ซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์
ซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์ () เป็นชื่อละครโทรทัศน์โทคุซัทสึชุดในประเทศญี่ปุ่น ที่มีการออกอากาศยาวนานถึง 40 กว่าปีพร้อมกับอุลตร้าซีรีส์และมาสค์ไรเดอร์ ซีรีส์ โดยธีมหลักคือเป็นกลุ่มฮีโร่ที่สวมชุดสูทต่อสู้และหน้ากากหลากสีรวมตัวกันเป็นทีมหนึ่ง ซึ่งตรงกับคำว่า กลุ่มขบวนการ ในภาษาไทยนั่นเอง
เนื้อหาของภาพยนตร์มักจะกล่าวถึงกลุ่มคนทั้ง 5 คน (หรือ 3 คน) ที่ได้รับพลังซึ่งมาจากหลายรูปแบบแตกต่างกันไป (ขึ้นอยู่กับการกำหนดของเนื้องเรื่องในภาพยนตร์) ใช้วิชาการต่อสู้ในหลากหลายรูปแบบต่างกันมารวมพลังกันเพื่อต่อสู้กับเหล่าร้ายที่หวังจะครองโลก โดยเหล่าร้ายมักจะแสดงออกมาในรูปของปิศาจ หรืออสูรกายที่มาจากที่ต่าง ๆ ทั้งในโลกหรือต่างมิติหรือภายในโลกเอง
ลักษณะโดยทั่วไปของซูเปอร์เซ็นไต ในแต่ละเรื่อง ตัวละครหลักประกอบไปด้วยเหล่านักสู้ที่ปกติเป็นคนธรรมดา แต่สามารถแปลงร่างได้เพื่อมาต่อสู้กับเหล่าอธรรม ในการแปลงร่างจะมีเครื่องแบบห้าสีจะน้อย หรือ มากกว่า 5 สี ย่อมได้ ได้แก่ สีแดง สีเหลือง สีน้ำเงิน สีเขียว และสีชมพู โดยที่หัวหน้าทีมมักจะเป็นสีแดง (แม้บางเรื่องจะมีสีอื่นเป็นหัวหน้าทีมก็ตาม) และสมาชิกผู้หญิง มักจะเป็นสีชมพูโดยส่วนใหญ่ (บางเรื่องจะเป็นสีอื่น เช่น สีน้ำเงิน สีฟ้า สีเหลือง เป็นต้น) ตัวปิศาจจะพ่ายแพ้ในตอนจบเสมอเช่นกัน
อีกสิ่งหนึ่งที่จะขาดไม่ได้สำหรับซูเปอร์เซ็นไต คือหุ่นยนต์ยักษ์ ซึ่งขบวนการแรกที่มีการนำเอาหุ่นยนต์ยักษ์มาใช้คือ Battle Fever J (ส่วนสองขบวนการแรก คือ Himitsu Sentai Goranger และ JAKQ Dengekitai นั้นใช้เพียงยานรบในการต่อสู้เท่านั้น) นับเป็นสีสันที่ขาดไม่ได้สำหรับหนัง Super Sentai ในยุคแรก ๆ นั้นจะเป็นยานรบขนาดยักษ์ที่สามารถกลายร่างเป็นหุ่นยนต์ได้ ต่อมาจึงมีการนำเอายานรบประจำตัวของแต่ละคนมาประกอบเข้าด้วยกันเป็นหุ่นยนต์ยักษ์เพื่อใช้ในการต่อสู้กับอสูรกายที่สามารถขยายร่างได้
