mteb/WikiClusteringP2P.v2 huggingface dataset:
{{po|rampioûle|rampioûle (discramiaedje)}}
Li '''broûlante rampioûle''' <ref>[[noûmot do walon|noûmot]], calcaedje del tcherpinte di l' almand «Brennende Waldrebe»</ref> u '''rampioûle-blamete'''<ref>[[noûmot do walon|noûmot]], calcaedje del tcherpinte do francès «clématite flammette»</ref>, c' est ene pitite [[rampioûle]] ki vént dins les [[payis del Mîtrinne Mer]] ([[Urope nonnrece]] ey [[Afrike bijhrece]]).
On '''micoplasse''' (dinltins on djheut eto on '''PPLO''', po '''''Pleuro-Pneumoniae-Like-Organism'''''), c' est on mo ptit [[microbiyolodjeye|microbe]], sins [[paroeze]], ki s' sait mopliyî tot seu, come les ôtès [[bactereye]]s mins ki pout eto moussî dins ene [[celule]] do coir (come les [[virûsse]]s).
'''Ben Xhaldoun''' (en arabe ابن خلدون, Ibn Khaldun), kel no etir, c' est '''Abderahman Ibn Mohammed Ibn Khaldun''', c' esteut on [[scrijheu]] en [[arabe]]. Et on [[filozofe]] et èn [[istwere|istoryin]]. Il est eto rwaitî come li pere del [[sociolodjeye]].
[[Categoreye:Åbes]]
{{Wiccionaire}}
[[File:Så bwès foyes1.jpg|thumb|schoice, bwès et foyes d' ene sôre di så]]
Ene '''så''' ou '''såcî''', c' est èn [[åbe]] ki crexhe dins les frexhès plaeces, do [[djinre (biyolodjeye)|djinre]] '''Salix'''.
{{Wiccionaire-motîs|Inkete Bruneau}}
Les '''Inketes Bruneau so les patwès d' Årdene''', c' est des rcwerances da [[Tchåle Bruneau]] so les [[mancî lingaedje|lingaedjes diléreces]] del Bijhe do dpårtumint des [[Årdenes francesses]], k'&nbsp;i lome les “patwès d'&nbsp;Årdene” et del Nonne del Walonreye (Payis di [[Smwès]], [[bote di Djivet]], [[bote do Hinnot]], dizo del [[Gåme]]).
On '''pwezon d' tchamosseure''' ou '''tchamopwezon''' ou '''micotocsene'''<ref>Mot eternåcionå må atuzlé, ca ci n' est k' des pwezons des tchamosseures, et nén des ôtes tchampions, come li boket "myco-" el pôreut fé acroere</ref>, c' est on prodût do [[metabolisse]] di sacwants [[tchamosseure]]s. Foiravant les cenes ki crexhnut so les [[grin]]s. Adon, les [[pwezon]]s s' ritrovèt dins l' amagnî des biesses d' aclevaedje, aprume ezès [[poytreye]]s.
Li '''Palizoyike''' ou '''trevéns palizoyikes''' u '''trevéns prumreces''' c' est ene termene del [[schåle des tins djeyolodjikes]], 345 miyons d' anêyes longue, ki va d' i gn a 570 miyons d' anêyes disk' a 225 miyons d' anêyes did ci; elle est shuvowe pa les [[trevéns sgondreces]] u [[mezozoyike]].
[[Categoreye:Micolodjeye]]
[[Categoreye:Epweznants tchampions]]
L' '''amanite pantere''', c' est on [[pwezon|epweznant]] [[tchampion-åbusson|tchampion]] foirt corant, ki vént dins tos les bwès, del famile des [[amanites]]. C' est onk des pus [[epweznant tchampion|epweznants]] k' i gn åye.
{{tåvlea tchampion|Amanite pantere|Basidiomycota|Homobasidiomycetes|Hymenomycetes|Agaricomycetideae|Amanitales|Amanita|pantherina|Amanita pantherina 2013 G1.jpg|Amanita pantherina}}
{{Wiccionaire}}
[[File:Angst-Tiefgarage_2740.jpg|thumb|Angoxhe di toumer so des ratindeus cwand on mousse dins on reclôs gåraedje]]
L' '''angoxhe''', c' est ene sinsåcion ki strind ene [[djin (biyolodjeye)|djin]] cwand ele pinse a çou ki lyi pôreut ariver d' laid (di måvas).
