รายพระนามพระมหากษัตริย์และจักรพรรดิฝรั่งเศส
พระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศส (French: Monarques de France) ทรงปกครองดินแดนฝรั่งเศสมาตั้งแต่การสถาปนาราชอาณาจักรแฟรงก์ในปี พ.ศ. 1029 ไปจนถึงการล่มสลายของจักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 2 ในปี พ.ศ. 2413 โดยฝรั่งเศสถูกปกครองด้วยตำแหน่งพระมหากษัตริย์ตลอดช่วงระยะเวลาส่วนมากบนหน้าประวัติศาสตร์ อย่างไรก็ตามยังมีพระมหากษัตริย์ในราชวงศ์กาโรแล็งเชียงสี่พระองค์ที่ดำรงตำแหน่งจักรพรรดิแห่งโรมันและบุคคลจากตระกูลโบนาปาร์ตดำรงตำแหน่งจักรพรรดิแห่งชาวฝรั่งเศสด้วย
บทความนี้รวบรวมรายพระนามผู้ปกครองในตำแหน่ง "พระมหากษัตริย์แห่งแฟรงก์", "พระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศส", "พระมหากษัตริย์แห่งชาวฝรั่งเศส" หรือ "จักรพรรดิแห่งชาวฝรั่งเศส" สำหรับพระมหากษัตริย์ชนแฟรงก์ดูที่พระมหากษัตริย์แห่งชนแฟรงค์
นอกจากนี้ในรายพระนามด้านล่าง พระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษและบริเตนใหญ่ช่วง พ.ศ. 1883 - 1903 และ พ.ศ. 1912 - 2344 ทรงอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ฝรั่งเศส อันเป็นช่วงระยะเวลาอันสั้นที่การกล่าวอ้างนี้ยึดอยู่บนพื้นฐานของสนธิสัญญาตรัวส์ พ.ศ. 1963 ที่พระเจ้าชาร์ลที่ 6 ทรงถือเอาพระเจ้าเฮนรีที่ 5 แห่งอังกฤษว่าเป็นอุปราชและรัชทายาทแห่งราชบัลลังก์ฝรั่งเศส แต่พระเจ้าเฮนรีที่ 5 เสด็จสวรรคตก่อนพระเจ้าชาร์ลที่ 6 ดังนั้นพระโอรสของพระเจ้าเฮนรีที่ 5 ซึ่งก็คือ พระเจ้าเฮนรีที่ 6 แห่งอังกฤษ จึงเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศสต่อจากพระอัยกา (พระเจ้าชาร์ลที่ 6) ดินแดนทางตอนเหนือของฝรั่งเศสส่วนมากอยูภายใต้การปกครองของอังกฤษจนกระทั่ง พ.ศ. 1978 แต่เมื่อถึง พ.ศ. 1996 ชาวอังกฤษก็ถูกขับไล่ออกไปจากแผ่นดินฝรั่งเศสจนหมด ฝรั่งเศสได้ยึดคืนเมืองกาลายส์และหมู่เกาะแชนเนล ต่อมาเมืองกาลายส์ก็ถูกยึดอีกครั้งในปี พ.ศ. 2101 อย่างไรก็ตามพระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษ (ต่อมาเปลี่ยนเป็นพระมหากษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักร) ยังคงอ้างสิทธิ์เหนือบัลลังก์ฝรั่งเศสมาอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งยุติลงจากการสถาปนาสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ (จากพระราชบัญญัติสหภาพ) ในปี พ.ศ. 2344
ตำแหน่ง "พระมหากษัตริย์แห่งชาวแฟรงก์" (Latin: Rex Francorum) ถูกใช้ไปจนถึง พ.ศ. 1733 ในช่วงรัชสมัยพระเจ้าฟิลิปที่ 2 (แต่มีการใช้ FRANCORUM REX โดยพระเจ้าหลุยส์ที่ 12 ใน พ.ศ. 2042, โดยพระเจ้าฟร็องซัวที่ 1 ใน พ.ศ. 2058 และโดยพระเจ้าอองรีที่ 2 ประมาณปี พ.ศ. 2093[1]) ในช่วงระยะเวลาอันสั้นที่รัฐธรรมนูญฝรั่งเศส พ.ศ. 2334 (ค.ศ. 1791) มีผลบังคับใช้ (พ.ศ. 2334 - 2335) และหลังการปฏิวัติเดือนกรกฎาคมในปี พ.ศ. 2373 พระอิสริยยศ "พระมหากษัตริย์แห่งชาวฝรั่งเศส" ถูกใช้แทนพระอิสริยยศ "พระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศส (และนาวาร์)" เป็นประดิษฐกรรมทางรัฐธรรมนูญที่รู้จักกันว่า ราชาธิปไตยโดยประชานิยม ซึ่งเชื่อมเอาพระยศของกษัตริย์ผู้ปกครองเข้ากับประชาชนชาวฝรั่งเศส แทนการเชื่อมเข้ากับดินแดนฝรั่งเศสที่ทรงปกครอง
