พระแม่นวทุรคา
พระแม่นวทุรคา (Hindi: नवदुर्गा) เป็นการอวตารทั้งหมดทั้ง 9 ปางของพระแม่ทุรคา หรือ พระแม่อุมาในศาสนาฮินดู และเป็นที่มาของเทศกาลนวราตรีอีกด้วย
การสำแดงของพระแม่ทุรคา เป็นที่รู้จักในชื่อของพระนางในการคุ้มครองจักรวาลโดยการภวานา (ปกติ108ครั้งในแต่ละคืนในเทศกาลรวราตรี)
พระแม่ไศลปุตรี
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: หลังจากที่พระสตีได้เผาตัวเองตาย พระแม่อทิศักติได้แบ่งภาคลงมาเป็นบุตรีของท้าวหิมวัตแห่งเทือกเขาหิมาลัยและพระนางเมนนา
ความหมายพระนามของพระองค์: ปุตรี หมายถึง ธิดาหรือลูกสาว ไศละ แปลว่า ภูขา ดังนั้น คำว่าไศลปุตรีจึงแปลได้ว่า ธิดาแห่งขุนเขา
วันที่บูชาพระองค์: วันแรกหรือคืนแรกของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดวงจันทร์
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี ชัยลปุตรีไย นะมะห์ ॐ देवी शैलपुत्र्यै नमः॥
ภาพลักษณ์ของพระองค์: พระแม่ไศลปุตรีมีพระหัตถ์สองข้างและมีพระจันทร์เสี้ยวบนพระเศียรของพระองค์ พระองค์ทรงถือตรีศูลในพระหัตถ์ขวาและทรงถือดอกบัวในพระหัตถ์ซ้าย และพระองค์ทรงประทับบนโคนันทิ
พระแม่พรหมาจาริณี
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: พระแม่กูษามาณฑาหรือพระแม่อทิศักติ ได้แบ่งภาคลงมาเป็นบุตรีของท้าวทักษะประชาบดีและมหารานีประสูติเป็นพระสตี ผู้ที่ได้วิวาห์กับพระศิวะ ดังนั้นรูปลักษณ์ที่ยังไม่วิวาห์ของเทวีองค์นี้ ได้รับการบูชาเป็นเทวีแห่งความโสด พระแม่พรหมาจาริณี
วันที่บูชาพระองค์: วันที่2หรือคืนที่2ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวอังคาร
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี บรัมมาจารินไย นะมะห์ ॐ देवी ब्रह्मचारिण्यै नम
ภาพลักษณ์ของพระองค์: พระองค์ทรงเดินพระบาทเปล่า ในพระหัตถ์ขวาทรงถือสร้อยจปามาลาหรือสร้อยเมล็ดรุทรักษะ และ ทรงถือหม้อน้ำกมัณฑลุในพระหัตถ์ซ้ายของพระองค์
พระแม่จันทรกัณฏา
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: พระแม่จันทรกัณฏา เป็นรูปลักษณ์ที่วิวาห์แล้วของพระแม่ปารวาตีต่อไปนี้จากพระแม่ไศลปุตรีและพระแม่มหาเคารี พระองค์ประดับประดาพระนาลาฏของพระองค์ด้วยพระจันทร์ครึ่งเสี้ยว(จันทรา)คล้ายรูประฆัง(กัณฏา)จากนี้ไปพระองค์จะกลายเป็นที่รู้จักในนามของ พระแม่จันทรกัณฏา
วันที่บูชาพระองค์: วันที่3หรือคืนที่3ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวศุกร์
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี จันดรกันตาไย นะมะห์ ॐ देवी चन्द्रघण्टायै नम
ภาพลักษณ์ของพระองค์: พระแม่จันทรกัณฏา ทรงประทับบนเสือ พระองค์ทรงมีพระจันทร์เสี้ยว(จันทรา)บนพระนลาฏของพระองค์ซึ่งพระจันทร์เสี้ยวที่อยู่บนพระนลาฏของพระองค์นั้นดูราวกับระฆัง(กัณฏา)จึงเป็นที่มาของพระนามของพระองค์ พระองค์มีพระกร10พระกร ซึ่งแต่ละพระกรของพระองค์นั้นมีอาวุธหลายชนิดมี ตรีศูล คฑา ดาบ กมัณฑลุ ในพระหัตถ์ซ้ายที่ห้านั้น ทรงทำมือ วราทามุทรา ทรงถือลูกศร คันธนู และจปามาลาหรือสร้อยเมล็ดรุทรักษะ และพระหัตถ์ขวาที่ห้าทรงทำมืออภัยมุทรา
