mteb/WikiClusteringP2P.v2 huggingface dataset:
<!-- {{Elementbox_header | number=79 | symbol=Au | name=ôr | left= [[Platene (elemint)|Pt]] | right= [[Mierkeure (elemint)|Hg]] | above= [[Årdjint|Ag]] | below= [[Unununiom|Uuu]] | color1=#a0ffa0 | color2=black }}
|}-->
{{Wiccionaire}}
Li '''stin''', c' est èn [[elemint tchimike|elemint]] do [[tåvlea Mendeleyev]], del troke des [[metå]]s, kinoxhou dizo l' [[essegne atomike]] '''Sn''' <!--, li [[limero atomike]] 79, et l' [[pwès atomike]] 196,9666.-->
{{Elementbox_header|number=10|symbol=Ne|name=neyon|left=[[fluwôr]]|right=[[natriom]]|above=[[eliom]]|below=[[årgon]]|color1=#c0ffff|color2=black}}
|}
Li '''neyon''' (/nɛjɔ/), c' est èn [[elemint tchimike|elemint]] do [[tåvlea Mendeleyev]], del troke des [[gåz nôbe]]s, kinoxhou dizo l' [[essegne atomike]] '''Ne''', li [[limero atomike]] 10, et l' [[pwès atomike]] 20,183.
[[File:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye3.jpg|thumb|Filmaedje po on fime di rascegne]]
On '''fime di racsegnes''' ou '''documintåre''', c' est on [[fime]], nén trop lon, ki vout racsegnî so ene sacwè, et nén conter ene sipoûle, come les ôtes fimes.
«[[Wikt:ⴰⴼⵓⵙ|ⴰⴼⵓⵙ]]» (afous′): mwin (1), divant-bresse (2), manike di tchena (3), mantche di mousmint (4), mantche d' usteye (5)]]
On djåze di '''polisemeye'''<ref>Calcaedje do francès «polysémie»</ref> u '''mosinsyince'''<ref>noûmot divintrin, mins brouyî : [[Wikt:mo|mo]] = latén multi-; [[Wikt:sinsyince|sinsyince]]: syince des sinses (des mots); [[noûmot]] dedja eployî po fr. «[[Wikt:sémantique|sémantique]]»)</ref>, c' est cwand on [[mot]] pout awè dipus d' ene sinifiance.
Li '''bwesson'''<ref>Cåzu li seule manire di djåzer di ciste [[acdinance]] la e walon</ref> (l' '''alcolisse'''<ref>[[noûmot do walon|noûmot]] atåvlé cial sol Wikipedia e 2021; li mot n' est nén ratourné dins [[FE1]], [[FC99]] ni [[FO4]].</ref>), c' est l' bevaedje [[acdinancieus]] d' [[aboere]]s avou d' l' [[alcol]] divins.
'''Dmitriy Ivanovitch Mendeleyev''' (Дмитрий Иванович Менделеев) ([[7 di fevrî]] [[1834]] - [[2 d' fevrî]] [[1907]]), c' esteut on tchimikî [[Rûsseye|rûsse]], kinoxhou come onk des deus syincieus k'&nbsp;ont fwait l'&nbsp;prumire modêye do [[tåvlea periodike des elemints]]. Mendeleyev mostra ki ls elemints estént arindjîs shuvant on dné patron, çou ki fjheut k' on pleut prédire li dujhance eyet les caracteristikes des elemints ki n'&nbsp;estént adon nén co dischovrous.
[[Categoreye:Usteyes]]
[[Categoreye:Bedots]]
[[File:Foixhes tancea mwin.jpg|thumb|foixhes tinowes e tancea del mwin]]
Des '''foixhes''', c' est ene grande [[cizete]], avou ene binde d' acî inte les deus lames, ki fwait rsôrt, po [[tondaedje des berbis|tonde]] les [[berbis]].
Ene '''troke''', dins l' [[emantchåjhe]] ([[emantchaedje del fråze]], [[sintake]]), pus spepieuzmint, el '''troke motirrece''', c' est l' rashonnaedje des mots ki vont avou cénk metous [[croejhion]]: li [[no (croejhete)]] ([[sustantif]] u [[no prôpe]] u [[prono]]), [[viebe]], [[addjectif]], [[adviebe]] eyet [[divancete]].
