గ్రీక్ భాష
గ్రీక్ (ελληνικά, IPA:[eliniˈka] లేదా ελληνική γλώσσα, IPA:[eliniˈci ˈɣlosa]), అనేది ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబంలో ఒక స్వతంత్ర శాఖ, ఇది గ్రీక్ ప్రజల భాష. దక్షిణ బాల్కన్‌ల స్వంత భాష అయిన గ్రీక్, ఇండో-యూరోపియన్ భాషల్లో అత్యంత సుదీర్ఘమైన నమోదు చరిత్రను కలిగి ఉంది, దీనికి 34 శతాబ్దాల లిఖిత పూర్వక నమోదులు ఉన్నాయి.[8] దీని చరిత్రలో అత్యధిక భాగంలో గ్రీక్ వర్ణమాల గ్రీక్ లేఖన పద్ధతిగా ఉండేది, (ఇతర వ్యవస్థలలో, లీనియర్ B మరియు సైప్రియట్ వర్ణమాల అనేవి అంతకు ముందుగా ఉపయోగించబడేవి). దీని వర్ణమాల ఫోనీషియన్ లిపి నుంచి పుట్టుకొచ్చింది, ఇది లాటిన్, సిరిలిక్, కోప్టిక్ మరియు మరెన్నో ఇతర లేఖన వ్యవస్థలకు ఆధారమైనది.
ఐరోపా లేదా చాలా విరివిగా ఉపయోగిస్తున్న "పాశ్చాత్య" ప్రపంచ చరిత్రలలో మరియు క్రైస్తవ మత చరిత్రలో గ్రీక్ భాషకు ఎనలేని ప్రాధాన్యం ఉంది; పురాతన గ్రీక్ సాహిత్య భాండాగారం ఇలియడ్ మరియు ఒడిస్సీ వంటి మహాకావ్యాలతో కూడిన భవిష్యత్ పాశ్చాత్య సారస్వతంకి సంబంధించిన అద్భుత ప్రాముఖ్యతను, పలుకుబడిని కలిగి ఉంది. ప్లేటోనిక్ సంభాషణలు మరియు అరిస్టాటిల్ రచనల వంటి పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్ర ప్రాథమిక పాఠాలకు గ్రీక్ భాష నిలయంగా ఉంటోంది; క్రిస్టియన్ బైబిల్ యొక్క కొత్త నిబంధన కోయ్నే గ్రీక్ భాషలోనే రాయబడింది పలు క్రైస్తవ నామవర్గీకరణలలో (ప్రత్యేకించి ప్రాచ్య సంప్రదాయం మరియు కేథలిక్ చర్చి యొక్క గ్రీక్ కర్మకాండల)కు సంబంధించిన ప్రార్థనా పద్ధతులు గ్రీక్ భాషలోనే నిర్వహించబడుతున్నాయి. లాటిన్ పాఠాలు మరియు రోమన్ ప్రపంచానికి సంబంధించిన సంప్రదాయాలతో పాటు (ఇది పురాతన గ్రీక్ సమాజంపై విశేష ప్రభావం చూపింది), గ్రీక్ పాఠాలు మరియు పురాతన సమాజ అధ్యయనం ప్రామాణిక గ్రంథాల నియమ పాలనను ఏర్పర్చాయి.
మధ్యధరా ప్రపంచంలో మరియు సనాతన ప్రాచీన ప్రపంచంలో గ్రీక్ విస్తృతంగా మాట్లాడే సంధాన భాషగా ఉండేది మరియు ఇది చివరకు బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం యొక్క అధికారిక ఉమ్మడి భాషగా మారింది. దీని ఆధునిక రూపంలో, ఇది గ్రీసు మరియు సైప్రస్ దేశాల అధికారిక భాషగా ఉంది మరియు యూరోపియన్ యూనియన్‌కి చెందిన 23 అధికారిక భాషలలో ఇదీ ఒకటి. ఈ రోజు[1] గ్రీసు, సైప్రస్ మరియు ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఉన్న వలస కమ్యూనిటీలకు చెందిన దాదాపు కోటి, 30 లక్షలమంది ప్రజలు ఈ భాషలో మాట్లాడుతున్నారు. ఇంగ్లీష్ వంటి అనేక ఆధునిక భాషలు గ్రీక్ నుంచి పదాలను తమలో ఇముడ్చుకున్నాయి. ఇంగ్లీష్ భాష ప్రత్యేకించి వైద్యం, శాస్త్రరంగాలకు సంబంధించి, గ్రీక్ భాష నుంచి దాదాపు 50,000 పదాలను తన శబ్దకోశంలో కలిగి ఉంది. ఆధునిక భాషలలో కొత్త పదాల వ్యుత్పత్తి ప్రక్రియలో లాటిన్‌తో పాటు గ్రీక్ భాషను కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.
గ్రీక్ భాషను క్రీ.పూ. 3 సహస్రాబ్దం చివరి నుంచి బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో మాట్లాడుతూ వచ్చారు. దీని మొట్టమొదటి లేఖన ఆధారం "రూమ్ ఆఫ్ ది చారియట్ టాబ్లెట్స్"లోని లీనియర్ B క్లే టాబ్లెట్‌లో కనుగొనబడింది, ఒక LMIII A-నేపథ్యం (c. 1400 BC) ఇది క్రేట్‌లోని క్నోసోస్ ప్రాంతంలో ఉంది, ఇది గ్రీక్‌ భాషను ప్రపంచంలోని పురాతన నమోదైన సజీవ భాషలలో ఒకటిగా రూపొందించింది. ఇండో-యూరోపియన్ భాషల్లో, దీని మొట్టమొదటి ధ్రువీకరణ తేదీ ఇప్పుడు అంతరిస్తున్న అనటోలియన్ భాషలతో మాత్రమే సరిపోల్చబడుతుంది.
తదుపరి గ్రీక్ వర్ణమాల ఫోనీషియన్ వర్ణమాల (అబ్జాద్) నుండి పుట్టింది, చిన్నపాటి సవరణలతో ఇది ఇప్పటికీ ఉపయోగించబడుతోంది.
