muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2022/11779, Karar No: 2023/12339, Tarih: 04.12.2023

506 sayılı Kanun'un 77 nci madde 1 inci fıkrasında prim hesabı da göz önünde tutulacak kazançlar belirtilmiş, 2 nci fıkrasında ise bunun istisnaları gösterilmiştir. Fıkrada ifade edildiği biçimde sosyal amaçlı olarak veya işverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme veya yardımlar ücret ve benzeri ödemelerden tamamen farklı nedenlere dayanırlar. İşin karşılığı olmaktan ziyade insani değer yargıları sonucu verilirler. Yasa bunları sayarak belirtmiştir. Bu yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar, yemek, çocuk ve aile zamlarıdır.

Burada aynı yardımlar özellik gösterir. Ayni yardımdan amaç, sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır. Yardımın ayni veya para olarak yapılmasının önemi bulunmamaktadır. Örneğin; işverenin sigortalılarına dağıttığı elbise, ayakkabı, sigortalı çocukları için, kitap, kırtasiye gibi yardımlar, doğrudan aynı nitelik taşımasına karşın bu yardımlar yemek bedeli, taşıt gideri, yakacak bedeli, dikiş ücreti mesken veya sağlık yardımı, öğrenim yardımı türünden nakitte olabilir. Bu tür somut biçimde belli edilmiş bir ihtiyaca yönelik yardımlar ayni yardım olarak kabul edilir ve prim hesabında dikkate alınmazlar.

Somut olayda, Toplu İş Sözleşmesinde düzenlenen yazlık elbise, kışlık elbise, kaban yardımı kapsamında yapılan ödemeler aynı yardım niteliğinde düzenlenmiştir. Bu yardımların nakdi olarak ödenmesi Toplu İş Sözleşmesindeki bu niteliğini değiştirmez. Dolayısıyla yazlık elbise, kışlık elbise, kaban yardımı ödemeleri ayni yardım niteliğindedir ve prime esas asgari kazanca dahil edilemez.

Ayrıca, aile, çocuk, yakacak yardımları ile bayram izinleri için ‘Sosyal Yardım Paketi’ adı altında yapılan ödemeler bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenen çocuk ve aile zamlarını dikkate alarak bir aile için mutad olan ödeme miktarları belirlenmeli ve ödeme kalemleri tespit edilmeli, evli veya çocuklu olup olmadığına bakılmaksızın tüm işçilere aynı ödemenin yapıldığı anlaşıldığından belirlenen bu ödeme miktarına göre fiili durum bakımından hangi işçiye ne kadar yardım ödemesi yapılması gerektiği belirlenmeli, fiili duruma uygun olmayan ödemenin ve bayram izni için yapılan ödemenin prime esas kazanca dahil edilmesi ve yakacak yardımlarının ayni yardım niteliğinde olduğu dikkate alınarak prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği dikkate alınmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu konuda denetime elverişli ve ayrıntılı şekilde düzenlenmiş yeni bir bilirkişi raporu alınmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkeme tarafından 26.11.2019 tarihli ve 2019/31 Esas, 2019/443 Karar sayılı kararıyla; çalışanlara yapılan sosyal yardım paketi adı altındaki ödemelerin miktar olarak kalem kalem yani çocuk ve aile yardımı vs olarak belirtilmediği, evli, bekar veya evli çocuklu gibi bir ayrım yapılmaksızın tüm çalışanlara ödendiği, ödeme kaynağını TİS hükümlerinin oluşturduğu ve toplu iş sözleşmesinde, çalışanların aile, çocuk, giysi, yakacak, bayram izni gibi sosyal harcamaları için sosyal yardım paketi ödemesinin kararlaştırıldığı, dolayısıyla bu ödemelerin bir çalışma karşılığı olmadan, çalışmadan ari çalışanlara ve ailesine yardım niteliğinde olduğu, ücret niteliğinin bulunmadığı, sırf sosyal ve insani amaçlarla yapıldığı, 506 sayılı Kanun'un 77' nci maddesinde belirtilen istisnalar kapsamında kaldığı, dolayısıyla bu ödemelerin prim esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne ,davacı ... tarafından 01.01.2004 - 30.09.2008 tarihleri arası dönemde sigortalılara verilen sosyal yardım paketlerinen ve giyecek yardımlarından kesilen toplam 2.111.385,97 TL nin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başlarından itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacı ... Başkanlığına ödenmesine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. Mahkemenin 26.11.2019 tarihli ve 2019/31 Esas, 2019/443 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 19.01.2021 tarihli ve 2020/5701 Esas, 2021/397 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. Mahkemenin 26.11.2019 tarihli ve 2019/31 Esas, 2019/443 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 19.01.2021 tarihli ve 2020/5701 Esas, 2021/397 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Sigortalıya çocuk zammı adı altında yapılan ödemelerden iki çocuğa kadar (iki çocuk dahil) çocuk başına her yıl 16 yaşından büyükler için belirlenen aylık asgari ücretin %2’si oranındaki tutarı aylık sigorta primine esas kazançların hesaplanmasında dikkate alınmayacak, aşan kısmı prime tabi tutulacaktır. Aynı şekilde, sigortalılara aile zammı adı altında yapılacak ödemelerin 16 yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık asgari ücretin %10’u oranındaki tutarı aylık sigorta primine esas kazançların hesaplanmasında dikkate alınmayacak, aşan kısmı prime tabi tutulacaktır. Sigorta Primine Tabi Tutulmayacak Çocuk Zammı Tutarı 01.07.2008 - 31.12.2008 12,77 TL, 01.01.2008 - 30.06.2008 12,16 TL, 01.07.2007 - 31.12.2007 11,70 TL, 01.01.2007 - 30.06.2007 11,25 TL, 01.01.2006 - 31.12.2006 10,62 TL, 01.01.2005 - 31.12.2005 9,77 TL, 01.07.2004 - 31.12.2004 8.883.000 TL, 01.01.2004 - 30.06.2004 8.460.000 TL, Sigorta Primine Tabi Tutulmayacak Aile Zammı Tutarı 01.07.2008 - 31.12.2008 63,87 TL, 01.01.2008 - 30.06.2008 60,80 TL, 01.07.2007 - 31.12.2007 58,50 TL, 01.01.2007 - 30.06.2007 56,25 TL, 01.01.2006 - 31.12.2006 53,10 TL, 01.01.2005 - 31.12.2005 48,87 TL, 01.07.2004 - 31.12.2004 44.415.000 TL, 01.01.2004 - 30.06.2004 42.300.000 TL istisna tutarları belirlenmiştir.

506 sayılı Kanun'un 77 nci madde 1 inci fıkrasında prim hesabı da göz önünde tutulacak kazançlar belirtilmiş, 2 nci fıkrasında ise bunun istisnaları gösterilmiştir. Fıkrada ifade edildiği biçimde sosyal amaçlı olarak veya işverenin yasa ve sözleşme dışında sigortalısına yaptığı yardım ve ödemeler prim hesabında nazara alınmazlar ve prime tabi tutulmazlar. Bu ödeme veya yardımlar ücret ve benzeri ödemelerden tamamen farklı nedenlere dayanırlar. İşin karşılığı olmaktan ziyade insani değer yargıları sonucu verilirler. Yasa bunları sayarak belirtmiştir. Bu yardımlar ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar, yemek, çocuk ve aile zamlarıdır.

Burada ayni yardımlar özellik gösterir. Ayni yardımdan amaç, sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan bir yardımdır. Yardımın ayni veya para olarak yapılmasının önemi bulunmamaktadır. Örneğin; işverenin sigortalılarına dağıttığı elbise, ayakkabı, sigortalı çocukları için, kitap, kırtasiye gibi yardımlar, doğrudan aynı nitelik taşımasına karşın bu yardımlar yemek bedeli, taşıt gideri, yakacak bedeli, dikiş ücreti mesken veya sağlık yardımı, öğrenim yardımı türünden nakitte olabilir. Bu tür somut biçimde belli edilmiş bir ihtiyaca yönelik yardımlar ayni yardım olarak kabul edilir ve prim hesabında dikkate alınmazlar.

