ఆళ్లగడ్డ
ఆళ్లగడ్డ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము.[1] మరియు అదేపేరు గల మండలమునకు కేంద్రము. పిన్ కోడ్: 518543.ఇది సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 43 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 7256 ఇళ్లతో, 29789 జనాభాతో 1026 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 14830, ఆడవారి సంఖ్య 14959. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4739 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 827. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594542[2].పిన్ కోడ్: 518543.
గ్రామంలో ఆరుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 21, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు 14, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 9, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు ఏడు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు 9, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఏడు ఉన్నాయి. 4 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు, 3 ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాలలు ఒక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాలఉంది. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కె. కందుకూరులో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం నంద్యాల లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
ఆళ్లగడ్డలో ఉన్న ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, 8 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో 9 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు 9 మంది, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. ఏడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతి పంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగు నీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీటిని నేరుగా జల వనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
ఆళ్లగడ్డలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
ఆళ్లగడ్డలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 216 హెక్టార్లు వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 42 హెక్టార్లు వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 65 హెక్టార్లు సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 11 హెక్టార్లు బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు నికరంగా విత్తిన భూమి: 687 హెక్టార్లు నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 635 హెక్టార్లు వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 68 హెక్టార్లు
ఆళ్లగడ్డలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కాలువలు: 2 హెక్టార్లు* బావులు/బోరు బావులు: 66 హెక్టార్లు
ఆళ్లగడ్డలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి, కందులు, ప్రత్తి
ఆళ్ళగడ్డ గ్రామానికి మొదట వాడుకలో వున్న పేరు "ఆవులగడ్డ".ఆళ్ళగడ్డ గ్రామం కళలకు,ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన శిల్పాచార్యులకు పెట్టింది పేరు. ఆళ్ళగడ్డ గ్రామంలో విశ్వబ్రాహ్మణ కులానికి చెందిన పారంపర్య శిల్పాచార్యులు దురుగడ్డ వంశీకులు శిల్పకళలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పేరుపొందారు. వీరి వంశంలోని దురుగడ్డ బాలవీరాచారి (1926–1986),మహాశిల్పి బిరుదాంకితులు దురుగడ్డ బాలవీరాచారిని 1975 లో జరిగిన ప్రపంచ మొట్ట మొదటి తెలుగు మహా సభల్లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వారు విశిష్టంగా సత్కరించారు.అలాగే దురుగడ్డ రామాచారి (1935–2008) తెలుగు యూనివర్సిటీలో శిల్ప విభాగంలో ప్రొఫెసర్‌గా విధులు నిర్వహించారు.
ఆళ్లగడ్డ పట్టణంలోని విశ్వరూప పారిశ్రామిక నగర్లో అతి పురాతనమైన,అత్యంత శక్తివంతమైన శ్రీ కాళికాంబ దేవాలయం ఉంది.ఆళ్లగడ్డ ప్రాంతం ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన విశ్వబ్రాహ్మణ రాతి శిల్పాచార్యులకు,దారు శిల్పాచార్యులకు కొలవు.అలాంటి ఈ గ్రామంలో వెలసిన శ్రీ కాళికామాత,విశ్వబ్రాహ్మణుల కులదైవంగా,పుర ప్రజల కోరికలు తీర్చే దేవతగా,విరాజిల్లుతూ ఉంది.
ఆళ్ళగడ్డ పట్టణము RTC బస్టాండు నకు అతి సమీపంన అర్ద కిలోమీటరు దూరంలో ఆళ్ళగడ్డ నుండి కడప వెళ్ళు దారిలో పెట్రోలు బానికి దాటి 150మీటర్లు వెళ్ళి కడివైపు తిరిగి 100 మీటర్లు వెళ్ళినచో గాయత్రీ నగర్ యందు గాయత్రీ మాత దేవాలయం ఉంది. ఇక్కడ ప్రతీ శుక్రవారము విశేష పూజలు నిర్వహింపబడును.
పాతకందుకూరు దర్శనీయ ప్రదేశాలు గంగమ్మ తల్లి దేవాలయం
ఆళ్ళగడ్డ పట్టణము నకు అతి సమీపంలో 4.5కి.మీ దూరంలో ఆళ్ళగడ్డ నుండి జమ్మలమడుగు వెళ్ళు దారిలో పాతకందుకూరు గ్రామంలో గంగమ్మ తల్లి దేవాలయం ఉంది.
బ్రహ్మం గారి దేవాలయం ఆళ్ళగడ్డ పట్టణము నకు అతి సమీపంలో 5కి.మీ దూరంలో ఆళ్ళగడ్డ నుండి జమ్మలమడుగు వెళ్ళు దారిలో పాతకందుకూరు గ్రామంలో గంగమ్మ తల్లి దేవాలయం నుండి 450 మీటర్ల దూరంలో ఉంది. కాలభైరవ దేవాలయం
ఆళ్ళగడ్డ పట్టణము నకు అతి సమీపంలో 6.కి.మీ దూరంలోపాతకందుకూరు నుండి కోటకందుకూరు వెళ్ళుదారిలో పాతకందుకూరు గ్రామం పొలిమేర యందు కాలభైరవ (సోములభైరవ) ఆలయం ఉంది. ఈ కాలభైరవ (సోములభైరవ) దేవాలయం</i>ను ఈ మధ్యకాలంలో పునర్నిర్మాణం చేయబడింది. ఈ భైరవ ఆలయం</i>లో ప్రతీ మాసమున బహుళ అష్టమి నాడు స్వామి వారికి విశేష పూజలు, అన్నదానం నిర్వహించబడుతున్నాయి. ఈ ఆలయంనకు అతిసమీపంన శివాలయం ఉంది.
ఆళ్ళగడ్డ కాళికాంబ ఆలయం కాళికాంబ ఆలయ ధ్వజస్తంభ నిర్మాణ ఆహ్వానం
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు