mteb/WikiClusteringP2P.v2 huggingface dataset:
[[Categoreye:Linwince]]
Li '''loyaedje''', c' est li prononçaedje d' ene halcrosse ou doirmante [[cossoune]] å coron.<ref>[[L. Hendschel]], "Po cåzer des syinces do lingaedje e walon", diviè 1995, nén eplaidî (R14 del [[djivêye des motîs do walon]]), hagnon 99.</ref>
[[Categoreye:Montinnes]]
[[Categoreye:Marok]]
[[Image:Rahamna yebe Djebletes Grand Atlasse.jpg|thumb|Les Djebletes sont les ptitès viyoléyès montinnes å Mitan]]
[[Image:Debletes veyowes di Sidi Rahal.jpg|thumb|veyowes do Coûtchant (voye Demnate-Sidi Rahal)]]
Les '''Djebletes''' ([[arabe]]  , ''Jbîlinte'', Fr. ''Djébilet''), c' est ene tchinne di ptitès [[montinne]]s metowes divant li [[Hôt Atlasse]] å Marok, tot vnant del coisse [[Oceyan atlantike|Atlantike]]. Avou les plinnes do Hawouze et do Rahamna, l' [[pîmont (djeyografeye)|pîmont]] do [[Grand Atlasse]].
El '''dislaxhaedje walon''', c' est on mouvmint politike ki vént do [[mouvmint walon]] eyet ki vout l' indepindance walone del [[Beldjike]] (ôtrumint dit, del [[Flande]] et del [[Brussele (redjon)|Redjon d' Brussele]]). El prumî pordjet d' ene Walonreye indepindante a sti atåvlé pal "[[Rassemblement démocratique et socialiste wallon]]", e 1942.<ref>https://fr.wikipedia.org/wiki/Ind%C3%A9pendantisme_wallon</ref>
{{Wiccionaire|gurnåte}}
[[File:Gurnåte ordinaire g.rweyåle.jpg|thumb|gurnåte ordinaire et gurnåte rweyåle presses a esse cûtes]]
Ene '''gurnåte'''<ref>guèrnåte [[E1]]; guèrnaude [[C9]], [[FC99]] a "crevette"; guèrnôde [[G208]] p.229; guernôte [[O0]]; grènåte [[E1]], [[E167]], [[E170]]</ref> (on dit eto: '''gårnale'''<ref>[[E213]]; mot [[rfondou]] avou l' rîlêye gurnouye, gurnî...</ref>), c' est l' lomaedje ordinaire di [[grevissî]]s (''crustacés'') [[dijh-patlés]] (''decapodes'') ki vikèt dins l' aiwe.
{{Wiccionaire|discalotaedje}}
Li '''discalotaedje'''<ref>[[C9]]</ref> u '''dischafiaedje'''<ref>[[DTW]]</ref><ref>On eploye eto on setch calcaedje do francès «circoncizion» (dins [[FO4]], mins nén dins [[FE1]].</ref>, c' est l' [[côpaedje-evoye]] del pitite pea ki rascove li gland (li dbout do [[vé]]) d' ene omrinne djin.
[[File:Brussels suspects CCTV.jpg|thumb|Foto prinjhe d' ene [[fimrece guigne-djin]] des troes ametous di l' atake di Zaventem]]
L' '''atacaedje terorisse di Brussele''', c' est des petaedjes di deus [[bombe (åre)|bombes]] metowes pa des [[terorisse]]s ki s' ont passé li [[22 d' måss]] [[2016]] a [[Brussele]] et [[Zaventem]].
{{po=}}
{{Wiccionaire|fritche}}
[[File:Fries with mayonnaise.jpg|thumb|left|fritches di restorant abeye-abeye]]
[[File:Frituur fries frikandel mayo curry ketchup (cropped).jpg|thumb|Cahote di fritches avou ene såcisse]]
Des '''fritches''' ou '''frites''', c' est des ptits bastons d' [[crompire]]s cûts dins del [[cråxhe]] ou dins d' l' [[Ôle po magnî|ôle]].
{{Wiccionaire|bistocaedje}}
On '''bistocaedje''' u '''buskintaedje''', c' est ene [[fiesse]] la k' on fiestixh ene djin [[fiesse des ans|k' a ses ans]], u ene cope si aniversaire di mariaedje aprume des [[noices d' årdjint]], [[noices d' ôr|d' ôr]], u ds ôtes.