గ్రీక్ భాష సాంప్రదాయికంగా కింది దశలలోకి విభజించబడింది:
ప్రోటో-గ్రీక్: గ్రీక్ భాష యొక్క అన్ని తెలిసిన రూపాల యొక్క చిట్టచివరి వారసురాలిగా చెప్పబడుతున్న ఈ భాష నమోదు కాలేదు. ప్రోటో-గ్రీక్ భాషా వ్యవహర్తలు బహుశా క్రీ.పూ 2వ సహస్రాబ్దం మొదట్లో గ్రీక్ ద్వీపకల్పంలో ప్రవేశించి ఉండవచ్చు. అప్పటినుంచి, గ్రీక్ భాష గ్రీసులో నిరంతరాయంగా మాట్లాడబడుతూ వస్తోంది. మైసీనియన్ గ్రీక్: మైసీనియన్ నాగరికత యొక్క భాష. ఇది 15వ లేదా క్రీ.పూ. 14వ శతాబ్దం నుండి ఉంటున్న లీనియర్ B లిపిలో నమోదయింది. ప్రాచీన గ్రీక్: దాని పలు మాండలికాలతో ప్రాచీన గ్రీక్ నాగరికత యొక్క పురాతన మరియు సాంప్రదాయిక భాషగా ఉండేది. ఇది రోమన్ సామ్రాజ్యం పొడవునా ప్రాచుర్యంలో ఉండేది. ప్రాచీన గ్రీక్ భాష మధ్య యుగాలలో పశ్చిమ ఐరోపా‌లో ఉపయోగంలో లేకుండా పోయింది కాని, బైజాంటైన్ ప్రపంచంలో అధికారికంగా ఉపయోగంలో ఉంటోంది మరియు కాన్‌స్టాంటినోపుల్ పతనంతో మరియు ఇటలీ ప్రాంతాల్లోకి గ్రీక్ వలస పోవడంతో మిగిలిన ఐరోపా‌లో తిరిగి ప్రవేశపెట్టబడింది. కోయ్నే గ్రీక్: విశిష్టమైన పలు ప్రాచీన గ్రీక్ మాండలికాల సమ్మేళనం, ఏథెన్స్ మాండలికం, మొట్టమొదటి సాధారణ గ్రీక్ మాండలికం పుట్టుకకు ఇది దారితీసింది, ఇది తూర్పు మధ్యదరా మరియు సమీప తూర్పు ప్రాంతం పొడవునా సంధాన భాషగా మారింది. కోయ్నే గ్రీక్‌ భాష ప్రారంభంలో అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ సైన్యాలు మరియు తాను విజయం సాధించిన భూభాగాల్లో వ్యవహరించబడేది, కాని, తెలిసిన ప్రపంచంపై హెల్లెనిస్టిక్ వలసీకరణ ప్రారంభమైన తర్వాత దీన్ని ఈజిప్టు నుంచి ఇండియా సరిహద్దు ప్రాంతాల వరకు మాట్లాడేవారు. గ్రీసుపై రోమన్ విజయం తర్వాత, రోమ్ నగరంలో గ్రీకు మరియు లాటిన్ భాషలకు సంబంధించిన అనధికారిక ద్విభాష ఏర్పర్చబడింది, కోయ్నే గ్రీక్ భాష రోమన్ సామ్రాజ్యంలో మొదటి లేదా రెండవ భాషగా మారింది. గ్రీస్ మరియు గ్రీక్ భాష మాట్లాడే ప్రపంచంలో క్రైస్తవం గురించి అపోస్టెల్స్ బోధించినందున కోయ్నే గ్రీక్ భాషలో క్రైస్తవమతం మూలాలను మనం చూడవచ్చు. ఇది అలెగ్జాండ్రియన్ మాండలికం, సాంప్రదాయ-అనంతర గ్రీక్ లేదా చివరకు గ్రీక్ కొత్త నిబంధన గా కూడా సుపరిచితమైనది, ఎందుకంటే ఇది కొత్త నిబంధన రాయబడిన మూల భాష. మధ్యయుగ గ్రీక్, ఇది బైజాంటైన్ గ్రీక్ అని కూడా వ్యవహరించబడుతోంది: బైజాంటైన్ గ్రీస్ కాలంలోని కోయ్నే గ్రీక్ భాష 15వ శతాబ్దంలో బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం పతనమయ్యేవరకు కొనసాగించబడింది. మధ్యయుగ గ్రీక్ అనేది, పలు విధాలుగా ఆధునిక గ్రీక్ భాషలో కూడా ఇప్పటికే చేరి ఉన్న, కోయ్నే మాట్లాడే భాష యొక్క దేశీయ కొనసాగింపుల నుండి మొదలుకుని, సాంప్రదాయిక అటిక్ -పురాతన గ్రీకి మాండలికం-ని అనుకరించే అత్యంత పాండిత్య శైలుల వరకు వివిధ భాషణ మరియు రాత శైలుల యొక్క సమాహారాన్ని స్పురింపజేసే పదం. బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యంలో అధికారిక భాషగా ఉపయోగించబడిన లిఖిత గ్రీకి భాషలో చాలా భాగం లిఖిత కోయ్నే భాషా సంప్రదాయంపై ఆధారపడిన మధ్యస్థాయి సంవరణ రకానికి చెంది ఉండేది. ఆధునిక గ్రీక్: మధ్యయుగం నుంచి పుట్టుకొచ్చిన ఆధునిక గ్రీక్ భాష ఉపయోగాలు బైజాంటైన్ కాలంలోనే అంటే 11వ శతాబ్దిలోనే కనిపించాయి. ఇది ఆధునిక గ్రీక్ ప్రజలు ఉపయోగించే భాష మరియు ప్రామాణిక ఆధునిక గ్రీక్ భాషతో పాటు దాని పలు మాండలికాలు కూడా ఉనికిలో ఉన్నాయి.