Li '''flamind d' Brussele''' (insi lomé pa ses cåzeus et rcwereus: '''''Brussels vloms'''''<ref>[[Jean-Jacques De Gheyndt]], lomaedje riprins dins l' papî [[Philippe Boula]] & [[Lucyin Mahin]], «''Les parlers romans dans l’atlas sonore des langues et dialectes de Belgique''», ''Bien Dire et Bien Aprandre'' l° 35, [[Lîle]], 2020, p 87.</ref><ref>Mågré ki, linwisticmint, ci n' est nén on pårler [[flamind]] (come li [[wess-flamind]] et l' ci del [[Flande levantrece]].</ref>), pus spepieuzmint '''[[tîxhwès braibançon]]''' (insi ricnoxhou dins l' [[Decret Valmy Féaux]]<ref>dizo alomåcion e francès, ''thiois brabançon'')</ref>), c' est on [[lingaedje coinrece]] djåzé a [[Brussele]], del famile des pårlers braibançons tîxhons.
{| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2"
|+<span style="font-size:large;">'''Vooruit'''</span>
| colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" |
|-
| colspan="2" align="center" style="background:#caf7fa;" |'''Prezintaedje'''
|-
|Askepiance
|1978
|-
|Politike coleur
|[[Rodje]]
|-
|Prezidint
|[[Conner Rousseau]]
|-
|Payîs/
Redjons
|{{BEL-d}} [[Beldjike]]
- {{VLA-d}} [[Flande]]
[[File:Måtche el Fåmene pirire plake.jpg|thumb|Plake "Al Pirire a [[Måtche-el-Fåmene (veye)|Måtche-el-Fåmene]]]]
Li mot pire aparexhe dins bråmint des [[toponimeye|nos d' plaeces]] el Walonreye, soeye-t i [[Wikt:pire|tot seu]], soeye-t i dizo des parints : [[Wikt:peret|peret]], [[Wikt:piroe|piroe]], [[Wikt:peri|peri]], [[Wikt:perijhea|perijhea]].
{{Wiccionaire}}
Ene '''adjondrece'''<ref>''adjondrèce'' [[S117]], [[noûmot do walon]] eplaidî po on prumî aviè 1997 divins li [[Ptite gazete do Rasgotaedje des bassårdinreces]]</ref>, c' est on ptit [[mot]], [[nén candjåve]], k' adjond deus mots del minme fonccion croejhetrece.
{{Wiccionaire|si mete a fén}}
[[File:Edouard_Manet_-_Le_Suicid%C3%A9.jpg|thumb|250px]]
Li '''metaedje a fén d' lu-minme''', lomé eto '''sucide''', c' est cwand ene sakî si towe leye-minme, di s' prôpe volté.
Li '''cwarmea d' Måmdiy''' (la-minme : '''''lu cwarmê d' Mâmdî''''', ''lu cwarmé d'Mâm'dî''), c' est ene [[mascaråde]] k' i gn a tos ls ans a [[Måmdiy (veye)|Måmdiy]], troes djoûs å long, do dimegne di dvant l' [[cwareme (crustin)|cwareme]], disk' å crås mårdi a meynute.
Les '''revintreyes arabes di 2011''', c' est des [[revintreye]]s ou des [[metingue]]s di rclamaedje repetitifs k' i gn a yeu dins cåzu tos les [[payis arabe]]s e [[2011]]. Elle kimincît di l' [[ivier]] 2010-2011, mins on ls a loumé li '''prétins arabe'''. Portant, elle estént co lon d' esse houte di l' [[esté]].
Li '''Diclaråcion des droets des djins po tos les payis do monde''' u '''diclaråcion univiersele des abondroets del djin'''<ref>Li ratourneure « droets d’ l’ ome » est eployeye eto, mins disconseye, a cåze do stroet sinse do mot «[[Wikt:ome|ome]]», et do meyeu rapåmaedje do sinse pol mot «[[Wikt:djin|djin]]».</ref>, c' est on tecse di rclamaedje po les [[abondroets]] des [[djins]] di [[Djivêye_des_payis,_d'_après_leu_stindêye|tos les payis do monde]].