[[File:Fleur avri clôse.jpg|thumb|co clôse]]
[[File:Fleur d' avri bwès.jpg|thumb|divins les bwès]]
Ene '''fleur d’ avri''' ou '''cacaye d’ avri''' ou '''tchabårêye''' ou '''godet''', c' est ene djaene fleur ki [[fleur (pårteye di plante)|florit]] e [[moes d' avri]].
{{Wiccionaire|nawearin}}
L' '''enerdjeye nawearinne''' (on dit eto : '''exhowe atomike''' ou, courtinnmint, l' '''atomike'''), c' est ene [[enerdjeye]] ki vént do mwaistrixhaedje do sketaedje do [[nawea (fizike)|nawea]] di l' [[atôme]] d' [[uraniom]].
L' '''electrimussigrafeye'''<ref>noûmot vinant d' ene [[binde d' imådjes]] da [[José Schoovaerts]], eplaidî dins l' {{Ran}} l° 96, ivier 2020-2021; p. 12; loyaedje des deus mots di l' [[aplacaedje tîxhon]] («[[musse]]» et «[[electrike]]») avou l' [[voyale i]] come dins «[[Wikt:borguimwaisse|borguimwaisse]]»</ref>, c' est èn [[egzamin medicå]] do boutaedje electrike des [[musse]]s.
{{po=}}
{{Wiccionaire|Diåle}}
 satirike dis no 19inme sieke ki rprézinte l' Diåle qui adouçêye [[Napoleyon Bonapåre]].]]
Li '''Diåle''' (ou '''[[Satan]]''', '''Noer Tatiche''' u '''Pitit Zidôre'''), c' est, dins les rlidjons [[crustin]]ne, [[islam]]ike et [[djwive]], li grand rprezintant do [[Må (filozofeye)|må]], eneviè l' [[Bon Diu]] unike, riprezintant do bén.
{{Wiccionaire}}
Li '''teleboutaedje''', c' est d' l' [[ovraedje]] ki les [[eployî]]s et les mwaisses polnut fé e leu måjhon pol conte d' ene [[eterprijhe]] u d' ene [[administråcion]], pal voye d' ene [[copiutrece]] et del [[Daegntoele]].
{{Wiccionaire|waerbea}}
 
Ene '''moxhe ås waerbeas'''<ref>Po tos les nos e walon do waerbea et del moxhe, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''8''' 134.</ref>, c' est ene cafloreye [[moxhe]] [[moxhe ås deus aiyes|ås deus aiyes]] ki prodût des '''waerbeas''' ou '''waerbåds'''.
[[Categoreye:Insekes]]
[[Categoreye:Maladeyes des plantes]]
[[File:Rhynchophorus ferrugineus (femmina).jpg|thumb|frumele]]
Li '''rodje calande des pålmîs''', c' est èn [[inseke]] ki pond ses oûs dins l' cour do [[pålmî]]. C' est la k' ses [[molon]]s si diswalpèt et fé crever l' [[åbe]].
[[Categoreye:Medcene]]
[[Categoreye:Årtisyince]]
[[Categoreye:Maladeyes des tchéns]]
:''Po les magnants mås ås nenès des comeres, alez s' vey so [[magnant må å sin|ene pådje a pårt]].''
On '''magnant må ås tetes''', c' est on [[magnant må]] k' acshût les tetes des frumles des [[aclevåvès biesses]] k' on leye viker vî.
{{po|E (lete et sons)|e (discramiaedje)}}
Li '''son ê rinflé''' u '''mierdrovou ê''' u '''ê ålwetrin'''<ref>«''e vélaire''» diné po sacwants mots avou «ê» dins [[E34]].</ref>, c' est on son do [[walon]] respondant a des prononçaedjes coinreces do [[son ê]].
{{djermon}}
:''[[Sint-Djîle|Discramiaedje des årtikes avou "Sint-Djîle"]]
'''Sint-Djîle-dilé-Brussele''' (F ''Saint-Gilles-lez-Bruxelles'', Ny ''Sint-Gillis-op-Brussel'', Lt ''Municipium Sancti Ægydii Obbruxelæ''), c' est èn ancyin ptit ban del Flande, asteure ene comene, ki fwait pårteye del [[Ridjon d' Brussele]].