ద్విభాషా వ్యవహార సంప్రదాయం గ్రీక్ భాష యొక్క వర్ణమాల మరియు వాడుకలో లేని లేఖన రూపాల ఏకకాల ఉనికిని సూచిస్తుంది, ఆధునిక కాలంలో ఇది పోటీ పడుతున్న రెండు భాషా రూపాల మధ్య ఏకోన్ముక లేదా ధ్రువణతా రూపంలో పునరుద్ధరించబడింది: ఆధునిక గ్రీకు వర్ణమాల రూపమైన డిమోటికి, సాంప్రదాయిక గ్రీక్ భాషానుకరణ అయిన కెథారెవౌసా -అంటే శుద్ధి చేయబడినది అని అర్థం-, అనేవి 19వ శతాబ్ది ప్రారంభంలో రూపొందించబడి, కొత్తగా ఏర్పడిన ఆధునిక గ్రీకు రాజ్యంలో సాహిత్య, న్యాయ, పాలనా, శాస్త్రీయపరమైన అవసరాలకు ఉపయోగించబడుతోంది. 1976 చివరలో (లా 306/1976), గ్రీసు అధికారిక భాషగా డిమోటికిని ప్రకటించినప్పుడు, ద్విభాషా వ్యవహార సమస్య ముగిసిపోయింది, అన్ని అధికారిక అవసరాలకు, చివరకు విద్యలో కూడా ఈ భాషారూపాన్నే నేటికీ ఉపయోగిస్తున్నారు, దీంట్లో కెథారెవౌసా భాషా లక్షణాలు ఇమిడిపోవడమే కాకుండా, ఇది ప్రామాణిక గ్రీక్ భాషకు జన్మనిచ్చింది.
గ్రీకు భాష యొక్క వివిధ దశల మధ్య చారిత్రక ఐక్యత మరియు గుర్తింపు కొనసాగింపు గురించి తరచుగా వక్కాణించబడింది. ఇతర భాషలలో కనిపించే అంశాలతో పోల్చి చూసినప్పుడు గ్రీకు భాష పద నిర్మాణపరమైన, వర్ణ నిర్మాణపరమైన మార్పులకు లోనవుతూ వచ్చినప్పటికీ, సనాతన ప్రాచీన కాలం నుంచి దాని చరిత్రలో ఏ సమయంలో కూడా ఈ భాష యొక్క సాంస్కృతిక, సాహిత్య, లేఖన శాస్త్ర సంప్రదాయాలు ఏ కొద్దిగా కూడా మార్పుకు గురికానందున కొత్తగా ఏర్పడిన గ్రీకు భాషను కూడా ఎవరైనా సులువుగా మాట్లాడగలరు. గ్రీకు భాష మాట్లాడేవారు ఈనాటికీ ప్రాచీన గ్రీక్ సాహిత్య రచనలను విదేశీ భాషగా కాకుండా తమ స్వంత భాషకు చెందిన రచనలుగానే పరిగణంచడం అలవాటు చేసుకున్నారు.[9] ఇతర భాషలతో పోల్చి చూసినప్పుడు గ్రీక్ భాషకు సంబంధించిన చారిత్రక మార్పులు సాపేక్షికంగా తక్కువగానే ఉన్నాయని అంచనా. ఒక అంచనా ప్రకారం, "ఆధునిక ఇంగ్లీష్ భాషకు ఇరవయ్యో శతాబ్ది మధ్యభాగంలోని ఇంగ్లీష్ సన్నిహితంగా ఉన్నదానికంటే హోమర్ కాలంలోని గ్రీకు ప్రస్తుతం చలామణీలో ఉన్న డిమోటిక్ గ్రీక్ భాషకు మరింత సన్నిహితంగా ఉంటోంది."[10] ప్రాచీన గ్రీకు పాఠ్యాలు ప్రత్యేకించి బైబిల్ రూపంలోని కోయ్నే పాఠాలను విద్యావంత ఆధునిక వ్యవహర్తలు సులువుగా అర్థం చేసుకోగలుగుతారు. కారణంగా లాటిన్‌లో పరిణమించిన విధంగా కాకుండా, గ్రీకు భాష, వివిధ జాతీయ సోదరీ భాషల సమూహంగా విడిపోని వాస్తవం కారణంగా చారిత్రక ఐక్యతకు సంబంధించిన గ్రహింపు గ్రీకు భాషలో పటిష్ఠంగా తయారైంది.
గ్రీక్ పదాలు ఇంగ్లీషుతో సహా పలు భాషలలోకి అరువు తీసుకోబడ్డాయి: గణితం, భౌతికశాస్త్రం, ఖగోళశాస్త్రం, ప్రజాస్వామ్యం, తత్వశాస్త్రం, నాటకం, అథ్లెటిక్స్, రంగస్థలం, అలంకారిక శాస్త్రం వంటివి. పైగా, గ్రీకు పదాలు మరియు పదాంశాలు పదాల పుట్టుకకు ఉత్పాదకాలుగా నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి: మానవ నిర్మాణ శాస్త్రం, ఫోటోగ్రఫీ, టెలిఫోనీ, సదృశవర్ణాలు, బయోమెకానిక్స్, సినిమాటోగ్రఫీ, వగైరాలు. లాటిన్‌తో కలిసి ఈ భాష అంతర్జాతీయ శాస్త్ర, సాంకేతిక పదజాలానికి పునాదిగా ఉంటోంది, ఉదా. అన్ని శాస్త్రపదాలు "-లజీ "తో ముగుస్తుంటాయి ("ఆవిష్కరణ"). 12% ఇంగ్లీష్ పదజాలం గ్రీకు మూలాన్ని కలిగి ఉందని ఒక అంచనా, పలు గ్రీకు పదాలు ఇంగ్లీష్ వ్యుత్పన్న రూపాలను కలిగి ఉన్నాయి కూడా.[11]
గ్రీకు భాషను దాదాపు 13.1 మిలియన్ ప్రజలు,[1] మాట్లాడుతున్నారు ప్రధానంగా గ్రీసు మరియు సైప్రస్ లోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్న గ్రీకు వలస ప్రజలు కూడా ఈ భాషను మాట్లాడుతున్నారు. ఆల్బేనియా, మాసిడోనియా రిపబ్లిక్, బల్గేరియా మరియు టర్కీ వంటి పొరుగు దేశాలలో, ఉక్రెయిన్, రష్యా, రొమేనియా, జార్జియా, ఆల్బేనియా మరియు అజర్‌బైజన్ వంటి నల్ల సముద్ర ప్రాంతంలోని పలు దేశాలలోనూ, మరియు మధ్యధరా సముద్రం చుట్టూ, దక్షిణ ఇటలీలో, ఇజ్రాయిల్‌లో, ఈజిప్టులో, లెబనాన్ మరియు లెవెంట్ పొడవునా గల పురాతన తీరప్రాంత పట్టణాలలో సాంప్రదాయికంగా గ్రీకు మాట్లాడే మానవ ఆవాసాలు ఉన్నాయి. పశ్చిమ ఐరోపా‌లోని పలు దేశాల్లో, ప్రత్యేకించి యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ మరియు జర్మనీ, కెనడాలో మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్, ఆస్ట్రేలియాలతో పాటు, అర్జెంటినా, బ్రెజిల్, చీలీ తదితర దేశాలలో గ్రీకు వలస కమ్యూనిటీల ద్వారా ఈ భాష మాట్లాడబడుతోంది.