{{Wiccionaire|tripe}}
[[Image:Vete tripe.jpg|thumb|del vete tripe d' [[Oû-l'-Pitit]]]]
Del '''tripe''' (on dit eto : do '''bodén'''), c' est ene [[tchårcutreye]] fwaite avou do sonk et des dispouyes di pourcea, metowe, å cmince, dins ses [[boyea]]s. Adonpwis, dins des boyeas d' fén plastike.
'''Youssef I d' Gurnåde''' ('''Youssef prumî d' Gurnåde'''), lomé eto '''Youssef Aboul Haguigue'''<ref>«Yousef Abul Hagig», ortografiaedje da [[Djôzef Mignolet]] dins s' roman «[[L' amour a l' Alambra (roman)|L' amour a l' Alambra]]».</ref>, e-n [[arabe classike]], أبو الحجاج يوسف بن إسماعيل (abou l-Hajjâj yousef ibn ismâ3îl)<ref>Li passaedje do «j» arabe (Ha'''jj'''â'''j''') å «g» [[amazir]] (Hâ'''gu'''î'''gu'''e) si rescontere sovint e l' arabe marokin, dandjreus foirt vijhén di l' arabe di Gurnåde e ç' trevén la.</ref>, c' esteut l' setinme [[rweyåme di Gurnåde|rwè d' Gurnåde]] del dinasteye des Nazarîs
[[Categoreye:Mousseures]]
On '''vantrin''' (on dit eto : on '''dvantrin''', on '''cindrén''', on '''schô''', on '''schorsoe''')<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''5''' 94.</ref>, c' est ene [[mousseure]] k' on mete padvant, dissu les ôtes po n' les nén manni tot-z [[ovraedje|ovrant]].
On '''powete''', ene '''powetresse''' (pus modesmint on '''fjheu d' arimés'''<ref>lomaedje foirt corant e [[payis d' Lidje]], dizo disfondowe ''feû d' rîmês''.</ref>, ene '''fwaiyresse di rimeas'''), c' est on scrijheu u ene sicrijheuse di fwait del [[powezeye]], u do moens des [[arimé]]s.
e [[rfondou walon]] po les Fiesses del Walonreye [[1997]], li seule anêye k' on ndè fjha ene pareye]]
Les '''fiesses del Walonreye''' (u : '''fiesses di Waloneye'''), c' est totès [[fiesse]]s ki s' pasnut totavå l' [[Walonreye]] diviè l' [[15 di setimbe]].
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
[[File:Rantoele so rexhe waide.JPG|thumb|Arantoele avou del rozêye après]]
Ene '''arantoele''' (on dit eto : ene '''rantoele''', des '''arincrins''', ene '''araegnreye''')<ref>Po saveur miersipepieuzmint tos les mots walons po dire « arantoele », alez s’ vey el notule [[A.L.W.]] '''8.''' 158.</ref>, c' est come ene toele texheye pa des [[araegne]]s k' i gn a po-z apicî leus proyes, sovint des [[moxhe]]s u des ôtes [[inseke]]s.
e l' [[Irak]] e 1959]] 
'''Mohammed V do Marok''' (eto: '''Mawoumet Cénk do Marok'''; '''Mawoumet ben Youssef'''), c' est on [[rwè do Marok]] k' a skepyî li [[10 d' awousse]] [[1909]] ey a morou li [[26 di fevrî]] [[1961]].
{{Wiccionaire}}
[[File:Medical diagnosis for the student and practitioner (1922) (14784112402).jpg|thumb|sûnante plurizeye (a droete å dzo)]]
[[File:Ledjire colibacilôze areyosaetchite fritche.JPG|thumb|plurizeye fibrineuse dins l' [[colibacilôze]] des polets]]
[[File:Bedot peumoneye plurizeye fritches.jpg|thumb|setche plurizeye dins l' [[peumoneye inzotike]] des bedots (les atnances ås coisses sont mostrêyes pa des fritches)]]
Li '''plurizeye''', c' est l' [[efouwaedje (medcene)|efouwaedje]] del [[pleve]] (fene pea di rascovraedje do peumon et del [[cadje coistrece]]).
