Ulaya
Ulaya (asili ya jina ni neno la Kiarabu ولاية, wilaayatun[1]; inaitwa pia Uropa) ni bara lenye eneo la km² 10,600,000 tu, lakini wakazi ni milioni 700.
Wengi wenye asili ya Ulaya wakati wa ukoloni walitawanyika duniani, hasa Amerika, wakiathiri kote upande wa lugha, utamaduni na dini.
Katika karne ya 20, baada ya vita kuu mbili, nchi mbalimbali za Ulaya zilianza kushirikiana kwa njia mbalimbali:
Baraza la Ulaya lina nchi wanachama 47 Mkutano wa usalama na ushirikiano katika Ulaya (Marekani na Kanada ni wanachama pia) Umoja wa Ulaya wenye nchi wanachama 28 tangu mwaka 2013.
Katika orodha inayofuata kanda zinatajwa katika utaratibu wa Umoja wa Mataifa (UN categorisations/map). Lakini utaratibu huo haukubaliki ndani ya Ulaya kwa nchi za Ulaya ya Kati. Wajerumani, Waaustria, Waswisi, Wacheki, Waslovakia na Wapoland hukubaliana ya kwamba wenyewe si Ulaya ya Magharibi wala ya Mashariki ila Ulaya ya Kati. Kuna majadiliano kuhusu mipaka ya kanda hili yasiyokwisha bado, kwa mfano suala la Hungaria au Latvia.
Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2002 takriban)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Ulaya ya Mashariki: Belarus207,60010,335,38249.8Minsk Bulgaria110,9107,621,33768.7Sofia Ucheki78,86610,256,760130.1Praha Hungaria93,03010,075,034108.3Budapest Moldova33,8434,434,547131.0Kishineu Poland312,68538,625,478123.5Warshawa Romania238,39121,698,18191.0Bukarest Urusi (2)3,960,000106,037,14326.8Moscow Slovakia48,8455,422,366111.0Bratislava Ukraine603,70048,396,47080.2Kiev Ulaya ya Kaskazini: Denmark43,0945,368,854124.6Kopenhagen Estonia45,2261,415,68131.3Tallinn Visiwa vya Faroe (Denmark)1,39946,01132.9Tórshavn Finland337,0305,183,54515.4Helsinki Guernsey (3)7864,587828.0St Peter Port Iceland103,000279,3842.7Reykjavík Eire (Ireland )70,2803,883,15955.3Dublin Kisiwa cha Man (3)57273,873129.1Douglas Jersey (3)11689,775773.9Saint Helier Latvia64,5892,366,51536.6Riga Lituanya65,2003,601,13855.2Vilnius Norwei324,2204,525,11614.0Oslo Visiwa vya Svalbard and Jan Mayen (Norway)62,0492,8680.046Longyearbyen Uswidi449,9648,876,74419.7Stockholm Uingereza (Ufalme wa Maungano)244,82059,778,002244.2London Ulaya ya Kusini: Albania28,7483,544,841123.3Tirana Andorra46868,403146.2Andorra la Vella Bosnia na Herzegovina51,1293,964,38877.5Sarayevo Kroatia56,5424,390,75177.7Zagreb Gibraltar (Uingereza)5.927,7144,697.3Gibraltar Ugiriki131,94010,645,34380.7Athens Italia301,23057,715,625191.6Roma Masedonia25,3332,054,80081.1Skopje Malta316397,4991,257.9Valletta Montenegro316397,4991,257.9Podgorica Ureno (6)91,56810,084,245110.1Lisbon San Marino6127,730454.6San Marino Serbia102,17310,280,000100.6Belgrad Slovenia20,2731,932,91795.3Lyublyana Hispania (7)498,50640,077,10080.4Madrid Mji wa Vatikani0.449002,045.5Mji wa Vatikani Ulaya ya Magharibi: Austria83,8588,169,92997.4Vienna Ubelgiji30,51010,274,595336.8Brussels Ufaransa (8)547,03059,765,983109.3Paris Ujerumani (Udachi)357,02183,251,851233.2Berlin Liechtenstein16032,842205.3Vaduz Luxemburg2,586448,569173.5Luxemburg Monako1.9531,98716,403.6Monako Uholanzi (9)41,52616,318,199393.0Amsterdam, Den Haag Uswisi41,2907,301,994176.8Bern Asia ya Magharibi: Armenia (10)29,800——Yerevan Azerbaijan (11)39,7304,198,491105.7Baku Kupro (12)5,995780,133130.1Nikosia (Lefkosa) Georgia (13)}49,2402,447,17649.7Tbilisi Uturuki (14)24,37811,044,932453.1Ankara Asia ya Kati: Kazakhstan (15)370,3731,285,1743.4AstanaTotal10,431,299709,022,06168.0
1. Kanda zinazotajwa (Ulaya ya Kusini – magharibi n.k.) zinafuata utaratibu wa Umoja wa Mataifa . Nchi kadhaa zinazotajwa hapo chini zinaweza kuhesabiwa kuwa sehemu ya Ulaya na pia bara nyingine (Asia, Afrika, au Oceania). Hii inategemea na namna ya kugawa kontinenti; pia wakazi wenyewe wanaweza kujielewa tofauti na majirani yao.
2. Urusi ni nchi ya kontinenti mbili za Ulaya ya Mashariki na Asia; namba za wakazi na za eneo zimetasjwa kwa ajili ya sehemu ya Kiulaya pekee.
3–5. Guernsey, Kisiwa cha Man, and Jersey ni maeneo ya kujitegemea chini ya Taji la Ufalme wa Uingereza.
6. Namba za Ureno hazijumlishi Visiwa vya Madeira, ambazo ni sehemu ya Ureno magharibi ya Marokko katika Afrika.
7. Namba za Hispania hazijumlishi Visiwa vya Kanari magharibi ya Marokko katika Afrika, wa maeneo ya Ceuta na Melilla ambayo ni sehemu za Hispania kwenye pwani ya Moroko, Afrika ya Kaskazini.
8. Namba za Ufaransa hazijumlishi maeneo yake yaliyopo Amerika ya Kati au Kusini, Bahari Hindi au Oceania.
9. Uholanzi: Idadi ya wakazi ni ya 2004; Amsterdam ni Mji Mkuu lakini Den Haag ni makao makuuy a serikali.
10. Armenia huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki
11. Azerbaijan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.
12. Kupro huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu zisozo chini ya Dola ya Kituruki ya Cyprus.
13. Georgia huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.
14. Uturuki ni nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; namba zinazotajwa zinahusiana na sehemu ndogo ya Magharibi pakee iliyomo Ulaya hasa jimbo lote la Istanbul.
15. Kazakhstan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.