มีกลุ่มเป้าหมายเป็นกลุ่มครอบครัว เนื้อหาภายในเรื่องจะเน้นฉากต่อสู้ที่ใช้ Special Effect และการโชว์แอคชั่นของบรรดาฮีโร่ ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลัก ของหนัง Super Sentai อย่างไรก็ดีแม้ว่าเนื้อหาของหนังประเภทนี้จะถูกผู้ใหญ่ในเมืองไทยมองว่าเป็นเรื่องที่ไร้สาระ หรือสร้างหนังมาเพื่อหลอกเด็กก็ตาม แต่ว่าในทุกเรื่องของหนัง Super Sentai นั้น จะเน้นให้เป็นถึงความกล้าหาญ และช่วยเหลือผู้อื่น และผู้ใหญ่ในญี่ปุ่นเองก็ไม่เคยที่จะห้ามไม่ให้ลูกหลานของเขาดูหนังประเภทนี้ และพ่อแม่บางคนถึงกับนั่งดูกับลูก และมีอารมณ์ร่วมได้ด้วยทีเดียว
จากผลงานเรื่องแรก ขบวนการห้าจอมพิฆาต โกเรนเจอร์ ได้ตั้งกำหนดอุปลักษณ์นิสัยของสมาชิกของขบวนการ ซึ่งจะมีความสดใสและมีชีวิตชีวาตามเนื้อหาของเรื่อง ประกอบกับช่วงปี 1975 ที่เริ่มมีการออกอากาศทางโทรทัศน์ด้วยจอสีทำให้ผู้ชมเริ่มสนใจและน่าติดตามมากขึ้น
สมาชิกของโกเรนเจอร์แต่ละคนมีบทบาทต่อไปนี้
สีแดง → หัวหน้า สีน้ำเงิน → รองหัวหน้า สีเหลือง → พละกำลัง สีชมพู → นางเอก สีเขียว → นักรบใสซื่อ
ในผลงานชุดที่ 3 แบทเทิลฟีเวอร์ เจ ก็ได้ทำส่วนหน้ากากที่มีลักษณะใบหน้าขึ้นมา ตามด้วย ขบวนการไฟฟ้า เด็นจิแมน ที่ได้แก้ไขรูปแบบหน้ากาก
สีแดง สีน้ำเงิน สีเหลือง สีชมพู สีเขียว สีดำ ปรากฏตัวครั้งแรกใน แบทเทิลฟีเวอร์ ชื่อแบทเทิลเคนย่า แต่ทว่าเคยถูกกำหนดเป็นสีเขียวมาก่อน และโตเอะได้กำหนดไว้ว่าโกกุลแบล็คแห่งขบวนการอันยิ่งใหญ่ โกกุลไฟว์เป็นนักรบสีดำเป็นคนแรก สีขาว ปรากฏตัวครั้งแรกใน แจ็คเกอร์ ชื่อบิ๊กวัน
สีเงิน สีทอง สีเงินปรากฏตัวครั้งแรกในเมกะเรนเจอร์ ชื่อเมกะซิลเวอร์ ส่วนสีทองปรากฏตัวครั้งแรกในมาจิเรนเจอร์ชื่อมาจิไชน์
สีส้ม ปรากฏตัวครั้งแรกใน แบทเทิลฟีเวอร์ ชื่อแบทเทิลครอสแซค สีม่วง ปรากฏตัวครั้งแรกใน เกคิเรนเจอร์ ชื่อเกคิไวโอเลท สีแดงม่วง ปรากฏตัวครั้งแรกใน เฮอร์ริเคนเจอร์ ชื่อคาบุโตะไรเจอร์ สีกรมท่า ปรากฏตัวครั้งแรกใน เฮอร์ริเคนเจอร์ ชื่อคุวากะไรเจอร์ สีเทา ปรากฏตัวครั้งแรกใน เคียวริวเจอร์ ชื่อเคียวริวเกรย์ สีฟ้าอ่อน หรือ สีไซอัน ปรากฏตัวครั้งแรกใน เคียวริวเจอร์ ชื่อเคียวริวไซอัน ไม่แน่นอน
ในทุก ๆ เรื่อง มักจะมีปรากฏการณ์ใหม่ ๆ เกิดขึ้นเสมอ ทั้งสิ่งนำเสนอที่ใหม่ หรือแม้แต่การทำลายสถิติเดิมที่เคยทำไว้