[[Categoreye:Walonreye]]
[[Categoreye:Beldjike]]
[[Categoreye:Årdene]]
[[Categoreye:Province di Lidje]]
[[File:1031346 Botrange 700m.jpg|thumb|Pont a 700 m]]
Li '''Tour di Bôdrindje''' (la-minme ''al Tôr''), c' est ene hôte tour ki sieve po les telecominicåcions, metowe a [[Bôdrindje]].
{{po|pinsêye|pinsêye (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|pinsêye}}
Ene '''pinsêye''' (on dit eto ene '''direye''' u ene '''tuzreye'''), c' est on court [[sicrijhaedje]], ki dene ene idêye filozofike, politike, u ki fwait tot biesmint tuzer ene miete pus lon.
== Discrijhaedje ==
{{Information
| description = Acrostitche sicrît pa [[Émile Pècheur]] e 2004
| source      = papîscrît diné på scrijheu a [[Uzeu:Lucyin|Lucyin]]
| date        = 2004
| author      = [[Émile Pècheur]]
| Permission  = Permission from [[Émile Pècheur]] in 2004.
{{Grandfathered old file}}
}}
[[Categoreye:Istwere di l' Urope]]
[[Categoreye:Impire otoman]]
[[Categoreye:Otriche]]
{{Lka}} «[[Paskeye sol sidje et l' dissidjmint d' Wîne]]»
Li '''deujhinme sidje di Wîne pås Otomans''' a cmincî li [[12 di djulete]] [[1683]] et esse tot fwait på petaedje-evoye des [[Impire Otoman|Trouks]] li [[12 di setimbe]] 1683. 
 [[File:Jean Sobieski III repoussant les Turcs au siège de Venne (Jan Mateiuko) - Sala Sobieski.JPG|thumb|350 px|Jan Sobieski å sidje di Wîne.]]
Les Hongrwès d' [[Transilvaneye]] s' avént revinté siconte di l' [[Impire d' Otriche|Impreur d' Otriche]] et s' batént avou les Trouks. A pårt ces noveas aloyîs la, les sôdårds di l' Impreur des Trouks vinént d' Etiopeye (purade li Soudan d' ouy), d' Edjipe, di Mezopotameye.
{{po|Amerike|Amerike (discramiaedje)}}
L' '''Amerike nonnrece''' u '''Amerike do Sud''', c' est l' mitan [[Nonne (costé del Daegne)|nonnrece]] do [[continint]] [[Amerike (continint)|amerikin]]. Elle est metowe tote etire e l' [[Dimeye bole]] nonnrece.
{{Aiwe|Ufrate||2.780||||Turkeye|[[Gofe Piersike]]|Sireye, Irak}}
L'&nbsp;Aiwe d'&nbsp;'''Ufrate''' (en [[arabe]] ''Forate'' (الفرات), e [[trouk (lingaedje)|trouk]] ''Firat'') est ene [[mouze (aiwe el mer)|mouze]] do [[Moyén Levant]], 2.780 kilometes longue, ki prind sourd el [[Tourkeye]], cori el [[Sireye]], po rdjonde li [[Tigue (aiwe)|Tigue]] e l'&nbsp;[[Irak]], et si rlomer ''[[Tchate el Arabe]]'', divant d'&nbsp;s'&nbsp;egoler dins l'&nbsp;[[Gofe Piersike]], sol cotoû d' [[Bassora]].
{{po|itålyin|itålyin (discramiaedje)}}
L' '''itålyin''' (pa côp [[riscôpé]] a li '''tålyin'''), c' est l' [[lingaedje oficir]] di l' [[Itåleye]].
[[File:WIKITONGUES- Paola speaking Italian and Sicilian.webm|thumb|Ene comere ki cåze e-n '''itålyin''', mins eto e [[Sicilyin (lingaedje)|sicilyin]].]]
[[File:It-Vangeli.ogg|thumb|Èn eredjistrumint e-n '''itålyin'''.]]