Toplu İş Sözleşmesinde düzenlenen yazlık elbise, kışlık elbise, kaban yardımı kapsamında yapılan ödemeler aynı yardım niteliğinde düzenlenmiştir. Bu yardımların nakdi olarak ödenmesi Toplu İş Sözleşmesindeki bu niteliğini değiştirmez. Dolayısıyla yazlık elbise, kışlık elbise, kaban yardımı ödemeleri ayni yardım niteliğindedir ve prime esas asgari kazanca dahil edilemez.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 04.10.2018 tarihli ve 2017/5876 Esas, 2018/7034 Karar sayılı ilamı Dairemizi ve bozmaya uyan Mahkemeyi bağlayıcı olacağı dikkate alındığında Mahkemece, TİS'in 53 üncü maddesi kapsamında yapılan giyim yardımı yönünden verilen karar isabetli ise de, 'sosyal yardım paketi' adı altında yapılan ödemeler yönünden verilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu bağlamda, aile, çocuk, yakacak yardımları ile bayram izinleri için 'Sosyal Yardım Paketi' adı altında yapılan ödemeler bakımından, öncelikle davacı ... ve sözleşme yapılan sendikadan aile, çocuk, yakacak yardımı ve bayram izinleri adı altında her biri için ayrı ayrı ne kadar ödeme yapıldığının sorulmasına, belediye ve sendika tarafından ödemeler ayrıştırılamaz ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yıllar itibariyle belirlenen çocuk ve aile zamları yönünden belirlenen istisna miktarları dikkate alarak bir aile için mutad olan ödeme miktarları belirlenmeli ve ödeme kalemleri tespit edilmeli, evli veya çocuklu olup olmadığına bakılmaksızın tüm işçilere aynı ödemenin yapıldığı anlaşıldığından belirlenen bu ödeme miktarına göre fiili durum bakımından hangi işçiye ne kadar yardım ödemesi yapılması gerektiği belirlenmeli, fiili duruma uygun olmayan ödemenin ve bayram izni için yapılan ödemenin prime esas kazanca dahil edilmesi ve yakacak yardımlarının ayni yardım niteliğinde olduğu dikkate alınarak prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği dikkate alınmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu konuda denetime elverişli ve ayrıntılı şekilde düzenlenmiş yeni bir bilirkişi kurulundan raporu alınmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."

F. Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."

F. Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... tarafından 01.01.2004 - 30.09.2008 tarihleri arasında sosyal yardım paketi ve giyecek yardımları üzerinde davalı kuruma ödenmiş olan sigorta primlerine ilişkin alacağın her aya ilişkin primin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından iadesinin yapıldığı ayın başına kadar geçen sürede işleyen yasal faizi ile birlikte tahsili amacıyla işbu davanın açıldığı, bilirkişi kurulu tarafından dosyaya sunulan 31.03.2022 tarihli bilirkişi raporuna göre uyuşmazlık konusu dönemde davacı belediyeye ait iş yerlerinde çalışan işçilere ödenen sosyal yardım ve yiyecek yardımı ödemelerinden sigorta pirimi iş veren hissesine ilişkin 1.921.553,55 TL ve işsizlik sigortası primi iş veren hissesine ilişkin 189.832,42 TL olmak üzere toplam 2.111.385,97 TL Mersis kesinti yapıldığı tespitinin ifade edildiği, alınan bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun ve somut uyuşmazlığı çözmeye elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne davacı ... tarafından 01.01.2004-30.09.2008 tarihleri arası dönemde sigortalılara verilen Sosyal Yardım paketlerinden ve yiyecek yardımlarından kesilen toplam 2.111.385,97 TL' nin kuruma yatırıldığı ayın takip eden ay başlarından iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süreye ilişkin işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalı Kurumdan alınarak davacı ... Başkanlığına ödenmesine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; "sosyal yardım paket" olarak belirtilen yardımlara dair tutarların varlığı araştırıldıktan sonra, dava konusu dönem içerisinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içinde ödenen yardım tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutar kurum verileri ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmeli; Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere, Davacı ... tarafından, bünyesinde çalışan her bir işçinin dava konusu dönemlerdeki medeni hali ile çocuk sayılarını ve bayram izni için yapılan yardım ödemelerini ayrı ayrı belirtmesi gerektiği; bayram izni ödemelerinin prime esas kazanca dahil edilmesi gerektiği; ayrıca belediye tarafından her bir çalışanı için yapmış olduğu prim ödemelerinin kurum kayıtları ile de doğrulanması gerektiği; davacı ... tarafından çalıştırıldığı belirtilen sigortalılarına ilgili yardımın yapılıp yapılmadığının, yapılmış ise miktarının ve Kurumumuzca bu miktarın prime tabi tutulup tutulmadığının yöntemince belirlenmesi ve alacağın yazılı belgelerle ispatı gerektiği; bilirkişi raporunun yetersiz olduğu iddiasıyla temyiz istemin bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, prim istirdadına ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 77 nci maddesinin ilgili 1 ve 2 inci fıkraları şöyledir:

