ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం
ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం (మరాఠీ: मुंबई विद्यापीठ), (మునుపు బాంబే విశ్వవిద్యాలయం ), అనేది భారతదేశంలోని రాష్ట్రం మహారాష్ట్రలో ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం. ఇది NAAC ద్వారా ఐదు-తారల హోదా పొందింది. దీని ప్రపంచ ర్యాంకింగ్ 401.[1] 1996 సెప్టెంబరు 4 నాటి ప్రభుత్వ గెజెట్ ద్వారా, ఈ విశ్వవిద్యాలయం పేరు, బాంబే విశ్వవిద్యాలయం నుండి ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంగా మార్చబడింది. దీని సంక్షిప్త రూపం యూనివర్సిటీ అఫ్ ముంబయి(UoM) లేదా ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం(MU). మొదట్లో, ఎల్ఫిన్స్టోన్ కళాశాల భవనాన్ని ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం కొరకు వాడడం జరిగింది.
ముంబయి నగరం మరియు థానే, రాయగడ్, రత్నగిరి మరియు సింధుదుర్గ్ జిల్లాల్లోని లోని ఎన్నో కళాశాలలు ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క అనుబంధ సంస్థలు. ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం విద్యార్థులకు బాచిలర్స్, మాస్టర్స్ మరియు డాక్టర్ పట్టాలు అందిస్తుంది. ఇది ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ (మునుపు UDCT), టాటా ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ ఫండమెంటల్ రిసెర్చ్ (TIFR), ఇది ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం యొక్క డీమ్డ్ యూనివర్సిటీ, మరియు టాటా మెమోరియల్ హాస్పిటల్ వంటి ప్రపంచంలో ఉన్నత స్థాయి పరిశోధనా కేంద్రాలకు అనుబంధ సంస్థగా ఉంది. THES - QS ప్రపంచ విశ్వవిద్యాలయాల ర్యాంకింగ్ లో, ఈ UoM ప్రపంచంలో గొప్ప 500 విశ్వవిద్యాలయాల్లో స్థానం పొందింది.[2]
ఇక్కడి ప్రధాన గ్రంథాలయం లేదా కేంద్ర గ్రంథాలయం, సుమారు మిలియన్ పుస్తకాలు (850,000), దస్తావేజులు, విజ్ఞాన పత్రికలు, పరిశోధనాపత్రాలు,విజ్ఞాన సర్వస్వాలు, మరియు 30,000కు పైగా మైక్రోఫిలింలు మరియు 1200కు పైగా అరుదైన వ్రాతప్రతులు, IMF నివేదికలు, జనగణన రికార్డులు మరియు ఆన్లైన్ చందా ద్వారా ఎన్నో వందల E-పత్రికలు కలిగిన జవహర్లాల్ నెహ్రూ గ్రంథాలయం (JNL). ఈ (JNL) జాబితా కంప్యూటరైజ్ చెయ్యబడింది. ఈ గ్రంథాలయంలో ప్రధానంగా ప్రాథమిక విజ్ఞానం మరియు సాంఘిక మరియు ప్రవర్తన విజ్ఞానానికి చెందిన పుస్తకాలు ఉన్నాయి.
ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క సాంకేతికత మరియు అనువర్తిత పరిశోధనా పత్రికలు మరియు పుస్తకాలు ICT, TIFR, JBIMS & టాటా మెమోరియల్ హాస్పిటల్ లోని ఎన్నో ఇతర గ్రంథాలయాల్లో ఉంచబడ్డాయి. అన్నీ కలిపి, ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క పుస్తకాలు మరియు విజ్ఞాన పత్రికల సంగ్రహం మిలియన్ కు పైగా ఉంటుంది.
ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క వివిధ విభాగాలు ఫోర్ట్ లేదా కలినా ఆవరణకు వెలుపల ఉన్నాయి. ఇందులో ఒకటి, ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ, మునుపు (UDCT). వైద్యశాస్త్రం మరియు వైద్య పరిశోధన విభాగాలు ముంబయిలోని ఎన్నో ప్రముఖ వైద్యశాలల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి టాటా మెమోరియల్ హాస్పిటల్, బాంబే హాస్పిటల్ మరియు ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క G.S. వైద్య కళాశాల. సెం. జేవియర్స్ కళాశాల, పట్టా-అందించే మొట్టమొదటి విశ్వవిద్యాలయ అనుబంధ కళాశాల.