{{po|airtchî|airtchî}}
{{Wiccionaire|airtchî}}
[[File:Common_Swift_from_the_Crossley_ID_Guide_Britain_and_Ireland.jpg|thumb|]]
Èn '''airtchî''' (on dit eto '''årbalestrî''', '''årbalesse''', '''albatrijhe''', '''mårtinet''', '''mårtea di schayteu''')<ref>Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''8''' p. 149.</ref>, c' est èn [[oujhea]] ki rshonne ås [[oronde]]s cwand i vole, mins k'&nbsp;a ene cogne foirt diferinne, come ene [[årbalesse]].
'''micRomania''', c' est l' gazete eplaideye tos les troes moes pal [[CROMBEL (soce)|CROMBEL]] dispu 1992. Si no provént do grek ''micro'' (pitit) et do latén ''romania''. Dabôrd, c' est ene gazete ki cåze des [[ptits lingaedjes]] vnous do latén, dj' ô bén les [[lingaedjes romans]]. Elle est drovowe ås oteurs di tote l' Urope, et minme ås oteurs creyoles.
[[File:Assite keuve mots arabes.jpg|thumb|assîte di keuve avou on scrijhaedje arabe "mi, dji djåze walon"]]
L' '''arabe''', c' est on [[lingaedje semitike]], cåzé asteure oficirmint dins [[Payis arabes|ene grosse vintinnes di payis]], e [[Moyén-Levant]] et e l' [[Afrike bijhrece]].
[[Categoreye:Mousseures]]
{{djermon}}
:''[[texhou|Discramiaedje des sinses do mot "texhou"]]
On '''texhou''' (on dit eto: '''pulôve''', '''tricot''', '''vareuse'''), c'&nbsp;est on [[mousmint]] k'&nbsp;on-z a [[texhaedje ås aweyes|texhou]] avou del [[linne]] metou dizeu li [[tchimijhe]], ki rascove li dzeu do coir, disk' a l'&nbsp;[[céngue]].
{| table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" bgcolor=#FDFFEC
|+<font size="+1">'''Judeţul Ilfov'''</font><br />'''(distrik d'&nbsp;Ilfov)'''
|-
| style="background:#FDFFEC" align="center" colspan=2|
|-
|Mwaisse-veye || [[Buftea]]
|-
|Redjon || [[Walakeye]]
|-
|Acourtixheure || IF
|-
|Minorité(s) || &nbsp;
|-
|Sitindêye<br />&nbsp;- Totå
|[[Djivêye des distriks del Roumaneye, d' après leu stindêye|classé 41inme]]<br />1.593&nbsp;[[kilomete cwåré|km²]]
|-
|[[Populåcion]]<br />&nbsp;- Totå (anêye)<br />&nbsp;- [[Dinsité di populåcion|Dinsité]]
|[[Djivêye des distriks del Roumaneye, d' après leu populåcion|classé 41inme]]<br />???? dimorants<br />??&nbsp;djins/km²
|}
{{Wiccionaire}}
[[File:Abeja en lavanda.jpg|thumb|Ene moxhe al låme plouctant del lavvindje]]
Ene '''moxhe al låme''' {{odio|Wa-fel moche al lâme wa moxhe al låme.ogg|lang=wa}}<ref>''moche a l' lâme'', accint d' après [[Li Rotche-e-l'-Årdene|L' Rotche]]</ref> u {{odio|Wa-fel mo(he) a lâme wa moxhe al låme.ogg|lang=wa}}<ref>''mo(he) a lâme'', accint d' [[Serè]], avou [[fondaedje (linwince)|fondaedje do H]]</ref> ou '''moxhe d' apî''' {{odio|Wa-fel (one) moche d'api wa moxhe d' apî.ogg|lang=wa}}<ref>''moche d' api'', accint d' après [[Nameur]]</ref> ou '''moxhe di tchetoere''', c’ est èn [[inseke]] sociåve ås deus [[aiye]]s ki pout esse [[Aclevaedje des moxhes al låme|aclevé]] po-z aveur del [[låme (amagnî)|låme]].