[[File:Tåvlea scolrece prezintoes nén definixhants.jpg|thumb]]
On '''nén definixhant prezintoe''' u '''prezintoe nén definixhant''', c' est on [[prezintoe]] ki n' dene waire di dnêyes sol sustantif ki shût. Metans, on n' è sait ni l' nombe, ni l' cwantité.
Li '''djivêye UCW des nos d' veyes et viyaedjes del Walonreye''', c' est ene djivêye di nos coinreces des [[ancyins ptits bans]] del [[Walonreye]], et des novelès [[rebanêyès comenes]] dins les [[pårlers do payis]], dj' ô bén : li [[walon]], [[picård]], [[gåmès]], [[tchampnwès]], [[lussimbordjwès]] et [[ripouwaryin]].
On '''lingaedje oficir''', po on [[dislaxhî payis]], c' est l' [[lingaedje]] k' il est rekis d' eployî dins l' administråcion eyet l' djustice et dins totes sôres di sitouwåcions et d' institucions do payis. Metans, li [[siermint]] des djins k' ont stî lomés [[scabin]]s, [[mayeur]]s, [[pårlumintî]]s, [[minisse]]s, evnd.
{{Wiccionaire}}
Ene '''djelaba'''  (arabe [[Wikt:جلّابة|جلّابة]], prononcî «jellaba» /ʒᵊl.'læ.ba/ å Marok {{odio|Ary jellaba جلّابة.ogg|lang=ary}} et «djellaba» /ʤᵊl.'læ.ba/ e l' Aldjereye, ci-la ricalké e francès dizo scrijhaedje «djellaba» /ʤɛ.la.'ba/, mins tot pierdant l' [[djermalance]] do «[[l]]»), c' est ene grande cote ki les omes et le cmeres metèt po rexhe ådfoû, avou å pus sovint ene pondante bounete taeyeye dins l' minme sitofe.
[[File:Unde yelb.svg|197px|right|thumb|Simbol]]
L' '''interlingue''', c' est on lingaedje planifyî, ki s' såme c' est d' rinde pus åjhey l' etercomprindaedje des djins di tot l' minme ké peupe tot permetant l' droet a l' ewalisté culturele. Po ses disfindeus, il est pus åjhey a-z aprinde ki les lingaedjes naturels.
{{Wiccionaire}}
[[File:Rowe do Mellah.jpg|a Swira|thumb|plake a [[Swira]]]]
[[File:Ary bab el-mellah.jpg|thumb|plake "Plaece Poite do mella" a [[Chawen]]]]
On '''mella'''<ref>On n' ritént nén e walon li H arabe, k' a dandjreus arivé la pa on forcoridjaedje, li tayon-bodje </ref>, e-n [[arabe marokin]] «[[Wikt:ملّاح|ملّاح]]» (mellaH; {{odio|Ary-mella7 ملّاح.ogg|lang=lb}}, mins scrît «[[Wikt:ملاح|ملاح]]», sins [[chedda]] so les plakes e-n arabe), c' est on coulot d' ene [[veye]] do [[Marok]] k' esteut reziervé ås [[djwif]]s.
{{Wiccionaire|Tchår Pôcet}}
[[File:Maury Geography 005B dipper.jpg|thumb|Tchår Pôcet et Stoele di Bijhe]]
Li '''Tchår Pôcet''' (on dit eto : l' '''Atelêye Pôcet''', li '''Grand Tchår''', li '''Grand Tcheriot''')<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''3''' 19.</ref>, c' est ene [[sitoelreye]] ki rshonne a on tchår.
{{Wiccionaire}}
[[File:CCTV Camera Philippines at Gigaworkz Technologies Inc.JPG|thumb]]
On '''guigne-djin''' (ossu '''guigne-djins''', '''riguigne-djin'''<ref>[[Noûmot]] atåvlé al bate di noûmots del [[fiesse ås lingaedjes walons]] 2015, (dizo cogne «''r'guigne djins''»).</ref>, c' est ene [[fimrece]] mucheye la k' i gn a do passaedje di djins, racoirdêye a on sistinme d' eredjistrumint, ou di waitaedje direk so ene [[waitroûle]] [[tévé]].
