3662-сон 11.08.2025. Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Hujjat turi: unknown | Qabul qilgan organ: unknown

йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3662
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
ИЛОВА
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
2-боб. Таваккалчиликларни бошқариш борасидаги минимал талаблар
1-§. Умумий қоидалар
2-§. Ташкилотда таваккалчиликларни бошқаришга оид ички ҳужжатлар ишлаб чиқилишини ташкил этиш
3-§. Таваккалчиликларни бошқариш тузилмаси фаолиятини ташкил этиш
3-боб. Ташкилотнинг активлари сифатини таснифлаш ва улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш
4-боб. Ички назоратга қўйиладиган талаблар
5-боб. Ташкилотда бухгалтерия ҳисоби, ҳисоботи ва аудит
6-боб. Пруденциал нормативлар
1-§. Капиталнинг етарлилик коэффициенти
2-§. Ликвидлиликни қоплаш коэффициенти
3-§. Бир қарз олувчига (принсипалга) ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар (принсипаллар) гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
4-§. Ташкилотга алоқадор бўлган бир шахсга (принсипалга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
5-§. Юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) инвестицияларнинг энг кўп миқдори
7-боб. Ташкилотни қайта ташкил этиш ва тугатиш
8-боб. Якуний қоида
Ўзбeкистон Рeспубликаси Марказий банки бошқарувининг қарори, 11.08.2025 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3662
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
қарори
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 11 августда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3662]
Ўзбекистон Республикасининг «
Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида
»ги ва «
Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисида
»ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:
1. Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низом
иловага
мувофиқ тасдиқлансин.
2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Раис Т. ИШМЕТОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 10 июль,
14/12-сон
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 10 июлдаги 14/12-сон
қарорига
ИЛОВА
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
НИЗОМ
Мазкур Низом кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солишни белгилайди.
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
кафолатлар бериш ташкилоти
(бундан буён матнда ташкилот деб юритилади) — юридик ва жисмоний шахсларнинг кредит ташкилоти олдидаги пул мажбуриятини бажариш бўйича кафолатлар (кафилликлар) (бундан буён матнда кафолат деб юритилади) бериш фаолиятини профессионал асосда (бир йил давомида ўн мартадан кўп кафолатлар бериш) амалга оширувчи, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа хизматларни кўрсатувчи юридик шахс;
активлар —
кафолат, кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар, инвестициялар ҳамда кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган бошқа активлар ва балансдан ташқари моддалар;
риск-аппетит
— ташкилот стратегик мақсадларига ва бизнес-режа кўрсаткичларига эришишда ўзининг таваккалчиликларни бошқариш салоҳиятидан келиб чиққан ҳолда, қабул қилишга тайёр бўлган таваккалчиликларнинг энг юқори даражалари ва турлари;
кредит таваккалчилиги
— қарздор томонидан ташкилот олдидаги мажбуриятларини шартнома ёки қонунчилик ҳужжатларида кўрсатилган муддат ва шартларда бажарилмаслиги (лозим даражада бажарилмаслиги) оқибатида юзага келиши мумкин бўлган йўқотиш (зарар) ва (ёки) режалаштирилган даромадни олмаслик таваккалчилиги.
2. Ташкилот:
шахснинг кредит ташкилоти олдидаги пул мажбуриятини бажариш бўйича кафолат беришга;
кредит ташкилотларига улар томонидан қонунчиликда назарда тутилган хизматларни кўрсатиш учун молиявий маблағлар тақдим этишга;
қонунчиликда назарда тутилган бошқа молиявий хизматларни кўрсатишга ҳақли.
3. Ташкилот томонидан кафолат ва молиявий маблағ бериш тартиби ҳамда шартлари ташкилотнинг кузатув кенгаши қарори билан белгиланади.
4. Ташкилот кредит бюроси билан кредит ахбороти алмашинуви тўғрисидаги шартномани тузиш орқали кредит ахборотидан фойдаланиши мумкин.
5. Ташкилот пул маблағларини Ўзбекистон Республикасининг давлат қимматли қоғозларини, юридик шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини ва уларнинг қарз қимматли қоғозларини сотиб олишга, банклар билан репо операцияларига йўналтириши, шунингдек банкка омонатлар (депозитлар) сифатида киритиши мумкин.
2-боб. Таваккалчиликларни бошқариш борасидаги минимал талаблар
1-§. Умумий қоидалар
6. Ташкилот тақдим этилган молиявий маблағлар ва берилган кафолатлар ўз вақтида қайтарилишини таъминлаш ҳамда муаммоларни дастлабки босқичда аниқлаш мақсадида кредит ташкилотлари кесимида ва кафолат портфели кесимида камида ҳар ойда таҳлил ўтказиши керак.
