muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2021/4197, Karar No: 2023/2716, Tarih: 09.05.2023

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır; üyelik süresince zamanaşımı işlemez.

Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır.

Türkiye Büyük Millet Meclisindeki siyasi parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz" denilmektedir.

Öğretide ve teoride "muvakkat dokunulmazlık", "dar anlamıyla dokunulmazlık", "nisbi masuniyet" gibi tamlamalarla da anılagelen yasama dokunulmazlığı parlamenter fonksiyon dışında kalan fiillere ilişkin olması ve mutlak olmaması (öte yandan yasama sorumsuzluğunun mutlaklığı, sürekli ve kaldırılamaz olmasıyla, meclisin iç disiplin yaptırımları ayrık olmak üzere hukuki ve cezai sorumsuzluğu bir arada içermesini ifade etmektedir) dolayısıyla "mutlak dokunulmazlık / masuniyet" olarak da adlandırılan yasama sorumsuzluğundan ayrılır ve esasen onu tamamlayan bir kurum olarak telakki edilir. Öğretide ve doktrinde değişik şekillerde tanımlanmakla birlikte, milletvekili dokunulmazlığının (muvakkat / nisbi dokunulmazlık) tanımı ve çerçevesi hususunda üzerinde ittifak edilen görüş; milletvekillerinin suç işledikleri iddiasına istinaden haklarında cezai takibat (kovuşturma) yapılabilmesinin meclis kararı olmadan mümkün olmaması, meclis kararı olmadıkça bir milletvekili hakkında suç işlediği isnadıyla kovuşturmaya girişilememesi ve fakat soruşturma yapılabilmesi yönündedir (Kemal Gözler, Türk Anayasa Hukuk Dersleri, Bursa - 2007).

Teoride ve doktrinde üzerinde ittifak edilen görüşe göre, bir muhakeme / kovuşturma engeli olarak kabul edilen ve milletvekili sıfatının kazanılması ile başlayıp, milletvekilinin ölümü, yasama döneminin sona ermesi ve tekrar seçilememe hali, milletvekilliğinin Anayasanın 84'üncü maddesinde sayılan sebeplerle (istifanın kabulü, TBMM üyeliğine seçilmeye engel bir suçtan ötürü kesin hüküm giyme, kısıtlanma gibi) düşmesi, dokunulmazlığın bizatihi TBMM tarafından meclis kararıyla kaldırılması ya da dokunulmazlığın kendiliğinden kalktığı "ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar" istisnasına temas edilinceye değin devam ettiği kabul edilen yasama dokunulmazlığı kurumu, ceza muhakemesi hukuku ve Anayasanın 83/3 maddesi yönüyle de ceza infaz hukuku ile ilgili bir müessese olup, Anayasanın 83'üncü maddesinin 2'nci fıkrası yasama dokunulmazlığının engel olduğu işlemleri tahdidi olarak saymış bulunmaktadır. Genel kabul gören bu görüşe göre, seçimden önce veya sonra bir suç işlediği iddia olunan milletvekili, dokunulmazlığı son bulmadıkça ya da TBMM tarafından kaldırılmadıkça yasak işlemler kapsamında tutulamayacak, sorguya çekilemeyecek, tutuklanamayacak ve yargılanamayacak, buna mukabil milletvekilleri hakkında Anayasa'da tahdidi olarak sayılan ve milletvekilinin hareket özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran istisnai haller dışındaki soruşturma iş ve işlemleri ile koruma tedbirleri uygulanabilecek, bu bağlamda başlı başına hareket hürriyetini kısıtlayıcı bir tedbir olması hasebiyle milletvekili üst aramasına tabi tutulamayacak olmakla birlikte, milletvekilinin hareket hürriyetini kısıtlayıcı bir yönü ve içeriği bulunmayan konut ve iş yeri araması işlemi uygulanabilecek, öte yandan CMK'nın 135 ila 138'inci maddelerinin öngördüğü şartlar oluşmuş ise bir milletvekili hakkında telekomünikasyon yoluyla iletişiminin denetlenmesi tedbiri uygulanabilecektir.