{{Wiccionaire}}
Les '''picrons''' (on dit eto : '''cozins''', '''zinzins''', '''plukete''',<ref>Po tos les nos walons, loukîz a l' ALW '''8'''. Li mot "picron", c' est l' lomaedje, foirt corant, do [[Coûtchant walon]].</ref> '''maringwin'''<ref>mot des [[Walons del Wisconsene]])</ref>), c' est des ptits [[inseke]]s ås deus aiyes, ki vicnut pus voltî tot l' long des [[aiwe]]s, et ki hagnèt les biesses et les djins, po sucî leu [[sonk]].
Li '''cawete di codjowaedje -nut''' eyet li '''cawete di codjowaedje -èt''', c' est les deus [[cawetes di codjowaedje]] des [[rwaitant]]s di l' [[indicatif prezintrece]] e [[rfondou walon]].<ref>Po totes les cognes dins les accints do walon, loukîz l' [[ALW]] al [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=2&alw_page=283&alw notule '''2''' 104].</ref>
[[File:Atractylis gummifera1.JPG|thumb|fleur et foyes a raeze di tere]]
[[File:Tcherdon al glou raecinêyes.JPG|thumb|raecinêyes disterêyes po-z esse vindowes]]
Li '''tcherdon al glou ''', c' est on [[tcherdon]] k' on prind ses raecinêyes po fé del [[glou]] (come del [[verdjale]]).
{{Djermon}}'''PureVision''', c' est ene tchinne di televuzion djenerålisse beldje eyet francès-cåzante del [[RTBF]]. Elle aveut stî askepyî e [[2013]] sol [[Daegntoele]] eyet e [[2015]] sol teleuvuzion. C' est l' cwatrinme tchinne del RTBF. Elle a todi yeu l' minme no dispoy 's askepiance, pask' e fwait, c' est l' radio [[PureFM]] avou l' imådje e pus.
'''Sinte Magrite''' a viké et mori mårtire a [[Antiyoche]] di Pisideye e [[3inme sieke]]. 
 
C' est l' boune dame des fiyeus et des femes ki ratindnut famile.
 
C' est ene [[sint fiesti el Walonreye|sinte fiesteye el Walonreye]]. Les femes ki sont grosses li rclamént a [[Tîne]]. Les cis k' avént stî e perlinaedje poirtént ene beneye binde so leu vinte.
[[Categoreye:Codjowaedjes]]
[[Categoreye:Croejhete]]
[[Categoreye:Tins d' codjowaedje|*]]
:''[[Tins|Discramiaedje des årtikes avou l' mot "tins"]]
{{Lka}} [[Tins d' codjowaedje]]
Li '''tins''', dins l' '''[[croejhete (linwince)|croejhete]]''', c' est on sistinme ki leye comprinde li moumint la kel [[fråze]] u l' [[fråzlete]] s' a passé.
{{Wiccionaire}}
[[File:DIPSACUS FULLONUM - LLANERA - IB-024 (Cardó).JPG|thumb|tcherdon d' bwès avou l' bwès padrî]]
Li '''tcherdon d' bwès''' ou '''fontinne di moxhon''' (ou «fontinne '''ås''' moxhons»), c' est on fås [[tcherdon]], ki vént dins les [[bwès]].
{{Wiccionaire|reschandixhaedje}}
Li '''reschandixhaedje del Daegne''' u l' '''restchåfmint do climat''' u l' '''ertchåfmint del planete''', c' est on clintcha foirt awiyant di montaedje del timperateure emîtrinne del [[Daegne]] k' a cmincî avou l' trevén industriyel ([[18inme sieke]]), mins ki s' a ewaeré e [[20inme sieke]].
Li '''Grande Dutcheye do Lussimbork'''<ref>Pont d' loyeure dins les nos d' plaece inte des addjectifs metou a leu plaece normåle (come e [[Nouve Zelande]] ([[Esplicant motî do walon]], 2001).</ref> (on dit eto, pus simpmint li '''Grande Dutcheye''', u li '''Lussimbork'''), c' est on [[dislaxhî]] payis d' [[Urope]].
