ราชวงศ์ญี่ปุ่น
ราชวงศ์ญี่ปุ่น (; English: Imperial House of Japan) บ้างเรียก ราชวงศ์ยะมะโตะ หรือ ราชวงศ์เบญจมาศ เป็นหนึ่งในราชวงศ์มีการสืบทอดสันตติวงศ์มาอย่างยาวนาน ตั้งแต่การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิจินมุ (11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 1203 ตามตำนาน) โดยเป็นราชวงศ์ที่ปกครองประเทศนานที่สุดในโลกถึง 1,348 ปี และเป็นราชวงศ์ที่มีการสืบสันติวงศ์มากที่สุดในโลก จนถึงปัจจุบันรวมได้ถึง 125 รัชกาลแล้ว แต่นักประวัติศาสตร์ส่วนมากอ้างว่าจักรพรรดิ 14 พระองค์แรกเป็นจักรพรรดิในตำนาน อนึ่งเนื่องจากประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นนั้นเริ่มทีหลังจากการมีจักรพรรดิ 14 พระองค์แรก จึงเป็นเรื่องถกเถียงกันว่า หากยังไม่ได้มีการรวมชาติใด ๆ จะมีจักรพรรดิได้เช่นไร สัญลักษณ์ประจำราชวงศ์คือ คิกุ ( เรียกเต็มว่า คิกกะมนโช () แปลว่า ลัญจกรดอกเบญจมาศ
ราชวงศ์ญี่ปุ่นเป็นราชวงศ์แห่งเดียวในโลกในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองที่ถึงแม้จะพ่ายแพ้ในสงคราม แต่พระราชวงศ์ก็มิได้ถูกล้มล้าง แม้สมเด็จพระจักรพรรดิโชวะจะเป็นผู้ให้การต่อต้านการทำสงครามแต่ก็เป็นผู้คุมอำนาจสำคัญของการทำศึกต่อต้านฝ่ายสัมพันธมิตร ที่ยินยอมให้สหรัฐอเมริกาเข้าควบคุมญี่ปุ่นแทนการถูกนำตัวไปขึ้นศาลโลกในฐานะอาชญากรสงครามและล้มล้างพระราชวงศ์ญี่ปุ่น
ญี่ปุ่นเรียก "จักรพรรดิ" ว่า เท็นโน () หมายถึง เทพเจ้าที่มาจากสวรรค์ ซึ่งเป็นคำจำกัดความของ "กษัตริย์ญี่ปุ่น" ราชวงศ์ญี่ปุ่นเคยได้รับการเคารพในฐานะอวตารเทพ จนกระทั่งปี ค.ศ. 1946 สมเด็จพระจักรพรรดิโชวะมีพระโองการว่า ทรงเป็นคนธรรมดา และประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งประเทศญี่ปุ่น
ตามกฎมนเทียรบาลของราชวงศ์ญี่ปุ่น ปี ค.ศ. 1947 ในราชวงศ์จะมีการเรียงลำดับพระบรมวงศานุวงศ์จากสูงสูงไปต่ำสุด เช่น สมเด็จพระจักรพรรดิ (), สมเด็จพระจักรพรรดินี (), สมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวง (), สมเด็จพระราชอัยยิกา (), มกุฎราชกุมาร () และมกุฎราชกุมารี () เป็นต้น
หลังการล้มล้างพระบรมวงศานุวงศ์ 11 สาขา เพื่อความอยู่รอดของราชวงศ์ในปี ค.ศ. 1947 ทำให้มีการสืบราชสมบัติในสายของสมเด็จพระจักรพรรดิไทโช เฉพาะฝ่ายหน้า (พระบรมวงศานุวงศ์ชาย) และลูกหลานที่เป็นชายเท่านั้น แต่ส่วนของฝ่ายใน (พระบรมวงศานุวงศ์หญิง) จะไม่มีสิทธิในการสืบราชสมบัติทั้งที่ไม่สมรสหรือสมรสแล้วรวมไปถึงลูกหลานที่เกิดจากฝ่ายในก็ไม่มีสิทธิในการสืบราชสมบัติเช่นเดียวกัน
