Mkuku (kundinyota)
Mkuku (kwa Kilatini na Kiingereza Carina) [1]. ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.
Carina (Mkuku) ilianzishwa kama kundinyota ya pekee katika karne ya 18 kwa hiyo haikujulikana vile kwa mabaharia Waswahili ambayo hata hivyo waliotumia nyota zake kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Shetri (Puppis) na Mkuku (Carina). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. [3] [4]
“Carina” inataja mkuku ambao ni sehemu ya chini kabisa ya chombo cha majini.
Mkuku - Carina iko katika ukanda wa Njia Nyeupe, karibu na kundinyota ya Salibu (Crux), si mbali na ncha ya anga ya kusini.
Inapakana na kundinyota jirani za Kinyonga (Chamaeleon), Nzi (Musca), Kantarusi (Centaurus), Tanga (Vela), Shetri (Puppis), Mchoraji (Pictor) na Panzimaji (Volans).
Mkuku - Carina ni kundinyota kubwa yenye nyota nyingi. Suheli (Carina) au α Carinae ni nyota angavu sana , ni ya pili kwenye anga ya usiku baada ya Shira (Sirius). Ina mwangaza unaoonekana wa mag -0.72 ikiwa umbali wa miaka ya nuru 310 na Dunia[5][6].
Eta Carinae ni nyota pacha ya nyota mbili au zaidi iliyowaka ghafla mwaka 1843 ikaonekana angavu kushinda Suheli[7]. Sasa nyota zake zimo ndani ya nebula Homunculus ambayo ni wingu angavu lililobaki baada ya mlipuko wa supanova ile. [8]
Jina la (Bayer)Namba ya FlamsteedJina (Ukia)Mwangaza unaoonekanaUmbali (miaka ya nuru)Aina ya spektraαCanopus, Suhail, Suhel-0,62310F0 IbβBeta Carinae au Miaplacidus1,67113A2 IVεEpsilon Carinae au Avior1,86632K3 III + B2 VιIota Carinae au Aspidiske2,21700A9 Ib
, kwenye tovuti ya Prof Jim Kaler, University of Illinois, iliangaliwa Oktoba 2017 , tovuti ya Ian Ridpath, iliangaliwa Oktoba 2017
Richard Hinckley Allen: Star-Names and their Meanings; kwa G. E. Stechert New York, Leipzig, London, Paris 1899, “Argo Navis” ukurasa 63 ff () Jan Knappert, 1993: The Swahili Names of Stars, Planets and Constellations; The Indian Ocean Review September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7, ISSN 1031-2331