{{po=}}
{{Wiccionaire|mambor}}
On '''mambor''' (on dit eto: on '''manadjer''', èn '''adjint'''), ene '''mamborresse''', c' est onk u ene ki rprezinte on [[bocseu]], on [[fotbalisse]], èn [[acteur]] di cinema, on [[scrijheu]], on [[tchanteu]], evnd., cwand c' est po fé martchî avou ene ekipe di fotbal, on produjheu d' fimes, èn eplaidreye, ene societé d' plakes…
{{Wiccionaire}}
[[File:Mahin Lucyin afitchete Moude a rvinde 2 costés.jpg|thumb|deus costés di l' afitchete di «[[Moudes a rvinde (noveles)|Moudes a rvinde]]»]]
Ene '''afitchete-riclame''' u pus biesmint ene '''afitchete''', c' est ene pitite [[afitche]], sovint scrîte des deus costés, po-z anoncî èn etrevén.
{{po|cropecinde|cropecinde (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|Cropecinde}}
[[File:John Everett Millais - Cinderella.jpg|thumb]]
'''Cropecinde''' (pus sovint dizo [[calcaedje (linwince)|calcaedje]] setch do francès, «''Cendrillon''», riscrijhåve e [[sistinme Feller]] '''''Çandriyon'''''), c' est on [[floriconte]] foirt kinoxhou, la ki ene pôve [[båshele]], mambornêye pa s' måråsse, va parvini a maryî li prince do [[payis]], avou l' aidance d' ene [[blanke dame]].
L' '''Alambra''' {{odio|Wa l' Alambra.ogg|lang=wa}}, c' est on rlomé [[tchestea]] d' [[Gurnåde (Espagne)|Gurnåde]] (e l' [[Espagne]]), k' a siervou d' fôrturesse et d' palå ås [[emirat d' Gurnåde|rwès d' Gurnåde]].
[[Categoreye:Ahesses di manaedje]]
[[Categoreye:Sitofes]]
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
[[File:Lys, Karin Beate Nosterud.jpg|thumb|Gordene]]
[[File:Man in Old Cochin - Kochi - India.JPG|thumb|gordene ki catche li purnea do dzeu leyî å lådje]]
Ene '''gordene'''<ref>les sinonimes '''ridea''' (''ridô''), '''tinteure''' (''tanture''), '''galreye''' (''galrîye'') shonnèt esse des [[calcaedjes do francès]]; li mot "gordene" est metou come vî dins l' [[motî Haust]], mins [[Marcel Slangen]] s' è rsieve dins ses tecses des [[anêyes 2010]]. Il foirt vicant eto do costé [[del Lovire]] (escrijhaedjes da [[Christian Quinet]]).</ref>, c' est ene bele grande [[toele]] ki pind padvant les [[fniesse]]s (veyou d' ådvins), po catchî l' ådvins et wårni ene [[måjhone]].
{{Wiccionaire|Conse}}
[[File:Chapell of St Pankratius.jpg|thumb|tchapele Sint-Pancrace]]
'''Conse''' (alm. '''''Konzen'''''), c' est on viyaedje [[Almagne|almand]], metou sol [[Hôte Fagne]], tot astok del [[Walonreye]], et ki li [[Vesse]] î prind sourd djondant.
Ene '''dobe rifondowe''', c' est, dins les tecnikes di [[rfondaedje do walon]], on mot k' on a ritnou deus rfondaedjes, diferins assez, mins ki c' est mågré tot l' minme tcherpinte.
 
== Estratedjeye des dobès rfondowes ==
Les dobès rfondowes sont ahivêyes po "fé plaijhi" a sacwants coines do payis, k' ont, po des mots foirt corants, des prononçaedjes diferins del prumire rifondowe, et eto nén rshonnants å [[spotchant lingaedje]].
On saye k' i gn åye li pus waire possibe di dobès rfondowes, ca c' est contråve ås såmes do rfondaedje.
 
== Des dobès rfondowes el croejhete ==
* Dobe prono pårtixhrê: [[Wikt:è|è]]; [[Wikt:endè|
endè]].