นอกจากนี้ฝรั่งเศสยังเคยใช้ระบอบจักรวรรดิสองครั้งคือ จักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 1 ตั้งแต่ พ.ศ. 2347 - 2358 ซึ่งสถาปนาและปกครองโดยจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 ต่อมาคือ จักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 2 ตั้งแต่ พ.ศ. 2395 - 2413 ซึ่งซึ่งสถาปนาและปกครองโดยจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 พระนัดดาในนโปเลียนที่ 1
ราชวงศ์กาเปเตียงนี้เป็นราชวงศ์ที่สืบเชื้อสายมาจากพระเจ้าอูก กาแป (Hugues Capet) ซึ่งปกครองฝรั่งเศสตั้งแต่ปี พ.ศ. 1530 ถึง พ.ศ. 2335 (ช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส) และตั้งแต่ปี พ.ศ. 2357 ถึง พ.ศ. 2391
ราชวงศ์บูร์บง : Bourbon (พ.ศ. 2132 - พ.ศ. 2335) • ราชวงศ์บูร์บง •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุพระเจ้าอองรีที่ 4 กษัตริย์ที่ดีและเจ้าชู้ (Henri IV)2 สิงหาคม พ.ศ. 2132 (ค.ศ. 1589)14 พฤษภาคม พ.ศ. 2153 (ค.ศ. 1610)• ทรงเป็นหลานยายของพี่สาวในพระเจ้าฟรองซัวที่ 1 พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 ผู้มี่ความเที่ยงธรรม (Louis XIII)14 พฤษภาคม พ.ศ. 2153 (ค.ศ. 1610)14 พฤษภาคม พ.ศ. 2186 (ค.ศ. 1643)• เป็นพระโอรสของพระเจ้าอองรีที่ 4 พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ผู้ยิ่งใหญ่,สุริยกษัตริย์ (Louis XIV)14 พฤษภาคม พ.ศ. 2186 (ค.ศ. 1643)1 กันยายน พ.ศ. 2258 (ค.ศ. 1715)• เป็นพระโอรสของพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 พระเจ้าหลุยส์ที่ 15 ผู้เป็นที่รักของราษฎร (Louis XV)1 กันยายน พ.ศ. 2258 (ค.ศ. 1715)10 พฤษภาคม พ.ศ. 2317 (ค.ศ. 1774)• ทรงเป็นเหลนของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ผู้เป็นคนสุดท้าย (Louis XVI)10 พฤษภาคม พ.ศ. 2317 (ค.ศ. 1774)10 สิงหาคม พ.ศ. 2335 (ค.ศ. 1792)• เป็นพระราชนัดดาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 15 พระเจ้าหลุยส์ที่ 17 (Louis XVII)21 มกราคม พ.ศ. 2336 (ค.ศ. 1793)8 มกราคม พ.ศ. 2338 (ค.ศ. 1795)• เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าหลุยส์ที่ 16
สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1 (พ.ศ. 2335 - พ.ศ. 2347) ประชาชนที่นิยมกษัตริย์จำนวนมากไม่ยอมรับการล้มล้างระบอบกษัตริย์ และถือว่ารัชสมัยของพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ยังคงดำเนินต่อไปจนกระทั่งการสวรรคตของพระองค์ในปี พ.ศ. 2336 ต่อมาพระราชโอรส พระเจ้าหลุยส์ที่ 17 ครองราชย์ต่อมาจนสวรรคตในปี พ.ศ. 2338 และพระเจ้าหลุยส์ที่ 18 ครองราชย์ในเวลาต่อมา
จักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 1 : Premier Empire (พ.ศ. 2347 - พ.ศ. 2357) • ราชวงศ์โบนาปาร์ต •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 (Napoléon Ier)18 พฤษภาคม พ.ศ. 2347 (ค.ศ. 1804)11 เมษายน พ.ศ. 2357 (ค.ศ. 1814)• ทรงเป็นกงสุลที่ 1 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2342 • ทรงเป็นกงสุลตลอดชีพตั้งแต่ปี พ.ศ. 2345 • ทรงเป็นจักรพรรดิแห่งชาวฝรั่งเศสตามรัฐธรรมนูญ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2347 • รัฐธรรมนูญดังกล่าว ผ่านการเห็นชอบโดยประชาชนเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน • บรมราชาภิเษกที่มหาวิหารนอเทรอดามแห่งปารีส เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม • ถูกปลดโดยวุฒิสภาเมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2357 • ทรงสละราชสมบัติโดยไม่มีเงื่อนไขเมื่อวันที่ 6 เมษายน ปีเดียวกัน
