มหาวิทยาลัยพะเยา
มหาวิทยาลัยพะเยา (English: University of Phayao; ชื่อย่อ: มพ / UP) เป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐบาล ตั้งอยู่ในจังหวัดพะเยา เดิมเป็นวิทยาเขตในสังกัดมหาวิทยาลัยนเรศวร[5] ต่อมา มีการตราพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยา พ.ศ. 2553 เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2553[6] จึงถือได้ว่ามหาวิทยาลัยพะเยาได้แยกออกจากมหาวิทยาลัยนเรศวร และเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศอย่างเต็มรูปแบบ
เมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2538 คณะรัฐมนตรี มีมติให้ขยายเขตการศึกษาไปยังส่วนภูมิภาคได้ใน 11 จังหวัด คือ จังหวัดหนองคาย พะเยา จันทบุรี แพร่ สุราษฎร์ธานี ตรัง สกลนคร กาญจนบุรี ราชบุรี ชุมพร และปราจีนบุรี ตามที่ทบวงมหาวิทยาลัยเสนอ[7] เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในวโรกาสที่ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี มหาวิทยาลัยนเรศวรจึงได้จัดทำโครงการกระจายโอกาสทางการศึกษาไปยังส่วนภูมิภาค (จังหวัดพะเยา) ของมหาวิทยาลัยนเรศวร ขึ้นเพื่อสนองนโยบายดังกล่าว โดยใช้อาคารเรียนของโรงเรียนพะเยาพิทยาคมเป็นอาคารเรียนชั่วคราว
ต่อมาในคราวประชุมคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2539 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ใช้ชื่อว่า "มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศพะเยา"[8] และได้ย้ายมาจัดการศึกษา ณ สถานที่ปัจจุบันในปี พ.ศ. 2542
ต่อมาในคราวประชุมสภามหาวิทยาลัยนเรศวร ครั้งที่ 13 (4/2550) เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 ได้มีมติให้เปลี่ยนชื่อ มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศพะเยา เป็น "มหาวิทยาลัยนเรศวร พะเยา" เพื่อเตรียมยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศในอนาคตต่อไป[9] หลังจากนั้นในที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยา พ.ศ. ... เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2552[10][11]
ในวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยา พ.ศ. 2553 ขึ้น และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 มหาวิทยาลัยพะเยาจึงได้แยกตัวออกจากมหาวิทยาลัยนเรศวรเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา[12]
ปัจจุบันมหาวิทยาลัยพะเยา ตั้งอยู่ที่ตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา มีพื้นที่ประมาณ 5,700 ไร่
หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งนายกสภามหาวิทยาลัย เป็นคำนำหน้านามในขณะนั้น
หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งอธิการบดี เป็นคำนำหน้านามในขณะนั้น
ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยพะเยา ประกอบไปด้วยหน่วยงานวิชาการที่ดำเนินการจัดการศึกษาในระดับประกาศนียบัตร ระดับปริญญาตรี และระดับบัณฑิตศึกษา จำนวน 15 คณะ 3 วิทยาลัย 1 โรงเรียน และ 1 วิทยาเขต ดังต่อไปนี้
คณะกลุ่มสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ คณะนิติศาสตร์ คณะวิทยาการจัดการและสารสนเทศศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ วิทยาลัยการศึกษา คณะกลุ่มวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ คณะวิทยาศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และศิลปกรรมศาสตร์ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร คณะพลังงานและสิ่งแวดล้อม คณะกลุ่มวิทยาศาสตร์สุขภาพ คณะแพทยศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ คณะทันตแพทยศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ ระดับบัณฑิตศึกษา วิทยาลัยการจัดการ กรุงเทพมหานคร