గ్రీక్, గ్రీసు దేశపు అధికారిక భాష, ఇక్కడ మొత్తం జనాభా ఈ భాషను మాట్లాడుతున్నారు.[12] ఇది నామమాత్రంగా ఉన్న టర్కిష్‌తో పాటుగా సైప్రస్ అధికార భాషగా ఉంటోంది, 1974లో టర్కిష్ దురాక్రమణ జరిగినప్పటినుంచి సైప్రస్ రిపబ్లిక్‌లో టర్కిష్ భాష అధికారికంగా పరిమిత ఉపయోగంలో ఉంటోంది.[3] యూరోపియన్ యూనియన్‌లో గ్రీసు, సైప్రస్‌లకు సభ్యత్వం ఉన్నందువలన, గ్రీకు ఇ.యు.లోని 23 అధికారిక భాషలలో ఒకటిగా ఉంది.[4] పైగా, గ్రీకు భాషను ఇటలీ మరియు ఆల్బేనియా,[5] లలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో మరియు ఆర్మేనియా మరియు ఉక్రెయిన్‌లలో కూడా మైనారిటీ భాషగా అధికారికంగా గుర్తిస్తున్నారు.[6]
ఈ భాష యొక్క ధ్వని నిర్మాణ శాస్త్రం, పదనిర్మాణ శాస్త్రం, వాక్యనిర్మాణం, మరియు పదజాలం పురాతన కాలం నుంచి ఆధునిక కాలం దాకా, దీని సంపూర్ణ ధ్రువీకరణ పొడవునా సాంప్రదాయిక మరియు నిత్యనూతన ధోరణులను చూపిస్తూ ఉంటుంది. సాంప్రదాయిక దశల విభజన, దాంతో పాటు అలాంటి అన్ని దశీకరణలు, సాపేక్షికంగా నిర్హేతుకంగా ఉంటాయి ఎందుకంటే అన్ని దశలు, కాలాల్లోనూ పురాతన గ్రీకు భాష అత్యంత గౌరవం ఆస్వాదిస్తూ వచ్చింది, సారస్వతులు దీని నుంచి భారీగా పదాలను తీసుకోగలిగారు.
చరిత్ర పొడవునా, గ్రీకు అక్షర నిర్మాణం పెద్దగా తేడాలు లేకుండా ఉంటూ వస్తోంది: గ్రీకు భాష మిశ్రమ అక్షర నిర్మాణాన్నిప్రదర్శిస్తూ, సంక్లిష్ట అక్షర ఆరంభాలను అనుమతిస్తూ వస్తోంది కాని ఇది చాలా పరిమిత ముగింపులను కలిగి ఉంది. ఇది కేవలం మౌఖిక అచ్చులను మాత్రమే కలిగి ఉంది మరియు తగిన, స్థిరమైన హల్లు భేదాల సంపుటిని కలిగి ఉంది. పురాతన గ్రీకు నాగరికత మరియు రోమన్ కాలంలో ప్రధానమైన ధ్వనినిర్మాణ మార్పులు సంభవించాయి (వివరాలకు కోయ్నే గ్రీక్ ధ్వనినిర్మాణ శాస్త్రం చూడండి), అవి ఇక్కడ పొందుపర్చబడినవి:
స్వరస్థాయి యాస స్థానంలో ఊనిక యాసను తీసుకురావడం అచ్చులు మరియు జంటక్షరాల వ్యవస్థను సులభతరం చేయడం: పొడవాటి అచ్చు విశేషాన్ని కోల్పోవడం, చాలా జంట అక్షరాల యొక్క ఏకరూపతను -మోనోప్తోంగైజేషన్- కోల్పోవడం, /i/ (అయోటాసిజం) -గ్రీకు వర్ణమాలలో 9వ అక్షరం- వేపుగా అచ్చుల ఛెయిన్ షిఫ్ట్ -గొలుసు మార్పిడి- వైపుగా పలు దశలు చోటు చేసుకోవడం. నిస్వర ఒత్తక్షరం శ్వాసను నొక్కి వదలిన హల్లులు /pʰ/ మరియు /tʰ/ నిస్వర ఊష్మములు /f/ మరియు /θ/ల అభివృద్ధి, తదనుగుణంగా, /kʰ/ నుంచి /x/ యొక్క సరిసమాన అభివృద్ధి తర్వాత జరుగవచ్చు (ఈ ధ్వని నిర్మాణ సంబంధితమైన మార్పులు లేఖన శాస్త్రంలో ప్రతిఫలించవు; ప్రారంభ, తదుపరి వర్ణాలు φ, θ, and χతో రాయబడుతుంటాయి) బహుశా స్వరిత శ్వాసను నొక్కి వదలిన హల్లులు /b/, /d/, /ɡ/ వాటి స్వరిత ఊష్మముల సహస్థానీయాలకోసం అభివృద్ధి చేయబడి ఉండవచ్చు /β/ (తదుపరి /v/), /ð/, /ɣ/
తన అన్ని దశలలోనూ, గ్రీకు పద నిర్మాణశాస్త్రం విస్తృతమైన ఉత్పాదక వ్యుత్పన్న ప్రత్యయాల సంపుటిని ప్రదర్శిస్తుంటుంది, పరిమితమైనదే కానీ సంయుక్త ఉత్పాదక వ్యవస్థ,[13] దాంతో పాటు సుసంపన్నమైన పదనిష్పత్తిని ఈ భాష కలిగి ఉంటూ వచ్చింది. దీని పదనిర్మాణ శాస్త్ర సంబంధిత వర్గీకరణలు కాలక్రమంలో తగురీతిలో స్థిరంగా ఉంటూ వచ్చాయి, ప్రత్యేకించి నామకార్థ మరియు క్రియా వ్యవస్థలలో పదనిర్మాణ మార్పులు దాని చరిత్ర పొడవునా కనిపిస్తాయి. నామమాత్ర పదనిర్మాణ శాస్త్రంలో ప్రధాన మార్పు ఏమిటంటే క్రియలోని చతుర్ధీ విభక్తిని కోల్పోవడం (దీని విధులను చాలావరకు షష్ఠీ విభక్తి తీసేసుకుంది); ప్రధాన మార్పు ఏదంటే కొత్త ఉపపదబంధ రూపాలలో అనుషంగికమైన పెరుగుదల కారణంగా ధాత్వర్థ పదాన్ని కోల్పోవడం.