On '''dodobe mot''', c' est on mot la k' on rdobele li prumire [[sillabe]]. End a bråmint e walon.
 
Les dodobes mots provnèt sovint do [[motlî d' efant]].
 
Des ôtes côps, il ont ene rafoircixhante idêye, mais sovint fotante. 
 
Les dodobes mots rishonnnut å [[rafoircixhant repetaedje d' on mot]].
 
On dodobe mot n' est nén l' minme k' ene [[ridoblete]], la kel minme mot est repeté, mins dins deus lingaedjes diferints, u dins deus liveas d' evolucion diferins do minme lingaedje.
 
== Sacwants dodobes mots d' efants ==
* [[Wikt:meumeure|meumeure]]
* [[Wikt:cacafougna|cacafougna]]
* [[Wikt:moman|moman]], [[Wikt:popa|popa]]
* [[Wikt:djodjowe|djodjowe]]
* [[Wikt:doûdoûce|doûdoûce]]
* [[Wikt:beabea|beabea]]
'''Stromae''', d' ès veur no : '''Paul Van Haver'''. C' est on [[tchanteu]] [[Beldjike|belgo]]-[[Rwanda|rwandè]]. «'''&nbsp;Stromae&nbsp;'''», c' est l' anagrame di Maestro. Ès label, Mosaert, eto c' est ene anagrame do mot spagnol&nbsp;: «''&nbsp;Maestro&nbsp;''». '''Stromae''' aveut scrît sacwantès ''mixtapes'' padvant di scrire des alboms.
{{Wiccionaire}}
[[File:Arcadia, California. A ping pong game on a home-made table occupies the attention of these young ev . . . - NARA - 537449.jpg|thumb]]
Li '''Tenisse di tåve''' ou '''pign-ponk''', c' est on djeu come li [[tenisse]], mins ki s' djowe e pus ptit, so ene [[tåve]].
Ene '''kession å Govienmint''' u ene '''kession pårlumintaire''', c' est ene sacwè k' on mimbe d' on [[pårlumint]] dmande a on [[minisse]], k' est oblidjî d' responde. E Beldjike, il est possibe di dmander cwè et kesse al Tchambe et å Senat ; les kessions å Govienmint egzistêynut eto å [[Pårlumint del Walonreye (Institucion)|Pårlumint del Walonreye]] et å Pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].
.]]
'''Pôve tiesse''', lomêye eto '''Amon Laca'''<ref>c’ esteut on ptit botike k’ ene troye n’ î åreut nén rtrové ses djonnes, e payi d’ Vervî (esplikêye da Guy Cabay a [[Lucien Mahin]], Al coine do bwès, 1998).</ref>, c’ est ene [[Djivêye di tchansons e walon|rilomêye]] [[tchanson e walon|tchanson]] da [[Guy Cabay]] (cåzaedje, air et tchantaedje).
[[File:Passåjhe Zag cedes.jpg|thumb|e [[Mîtrin Atlasse]] (Marok)]]
Li '''cede di l' Atlasse''', c' est on [[cede]] ki vént naturelmint dins les [[montinne]]s do [[Marok]] ([[Rif (montinne)|Rif]] et [[Mîtrin Atlasse]]) et d' l' [[Aldjereye]].
{{Wiccionaire}}
[[File:Stockente beisst in zehe.JPG|thumb|]]
Ene '''hagneure''' (ou '''hagnaedje'''), c' est ene [[coixheure]] di cåze des [[dint]]s d' ene [[biesse]] ou d' ene [[djin (biyolodjeye)|djin]] k' ont trevåtchî l' [[pea]] et moussî dins les tchås et les [[texhou (biyolodjeye)|texhous]].
{{po|Voye Sint-Djåke & Voye a Sint-Djåke|Voye Sint-Djåke (discramiaedje)}}
[[File:Plake tchimin Sint-Djåke.JPG|thumb|plake so tos les tchmins d' Espagne]]
Li '''Voye a Sint-Djåke-el-Galice''', c' est on [[perlinaedje]] ki s' fwait a pårti di tos les payis catolikes, eviè l' tombe di [[Sint Djåke li Grand]] k' åreut stî trovêye å 11inme sieke e l' [[Galice]], e-n on louwé ki va divni l' [[veye (djeyografeye)|veye]] di [[Sint-Djåke-el-Galice]].