วิทยาเขต มหาวิทยาลัยพะเยา วิทยาเขตเชียงราย โรงเรียนสาธิต โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยพะเยา
สำนักงานอธิการบดี กองกลาง กองกิจการนิสิต กองบริการการศึกษา กองแผนงาน กองการเจ้าหน้าที่ กองคลัง กองบริหารงานวิจัยและประกันคุณภาพการศึกษา กองอาคารสถานที่ ศูนย์/โครงการ/หน่วยงานอื่น ๆ สำนักงานสภามหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษา ศูนย์บริการเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ศูนย์บริการและสนับสนุนนิสิตพิการ หน่วยตรวจสอบภายใน โครงการจัดตั้งศูนย์ศิลปวัฒนธรรมล้านนา (ไต) โครงการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ทางอิเล็กทรอนิกส์ สภาพนักงาน มหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์พัฒนาเทคโนโลยียานยนต์ ศูนย์วิจัยสัตว์ทดลอง อุทยานวิทยาศาสตร์ หน่วยบริหารความเสี่ยง ศูนย์เครื่องมือกลาง มหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์บ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยพะเยา หน่วยปฏิบัติการวิชาชีพการโรงแรมและการท่องเที่ยว หอศิลปวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์วิจัยพลังงานทดแทนและสิ่งแวดล้อม ศูนย์วิจัยและบริการวิชาการวิศวกรรม มหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์พัฒนานวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อชุมชน โรงพยาบาล/คลินิก ศูนย์การแพทย์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยพะเยา คลินิกศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยพะเยา คลินิกการแพทย์แผนไทยประยุกต์ คลินิกแพทย์แผนจีน
มหาวิทยาลัยพะเยา มุ่งส่งเสริมการวิจัย และพัฒนา เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจและ สังคมที่มีรูปแบบซับซ้อนขึ้น เช่น การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรมสมัยใหม่ ที่ใช้ ทุนปัญญามากกว่าทุนแรงงาน หรือวัตถุดิบ การวิจัยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร การฟื้นฟู และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การวิจัยเชิงอุตสาหกรรม การวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ และการพัฒนาระบบบริการด้านสาธารณสุข ตลอดจนการวิจัยเพื่อการพัฒนาสังคม เป็นต้น
โดยมหาวิทยาลัยได้ให้ความสำคัญและมุ่งเน้นการวิจัยพื้นฐาน โดยควบคู่ไปกับการวิจัย ประยุกต์ในสาขาต่างๆ ให้มีประสิทธิภาพ เพื่อนำไปสู่การเรียนการสอนที่มีประสิทธิผล และมี คุณภาพชีวิตที่ดี ตลอดจนเพิ่มขีดความสามารถในการพึ่งพาตนเองได้อย่างแท้จริงในระยะยาว โดยจะต้องสร้างผู้นำในการวิจัยให้สามารถดำเนินการในลักษณะหุ้นส่วน หรือการสร้าง เครือข่ายกับสถาบันที่มีชื่อเสียงทั้งในและต่างประเทศ เพื่อพัฒนาคุณภาพของนักวิจัย ให้นำไปสู่ ความเป็นสากลได้เร็วขึ้น
เป็นการจัดอันดับมหาวิทยาลัยสีเขียวที่จัดโดยมหาวิทยาลัยอินโดนีเซีย ประเทศอินโดนีเซีย เพื่อสนับสนุนการเป็นมหาวิทยาลัยยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมทั่วโลก ในรอบ พ.ศ. 2560 มหาวิทยาลัยพะเยาได้รับการจัดอันดับให้เป็นมหาวิทยาลัยสีเขียวอันดับ 15 ของมหาวิทยาลัยในประเทศไทย และเป็นอันดับที่ 284 ของโลก[19] อันดับที่ ... ของโลกในการจัดอันดับประเภทมหาวิทยาลัยที่ตั้งอยู่ในเขตชนบท
