muhamparlak/turkish-law-bge-m3-embeddings huggingface dataset:
Yargıtay — Esas No: 2020/2030, Karar No: 2020/2903, Tarih: 08.06.2020

Hâkim, vermiş olduğu ve itiraz yoluna başvurulmuş kararı veya temyiz edilmiş hükmü inceleyecek yüksek görevli mahkemedeki karara katılamaz. Toplanan delilleri tartışıp suçun nitelendirilmesini yapmak suretiyle görevsizlik kararı veren hâkim de yargılamayı yapacak yüksek görevli mahkemede görev alamaz.

Karşılaştırmalı yargılama hukukunda bu konu daha kapsamlı olarak ele alınmıştır: Genel ilke, hâkimlerin önceden aynı işte soruşturmaya katılmamış olmalarıdır. Hâkimlerin, bir işe müdahale ettiklerinde önceden bir fikir veya düşüncelerinin olmaması gereklidir ve tarafsız kalmanın bir koşulu da budur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Sözleşmenin 6 ncı maddesine dayanarak hâkimin önce soruşturmasını veya bir soruşturma işlemini yaptığı davadaki usul işlemlerine katılmasını hukuka aykırı saymıştır. Avrupa usul kanunlarında da benzeri hükümler yer almaktadır. Ancak, pratik nedenlerle ilkeyi ihlâl eden kanunlar varsa da bu istisnalar Avrupa hukuklarında giderek gerilemektedir."

Dairemiz ile Yargıtay Başsavcılığı arasındaki uyuşmazlık, 5271 sayılı CMK'nın 23/1. maddesinin uygulanma alanın/kapsamının belirlenmesine ilişkindir.

Ceza yargılamasında işin esası hakkında karar veren ya da üst mahkemede hukuki denetim yapan hakimin, daha önce mesela soruşturma aşamasında verdiği karar ya da yaptığı işlemlerin, ön yargı veya ihsası rey kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, verilen karar ya da yapılan işlemlerin nitelik ve içeriğine göre belirlenecektir. Daha önce verilen karar, esasa ilişkin bir konunun ön kararı niteliğinde ya da sanığın/şüphelinin suçlu olup olmadığına ilişkin bir görüş, kanaat içermekte ise (İHAM Sainte-Marie/France 16.12.1992 t.12981/87sy) tarafsız mahkeme/hakim ilkesinin ihlal edildiği sonucuna varılacaktır. Bu bağlamda; soruşturma aşamasında verilen tutuklama ya da tutukluluğun devamına ilişkin kararların da aynı ölçüyle değerlendirilip, kararın şüphelinin/sanığın müsnet suçu işlediği yönünde şüphe halinin aşılarak kesin kanaat içeren ifadeler içermesi halinde tarafsızlığın kaybedildiği düşünülmelidir. Burada önemli olan daha önce verilen bu kararların, sanığın suçlu olduğuna dair bir görüş içerip içermediğidir.(İHAM Karakoç/Türkiye 15.10.2002 t.27692/95sy. ... ... Adil Yargılanma Hakkı sh.98)

Bu cümleden olarak; soruşturma aşamasında verilen tutuklama ya da tutukluluğun devamına ilişkin kararlar şüphelinin sabit bir ikametgahının bulunmamasına, kaçma(İHAM ... başvurusu.... ... a.g.e. sh.98) ya da delilleri karartma ihtimaline dayandırılmış ve/veya suçun sübutu yönünden mevcut delillerin değerlendirilmesi sadedinde şüpheli durumda kalınmış, şüphelinin müsnet suçu işlediğine dair bir görüş/kanaat belirtilmemiş ise, davanın esasına hükmedecek ya da üst mahkemede hukuki denetim yapacak hakimin soruşturma safhasında tutuklulukla ilgili bir karara katılması tek başına tarafsızlık ilkesine aykırılık oluşturmayacaktır. Ancak bu kararlarda, şüphelinin suç işlemeye meyilli kişiliği (İHAM ... başvurusu. ... ... a.g.e. sh.98) değerlendirilmiş ya da şüphelinin/sanığın müsnet suçu işlediği yönünde şüphe hali aşılarak kesin kanaat içeren ifadeler kullanılmışsa tarafsızlığın kaybedildiği düşünülmelidir.