7. Ташкилот фоиз ставкаларининг ўзгариши натижасида юзага келадиган таваккалчиликларни камайтириш мақсадида берилган молиявий маблағларнинг муддатлари ва уларнинг манбалари муддатлари ўртасидаги тафовутни мувофиқлаштириб бориши керак.
8. Ташкилот активлар ва мажбуриятлар ўртасида юзага келадиган муддатлар ва фоиз ставкаларига доир номутаносибликлар бўйича риск-аппетитини белгилайди.
2-§. Ташкилотда таваккалчиликларни бошқаришга оид ички ҳужжатлар ишлаб чиқилишини ташкил этиш
9. Ташкилотнинг кузатув кенгаши таваккалчиликларни бошқариш тизимини самарали ташкил этиш учун қуйидаги ички ҳужжатларни тасдиқлаши лозим:
таваккалчиликларни бошқариш сиёсатини;
ташкилотни ривожлантириш стратегиясига мувофиқ келувчи риск-аппетитни;
кредит таваккалчилигини бошқариш сиёсатини;
ликвидлиликни бошқариш сиёсатини.
10. Таваккалчиликларни бошқариш сиёсати ликвидлилик, бозор, фоиз, кредит, операцион ҳамда ташкилотнинг фаолиятига хос бошқа таваккалчиликларни бошқаришни ўз ичига олиши лозим.
11. Риск-аппетит доирасида ташкилотнинг таваккалчиликка мойиллиги чегаралаб турилиши, ташкилот фаолиятининг барқарорлиги таъминланиши ҳамда унинг муассислари (акциядорлари) капиталининг қийматини сақлаб туриш учун таваккалчиликлар аниқланиши ва самарали бошқарилиши лозим.
12. Ташкилотнинг кредит таваккалчилигини бошқариш сиёсати қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
кузатув кенгаши, ижро этувчи орган ҳамда таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинманинг кредит таваккалчилигини бошқаришга оид вазифа ва мажбуриятларини;
кредит таваккалчиликларини аниқлаш, уларни ҳисоблаш, баҳолаш, назорат қилиш ҳамда юмшатиш, шунингдек улар ҳақида ҳисобот бериш тартибини;
портфел кафолати (кредит ташкилотининг кредит портфели бўйича берилган кафолат) ва молиявий маблағларни бериш учун кредит ташкилотларига қўйиладиган мувофиқлик мезонларини;
қарздор кредит ташкилотларига молиявий маблағлар бериш лимитларини ўрнатиш тартибини;
портфел кафолати, принсипалга (кафолат беришни сўраган шахс) кафолат ва молиявий маблағлар бериш учун талаб этиладиган ҳужжатларни;
молиявий маблағнинг таъминотга нисбати бўйича минимал талабларни;
таъминотга нисбатан мувофиқлик мезонларини;
муддатидан аввал тўланган сумма ёки муддати ўтган қарздорликлар юзага келганда таъминотни ўзгартириш шартларини;
кафолат бериш учун принсипалга қўйиладиган мувофиқлик мезонларини;
кафолат лимитларини ўрнатиш тартибини;
кафолатлар ва берилган молиявий маблағлар портфелининг соҳалар ҳамда ҳудудлар бўйича диверсификациясини.
13. Ташкилотнинг ликвидлиликни бошқариш сиёсати камида қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
кузатув кенгаши, ижро этувчи орган, шунингдек таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинманинг актив ва пассивларни бошқаришга доир вазифа ва мажбуриятларини;
ликвидлилик таваккалчиликларини аниқлаш, ҳисоблаш, баҳолаш, назорат қилиш, бартараф этиш бўйича услублар ва улар ҳақида ҳисобот бериш тартибини;
ликвидлиликнинг стресс-тестлар асосидаги таҳлилини;
ликвидлиликни бошқариш бўйича тегишли назорат чораларини.
14. Мазкур Низомда белгиланган ички ҳужжатлар умумлашган ҳолда ёки алоҳида қабул қилиниши мумкин. Заруратга кўра, йил давомида барча сиёсатларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин. Барча сиёсатлар уларнинг изчиллиги ва мувофиқлигини таъминлаш мақсадида уч йилда камида бир марта қайта кўриб чиқилиши лозим.
3-§. Таваккалчиликларни бошқариш тузилмаси фаолиятини ташкил этиш
15. Ташкилотда таваккалчиликларни бошқаришда иштирок этувчиларнинг вазифалари, мажбуриятлари ва ваколатлари аниқ тақсимланиши лозим.
16. Ташкилотнинг таваккалчиликларни бошқариш тузилмаси қуйидагилардан ташкил топиши лозим:
кузатув кенгаши;
ижро этувчи орган;
таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинма;
таваккалчиликларни бошқаришга масъул бўлган бошқа бўлинмалар.
17. Ташкилотнинг кузатув кенгаши ўз ваколатлари доирасида таваккалчиликларни бошқариш устидан назоратни амалга оширади.
