తోడేరు
తోడేరు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, పొదలకూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పొదలకూరు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నెల్లూరు నుండి 24 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 576 ఇళ్లతో, 2154 జనాభాతో 2205 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1067, ఆడవారి సంఖ్య 1087. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 810 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 221. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592060[1].పిన్ కోడ్: 524345.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి పొదలకూరులో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పొదలకూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ నెల్లూరులో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పొదలకూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి.
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
తోడేరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
తోడేరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అడవి: 320 హెక్టార్లు వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 389 హెక్టార్లు వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 50 హెక్టార్లు శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 92 హెక్టార్లు తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 36 హెక్టార్లు వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 485 హెక్టార్లు సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 174 హెక్టార్లు బంజరు భూమి: 85 హెక్టార్లు నికరంగా విత్తిన భూమి: 570 హెక్టార్లు నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 518 హెక్టార్లు వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 311 హెక్టార్లు
తోడేరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బావులు/బోరు బావులు: 163 హెక్టార్లు చెరువులు: 147 హెక్టార్లు
తోడేరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ఈ గ్రామంలోని యాదవుల ఆరాధ్యదైవమయిన గంగమ్మ తల్లికి. ఏటా పొంగళ్ళు పెట్టి కొలువు నిర్వహించటంతో గ్రామంలో పాడిపంటలు ఎలాంటి ఇబ్బందులూ లేకుండా సుభిక్షంగా ఉండేటందుకు కొలువు చేయటం ఆనవాయితీగా వస్తున్నది, స్త్రీల సంఖ్య పొంగళ్ళు పెట్టి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. శని, ఆదివారాలు రెండురోజులు కొలువు చేసి అదివారం రాత్రి దేవతను గ్రామంలో ఊరేగిస్తారు. [1]
వందల సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఈ ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరడంతో, 1997 లో నూతన ఆలయాన్ని నిర్మించి అమ్మవారికి ప్రాణప్రతిష్ఠచేసి, ప్రతి సంవత్సరం ఉత్సవాలు వైభవంగా నిర్వహించుచున్నారు. పాడిపంటలు, పచ్చని పైర్లతో కళకళలాడే గ్రామానికి, ఎలాంటి చీడపీడలు తగలకుండా చల్లగా చూసే గ్రామశక్తి మహంకాళమ్మ అమ్మవారి పొంగళ్ళను, ఆదివారం, సోమవారం నిర్వహించే కొలువు పొంగళ్ళు, గ్రామమంతా కలిసికట్టుగా జరుపుకోవటం గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఆనవాయితీగా వచ్చుచున్నది. తాజాగా, 2014వ సంవత్సరంలో, జూన్-29, ఆదివారం, ఉదయం ఆరు గంటలకు అమ్మవారికి అభిషేకాలు, విశేషపూజలు నిర్వహించారు. [2] ఈ ఆలయంలో 2014, ఆగష్టు-8, రెండవ శ్రావణ శుక్రవారం ఉదయం వరలక్ష్మీ వ్రతం నిర్వహించెదరు. ఉదయం అమ్మవారికి ఏకరుద్రాభిషేకం, పంచామృతాభిషేకం, సహస్రనామ కుంకుమార్చన, పుష్పార్చన, అనంతరం మద్యాహ్నం భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించెదరు. [3]
[1] ఈనాడు నెల్లూరు/సర్వేపల్లి; అక్టోబరు-1, 2013. 1వ పేజీ. [2] ఈనాడు నెల్లూరు/సర్వేపల్లి; 2014, జూన్-30; 2వ పేజీ. [3] ఈనాడు నెల్లూరు/సర్వేపల్లి; 2014, ఆగష్టు-7; 2వపేజీ.