[[Categoreye:Micolodjeye]]
Li '''bleu tchampion''', c' est on bea pitit [[magnåve tchampion|magnåve]] [[tchampion-åbusson|tchampion]] des bwès. 
<!--
eployaedje: {{tåvlea tchampion|1|2|3|4|5|6|7|8|9|10}}
1î paramete: no e walon do tchampion
2inme: Sôre; 3inme: Classe; 4inme: Dizo-classe
5inme: Ôre; 6inme: Famile; 7inme: Djinre; 8inme: Espece
9inme: no d' l' imådje; 10inme: tecse po l' imådje
sicrijhoz l' tot so ene seule roye
-->
{{tåvlea tchampion|Bleu tchampion |Basidiomycota|Homobasidiomycetes|Agaricromycetideae|Tricholomatales|Tricholomatacea|Laccaria|amethystina|Laccaria amethystina 2004.jpg|Bleus tchampions <SMALL>(Foto:  Jean-Pol Grandmont</SMALL>}}
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
On '''hawea''' (di cotlî, di cinsî), c' est ene usteye al mwin, avou on lådje fier, sovint arondi, ki côpe di scwere avou l' sinse do bouxhaedje (årvier des [[hepe]]s), emantcheye so on mantche, pus court u pus long.
[[Categoreye:Administråcion]]
[[Categoreye:Bastimints]]
[[Categoreye:Beldjike]]
[[File:Plake Hesta.JPG|thumb|Plake e walon sol måjhon-comene di Hesta]]
Li '''måjhon-comene''', c' est on [[bastimint]] la k' gn a l' administråcion del [[comene]] (el [[Beldjike]], les [[ancyins ptits bans]] pu, après 1977, les [[rebanêyès comenes]]).
{{po|rewoeyon|rewoeyon (discramiaedje)}}
{{po|novelan|novelan (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|rewoeyon}}
 pol novelan a [[Oslo]]]]
Li '''rewoeyon d' novelan''', c' est l' [[shijhe]] do [[31 di decimbe]], la k' on rawåde li [[novele anêye]].
[[file:Idioma sueco.png|frameless|right|upright]]
[[File:Wikimedia Sverige deltar på Hack For Sweden.webm|thumb|Èn eredjistrumint videyo d' èn ome ki cåze e '''suwedwés'''.]]
[[File:Podcast- Ka ndisar.ogg|thumb|Èn odio avou do '''suwedwès''' ddins.]]
Li '''suwedès''', c' est l' [[lingaedje oficire]] del [[Suwede]]. On l' djåze eto å [[Coûtchant (costé del Daegne)|Coûtchant]] del [[Finlande]].
Li '''maladeye farineuse des roejhéns''', c' est ene [[maladeye (plante)|maladeye]] des [[vegne]]s cåzêye pa ene [[tchamosseure (fitiatreye)|tchamosseure]] lomêye ''[[Uncinula necator]]'' (''[[Erysiphe necator]]''), do djinre [[Oyidiom]] (lomé ossu ''[[Oidium tuckeri]]'').
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
On '''couperou''' (on dit eto : '''cou-d'-poerî''', '''cou-boteye''', '''cumulet''', '''cutroumea''', '''cou-d'-roussea'''), c' est on potchaedje a tere, tot s' coûtchant sol tiesse, et hiner ses djambes å hôt, po si rtrover coûtchî so s' dos, dins l' ôte sinse.
Li '''cervoejhe'''<ref>[[noûmot do walon]] atåvlé sol {{Ran}} l° 105, bontins 2023, p. 7.</ref> u l' '''cervwesse'''<ref>Calcaedje pus setch do minme mot francès.</ref>, c' esteut ene [[abwesson]] fwaite pa les [[gålwès]] avou do [[oidje]] u do [[frumint]] djårné (dedja lomé [[brå (birreye)|brå]]).