సర్వనామాలు పురుష (1వ, 2వ, మరియు 3వ)లో, సంఖ్యావాచకంలో (పురాతన భాషలో ఏకవచనం, ద్వంద్వ మరియు బహువచనం; తదుపరి దశలలో ఏక మరియు బహు వచనాలలో మాత్రమే), మరియు లింగం (పుంలింగం, స్త్రీ లింగం, మరియు తటస్థ లింగం)లో తేడాలు చూపుతాయి మరియు విభక్తి కోసం క్షయమౌతాయి (పూర్వ రూపాలలో ఆరు విభక్తులు, ఆధునిక భాషలో నాలుగు రూపాలుగా ధ్రువీకరించబడినవి).[14] నామవాచకాలు, ఉపపదాలు మరియు విశేషణాలు వ్యక్తిని కాక ఈ వ్యత్యాసాలు అన్నిటినీ ప్రదర్శిస్తాయి. గుణసంబంధ మరియు కర్తృత్వ విశేషణాలు రెండూ నామవాచకాన్ని అంగీకరిస్తాయి.
ప్రతి భాషా వర్గీకరణలోనూ వాటి పదనిష్పత్తి వ్యక్తీకరణలోనూ గణనీయంగా పలు మార్పులు చోటు చేసుకున్నప్పటికీ, గ్రీకు క్రియ యొక్క పదనిష్పత్తి వర్గీకరణలు భాషా చరిత్ర క్రమంలో చాలావరకు ఒకే రకంగా కొనసాగుతూ వచ్చాయి. గ్రీకు క్రియలు సంధితో కూడిన పదనిష్పత్తి రూపాలను కలిగి ఉంటాయి:
పురుష — ఉత్తమ, మధ్యమ, ప్రథమ; ఆధునిక గ్రీకు: మధ్యమ పురుష లాంఛన ప్రాయం కూడా సంఖ్యావచనం — ఏక, బహు; పురాతన గ్రీకు: ద్వంద్వ (అరుదుగా) కాలం — పురాతన గ్రీకు: వర్తమానం, భూత, భవిష్యత్తు; పురాతన గ్రీకు: భూత కాలం మరియు భూతకాలం కానిది (ఉపఅనుబంధ నిర్మాణం ద్వారా భవిష్యత్తు వ్యక్తపర్చబడుతుంది) స్థితి — పురాతన గ్రీకు: అసంపూర్ణ, సంపూర్ణ (సాంప్రదాయికంగా తద్ధర్మ</i>గా పిలువబడుతుంది), సంపూర్ణ (కొన్ని సందర్భాలలో సంపూర్ణ అని కూడా పిలువబడుతుంది; చూడండి పదజాలం గురించి సూచన); ఆధునిక గ్రీకు: సంపూర్ణ మరియు అసంపూర్ణ అర్థకం — పురాతన గ్రీకు: నిశ్చితార్థకం, సంభావనార్థకం, విద్యర్థకం, మరియు ఇచ్ఛార్థకం; ఆధునిక గ్రీకు: నిశ్చితార్థం, సంభావనార్థకం,[15] మరియు విద్యర్థకం (ఇతర నమూనా విధులు ఉప అనుబంధపద నిర్మాణాల ద్వారా వ్యక్తీకరించబడతాయి) అర్థకం — పురాతన గ్రీకు: కర్తరి, మధ్యమం మరియు కర్మణి; ఆధునిక గ్రీకు: కర్తరి, మరియు మధ్యమ-కర్మణి
గ్రీకు వాక్యనిర్మాణం యొక్క అనేక అంశాలు స్థిరంగా ఉండిపోయాయి: ఉనికిలో ఉన్న విభక్తులు చాలావరకు చెక్కుచెదరకుండా ఉన్నప్పుడే (కర్త, కర్మలకు ప్రథమా విభక్తి, అనేక క్రియలకు మరియు విభక్తి ప్రత్యయాలకు ద్వితీయ విభక్తులు, కర్తకు షష్ఠీ విభక్తి) నామవాచకాలకు ముందు ఉపపదాలు, ఆడ్‌పొజిషన్లు చాలావరకు విభక్తిప్రత్యయాలే అయి ఉంటాయి, సంబంధిత ఉపవాక్యాలు అవి సవరించిన నామవాచకాన్ని అనుసరిస్తాయి. సంబంధిత సర్వనామాలు ఉపవాక్య-ఆద్యక్షరం కలిగి ఉంటాయి. అయితే పదనిర్మాణ శాస్త్ర మార్పులు కూడా వాక్యనిర్మాణంలో తన ప్రత్యర్థులను కలిగి ఉంటాయి మరియు ప్రాచీన వ్యాక్యనిర్మాణానికి మరియు ఆధునిక భాషా రూపానికి మధ్య గుర్తించదగిన వ్యత్యాసాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రాచీన గ్రీకు భాష అసమాపక క్రియా సంబంధమైన నిర్మాణాలను మరియు ధాత్వర్థక పద నిర్మాణాలను చాలా బాగా ఉపయోగించుకుంది, కాగా ఆధునిక గ్రీక్ భాష అసమాపక క్రియలను పూర్తిగా కోల్పోయింది (బదులుగా కొత్త డొంకతిరుగుడు నిర్మాణాల తెప్పను కలిగి ఉంటోంది) మరియు చాలా తక్కువగా అసమాప క్రియలను ఉపయోగిస్తోంది. చతుర్థీ విభక్తిని కోల్పోవడం అనేది విభక్తి ప్రత్యయ సంబంధిత పరోక్ష కర్మలు పెరగడానికి దారితీసింది (మరియు దీన్ని గుర్తించేందుకు షష్ఠీ విభక్తిని ఉపయోగిస్తున్నాయి) ప్రాచీన గ్రీకు భాషలో క్రియ వాక్యం చివరలో ఉండేలా రూపొందింది, ఆధునిక భాషలో తటస్థ పద క్రమం VSO లేదా SVOగా ఉంటోంది.