สมเด็จพระจักรพรรดิอะกิฮิโตะ สมเด็จพระจักรพรรดินีมิชิโกะ (พระจักรพรรดินีในรัชกาลปัจจุบัน) มกุฎราชกุมาร และมกุฎราชกุมารี (พระราชโอรสองค์ใหญ่และพระชายา) เจ้าหญิงไอโกะ (พระธิดาเพียงพระองค์เดียวในมกุฎราชกุมารและมกุฎราชกุมารี) เจ้าชายอะกิชิโนะ และเจ้าหญิงคิโกะ พระชายาฯ (พระราชโอรสองค์กลางและพระชายา) เจ้าหญิงมะโกะแห่งอะกิชิโนะ (พระธิดาองค์ใหญ่ในเจ้าชายอะกิชิโนะและพระชายา) เจ้าหญิงคะโกะแห่งอะกิชิโนะ (พระธิดาองค์กลางในเจ้ชายอะกิชิโนะาและพระชายา) เจ้าชายฮิซะฮิโตะแห่งอะกิชิโนะ[1] (พระโอรสองค์เล็กในในเจ้าชายอะกิชิโนะและพระชายา) เจ้าชายฮิตะชิ และเจ้าหญิงฮะนะโกะ พระชายาฯ (พระราชอนุชาและพระชายา) เจ้าหญิงยุริโกะ พระชายาในเจ้าชายทะกะฮิโตะ (พระชายาในพระปิตุลา) เจ้าหญิงโทะโมะฮิโตะแห่งมิกะซะ (พระชายาหม้ายของเจ้าชายโทะโมะฮิโตะแห่งมิกะซะ พระโอรสองค์ใหญ่ในเจ้าหญิงยุริโกะ) เจ้าหญิงอะกิโกะ (พระธิดาองค์ใหญ่ในเจ้าชายโทะโมะฮิโตะ) เจ้าหญิงโยโกะ (พระธิดาองค์เล็กในเจ้าชายโทะโมะฮิโตะ) เจ้าหญิงฮิซะโกะ พระชายาในเจ้าชายโนะริฮิโตะ (พระชายาหม้ายในเจ้าทะกะมะโดะ พระโอรสองค์เล็กในเจ้าหญิงยุริโกะ) เจ้าหญิงสึงุโกะแห่งทะกะมะโดะ (พระธิดาองค์ใหญ่ในเจ้าทะกะมะโดะ)
ตามกฎมนเทียรบาลของญี่ปุ่น ปี ค.ศ. 1947 หากพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในระดับ ไนชินโน หรือ โจ พระองค์ใดมีพระประสงค์จะเสกสมรสกับสามัญชน จะต้องมีการสละฐานันดรศักดิ์ และออกจากการเป็นพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์เสียก่อน ปัจจุบันมีอดีตเจ้าหญิงที่ยังดำรงพระชนม์ชีพอยู่ ได้แก่
เจ้าหญิงอะสึโกะ เจ้าโยะริ (ประสูติ 7 มีนาคม พ.ศ. 2474) พระราชธิดาในสมเด็จพระจักรพรรดิโชวะ สละฐานันดรศักดิ์ ไนชินโน เพื่อเสกสมรสกับนายทะกะมะซะ อิเกะดะ แต่ไม่มีบุตรด้วยกัน เจ้าหญิงทะคะโกะ เจ้าซุงะ (ประสูติ 2 มีนาคม พ.ศ. 2482) พระราชธิดาในสมเด็จพระจักรพรรดิโชวะ สละฐานันดรศักดิ์ ไนชินโน เพื่อเสกสมรสกับนายฮิซะนะงะ ชิมะสึ มีบุตรชายหนึ่งคน เจ้าหญิงยะซุโกะแห่งมิกะซะ (ประสูติ 26 เมษายน พ.ศ. 2487) พระธิดาในเจ้ามิกะซะ สละฐานันดรศักดิ์ ไนชินโน เพื่อเสกสมรสกับนายทะดะเทะรุ โคะโนะเอะ มีบุตรชายหนึ่งคน เจ้าหญิงมะซะโกะแห่งมิกะซะ (ประสูติ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2494) พระธิดาในเจ้ามิกะซะ สละฐานันดรศักดิ์ ไนชินโน เพื่อเสกสมรสกับนายทะกะยุกิ เซน มีบุตรชาย 2 คน และบุตรสาว 1 คน เจ้าหญิงซะยะโกะ เจ้าโนะริ (ประสูติ 18 เมษายน พ.ศ. 2512) พระราชธิดาในสมเด็จพระจักรพรรดิอะกิฮิโตะ สละฐานันดรศักดิ์ ไนชินโน เพื่อเสกสมรสกับนายโยะชิกิ คุโระดะ[2][3] แต่ไม่มีบุตรด้วยกัน เจ้าหญิงโนะริโกะแห่งทะกะมะโดะ (ประสูติ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2531) พระธิดาองค์กลางในเจ้าชายและเจ้าหญิงทะกะมะโดะ สละฐานันดรศักดิ์ โจ เพื่อเสกสมรสกับนายคุนิมะโระ เซงเงะ เจ้าหญิงอะยะโกะแห่งทะกะมะโดะ (ประสูติ 15 กันยายน พ.ศ. 2533) พระธิดาองค์เล็กในเจ้าทะกะมะโดะเจ้าชายและเจ้าหญิงทะกะมะโดะ สละฐานันดรศักดิ์ โจ เพื่อเสกสมรสกับนายเคอิ โมริยะ