"Madde 77 – (17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun hükmüdür.)

Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödiyecekleri primlerin hesabında:

a) Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,

b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,

c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin,

Brüt toplamı esas alınır.

(Değişik ikinci fıkra:29.7.2003 – 4958/36 md.) Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur..."

3. Değerlendirme

(Değişik ikinci fıkra:29.7.2003 – 4958/36 md.) Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur..."

3. Değerlendirme

1. Yargılama sırasında, mahkemenin veya tarafların yaptığı usule ilişkin bir işlemle taraflarından biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakka, usule ilişkin kazanılmış hak denir. Mahkemenin, Yargıtay'ın bozma kararına uyması ile, o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verme zorunluluğu doğar.

2. Gerek Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi gerekse Dairemizin bozma kararlarında netice itibariyle "...aile, çocuk, yakacak yardımları ile bayram izinleri için 'Sosyal Yardım Paketi' adı altında yapılan ödemeler bakımından, öncelikle davacı ... ve sözleşme yapılan sendikadan aile, çocuk, yakacak yardımı ve bayram izinleri adı altında her biri için ayrı ayrı ne kadar ödeme yapıldığının sorulmasına, belediye ve sendika tarafından ödemeler ayrıştırılamaz ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yıllar itibariyle belirlenen çocuk ve aile zamları yönünden belirlenen istisna miktarları dikkate alarak bir aile için mutad olan ödeme miktarları belirlenmesi ve ödeme kalemleri tespit edilmesi, evli veya çocuklu olup olmadığına bakılmaksızın tüm işçilere aynı ödemenin yapıldığı anlaşıldığından belirlenen bu ödeme miktarına göre fiili durum bakımından hangi işçiye ne kadar yardım ödemesi yapılması gerektiği belirlenmesi, fiili duruma uygun olmayan ödemenin ve bayram izni için yapılan ödemenin prime esas kazanca dahil edilmesi ve yakacak yardımlarının ayni yardım niteliğinde olduğu dikkate alınarak prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği dikkate alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi..." gereğine işaretle Mahkeme kararları bozulmuştur. Mahkemece, söz konusu bozma ilamlarına uyulduğu halde dosyanın bilirkişiye tevdii ile yetilmiş, bilirkişi tarafından "davacı belediyenin her bir çalışanının medeni hali ile çocuk sayılarının ve bayram izni için yapılan yardım ödemelerinin belirtilmediği" yönündeki görüşü üzerine davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu haliyle bozma ilamlarının gereğinin yerine getirilmediği açıktır. Dolayısıyla oluşan usuli kazanılmış hak nazara alınarak, ispat külfeti kendisinde bulunan davacı tarafa, bozma kararlarında işaret edilen verileri ibraz için yöntemince süre verilerek, önceki bozma ilamları doğrultusunda denetime elverişli ve ayrıntılı şekilde düzenlenmiş yeni bir bilirkişi kurul raporu alınmalıdır.