గ్రీకు విస్తృతమైన పదజాలంతో విశిష్టత కలిగిన భాష. ప్రాచీన గ్రీక్ భాషకు సంబంధించిన అత్యధిక పదజాలం వారసత్వ పరంగా వచ్చినదే కాని ఇది, ప్రోటో-గ్రీక్‌లు ఉనికిలోకి రాకముందు గ్రీసులో నివసించిన జనాభాకు సంబంధించిన భాషలనుండి అనేక ఆదానాలను కలిగి ఉంది. ఇండో-యూరోపియనేతర మూలానికి చెందిన పదాలు తొలి మైసీనియన్ కాలం నుండి గ్రీకులోకి వచ్చాయి, ఇవి అనేక గ్రీకు స్థలనామాలను కలిగి ఉన్నాయి. కొన్ని సందర్భాలలో పదాలు వాటి అర్థాలను మార్చుకున్నప్పటికీ, ఆధునిక గ్రీక్ పదజాలంలోని అత్యధిక పదాలు నేరుగా ప్రాచీన గ్రీకు నుంచి వచ్చి చేరాయి. విదేశీ మూలం గల పదాలు ప్రధానంగా లాటిన్, వెనీషియన్ మరియు టర్కిష్ నుండి వచ్చి చేరాయి. గ్రీకు భాషకు సంబంధించి పురాతన కాలాల్లో గ్రీకులోకి ఆదాన పదాలు గ్రీకు పదనిష్పత్తులను సంగ్రహించాయి, అందుచేత అవి విదేశీ మూల పదాన్ని మాత్రమే వదిలిపెట్టాయి. ఆధునిక ఆదాన పదాలు (20వ శతాబ్దం నుంచి వచ్చి చేరినవి), ప్రత్యేకించి ఫ్రెంచ్ మరియు ఇంగ్లీష్ నుండి వచ్చి చేరినవి ఆశ్చర్యకరంగా పదనిష్పత్తులను పొందలేదు.
గ్రీకు ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబం యొక్క స్వతంత్ర శాఖ. బహుశా దీనికి అత్యంత సన్నిహితంగా ఉన్న ప్రాచీన భాషలు, ప్రాచీన మాసిడోనియన్ (కొంతమంది భాషా పండితులు దీన్ని గ్రీకు భాషా మాండలికంగా సూచిస్తున్నారు) మరియు ఫ్రీజియన్‌లు కావచ్చు, అయితే సమగ్ర పోలికకు అనుమతించడానికి తగినంతగా ఇది నమోదు చేయబడలేదు. గ్రీకు చాలా సన్నిహతంగా ఆర్మేనియన్‌కు సంబంధించిన భాషగా కనబడుతోందని కొంతమంది ఇండో-యూరోపియనిస్టు భాషా శాస్త్రకారులు పేర్కొంటున్నారు, (వీటిని కూడా చూడండి గ్రాసియో-ఆర్మేనియన్) మరియు ఇండో-ఇరానియన్ భాషలు (చూడండి ఇండో-యూరోపియన్ సజీవ భాషలలో గ్రాసియో-ఆర్యన్).[16][17][18]
Greek alphabet Αα Alpha Νν Nu Ββ Beta Ξξ Xi Γγ Gamma Οο Omicron Δδ Delta Ππ Pi Εε Epsilon Ρρ Rho Ζζ Zeta Σσς Sigma Ηη Eta Ττ Tau Θθ Theta Υυ Upsilon Ιι Iota Φφ Phi Κκ Kappa Χχ Chi Λλ Lambda Ψψ Psi Μμ Mu Ωω Omega History Archaic local variants Diacritics Ligatures Numerals ϛ (6)ϟ (90)ϡ (900) Use in other languages Bactrian Coptic Albanian Related topics Use as scientific symbols Book Category Commonsvt
లీనియర్ B అనేది మైసీనియన్ గ్రీక్‌‌ని రాసేందుకు ఉపయోగించబడిన మొట్టమొదటి లిపి. క్రీ.పూ. 15వ శతాబ్దికి ముందే ప్రమాణీకరించబడిన ఈ లిపి గ్రీకు భాషలో మొట్టమొదటి లిపి రూపం (దీని పూర్వీకురాలైన లీనియర్ A ఈ రోజు ఎవరికీ అర్థం కావడం లేదు). ఇది ప్రాథమికంగా ఒక అక్షర లేఖన పద్ధతి, దీన్ని ఎట్టకేలకు 1950లలో మైఖేల్ వెంట్రిస్ మరియు జాన్ చాడ్విక్‌లు అవగతం చేసుకున్నారు.
గ్రీకు భాషను రాసేందుకు ఉపయోగించబడిన మరొక పద్ధతి సైప్రియట్ అక్షరమాల, ఇది మధ్యస్థాయి సైప్రో-మైనోయన్ అక్షరమాలద్వారా లీనియర్ Aకి వారసురాలు), ఇది లీనియర్ Bకి సన్నిహితంగా ఉంటుంది కాని వర్ణ క్రమాన్ని ప్రతిబించించడానికి కొంతమేరకు భిన్నమైన అక్షర సంప్రదాయాలను ఉపయోగిస్తుంది. సైప్రియట్ అక్షరమాల అనేది క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం నుంచి సైప్రస్‌లో వాడుకలో ఉండేది, ఇది ప్రామాణిక గ్రీక్ వర్ణమాలకు దారి కల్పిస్తూ, సాంప్రదాయిక యుగం చివరి దశలో క్రమంగా పరిత్యజింపబడింది.
