శేషదాసులు
శేషదాసులు మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ధరూర్ గ్రామానికి చెందిన గొప్ప వాగ్గేయకారుడు. పరమ భక్తుడు. గద్వాల సంస్థానం పాలనలో కరణం.
శేషదాసులు ఈశ్వర నామ సంవత్సరం (1817) కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి రోజున జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు పద్మమ్మ, తిమ్మన్నలు. శేషదాసులు భరధ్వజ గోత్రజులు. యజుః శాఖాధ్యయనులు. ఉత్తరాది మఠస్తులు. అపరోక్ష జ్ఞానులు అని వీరికి ప్రతీతి. వీరి జన్మనామం శేషప్ప. మల్దకల్ తిమ్మప్ప స్వామికి పరమ భక్తులు. ఇతనికి వెంకమ్మ, సుబ్బమ్మ అను ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు. వెంకమ్మ ద్వారా వీరికి లక్ష్మమ్మ, తిమ్మన్న, గోవిందప్ప, భీమన్న అను నలుగురు సంతానం.
వీరు గద్వాల సంస్థానం పాలనలో సీతారామ భూపాలుడికాలంలో ధరూర్ గ్రామ కరణంగా పనిచేశారు. గ్రామ కరణీకపు లెక్కల్లో వచ్చిన ఏదో చిన్న పొరపాటుకు సంస్థానపు రాణి వెంకటలక్ష్మమ్మ ఇతనిని తోటి కరణాల ముందు ఘోరంగా అవమానించింది. ఆ అవమాన భారం భరించలేక ఆత్మహత్య చేసుకోవాలని సిద్ధపడ్డాడు.
ఆత్మహత్య చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్న శేషప్ప ధరూర్‌లో తల్లిదండ్రులకు చెప్పాపెట్టకుండా కృష్ణానది సమీప గ్రామమైన పెద్ద చింతరేవులకు వచ్చాడు. గ్రామానికి సమీపంలోని అటవీ ప్రాంతంలో ఓ పుట్టలో చేయి పెట్టి చనిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఆ రాత్రి పుట్టలో చేయి పెట్టి అలాగే నిద్రపోయినాడు. కాని ఏ సర్పం అతనిని కాటు వేయలేదు. సరికదా ఆ రోజు రాత్రి శ్రీఆంజనేయ స్వామి కలలో కనిపించి "నీవు ఆత్మహత్యా ప్రయత్నం విరమించుకో, నేను ఈ పుట్టలో ఉన్నాను. నన్ను భయటకి తీసి, నా సేవ చేసుకో "మని అజ్ఞాపించాడట. మరుసటి రోజు స్వామి వారు చెప్పినట్లుగానే పుట్టను తవ్వి చూడగా స్వామి వారి విగ్రహం కనిపించింది. విగ్రహాన్ని బయలుపరిచి, పక్కనే ఉన్న కృష్ణానదిలో నుంచి నీరు తెచ్చి అభిషేకం చేశాడు. ఆ విధంగా రెండు రోజులు తిండితిప్పలు మాని స్వామి వారి సేవలో గడిపాడు. చింతరేవులకు సమీప గ్రామమైన రేవులపల్లికి చెందిన కరణం తిమ్మయ్య శేషప్పకు ఎంతో సహాకరించి, స్వామి వారి సేవకు తోడ్పడ్డాడు. శ్రీవ్యాసరాయలచే ప్రతిష్టింపబడిన చింతరేవుల ఆంజనేయస్వామి శేషప్ప ద్వారా బాహ్యప్రపంచానికి పరిచయమయ్యారు. స్వామి వారి సేవలో పునీతులైన శేషప్ప, తల్లిదండ్రులు వచ్చి వేడుకొని ధరూర్ గ్రామానికి రమ్మన్నా, నిరాకరించి ఇక్కడే 20 సంవత్సరాలపాటు స్వామి వారి సేవలో గడిపారు.