Uygulamada ise itiraznamede de yer verilen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 21.12.2010 tarih ve 2010/11-246 Esas, 2010/266 sayılı kararında; Yargıtay 11. Ceza Dairesi üyesi olan hakimin, incelenen dosyanın safahatında yerel mahkemede sanık ve tanıkların duruşmaya çağrılmasını içeren tensip ara kararlarına katılımasının, sanığın suçlu olup olmadığına dair düşünce içerir nitelikte olmadığından aynı dosya ile ilgili temyiz incelemesinde karar veren Yargıtay 11. Ceza Dairesi heyetinde yer almasında, yine Yüksek Genel Kurul, 07.06.2011 tarih ve 2011/1-75 Esas, 2011/114 sayılı kararında asliye ceza mahkemesince verilen görevsizlik kararına vaki itirazı inceleyip reddeden ağır ceza mahkemesi heyetinde yer alan başkan ve üyelerin, itiraz incelenirken, suçun sübutu ve nitelendirilmesi konusunda görüş açıklamasından kaçınılarak özenli bir dil kullanılması nedeniyle görevsizlik kararı ile gelen aynı dosyanın yargılamasına katılmalarında, CMK'nın 23/1 maddesine aykırılık bulunmadığına karar verirken, 04.02.2014 tarih ve 2013/1-538 Esas, 2014/29 sayılı kararında ise, bir başka ağır ceza mahkemesinin sanıkların tutukluluk halinin devamına dair kararına vaki itirazı karara bağlayan ağır ceza mahkemesi başkanının, "sanıklara atılı suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu ve hükmün gerekçesine göre, tutukluluk halinin devamına" şeklindeki gerekçe ile itirazı reddettikten sonra aynı dosyanın Yargıtaydaki temyiz incelemesine katılamayacağına hükmetmiştir.

Değerlendirmeye esas alınan kıstas itibariyle yukarıda yer verilen gerek İHAM ve AYM, gerekse Yargıtay kararlarında Dairemizle aynı görüşün benimsendiği görülmektedir.

Değerlendirmeye esas alınan kıstas itibariyle yukarıda yer verilen gerek İHAM ve AYM, gerekse Yargıtay kararlarında Dairemizle aynı görüşün benimsendiği görülmektedir.

Somut olayda, soruşturma aşamasında sanık hakkında verilen tutuklama kararına ilişkin itiraz üzerine tutukluluk incelemesi yapan hakimin, sanığın suçluluğu hususunda önceden görüş açıklaması niteliğinde olan "suçun işlendiği konusunda somut deliller olması" gerekçesiyle tutukluluğun devamına karar verdikten sonra, mahkemenin kanuna uygun şekilde teşekkül ettirilmemesi sonucunu doğuracak şekilde istinaf incelemesine de üye hakim sıfatıyla katılması CMK'nın 23/1 maddesine muhalefet teşkil eder.

Şu hale göre; 5235 sayılı Kanunun 33. maddesi gereğince Adli Yargı İlk Derece Mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlamakla görevli olan Bölge Adliye Mahkemelerinin, Adli Yargı İlk Derece Mahkemelerine ve Sulh Ceza Hakimliklerine nazaran yüksek görevli mahkeme olduğunda tereddüt bulunmamasına, 5320 sayılı Kanunun 11. maddesinin CMK'nın 23/2 maddesinin uygulanma alanı ile ilgili olmasına, bir karar veya hükme katılan hakimin, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamayacağına ilişkin aynı Kanunun 23/1 maddesi sarahatine ve Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 04.02.2014 tarih, 1-538, 29 sayılı kararlarına nazaran; soruşturma aşamasında İzmir 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 03.04.2017 tarih ve 2017/1968 D.İş sayılı kararları ile sanık hakkında, suçluluğu hakkında şüphe durumunu aşan görüş içeren gerekçe ile tutukluluk halinin devamına ilişkin kararları veren 39888 sicil numaralı Hakim ... ...'in bu kez mahkemenin kanuna uygun şekilde teşekkül ettirilmemesi sonucunu doğuracak biçimde (CMK. m. 289/1-a) İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinde yapılan istinaf incelemesine üye hakim sıfatıyla katılmak suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 23/1 maddesine muhalefet edilmesi sonucunu doğurduğundan Dairemizin kararında bir isabetsizlik bulunmamakla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz gerekçeleri yerinde görülmemiştir.

Ancak bozma gerekçesine göre istinaf incelemesi yapan Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin heyetinin kanuna uygun teşekkül etmediği kabul edilerek bu daire tarafından verilen esastan ret kararının bozulmasına karar verildiğinden, dosyanın İlk Derece Mahkemesine değil, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmesi gerektiğine dair Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazı bu bakımdan yerinde görülmüştür.