* etroclêyès dvancetes: [[Wikt:azès|azès; åzès]]; a les. [[Wikt:pås|pås]], pa les. 
== Des dobès rfondowes ezès codjowaedjes ==
* Les [[riwaitant|rwaitants]] di l' indicatif prezintrece ([[cawetes -nut & -èt]]) et do suddjonctif prezintrece.
* Les dobes pårticipes erireces.
* sacwants codjowaedjes coinreces tipikes do viebe "esse": il ere, il ît (il esteut); il erént (il estént).
'''David Woodard''' (avou li prononçaedje e-n inglès : /ˈdeɪvɪd ˈwʊdərd/), d' ès veur no '''David James Woodard,''' c' est on [[compôzeu]] et [[scrijheu]] [[Estats Unis|amerikin]].<ref>Carpenter, S., [https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-may-09-cl-60944-story.html "In Concert at a Killer's Death"], ''Los Angeles Times'', 9 di may 2001.</ref><ref>Rapping, A., [http://gettyimages.in/license/569114761 Portrait of Woodard] (Seattle: Getty Images, 2001).</ref><ref>Epstein, J., [https://web.archive.org/web/20161009180132/http://www.sfgate.com/opinion/article/Rebuilding-a-pure-Aryan-home-in-the-Paraguayan-2723542.php "Rebuilding a Home in the Jungle"], ''San Francisco Chronicle'', 13 di måss 2005.</ref><ref>Allen, M., [http://nytimes.com/2005/01/20/garden/20mach.html "Décor by Timothy Leary"], ''The New York Times'', 20 di djanvî 2005.</ref> Il a skepyî li [[6 d' avri]] e [[1964]] a Santa Barbara, [[Californeye]].
Li '''fotsåle'''<ref>[[spotchî aplacaedje]] di « fotbale di såle »; [[noûmot do walon|noûmot]] eplaidî pol prumî côp cial sol [[Wikipedia walon]] e 2020.</ref> u '''foutsale'''<ref>[[calcaedje (linwince)|calcaedje]] di «''futsal''» on maxhaedje d’ [[espagnol]] et d’ [[portuguès]]; li son del lete «u» do portuguès u d' l' espagnol est rindou pa «ou» e walon; [[noûmot do walon|noûmot]] eplaidî pol prumî côp e 2023 e l' [[Rantoele-gazete]].</ref>, lomé ossu '''minifotbale''', pus coûtmint '''minifoute'''<ref>Rimetaedje e scrijha walon di s' no corant e [[francès d' Walonreye]] «minifoot».</ref>, c' est ene sôre di [[fotbale]] ki s' djowe dins ene såle di spôrt.
{{po|Djan|Djan (discramiaedje)}}
{{po|Mådi|Mådi (discramiaedje)}}
'''Djan d' Mådi''' (''Djihan d' Mådi'', '''''Djan d' Mâdi'''''), c' est ene rilomêye [[fåve do vî vî tins|fåve]] do [[payis gåmet]].
Li '''Marok''' (e-n arabe [[Wikt:المَغْرِب|المَغْرِب]], al-marhrib; , e [[cmon amazir marokin]], [[Wikt:ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ|ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ]], lmerhrib), c' est on [[dislaxhî payis]] d' [[Afrike bijhrece]] (li ci l' pus å [[Coûtchant]], did la si no<ref>e-n [[arabe]], «al-marhrib», ça vout dire «Li Coûtchant».</ref>).
{{Djermon}}
 po fé di l' '''alpinisse''', c' esteut des [[Rweyåme-Uni|Burtaenikes]].<ref>Gardien, C. (2021). ''Une histoire de l'alpinisme''. Glénat.</ref>]]
L' '''alpinisse''', c' est on spôrt di gripaedje ezès [[montinne]]s.