{{Taxobox biesse   | Coirbå | Corvus_corax_(FWS).jpg | '''Corvus corax''' }}
{{Taxobox phylum   | ''Chordata'' (biesses al schene) }}
{{Taxobox classe   | ''Aves'' (oujheas) }}
{{Taxobox ôre      | ''Passeriformes'' (pareys ås moxhons) }}
{{Taxobox famile   | ''Corvidae'' ([[coirbidîs]]) }}
{{Taxobox djinre   | ''Corvus'' }}
{{Taxobox espece   | ''corax''}}
{{Taxobox end placement}}
{{Taxobox fén}}
[[Categoreye:sints fiestis el Walonreye|Gubiet]]
[[Categoreye:Crustinnisse]]
'''Sint Gubiet''' (on dit eto: sint Gobiet u sint Guëbert, e F. ''saint Guibert'' u ''Wicbertus''), c' est on [[sint fiesti el Walonreye]] k' a skepyî diviè 892 dins l' conteye di Darnau. Si pa esteut on mwaisse-sôdård do rwè d' [[Lotarindjeye]]. Si mame provneut del cour d' [[Ostrazeye]].
[[File:Odysseus Sirens BM E440 n2.jpg|thumb|Sinne di l' Odissêye: Ulisse et les sirinnes]]
[[File:John William Waterhouse - Ulysses and the Sirens (1891).jpg|thumb|John William Waterhouse, 1891]]
L' '''Odissêye''', c' est ene [[epopêye]] sicrîte pa [[Homere]].
[[File:GraveOfRabbiSimeonBarYochaiOnLagBOmer.jpg|thumb|ene heyloula e-n Israyel]]
Ene '''heyloula''' (di l' [[ebreu]] הילולא, sustantif femrin fwait sol [[bodje (linwince)|bodje]] הלל, HLL "criyî djoyeuzmint mins respectiveuzmint"), c' est ene [[fiesse]] [[djwive]] sol [[tombe]] d' on [[sint]] ome.
'''Sint Djhan l' evandjilî''' u '''sint Djan l' evandjilî''' (? - [[110]]) (e-n [[ebreu]]: יוחנן, ''Yoxhanan''), ci fourit onk des doze [[apoisse]]s da [[Djezus-Cri]], li pus djonne, mins onk k' el shuva dins les prumîs.
{{Djermon}}[[File:Map - Macedonian language distribution.svg|thumb|Mape ewou çk' el '''macedonyin''' est dvizé.]]
[[File:Prilep-Bitola dialect speech - Bitola.ogg|thumb|Eredjistrumint d' ene sakî ki djåze dins ç' lingaedje ci.]]
El '''macedonyin''', c' est on [[lingaedje]] k' est cåzé el [[Bijhe-Macedwene]].
[[Categoreye:Antroponimeye walone]]
[[Categoreye:Foclore del Walonreye]]
[[Categoreye:Dicåces]]
On '''bragård''' (on djheut ossu on '''mwaisse djonnome'''), c' esteut on djonnome k' esteut lomé tchîf del djonnesse. C' esteut lu li mwaisse adjinçneu des fiesses tins d' ene [[dicåce]] ([[fiesse del pårotche]]).
{{Wiccionaire}}
[[File:Orobantche Djebel Xheder råyeye.JPG|thumb|Orobantche d' ene såvadje plante (råyeye)]]
Ene '''ôribantche''', c' est on [[djinre (biyolodjeye)|djinre]] de [[plante]]s sins [[clorofile]] ki crexhèt so les raecinêyes d' ôtès plantes.
On '''no d' pene''', c' est on no ki des [[scrijheu|scrijheus(es)]] k' i gn a prindèt po siner leus ouves. E [[walon]], c' esteut sovint po k' on n' såye nén ki ces djins la scrijhént e walon, çou ki n' esteut nén bén veyou des anêyes et des razanêyes d' astok, aprume e [[20inme sieke]].
{{po|schoice|schoice (discramiaedje)}}
[[File:World geologic provinces.jpg|thumb|Hôteur et parfondeur di l' eschoice teresse]]
Li '''schoice teresse''', l' '''eschoice teresse''', c' est l' coûtche di tere k' est metowe dizo l' broûlante masse k' i gn a ådvins del [[Bole daegnrece]].