గ్రీకు భాష దాదాపు క్రీ.పూ. 9వ శతాబ్దినుంచి గ్రీక్ వర్ణమాలలో రాయబడుతూ వచ్చింది. ఇది అచ్చులను ప్రాతినిధ్యం వహించే కొన్ని అక్షరాలను స్వీకరించడే ఆవిష్కరణతో వర్ణం ఫొనీషియన్ వర్ణమాలను మెరుగుపర్చడం ద్వారా సృష్టించబడింది. సాంప్రదాయిక గ్రీకులో, సాంప్రదాయిక లాటిన్‌లో లాగే పెద్ద-బడి (అప్పర్-కేస్) అక్షరాలు మాత్రమే ఉనికిలో ఉన్నాయి. చిన్న-బడి (లోయర్-కేస్) గ్రీకు అక్షరాలు సిరా మరియు ఈక ఉపయోగంతో వేగవంతమైన, మరింత సౌకర్యవంతమైన గొలుసుకట్టు రాత శైలిని అలవర్చుకునేందుకోసం మధ్యయుగాల వ్రాయసకాళ్ల ద్వారా మెరుగుపర్చబడినాయి. నేడు ఉపయోగంలో ఉన్న వర్ణమాల రకం ఒకప్పటి యాస రకానికి సంబంధించినది, దీన్ని క్రీ.పూ. 403లోని సాంప్రదాయిక శ్రేష్ఠ శైలిలో రాసేందుకు ప్రవేశపెట్టారు.
ఆధునిక గ్రీక్ వర్ణమాల 24 అక్షరాలు కలిగి ఉంది, ప్రతి ఒక్కటీ ఒక పెద్దక్షరం (పెద్దదిగా రాసిన మొదటి అక్షరం) మరియు చిన్నబడి (చిన్నదిగా రాసిన మొదటి అక్షరం) రూపంలో ఉంటుంది. గ్రీక్ వర్ణమాలలో 18వ అక్షరమైన సిగ్మా అదనపు చిన్న బడి రూపం (ς)ని కలిగి ఉంటుంది. దీన్ని తుది స్థానంలో ఉపయోగిస్తారు:
అక్షరాలకు అదనంగా, గ్రీక్ వర్ణమాల అనేక భేదసూచక చిహ్నాలను కలిగి ఉంది. మూడు విభిన్న యాస చిహ్నాలు (గంభీర స్వరం, అనుదాత్తం మరియు స్వరితం), వాస్తవంగా ఊనిక అచ్చుపై వివిధ స్వర యాస రూపాలలో సూచిస్తుంది, శ్వాస చిహ్నాలు అని చెప్పబడుతున్న (మొరటు మరియు మృదు శ్వాస)లను మొదట్లో చిహ్నాల ఉనికికి లేదా పదం-ప్రారంభం /h/ లేనప్పుడు మాత్రమే ఉపయోగించేవారు మరియు భేదసూచక చిహ్నాలు, అచ్చు యొక్క సంపూర్ణ అక్షర విలువను గుర్తించడానికి ఉపయోగించబడేవి లేకుంటే అది జంటక్షరంలో భాగంగా చదవబడేది. హెల్లెనిస్టిక్ కాలంలో ఈ చిహ్నాలను పరిచయం చేయటం జరిగింది. చేతిరాతలో అనుదాత్తం యొక్క వాస్తవ ఉపయోగం, 20వ శతాబ్ది చివర్లో కచ్చితమైన ఏకీకృత వాడుకకు అనుకూలంగా వేగంగా క్షీణించిపోయింది మరియు ఇది ముద్రాపనశాస్త్రంలో మాత్రమే కొనసాగించబడుతోంది.
1982లో రాత సంస్కరణల తర్వాత, అనేక భేద సూచకాలను ఉపయోగించడం లేదు. అప్పటినుంచి, ఆధునిక గ్రీక్ చాలావరకు సాధారణ ఏకదిష్ట లేఖనశాస్త్రం (లేదా ఏకదిష్ట వ్యవస్థ)లో రాయబడుతోంది, ఇది కచ్చితమైన యాస మరియు భేద సూచకాన్ని కోరుతుంది. సాంప్రదాయిక వ్యవస్థ, ఇప్పుడు పోలిటోనిక్ లేఖన శాస్త్రం (లేదా పోలిటోనిక్ వ్యవస్థ) అని పిలువబడుతోంది, ప్రాచీన గ్రీకును గురించి రాయడానికి ఇప్పటికీ దీనిని అంతర్జాతీయంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
గతంలో గ్రీక్ భాషను సందర్భానుసారంగా లాటిన్ వర్ణమాలలో రాసేవారు, ప్రత్యేకించి వెనెషియన్ పాలనలో లేదా గ్రీకు కేథలిక్కుల ద్వారా (మరియు ఫ్రాగొలెవంటినికా లేదా ఫ్రాగోచియోటికా ) అని పిలిచేవారు, ఇటీవలికాలంలో దీన్ని ఆన్‌లైన్ కమ్యూనికేషన్లలో తరచుగా లాటిన్ వర్ణమాలలోనే రాస్తూ వస్తున్నారు (దీన్ని గ్రీక్‌లిష్అని పిలుస్తున్నారు).[19]
గ్రీకు భాష, సంస్కృతి కోసం అమెరికన్ ఫౌండేషన్ ఆధునిక గ్రీకు రూపాలు
W. సిడ్నీ అలన్, వోక్ష్ గ్రేషియా - ముఖ్యమైన గ్రీక్ భాష ఉచ్చారణకై మార్గదర్శి . కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 1968-74. ISBN 0-691-06962-X. రాబర్ట్ బ్రౌనింగ్, మధ్యయుగ మరియు ఆధునిక గ్రీక్, కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 2వ ఏడిషన్ 1983, ISBN 0-521-29978-0.
పురాతన భాష నుంచి ఆధునిక గ్రీక్ అభివృద్ధికి సంబంధించిన అద్భుతమైన మరియ సంక్షిప్త చారిత్రక సమాచారం.