ราชวงศ์บูร์บงฟื้นฟูครั้งที่ 1 : Première Restauration (พ.ศ. 2357 - พ.ศ. 2358) • ราชวงศ์บูร์บง •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุพระเจ้าหลุยส์ที่ 18 (Louis XVIII)2 พฤษภาคม พ.ศ. 2357 (ค.ศ. 1814)13 มีนาคม พ.ศ. 2358 (ค.ศ. 1815) • ทรงประกาศตนเป็นกษัตริย์ตั้งแต่การสวรรคตของพระเจ้าหลุยส์ที่ 17 (หลานชาย) • แต่มีผลเป็นกษัตริย์อย่างแท้จริงเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2357 หลังจักรพรรดินโปเลียนทรงสละราชสมบัติ • พระองค์หลบหนีจากกรุงปารีสในคืนวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2358
จักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 1 (ร้อยวัน) : Premier Empire (Cent-Jours) (พ.ศ. 2358) • ราชวงศ์โบนาปาร์ต •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 (Napoléon Ier)20 มีนาคม พ.ศ. 2358 (ค.ศ. 1815)22 มิถุนายน พ.ศ. 2358 (ค.ศ. 1815)• เสด็จกลับมายังกรุงปารีสเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2358 • 18 มิถุนายน พ.ศ. 2358 พ่ายแพ้ในสงครามวอเตอร์ลู • 22 มิถุนายน พ.ศ. 2358 ทรงสละราชสมบัติให้แก่พระราชโอรสจักรพรรดินโปเลียนที่ 2 (Napoléon II)22 มิถุนายน พ.ศ. 2358 (ค.ศ. 1815)7 กรกฎาคม พ.ศ. 2358 (ค.ศ. 1815)• จักรพรรดินโปเลียนที่ 1 ทรงสละราชสมบัติให้แก่พระองค์เมื่อมีพระชนมายุเพียง 4 พรรษา • มิทรงทราบว่าพระองค์เป็นจักรพรรดิ ขณะที่ประทับอยู่ ณ กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย • ทรงเป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิฝรั่งเศสเพียง 15 วัน ก่อนที่จะมีการฟื้นฟูราชวงศ์บูร์บงครั้งที่ 2
ราชวงศ์บูร์บงฟื้นฟูครั้งที่ 2 : Seconde Restauration (ค.ศ. 1815 - ค.ศ. 1830) • ราชวงศ์บูร์บง •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุพระเจ้าหลุยส์ที่ 18 (Louis XVIII)7 กรกฎาคม ค.ศ. 1815 (พ.ศ. 2358)16 กันยายน ค.ศ. 1824 (พ.ศ. 2367)• เป็นพระอนุชาในพระเจ้าหลุยส์ที่ 16พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 10 (Charles X)16 กันยายน ค.ศ. 1824 (พ.ศ. 2367)2 สิงหาคม ค.ศ. 1830 (พ.ศ. 2373)• เป็นพระอนุชาในพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 และ พระเจ้าหลุยส์ที่ 18
โดแฟ็ง หลุยส์-อองตวน พระราชโอรสองค์โตและรัชทายาทในราชบัลลังก์พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 10 นั้นบางครั้งถือว่าเป็นกษัตริย์ฝรั่งเศสที่ถูกต้องตามกฎหมาย (ภายใต้พระนาม พระเจ้าหลุยส์ที่ 19) หลังจากที่พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 10 ทรงลงพระปรมาภิไธยสละราชสมบัติ และ 20 นาทีถัดมา พระองค์ทรงลงพระปรมาภิไธยสละราชสมบัติเช่นเดียวกัน
อองรี ดาร์ตัวส์ พระราชนัดดาในพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 10 นั้นถูกถือว่าเป็นกษัตริย์ฝรั่งเศสพระองค์ต่อมา ภายใต้พระนาม พระเจ้าอองรีที่ 5 โดยพวกนิยมกษัตริย์ ตั้งแต่ 2 สิงหาคม ค.ศ. 1830 ถึง 9 สิงหาคม ปีเดียวกัน แต่ถึงอย่างไรก็ตามการครองราชย์ของพระองค์ยังเป็นที่เลื่อนลอย เนื่องจากพระองค์ทรงยอมรับการปฏิวัติและรัฐฝรั่งเศสก็มิได้ระบุไว้แต่อย่างใด