การจัดอันดับโดย Webometrics ประจำปี พ.ศ. 2561 จัดทำขึ้นเพื่อแสดงความตั้งใจของสถาบันต่าง ๆ ในการเผยแพร่ความรู้สู่เว็บ และเป็นความริเริ่มเพื่อส่งเสริมการเข้าถึงความรู้อย่างเปิดกว้าง (Open Access) ทั่วโลก อันดับ Webometrics จะบอกถึงปริมาณและคุณภาพของสิ่งตีพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ในเว็บไซต์ของสถาบัน โดยพิจารณาจากจำนวน Link ที่เชื่อมโยงเข้าสู่เว็บนั้น ๆ จากเว็บภายนอกโดยวัดจากการสืบค้นด้วย Search Engine และนับจำนวนเอกสารตีพิมพ์ออนไลน์ในกลุ่มของไฟล์ .pdf .ps .ppt และ .doc และจำนวนเอกสารที่มีการอ้างอิง (Citation) แบบออนไลน์ผ่านกูเกิลสกอลาร์ (Google Scholar) โดยจะจัดอันดับปีละ 2 ครั้ง ได้แก่ เดือนมกราคม และ เดือนกรกฎาคม โดยล่าสุดการจัดอันดับรอบที่ 1 ประจำปี พ.ศ. 2561 มหาวิทยาลัยพะเยาได้รับการจัดอันดับให้เป็นมหาวิทยาลัยอันดับที่ 66 ของประเทศไทย 1565 ของทวีปเอเชีย และอยู่ในอันดับที่ 4686 ของโลก[20]
มหาวิทยาลัยพะเยา มีพื้นที่การศึกษา 3 แห่งดังนี้
มหาวิทยาลัยพะเยา จังหวัดพะเยา เป็นพื้นที่หลักในการจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัย บนเนื้อที่ประมาณ 5,700 ไร่ อยู่ห่างจากตัวเมืองพะเยาไปทางทิศใต้ประมาณ 20 กิโลเมตร ตั้งอยู่ ณ เลขที่ 19 หมู่ที่ 2 ถนนพหลโยธิน ตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา โดยก่อนหน้านี้ได้ใช้อาคารของโรงเรียนพะเยาพิทยาคมเป็นการชั่วคราว เมื่อการก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ได้แล้วเสร็จ จึงได้ย้ายมาสถานที่ตั้งถาวรและเปิดการเรียนการสอนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 เป็นต้นมา มหาวิทยาลัยพะเยา วิทยาเขตเชียงราย เป็นพื้นที่จัดการศึกษาในจังหวัดเชียงราย บริเวณริมแม่น้ำกก บนเนื้อที่ 25 ไร่ ตั้งอยู่ ณ บริเวณศูนย์ราชการจังหวัดเชียงราย บ้านฝั่งหมิ่น เลขที่ 333 หมู่ 4 ตำบลริมกก อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย วิทยาลัยการจัดการ กรุงเทพมหานคร วิทยาลัยการจัดการ กรุงเทพมหานคร มีสถานะเป็นหน่วยงานวิชาการระดับคณะ ในสังกัดสำนักอธิการบดี โดยมีที่ตั้ง ณ เลขที่ 55 ชั้น 8 อาคารเวฟเพลส (อาคารเชื่อม BTS สถานีเพลินจิต) กรุงเทพมหานคร
หอประชุมพญางำเมือง ได้รับการออกแบบโดยจุลทัศน์ กิติบุตร ศิลปินแห่งชาติ สาขาสถาปัตยกรรมไทยร่วมสมัย รูปทรงของอาคารเป็นแนวศิลปะล้านนาร่วมสมัย แบ่งพื้นที่ใช้สอยออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ ห้องประชุมขนาด 2,800 ที่นั่ง ลานอเนกประสงค์ และห้องสำนักงาน ปัจจุบันใช้สำหรับพระราชทานปริญญาบัตร ให้กับผู้สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัย และจัดกิจกรรมที่สำคัญของมหาวิทยาลัย อาคารสำนักงานอธิการบดี สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2540 ลักษณะอาคารแบบคอนกรีตเสริมเหล็ก 3 ชั้น มียอดแหลม พื้นที่ใช้สอยประมาณ 8,600 ตารางเมตร ประกอบไปด้วยห้องทำงานผู้บริหาร ห้องทำงานเจ้าหน้าที่ ห้องประชุมและห้องสมุด เมื่อเริ่มเปิดใช้อาคาร มหาวิทยาลัยยังไม่มีหอพักนิสิตจึงแบ่งพื้นที่บางส่วนบริเวณชั้น 2 ทำเป็นหอพักนิสิต ต่อมาได้ทำการตัดยอดแหลมออกเนื่องจากถูกไฟไหม้ในปี พ.