พลังศักติของพระองค์: รูปลักษณ์ของเทวีพระองค์นี้พร้อมสำหรับทำสงครามกับอาวุธในพระหัตถ์ของพระองค์เพื่อปกป้องความสงบสุขและสวัสดิภาพของผู้ที่บูชาพระองค์ เชื่อว่าเสียงระฆังบนพระนลาฏของพระองค์สามารถปราบสิ่งชั่วร้ายทุกประเภทออกจากผู้ที่บูชาพระองค์
พระแม่กูษามาณฑา หรือ พระแม่อทิศักติ
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: ช่วงที่พระองค์ทรงสร้างจักรวาลขึ้นมา พระแม่อทิศักติทรงสร้างเทพตรีมูรติขึ้นมาซึ่งมี พระพรหม พระวิษณุ พระศิวะ และทรงสร้างเทวีตรีศักติขึ้นมาซึ่งมี พระสุรัสวดี พระลักษมี และพระอุมา และพระแม่อทิศักติเป็นพลังงานแสงอาทิตย์ให้กับพระสุริยเทพอีกด้วย
วันที่บูชาพระองค์: วันที่4หรือคืนที่4ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดวงอาทิตย์
มนตร์พระจำพระองค์ โอม เดวี กูชมาดาไย นะมะห์ ॐ देवी कूष्माण्डायै नम
รูปลักษณ์ของพระองค์: พระองค์ทรงประทับบนเสือ มีแปดพระกร พระองค์ถือ หม้อกมัณฑลุ ธนู บาดา ดอกบัว อมฤต กลาช(หม้อน้ำอมฤต) จาปามาลา(สร้อยลูปปัดรุทรักษะ) คฑา และจักร
พลังอำนาจศักติของพระองค์: พระองค์ทรงสร้างจักรวาลด้วยแสงแห่งรอยแย้มพระสรวลของพระองค์และเชื่อว่าพระองค์จะให้พลัง สิทธิ(พลังเหนือธรรมชาติ)และ นิทธิ(ความมั่งคั่ง) ให้กับผู้ที่บูชาพระองค์
พระแม่สกันทมาตา
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: ในรูปลักษณ์ของพระองค์ในฐานะพระมารดาของเทพเจ้าแห่งสงคราม พระสกันทะ (หรือที่เรียกว่า กรรติเกยะหรือขันทกุมาร) พระองค์ทรงเป็นที่รู้จักกันในนาม พระแม่สกันทมาตา
วันที่บูชาพระองค์: วันที่5หรือคืนที่5ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวพุธ
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี สกันทมาตาไย นะมะห์ ॐ देवी स्कन्दमातायै नम
รูปลักษณ์ของพระองค์: พระแม่สกันทมาตา พระองค์ทรงประทับบนสิงโต ทรงอุ้มพระสกันทะไว้บนพระเพลาของพระองค์ พระสกันทะ(หรือที่เรียกว่า กรรติเกยะหรือมุรุกัน) ทรงเป็นพระเชษฐาของพระคเณศ พระแม่สกันทมาตาทรงมีพระกร4พระกร ทรงถือดอกบัวในพระหัตถ์ทั้ง2ข้างของพระองค์ ทรงอุ้มพระสกันทะในพระหัตถ์ข้างขวาและในพระหัตถ์ซ้ายทรงทำมืออภัยมุทรา
พลังศักติของพระองค์: ผู้ที่นับถือบูชาเทวีองค์นี้จะได้รับพรจากพระสกันทะ (หรือที่เรียกว่า กรรติเกยะ) เทพแห่งสงคราม
พระแม่กาตญายนี หรือ พระแม่ทุรคา หรือ พระแม่มหิษาสุรมรรทินี
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: พระองค์ถือกำเนิดมาเพื่อมาปราบอสูรที่มีชื่อว่า มหิษาสูร พระองค์เป็นบุตรีของพระเจ้ากาฏญาญัณ เรื่องราวมีอยู่ว่า ครั้งหนึ่งกาฎญาญัณได้บำเพ็ญตบะอย่างเคร่งครีด เพื่อที่จะให้ นางฟ้าหรือมหาเทวี ได้จุติลงมาเกิดเป็นบุตรีของตน ด้วยเหตุนี้ พระแม่ทุรคาได้จุติลงมาเป็นบุตรีของกาฏญาญัณ และได้พระนามที่เรียกขานว่า พระนางกาตญายนี