18. Ташкилотнинг ижро этувчи органи кузатув кенгаши томонидан тасдиқланган сиёсатларни амалга оширишга, шу жумладан ташкилотда таваккалчиликларни аниқлаш, ҳисоблаш, бошқариш, мониторинг қилиш ва ҳисобот беришга қаратилган самарали ички назорат тизими фаолиятини йўлга қўйишга масъулдир.
19. Таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинманинг вазифа ва функциялари ташкилотнинг муассиси (акциядори) таркибида тузилган таваккалчиликларни бошқаришга масъул бўлган тегишли таркибий бўлинма томонидан амалга оширилиши мумкин.
20. Ташкилотнинг таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинмаси унинг кузатув кенгашига ҳисобдордир.
21. Таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинма раҳбари қуйидаги вазифаларни бажариши лозим:
кузатув кенгаши, таваккалчиликларни бошқариш қўмитаси (мавжуд бўлганда) ва ижро этувчи органга таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинма ҳисоботларини киритиш;
таваккалчиликларнинг ташкилотнинг молиявий ҳолати, капитали ва ликвидлилигига таъсирини камайтириш юзасидан таклифларни кузатув кенгаши, таваккалчиликларни бошқариш қўмитаси (мавжуд бўлганда) ҳамда ташкилотнинг ижро этувчи органига киритиш;
таваккалчиликларни бошқаришга доир ишларни мувофиқлаштириш, тегишли бўлинмалардан таваккалчиликларни бошқариш учун зарур бўлган маълумотларни олиш ва уларни жамлаш.
22. Таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли таркибий бўлинма раҳбари билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинган тақдирда, ташкилот бу ҳақда меҳнат шартномасини бекор қилиш асослари ва сабабларини кўрсатган ҳолда ташкилотнинг расмий веб-сайтида эълон қилиши лозим.
3-боб. Ташкилотнинг активлари сифатини таснифлаш ва улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш
23. Ташкилот активларни сифатига кўра таснифлайди ва улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар яратади.
24. Қарз олувчининг (принсипалнинг) кредит ташкилоти олдидаги пул мажбурияти кредит ташкилотида қайси тоифада таснифланган бўлса, ташкилот томонидан принсипалнинг кредит ташкилоти олдидаги мазкур пул мажбуриятини бажариш бўйича берилган кафолат ҳам мос равишда шу тоифада («стандарт», «субстандарт», «қониқарсиз», «шубҳали» ёки «умидсиз») таснифланиши лозим.
25. Ташкилот томонидан кредит ташкилотларига жойлаштирилган молиявий маблағлар сифати қуйидагича таснифланади:
асосий қарз ва (ёки) фоизлар ўз муддатида қайтарилишига шубҳа мавжуд бўлмаганда — «стандарт»;
асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш муддати 5 кунгача кечиктирилганда — «субстандарт»;
асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш муддати 5 кундан 10 кунгача кечиктирилганда — «қониқарсиз»;
асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш муддати 11 кундан 30 кунгача кечиктирилганда — «шубҳали»;
асосий қарз ва (ёки) фоизларни қайтариш муддати 31 ва ундан ортиқ кунга кечиктирилганда, шунингдек молиявий маблағ жойлаштирилган кредит ташкилотининг лицензияси чақириб олинган ёки бошқача тартибда уни тугатиш ишлари бошланганда — «умидсиз».
26. Ташкилотнинг активлари сифатига кўра:
«субстандарт» деб таснифланганда — 10 фоиз;
«қониқарсиз» деб таснифланганда — 25 фоиз;
«шубҳали» деб таснифланганда — 50 фоиз;
«умидсиз» деб таснифланганда — 100 фоиз миқдорида ташкилот харажати ҳисобидан эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захира шакллантирилиши лозим.
Бунда, сифати «стандарт» деб таснифланган активлар, юқори ликвидли активлар ҳамда Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматига нисбатан талаблар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захира яратиш талаб қилинмайди.
27. Ташкилот мазкур Низомнинг
ва
25-бандларида
кўрсатилгандан ташқари бошқа активлари сифатини Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги
низом
(рўйхат рақами 2696, 2015 йил 14 июль) асосида таснифлаши ва ушбу активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захираларни шакллантириши лозим.
4-боб. Ички назоратга қўйиладиган талаблар
28. Кузатув кенгаши ўз вазифаларини бажаришда унга кўмаклашувчи қўмиталар, шу жумладан аудит, таваккалчиликни бошқариш ҳамда бошқа масалалар бўйича қўмиталарни ташкил этиши мумкин.
29. Кузатув кенгаши ўз вазифаларини бажаришда ташкилотда самарали ва эҳтиёткорлик билан бошқаришни таъминловчи, жумладан унинг аъзолари ўртасида масъулиятнинг тақсимланишини ва манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш бўйича бошқарув тузилмасини жорий этиши лозим.