IV-SONUÇ:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kısmen kabulüne;

1-) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bozma gerekçesine göre dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmesi gerektiğine ilişkin itirazının KABULÜNE,

IV-SONUÇ:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kısmen kabulüne;

1-) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bozma gerekçesine göre dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmesi gerektiğine ilişkin itirazının KABULÜNE,

Dairemizin 16.10.2019 gün ve 2019/4213 Esas, 2019/6161 sayılı kararının “28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın İzmir 15. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE” ibaresinin çıkartılarak yerine "her ne kadar 5271 sayılı CMK'nın 304/2-a maddesi gereğince dava dosyasının kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesi gerekmekte ise de, hukuka aykırılığın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi heyetinin kanuna uygun şekilde teşekkül ettirilmemesinden kaynaklanması ve bu hukuka aykırılığın ancak anılan Dairenin usulüne uygun olarak oluşturulan heyeti tarafından yeniden verilecek bir kararla mümkün bulunmasına nazaran, bozma kararının içeriği gözetilerek anılan Kanunun 304/2-b maddesi gereğince dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE," yazılması suretiyle DÜZELTİLMESİNE,

2-) Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma aşamasında Sulh Ceza Hakimi sıfatıyla sanık hakkında tutukluluk halinin devamına dair karar veren hakimin istinaf aşamasında dosya hakkında yapılan istinaf incelemesine katılmasının usul ve yasaya aykırı olmadığına ilişkin itiraz gerekçeleri yerinde görülmediğinden itirazın bu yönüyle REDDİNE, 02.07.2012 gün ve 6352 sayılı Kanunun 99. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 308. maddesine eklenen (2) ve (3) fıkra hükümleri uyarınca itirazın değerlendirilmek üzere dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 08.06.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2021/40, Karar No: 2024/2199, Tarih: 28.02.2024

**7. Ceza Dairesi         2021/40 E.  ,  2024/2199 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI : 2015/500 E., 2015/1838 K.

SUÇ : 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet

HÜKÜM : Beraat, eşya müsaderesi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz isteklerinin süresinde olduğu, temyiz isteklerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:

I. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan ... İdaresi vekilinin temyiz istemi; sanığın cezalandırılması gerektiğine, kararın usule ve kanuna aykırı olduğu ile re'sen belirlenecek nedenlere ilişkindir.

O yer Cumhuriyet savcısının temyiz istemi; sanığın mahkûmiyeti yerine beraatine karar verilmesinin usule ve kanuna aykırı olduğuna ilişkindir.

II. GEREKÇE

21.07.2015 tarihinde saat 13.20 sıralarında, ......, Hudut Karakolu sorumluluk sahasında, ANTP36C3 harita paftasında, 19-20 numaralı hudut kazıkları arasında, 43 numaralı merkez gözetleme kulesi tarafından bir şahsın Asi nehri üzerinden yüzerek Suriye ülkesinden Türkiye'ye giriş yapmaya çalıştığının bildirilmesi üzerine devriye unsurlarının olay yerine intikal ettikleri ve sanığı yanındaki

poşette bulunan 21 paket kaçak sigara ile birlikte yakaladıkları anlaşılmıştır.

Sanık hakkında 5607 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin onsekizinci fıkrası yollaması ile aynı maddenin birinci ve onuncu fıkraları uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

Mahkemece sanığın savunmasının tespit edilmediği belirlenmiştir.

Mahkemeye gelmemiş olan sanık hakkında duruşma yapılamayacağına ilişkin temel kuralın istisnalarından biri olarak öngörülen ve ancak derhal beraat kararı verilebilecek hallerde sınırlı olarak uygulama yeri bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 193 üncü maddesinin söz konusu olayda uygulanmasının mümkün bulunmadığı, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun ve özel Dairelerin uyum gösteren kararlarının da bu yönde olduğu gözetilmeden, 5271 sayılı Kanun'un 147 nci ve devamı maddeleri uyarınca sanığın savunması alınıp, sonucuna göre hukukî durumunun tayin ve takdiri gerekirken, savunma alınmadan mevcut kanıtlar tartışılarak, delil takdirine girilmek suretiyle yazılı şekilde beraat kararı verilmesi,

Kabule göre de;

Dava konusu eşyanın müsaderesi sırasında uygulama maddesi olan 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin dördüncü fıkrası yerine aynı Kanun'un 54 üncü maddesinin gösterilmesi suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 232 nci maddesinin altıncı fıkrasına muhalefet edilmesi ve eşyanın müsaderesine karar verilirken, hüküm fıkrasında müsadere hükmüne atıf yapan 5607 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının gösterilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