'''Ryutaro Hashimoto''' (橋本龍太郎 ''Hashimoto Ryūtarō'', [[1937]]-[[2006]]), est on politkî [[Djapon|djaponès]] mimbe do pårti liberå-democrate djaponès; i fourit [[Prumî Minisse]] do Djapon di [[1996]] a [[1998]].
'''Abel''', c' est ene binde di muzike neyerlandès eyet neyerlandès-cåzante ki vént d' Effen, ene comene nén lon d' [[Breda]], el [[province do Braibant Bijhrece]]. Èç binde ci est puvite kinoxhowe po li tchanson, ''Onderweg'', k' aveut rexhowe, e [[2000]].
Li ROC Flémåle (en francès ''Royal Olymic Club Flémalle''), c' est ene ekipe di handbale walone di [[Flémåle]]. Po çou k' est des tites di tchampion (11) et des copes di Beldjike (3).
== histwêre ==
En 1924, Joseph Demaret fè li ROC Flémåle adon en 2009, li ROC Flémåle fè un ekipe avou il [[HC Hesta Lîdge]], il [[HC Hersta-Flémåle ROC]].
{{Lka}} [[Noice]]
{{Wiccionaire}}
[[File:Mariaedje comene.jpg|thumb|mariaedje civil bedje]]
Li '''mariaedje''', c' est èn assoçnaedje di deus grandès djins, classicmint èn ome et ene comere, ricnoxhou pal societé (estat u rlidjon u ambedeus). Ces deus djins la si metnut d' acoird po dmorer eshonne, et, å pus sovint, fé des efants et ls aclever.
L' '''imidocar''' ([[riwalnijhaedje]]<ref>[[Displouctaedje des trokes di cossounes å coron]] «-rb» => «r»</ref> do no tchimike '''''imidocarb'''''), c' est ene [[drouke d' apoteke|drouke]] k' on s' è sieve [[årtisyince|dins les biesses]] po médyî les [[rodjès aiwes (maladeye)|rodjès aiwes]] (avou [[djaenisse]]) cåzêye pa on [[protozowaire]] do [[sonk]] lomé «[[Babezia]]» (''[[Babesia spp.]]'').
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
On '''sordjoû''', e [[fotografeye]], c' est on portrait saetchî cwand ene loumire loume did pa padrî so çou k' on vout fotografyî, dismetant ki l' [[aparey]] (u l' [[fimrece]]) riwaite li sourdant del loumire. Ça fwait ki çou k' on vout prinde e portrait est metou inte les deus. Dabôrd, i va rexhe come ene ombrire.
{{po|Lotarindjeye|Lotarindjeye (discramiaedje)}}
[[File:Grande Lotarindjeye.jpg|thumb|Viye mape del Grande Lotarindjeye]]
Li '''Grande Lotarindjeye''' ou '''Mîtrinne Franceye''', c' esteut l' teritwere erité pa [[Lotaire 1î]], metou å mitan do ci di s' fré [[Tchåle li tchenou]] (k' ava a pô près l' France d' asteure) et di si ôte fré [[Louwis l' Tîxhon]] ki rçuveut a pô près l' [[Almagne]] d' asteure.
{{djermon biesse}}
{{Wiccionaire}}
On '''vier-gayet''' u ene '''loumrote''' u ene '''loumrete''' u on '''vier-lujhant'''<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz l' [[ALW]] al [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=8&alw_page=295 notule '''8''' 131].</ref>, c' est on ptit vier di moxhe ki rlût dins l' noer.
Li '''sindrome d' ayenåcion parintrece''' ou '''di tapaedje a l' abat d' on parint''' ou '''di spanixhaedje d' on parint pa l' efant'''<ref>dji pinse ki "spanixhaedje" ni va nén; spani c' est ene sacwè d' normåle, di haiteye, on parint doet voleur ki ses efants si spanixhexhe eyet divni otonomes, l' ayenaedje c' est ene ôte sacwè : c' est nén naturel, c' est må-haitî, c' est ene patolodjeye ([[Pablo Sarachaga]], [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=792 so djåspinreye Berdelaedje])</ref>, c' est cwand èn [[efant]] d' on [[mariaedje|manaedje]] ki va a schîfesse, ou d' ene cope k' a [[divoirçaedje|divoircî]] espaitche a onk des parints del vey voltî, a cåze d' on tapaedje a l' abat do rbouté parint (ou parint tapé a l' abat) pa l' ôte (li stombiant ou mescoyant parint).