]]
Li '''hosmint d' tere do Hawse'''<ref>Paski l' miercorin et les pus gros damadjes estént dins l' [[province do Hawse]] (sicrît e francès do Marok «''Haouz''») .</ref> (e-n [[amazir]] ⴰⵏⴷⵓⴷⵉ ⵏ ⵍⵃⵓⵣ, andodi n lḥoz) ou li '''stombixhmint d' tere Marakech-Asfi'''<ref>Lomaedje so les [[Cmons d' Wikipedia]].</ref>, c' est on [[tronnmint d' tere]] k' a-st avnou li [[8 di setimbe]] [[2023]] on pô après 11 eures al nute dins l' [[Grand Atlasse]] ([[Marok]]).
On '''dinozôre''' (çou ki vout dire on '''foirt oujhea''', did la li noûmot '''foitoujhea'''<ref>atåvlé so Wikipedia dizo cogne «foirtoujhea» e 2019.</ref>), c' esteut ene sôre di [[biesse ås cronzoxhs]] ki poneut des [[oû]]s, et k' aveut å pus sovint des [[plome]]s, des [[coine]]s, et des houpetes a môde di coines sol dos.
{{Po|zûna|zûna (discramiaedje)}}
On '''zûna d' oraye'''<ref>Noûmot del [[Bate di noûmots del Fiesse ås lingaedjes walons]] 2016, dizo cogne ''zûnå''.</ref> (eto: des '''houpiymints d' oraye'''<ref>minme sourdant, dizo cogne ''oubiyemin''.</ref>, do '''soye-oraye'''<ref>minme sourdant, dizo cogne ''soye orâyes, brût qui soye lès-orâyes''.</ref>), c' est come on brut k' on etind dins si [[oraye]], mins ki n' vént nén di l' evirounmint.
{{Wiccionaire|toirdaedje}}
On '''toirdaedje di djonteure''' (on dit eto: '''toirtchaedje''', '''stoirtcheure''', '''foleure''')<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''15''' 102.</ref>, c' est cwand ene [[djonteure]] si toid.
Les '''Druzes''', c' est des djins do [[Liban]], di Sireye et d' Israyel, ki shuvnut ene [[Islam|rilidjon muzulmande]], mins ki s' a houwé evoye di l' [[Islam chiyite]] e 11inme sieke, po shuve li voye des [[Ismayelisse|Ismayelîs]], bråmint pus lådje d' idêye, et pus filozofike.
 
Les Druzes do Liban fijhèt a pô près 250.000 djins. C' est ene foice politike, kel moenneu d' asteure, c' est Walid Djoumblate.
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Dansgroep uit het Atlasgebergte TMnr 10028647.jpg|thumb]]
Li '''taskiwine''' (e [[cmon amazir marokin]] «[[Wikt:ⵜⴰⵙⴽⵉⵡⵉⵏ|ⵜⴰⵙⴽⵉⵡⵉⵏ]]»), c' est ene [[danse]] [[foclorike]] do [[Grand Atlasse]] coûtchantrece ([[Marok]]).
{{po|uro & Uro|Uro (discramiaedje)}}
[[Image:Euro symbol.svg|thumb|left|100px]]
[[Image:Euro accession Eurozone as single entity.svg|thumb|upright=1.2|sitouwåcion e 2023]]
[[Image:Euro coins and banknotes.jpg|thumb|upright]]
[[Image:Euro banknotes 2002.png|thumb|upright]]
L' '''uro'''<ref>erîlé so "[[Urope]]"</ref> ou '''euro''' (''eûro''), c' est l' kimene [[manoye]] di sacwants [[payis]] di l' [[Union uropeyinne]] (l' [[urogrope]]).
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>'''{{PAGENAME}}'''</big></big><br />''Rosenstadt Uetersen''
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" | 
| align="center" width="140px" | 
|}
|-
| align=center colspan=2 | 
|}
[[Categoreye:Åbes]]
[[Categoreye:Magnåves fruts]]
[[File:Cascagnes dilé leu schafiote.JPG|thumb|Cascagnes dilé leu schafiote.JPG]]
Li '''cascagnî ordinaire''', c' est l' seu [[cascagnî]] k' i gn a e l' [[Urope]] et e l' Azeye.
[[File:Teluguspeakers.png|thumb|Sipårdaedje djeyografike do lingaedje e-n [[Inde]].]]
[[File:ఎన్నికల_ప్రచార_సామగ్రి_దుకాణము.jpg|thumb|Plake sicrîte e '''telougou'''.]]
Li '''telougou''', c' est on [[lingaedje dravidyin]] cåzé pa ene cåkêye di djins e l' [[Inde]] ey å [[Sri Lanca]] (mon les [[Djupsyin]]s).
Li '''calindrî republikin''' (ou calindrî revolucionaire francès), c' est on [[calindrî solrece]] askepyî tins del [[Revolucion francesse]] di [[1789]]. I&nbsp;fourit oficirmint eployî el [[France]] do [[24 di nôvimbe]] [[1793]] disk'&nbsp;å [[31 di decimbe]] [[1806]] (10 di nivôse di l'&nbsp;an XIV) a meynute.
Il a stî reployî eto tins del [[Comene di Paris]] e [[1871]].
{{Wiccionaire|Ratchcoû}}
'''Ratchcoû''' {{odio|Wa lorg Ratchcoû.ogg|lang=wa}} (la-minme e [[gåmès]]: ''Ratchcou''; F. ''Chantemerle'', [[lussimbordjwès]]: ''Réissech'', ''Reissich'', almand ''Ressig''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], rebané avou [[Ebindje]] ([[Éibeng]]), el [[province do Lussimbork]].
{{po|lak|lak}}
[[File:Northeast_Caucasian_languages.png|thumb|500px|e bleuse coleur]]
Li '''lak'''(e rûsse : лакку маз), c' est on [[ptit lingaedje]] cåzé pa ene kiminålté a pårt do Dagestan. Il est rprins dins les shijh [[lingaedjes oficires]] di cisse [[republike otonome]] [[Rûsseye|rûsse]] la.
{{Wiccionaire}}
[[File:Limozenes et francesse.jpg|thumb|vatches di sacwants coleurs]]
[[File:Foyes faw sacwants coleurs.jpg|thumb|Foyes di faw di sacwants coleurs]]
Li '''coleur''' d' ene sacwè k' on rwaite, c' est l' sinsåsion kel cervea rçût a pårti des ouys, ki provént del [[Wikt:wachlire|wachlire]] del loumire ki rispite foû di ç' sacwè la. Les sôres di coleurs vont do rodje (avou l' pus grande longueur di wachlire, å violé (avou li pus ptite), et on les pout vey totes, par ôre, dins l' [[airdiè]].
Li '''finwès'''<ref>purade ki «[[finlandès (lingaedje)|finlandès]]».</ref>, e finwès: '''''suomi'''''<ref>avou ene pitite lete, paski «Suomi» avou ene grande lete vout dire «[[Finlande]]».</ref>, c' est l' [[lingaedje oficir]] del [[Finlande]].<ref>avou l' [[suwedwès (lingaedje)|suwedwès]].</ref>
{{Wiccionaire|blawete}}
{{po|blawete|blawete (discramiaedje)}}
{{po|flaminete|flaminete (discramiaedje)}}
{{po|flaminete|flaminouche (discramiaedje)}}
[[File:Ranunculus flammula 1a.jpg|thumb|plante a fleur]]
Li '''blawete'''<ref>[[C23]]</ref> (on dit eto: '''[[flaminete]]-ranonke''', '''[[linwe-di-tchet]]'''), c' est ene [[ranonke]] ås ptitès djaenès fleurs, ki crexhe aprume come ene rampe, pu si rastampe, 20 a 40 cm hôt.
[[Categoreye:Plantes]] 
L' '''ameur''', c' est l' djus ki rexhe d' on frut, d' ene raecène, d' ene verdeure k' est spotcheye.
C' est eto l' djeu, l' djès (po l' frut), l'seûve (po l' åbe : l' bwès ki boute) èt l' vèrzin (po l' ome).
C' est eto l' [[seuve]] d' èn [[åbe]].
Ene '''ristitcheye fråzlete''' ou '''fråzlete sititcheye'''<ref>[[Laurent Hendschel]], [https://web.archive.org/web/20070317001321/http://users.skynet.be/lorint/picr/node20.html Motlî del pitite croejhete]</ref>, c' est ene [[fråzlete]] k' on vént stitchî å mitan del mwaisse fråze, po dner èn esplicaedje k' on-z a mezåjhe divant d' porshure li djhêye.