ศ. 2552 และเพื่อให้เข้ากับลักษณะของหอประชุมพญางำเมืองซึ่งเป็นอาคารที่อยู่บริเวณเดียวกัน ปัจจุบันเป็นห้องทำงานของผู้บริหาร ห้องประชุมบวรรัตนประสิทธิ์ ห้องประชุมชูชาติ กีฬาแปง ห้องทำงานของเจ้าหน้าที่ ประกอบไปด้วย กองกลาง กองบริการการศึกษา กองแผนงาน กองการเจ้าหน้าที่ กองคลัง กองบริหารงานวิจัยและประกันคุณภาพการศึกษา กองอาคารสถานที่ สำนักงานสภามหาวิทยาลัย และเคาน์เตอร์บริการไปรษณีย์มหาวิทยาลัยพะเยา อาคารเรียนรวมหลังเก่า (ภูกามยาว; PKY) สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2540 ลักษณะอาคารแบบคอนกรีตเสริมเหล็ก 3 ชั้น พื้นที่ใช้สอยประมาณ 18,400 ตารางเมตร เมื่อย้ายการเรียนการสอนจากโรงเรียนพะเยาพิทยาคมมาอยู่ที่อาคารเรียนรวมยังไม่มีหอพักนิสิต มหาวิทยาลัยจึงแบ่งพื้นที่ส่วนหนึ่งทำการเรียนการสอน หอพักนิสิต โรงอาหาร ห้องทำงานของเจ้าหน้าที่ ห้องทำงานของอาจารย์ ห้องสมุด หลังจากที่ปรับปรุงอาคารสำนักงานอธิการบดีแล้วเสร็จ จึงย้ายห้องทำงานของเจ้าหน้าที่ ห้องสมุด ไปอยู่ ณ สำนักงานอธิการบดี ปัจจุบันอาคารเรียนรวมได้ปรับปรุงใหม่ให้เป็นห้องเรียนและสำนักงานของ 3 คณะและ 1 วิทยาลัย ได้แก่ 1. คณะนิติศาสตร์ 2. คณะรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ 3. คณะวิทยาการจัดการและสารสนเทศศาสตร์ 4. วิทยาลัยการศึกษา อาคารเรียนรวมหลังใหม่ (CE) และศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษา เป็นอาคาร 3 ชั้น มีพื้นที่ทั้งหมด 11,213 ตารางเมตร ประกอบไปด้วย ศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษา มีที่นั่งอ่านทั้งหมด 600 ที่นั่ง ห้องเรียน ห้องประชุม โรงอาหารและเป็นที่ตั้งของธนาคารกรุงไทย สาขามหาวิทยาลัยพะเยา กลุ่มอาคารหอพักนิสิต เนื่องจากมหาวิทยาลัยพะเยามีนโยบายรับนิสิตพื้นที่ต่าง ๆ ทั้งในเขตพื้นที่ให้บริการและนอกพื้นที่ให้บริการ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่มหาวิทยาลัยควรมีพอพักให้นิสิตที่ไม่สะดวกในเรื่องการเดินทางมาศึกษาโดยมหาวิทยาลัยมีหอพักไว้ให้บริการนิสิตภายในมหาวิทยาลัย ประกอบไปด้วย หอพักของมหาวิทยาลัยเอง (หอพัก มพ.) และหอพักในกำกับมหาวิทยาลัย (หอพัก UP DORM) รองรับนิสิตได้มากกว่า 5,000 คน ได้แก่ หอพักนิสิต UP DORM (University of Phayao Dormitory; UP DORM) จำนวน 32 หลัง หอพักนิสิตมหาวิทยาลัยพะเยา (หอ มพ. หรือ หอเขียว) จำนวน 18 หลัง ลานพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราช เป็นสถานที่ประดิษฐานพระบรมรูปสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ซึ่งจำลองรูปแบบจาก พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนเรศวรมหาราช มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก โดยได้รับความอนุเคราะห์จากกรมศิลปากรส่งเจ้าหน้าทีเป็นที่ปรึกษาในการสร้างพระบรมรูป เป็นรูปแบบในท่าประทับนั่ง พระหัตถ์ขวาทรงสุวรรณภิงคาร หลั่งทักษิโณทกประกาศอิสรภาพ มีขนาดขนาด 2.5 เท่าของพระองค์จริง ความสูงของพระบรมรูป จากพื้นแท่นประดิษฐานถึงยอดพระเศียร 4.40 เมตร น้ำหนักประมาณ 4,000 กิโลกรัม ทำด้วยโลหะสัมฤทธิ์ ซึ่งได้มีพิธีเททองหล่อองค์พระบรมรูปเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 และได้นำขึ้นประดิษฐานเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560 ประตูทางเข้ามหาวิทยาลัย ประตูทางเข้ามหาวิทยาลัยมีลักษณะเป็นซุ้มประตูสีขาวขนาดใหญ่ซุ้มประตูด้านซ้ายมีคำว่า UNIVERSITY OF PHAYAO และ Wisdom for Community Empowerment ประดับอยู่ ด้านขวามีคำว่า มหาวิทยาลัยพะเยา และ ปญฺญาเสฏฺฐชีวี นาม ดำรงชีวิตด้วยปัญญาประเสริฐที่สุด ประดับอยู่ ตรงกลางระหว่างซุ้มประตูมีตราสัญลักษณ์ประจำมหาวิทยาลัยทำด้วยปูนปั้น ลานพระพุทธภุชคารักษ์ เป็นสถานที่ประดิษฐาน พระพุทธภุชคารักษ์ พระพุทธรูประจำมหาวิทยาลัย ตั้งอยู่บนเนินเขาด้านหลังอาคารหอประชุมพญางำเมืองถัดจากอ่างหลวง อาคารเวียงพะเยา ศูนย์การแพทย์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยพะเยา โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยพะเยา อาคารเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กลุ่มอาคารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กลุ่มอาคารวิทยาศาสตร์สุขภาพ อาคารสงวนเสริมศรี อาคาร 99 ปี พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธัมมปัญโญ) ประตูศรีโคมคำ สวนรักและสวนแฟนฉัน อ่างหลวง
