Mfumo radidia
Mfumo radidia (pia: jedwali la elementi, en:Periodic table of elements) ni mpangilio wa elementi za kikemia kufuatana na namba atomia. Mpangilio huanza na namba ndogo. Namba atomia yatokana na idadi ya protoni katika kiini cha atomi.
Elementi hupangwa kwa radidi (periodi) na makundi.
Kuna radidi 7 zinazoonekana kama mstari wa kulala katika mpangilio huo. Kati ya radidi saba radidi na. 1 ina elementi mbili tu yaani hidrojeni na heli. Radidi na. 2 na radidi na. 3 zote zina elementi 8, kuna pia radidi kubwa zaidi.
Makundi yaonekana katika nguzo za kusimama. Kuna makundi 18. Elementi ndani ya kundi moja zina idadi sawa za elektroni za nje yaani kwenye mzingo elektroni wa nje. Kwa hiyo tabia zao zinafanana kikemia. Kwa mfano, kundi la 18 launganisha gesi zisizoathiri elementi nyingine kama vile heli, xenoni na arigoni.
Mfumo radidia ilianzishwa na wanakemia wawili mnamo mwaka 1869, ingawa Mrusi Dimitri Mendeleev (1834-1907) na Mjerumani Julius Lothar Meyer (19 Agosti 1830 - 11 Aprili 1895) walifanya kazi kila mmoja peke yake.
Kundi→123456789101112131415161718Radidi↓11 H2 He23 Li4 Be5 B6 C7 N8 O9 F10 Ne311 Na12 Mg13 Al14 Si15 P16 S17 Cl18 Ar419 K20 Ca21 Sc22 Ti23 V24 Cr25 Mn26 Fe27 Co28 Ni29 Cu30 Zn31 Ga32 Ge33 As34 Se35 Br 36 Kr537 Rb38 Sr39 Y40 Zr41 Nb42 Mo43 Tc44 Ru45 Rh46 Pd47 Ag48 Cd49 In50 Sn51 Sb52 Te53 I54 Xe655 Cs56 Ba* 72 Hf73 Ta74 W75 Re76 Os77 Ir78 Pt79 Au80 Hg81 Tl82 Pb83 Bi84 Po85 At86 Rn787 Fr88 Ra** 104 Rf105 Db106 Sg107 Bh108 Hs109 Mt110 Ds111 Rg112 Cn113 Nh114 Fl115 Mc116 Lv117 Ts118 Og* Lanthanidi57 La58 Ce59 Pr60 Nd61 Pm62 Sm63 Eu64 Gd65 Tb66 Di67 Ho68 Er69 Tm70 Yb71 Lu** Aktinidi89 Ak90 Th91 Pa92 U93 Np94 Pu95 Am96 Cm97 Bk98 Cf99 Es100 Fm101 Md102 No103 Lr
Elementi ndani ya mistari kamili zina isotopi thabiti Elementi ndani ya mistari iliyovunjika zapatikana kama isotopi nururishi tu Elementi ndani ya mistari ya nukta hazipatikani kiasili kwa sababu kiwango cha unururifu ni kubwa kiasi hazidumu hivyo zatengenezwa kwa mitambo (Elementi sintetiki) Elementi bila mistari hazikupatikana bado zimekadiriwa tu.
Mfululizo safu wa kikemia katika mfumo radidia
Metali alikali Metali za udongo alikalini Lanthanidi Aktinide Metali mpito Metali Metaloidi Simetali Halojeni Gesi adimu
Jamii:Fizikia Jamii:Kemia * Jamii:Elementi