చాలావరకూ ఇతర కోర్సులు నడిపే చిన్న ఆవరణ రత్నగిరి పట్టణంలో ఉంది. ఈ ఆవరణ అం శ్రీనులో ఉంది.
మరొక పెద్ద ఆవరణ ముంబయి వెలుపల కలినా, శాంటాక్రజ్ లో ఉంది. అక్కడి 230ఎకరాల (930,000m²)లో ఎక్కువ భాగం భవిష్యత్తులో అందించబోయే అధ్యయనాల కొరకు కేటాయించబడింది. అక్కడ ఆవరణలోనే పట్టభద్ర శిక్షణ మరియు పరిశోధనా కేంద్రాలు ఉన్నాయి. ఎక్కువగా ప్రసిద్ధమైన శిక్షణలు జీవ శాస్త్ర రంగంలో ఉన్నాయి. ఇంకా ఇక్కడ మాస్టర్స్ మరియు డాక్టర్ కార్యక్రమాలు అందించే సాంఘిక శాస్త్రాలు మరియు ప్రవర్తన శాస్త్రాలు విభాగాలు ఉన్నాయి, వీటిలో ఆర్థికశాస్త్ర విభాగం మరియు మనస్తత్త్వ విభాగం కూడా ఉన్నాయి. కలినా ఆవరణలో బయో-టెక్నాలజీ విభాగం, భౌతిక శాస్త్ర విభాగం, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మరియు గణిత విభాగం వంటి కొన్ని విజ్ఞానశాస్త్ర విభాగాలు, మరియు ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంలో మాస్టర్స్ మరియు డాక్టర్ స్థాయిలో సాంఘిక శాస్త్రాలు మరియు భాషా విభాగాలు కూడా ఉన్నాయి. ది నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ నానోసైన్సెస్ అండ్ నానోటెక్నాలజీ కూడా, పశ్చిమ భారతదేశంలో ఒకటైన విభాగం, జీవభౌతికశాస్త్ర విభాగంతో పాటు, ఈ ఆవరణలో ఉంది. పరిమాణంలో అతిపెద్ద గ్రంథాలయం, జవహర్లాల్ నెహ్రూ గ్రంథాలయం ఈ ఆవరణలోనే ఉంది.
అసలైన ఆవరణ ముంబయి నగరానికి దక్షిణాన ఫోర్ట్, ముంబయిలో ఉంది. ఇందులో విశ్వవిద్యాలయంయొక్క పరిపాలనా విభాగం ఉంది. ఇది గోథిక్ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడింది మరియు ఎన్నో అసలైన వ్రాతప్రతులను కలిగిన గ్రంథాలయాన్ని కూడా కలిగి ఉంది. బాంబే విశ్వవిద్యాలయం, ఫోర్ట్ ఆవరణలో 1857లో స్థాపించబడింది. అదే సంవత్సరం, రెండు ఇతర ప్రెసిడెన్సీ నగరాలైన కలకత్తా మరియు మద్రాస్ లలో విశ్వవిద్యాలయాలు స్థాపించబడ్డాయి. భారతదేశంలో 1854లో సర్ చార్లెస్ వుడ్ యొక్క విద్యపై నివేదిక తరువాత, బ్రిటిష్ ద్వారా స్థాపించబడిన మొట్టమొదటి విద్యా సంస్థల్లో ఫోర్ట్ ఆవరణ ఒకటి.