มหาวิทยาลัยพะเยา มีสิ่งอำนวยความสะดวก เพื่อบริการนิสิตภายในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ดังนี้
มหาวิทยาลัยจัดรถบัสโดยสารพลังงาน NGV ฟรี เดินทางโดยรอบมหาวิทยาลัย รถออกระยะห่างประมาณ 5 นาทีต่อเที่ยว บริการตั้งแต่เวลา 06.30 น. - 22.00 น. ไม่มีวันหยุด โดยมีจุดรับส่งเส้นทางตั้งแต่ หน้ามหาวิทยาลัยถึงจุดเปลี่ยนรถ (บริเวณอาคารเรียนรวมหลังเก่าหรือตึกภูกามยาว PKY) และจากจุดเปลี่ยนรถจนถึงหอพักนิสิตในกำกับมหาวิทยาลัย (UP DORM)
ร้านมินิมาร์ท โรงอาหาร พื้นที่สันทนาการและการพักผ่อน พื้นที่ให้บริการ WIFI ครอบคลุมทั้งมหาวิทยาลัย 7-Eleven (เซเว่น อีเลฟเว่น) สาขามหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สาขามหาวิทยาลัยพะเยา ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขามหาวิทยาลัยพะเยา (อาคารเรียนรวมหลังเก่าหรือตึกภูกามยาว PKY) ธนาคารกรุงไทย สาขามหาวิทยาลัยพะเยา (อาคารเรียนรวมหลังใหม่หรือตึก CE) ไปรษณีย์ไทย สาขามหาวิทยาลัยพะเยา (อาคารสำนักงานอธิการบดี) ศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยพะเยา (อาคารเรียนรวมหลังใหม่หรือตึก CE) ศูนย์การแพทย์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยพะเยา (กำลังสร้าง) ห้องบริการคอมพิวเตอร์ (อาคารเรียนรวมหลังเก่าหรือตึกภูกามยาว PKY) อาคารสงวนเสริมศรี (อาคารกิจกรรมฟ้ามุ่ย/อาคารกีฬาในร่ม) สนามกีฬากลางมหาวิทยาลัยพะเยา สระว่ายน้ำมหาวิทยาลัยพะเยา สนามวอลเลย์บอล สนามวอลเลย์บอลชายหาด สนามเทนนิส สนามแบตมินตัน สนามฟุตซอล สนามแบตมินตัน สนามฟุตบอล สนามบาสเกตบอล สนามเปตอง
มหาวิทยาลัยมีกิจกรรมต่าง ๆ ให้นิสิตได้ร่วมระหว่างศึกษาเพื่อเสริมทักษะการอยู่ร่วมในสังคม ไม่ว่าจะเป็น ชมรม ชุมนุม กิจกรรมสาขา งานกีฬาต่าง ๆ วงดนตรีลูกทุ่งมหาวิทยาลัยพะเยา โดยแบ่งออกเป็น กิจกรรมส่วนกลางโดย องค์การนิสิตมหาวิทยาลัยพะเยา (อ.มพ.) เป็นผู้ดำเนินโครงการ กิจกรรมส่วนของคณะโดย สโมสรนิสิตแต่ละคณะทั้งหมด 15 คณะ 2 วิทยาลัย กิจกรรมเลือกเสรี คือชมรมต่าง ๆ และมหาวิทยาลัยพะเยาเป็นมหาวิทยาลัยแห่งเดียว ที่มีการจัดกิจกรรมอีกรูปแบบหนึ่ง เรียกว่า กิจกรรมเวียง ซึ่งมีบางอย่างคล้ายกับรูปแบบในระบบคอลเลจของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดและมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ โดยทั้งนี้กิจกรรมเวียงแบ่งออกเป็น 6 เวียง คือ
เวียงกาหลวง เวียงจอมทอง เวียงบัว เวียงเชียงแรง เวียงน้ำเต้า เวียงลอ
ทั้งนี้เวียงคือระบบการปกครองหนึ่งซึ่งครั้งอดีต อาณาจักรภูกามยาว (พะเยา) ได้ปกคตรองในระบอบนี้ และทั้งนี้ยังมี สภานิสิตมหาวิทยาลัยพะเยา (ส.มพ.) เป็นผู้ดูแล รักษาสิทธิ พิทักษ์ผลประโยชน์ และชีวิตความเป็นอยู่ของนิสิตภายในมหาวิทยาลัยอีกทางหนึ่งด้วย
สัญลักษณ์ประจำเวียงกาหลวง
