Marekani
Muungano wa Madola ya Amerika (kwa Kiingereza: United States of America), inajulikana pia kama Marekani (kwa Kiingereza: United States, US, USA au America), ni nchi inayopakana na Kanada na Meksiko katika Amerika ya Kaskazini, mbali ya kuundwa pia na visiwa vya Hawaii.
Mji mkuu wa Marekani ni Washington DC.
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.
Marekani imeunganisha upana wote wa bara kutoka Bahari ya Atlantiki hadi Pasifiki, ikigawanywa kwa majimbo 48 yanayojitawala.
Eneo hilo lagawiwa katikati na mto mkubwa Mississippi unaoanza mpakani kwa Kanada na kuishia katika Ghuba ya Meksiko.
Jimbo la Alaska liko pia kwenye bara la Amerika Kaskazini upande wa kaskazini kutoka Kanada kuelekea Urusi, lakini halipakani na jimbo lolote la Marekani.
Funguvisiwa ya Hawaii ni jimbo la visiwani katika bahari ya Pasifiki. Ni jimbo la 50 na la mwisho mpaka sasa.
Maeneo ya ng'ambo ya Marekani ni visiwa kadhaa ambavyo ni maeneo ya Kimarekani ingawa si sehemu ya jimbo lolote. Zamani yalikuwa kama makoloni hata kama Marekani ilidai kutokuwa na ukoloni. Siku hizi maeneo haya yamepata viwango mbalimbali vya kujitawala. Kwa kawaida maeneo haya huchagua pia wawakilishi kwa ajili ya bunge la Marekani lakini wawakilishi hao si wabunge wa kawaida, bali wana haki ya kusema na kushauri tu bila haki ya kupiga kura.
Visiwa muhimu kati ya hivyo ni kama ifuatavyo:
Puerto Rico (Karibi) Visiwa vya Virgin vya Marekani (Karibi) Visiwa vya Mariana (Pasifiki) Guam (Pasifiki)
Baadhi ya milima ya Marekani ni: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Mlima Adams - Cascades, Washington Mlima Adams - Milima White, New Hampshire Mlima Alyeska - Alaska
Mlima Baker - Cascades, Washington Mlima Baxter - California Mlima Big Bear - California Mlima Bona (futi 16,550) - Milima Saint Elias , Alaska Mlima Borah - Idaho Mlima Daraja - Red Rock Canyon National Conservation Area, Nevada Mlima Blue Ayubu - New Hampshire Blue Knob (Pennsylvania) Mlima Bristol (NY)
Camel Hump - Milima Green, Vermont Mlima Cannon - Milima White, New Hampshire Cathedral Aina - California Mlima Charleston - Milima Spring, Nevada Mlima Cheaha - foothills ya Appalachian Milima, Alabama Mlima Churchill (futi 15,638) - Milima Saint Elias, Alaska Mlima Columbia - Colorado
Mlima Kideni - California Mlima Denny - Washington Devils thumb - Alaska Devils Tower - Wyoming Mlima Diablo - California Mlima Delano - (futi 12,163), Milima Tushar, Utah
Mlima Elbert (m 4,401) - Sawatch Range, Colorado wa juu katika Rocky Mountains
Mlima Fairweather au Fairweather Mountain (m 4,663; futi 15,300) - Fairweather Range, Glacier Bay National Park, Alaska & British Columbia, Marekani & Kanada, wa juu katika British Columbia Mlima Foraker - Alaska
Gannett Aina - Wyoming Glacier Aina - Cascades, Washington Mlima Glas, California (m 3,395; futi 11,138) Grand Teton - Wyoming Mlima Greylock - Massachusetts
Nusu Dome - California Mlima Hood - Cascades, Oregon Mlima Horsetooth - Colorado Milima Huron - Michigan
Mlima Jefferson - Cascades, Oregon Jobs Aina - Sierra Nevada
Mlima Katahdin - mwisho wa kaskazini wa Appalachian Trail Wafalme Aina - Utah (futi 13,528) wa 7 wa juu katika Marekani
Mlima Lafayette - Milima White, New Hampshire Mlima Lassen - Cascades, California Mlima Lemmon (m 2,791) - Milima Santa Catalina, Arizona Lone Peak, Wasatch Range - (futi 11,253) Utah Longs Aina - Colorado
Mlima Mammoth - California Mlima Mansfield - Milima Green, Vermont Mlima Marathon - Milima Kenai, Alaska Maroon Kengele - Colorado Mlima Marcus Baker - Chugach Range, Alaska Mlima Marcy (futi 5,344) - Milima Adirondack. kilele cha juu cha New York State Mlima Massive - Sawatch Range, Colorado Mauna Loa - Hawaii taz. Oceania. Mlima McKinley au Denali - Alaska (m 6194; futi 20,320) mlima mkubwa katika Amerika ya Kaskazini Mlima Mitchell (futi 6,684) - mlima wa juu wa Appalachians Mlima Monadnock - New Hampshire
Mlima Olympus - Washington Mlima Olympus - Wasatch Range, Utah (futi 9,026)
Pikes Aina - Colorado Milima Porcupine, Michigan
Mlima Rainier (4.392 m) - Cascades, Washington