రేమాండ్ వెస్ట్ సర్ అలెగ్జాండర్ గ్రాంట్, 10వ బారనెట్ 1863-1868 విలియం గయర్ హంటర్ 1869 కాశీనాథ్ త్రింబక్ తెలంగ్, 1892 - 1893 రామకృష్ణ గోపాల్ భండార్కర్ 1893-1894 R. P. పరంజపే 1934 పాండురంగ్ వమన్ కానే డా. V. R. ఖనోల్కర్, 1960 -1963 డా. (శ్రీమతి) M.D. బెంగాలీ 1986 స్నేహలతా దేశ్ముఖ్ -2000 (68వ) డా B ల మున్గేకర్ 2000- డా. విజయ్ ఖోలే చంద్రా కృష్ణమూర్తి, 2008 - 2010 డా. రాజన్ వేలుకర్, 2010-తరువాత
డా. జాన్ విల్సన్ చే 1857 లో స్థాపించబడిన ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం, బ్రిటన్ విశ్వవిద్యాలయాల నమూనా మరియు ప్రాథమికంగా విద్యను అనుబంధ కళాశాలల ద్వారా అందిస్తుంది. 1868లో విశ్వవిద్యాలయానికి అనుసంధానించబడినది సెం. జేవియర్స్ కళాశాల, ఇక్కడి మొట్టమొదటి ఉపకులపతి డా. జాన్ విల్సన్, అతడి భార్య మార్గరెట్ బేన్ విల్సన్ ప్రధానంగా బాలికలకు 16 పాఠశాలలు స్థాపించింది, వీటిలో ప్రముఖమైనది సెం. కోలుంబా ఉన్నత పాఠశాల, ప్రస్తుతం విశ్వవిద్యాలయం ఆవరణలు కొంత ఉన్నత విద్యా కేంద్రాలు మరియు పరిపాలనా కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. అనుబంధ కళాశాలలు నగరం మొత్తం మరియు నాలుగు తీరప్రాంత జిల్లాలు థానే, రాయగడ్, రత్నగిరి మరియు సింధుదుర్గ్ లలో విస్తరించి ఉన్నాయి.. ప్రధానమైన ముఖ్య ఆవరణ ప్రదేశాలు::
జస్టిస్ ముష్తాక్ అలీ కాజి - న్యాయమూర్తి, సింద్ & బలోచిస్తాన్ ఉన్నత న్యాయస్థానం, పాకిస్తాన్.' B. R. అంబేద్కర్ - ఆధునిక భారతదేశ నిర్మాత & భారత సంవిధాన రచయిత, సంఘ సంస్కర్త మరియు ఆలోచనావేత్త.' లోకమాన్య తిలక్ - ఆధునిక భారతదేశ నిర్మాత, భారత జాతీయ నేత, సావంత్, తత్త్వవేత్త, గణితవేత్త. మహాత్మా గాంధీ - జాతిపిత. లాల్ కృష్ణ అద్వాని - మాజీ భారత ఉప ప్రధాని అహ్మద్ హుస్సేన్ A కాజి - పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వ సెక్రటరీ మరియు పాకిస్తాన్ పరిశ్రమ అభివృద్ధి సంస్థ అధ్యక్షుడు 1974-78 మహదేవ్ గోవింద్ రనడే - భారతీయ న్యాయవాది, సంస్కర్త మరియు రచయిత, మొదటి విడత పట్టభద్రుడు ఇస్కాందర్ మిర్జా, డొమినియన్ అఫ్ పాకిస్తాన్ చివరి గవర్నర్-జనరల్ మరియు మొట్టమొదటి పాకిస్తాన్ రాష్ట్రపతి కోన ప్రభాకర రావు - మహారాష్ట్ర గవర్నర్, పాండిచ్చేరి యొక్క లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్, సిక్కిం గవర్నర్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఆర్థిక మంత్రి, AP రాష్ట్ర విధానసభ స్పీకర్ అబ్దుర్ రహీం ఉకైలి - అతడి కాలంలో తట్టా, పాకిస్తాన్ లో అతిపెద్ద భూస్వామి, ఇనాయత్ ఉల్లా ఉకైలి కుమారుడు మరియు అల్లామా మఖ్దూం ముహమ్మద్ హషీం తట్ట్వి అల్లుడు, ప్రసిద్ధ సెయింట్స్ మరియు లోకోపకారి. మన్ మోహన్ శర్మ - ఫెల్లో రాయల్ సొసైటీ, పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్, మాజీ MUICT (మునుపటి UDCT) సంచాలకుడు జగదీష్ భగవతి - కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్థికశాస్త్రంలో