30. Ташкилотнинг ижро этувчи органи томонидан ўз фаолиятида қонунчилик ҳужжатларига, ташкилотнинг устави ва сиёсатларига риоя этилишини, бухгалтерия ҳисобида ва молиявий ҳисоботларда маълумотларнинг тўлиқ ҳамда ишончли тарзда акс эттирилиши таъминланишини, хўжалик операцияларини амалга оширишнинг белгиланган қоидалари ва тартиб-таомилларига риоя этилишини, активларнинг сақланишини, шунингдек ташкилотни бошқариш юзасидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган талабларга риоя этилишини текшириш ҳамда мониторинг олиб бориш мақсадида ташкилотда ички аудит хизмати ташкил этилади. Ташкилотнинг ички аудит хизмати кузатув кенгашига ҳисобдордир.
31. Ижро этувчи орган ташкилотнинг молиявий ҳолати, Марказий банк томонидан ўрнатилган пруденциал нормативларнинг бажарилиши, ташкилотни ривожлантириш стратегиясига эришиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар, шунингдек ички назоратни амалга оширишда аниқланган камчиликлар тўғрисида кузатув кенгашига ҳар чоракда ҳисоботлар тақдим этади.
32. Ташкилотда корпоратив бошқарув акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари асосида йўлга қўйилади.
5-боб. Ташкилотда бухгалтерия ҳисоби, ҳисоботи ва аудит
33. Ташкилотнинг йиллик молиявий ҳисоботлари Молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари асосида тузилиши ҳамда ташқи аудит текширувидан ўтказилиши лозим.
34. Ташкилотнинг аудиторлик текширувидан ўтказилган йиллик молиявий ҳисоботи, аудиторлик хулосаси ва аудиторлик текшируви натижаси бўйича ташкилот раҳбариятига берилган тавсиялар молия йили тугаганидан кейин олти ойдан кечиктирмай ташкилот томонидан Марказий банкка тақдим этилади.
35. Ташкилот ошкоралик тамойиллари асосида йиллик молиявий ҳисоботини молия йили тугаганидан кейин ташкилот акциядорларининг йиллик умумий йиғилиши ўтказиладиган санадан камида икки ҳафта олдин матбуотда ва ўзининг расмий веб-сайтида эълон қилади.
36. Ташкилот молиявий ва назоратга доир ҳисоботларини мазкур Низомнинг
1 — 11-иловаларига
мувофиқ шаклларда ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача Марказий банкка тақдим этиши лозим.
Агар ойнинг 10-санаси дам олиш ёки байрам кунига тўғри келса, бунда ҳисоботлар дам олиш ёки байрам кунидан кейинги иш кунида тақдим этилиши лозим. Тақдим этилган молиявий ҳисоботларда хато ва камчиликлар аниқланганда, камчиликлар тузатилиб, улар аниқланган кундан эътиборан икки иш кунида қайта тақдим этилиши шарт.
37. Молиявий ва назоратга доир ҳисоботлардаги маълумотлар ҳисобот ойининг охирги кунида амалга оширилган амалиётларни ҳисобга олган ҳолда мазкур ҳисобот ойининг охирги санаси ҳолатига кўрсатилиши керак.
38. Молиявий ва назоратга доир ҳисоботлар ташкилот ижро этувчи органи раҳбарининг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланиши лозим.
6-боб. Пруденциал нормативлар
1-§. Капиталнинг етарлилик коэффициенти
39. Ташкилот капиталининг етарлилик коэффициенти унинг жами хусусий капиталининг жами активларига нисбати орқали ҳисобланади ва ушбу коэффициент 10 фоиздан кам бўлмаслиги лозим.
40. Ташкилот капиталининг етарлилик коэффициентини ҳисоблашда ташкилот томонидан юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) қилинган барча инвестициялар жами активлар ҳамда хусусий капиталдан чегирилади.
2-§. Ликвидлиликни қоплаш коэффициенти
41. Ликвидлиликни қоплаш коэффициенти 100 фоиздан кам бўлмаслиги лозим.
42. Ликвидлиликни қоплаш коэффициенти юқори ликвидли активларнинг кейинги 30 кун ичидаги жами соф чиқимга нисбати сифатида аниқланади. Бунда, юқори ликвидли активларга қуйидагилар киради:
нақд пул;
Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Марказий банкнинг қимматли қоғозлари;
«Standard & Poor`s», «Fitch Ratings» ва «Moody`s Investors Service» компанияларидан бирининг «B-» / «B3» рейтинг даражасидан кам бўлмаган рейтинг баҳоларига эга маҳаллий банкларда очилган талаб қилиб олингунча ҳисобварақлардаги маблағлар.
43. Кейинги 30 кун ичидаги кирим кейинги 30 кундаги чиқимнинг 75 фоизидан ошган тақдирда, кирим сифатида чиқимнинг 75 фоизи олинади.