วันที่บูชาพระองค์: วันที่6หรือคืนที่6ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวพฤหัสบดี
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี กาตญายันไย นะมะห์ ॐ देवी कात्यायन्यै नम
รูปลักษณ์ของพระองค์: พระแม่กาตญายนีหรือพระแม่ทุรคา ทรงประทับบนสิงห์ที่มีชื่อว่า<i data-parsoid='{"dsr":[5933,5948,2,2]}'>สีหะพานาราช เมื่อพระแม่เสด็จไปที่ไหน พวกเหล่าอสูรจะเกรงกลัวเป็นอันมาก มีพระกร2พระกร พระหัตถ์ขวาทำมือภัยมุทรา พระหัตถ์ซ้ายถือดาบ พระหัตถ์ขวาบนทรงทำมือวราทามุทราและพระหัตถ์ซ้ายบนถือดอกบัว บางแห่งนิยมบูชาพระแม่กาตญายนีในรูปของพระแม่ทุรคาหรือพระแม่มหิษาสุรมรรทินี ทรงปราบมหิษาสูร มีพระกร10พระกร ถือจักร สังข์ ดาบ คฑา ธนู ลูกศร งู ดอกบัว ถ้วยไฟ และตรีศูล
พระแม่กาลราตรี หรือ พระแม่กาลี
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: ครั้งหนึ่งมีอสูรสองพี่น้อง คือ สุมภ และ นิสุมภ ต้องการต่อกลอนกับพระแม่ทุรคาในรูปของพระแม่เกาศิกีหรือพระแม่อัมพิกา จึงได้ส่งอสูรชื่อ จันและมุนเป็นแม่ทัพไปล้อมจับพระแม่อัมพิกา พระแม่อัมพิกาทรงพิโรธมาก จึงมีเทวีองค์สีดำผุดออกมาจากพระนลาฏของพระองค์ เทวีองค์นั้นคือพระแม่กาลีหรือกาลราตรี ได้ฆ่าอสูรทั้งสอง พระแม่กาลีจึงได้อีกชื่อว่า พระแม่จามุนดา เนื่องจากได้ฆ่าอสูรจันและมุนได้นั่นเอง ดังนั้นเหล่าคณะเทวีจึงได้ทำลายกองทัพอสูรสุมภและนิสุมภ โดยมีอสูรที่มีชื่อว่า รัตภีต เมื่อพระแม่จามุนดาได้ตัดหัวของรัตภีต เลือดของรัตภีตก็จะหยดลงสู่แผ่นดิน แล้วผุดออกมาเป็นร่างโคลนอีกนับร้อยนับพัน เมื่อกำจัดไม่ได้ พระแม่กาลีจึได้ดูดเลือดของรัตภีตตามพื้นจนไม่ผุดขึ้นมาอีก ดังนั้นพระแม่กาลีจึงโสมนัสมาก บางตำราก็บอกว่าพระองค์เมาเลือดอสูร เมื่อพระองค์โสมนัสมาก พระองค์ก็กระโดดโลดเต้นไปมาจนแผ่นดินสั่นสะเทือน จนทำให้พระศิวะเกรงว่าโลกจะถูกทำลายเมื่อพระกาลีเหยียบลงบนผิวโลก จึงใช้ตัวของพระองค์ไปรองรับ จากนั้นพระแม่กาลีก็เหยียบลงบนกลางพระอุระของพระศิวะ เมื่อพระแม่กาลีเห็นพระสวามีของพระองค์เองถูกเหยียบ ก็สำนึกได้ จึงแลบพระชิวหา(ลิ้น)ออกมา เพื่อแสดงความเขินอาย จากนั้นพระแม่ก็กลับร่างเดิมนั่นเอง
วันที่บูชาพระองค์: วันที่7หรือคืนที่7ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวเสาร์
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี กาลลราตไย นะมะห์ ॐ देवी कालरात्र्यै नम