Vakıa genel ve kabul edilen görüş bu yönde olmakla birlikte, öğretide bunun aksine görüşler de bulunmaktadır. Bu görüşe göre; "Milletvekili veya bu sıfatı taşımayan bakanların dokunulmazlığı, Anayasanın 83'üncü maddesinde düzenlenmiştir. Dokunulmazlık, mutlak ve muvakkat, yani geçici olarak ikiye ayrılır. Mutlak dokunulmazlık, Mecliste veya Meclis çalışmalarında kullanılan oy, ileri sürülen söz ve davranışlardan dolayı milletvekilinin sorumluluğunun olmamasıdır ki, bu sorumluluk milletvekilliği sıfatı son bulduğunda, hatta geçici dokunulmazlığın kaldırılması sırasında da devam eder. Geçici dokunulmazlık ise, milletvekilinin işlediği iddia edilen suçlardan dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı olmadıkça, yani dokunulmazlığı kaldırılmadıkça veya milletvekilliği son bulmadıkça yargılanamaması demektir. Yargılanamama, hem soruşturma ve hem de kovuşturma evrelerini kapsar. Bu sebeple, TBMM’ye bildirilmek kaydıyla milletvekilinin işlediği iddia edilen suç ağır cezalık suçüstü hali veya seçimden önce soruşturulmasına başlamak kaydıyla Anayasa m.14’ün kapsamına giren bir eylem olmadığı takdirde yargılama, yani iddiaya konu suçla ilgili soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu yasak, yalnızca milletvekilinin tutulamayacağı, sorguya çekilemeyeceği ve tutuklanamayacağı anlamına gelmez.

Anayasa m.83/2’nin birinci cümlesinde öngörülen yasak, milletvekilinin yargılanması aşamasını kapsamaktadır. Yargılama ise bir bütün olup, soruşturma ve kovuşturma evrelerini içine alır. Nitekim “tanımlar” başlıklı CMK m.2’de şüpheli, soruşturma, sanık ve kovuşturma aşamaları tanımlanırken, bir bütün olarak ceza yargılamasından bahsedildiği görülmektedir. Anayasa m.83/2’de geçen “Meclis kararı” ve “yargılama yasağı” kavramları, milletvekili hakkında Anayasa m.83/2’de sayılmayan suçlardan dolayı suçlama yapılmasını, yani milletvekiline “şüpheli” ve “sanık” sıfatları ile muamele edilmesini de engeller.

Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı olmadıkça milletvekilinin iletişiminin şüpheli veya sanık sıfatıyla denetlenmesi, ancak ağır cezalık suçüstü hali ile seçimden önce soruşturulmasına başlanılmak kaydıyla Anayasa m.14’ün kapsamına giren istisnai hal ve eylemlerde mümkündür. Bu halde bile, durum derhal ve doğrudan doğruya TBMM’ye bildirilmek zorundadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı olmadıkça milletvekilinin iletişiminin şüpheli veya sanık sıfatıyla denetlenmesi, ancak ağır cezalık suçüstü hali ile seçimden önce soruşturulmasına başlanılmak kaydıyla Anayasa m.14’ün kapsamına giren istisnai hal ve eylemlerde mümkündür. Bu halde bile, durum derhal ve doğrudan doğruya TBMM’ye bildirilmek zorundadır.

Aksi düşüncenin kabulü halinde milletvekili dokunulmazlığının bir anlamı kalmaz. Özellikle muhalefet partisine üye milletvekiline veya bağımsız milletvekiline bir suç atfedilerek, milletvekilini tutmadan, sorguya çekmeden, tutuklamadan ve mahkeme önüne çıkarmadan soruşturulup hakkında delil toplanması kabul edildiğinde, o milletvekilinin yasama dokunulmazlığının, halkı özgürce temsil etme iradesini kullanabilmesinin, ifade hürriyeti ve eleştirme hakkının korunmasından, yani güvence altında olduğundan bahsedilemez. Bu yöntemle, temsili demokraside halkın temsilcilerinin temsil etme iradelerinin özü zedeleneceği gibi, hak ve hürriyetlerinin baskı altına alınması kaçınılmaz olacaktır. Yasama dokunulmazlığı; bilinenin aksine iktidar partisi milletvekillerini değil, esas itibariyle baskı altına alınmaları her zaman mümkün olan muhalif milletvekillerini korur. Yasama dokunulmazlığının varlık sebebi de, temsili demokraside halkın iradesinin özgürce parlamentoya taşınabilmesidir.