ปัจจุบัน สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ในการประกอบพิธีต่างๆ ในกิจการของมหาวิทยาลัยพะเยา และพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิต มหาบัณฑิต และดุษฎีบัณฑิตของมหาวิทยาลัยพะเยาเป็นประจำทุกปีนับแต่แรกเริ่มก่อตั้งจวบจนกาลปัจจุบัน โดยพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยจัดขึ้นในช่วงเดือนมกราคม - กุมภาพันธ์ ณ หอประชุมพญางำเมือง มหาวิทยาลัยพะเยา
ครุย มหาวิทยาลัยพะเยา เป็นชุดพิธีการสำหรับสำหรับใช้ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตร แบ่งเป็นสองประเทภคือ ครุยวิทยฐานะ และครุยประจำตำแหน่ง[21] ดังนี้
ครุยดุษฎีบัณฑิต เสื้อครุย ทำด้วยผ้าหรือแพรสีดำ เย็บเป็นเสื้อคลุมยาวเหนือข้อเท้า ประมาณ 15 เซนติเมตร หลังและไหล่จีบ ตัวเสื้อผ่าอกตลอดความยาว มีแถบผ้าทอลายไทลื้อประดับบนชุดครุย เรียกว่า "ผ้าทอลายต่ำก้าว" ทำด้วยผ้าฝ้ายสีม่วงสอดดิ้นสีทอง กว้าง 10 เซนติเมตร เย็บติดยาวตลอดสาบหน้าทั้งสองข้าง ขลิบที่ขอบตลอดความยาวของสาบทั้งสองด้านด้วยเส้นไหมสีทอง มีดิ้นถักสีประจำคณะหรือวิทยาลัยขนาด 3 มิลลิเมตร ติดที่รอบคอ ปล่อยปลายห้อยยาว 14 เซนติเมตรโดยมีพู่ที่ปลาย แขนเสื้อเป็นแขนพวงยาวระดับข้อมือ ตอนกลางแขนทั้งสองข้างมีแถบกำมะหยี่สีม่วง กว้าง 5 เซนติเมตร ยาว 30 เซนติเมตร พับปลายแถบเป็นมุมแหลมขลิบรอบแถบด้วยไหมเกลียวสีทอง จำนวนสามแถบติดเรียงกัน ระยะห่าง 5 เซนติเมตร ติดเข็มวิทยฐานะตรงกลางสาบหน้าระดับอกทั้งสองด้าน เข็มวิทยฐานะ ของมหาวิทยาลัยพะเยาสำหรับผู้ได้ปริญญามีลักษณะเป็นรูปวงรีทำด้วยโลหะ สีทอง ความยาว 5 เซนติเมตร มีตรามหาวิทยาลัยดุนนูนสีทองลงยาสีม่วง สูง 3 เซนติเมตร อยู่ตรงกลาง ด้านหลังมีชื่อย่อปริญญา ผ้าคล้องคอ เป็นผ้าคล้องคอแบบใบโพธิ์ ยาว 120 เซนติเมตร ด้านนอกทำด้วยผ้าหรือแพรสีดำ มีแถบกำมะหยี่สีม่วง กว้าง 8 เซนติเมตร ทาบรอบคอ ด้านในทำด้วยกำมะหยี่สีม่วงและให้แลบออกมาด้านนอก ขอบนอกของผ้าคล้องคอด้านนอกขลิบด้วยแถบทำด้วยดิ้นทอง กว้าง 1 เซนติเมตร หมวก เป็นหมวกอ่อนแปดเหลี่ยมทรงฝาชี ทำด้วยผ้าหรือสักหลาดสีดำเส้นผ่าศูนย์กลางเมื่อพับแบน 25 เซนติเมตร มีปีกโดยรอบกว้างพอสมควร มีพู่ทำด้วยดิ้นสีทองยาว 22 เซนติเมตร ติดด้วยกระดุมดิ้นทองหนึ่งเม็ดตรงกลางหมวกให้ปลายพู่ห้อยพ้นปีกหมวก ครุยมหาบัณฑิต มีลักษณะเช่นเดียวกับครุยดุษฎีบัณฑิตแต่แขนเสื้อกว้าง ตอนกลางแขนทั้งสองข้างไม่มีแถบกำมะหยี่ ปลายแขนทั้งสองข้างมีแถบกำมะหยี่สีม่วงกว้าง 5 เซนติเมตร ขลิบด้วยไหมสีทองโดยรอบ ประกอบด้วยหมวกแผ่นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ยาวด้านละ 25 เซนติเมตร ทำด้วยผ้าหรือสักหลาดสีดำ มีพู่ทำด้วยดิ้น สีดำ ยาว 22 เซนติเมตร ติดด้วยกระดุมห่อผ้าสีดำหนึ่งเม็ดตรงกลางหมวกให้ปลายพู่ห้อยพ้นปีกหมวก ครุยบัณฑิต มีลักษณะเช่นเดียวกับครุยมหาบัณฑิต ไม่มีเส้นไหมสีทองที่ขอบสาบด้านหน้าทั้งสองด้าน ครุยประจำตำแหน่ง นายกสภามหาวิทยาลัย เสื้อคลุม ทำด้วยผ้าหรือแพรสีดำ เย็บเป็นเสื้อคลุมยาวเหนือข้อเท้าประมาณ 15 เซนติเมตร หลังและไหล่จีบ ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีแถบผ้าทอลายไทลื้อประดับบนชุดครุย เรียกว่า "ผ้าทอลายต่ำก้าว" ทำด้วยผ้าฝ้ายสีม่วงสอดดิ้นสีทอง กว้าง 10 เซนติเมตร เย็บติดยาวตลอดสาบหน้าทั้งสองข้าง มีเส้นไหมสีทองขลิบที่ขอบตลอดความยาวของสาบทั้งสองด้าน มีไหมถักสีทองขนาด 3 มิลลิเมตร ติดที่รอบคอ ปล่อยปลายห้อยยาว 14 เซนติเมตร โดยมีพู่ที่ปลาย แขนเสื้อเป็นแขนพวงยาวระดับข้อมือ ผ้าคล้องคอ เป็นผ้าคล้องคอแบบใบโพธิ์ ยาว 120 เซนติเมตร ด้านนอกทำด้วยผ้าหรือแพรสีดำ มีแถบกำมะหยี่สีม่วงกว้าง 10 เซนติเมตร ทาบรอบคอ ด้านในทำด้วยกำมะหยี่สีม่วงและให้แลบออกมาด้านนอก ขอบนอกของผ้าคล้องคอด้านนอกขลิบด้วยแถบทำด้วยดิ้นทอง