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
 divins l' nive]]
Del '''nive''' /dɛl niːf/, li '''nive''' {{odio|Wa (li) nive.ogg|lang=wa}} (on dit eto : del '''[[nivaye]]''', di l' '''[[ivier (discramiaedje)|ivier]]''', del '''nedje''')<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz l' [[ALW]] al [https://alw.uliege.be/alw/?alw_volume=3&alw_page=167 notule '''3''' 92].</ref>, c' est ene blanke sacwè ki toume do cir, cwand i divreut [[plouve|ploure]], mins k' i fwait dizo 0 [[digré Celciusse|dgrés]] dins l' [[air]].
{{po|taeye|taeye (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|taeye}}
[[File:Taeye hourêye côrîs.jpg|thumb|Ene hourêye di côrîs dins ene taeye]] 
Ene '''taeye''' (on dit eto: ene '''rasse''', ene '''virêye''', ene '''håye'''), c' est on [[bwès (d' åbes)|bwès]] avou bråmint des sôres d' åbes ([[côrî]]s, [[beyôle]]s, [[tchinne]]s, [[så]]s, [[tchårnale]]s, des [[bwès d' poye]], [[håvurna]], evnd., mins nén des [[faw]]s, metans) k' on-z abate tos les trinte cwarante ans, tot leyant sacwants beas åbes å mitan.
Ene '''pårotche''' (on prononce eto ''porotche''), c' est ene sitindêye d' on [[viyaedje]], on [[hamtea]], u  sacwants viyaedjes et hamteas, la k' gn a ene [[eglijhe]], dicåceye a on [[sint]]. C' est on pårtixhaedje ki våt po les [[catolike]]s, les [[ortodosse]]s les [[anglican]]s, et co ds ôtes.
[[Categoreye:Linwince]]
On '''radoûcixhant mot''' (ou po shuve li lomaedje eternåcionå, èn '''ufemisse'''), c' est on [[mot]] ou ene [[motlire]] metou estô d' èn ôte mot, k' est [[livea sociolinwistike d' on mot|djudjî måhonteus ou rabaxhant]] pol ci k' on-z atôtche, ou k' on cåze di lu.
]]
[[File:Cåziyea rotchå di Calpé pålmî.jpg|thumb|on cåziyea rotchå (Calpé, Alicante, Espagne)]]
On '''cåziyon''', c’ est ene grande sitindowe di tere avou di l’ aiwe cåzu did tot åtoû, mins avou ene binde di tere ki l’ raloye å [[continint]].
{{Wiccionaire}}
{{Taxobox biesse   | Agaesse | Сорока (Pica pica), Калининград.jpg | '''agaesse''' }}
{{Taxobox phylum   | ''Chordata'' (biesses al schene) }}
{{Taxobox classe   | ''Aves'' (oujheas) }}
{{Taxobox ôre      | ''Passeriformes'' (pareys ås moxhons) }}
{{Taxobox famile   | ''Corvidae'' (coirbidîs) }}
{{Taxobox djinre   | ''Pica'' }}
{{Taxobox end placement}}
{{Taxobox no latén biesse | Pica pica }}
{{Taxobox fén}}
[[File:Pica pica pica MHNT.ZOO.2010.11.169.1.jpg|thumb|''Pica pica pica'']]
{{Wiccionaire}}
[[File:Poeres et poeres di cwin.jpg|thumb|Poeres (ådzo) et poeres di cwin (ådzeu)]] 
Li '''poere di cwin''', c' est on [[frut]] ki rshonne a ene poere, mins elle est pus deure, elle a des coisses et ene poyowe pea. On nel pout magnî k' estant cûte. 
 
Li poere di cwin vént so on '''poerî d' cwin''' a pårti di belès blankès fleurs.
 
{{sla}} ''Cydonia spp.''
[[Categoreye:Årtisyince]]
[[Categoreye:Protozowaires]]
[[File:Cocsidiôze boigne boyea2.jpg|thumb|Cocsidiôze do boigne boyea (polets)]]
Les '''Coccidiôzes''', c' est des maladeyes cåzêyes pa des [[protozowaire]]s k' on lome '''coccideyes'''.