กษัตริย์แห่งเดือนกรกฎาคม : Monarchie de Juillet (ค.ศ. 1830 - ค.ศ. 1848) • ราชวงศ์บูร์บง - ออร์เลอองส์ •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุพระเจ้าหลุยส์-ฟิลิปป์ที่ 1 กษัตริย์แห่งประชาชน (Louis-Philippe , le Roi-Citoyen)9 สิงหาคม ค.ศ. 1830 (พ.ศ. 2373)24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1848 (พ.ศ. 2391)• ทรงเป็นทายาทรุ่นที่ 6 ในพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 • ทรงเป็นหลานคนที่ 5 ในพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ,18 และชาร์ลส์ที่ 10 • ขึ้นครองราชย์หลังจากการปฏิวัติเดือนกรกฎาคม • ทรงประกาศตนว่าเป็น<i data-parsoid='{"dsr":[37341,37368,2,2]}'>กษัตริย์แห่งชาวฝรั่งเศส มิใช่<i data-parsoid='{"dsr":[37374,37404,2,2]}'>กษัตริย์แห่งประเทศฝรั่งเศส • ทรงเป็นกษัตริย์พระองค์สุดท้ายของประเทศฝรั่งเศส
สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 2 (ค.ศ. 1848 - ค.ศ. 1852) สิ้นสุดลงเมื่อประธานาธิบดีในขณะนั้น หลุยส์-นโปเลียน โบนาปาร์ต ประกาศตนเป็นจักรพรรดิฝรั่งเศสและก่อตั้งจักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 2
จักรวรรดิฝรั่งเศสที่ 2 : Second Empire (ค.ศ. 1852 - ค.ศ. 1870) • ราชวงศ์โบนาปาร์ต •พระปรมาภิไธยขึ้นครองราชย์สิ้นสุดการครองราชย์หมายเหตุจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 (Napoléon III)2 ธันวาคม ค.ศ. 1852 (พ.ศ. 2395)4 กันยายน ค.ศ. 1870 (พ.ศ. 2413)* (20 เมษายน ค.ศ. 1808 - 9 มกราคม ค.ศ. 1873) • เป็นพระภาติยะ (หลานลุง) ในจักรพรรดินโปเลียนที่ 1 • ทรงเป็นประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศสพระองค์แรก • ดำรงตำแหน่งตั้งแต่วันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2391 จนถึงการปราบดาภิเษก • ทรงรัฐประหารและปราบดาภิเษกขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิฝรั่งเศส • ทรงเป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิฝรั่งเศสพระองค์สุดท้าย
ต่อมาได้ล้มเลิกระบอบกษัตริย์ มีประธานาธิบดีเป็นผู้นำประเทศ
พระมหากษัตริย์แห่งฝรั่งเศสพระมหากษัตริย์แห่งชาวฝรั่งเศสจักรพรรดิแห่งฝรั่งเศสพระเจ้าชาร์ลที่ 10พระเจ้าหลุยส์-ฟิลิปป์ที่ 1จักรพรรดินโปเลียนที่ 3สิ้นสุด: 2 สิงหาคม พ.ศ. 2373สิ้นสุด: 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2391สิ้นสุด: 4 กันยายน พ.ศ. 2413
ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์หลายท่านสืบเชื้อสายมาจากกษัตริย์พระองค์ก่อนๆ และได้ประกาศตนเป็นกษัตริย์ฝรั่งเศสที่ถูกต้องตามกฎหมาย ทั้งยังไม่ยอมรับประมุขแห่งรัฐ (ประธานาธิบดี) และกันเองอีกด้วย ซึ่งได้แก่
ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ฝรั่งเศสสายเลชีตีมีสต์ — สืบเชื้อสายจากราชวงศ์บูร์บง ไม่ยอมรับประมุขแห่งรัฐตั้งแต่ ค.ศ. 1830 ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ฝรั่งเศสสายออร์เลอองนีสต์ — สืบเชื้อสายจากพระเจ้าหลุยส์-ฟิลิปป์ที่ 1 ไม่ยอมรับประมุขแห่งรัฐตั้งแต่ ค.ศ. 1848 ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ฝรั่งเศสสายโบนาปาร์ตีสต์ — สืบเชื้อสายมาจากนโปเลียนที่ 1 และพระอนุชา ไม่ยอมรับประมุขแห่งรัฐตั้งแต่ ค.ศ. 1815 – 1852 และตั้งแต่ ค.ศ. 1870 ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ฝรั่งเศสสายฌาโกบีต — สืบเชื้อสายจากพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 3 ซึ่งอ้างสิทธิในราชบัลลังก์ฝรั่งเศส (ยกเลิกโดยพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งราชวงศ์ฮาโนเวอร์ หลังประกาศพระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1800)
รายพระนามกษัตริย์สเปน รายพระนามกษัตริย์แห่งหมู่เกาะอังกฤษ
ฝรั่งเศส หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศส กษัตริย์