กว้าง 1.5 เซนติเมตร สังวาล ทำด้วยโลหะสีทองรูปตรามหาวิทยาลัยขนาดเล็กร้อยด้วยสร้อยสีทอง จำนวน 2 เส้น คล้องทางด้านหน้าระหว่างไหล่ทั้งสองข้าง เข็มตรามหาวิทยาลัย ลักษณะเช่นเดียวกับเข็มวิทยฐานะ แต่ไม่มีอักษรย่อปริญญาที่ด้านหลัง ใช้ติดบนสาบหน้าระดับอกทั้งสองด้าน ใต้ระนาบของสังวาล หมวก เป็นหมวกอ่อนแปดเหลี่ยมทรงฝาชี ทำด้วยผ้าหรือสักหลาดสีดำเส้นผ่าศูนย์กลางเมื่อพับแบน 25 เซนติเมตร มีปีกกว้างพอสมควรโดยรอบ มีพู่ทำด้วยดิ้นสีทองยาว 22 เซนติเมตร ติดด้วยกระดุมดิ้นทองหนึ่งเม็ดตรงกลางหมวกให้ปลายพู่ห้อยพ้นปีกหมวก กรรมการสภามหาวิทยาลัย มีลักษณะเช่นเดียวกับครุยประจำตำแหน่งนายกสภามหาวิทยาลัย ไม่มีสังวาล อธิการบดี มีลักษณะเช่นเดียวกับครุยประจำตำแหน่งนายกสภามหาวิทยาลัย มีสังวาล จำนวน 1 เส้น คณาจารย์ประจำของมหาวิทยาลัย มีลักษณะเช่นเดียวกับครุยประจำตำแหน่งกรรมการสภามหาวิทยาลัย
แถบผ้าทอ สำหรับครุยบัณฑิต ประดับเข็มตรามหาวิทยาลัย แถบผ้าทอ สำหรับครุยมหาบัณฑิต และ ดุษฎีบัณฑิต ประดับเข็มตรามหาวิทยาลัย
พระบรมวงศานุวงศ์ที่มหาวิทยาลัยทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย ปริญญากิตติมศักดิ์
บุคคลที่มหาวิทยาลัยถวาย/อนุมัติ ปริญญากิตติมศักดิ์
การรับบุคคลเข้าศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยพะเยาเป็นไปตามระบบการคัดเลือกบุคคลเข้าศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาในระบบคัดเลือกรวม (Thai university Central Admission System: TCAS) โดยเริ่มตั้งแต่ปีการศึกษา 2561 เป็นต้นไป โดยแบ่งเป็น 4 รอบดังนี้
รอบที่ 1 การรับด้วย Portfolio รอบที่ 1/1 มีโครงการที่เปิดรับสมัครดังนี้ โครงการบ่มเพาะและพัฒนาอาชีพด้าน ICT (รับเฉพาะโรงเรียนที่ทำความร่วมมือ กับคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร) โครงการทายาทธุรกิจอาหารและสินค้าเกษตร โครงการผู้มีความรู้ความสามารถพิเศษ ด้านสถาปัตยกรรมศาสตร์ด้านศิลปกรรมศาสตร์ โครงการส่งเสริมนักวิทยาศาสตร์การกีฬารุ่นใหม โครงการผลิตบุคลากรทางด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ (รับเฉพาะนักเรียนในเขต 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) รอบที่ 1/2 มีโครงการที่เปิดรับสมัครดังนี้ โครงการรับตรง 10 % ของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 6 รับเฉพาะพื้นที่ที่มหาวิทยาลัยออกแนะแนวสัญจรหรือทำความร่วมมือ (MOU) รอบที่ 2 การรับแบบโควตา ที่มีการจัดสอบข้อเขียน มีโครงการที่เปิดรับสมัครดังนี้ ระบบรับตรง 17 จังหวัดภาคเหนือ (รับเฉพาะนักเรียนที่กำลังศึกษาในเขต 17 จังหวัดภาคเหนือ) โครงการรับนิสิตหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต (รับเฉพาะนักเรียนที่กำลังเรียนอยู่ในเขต 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต โควตาแหล่งฝึก (รับเฉพาะนักเรียนที่มีภูมิลำเนาในจังหวัดเชียงราย) รอบที่ 3 การรับตรงร่วมกัน รอบที่ 4 การรับแบบ Admissions รอบที่ 5 การรับตรงอิสระ (มหาวิทยาลัยพะเยาไม่มีการเปิดรับสมัครในรอบนี้)
First Step Camp (FSC)
เป็นกิจกรรมแรกของการก้าวสู่มหาวิทยาลัยของนิสิตชั้นปีที่หนึ่ง โดยจะมีการกล่าวต้อนรับของผู้บริหารมหาวิทยาลัยฯ กิจกรรมการต้อนรับและแสดงของนิสิตรุ่นพี่ โดยมีองค์การนิสิตมหาวิทยาลัยพะเยา(อ.มพ.) เป็นผู้ดำเนินโครงการ ร่วมกับสภานิสิตมหาวิทยาลัยพะเยา (ส.มพ.) และนิสิตรุ่นพี่จากทั้งหมด 15 คณะ 2 วิทยาลัย โดยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 - ปัจจุบัน ได้มีการงดเว้นกิจกรรมดังกล่าวอันเนื่องด้วยเหตุการณ์ความไม่สงบภายในประเทศ