โจ๋เรนเจอร์ เป็นขบวนการนักสู้ที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อโฆษณาสำหรับบริการโทรศัพท์มือถือที่มีชื่อว่า ZAD ของบริษัทโทเทิ่ล แอ็คเซ็ส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) หรือ DTAC โดยเป็นโฆษณาเกี่ยวกับเด็กหนุ่มสาว 5 คนแปลงร่างเป็นโจ๋เรนเจอร์ โดยโฆษณาถูกแบ่งเป็นสองชุด โดยชุดแรกโจ๋เรนเจอร์คนที่ 5 จะแต่งตัวแตกต่างจากสมาชิกคนอื่น ๆ (แต่ตัวคล้ายคลึงกับอาบะเรคิลเลอร์จากเรื่องอาบะเรนเจอร์) ในโฆษณาชุดที่สองจะเป็นการปรากฏตัวของโจ๋โรบอท โดยที่หมายเลข 5 ซึ่งเป็นส่วนขาขวาจะไม่ยอมมา
ดูบทความหลักที่ ขบวนการสปอร์ตเรนเจอร์ ขบวนการสปอร์ตเรนเจอร์ เป็นขบวนการมนุษย์ห้าสีของไทย ออกอากาศทางช่อง 3 โดยออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2549 ออกอากศทุกวันอาทิตย์ เวลา 17.00 น.-17.30 น. โดยประมาณ และ แบ่งช่วงออกเป็น 3 ช่วงด้วยกัน อำนวยการผลิต บริษัท บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น จำกัด ผลิตโดย บริษัท ดีพี โปรมีเดีย จำกัด จำนวนตอนที่ฉาย ทั้งหมด 55 ตอน (ภาคแรกมี16ตอน)
คริสตัล ไนท์ เป็นขบวนการ ลำดับที่2ของไทย ออกอากาศทาง สถานีกองทัพบกช่อง5 ออกอากาศครั้งแรก วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2549 ออกอากาศทุกวันอาทิตย์ เวลา 7.35 น.-7.50 น. โดยประมาณ และแบ่งช่วงเป็น 3 ช่วง อำนวยการผลิตโดย บริษัท ทูนทาวน์ เอนเตอร์เทนเมนต์ และ นิรันดร์ บุญยรัตพันธุ์ (น้าต๋อย เซมเบ้) จำนวนตอนทั้งหมด 27 ตอน (ภาคแรกมีทั้งหมด 9 ตอน)
นอกเหนือจากขบวนการนักสู้ของญี่ปุ่นในปัจจุบันแล้ว ยังมีกลุ่มขบวนการนักสู้ อื่น ๆ ที่ไม่ได้จัดเป็น ขบวนการนักสู้ อีกมากมาย โดยแบ่งประเภทดังนี้
วอยซ์ลักเกอร์(Voiceslagger) ขบวนการนักสู้ นอกระบบ เป็นผลงานการสร้างของอิชิโนโมริ โปร. โดยได้ดีไซน์ตัวนักรบมาจากแจ็คเกอร์และเนื้อเรื่องได้ดัดแปลงมาจาก แฟลชแมน ฉายในประเทศญี่ปุ่น ในปี ค.ศ. 1999 มีจำนวนตอนทั้งหมด 12 ตอน เรื่องราวว่าด้วย เด็กน้อยจากต่างดาวทั้ง4คน ที่หลบหนีจากการทำลายล้างของศัตรู มายังโลกมนุษย์ โดยผู้ช่วยเหลือในตอนนั้นคือ วอยซ์รักเกอร์ โกลด์ (หัวหน้าทีม แบบเดียวกับบิ๊กวัน) เด็กน้อยทั้ง4คน เติบโตเป็นหนุ่มสาววัยทำงาน ทั้ง4คนมีอาชีพเป็นนักพากย์หนังที่มีชื่อเสียง แต่กลับไม่รู้ชาติกำเนิดที่แท้จริง เมื่อศัตรูที่เคยทำลายดาวบ้านเกิด เดินทางมายังโลกมนุษย์เพื่อหวังทำลายล้างอีกครั้ง ทั้ง4คนจึงร่วมใจกันต่อสู้ด้วยพลังอัญมณีและพลังเสียง เข้าต่อกรและปกป้องไม่ให้โลกสูญสลายไป