'''Aymadeddine Zengui''' (e [[trouk]], Zenki, زنكي e l’ [[arabe]], ki n' a nén li [[son G]]), c’ esteut on tchîf militaire [[trouk]] do tins des [[croejhådes]]. C’ est cwand i prinda li veye d’ [[Edesse]] ki les catolikes vont-st enonder li [[deujhinme croejhåde]].
[[Djivêye des lingaedjes|lingaedjes]] &gt; [[Lingaedjes indo-uropeyins|indo-uropeyin]] &gt; [[Lingaedjes romans|italike]] &gt; occitano-catalan &gt; '''occitan'''
----
" a l' intrêye des [[Moitès-Aiwes]]]]
" a l' intrêye di [[Sete]]]]
" "[[Wikt:treillat|treillat]]"]]
e francès ey e [[lussimbordjwès]] : "Nodidjo ! dj' a co rovyî m' saetch ralouwåve !"]]
On '''saetchot d'&nbsp;plastike''', c'&nbsp;est on saetchot fwait avou do fén [[plastike]] ki sieve a mete ses comissions, po lzès ramoenner al måjhon, pu après k'&nbsp;on hene evoye.
{{po|afiyaedje|afiyaedje (discramiaedje)}}
{{po|adopcion|adopcion (discramiaedje)}}
L' '''afiyaedje''' ou '''adopcion''' ou co '''adoptaedje d' efant''', c' est cwand èn efant (sovint orfulin) divént l' fi u l' feye d' ene sakî d' ôte ki ses parints d' sonk.
{{djermon plante}}
[[Categoreye:Fetchires]]
{{Taxobox_begin | color = lightgreen| name = ''Osmondes''}}
{{Taxobox_image | image = [[Image:OsmundaRegalis.jpg|240px|Royal fern]] | caption = [[Royal fern]] (''Osmunda regalis'')}}
{{Taxobox_begin_placement | color = lightgreen}}
{{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Plant]]ae}}
{{Taxobox_divisio_entry | taxon = [[Pteridophyta]]}}
{{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Osmundopsida]]}}
{{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Osmundales]]}}
{{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Osmundaceae]]}}
{{Taxobox_genus_entry | taxon = ''Osmunda''}}
{{Taxobox_end_placement}}
{{Taxobox_section_subdivision | color = lightgreen| tite = Especes}}
*''[[Osmunda cinnamomea]]''
*''[[Osmunda claytoniana]]''
*''[[Osmunda japonica]]''
*''[[Royåle osmonde|Osmunda regalis]]''
{{Taxobox_end}}
{{po=}}
{{Wiccionaire}}
[[File:Ohr_1.jpg|thumb|Pegneon d' l' oraye avou ene oriyete]]
L' '''oraye''' {{odio|Wa oraye.ogg|lang=wa}}<ref>pus sovint prononcî come e francès «orèye», pacô avou on lon A «orâye».</ref>, c' est èn organe do coir, ki fwait pårteye del [[tiesse]], et ki permete d' [[oya|etinde]] les [[son]]s d' ene rîlêye di [[waxhe electromagnetike|wachlires]] prôpe a tchaeke indje di biesses.
{{Wiccionaire|shoflete}}
{{po|shoflete|shoflete (discramiaedje)}}
[[File:Shoflete 2 mwins.jpg|thumb|pitite shoflete simpe]]
Ene '''shoflete''', c' est ene usteye po shofler sol [[feu]] ([[feu e l' aisse]] ou [[stouve]]) pol fé rprinde.
[[Categoreye:Colombeye]]
[[Categoreye:Mouvmints revinteus]]
[[Categoreye:Terorisse]]
Les '''Foices Årmêyes Revintreces del Colombeye''', mî cnoxhowes sol sigue '''F.A.R.C.''' (''Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia''), c' est ene årmêye revintrece ki lûte disconte do govienmint del [[Colombeye]], dispu 1964.
