โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา
โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา หมายถึง โรงเรียนเอกชนที่วัดเป็นผู้ถือใบอนุญาต ตาม พระราชบัญญัติโรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2525 มาตรา 15 (1) และ (3) แห่งที่วัดเป็นผู้รับใบอนุญาต โดยมีคณะสงฆ์ พระภิกษุเป็นผู้บริหาร ดำเนินการ และเป็นเจ้าของ จัดการเรียนการสอน เพื่อให้บริการประชาชน "ด้านการศึกษาสงเคราะห์" ตั้งแต่ละดับชั้นปฐมวัย ประถมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย (ม.1-6) ทั้งสายวิทย์-คณิต สายศิลป์ และในระดับวิชาชีพ
พันธกิจทางพระพุทธศาสนาประการหนึ่ง คือการให้การสงเคราะห์แก่ประชาชน ตามหลักสังหวัตถุ การจัดการศึกษาถือว่าเป็นการะงานหนึ่งในการบริการสงคมของพระภิกษุในพระพุทธศาสนา โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา จึงถือเป็นภาระงานร่วม ที่มีการดำเนินการจัดการศึกษาตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน พระภิกษุ ตั้งแต่ระดับเจ้าอาวาส ผู้ดำเนินการจัดตั้งโรงเรียน หรือมอบที่ดิน หรืออนุญาตให้ใช้ที่ดินของวัดเพื่อการจัดตั้งโรงเรียน ทั้งในส่วนที่เป็นโรงเรียนวัด (ภายใต้การบริหารงานของหน่วยงานภาครัฐ) และจัดตั้งโรงเรียนการกุศลที่สังกัดการศึกษาเอกชน บริหารงานโดยคณะสงฆ์ และรัฐเป็นผู้ให้การอุปถัมภ์ และสนับสนุน ดังนั้นโรงเรียนการกุศลของวัดจึงถูกจัดเป็นภาระงานหนึ่งของคณะสงฆ์ในการ ให้การสงเคราะห์สังคม และประชาชน เป็นสถานศึกษาของพระพุทธศาสนา เป็นโรงเรียนของพระพุทธเจ้าดังคำที่ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช มาเป็นประธานประกอบพิธีเปิดการสัมมนาโรงเรียนการกุศลของวัด ณ โรงเรียนวินิตศึกษา ในพระบรมราชูปถัมภ์ อ.เมือง จ.ลพบุรี เมื่อวันศุกร์ที่ 28 สิงหาคม 2552 ที่ผ่านมา "โรงเรียนการกุศลของวัด เป็นโรงเรียนของพระพุทธเจ้า นักเรียนทุกคนจึงเป็นลูกของพระพุทธเจ้า มีพระเป็นตัวแทนของพระพุทธเจ้า ที่นำคำสอนสู่นักเรียน ยิ่งนักเรียนมีความเข้าเรื่องหลักธรรม นำหลักธรรมของพระพุทธศาสนามากใช้เท่าไร จะนำมาซึ่งความมั่นคงของสถาบันหลักทั้ง 3 สถาบัน ไม่เฉพาะแต่สถาบันพระพุทธศาสนาเท่านั้น ทำอย่างไรโรงเรียนการกุศลของวัดที่มีอยู่เกือบ 100 แห่ง จะประสานการทำงานไปในทิศทางเดียวกัน ภายใต้แนวความคิดที่ว่า โรงเรียนการกุศลของวัด เป็นโรงเรียนของพระพุทธเจ้า" [1]
พุทธศักราช 2488 รัฐบาลได้ประกาศใช้ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยโรงเรียนราษฎร์ของวัด เพื่อเปิดโอกาสให้วัด ได้เข้าไปมีบทบาทในการจัดการศึกษาแก่เยาวชน ในรูปแบบโรงเรียนเอกชน ในชื่อ "โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา" ที่โรงเรียนสามารถจัดการเรียนการสอนได้ตั้งแต่ระดับปฐมวัย (อนุบาล)ถึงมัธยมศึกษา มีวัดเป็นผู้แทนรับใบอนุญาต พระภิกษุสงฆ์และ ฆราวาสเป็นผูบริหารรวมทั้งดำเนินการบริหาร จัดการการศึกษาของโรงเรียน เพราะแต่เดิมวัดส่วนใหญ่จัดการศึกษาอยู่แล้ว แต่ละแห่งไม่น้อยกว่า 30 - 40 ปี บางแห่งมีอายุการดำเนินการกว่า 60 ปี [2] โดยโรงเรียนแห่งแรก คือ โรงเรียนสุวรรณรังสฤษฎิ์วิทยาลัยอำเภอเมืองจังหวัดเพชรบุรี เปิดการเรียนการสอนตั้งแต่ พ.ศ. 2475 บริหารงานภายใต้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ได้รับเงินอุดหนุนบางส่วนจากภาครัฐ
ในปัจจุบันโรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ในปีการศึกษา 2552 มีโรงเรียนที่เป็นสมาชิกกลุ่มฯ จำนวนกว่า 92 โรงเรียน จำนวนนักเรียนรวมกันทั่วประเทศ 93,086 คน และคณะครู 4,126 คน[3]
โรงเรียนเมตตาศึกษา ในพระราชูปถัมภ์ฯ จ.เชียงใหม่]
โรงเรียนวิสุทธิ์วิทยากร (วัดบุญวาทย์วิหาร พระอารามหลวง)
(วัดล้อมแรด) จ.ลำปาง โรงเรียนศักดิ์สุนันท์วิทยา จ.ลำปาง โรงเรียนธรรมราชศึกษา วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร จังหวัดเชียงใหม่ [4] โรงเรียนพินิตประสาธน์ อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา [5] โรงเรียนเมตตาศึกษา โรงเรียนผดุงวิทย์(วัดศรีบุญเรือง) โรงเรียนเมธีวุฒิกร จ.ลำพูน โรงเรียนอนุบาลการกุศลวัดตระพังทอง จ.สุโขทัย (ในอนาคต) โรงเรียนวัดหมื่นพุทธวิทยา (วัดจีน) จ.เชียงราย (อยู่ในระหว่างการศึกษาความน่าจะเป็น) โรงเรียนวัดบุญเกิดวิทยาแสงส่องหล้า ๑
โรงเรียนแจ้งวิทยา จ.สงขลา] โรงเรียนสมานคุณวิทยาทาน จ.สงขลา โรงเรียนฆังคะทวีศิลป์ จ.นครศรีธรรมราช โรงเรียนอัมพวันวิทยา จ.ตรัง โรงเรียนพุทธมงคลนิมิต จ.ภูเก็ต [6] โรงเรียนแจ้งวิทยา จ.สงขลา โรงเรียนชัยมงคลวิทย์ จ.สงขลา โรงเรียนสามัญศึกษาวัดแจ้ง จ.นครศรีธรรมราช
โรงเรียนพระสุธรรมยานเถระวิทยา จ.อุทัยธานี โรงเรียนมัธยมวัดใหม่กรงทอง จ.ปราจีนบุรี โรงเรียนพยุหะวิทยา (วัดเขาแก้ว) จ.นครสวรรค์ โรงเรียนวินิตศึกษา ในพระราชูปถัมภ์ฯ จ.ลพบุรี [7] โรงเรียนโพธิวัฒน์พิทยา จ.นครนายก โรงเรียนวัดบ้านโป่ง "สามัคคีคุณูปถัมภ์" จ.ราชบุรี [8] โรงเรียนมัธยมวัดไทรราษฎร์อุปถัมภ์ จ.ราชบุรี โรงเรียนอนุบาลวัดโชติทายการามสงเคราะห์ จ.ราชบุรี โรงเรียนอนุบาลวัดสนามชัย จ.ราชบุรี โรงเรียนสุวรรณรังสฤษฎ์วิทยาลัย จ.เพชรบุรี โรงเรียนภาวนาภิมณฑ์พิทยา จ.สุพรรณบุรี [พระครูวชิรปัญญานุโยค,ดร./วัดกุฎีดาว อ.เมืองเพชรบุรี จ.เพชรบุรี] (ในอนาคต) โรงเรียนวัดโพธิทัตราชวิทยาลัย (วัดจีน) จ.ชลบุรี (อยู่ในระหว่างศึกษาความน่าจะเป็น) โรงเรียนอุทัยธรรมานุวัตรวิทยา จ.อุทัยธานี
"โรงเรียนวัดเวฬุวัน" จ.กาฬสินธุ์ โรงเรียนอุบลวิทยากร จ.อุบลราชธานี โรงเรียนวัดมหาพุทธาราม จ.ศรีสะเกษ [9] โรงเรียนวัดสุทธจินดา จ.นครราชสีมา โรงเรียนวัดท่ากกแห่วิทยาราม จ.อุบลราชธานี โรงเรียนปุญญสารวัดศรีโพธิ์ชัย อ.ตระการพืชผล จ.อุบลราชธานี โรงเรียนสิงห์วงศ์ อ.นางรอง จ.บุรีรัมย์ โรงเรียนศรีธรรมวิทยา อ.เมืองยโสธร จ.ยโสธร โรงเรียนอนุบาลการกุศลวัดประชาชุมพล อ.กุดชุม จ.ยโสธร
โรงเรียนในประเทศไทย รายชื่อโรงเรียน หมวดหมู่:โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา หมวดหมู่:พระพุทธศาสนา หมวดหมู่:โรงเรียนเอกชน หมวดหมู่: โรงเรียนแบ่งตามประเภท หมวดหมู่:โรงเรียนที่แบ่งแยก‎ หมวดหมู่:โรงเรียนประจำ หมวดหมู่:โรงเรียนวัด‎ หมวดหมู่:สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ‎ หมวดหมู่:มหาเถรสมาคม‎