క్రోస్బి మరియు స్కేఫ్ఫర్, ఏన్ ఇంట్రడక్షన్ టు గ్రీక్, అల్లిన్ మరియు బకన్, Inc. 1928. పురాతన గ్రీకు భాషకు చెందిన పాఠశాల వ్యాకరణం డియోనిసియస్ అఫ్ త్రేస్, , "Τέχνη γραμματική", c.100 BC డేవిడ్ హాల్టన్, పీటర్ మాక్రిడ్జ్, మరియు ఐరిన్ ఫిలిప్పకి-వార్బర్టన్, గ్రీక్: A ఆధునిక భాష యొక్క సమగ్రమైన నిఘంటువు, రూట్లేడ్జ్, 1997, ISBN 0-415-10002-X. 0}ఆధునిక గ్రీకు యొక్క ప్రస్తావన వ్యాకరణం. జేఫ్ఫ్రే హోర్రోక్స్, గ్రీక్: భాష మరియు వాటి యొక్క వక్త ల యొక్క చరిత్ర (లాంగ్మన్ లింగ్విస్టిక్ లైబ్రరీ). ఆడిసన్-వెస్లే, 1997. ISBN 0-912616-87-3. మైసీనియన్ నుంచి ఆధునిక కాలం దాకా. బ్రియన్ న్యూటన్, ది జేనరేటివ్ ఇంటర్ప్రిటేషన్ అఫ్ డయాలేక్ట్: ఏ స్టడి అఫ్ మోడరన్ గ్రీక్ ఫోనోలజి, కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 1972, ISBN 0-521-08497-0. ఆన్ద్ర్యు సిహ్లేర్, "ఏ న్యూ కంపారటివ్ గ్రామ్మర్ అఫ్ గ్రీక్ అండ్ లాటిన్", ఆక్ష్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 1996. దాని ఇండో-యూరోపియన్ మూలాల నుంచి పురాతన గ్రీకు భాషకు చెందిన చారిత్రక వ్యాకరణం.
గ్రీకు అభివృద్ధికి సంబంధించిన తొలి దశలకు చెంది ఉపయోగపడే హ్యాండ్ బుక్, కాని దీనిలో కొన్ని కొత్త అంశాలున్నాయి కాని కాలక్రమ వివరణ లేదు
హెర్బర్ట్ వైర్ స్మిత్, గ్రీక్ వ్యాకరణం, హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 1956 (మార్చబడిన ఏడిషన్), ISBN 0-674-36250-0. సాంప్రదాయిక గ్రీకు యొక్క ప్రామాణిక వ్యాకరణం.
అటిక్ మాండలికంపై ప్రధానంగా దృష్టి పెడుతుంది, ఇతర మాండలికాలు మరియు హోమర్ కాలపు మాండలికాలను తులనాత్మకంగా తక్కువగా పరిశీస్తుంది Kunstsprache .
, కొలంబియా ఎలెక్ట్రానిక్ ఎన్‌సైక్రోపీడియా. , గ్రీకు భాషా చరిత్రపై ఉపయోగపడే సమాచారం, గ్రీక్ అధ్యయనానికి ఆధునిక భాషాశాస్త్ర అన్వయం మరియు గ్రీక్ నేర్చుకోవడానికి ఉపకరణాలు.
, గ్రీక్ భాష మరియు భాషా శాస్త్ర విద్యపై పోర్టల్
నిఘంటువులతో సహా సాంప్రదాయిక భాషలు, సాహిత్యాల అధ్యయనానికి ఉపయోగించే అనేక పుటలను కలిగి ఉంది
, కాలిఫోర్నియా యూనివర్శిటీ యొక్క బెర్క్‌లీ భాషా కేంద్రం
Greek-Language.com హెలెనిస్టిక్ గ్రీకు భాషపై ఉచిత ఆన్‌లైన్ వ్యాకరణాన్ని అందజేస్తుంది.
, ఈ షేర్‌వేర్ ప్రోగ్రామ్ గ్రీకు కొత్త నిబంధనను నేర్చుకోవడంపై దృష్టిపెట్టింది
(in Greek) , గ్రీకు భాషను బోధిస్తున్న వారికి మద్దతు ఇవ్వడానికి ఏర్పడిన వెబ్‌సైట్.
గ్రీక్ కొత్త నిబంధనను చదివి నేర్చుకోవడంలో విద్యార్థులకు సహాయపడేందుకు రూపొందించబడిన మూడు పట్టభద్ర కోర్సులు
(in Greek) (నిఘంటువులు మరియు పదజాల చర్చావేదిక) , రెండు ఆన్‌లైన్ శబ్దకోశాల వర్ణనలు (సరైన లింకులతో పాటు) మరియు అచ్చులో గ్రీకు శబ్దకోశాలు. (ఆధునిక గ్రీకు) పదాల లింగం మరియు రకంతో , అన్ని రకాల గ్రీకు నిఘంటువులు(పురాతన, హెల్లెనిస్టిక్, మధ్యయుగ, ఆధునికకాలం). , S.C. ఉడ్‌హౌస్ యొక్క 1910 నిఘంటువు నుంచి స్కాన్ చేసిన ఇమేజీలు. , ఇంగ్లీష్ - గ్రీక్ నిఘంటువు. , గ్రీకు-ఇంగ్లీష్ <> ఇంగ్లీష్-గ్రీక్ మరియు గ్రీక్-టర్కిష్ <> టర్కిష్-గ్రీక్ నిఘంటువు.
, అన్వేషించదగిన క్రమానుగత సమాచారపు విస్తృత జాబితా. (in Greek) , ఆధునిక గ్రీక్ సాహిత్యం మరియు సంస్కృతిని ప్రోత్సహించడానికి నెలకొల్పిన లాభేతర సంస్థ. , ఆధునిక గ్రీకు టెక్స్టులు/పుస్తకాలుతో కూడిన భారీస్థాయి ఇ-లైబ్రరీ. , అన్ని కాలాలలోని గ్రీకు భాషలో అన్ని దశలకు చెందిన ఇ-పుస్తకాల భారీ సేకరణ.
వర్గం:ఏకీకరణ భాషలు వర్గం:గ్రీక్ భాష వర్గం:అల్బేనియా భాషలు వర్గం:ఆర్మేనియా భాషలు వర్గం:సైప్రస్ భాషలు వర్గం:జార్జియా భాషలు(దేశం) వర్గం:గ్రీసు భాషలు వర్గం:కలేబ్రియా భాషలు వర్గం:అపులియా భాషలు వర్గం:రొమేనియా భాషలు వర్గం:టర్కీ భాషలు వర్గం:ఉక్రేనియన్ భాషలు వర్గం:గ్రీకు భాషలు వర్గం:SVO భాషలు