3. Açıklanan maddi ve hukuki ilke ve olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3. Açıklanan maddi ve hukuki ilke ve olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

04.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2011/13306, Karar No: 2012/20655, Tarih: 13.12.2012

**11. Hukuk Dairesi         2011/13306 E.  ,  2012/20655 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 10.05.2011 tarih ve 2005/748-2011/271 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalının fuel oil emtiasının Irak’tan Türkiye’ye taşınması konusunda anlaştıklarını ancak dönüşte Habur Gümrük Kapısı’nda yükten kaynaklanan sorunlar nedeniyle 120 gün beklemek durumunda kaldığını, 228,80 TL nakliye ücretinin davalı tarafından ödenmesine rağmen günlük 121 USD’den hesaplanan 14.520 USD karşılığı 19.600,00 TL bekleme ücretinin ödenmediğini ileri sürerek, bekleme ücreti olan 19.600 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı tarafın gümrük sahasında bekletilmesinin sorumluluğunun müvekkiline ait olmadığını, olay nedeniyle müvekkilinin herhangi bir ihmali ve kusurunun bulunmadığını, araçların çıkışına izin vermeye yetkili kurumun Habur Gümrük Müdürlüğü olduğunu, anılan nedenlerle husumet itirazında bulunduklarını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı firma ile asıl iş yüklenicisi Haliloğlu Ltd. Şti. arasında taşeronluk sözleşmesi bulunmadığı gibi davacı ile davalı arasında sözlü bir anlaşma iddiası dışında yazılı bir sözleşme bulunmadığı, asıl iş verenin Haliloğlu Ltd. Şti. olduğu, malın alıcısının Karkey Elektrik Üretim A.Ş. olduğu ve gümrükten geçiş için gerekli izinlerin de alıcı firma tarafından alınması gerektiği, davacının gümrükte bekleme nedeniyle zarara uğradığı ancak uğradığı zararın alıcı firma olan Karkey A.Ş.’nce Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan dahilde işleme rejimi kapsamında süresi içinde gerekli izinlerin alınmamasından kaynaklandığı, davalıya atfedilebilecek bir kusur bulunmadığından davalının zarardan sorumlu tutulamayacağı ve pasif husumet ehliyetinin de bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, CMR Konvansiyonuna tabi taşıma ilişkisi nedeniyle bekleme ücreti istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili ile davalının fuel oil emtiasının Irak’tan Türkiye’ye taşınması konusunda anlaştıklarını ancak Habur Gümrüğü’nde yükten kaynaklanan sorunlar nedeniyle çok uzun süre beklemek durumunda kaldığını ileri sürerek işbu davayı açmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, CMR Konvansiyonuna tabi taşıma ilişkisi nedeniyle bekleme ücreti istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili ile davalının fuel oil emtiasının Irak’tan Türkiye’ye taşınması konusunda anlaştıklarını ancak Habur Gümrüğü’nde yükten kaynaklanan sorunlar nedeniyle çok uzun süre beklemek durumunda kaldığını ileri sürerek işbu davayı açmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki taşıma ilişkisi CMR Konvansiyonu hükümlerine dayanmakta olup gerek dosya içindeki CMR belgesi, gerek davalı tarafça yapılan savunma ve gerekse tanık anlatımları itibari ile davalının adı geçen konvansiyon anlamında taşıtan sıfatına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğunun kabulü ile buna göre değerlendirme yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2- Öte yandan, davacı tarafça davaya konu edilen alacak bekleme ücretinden kaynaklanmakta olup, Karayolu ile Eşya Taşımasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (CMR) ve TTK’nun düzenlemesinde, karayolu ile yapılan taşımalarda fazla beklemeden ücret alınacağına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamakla birlikte, uygulamada böyle bir ücretin varlığı bilinmektedir. Somut olayda davacı taraf, gerekli ithalat izinlerinin alınmaması nedeniyle gümrükte beklemek durumunda kaldığını belirtmiş, davalı ise beklemenin kendisinden kaynaklanmadığını savunmuştur. Bu durumda mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacının gümrükte 4 ayı bulan süre ile beklemek durumunda kalmasında davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davalı şirketin taşınan emtiaya ilişkin izinler konusunda bilgi sahibi olup olmadığı hususları üzerinde durularak sonuca gidilmesi gerekirken iznin ithalatçı firma tarafından alınması gerektiğinden söz edilerek davanın reddine karar verilmesi dahi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.