ความแตกต่างจากขบวนการนักสู้ คือ หัวหน้าทีม -วอยซ์ลักเกอร์ รูบี้(สีแดง) เป็นนักรบหญิง ซึ่งต่างจากเรื่องอื่น ๆ ที่เป็นผู้ชาย ทำให้ไม่จัดอยู่ในหมวดหมู่ขบวนการนักสู้
โชว นินจา ไท อินาสม่า อากิบะเรนเจอร์ เป็นภาพยนตร์แนวโทคุซัทสึประเภทขบวนการนักสู้ ผลิตโดยบริษัทโตเอและบริษัทบันได ออกอากาศทุกวันศุกร์เวลา 1:30-2:00น. ทางช่อง BS อาซาฮิ มีจำนวนตอนทั้งหมด 13 ตอน ในฤดูกาลที่ 2 ออกอากาศในวันที่ 5 เมษายน ค.ศ. 2013 ทางช่อง BS อาซาฮิ และ วันที่ 8 เมษายน ค.ศ. 2013 ทางช่อง โตเกียว MX และช่อง ซันเดย์เทเลวิชั่น ฮิโคนิง เซนไท อากิบะเรนเจอร์ ซีซั่น ซือ ทั้งนี้ คำว่า "ซือ" (痛) แปลว่าเจ็บปวด, น่าอาย และพ้องเสียงกับวิธีการออกเสียงคำว่า "ทู" (two = 2) ในภาษาญี่ปุ่น อากิบะเรนเจอร์ ยังถูกกล่าวถึงใน สเปซ สควอด: ตำรวจอวกาศ เกียบัน VS โทคุโซเซนไต เดกะเรนเจอร์ อีกด้วย สเปซ สควอด V-Cinema (ภายหลังได้เปลี่ยนชื่อไลน์ใหม่เป็น V-Cinext คือ ภาพยนตร์ที่ฉายแบบจำกัดโรงก่อนออกจำหน่ายในรูปแบบ DVD และ Blu-ray) กลุ่มฮีโร่ที่รวม ซุปเปอร์เซนไต และ เมทัลฮีโร่ ที่เกี่ยวข้องกับจักรวาล มีภาพยนตร์ 3 เรื่อง ได้แก่ 1.สเปซ สควอด: ตำรวจอวกาศ เกียบัน VS โทคุโซเซนไต เดกะเรนเจอร์ (宇宙刑事ギャバン VS 特捜戦隊デカレンジャー) (ออกฉาย 17 มิถุนายน พ.ศ. 2560) 2.Girls in Trouble: สเปซ สควอด Episode Zero (ガールズ・イン・トラブル スペース・スクワッド エピソードゼロ) (ออกฉาย 17 มิถุนายน พ.ศ. 2560) 3.อูจูวเซนไต คิวเรนเจอร์ VS สเปซสควอด (宇宙戦隊キュウレンジャー VS スペース・スクワッド) (ออกฉาย 30 มิถุนายน พ.ศ. 2561) ทั้ง 3 เรื่องเป็นเรื่องราวต่อจาก ตำรวจอวกาศเกียบัน เดอะมูฟวี่,ตำรวจอวกาศชาลีบัน NEXT GENERATION,ตำรวจอวกาศไชเดอร์ NEXT GENERATION และ โทคุโซเซนไต เดกะเรนเจอร์ 10 Years After
ขบวนการนักสู้ในหนังวเรื่องต่าง ๆ ที่ไม่ได้เกิดจากรังสรรค์ของ อิชิโนโมริ โปร. โดยมากมักเป็นการล้อเลียนเสียเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งได้แก่