[[File:Tåvlea scolrece infinitif-wi.jpg|thumb|Egzimpe des cénk trokes di viebes]]
[[File:Wa-trokes infinitif aidants viebes.jpg|thumb|minme sacwè avou les [[aidants viebes]] retourés]]
Les '''trokes da Hendschel''', c' est on novea assonraedje des [[viebe]]s, po leu [[codjowaedje]], k' a stî atåvlé pa [[Lorint Hendschel]] dins l' prumî pordjet tecnike pol [[rifondaedje do walon]] e 1992.
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Dansgroep uit de Midden-Atlas tijdens het Nationaal Folkore Festival te Marrakech TMnr 20017658.jpg|thumb|e rîlêye, èn ome djondant ene kimere]]
[[File:Ahidous.jpg|thumb]]
[[File:A7idos.jpg|thumb|Dessén del danse avou si no e-n [[amazir]], dins l' [[alfabet tifinar]]]]
L' '''ahidousse''' (e [[cmon amazir marokin]] «[[Wikt:ⴰⵃⵉⴷⵓⵙ|ⴰⵃⵉⴷⵓⵙ]]»), c' est ene [[danse]] [[foclorike]] do [[Mîtrin Atlasse]] (payis [[Tamazir do Mîtrin Atlasse|tamazir-cåzant]], [[Marok]]).
{{po|poytreye|poytreye (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|poytreye}}
[[File:Årtisse tinaedje-astok poye poytreye.JPG|thumb]]
[[File:Poyete relijhaedje.jpg|thumb]]
L' alevaedje di poytreyes, c' est cand on tént des poyes, des dînes, des canårds ou des ôtes [[poytreye (sacwants oujheas)|poytreyes]].
{{Wiccionaire|peassî}}
[[File:Peassî bedot.jpg|thumb|a on bedot, sol vinte et l' coistrece]]
Li '''peassî'''<ref>noûmot atåvlé so on [[fi d' berdelaedje]] [[Wikt:Sujet:Vxvtfsgtqdwcz6x6|sol Wiccionaire]], e 2020.</ref>, c' est on [[musse (antomeye)|musse]] [[voltrûle musse|voltrûle]], metou djusse dizo l' [[pea]], et ki rascovere li grande pårteye do coir des [[biesses ås tetes]].
{{Wiccionaire}}
 avou crosse et mite]]
Èn '''eveke''' (ossu on '''veke'''<ref>[[Noûmot]] d' rapexhaedje, acertiné e l' toponimeye.</ref>), c' est l' mwaisse di l' [[Eglijhe so plaece]], ki sieve cisse-ciale so l' no da [[Djezus]]. Gn a k' les Eglijhes di [[shuvion apostolike]] k' ont des vekes, ey adon, on n' elzè trouve nén dvins les [[protestant]]s.
[[Categoreye:Administråcion]]
:''[[Idintité|Discramiaedje des årtikes avou "idintité"]]
:''[[Cwåte|Discramiaedje des årtikes avou "cwåte"]]
Ene '''cwåte d' idintité'', c' est on papî ki totes les prumirès racsegnes so ene djin, si no, si ptit no, si adresse, si date di skepiaedje, si portrait.
{{Wiccionaire}}
[[File:Charleroi - Bicentenaire de la bataille de Waterloo - 65.jpg|thumb|Mayeur avou si etcherpe noere-djaene-rodje]]
On '''mayeur''' (on dit pus rålmint '''mwaire'''<ref>e 20inme sieke, djusse  so l' [[Årdene nonnrece]] ([[Palijhoû]], [[Bouyon]], [[Vresse]]) et sacwants viyaedjes del [[Walonreye di France]] (mais "mayeur" a [[Fromlene]], [[Rancene]], [[Vireu]] et [[Landritchamp]] [[G152]]).</ref>) ou '''borguimwaisse'''<ref>''borguimêsse'', on vî mot e [[Payis d' Lidje]].</ref>; ene '''mayoresse''' ou (pus rålmint) ene '''borguimwaistresse''', ene '''mwairesse''', c' est l' tchîf (tchîftinne) d' ene [[comene]].