รูปลักษณ์ของพระองค์: พระแม่กาลราตรีทรงประทับบนลา พระฉวีวรรณสีดำ พระเกศายาวสยาย กระเซิงไม่เป็นระเบียบ สังวาลย์เป็นหัวกะโหลกหรือแขนอสูร มีระกร4พระกร พระหัตถ์ขวาล่างทำมือวราทามุทรา พระหัตถ์ขวาบนทำมืออภัยมุทรา พระหัตถ์ซ้ายบนทรงถือดาบ พระหัตถ์ซ้ายล่างทรงถือวชิราวุธ นุ่งผ้าหนังสัตว์ ยืนบนซากศพหรือพระศิวะ บางแห่ง นิยมบูชาพระแม่กาลราตรีในรูปของพระแม่กาลี คือมีพรระกร4พระกร ทรงถือ ดาบ หัวของอสูรรัตภีต ทำมืออภัยมุทราและวราทามุทรา ใส่สังวาลย์เป็นหัวกะโหลกหรือแขนของอสูรหรือ สังวาลย์ดอกชบาแดง ทรงฉลองพระองค์ด้วยพระภูษาสีแดงเลือด หรือไม่ทรงฉลองพระองค์ เปลือยเปล่า กายสีดำ เหยีบพระศิวะ แลบพระชิวหา(ลิ้น)ยาวถึงทรวงอก มีเขี้ยวงอกตามพระโอษฐ์
พระแม่มหาเคารี
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: ครั้งหนึ่ง พระแม่อุมาทรงสรงน้ำในอุทยานแล้วพระฉวีวรรณของพระองค์เปลี่ยนเป็นสีคล้ำ จึงทำให้พระศิวะขบขันเป็นอย่างมากและคอยล้อพระองค์ พระองค์จึงหนีพระศิวะไปบำเพ็ญตบะเพื่อขอพรจากพระพรหมเทพเพื่อที่จะให้พระฉวีวรรณของพระนางได้กลับมาเป็นสีขาวผุดผ่องเหมือนเดิม จากนั้นพระพรหมก็ให้พรแก่พระองค์ให้พระฉวีวรรณพระองค์กลับมาเป็นสีขาวผุดผ่องดั่งทองคำเหมือนเดิมนั่นเอง คำว่า เคารีนั้นตรงข้ามกับคำว่ากาลี โดยคำว่า เคารี แปลว่า สุกสว่าง แต่คำว่า กาลี แปลว่า ดำมืดมน เหมือนหยินกับหยาง
วันที่บูชาพระองค์: วันที่8หรือคืนที่8ของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวราหู
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี มหาเการไย นะมะห์ ॐ देवी महागौर्यै नम
รูปลักษณ์ของพระองค์: พระแม่มหาเคารีทรงประทับบนหลังโค มี4พระกร พระหัตถ์ขวาบนถือตรีศูล พระหัตถ์ขวาล่างทรงทำมืออภัยมุทรา พระหัตถ์ซ้ายบนทำมือวราทามุทรา และพระหัตถ์ซ้ายลงทรงถือกลองบัณเฑาะว์ และทรงฉลองพระองค์ด้วยพระภูษาสีขาวบริสุทธิ์
พระแม่สิทธิธาตรี หรือ พระแม่อทิปราศักติ
ประวัติความเป็นมาของพระองค์: ช่วงเริ่มต้ของจักรวาล พระรุธราหรือพระศิวะได้บูชาพระแม่อทิปราศักติที่ได้รับการบูชา ขณะที่พระแม่อทิปราศักติเป็นพลังงานบริสุทธิ์และไม่มีรูปร่าง พระองค์จึงปรากฏในรูปของพระแม่สิทธิธาตรีจากครึ่งหนึ่งของพระศิวะ ซึ่งพระแม่สิทธิธาตรีเป็นร่างดั้งเดิมของพระแม่อทิศักติ
วันที่บูชาพระองค์: วันที่9หรือคืนที่9ซึ่งเป็นวันสุดท้ายหรือคืนสุดท้ายของเทศกาลนวราตรี
ดาวเคราะห์ที่ควบคุม: ดาวเกตุ
มนตร์ประจำพระองค์: โอม เดวี สิทธิธาตรไย นะมะห์ ॐ देवी सिद्धिदात्र्यै नम
รูปลักษณ์ของพระองค์: พระแม่สิทธิธาตรีทรงประทับอยู่บนดอกบัว มี4พระกร พระหัตถ์ขวาบนถือจักร พระหัตถ์ขวาล่างถือคฑา พระหัตถ์ซ้ายบนถือสังข์ และพระหัตถ์ซ้ายล่างถือดอกบัว เหมือนพระวิษณุและพระแม่ไวษณวีมากแต่พระวิษณุและพระแม่ไวษณวีจะทรงครุฑ แต่พระแม่สิทธิธาตรีจะประทับบนดอกบัว และพระองค์ทรงฉลองพระองค์ด้วยพระภูษาสีแดงหรือสีแสด
พลังและอำนาจศักติของพระองค์: พระองค์สามารถให้อำนาจสิทธิ(พลังงานเหนือธรรมชาติ) ให้กับผู้ที่บูชาพระองค์และด้วยเหตุนี้จึได้รับการบูชาโดยมนุษย์ คนธรรพ์ อสูร และเทวะ
Dictionary of Hindu Lore and Legend (ISBN0-500-51088-1) โดย Anna Dhallapiccola
หมวดหมู่:เทวีในศาสนาฮินดู