ขบวนการรักชาติ ไอนิปปอน (愛國戰隊大日本,DAICON4) - ไดนิปปอน ขบวนการเจ้าหน้าที่พิเศษ ไซน์แมน (特務戦隊シャインズマン, โอวีเอ) - ไซน์แมน , ขบวนการอนาคต เกรทแมน (未来戦隊グレートマン) Killer 7 (วิดีโอเกม) บลีช (มังงะและอะนิเมะ) - คาราคุระซูเปอร์ฮีโร่ ดราก้อนบอล Z - หน่วยรบกีนิว (ギニュー特戦隊, Ginyū Tokusentai) Excel Saga God Hand (วิดีโอเกม) Disgaea: Hour of Darkness (วิดีโอเกม) - นิจิเรนเจอร์ คุณครูจอมเวทย์ เนกิมะ (มังงะและอะนิเมะ) - ติงต๊องเรนเจอร์ แม่มดน้อยโดเรมี - แบทเทิลเรนเจอร์ , มาโฮโดเซนไท มาโจเรนเจอร์ (ขบวนการบ้านเวทมนตร์ มาโจเรนเจอร์) บุดด้า เบลส - ขบวนการมุษย์โสสิ (ตัวละครในมิวสิกวิดีโอเพลง<b data-parsoid='{"dsr":[47270,47286,3,3]}'>ชิงหมาเกิด) เคโรโระ ขบวนการอ๊บอ๊บป่วนโลก - KERO เรนเจอร์ แบทเทิลเน็ตเวิร์ค ร็อคแมนเอ็กเซ่ 3 - เน็ตเรนเจอร์ สาวน้อยต่อยหนัก - สตาร์เรนเจอร์ ฮายาเตะ พ่อบ้านประจัญบาน - ขบวนการประธานนักเรียน กินทามะ (มังงะและอะนิเมะ) - ขบวนการนินจา โกนินเจอร์, ขบวนการตกงาน ชิโนบิไฟว์
สำหรับประเทศญี่ปุ่นนั้นขบวนการนักสู้ได้นิยมและดังต่อมาสื่อญี่ปุ่นมักจะล้อเลียนขบวนการนักสู้ในแบบต่าง ๆ ทั้งสื่อโฆษณา, ร้านอาหาร, หนังอินดี้รวมไปถึงหนังโป๊ที่มีแนวขบวนการนักสู้
Jushi Sentai France Five (จูชิ เซนไท ฟรองซ์ไฟว์) ขบวนการนักสู้ของประเทศฝรั่งเศส มีทั้งหมด 5 ตอน โดยจัดจำหน่ายในรูปแบบวิดีโอ เพียงปีละ1ตอน ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็น Shinken jushi France Five (ชินเคน จูชิ ฟรองซ์ไฟว์) Power Ranger เป็นขบวนการนักสู้ที่ถูกสร้างใหม่โดยบริษัท SABAN ENTERTENMENT อเมริกา โดยชุดตัวละครและหุ่นยนต์จะใช้แบบเดียวกับญี่ปุ่น แต่เนื้อเรื่อง, ตัวละครหลัก, สถานที่และผู้ร้ายจะถูกเปลี่ยนไปใช้แบบอเมริกาแทน
สำหรับโกเรนเจอร์และแจ็คเกอร์นั้นคนที่สร้างคือ อ.โชทาโร่ อิชิโนโมริ คนเดียวกันกับบิดาแห่ง คาเมนไรเดอร์ แบ็ทเทิ่ลฟีเวอร์ เจนั้นโตเอะได้ร่วมสร้างกับมาเวลเจ้าของชูเปอร์ ฮีโร่คอมมิคต่าง ๆ โดยก่อนหน้านั้นโตเอะได้สร้างสไปเดอร์แมน (ญี่ปุ่น) สำหรับผู้ผลิตของเล่นเซนไทต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นพวกหุ่นDX, อุปกรณ์แปลงร่าง, อาวุธนั้นเป็นของบริษัทป๊อบปี้ปัจจุบันเป็นบันไดในค.ศ.1983 ใน ค.ศ. 2006 นั้นได้มีสินค้าใหม่เป็นการ์ดเกมที่มีชื่อว่าการ์ดเดลส เรนเจอร์ สไตรค์ สำหรับเซนไทนั้นเคยหยุดฉายในปี ค.ศ. 1978
เว็บเซนไทจากต่างประเทศ