Anayasa m.83/2’de öngörülen yasama dokunulmazlığı; tutma, ifade alma, sorguya çekme, tutuklama ve kovuşturma ile sınırlı anlaşıldığında, “şüpheli” sıfatıyla milletvekili hakkında soruşturma başlatılması veya devam eden bir soruşturmaya milletvekilinin “şüpheli” sıfatıyla dahil edilmesi veya dolaylı dinleme yasak olmasına rağmen bir başkasının üzerinden milletvekilinin iletişimin denetlenmesi mümkün olabilir ki, yasama dokunulmazlığının içini bu şekilde boşaltmak ve halkın iradesini kullanan insanları sürekli takip edilebilir hale getirmek kabul edilemez.

Milletvekilinin iletişiminin denetlenmesinden umulan yarar ile yasama dokunulmazlığının varlık sebebi ve amacı karşılaştırıldığında, yasama dokunulmazlığı ile temsili demokraside korunan halk iradesinin ön planda olacağı, “yasama dokunulmazlığı” gibi birçok haklı gerekçeye sahip bir müessesenin “kimsenin suç işleme özgürlüğü olamaz”, “yargı ayrıcalığı kabul edilemez”, “herkes eşittir” türünde yüzeysel sözlere kurban edilemeyecek önemi bulunmaktadır. Bu dokunulmazlığı, gerçekten hukukilik denetimine muhtaç ve yargıdan bağışık tutulmaması gereken kişi, eylem ve tasarruflarla karıştırmamak gerekir.

Soruşturma izni alınmadan kamu görevlilerinin ve avukatların iletişimlerinin denetlenmediği bir yerde, halkı temsil edenlerin muhaberat hürriyetlerinin daha kolay kısıtlanabilmesi kabul edilemez ve bu tür bir uygulama milletvekilliği sıfatı ile de bağdaşmaz. Sıfata bağlı tüm dokunulmazlıklar kaldırıldığında, haberleşme hürriyetine getirilebilecek kısıtlamanın doğrudan tatbiki de mümkün olabilir."

Soruşturma izni alınmadan kamu görevlilerinin ve avukatların iletişimlerinin denetlenmediği bir yerde, halkı temsil edenlerin muhaberat hürriyetlerinin daha kolay kısıtlanabilmesi kabul edilemez ve bu tür bir uygulama milletvekilliği sıfatı ile de bağdaşmaz. Sıfata bağlı tüm dokunulmazlıklar kaldırıldığında, haberleşme hürriyetine getirilebilecek kısıtlamanın doğrudan tatbiki de mümkün olabilir."

Ancak, yukarıda ifade edildiği gibi, yasama dokunulmazlığını bir dava engeli olarak görmeyip, bir ceza muhakemesi koşulu olarak kabul eden çoğunluk görüşüne göre; milletvekilleri hakkında işledikleri iddia edilen kişisel suçlarıyla alakalı dokunulmazlığının kaldırılmasına gerek olmaksızın soruşturma yürütülebilecek, ifadelerine başvurulmaksızın deliller eksiksiz toplanabilecek, suçun işlendiği hususunda yeterli şüpheye ulaşılması durumunda kamu davası da açılabilecek, ancak istisnaen soruşturmasına seçimden önce başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14'üncü maddesinde sayılan suçlar ve ağır cezayı gerektiren suç üstü hali hariç olmak üzere dokunulmazlığı kaldırılmadığı sürece milletvekilleri hakkında hareket hürriyetlerini kısıtlayıcı adli kontrol tedbirlerine (örneğin yurt dışına çıkamama) tedbirlerine başvurulamayacak, yakalanamayacak, "gözaltı" tedbiri CMK md.91 uyarınca esasen yakalamanın bir neticesi olduğundan milletvekilleri gözaltına alınamayacak, hiçbir surette zorla getirilemeyecek, tutuklanamayacak, beden muayenesine tabi tutulamayacak, adli müşahede amaçlı gözlem altına alınamayacak, başlı başına hareket hürriyetini kısıtlayıcı bir tedbir olması hasebiyle üst aramasına tabi tutulamayacak, 5271 sayılı CMK'nın 2'nci maddesinin (h) bendi uyarınca şüpheli veya sanık sıfatıyla kolluk, Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından ifade ve sorguları yapılamayacak ve mahkeme huzurunda yargılanamayacaklardır.