III. KARAR

Kabule göre de;

Dava konusu eşyanın müsaderesi sırasında uygulama maddesi olan 5237 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin dördüncü fıkrası yerine aynı Kanun'un 54 üncü maddesinin gösterilmesi suretiyle 5271 sayılı Kanun'un 232 nci maddesinin altıncı fıkrasına muhalefet edilmesi ve eşyanın müsaderesine karar verilirken, hüküm fıkrasında müsadere hükmüne atıf yapan 5607 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının gösterilmemesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan ... İdaresi vekili ve o yer Cumhuriyet savcısının temyiz istemleri yerinde görüldüğünden hükmün, sair yönleri incelenmeksizin 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

28.02.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay — Esas No: 2013/7180, Karar No: 2014/6931, Tarih: 02.05.2014

**17. Hukuk Dairesi         2013/7180 E.  ,  2014/6931 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kayseri 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :20/12/2012

NUMARASI :2012/111-2012/71

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı sigorta şirketi vekili ve davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkillerinin desteği olan babalarının sevk ve idaresindeki ve içinde yine anneleri desteğin de yolcu olarak bulunduğu aracın karıştığı trafik kazasında yaşamlarını yitirdiğini, davacılar murisinin kullandığı aracın trafik sigortacısı ve kazaya karışan diğer aracın plakası belirlenemediğinden G.. F..na yöneltildiğini belirterek davacılar için 12.000,00TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş iken ıslah dilekçesi ile talebini yükseltmiştir.

Davalı vekilleri ayrı ayrı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak; davacı Sebiha için babasından kaynaklanan destek zararı 7.644,00 TL., annesinden kaynaklanan destek zararı 3.522,84 TL., davacı Hilal için babasından kaynaklanan destek zararı 10.803,00 TL., annesinden kaynaklanan destek zararı 4.978,68 TL, davacı M. Ali için babasından kaynaklanan destek zararı 9.974,00 TL., annesinden kaynaklanan destek zararı 4.596,46 TL. davacı Muharrem Nihat için babasından kaynaklanan destek zararı 37.048,00 TL., annesinden kaynaklanan destek zararı 17.823,15 TL. tazminatın dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıların ayrı ayrı kendi sigorta poliçe limitleri ile sınırlı sorumlu olmaları kaydı ile davalılardan müteselsilen tahsil edilerek davacılara verilmesine, bakiye isteminin reddine

karar verilmiş; hüküm, davalı sigorta vekilive davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre, davalı sigorta vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davacılar vekilinin ise aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesinde;

2-Dava, destekten yoksun kalma tazminat istemine ilişkindir.

karar verilmiş; hüküm, davalı sigorta vekilive davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre, davalı sigorta vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davacılar vekilinin ise aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesinde;

2-Dava, destekten yoksun kalma tazminat istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3.kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu, böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

Kanun koyucu, 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Kanun koyucu, 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91. maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

K arayolları Trafik Kanununda zorunlu trafik sigortasına ilişkin olarak, sorumluluğun kapsamı yanında, bu kapsam dışında kalan haller de açıkça düzenlenmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Dışında Kalan Hususlar” başlıklı 92. maddesinde:

“Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar.

a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler,

b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,

c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler,

d) Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler,

e) Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,

f) Manevi tazminata ilişkin talepler.”

Hükmü ile, zorunlu trafik sigortacısının hangi zararlar-2014/6931dan sorumlu olmadığı düzenleme altına alınmış; burada örnekseme yoluna gidilmeyip; tek tek ve tahdidi olarak sorumlu olunmayan haller sıralanmıştır.

Bu noktada üzerinde durulması gereken hususlardan birisi, 2918 sayılı KTK.’nun 92/b maddesinde yer alan “İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri taleplerin zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında olduğuna” ilişkin hükümdür.

Bu hükümle kanun koyucu; tehlike sorumlusu zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu kapsamından sadece, tehlike sorumlusu olan işletenin eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararları çıkarmıştır.

Şu haliyle, anılan kişilerin mallarına gelen zararlar dışında kalan ölüm ve yaralanmaya ilişkin cismani zararlar ise sigortacının sorumluluğu kapsamında bırakılmış, böylece tehlike sorumlusunun yakınlarının dahi belirtilen anlamda sigorta kapsamında olduğu benimsenmiştir.