44. Ташкилот томонидан берилган кафолатлар бўйича шартномага мувофиқ мажбуриятнинг бажарилишига 30 кун ва ундан кам муддат қолганда, ушбу кафолат суммасининг 5 фоизи чиқим сифатида ҳисоб-китобларга киритилади.
3-§. Бир қарз олувчига (принсипалга) ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар (принсипаллар) гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
45. Ташкилотнинг бир қарз олувчи (принсипал) ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар (принсипаллар) гуруҳи учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 20 фоизидан ошмаслиги керак, бундан кредит ташкилоти билан юзага келадиган таваккалчилик мустасно. Ташкилотнинг бир кредит ташкилоти учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ташкилот жами активларининг 30 фоизидан ошмаслиги керак.
46. Бир қарз олувчи (принсипал) ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар (принсипаллар) гуруҳининг, битта кредит ташкилотининг ҳамда ташкилотга алоқадор шахсларнинг ташкилот олдида юзага келиши мумкин бўлган таваккалчиликлари қуйидагиларни ўз ичига олади:
кафолат;
кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар;
инвестициялар;
кредит таваккалчилиги мавжуд бўлган бошқа активлар ва балансдан ташқари моддалар.
47. Қарздорлар (принсипаллар) қуйидаги ҳолларда ўзаро алоқадор деб ҳисобланади:
а) юридик шахслар ўртасида, агар:
бир юридик шахс бевосита ёки билвосита, якка тартибда ёки биргаликда ҳаракат қилувчи шахслар гуруҳи таркибида бошқа юридик шахс устав фондининг (устав капиталининг) 20 фоиз ва ундан ортиғига эгалик қилса ёки эгаликни назорат қилса;
бир юридик шахс бошқа юридик шахс устидан назоратни амалга оширса;
юридик шахслар учинчи шахснинг ёки у билан биргаликда ҳаракат қилувчи шахсларнинг назорати остида бўлса;
юридик шахсларнинг таъсисчилари ёки раҳбарлари бир хил таркибда бўлса;
б) жисмоний ва юридик шахслар ўртасида, агар:
жисмоний шахс бевосита ёки билвосита, якка тартибда ёки биргаликда фаолият кўрсатувчи шахслар гуруҳи таркибида, юридик шахс устав фондининг (устав капиталининг) 20 фоиз ва ундан ортиғига эгалик қилса ёки эгаликни назорат қилса;
жисмоний шахс юридик шахс устидан назоратни амалга оширса;
жисмоний шахс юридик шахс кузатув кенгаши, бошқаруви аъзоси бўлса ёки мансабдор шахси ҳисобланса;
жисмоний шахсда юридик шахс устав фондининг (устав капиталининг) 20 фоиз ва ундан ортиғига эгалик қиладиган ёки эгаликни назорат қиладиган бошқа юридик шахсга нисбатан раҳбарлик ваколати бўлса;
жисмоний шахснинг юридик шахс назоратни амалга оширадиган бошқа юридик шахсда бошқарувга оид ваколатлари мавжуд бўлса.
48. Икки ёки ундан ортиқ қарздорлар (принсипаллар) фақатгина республика ижро этувчи ҳокимият органлари (маҳаллий ёки хорижий), шунингдек Ўзбекистон Республикаси Тикланиш ва тараққиёт жамғармаси ёки халқаро тараққиёт банклари томонидан назорат асосида ўзаро алоқадор бўлса, улар ўзаро алоқадор қарз олувчилар (принсипаллар) ҳисобланмайди.
4-§. Ташкилотга алоқадор бўлган бир шахсга (принсипалга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
49. Ташкилотга алоқадор бўлган бир шахсга (принсипалга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 10 фоизидан ошмаслиги лозим.
50. Ташкилотга алоқадор бўлган барча шахсларга (принсипалларга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 25 фоизидан ошмаслиги лозим.
5-§. Юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) инвестицияларнинг энг кўп миқдори
51. Ташкилотнинг бошқа юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) жами инвестицияларининг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 20 фоизидан ошмаслиги лозим.
7-боб. Ташкилотни қайта ташкил этиш ва тугатиш
52. Ташкилотни қайта ташкил этиш ва тугатиш Ўзбекистон Республикасининг «
Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида
»ги, «
Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида
»ги, «
Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисида
»ги қонунлари ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
8-боб. Якуний қоида
53. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўладилар.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
1-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Бухгалтерия баланси
20__ й «____»___________ ҳолатига
сўмда
Ҳисобварақ рақами
Ҳисобварақ номи
Ҳисобот санаси бошига қолдиқ
Дебет айланмаси
Кредит айланмаси
Ҳисобот санаси охирига қолдиқ
Дебет
Кредит
Дебет
Кредит
Ҳисобварақ туркуми
Ҳисобварақ туркумига тегишли асосий ҳисобварақлар (биринчи тартиб)
Асосий ҳисобварақларга тегишли субҳисобварақлар (иккинчи тартиб)
Раҳбар имзоси:
_________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
_________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
2-ИЛОВА
_______________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Баланс ҳисоботи
20__ й «____» ___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
КЎРСАТКИЧЛАР
Миқдори
Миқдори
АКТИВЛАР
1.