Bu sebeple, milletvekilleri hakkında yukarıda sayılan ayrıksı haller hariç ve aşağıda ayrıntılı olarak izah edileceği üzere yalnızca "kişisel suçları"yla alakalı (hazırlık) soruşturma işlemlerinin yapılması, Cumhuriyet Savcısı tarafından bir iddianame düzenlenerek mahkemeye verilmesi ve ceza davası açılabilmesi mümkün kabul edilmekte, hatta dava açılması durumunun, tek başına yasama faaliyetlerine katılmayı engellemeyeceği cihetle bunda dokunulmazlık kurumunun amacıyla çelişen bir yön de bulunmadığı, yasama dokunulmazlığının bulunmaması bir ceza muhakemesi şartı olduğuna göre, açılan davada mahkemenin davanın reddine değil ve fakat CMK'nın 223/8 madde ve fıkrası gereği muhakemenin durmasına karar vereceği de ileri sürülmektedir.

Lakin, her ne kadar teoride böyle olmakla birlikte, uygulamada milletvekilleri ile alakalı işledikleri iddia olunan "kişisel suçları" nedeniyle yetkili Cumhuriyet Başsavcılıklarınca düzenlenen ve milletvekilinin ifadesine başvurulmaksızın ve yukarıda zikredilen yasak işlemler yerine getirilmeksizin toplanan delilleri de içeren soruşturma evrakının, haklarında doğrudan dava açılması cihetine gidilmeden, dokunulmazlığın kaldırılması istemini içeren bir fezlekeye bağlanarak Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü eliyle ve (suç tarihinde) Başbakanlık kanalıyla milletvekili hakkında dokunulmazlığın kaldırılması hususunda gereğini takdir edecek olan Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderildiği, burada Komisyonlarda bekleyen dokunulmazlık dosyalarının, ilgili parlamenterin milletvekilliği sıfatını kaybetmesi ve yeniden seçilememesi veya Meclis kararıyla dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi halinde tekrar yetkili soruşturma birimlerine gönderilerek milletvekili hakkında görevli ve yetkili mahkemelere dava açılması yoluna gidildiği herkesçe malum ve bilinen bir husustur.

5.2.Meclis Soruşturması;

Meclis soruşturması, yukarıda örnek olarak değinilen istisnai düzenlemelerdeki gibi, özel hükümlere tabi tutulmuş bir soruşturma türüdür. Bu soruşturmada, hiçbir aşamada Cumhuriyet savcısına ve emrindeki adli kolluk görevlilerine görev/yetki verilmemiştir. 1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 100'üncü maddesi Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları üst başlığı altında Başbakan ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri isnadı halinde yürütülecek olan Meclis soruşturması müessesesini düzenlemiş, bu sayede Başbakan ve bakanların "görevleri ile ilgili bir suç işlemeleri veya bu yönde bir isnatla karşılaşmaları halinde" haklarında özel soruşturma usulünün uygulanacağını, bu bağlamda Başbakan veya Bakanlar hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda birinin vereceği önerge ile soruşturma açılmasının istenebileceğini, Meclisin bu istemi en geç bir ay içerisinde görüşerek soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde bu halde Başbakan veya bakanlarla ilgili suç soruşturmasının ancak Meclis'te teşkil edilecek bu komisyon tarafından yürütüleceğini öngörmüştür.