จักรพรรดิไทโช จักรพรรดินีเทเม จักรพรรดิ โชวะ จักรพรรดินีโคจุง เจ้าชิชิบุ เซะสึโกะ พระชายาฯ เจ้าทะกะมะสึ คิกุโกะ พระชายาฯ เจ้ามิกะซะ ยุริโกะ พระชายาฯ จักรพรรดิอะกิฮิโตะ จักรพรรดินีมิชิโกะ เจ้าฮิตะชิ ฮะนะโกะ พระชายาฯเจ้าเทะรุ เจ้าฮิซะ เจ้าทะกะ เจ้าโยะริ เจ้าซุงะ เจ้าชายโทะโมะฮิโตะแห่งมิกะซะ โนะบุโกะ พระชายาฯ เจ้าคะสึระ เจ้าทะกะมะโดะ ฮิซะโกะ พระชายาฯเจ้าหญิงยะซุโกะ เจ้าหญิงมะซะโกะ50px มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ มกุฎราชกุมารีมาซาโกะ เจ้าอะกิชิโนะ คิโกะ พระชายาฯ เจ้าโนะริ เจ้าหญิงอะกิโกะ เจ้าหญิงโยโกะ50px เจ้าหญิงสึงุโกะแห่งทะกะมะโดะ50px เจ้าหญิงโนะริโกะแห่งทะกะมะโดะ เจ้าหญิงอะยะโกะแห่งทะกะมะโดะ เจ้าโทะชิ เจ้าหญิงมะโกะแห่งอะกิชิโนะ เจ้าหญิงคะโกะแห่งอะกิชิโนะ เจ้าชายฮิซะฮิโตะแห่งอะกิชิโนะ
เฮกะ (陛下) - จักรพรรดิ และ จักรพรรดินี ชินโน (親王) - พระราชวงศ์ชั้นสูง (ฝ่ายหน้า) เทียบได้กับตำแหน่งจิ้นอ๋อง (親王) ของจีน ไนชินโน (内親王) - พระราชวงศ์ชั้นสูง (ฝ่ายใน) ชินโนฮิ (親王妃) - พระชายาของชินโน (ฝ่ายใน) โอ (王) - พระราชวงศ์ชั้นล่าง (ฝ่ายหน้า) เทียบได้กับตำแหน่งอ๋อง (王) ของจีน โจ (女王) - พระราชวงศ์ชั้นล่าง (ฝ่ายใน) โอฮิ (王妃) - พระชายาของโอ (ฝ่ายใน)
ชินโนที่เป็นลูกของจักรพรรดิ บุตรจะยังคงได้ฐานันดรเป็น ชินโน หรือ ไนชินโน แต่สำหรับชินโนที่เป็นหลานของจักรพรรดิ บุตรได้ฐานันดรเป็น โอ หรือ โจ อาทิ เจ้าชายทะกะฮิโตะ เจ้ามิกะซะ ทรงเป็นพระเจ้าลูกยาเธอในจักรพรรดิไทโช ดังนั้นพระบุตรจะยังคงได้เป็น ชินโน และ ไนชินโน แต่เมื่อมาถึงรุ่นลูกของเจ้ามิกะซะ คือ เจ้าชายโทะโมะฮิโตะแห่งมิกะซะ กับ เจ้าชายโนะริฮิโตะ เจ้าทะกะมะโดะ ทั้งสองพระองค์เป็นหลานปู่ในจักรพรรดิไทโช ดังนั้นพระธิดาของทั้งสองพระองค์จึงได้ฐานันดรเพียงแค่ โจ
พระบรมวงศ์บางองค์อาจได้รับบรรดาศักดิ์ "มิยะ" (宮 เจ้าสืบตระกูล) จากองค์จักรพรรดิ ซึ่งเป็นบรรดาศักดิ์ในระบบขุนนางที่เรียกว่า คะโซะกุ พระบรมวงศ์ที่มียศนี้จะมีราชทินนามต่อท้าย และบรรดาลูกหลานก็จะได้สืบยศนี้ต่อไปไม่สิ้นสุดที่ฐานันดรขั้น โอ
นี่คือเหล่าราชินิกุลที่ไม่ได้ถูกนับว่าเป็นราชวงศ์
สมาชิกเครือฟุจิวะระ ทั้งหมด สมาชิก ราชสกุลฟุชิมิ-โนะ-มิยะ สมาชิก ราชสกุลคะสึระ-โนะ-มิยะ สมาชิก ราชสกุลอะริสุกะวะ-โนะ-มิยะ สมาชิก ราชสกุลคาอิน-โนะ-มิยะ สมาชิก ราชสกุลนะชิโมโตะ สมาชิก ราชสกุลคุนิ สมาชิก ราชสกุลมายะชินะ สมาชิก ราชสกุลคาโชะ สมาชิก ราชสกุลคิตะชิระคะวะ สมาชิก ราชสกุลฮิกะชิฟุชิมิ สมาชิก ราชสกุลคายะ สมาชิก ราชสกุลอะซะกะ สมาชิก ราชสกุลฮิงะชิคุนิ สมาชิก ราชสกุลทาเคดะ
ธงประจำพระองค์แห่ง สมเด็จพระจักรพรรดิ ธงประจำพระองค์แห่ง สมเด็จพระจักรพรรดินี และสมเด็จพระจักรพรรดินีพันปีหลวง ธงประจำผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ธงประจำพระองค์แห่ง มกุฎราชกุมาร ธงประจำพระองค์แห่ง มกุฎราชกุมารี ธงประจำพระองค์แห่ง พระบรมวงศานุวงศ์
จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น จักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น สภาขุนนางญี่ปุ่น ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น