విశ్వవిద్యాలయం ప్రొఫెసర్ నిస్సిం ఎజెకీల్ - ప్రసిద్ధ భారతీయ కవి (ఆంగ్ల భాష) అనిల్ కకోడ్కర్ - BARC సంచాలకుడు మరియు అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్ అధ్యక్షుడు మరియు భారత ప్రభుత్వం, అటామిక్ ఎనర్జీ విభాగానికి సెక్రటరీ. బరిందర్ సింగ్ గిల్ - మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, న్యూ పటియాలా ట్రాన్స్పోర్ట్ కో. క్లోస్ క్లోస్టర్మయేర్, F.R.S.C., మానిటోబా విశ్వవిద్యాలయంలో గౌరవ ప్రొఫెసర్, భారతీయ పరిశోధనల పండితుడు ఐశ్వర్య రాయ్ - 1994లో మిస్ వరల్డ్ మరియు ప్రసిద్ధ భారతీయ నటి P. V. నరసింహ రావు - మాజీ భారతీయ ప్రధాన మంత్రి అమ్రిత్ నాగ్పాల్, వ్యాపారవేత్త (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) R.A. మషేల్కర్ - ఫెల్లో రాయల్ సొసైటీ, జనరల్, కౌన్సిల్ అఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రిసెర్చ్, ఇండియా (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) ముకేష్ అంబానీ - మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) అంజి రెడ్డి, స్థాపకుడు, డా. రెడ్డిస్ లాబొరేటరీస్, పద్మశ్రీ (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) కేకి హోర్ముస్జి ఘర్డ, స్థాపకుడు, ఘర్డ కెమికల్స్ (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) B.D.తిలక్, నేషనల్ కెమికల్ లాబొరేటరీ (NCL) మాజీ సంచాలకుడు, పద్మ భూషణ్, శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ అవార్డు (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) V.B.సామంత్, ప్రెసిడెంట్ మరియు CEO, వికాల్, మాజీ COO మెర్క్ వాక్సిన్ డివిజన్ (అతడు MUICT విద్యార్థి (మునుపటి UDCT)) అనంత్ పాయ్ - భారతీయ పుస్తకాల, పిల్లల కొరకు ముఖ్యంగా అమర్ చిత్ర కథ శ్రేణి, ప్రధాన ప్రచురణకర్త ద్వారకానాథ్ కోట్నిస్ - ప్రపంచ యుద్ధం II సమయంలో చైనీస్ కమ్యూనిస్ట్ సైన్యానికి సాయం చేసిన చైనాలోని ప్రసిద్ధ వైద్యుడు. లారా దత్తా - మిస్ యూనివర్స్ 2000 ఆనంద్ పట్వర్ధన్ - భారతీయ లఘుచిత్ర నిర్మాత సునీల్ గవాస్కర్ - ప్రసిద్ధ భారతీయ క్రికెటర్ (సెం. జేవియర్స్ కళాశాలలో చదివాడు) స్మితా పాటిల్ - ప్రసిద్ధ భారతీయ నటి (సెం. జేవియర్స్ కళాశాలలో చదువుకున్నది) షబానా ఆజ్మి - పేరొందిన భారతీయ నటి (సెం. జేవియర్స్ కళాశాలలో చదువుకున్నది) ఎడ్వర్డ్ హమిల్టన్ ఐత్కేన్ - హాస్యవేత్త, సహజవేత్త రామకృష్ణ గోపాల్ భండార్కర్ - ప్రాచ్య పండితుడు మరియు సంఘ సంస్కర్త, మొదటి విడత పట్టభద్రుడు, తరువాత ఉప-కులపతి ఆకసియో గాబ్రియేల్ వీగాస్ - 1896లో, ముంబయిలో బ్యుబోనిక్ ప్లేగు వ్యాధి వ్యాప్తిని కనుగొనిన ఖ్యాతి పొందిన వైద్యుడు. జార్జ్ బూహ్లార్ - ప్రాచీన భారతీయ భాషా పండితుడు మరియు న్యాయశాస్త్ర పండితుడు - ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం సభ్యుడు. జాన్ శామ్యూల్ మలేసేలా - 1990 –1994 వరకూ టాంజానియా ప్రధానమంత్రి ఇందిరా విశ్వనాథన్ పీటర్సన్ - ఆసియన్ పరిశోధనల ప్రొఫెసర్ మరియు the నార్టన్ ఆన్తాలజీ అఫ్ వరల్డ్ మాస్టర్ పీసెస్ సంపాదకురాలు. G.S. మద్దల - అమెరికన్ ఆర్థికవేత్త మరియు గణితవేత్త హరీష్ కపాడియా - ప్రసిద్ధ హిమాలయ పర్వతారోహకుడు మరియు రాయల్ జాగ్రఫిక్ సొసైటీ యొక్క పాట్రన్స్ మెడల్ గ్రహీత మేహ్లి మెహతా - యూరోపియన్ శాస్త్రీయ సంగీతపు భారతీయ నిర్వాహకుడు మరియు ప్రసిద్ధ సంగీత నిర్వాహకుడు జుబిన్ మెహతా తండ్రి. మనిల్ సూరి - భారతీయ గణితవేత్త మరియు రచయిత. కాశీనాథ్ త్రింబక్ తెలంగ్ - భారతీయ న్యాయమూర్తి మరియు ప్రాచ్య పండితుడు. B.N. శ్రీకృష్ణ భారతీయ న్యాయసభ్యుడు మరియు భారతీయ అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో న్యాయమూర్తి. సర్ ఫెరోజ్ షా మెహతా - భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు మరియు సమాజ సేవకుడు. మాధవ్ దాస్ నలపాట్ - UNESCO పీస్ చైర్ గ్రహీత. భూలాభాయ్ దేశాయ్ - భారతీయ స్వతంత్ర యోధుడు మరియు ప్రసిద్ధ న్యాయవాది. వసుంధర రాజే - భారతదేశంలోని రాజస్తాన్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి. రంజన్ ఘోష్ - భారతీయ చిత్రానువాదకుడు, ప్రముఖంగా ప్రసిద్ధ దర్శకురాలు అపర్ణ సేన్ యొక్క మొదటి సహ-రచయిత. విద్యా బాలన్ - భారతదేశంలోని ముంబయిలో నివసిస్తున్న భారతీయ నటి. గంగాధర్ గాడ్గిల్ - మరాఠీ కల్పనా రచయిత. రఫిక్ జాకరియా - దివంగత భారతీయ రాజకీయవేత్త మరియు ఇస్లామిక్ పండితుడు. పాండురంగ్ వమన్ కానే - ప్రసిద్ధ ఇండాలజిస్ట్ మరియు సంస్కృత పండితుడు మరియు ముంబయి విశ్వవిద్యాలయంయొక్క మాజీ ఉపకులపతి. మంచేర్జీ భౌనగ్రీ - ఇండియన్ పార్సీ వారసత్వం కలిగిన బ్రిటిష్ రాజకీయవేత్త. నానభోయ్ పాల్ఖివాలా - ప్రసిద్ధ భారతీయ న్యాయవేత్త మరియు ఆర్థికవేత్త. సుచేతా దలాల్ - భారతదేశంలో ముంబయినుండి పేరొందిన వ్యాపార విలేఖరి. త్రిటీ ఉమ్రీగర్ - భారతదేశంలోని ముంబయినుండి ప్రసిద్ధ విలేఖరి మరియు రచయిత. అదితి గోవిత్రికర్- మిసెస్ వరల్డ్ 2000 దీనానాధ్ రేగే - ప్రసిద్ధ ఆహార శాస్త్రజ్ఞుడు, సాంకేతికవేత్త మరియు MUICT మాజీ సంచాలకుడు (మునుపటి UDCT) జాకీర్ నాయక్ - తారతమ్య మతంపై ప్రసిద్ధ ముస్లిం పండితుడు కెప్టెన్. సమర్థ్ సింగ్ - వ్యాపారవేత్త మరియు ప్రసిద్ధ సాంకేతిక విలేఖరి, రెస్యూమ్ ఆన్లైన్ ఇంక్. యొక్క CBO, TMUS పై పరిశోధనకు జాతీయస్థాయి ప్రసిద్ధి పొందాడు
ముంబయిలోని కళాశాలల జాబితా భారతదేశంలోని విశ్వవిద్యాలయాల జాబితా భారతదేశంలోని విశ్వవిద్యాలయములు మరియు కళాశాలలు భారతదేశంలో విద్య దూర విద్యా సంఘం యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (ఇండియా)
వర్గం:ముంబై యునివర్సిటీ వర్గం:మహారాష్ట్ర లోని విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు కళాశాలలు వర్గం:1857లో స్తాపించబడిన విద్యా సంస్థలు వర్గం:కామన్వెల్త్ యూనివర్సిటీల యొక్క అసోసియేషన్