Mlima Saint Elias (m 5,489) - wa 2 katika Amerika ya Kaskazini San Jacinto Peak (m 3,293) - California Mlima Sanford (futi 16,237) - Milima Saint Elias, Alaska Mlima Shasta - California Mlima Shuksan - Cascades Mlima St Helens - volkeno hai katika Cascades, Washington Mlima Si - Cascades, mfupi lakini maarufu Mlima Snoqualmie - Washington Mlima Stuart - Cascades, Washington Mlima Sunapee, NH
Mlima Timpanogos - Wasatch Range, Utah (futi 11,750) Three Sisters - Oregon Mlima Torbert (11.413ft) - Milima Tordillo, Alaska
Mlima Washington (m 1,917; futi 6,288) - kilele cha juu kabisa katika Marekani kaskazini Mlima Werner - Colorado - eneo la Steamboat Ski Resort Wheeler Aina - pili juu topp Nevada Mlima Whitney (m 4,421; futi 14,497.2) - Sierra Nevada, mlima wa juu kabisa katika Marekani isipokuwa Alaska
Baadhi ya mito ya Marekani ni:
Mto Arkansas Mto Charles Mto Columbia Mto Connecticut Mto Delaware Mto Grande Mto Hudson Mto Merrimack Mto Mississippi Mto Missouri Mto Ohio Mto Potomac Mto Sacramento Mto Saint Lawrence Mto Snake Mto Susquehanna Mto Tennessee Mto Yukon
Nchi ilianza kama mkusanyiko wa makoloni ya Uingereza kwenye pwani ya mashariki ya Amerika ya Kaskazini tangu karne ya 17. Walowezi kutoka Uingereza walijipatia ardhi wakipigana na wenyeji Waindio.
Katika vita ya uhuru wa Marekani makoloni yalipata uhuru wao uliotangazwa mwaka 1776 na kukubaliwa na Uingereza baada ya vita mwaka 1783.
Baadaye Marekani ilipanua eneo lake hadi bahari ya Pasifiki ikatwaa ardhi ya Maindio wazalendo, ikapokea wahamiaji wengi kutoka nchi zote za Ulaya pamoja na watumwa walioletwa kutoka Afrika.
Tangu karne ya 19 wahamiaji walifika pia kutoka Asia, hasa China na Japani.
Katika vita na Hispania na Meksiko Marekani ilipanua eneo lake kwenda kusini.
Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Marekani vilipigwa kuanzia 1861 hadi 1865 kati ya majimbo ya kusini na majimbo ya kaskazini nchini Marekani. Sababu mojawapo muhimu ya vita ilikuwa suala la utumwa. Majimbo ya kaskazini yaliwahi kupiga utumwa marufuku lakini majimbo ya kusini yaliendelea na sheria zilizoruhusu utumwa na matajiri wengi wa kusini walitegemea kazi ya watumwa. Vita vilikuwa virefu na watu 650.000 walikufa, lakini mwishoni kaskazini ilishinda.
Nchi ina wakazi zaidi ya milioni 320, na ina mchanganyiko mkubwa kuliko nyingine zote duniani.
Ingawa Muungano hauna lugha rasmi, majimbo yake 32 yanaipa hadhi hiyo lugha ya Kiingereza, iliyo lugha ya kwanza kwa asilimia 80 ya wakazi.
Wakazi wengine wanatumia lugha nyingine nyingi, hasa kulingana na nchi ya asili ya ukoo wao. Kati ya lugha hizo, inaongoza kwa mbali ile ya Kihispania (12%).
Nchini dini zote zina uhuru mkubwa, tena kwa asilimia 59 ya wakazi dini ina umuhimu wa hali ya juu, tofauti na nchi tajiri nyingine duniani.
Asilimia 70.6 hivi ya wakazi wanafuata Ukristo katika mojawapo ya madhehebu yake, hasa ya Uprotestanti (46.5%), ingawa ile kubwa zaidi ni Kanisa Katoliki (20.8%).
Dini nyingine zina asilimia 4.7, na kati yake inaongoza ile ya Uyahudi (1.9%), ikifuatwa na Uislamu (0.9%).
Abraham Lincoln George Gershwin Herman Wouk James Kirkwood John Kennedy John Michael Talbot Kateri Tekakwitha Leo Sowerby Martin Luther King Thomas Jefferson William Carlos Williams William Saroyan
Orodha ya majimbo ya Marekani Orodha ya Marais wa Marekani Orodha ya chaguzi za Rais wa Marekani Peace Corps Jamii:Marekani Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
, Cite journal requires |journal= (help) , , , , CS1 maint: extra text: authors list (link), , , , , , , , , , Website sources Cite uses deprecated parameter |deadurl= (help) , , , , , , , , , , , , , Cite journal requires |journal= (help)
, from the BBC News from International Futures
Gateway to government sites Official site of the United States House of Representatives Official site of the United States Senate Official site of the President of the United States Official site of the Supreme Court of the United States
Collected by the National Center for Public Policy Research Analysis by the Ontario Consultants on Religious Tolerance Collected links to historical data
Official maps from the U.S. Department of the Interior Wikimedia Atlas of the United States A variety of mapped information relating to health, education, income, and demographics for the U.S.
Jamii:Nchi za Amerika ya Kaskazini Jamii:Nchi za G7 Jamii:Nchi za G8 Jamii:Nchi za G20