{{Wiccionaire}}
[[File:Walloon Parliament main entrance.jpg|thumb|Pårlumint del Walonreye, veyou del  citadele, avou [[Mouze]] padrî]]
On '''pårlumint''', c' est ene assimblêye di djins relîs do peupe e-n etir, ou d' ene pårteye des djins, k' ont des droets a pårt po çoula.
[[File:Pormoennåde troufreye Djowele apeles.jpg|thumb|Fabricaedje d' apeles]]
Ene '''apele''', c' est on [[xhuflot]] ou èn ôte sacwè ki fwait on brut ki xhene li criyaedje d' on metou [[moxhon]], po l' assaetchî ou l' ôre tchanter.
{{djermon}}
{{po|Ourougway|Ourougway (discramiaedje}}
{{Wiccionaire|Ourougway}}
L' '''Ourougway''', c' est on [[mouze (fleuve)]] di l' [[Amerike nonnrece]], 1.580 km long, metou inte l' [[Årdjintene]] a l' [[Ess]] et l' [[Ourougway]] et l' [[Braezi]] a l' [[Ouwess]].
Li '''Comité flamind di France''', ki l' no oficir e francès, c' est '''Comité flamand de France''', c' est ene sincieuse soce francèsse. On l' lome cobén, etur [[Wess-flamind|flaminds]], li '''Vlaemsch Comiteit van Vrankryk'''.<ref>Prudens van Duyse (1853) Annales du Comité flamand de France. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5505422q/f92 Aen ’t Vlaemsch Comiteit van Vrankryk], p. 88</ref> Li soce si consake å studiaedje, al disfinse et å metaedje e valeur del tuzance flaminde ezès Flande francèsse, avou bråmint d' l' agrès pol [[lingaedje]], les [[belès-letes]] eyet l' [[istwere]]. Elle a stî metowe so pîd a [[Dongléjhe]] pa Edmond de Coussemaker li 10 d' avri 1853,<ref>Raymond de Bertrand (1859). Mémoires de la Société dunkerquoise pour l'encouragement des sciences, des lettres et des arts. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57298476/f340 Monographie de la rue David d'Angers à Dunkerque – Comité Flamand de France], pp. 310–316.</ref> et egzistêye co pol djoû d' ouy. Vola come cwè c' est ene des pus viyès sincieusès soces d' [[France]].
{{Wiccionaire}}
Li '''sorrimetaedje''', c' est l' uzaedje d' '''sorrimetant'''<ref>noûmot askepyî so Wikipedia, aprume dizo cogne "sormetant" (2015).</ref> (on dit eto: on '''sorlatif'''), ene cogne d' èn addjectif ou d' èn adviebe k' endè mostere li pus hôt des grés.
{{Wiccionaire}}
[[File:Chondrostoma nasus (aka).jpg|thumb|]]
Li '''hôtitche''' (''hôtîtche'', ''hôtike'') ou '''hôtu''' (''ôtu'', ''oûtu'')<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''8''' 112.</ref>, c' est on [[pexhon]] des [[doûcès aiwes]].
[[File:Galium odoratum 1 (Corse).JPG|thumb]]
Li '''rinne-des-bwès''' (ou rinne des bos)<ref>mot siervou pa [[Andrée Bacq]] ki dmoréve e payis d' Årlon al [[tåve di rcåzeus di l' Årdene nonnrece]] diviè 1998 (kécfeye pa assaetchance del [[rinne des prés]]</ref>, c' est ene [[plante ås grossès fleurs|fleur]] ki vént el [[Gåme]] et k' on fwait do [[maitrank]] avou.
Li '''gåmès''' u '''patwès<ref>L' uzaedje do mot [[patwès (discramiaedje)|patwès]] n' est nén veyou d' on mwais costé pås [[Gåmet]]s zels-minmes.</ref> gåmès''', c' est ene sôre di [[lorin (lingaedje)|lorin]] k' est djåzé e l' [[Gåme]].
[[Categoreye:Mestîs]]
[[Categoreye:Administråcion]]
{{djermon}}
{{Wiccionaire}}
On, ene '''foncionaire''' (rabaxhanmint on "'''''fonccione-waire'''''", on "'''''grete-papî'''''"), c' est ene djin k' overe dins ene administråcion publike : a l' [[Estat]], al [[province]], dins les [[comene]]s, evnd.