Кассадаги нақд пул ва бошқа тўлов ҳужжатлари
2.
Марказий банкдаги маблағлар
3.
Банкларга қўйилган депозитлар ва бошқа маблағлар, брутто
4.
минус: кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш учун захиралар
5.
Банкларга қўйилган депозитлар ва бошқа маблағлар, соф (3 — 4)
6.
Инвестициялар, брутто
7.
Минус: Инвестициялар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси
8.
Инвестициялар, соф (6 — 7)
9.
Кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар, брутто
10.
Минус: Кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш захираси
11.
Кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар, соф (9 — 10)
12.
Умумий ҳисобланган фоизли ва фоизсиз даромадлар, соф
13.
Мижозларнинг молиявий воситалар бўйича мажбуриятлари, соф
14.
Асосий воситалар, соф
15.
Номоддий активлар, соф
16.
Бошқа активлар, брутто
17.
Минус: кўрилиши мумкин бўлган зарарларни қоплаш учун захиралар
18.
Бошқа активлар, соф (16 — 17)
19.
Жами активлар (1+2+5+8+11+12+13+14+15+18)
МАЖБУРИЯТЛАР ВА КАПИТАЛ
МАЖБУРИЯТЛАР
20.
Иқтисодиёт ва молия вазирлигига тўланиши лозим бўлган маблағлар
21.
Тўланиши лозим бўлган кредитлар ва қарзлар
22.
Ташкилот томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар
23.
Тўланиши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар
24.
Тўланиши лозим бўлган ҳисобланган солиқлар
25.
Муддати узайтирилган даромадлар
26.
Бошқа мажбуриятлар
27.
Жами мажбуриятлар (20+21+22+23+24+25+26)
КАПИТАЛ
28.
Устав капитали (29+30)
29.
а. Акциялар — оддий
30.
б. Акциялар — имтиёзли
31.
Қўшилган капитал
32.
Захира капитали (33+34)
33.
а. Умумий захира фонди
34.
б. Бошқа захира ва фондлар
35.
Тақсимланмаган фойда
36.
Жорий йил фойдаси (зарар)
37.
Жами капитал (28+31+32+35+36 )
Жами мажбуриятлар ва капитал (27+37)
Раҳбар имзоси:
_________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
_________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
3-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Молиявий натижалари тўғрисидаги ҳисоботи
20__ й «_____» ___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
КЎРСАТКИЧЛАР
Миқдори
1. ФОИЗЛИ ДАРОМАДЛАР
1.
Кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар бўйича фоизли даромадлар
2.
Банклардаги депозитлар бўйича фоизли даромадлар
3.
Қимматли қоғозларга қилинган инвестициялар бўйича фоизли даромадлар
4.
Бошқа фоизли даромадлар
5.
Жами фоизли даромадлар (1+2+3+4)
2. ФОИЗЛИ ХАРАЖАТЛАР
6.
Жалб қилинган маблағлар бўйича фоизли харажатлар
7.
Чиқарилган қимматли қоғозлар бўйича фоизли харажатлар
8.
Бошқа фоизли харажатлар
9.
Жами фоизли харажатлар (6+7+8)
10.
3. АКТИВЛАР БЎЙИЧА ЭҲТИМОЛИЙ ЙЎҚОТИШЛАРГА ҚАРШИ ЯРАТИЛГАН ЗАХИРАЛАРНИ БАҲОЛАШДАН ОЛДИНГИ СОФ ДАРОМАДЛАР
11.
Минус: Кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш
12.
Минус: Қимматли қоғозлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш
13.
Минус: Бошқа активлар бўйича кўрилиши мумкин бўлган зарарларни баҳолаш
14.
Активлар бўйича эҳтимолий зарарларни баҳолашдан кейинги соф даромад (10-11-12-13)
4. ФОИЗСИЗ ДАРОМАДЛАР
15.
Воситачилик ва кўрсатилган хизматлар учун олинган даромадлар
16.
Инвестициядан олинган фойда ва дивидендлар
17.
Бошқа фоизсиз даромадлар
18.
Жами фоизсиз даромадлар (15+16+17)
5. ФОИЗСИЗ ХАРАЖАТЛАР
19.
Кўрсатилган хизматлар ва воситачилик харажатлари
20.
Инвестициядан кўрилган зарарлар
21.
Бошқа фоизсиз харажатлар
22.
Жами фоизсиз харажатлар (19+20+21)
23.