శేషప్పకు ముగ్గురు గురువులు. వారు విజయదాసులు, పురంధరదాసులు, గోపాలదాసులు. వీరిలో ఒకరు దాస గురువు. ఇంకొకరు ఆధ్యాత్మిక గురువు. మరొకరు సాహిత్య గురువు. శేషప్ప చింతరేవుల ఆంజనేయస్వామి ఆరాధానానంతరం కర్ణాటకలోని చిప్పగిరికి వెళ్ళిపోయారు. అక్కడ విజయదాసుల వారి శిష్యరికం చేసి, దాస వృత్తిని స్వీకరించారు. గురువు గారిచే "శ్రీ గురు విజయ విఠల" అను అంకితనామాన్ని పొందారు. చిప్పగిరి నుండి తమ వంశ ఆరాధాన దైవం ఐన తిమ్మప్ప స్వామి వెలసిన మల్దకల్ క్షేత్రానికి వచ్చాడు. అక్కడే శ్రీ పురంధరదాసు శిష్యరికం చేసి హరిదాసుగా, శేషదాసుగా మారిపోయాడు. ఈ క్షేత్రంలోనే గురువు గోపాలదాసు సూచనలతో సాహిత్య రచనకు పూనుకున్నారు.
చిప్పగిరి నుండి మల్దకల్‌కు వచ్చిన శేషదాసు తిమ్మప్ప స్వామి సేవలో జీవితాన్ని గడిపారు. ఇక్కడి స్వామి వారి పాదాల చెంతకు భాగీరథిని తీసుకవచ్చిన అపర భగీరథుడని శేషదాసుల వారికి పేరుంది. వీరు వాగ్గేయకారుడిగా మారింది కూడా మల్దకల్‌లోనే. ఇక్కడే వీరు ఎంతో మంది శిష్యులకు జ్ఞాన బోధ చేశారు. వీరి శిష్యులలో భీమాచార్యులు ముఖ్యులు. ఇక్కడ వీరికి సంబంధించిన ఆరాధనా పీఠం, వారు గడిపిన సత్రం ఉన్నాయి.
మల్దకల్‌లో పురంధరదాసు, గోపాలదాసుల శిష్యరికం వలన సాహిత్యంలో పట్టు సాధించారు. కన్నడంలో అనేక ఉగాబోగములు, సుళాదులు, కీర్తనలు రచించారు. గొప్ప వాగ్గేయకారునిగా కీర్తిని గడించారు.
మల్దకల్ నుండి ధరూర్‌కు తిరిగి వచ్చిన శేషదాసులు తన స్వగృహంలో శ్రీపార్థివ నామ సంవత్సరం, ఉగాది నాడు శ్రీపార్థసారథి స్వామిని ప్రతిష్ఠించాడు.
శేషదాసులు శ్రీ పార్థివ నామ సంవత్సరం (1885), వైశాఖ శుద్ధ అష్టమి నాడు ధరూర్‌లోని స్వగృహంలో పరమపదించారు[1].
1979లో వీరి స్మారకార్థం వీరి వంశస్థులు, భక్తులు కలిసి మల్దకల్‌లో 'శ్రీశేషదాస సేవా సమితి ' ని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సమితి కొంత నిధిని ఏర్పాటు చేసి, ప్రతి సంవత్సరం వైశాఖ శుద్ధ అష్టమి నాడు శేషదాసుల ఆరాధనోత్సవాలు నిర్వహిస్తుంది. శేషదాసుల కృతుల ముద్రణ, దాస సాహిత్యం, శ్రీమధ్వ సిద్ధాంత గ్రంథాల ముద్రణ మొదలగు పనులను చేపట్టింది.
శేషదాసుల జీవితం, మహత్తు మొదలగు విషయాలను తెలియజేస్తూ శ్రీరఘుదాంత తీర్థులు సంస్కృతంలో రాసిన గ్రంథం ఇది. దీనిని కన్నడంలోకి శ్రీమధ్వరావు ఉప్పలి, తెలుగులోకి శ్రీమాళిగి భీమసేనాచార్యలు అనువదించారు.
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ప్రాచీన కవులు వర్గం:కన్నడ వాగ్గేయకారులు వర్గం:1817 జననాలు వర్గం:1885 మరణాలు వర్గం:పాలమూరు జిల్లా వాగ్గేయకారులు