Meclis soruşturmasının sonunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel kurulu, ilgili bakan veya başbakanın yargılanmak üzere Yüce Divan'a sevk edilip edilmeyeceğine karar verecektir. Öyleyse meclis soruşturması, ceza muhakemesinin, kamu davasının açılmasıyla başlayan kovuşturma evresinden (CMK md. 2/1-f ve md. 175/1) önce gelen bir aşamasıdır ve bu aşamanın ceza muhakemesinin "soruşturma evresi" içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Meclis soruşturması her ne kadar Anayasa'nın "Türkiye Büyük Millet Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları" başlıklı alt bölümünde düzenlenmiş olsa da, soru, genel görüşme, meclis araştırması ve gensorunun aksine bir siyasal denetim aracı değil ve fakat adli denetim aracıdır. Çünkü, meclis soruşturması açılmasıyla birlikte Başbakan veya bakanların görevleriyle ilgili işledikleri iddia olunan suçlardan ötürü ceza muhakemesinin soruşturma evresine başlanmış olmaktadır. Şu halde meclis soruşturması, Meclisin bir yasama faaliyeti değil, Anayasa md. 100'ün verdiği yetkiye dayanarak yürüttüğü adli bir faaliyettir. Nitekim, meclis soruşturmasının adli bir faaliyet olması sebebiyle, Anayasa md. 100/4, milletvekillerinin kendi vicdani değerlendirmelerini temin amacıyla, "Meclisteki siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz" hükmünü sevk etmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 113'üncü maddesi de bu yasağı tekrarlamaktadır (Metin Feyzioğlu, Meclis Soruşturması, Savaş Yayınevi, Ankara - 2006).

Başbakan ve bakanların görev suçlarıyla ilgili Cumhuriyet savcıları ve emrindeki adli kolluk tarafından soruşturulmamasının bir nedeni, bu nedenin haklılığı veya haksızlığı bir yana, Başbakan ve bakanların görevlerini yerine getirirken hukuka uygun davransalar dahi soruşturulacakları ve belki de haklarında kamu davası açılacağı endişesini azaltmak olsa gerektir. Başbakan ve bakanların üstlendikleri idari ve siyasi sorumlulukların, siyasi saiklere dayanan ihbar ve suçlamalarla karşı karşıya kalma ihtimallerinin yüksekliğinin, farklı bir soruşturma usulünün kabulüne zemin hazırladığı düşünülebilir. Kaldı ki, Bakanlar bakanlık kuruluşunun en üst amiri konumundadır. Daha alt düzeydeki kamu görevlilerinin dahi görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlarda soruşturmanın açılması ve yürütülmesinin kural olarak farklı bir usule tabi kılınması karşısında, Başbakan ve bakanların da farklı usulle soruşturulması evleviyetle kabul edilmesi gereken bir durumdur (Metin Feyzioğlu, Meclis Soruşturması, Savaş Yayınevi, Ankara - 2006).

Meclis soruşturmasının konusu, Başbakan ve bakanların görevleriyle ilgili bir suç işleyip işlemedikleridir. Her ne kadar, Anayasanın 100'üncü maddesi lafzı gereği, Başbakan ve bakanların kişisel suçlarının, yani görevleriyle ilgili olmayan suçlarının meclis soruşturmasının konusuna girmediği hususunun madde metninden açıkça anlaşılamadığı ileri sürülebilirse de, Meclis soruşturması Anayasaya göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin denetim yollarından biri olup, Başbakan ve bakanların kişisel suçlarıyla ilgili Meclisin denetim yapmasına yer olmadığına göre, amaçsal yorum neticesi Meclis soruşturmasının konusunun da elbette ki bu kişilerin işlediği iddia edilen görev suçları olduğu hususu teoride de uygulamada da artık kabul edilip benimsenmiştir. Nitekim, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerini hükme bağlayan Anayasa'nın suç tarihinde yürürlükteki 148/6 madde ve fıkrası, Anayasa Mahkemesinin, Bakanlar Kurulu üyelerini (21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16'ncı maddesiyle yapılan anayasa değişikliğiyle Bakanlar Kurulu üyeleri ibaresi, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları şeklinde değiştirilmiştir) görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılayacağından söz ettiğine göre, Yüce Divan tarafından yapılacak kovuşturmanın öncesindeki meclis soruşturmasının konusunu da görev suçlarının oluşturacağı açıktır. Kaldı ki TBMM İçtüzüğünün 107/2 maddesinde de, meclis soruşturmasının konusunun görevle ilgili bir fiil olması gerektiği ifade edilmiştir.