[[File:Dam 800 meter i sjukampen vid Junioreuropamästerskapen i friidrott 2015.jpg|thumb|ene des coûsses di l' eptatlon]]
[[File:Nafissatou Thiam Rieti 2013.jpg|thumb|[[Nafissatou Thiam]] hinant l' djavlot]]
[[File:IAAF World Athletics Final Stuttgart 2008 (3187838923).jpg|thumb|Tia Hellebaut passant l' båre so hoplaedje el hôteur]]
[[File:20090815 Sara Aerts WK2009.JPG|thumb|Sara Aerts (a hintche) potchant les håyes do 100 metes]]
[[File:Jessica Ennis - long jump - 3.jpg|thumb|Jessica Ennis å lon potchaedje]]
{{po|djama|djama (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|djama}}
On '''djama''', c' est ene grande fiesse rilidjeuse, tantea k' on a on deujhinme djoû d' condjî, li [[londi d' fiesse|londi]] del fiesse. Li no e walon vént did la ([[bodje etimolodjike|bodje]] [[latén]] «''geminaculum''».
{{po|ewoeye|ewoeye (discramiaedje)}}
L' '''ewoeye del Tossint'''<ref>noûmot askepyî e 2018 so Wikipedia, po aveur on no pår walon pol calcaedje [[Alowine]], on noûmot dedja la dispu les [[anêyes 2000]]. C' est l' ratournaedje mot po mot di l' inglès (All Hallow Eve); li mot "[[Wikt:ewoeye|ewoeye]]" egzistêye e walon dizo disfondowe "[[:wa:èveûye|èveûye]]" po ene fiesse ki s' passe eto li shijhe divant l' djoû do sint (ewoeye del Sint-Mårtén).</ref>, classicmint l' '''Alowine''', lomêye eto '''shijhe ås [[grigne-dints]]''' u '''fiesse ås grigne-dints''', c' est ene [[fiesse]] po les [[efant]]s k' etervént tins del [[shijhe]] do [[31 d' octôbe]], dj' ô bén, li woeye del [[Tossint]].
{{Wiccionaire}}
Li [[motyince]]<ref>[[noûmot do walon]], ki n' shonne nén responde a ene coxhe classike del linwince dins les ôtes lingaedjes; elle î est metowe avou l' diccionairaedje.</ref>, c’ est l’ coxhe del [[linwince]] ki studeye les rapoirts inte les [[mot]]s ki n’ sont nén les cis del [[croejhete (linwince)|croejhete]] ([[grammaire]]).
[[File:Es Castile et Leyone Castilla y Leon.jpg|thumb|plake a l' intrêye del franke contrêye]]
Li '''Castile et Leyone''' (e-n espagnol "''Castilla y León''"), c' est ene [[franke contrêye]]  di l' [[Espagne]]. C' est kécfeye li pus stindowe des [[kiminålté otonome (Espagne)|cminåltés otonomes]]).
[[Categoreye:Pasmints d' tins]]
[[Categoreye:Spôrts]]
{{djermon}}
L' '''ADEPS''', po « '''Ad'''ministration de l''''É'''ducation '''p'''hysique, du '''S'''port et de la Vie en Plein Air » e francès, est on siervice administratif do Ministere del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ki fwait l' promotion do spôrt dins l' kiminålté francesse di Beldjike.
[[Categoreye:Mitolodjeye greke]]
[[Categoreye:Mascarådes]]
[[Categoreye:Rireyes]]
'''Momosse''' (e [[grek (lingaedje)|grek]] '''Μώμος'''), dins l' [[mitolodjeye greke]], c' esteut li [[diè]] do [[fotaedje]] et des mocreyes.
[[File:Ayites Bayoude.jpg|thumb]]
'''Ayites Beyyoude''' ([[amazigh]] ey [[arabe marokin]] ⴰⵢⵜ ⴱⵢⵢⵓⴹ, ayt beyyoD, [[ralfabetijhî]] oficirmint e-n arabe «أيت بيوض» ey e francès «Ait Bayoud»), c' est on viyaedje ey ene pitite contrêye del province di [[Swira]].