikal tazminat, kötüniyet tazminatı, işe başlatmama tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun; 5 inci maddesindeki eşit işlem borcuna aykırılık nedeni ile tazminat, 26/2 maddesindeki maddi ve manevi tazminat, 28 inci maddedeki belgenin zamanında verilmemesinden kaynaklanan tazminat, 31/son maddesi uyarınca askerlik sonrası işe almama nedeni ile öngörülen tazminat istekleri on yıllık zamanaşımına tabidir.

Bu noktada, zamanaşımı başlangıcına esas alınan kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakkının doğumu ise, işçi açısından hizmet akdinin feshedildiği tarihtir.

Zamanaşımı, harekete geçememek, istemde bulunamamak durumunda bulunan kimsenin aleyhine işlemez. Bir hakkın, bu bağlamda ödence isteminin doğmadığı bir tarihte, zamanaşımının başlatılması hakkın istenmesini ve elde edilmesini güçleştirir, hatta olanaksız kılar.

İşveren ve işçi arasındaki hukuki ilişki iş sözleşmesine dayanmaktadır. İşçinin sözleşmeye aykırı şekilde işverene zarar vermesi halinde, işverenin zararının tazmini amacı ile açacağı dava 818 sayılı Borçlar Kanununun 125 inci maddesi (6098 Sayılı TBK.146) uyarınca on yıllık zaman aşımına tabidir.