6. ОПЕРАЦИОН ХАРАЖАТЛАРДАН ОЛДИНГИ СОФ ФОЙДА (14+18-22)
7. ОПЕРАЦИОН ХАРАЖАТЛАР
24.
Ходимлар иш ҳақи ва улар учун қилинган бошқа харажатлар
25.
Ижара ва таъминот харажатлари
26.
Хизмат сафари ва транспорт харажатлари
27.
Маъмурий харажатлар
28.
Репрезентация ва хайрия
29.
Эскириш харажатлари
30.
Суғурта, солиқ ва бошқа харажатлар
31.
Жами операцион харажатлар (24+25+26+27+28+29+30)
32.
8. БЕРИЛГАН МОЛИЯВИЙ МАБЛАҒЛАР ВА ДЕПОЗИТЛАР БИЛАН БОҒЛИҚ БЎЛМАГАН
КЎРИЛИШИ МУМКИН БЎЛГАН ЗАРАРЛАРНИ БАҲОЛАШ
33.
Фойда солиғини баҳолаш
34.
ТУЗАТИШЛАРГАА БЎЛГАН ДАРОМАД (32-33)
35.
Кўзда тутилмаган даромад ёки зарарлар, соф
36.
Фойда бўйича бошқа тузатмалар, соф
37.
СОФ ФОЙДА (ЗАРАР) (34+35+36)
Раҳбар имзоси:
_________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
_________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
4-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Капиталидаги ўзгаришлар
20__ й «____»___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
Кўрсаткичлар
Миқдори
1.
Ўтган йилдаги капитал
2.
Ўтган йил ҳисоботида акс эттирилмаган капиталдаги тузатишлар, соф
3.
Тузатишлардан сўнг ўтган йилдаги капитал (1+ 2)
4.
Йил бошидан соф фойда
5.
Устав капиталидаги жорий йилдаги ўзгаришлар
6.
Қўшилган капиталдаги ўзгаришлар
7.
Захира фондидаги ўзгаришлар
8.
Текинга олинган мулкларнинг жорий йилдаги ўзгариши
9.
Бошланғич қийматга нисбатан баҳолаш қийматининг ошган суммаси
10.
МИНУС: ўтган йил фойдасининг тақсимланган қисми
11.
МИНУС: жорий йил фойдасидан ҳисобланган дивидендлар
12.
Жорий йил капиталига таъсир этган бошқа ўзгаришлар (соф)
13.
Жами капитал (3+4+5+6+7+8+9-10-11+12)
Раҳбар имзоси:
__________________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
__________________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
5-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Активлар сифатини таснифлаш ва улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун яратилган захиралар
20__ й «____»___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
Активлар таркиби
Активлар қолдиғи
Активлар сифати
(I-стандарт,
II-субстандарт,
III-қониқарсиз,
IV-шубҳали,
V-умидсиз)
Эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун ҳақиқатда яратилган захиралар
Жами
Сифат тоифаси бўйича активлар
I
II
III
IV
V
I
II
III
IV
V
Жами активлар
1.
Кассадаги нақд пул ва бошқа тўлов ҳужжатлари
2.
Марказий банкдаги маблағлар
3.
Банкларга қўйилган депозитлар ва бошқа маблағлар
4.
Кредит ташкилотларига берилган қисқа муддатли (бир йилдан кам) молиявий маблағлар
5.
Кредит ташкилотларига берилган узоқ муддатли (бир йил ва ундан юқори) молиявий маблағлар
6.
Инвестициялар
7.
Суд жараёнидаги активлар
8.
Олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизлар
9.
Олиниши лозим бўлган ҳисобланган фоизсиз даромадлар
10.
Асосий воситалар
11.
Номоддий активлар
12.
Бошқа активлар
Раҳбар имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
6-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Ликвидлилик таҳлили
20__ й «____»___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
Кўрсаткичлар
Миқдори
1.
Юқори ликвидли активлар
1.1.
Кассадаги нақд пуллар
1.2.
Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Марказий банкнинг қимматли қоғозлари
1.3.
«Standard & Poor`s», «Fitch Ratings» ва «Moody`s Investors Service» компанияларидан бирининг «B-» / «B3» рейтинг даражасидан кам бўлмаган рейтинг баҳоларига эга маҳаллий банкларда очилган талаб қилиб олингунча ҳисобварақлардаги маблағлар.
2.
Ликвидлилик коэффициентлари
2.1.
Ликвидлиликни қоплаш коэффициенти
2.1.1.
Юқори ликвидли активлар
2.1.2.