กราบคุรุปู่จา ครูบาอาจารย์เจ้า
พิธีไหว้ครูของมหาวิทยาลัย จัดขึ้นในช่วงเดือนมิถุนายน ของทุกปี เพื่อให้นิสิตได้ระลึกถึงพระคุณครูบาอาจารย์ นอกจากนี่ยังมีกิจกกรรมการมอบทุนการศึกษาให้แก่นิสิต และมอบรางวัลนิสิตยอดเยี่ยมและดีเด่นในสาขาต่างๆ เพื่อเป็นกำลังใจในการศึกษาอีกด้วย
วันคล้ายวันสถาปนามหาวิทยาลัยพะเยา
วันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 ถือเป็นวันมหามงคล เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม สถานปนามหาวิทยาลัยพะเยา โดยยกฐานะขค้นจากมหาวิทยาลัยนเรศวร พะเยา ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยาในราชกิจจานุเบกษา ในวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 และให้มีผลในวันถัดไป ดังนี้จึงถือว่า วันที่ 17 กรกฎาคม ของทุกปีเป็นวันคล้ายวันสถาปนามหาวิทยาลัยพะเยา โดยมีกิจกรรมและการแสดงหลากหลายที่ยิ่งใหญ่ในวันดังกล่าวทุกปี
พิธีบวงสรวงสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและประเพณีเดินเข้ามอ
พิธีบวงสรวงสมเด็จพระนเรศวรมหาราช "ศักดิ์ศรี ศักดิ์สิทธิ์ สัมฤทธิ์พระนาม" เป็นกิจกรรมที่นับว่าเป็นกิจกรรมที่นิสิตใหม่ทุกคน ต้องได้เข้าร่วมและต่างภาคภูมิใจ เนื่องจากเป็นกิจกรรมที่ยิ่งใหญ่และศักดิ์สิทธิ์ เพื่อเป็นการระลึกถึงสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ผู้ทรงคุณูปการต่อแผ่นดินไทย และระลึกถึงมหาวิทยาลัยนเรศวรที่เป็นมหาวิทยาลัยที่ก่อตั้ง ก่อนจะเป็นมหาวิทยาลัยพะเยาในปัจจุบัน และกิจกรรมเดินเข้ามหาวิทยาลัยนี้เป็นกิจกรรมที่สานต่อประเพณีอันดีงาม โดยการนำชื่อของเวียงแต่โบราณของจังหวัดพะเยามาใช้เป็นชื่อของกลุ่มนิสิตที่ดำเนินกิจกรรม เชื่อมโยงความสัมพันธ์กับชุมชนในท้องถิ่นจังหวัดพะเยา นำเอาอัตลักษณ์มาประยุกต์เป็นแนวคิดสร้างสรรค์ก่อเกิดประโยชน์ต่อไป ซึ่งแต่ละเวียงก็จะมีรูปแบบการจัดขบวนที่แตกต่างกันตามปรัชญาของเวียง โดยเน้นศิลปวัฒนธรรมทางล้านนา โดยมีงาน แสง สี เสียง สุดอลังการ
Freshmen Day & Freshmen Night Party
กิจกรรมของน้องใหม่ ที่จัดโดยองค์การนิสิตมหาวิทยาลัยพะเยา (อ.มพ.) โดยแบ่งเป็น 2 ช่วง คือ ช่วงกลางวัน จะเป็นการแข่งขันกีฬาภายในโดยจัดแข่งขัน ผู้นำเชียร์ สแตนด์เชียร์ กีฬาชนิดต่างๆ จากทั้ง 15 คณะและ 2 วิทยาลัย และในช่วงกลางคืน จะเป็นกิจกรรมประกวดดาวเดือนของมหาวิทยาลัย โดยภายในมีกิจกรรมการแสดงของผู้เข้าประกวดดาวเดือนจากทุกคณะทุกวิทยาลัย และมีการแสดงของศิลปิน ดารา โดยได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานบริษัทเอกชนภายนอก
นายสุรพล เกียรติไชยากร อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดเชียงใหม่ พรรคเพื่อไทย (ศิษย์เก่าหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาการพัฒนาสังคม) นายศรีเรศ โกฎคำลือ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดเชียงใหม่ พรรคเพื่อไทย นางสาวธนพร ศรีวิราช (นิสิตหลักสูตรการแพทย์แผนจีนบัณฑิตและหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาภาษาจีน (คู่ขนาน)) นางสาวไทย ปี 2559 และรองมิสทีนไทยแลนด์ ปี 2012 (พ.ศ. 2555)
มหาวิทยาลัยนเรศวร โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์การแพทย์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยพะเยา ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รายชื่อสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย
พะเยา หมวดหมู่:สถาบันอุดมศึกษาในจังหวัดพะเยา