"Görevle ilgili suç"un ne olduğu yorumlanırken, Anayasanın 100'üncü maddesinden yola çıkılması yerinde olacaktır. Buna göre Anayasa, görev sırasında işlendiği ileri sürülen bütün suçları, görevle ilgili kabul ederek, özel bir soruşturma usulüne tabi tutmayı amaçlamamıştır. Anayasa'nın özel soruşturma usulüne bağlamak istediği suçlar, Başbakanlık veya bakanlık yetkileri kullanılarak işlendiği ileri sürülen suçlardır. Netice itibariyle, ister görevde isterse görevinden ayrılmış olsun, Başbakan veya bakanların işledikleri iddia edilen "Bakanlık dönemi veya bakanlık görevleriyle ilgili olmayan - kişisel suçları"nın soruşturması genel hükümlere göre yapılacak, şayet görevde iseler Anayasanın 112/4 maddesi atfı ile Başbakan veya bakan sıfatını taşıdıkları sürece milletvekillerinin yasama dokunulmazlığına sahip olacaklarından böyle bir ihtimalde Anayasanın 83'üncü maddesindeki yasama dokunulmazlığı devreye girecek, görevde olmamaları halinde ise soruşturma genel hükümlere göre yürütülecektir (Metin Feyzioğlu, Meclis Soruşturması, Savaş Yayınevi, Ankara - 2006).

Bu arada yeri gelmişken belirmek gerekir ki, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu gibi belirli suçların Cumhuriyet savcıları tarafından re'sen soruşturulmasını düzenleyen kanun hükümlerinin, Başbakan ve bakanların görevleriyle ilgili işlediği ileri sürülen suçlar açısından uygulanabilirliği bulunmamaktadır. Zira, Anayasanın 100'üncü maddesi bu anlamda herhangi bir istisnaya yer vermemektedir. Nitekim 3628 SK'nın 17/2 madde ve fıkrasında da "...görevleri veya sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usulüne tabi olan sanıklarla ilgili kanun hükümleri saklıdır" hükmü mevcut olup, bu hüküm de sözü geçen Kanunun 17/1 maddesinde tahdidi olarak sayılan suç iddialarının muhatabının Başbakan veya bakanlar olması ihtimalinde Cumhuriyet savcılarınca bir soruşturma yürütülemeyeceğini, bu durumda da soruşturma yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

1982 Anayasasının 98 ve 100'üncü maddeleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 107 ila 113'üncü maddelerinde düzenlenen ve yukarıda açıklandığı gibi niteliği itibariyle Meclisin adli denetim araçlarından birisi olan Meclis soruşturması esasen bir ceza soruşturması olup, soruşturma Meclis eliyle yapılmaktadır. Bu itibarla, Başbakan ve bakanlar hakkındaki ceza soruşturması, Anayasada özel olarak düzenlenmiş ve bu düzenleme TBMM İçtüzüğünde somutlaştırılmıştır. Bu prosedür Meclise verilecek bir soruşturma önergesi ile başlamakta, soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde soruşturma komisyonunun kurulması, bu komisyonun belli bir süre içerisinde çalışmalarını tamamlaması ve raporunu Meclise sunması, raporun Meclis genel kurulunda görüşülmesi aşamalarından geçerek TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu ile ilgilinin Yüce Divan'a sevkine ya da ilgilinin Yüce Divan'a sevkinin reddine karar verilmesiyle sonuçlanmaktadır. Bu itibarla, gerek doktrin ve gerekse uygulamada, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Yüce Divan'a sevk kararına kadar geçen süreç ceza muhakemesinin soruşturma evresine, soruşturma komisyonu raporu ve Genel Kurulun Yüce Divan'a sevk kararı dava açan belge / iddianameye benzetilmekte, Türkiye Büyük Millet Meclisinin Yüce Divan'a sevk etmeme kararı ise Ceza Muhakemesi Kanununun 172'nci maddesinde düzenlenen kovuşturmaya yer olmadığı (takipsizlik) kararına benzetilmektedir.