Кейинги 30 кун ичидаги жами соф чиқим
30 кунлик чиқим суммаси
30 кунлик кирим суммаси
Раҳбар имзоси:
__________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
__________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
7-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Берилган ва жалб қилинган молиявий маблағлар бўйича ўртача тортилган фоиз ставкалари тўғрисида ҳисобот
20__ й «____»___________ ҳолатига
Т/р
Сўндириш муддатлари
Берилган молиявий маблағлар
Жалб қилинган молиявий маблағлар
Жами миқдори
(минг сўмда)
Ўртача тортилган фоиз ставкаси
(фоизда)
Жами миқдори
(минг сўмда)
Ўртача тортилган фоиз ставкаси
(фоизда)
1.
1 дан 30 кунгача
2.
31 дан 180 кунгача
3.
181 дан 365 кунгача
4.
1 дан 5 йилгача
5.
5 дан 10 йилгача
6.
10 йилдан ортиқ
7.
Муддатсиз
Жами
Раҳбар имзоси:
_____________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
_____________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
8-ИЛОВА
_________________________________________________________________нинг
(ташкилотнинг номи)
Пруденциал нормативлар ҳисоб-китоби
20__ й «____»___________ ҳолатига
Т/р
Кўрсаткичлар
Ҳисоб-китоблар формуласи
Белгиланган нормативнинг минимал миқдори
Белгиланган нормативнинг жорий кўрсаткичи
Фарқи
1.
Капитал етарлилиги кўрсаткичи
1.1.
Капиталнинг етарлилик коэффициенти
хусусий капитал (минус: юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) қилинган барча инвестициялар)
10%
жами активлар (минус: юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) қилинган барча инвестициялар)
2.
Ликвидлилик кўрсаткичи
2.1.
Ликвидликни қоплаш меъёри
юқори ликвидли активлар
100%
кейинги 30 кун ичидаги жами соф чиқим
3.
Қарздорлар билан операциялар
3.1.
Бир қарз олувчи (принсипал) ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар (принсипаллар) гуруҳи учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳи учун таваккалчиликнинг жами миқдори
20%
хусусий капитал
3.2.
Бир кредит ташкилоти учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
бир кредит ташкилоти учун таваккалчиликнинг жами миқдори
30%
хусусий капитал
3.3.
Ташкилотга алоқадор бўлган бир шахсга (принсипалга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
ташкилотга алоқадор бўлган бир шахсга (принсипалга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг жами миқдори
10%
хусусий капитал
3.4.
Ташкилотга алоқадор бўлган барча шахсларга (принсипалларга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
ташкилотга алоқадор бўлган барча шахсларга (принсипалларга) тўғри келувчи таваккалчиликнинг жами миқдори
25%
хусусий капитал
4.
Инвестициялар
4.1.
Юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) инвестицияларнинг энг кўп миқдори
юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) инвестицияларнинг жами миқдори
20%
хусусий капитал
Раҳбар имзоси:
___________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
___________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
9-ИЛОВА
____
_________________________________________________________________ томонидан
(ташкилотнинг номи)
Берилган кафолат ва кафилликлар тўғрисида маълумот
20__ й «____»___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
Баланс ҳисобварағи
Мижоз
Кафолатлар бериш ташкилоти билан алоқадорлиги
(ҳа/йўқ)
Кафолат / кафиллик берилган сана
Кафолат / кафиллик амал қилиш муддати
Берилган кафолат / кафиллик суммаси
Берилган кафолат / кафиллик бўйича бенефициар
(кредит ташкилоти)
Таъминот
номи
СТИР / ЖШШИР
шу жумладан, депозит маблағлари
суммаси
тури
Раҳбар имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
10-ИЛОВА
_________________________________________________________________ томонидан
(ташкилотнинг номи)
Кредит ташкилотларига берилган молиявий маблағлар тўғрисида маълумот
20__ й «____»___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
Кредит ташкилоти номи
Бош шартнома бўйича бериладиган молиявий маблағ миқдори
Ҳақиқатда ажратилган молиявий маблағ миқдори
Молиявий маблағ ажратилган сана
Берилган молиявий маблағнинг ҳисобот даврига қолдиғи
Йиллик фоиз ставкаси
Ўзлаштирилмаган молиявий маблағ миқдори
Таъминот миқдори
Таъминот тури
Раҳбар имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Кафолатлар бериш ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги
низомга
11-ИЛОВА
_________________________________________________________________ томонидан
(ташкилотнинг номи)
Сотиб олинган қимматли қоғозлар ва банкларга жойлаштирилган депозитлар тўғрисида маълумот
20__ й «____»___________ ҳолатига
минг сўмда
Т/р
Ҳ/в
Банк номи
Маблағ жойлаштирилган сана
Маблағларни қайтариш санаси
Маблағларни жойлаштириш мақсади
Жойлаштирилган маблағ миқдори
Жойлаштирилган маблағнинг ҳисобот санасига қолдиғи
Фоиз ставкаси
Изоҳ
Раҳбар имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
Бош бухгалтер имзоси:
________________________________
Ф.И.О.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 12.08.2025 й., 10/25/3662/0723-сон)