{{po|fonnet|fonnet (discramiaedje)}}
{{po|fotchrê|fotchrê (discramiaedje)}}
{{Wiccionaire|fonnet}}
[[File:Fonnet-ric.jpg|thumb|fonnet so do [[sedom]]]]
On '''fonnet d' Urope''' u '''fonnet uropeyin'''  (on dit eto : '''wesse di tchvå''', '''fotchrê''', '''inglès''', '''ordiyon''')<ref>e 20inme sieke et dvant, "fonnet" n' esteut spårdou ki dins l' Basse Årdene mins mostere bén li dobe dår a môde di ptite fotche, come "fotchrê"; "wesse di tchvå" u ''wesse di bourike'' pask' il est gros k' ene wesse ordinaire; inglès" pask' i "file a l' inglesse"; ''ordiyon'' pask' i vole tot candjant d' direccion tofer; po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule [[ALW]] '''8''' 125.</ref>, c' est ene mo grosse [[wesse (inseke)|wesse]].
Ene '''schayete USB'''<ref>[[noûmot do walon|Noûmot]] atåvlé pa [[René Brialmont]] al bate di [[noûmot]]s del [[fiesse ås lingaedjes walons]] 2015, dizo cogne [[Wikt:haye|haye-a-stitchî]], nén ritnou dins les 10 meyeus.</ref> obén, på rfrancizaedje, '''clé USB'''<ref>Calcaedje do francès.</ref>, c' est ene pitite plate sôre di [[deure plake]] k' on pout stitchî dins ene [[éndjole (infôrmatike)|éndjole]] po eredjistrer u vir des dnêyes éndjolijheyes.
[[Image:Wézelvå plake.jpg|thumb|Plake "Wézelvå" a [[Viyance]] ki mostere les deus mots walons "[[Wikt:wé|wé]]" et "[[Wikt:vå|vå]]"; li dataedje si pout fé dins les [[vîs papîs]]]]
" dins des vîs tecses e francès]]
[[File:Prumî aparexhaedje mot neyerlandès.jpg|thumb|Onk des prumîs aparexhaedje mot "neyerlandès" dins on tecse e walon, diviè 1985 (ordinairmint, on djheut "flamind")]]
Li '''dataedje d' on mot''' u '''datåcion d' on mot''', c' est di decider cwand çk' el [[mot]] aparexhe pol prumî côp dins on metou [[lingaedje]].
{{djermon}}
Li '''batreye di Ðiện Biên Phủ''' (prononcîz ''Dien Bien Fou''), c' est l' dierinne [[batreye (guere)|batreye]], k' a duré cåzu deus moes, del prumire guere d' Indochine; do 13 di måss å 7 di may 1954, dins l' Tonkin Sovrin (Hôt Tonkin).
 
L' årmêye [[France|francesse]], kimandêye på djenerå Navarre, a stî rtaenêye pås sôdårds [[Vietnam|vietnamyins]] do djenerå [[Võ Nguyên Giáp]].
 
Adon, les Francès ont leyî å raeze li colnijhaedje di l' Indochine.
{{Wiccionaire}}
On '''ratourneu'''<ref>[[no d' fijheu]] do viebe «ratourner» dins l' sinse di «mete d' on lingaedje a l' ôte», mot dedja eplaidî dins [[R9]] (2000-2004)</ref> u on '''tradujheu''', ene '''ratourneuse''', ene '''tradujheuse'''<ref>[[no d' fijheu]] do viebe «[[Wikt:tradure|tradure]]»; li mot est co sovint calké direk do francès (''traducteûr'', [[FC99]])</ref>, c' est ene djin ki, di s' [[mestî]] ou di s' [[pasmint d' tins]], fwait passer des scrîts tecses d' on [[lingaedje]] a èn ôte, çou k' on lome on [[ratournaedje (langue)|ratournaedje]] u [[tradujhaedje]].
[[File:Mycose inguinale.jpg|thumb|Diermifitôze e l' ayinne del djambe]]
Ene '''diermifitôze'''<ref>[[noûmot do walon|noûmot]] ehåyî e [[2013]], sol parintêye etimolodjike diele / derme (did la li [[diftongaedje]] "iè", et li halcrosse voyale "i" come dins "borgu'''i'''mwaisse (did la dierm'''i'''fitôze); les ôtes bokets sont calkés a môde des sfwaits sincieus mots dins les ôtes lingaedjes</ref>, c' est ene [[micôze]] del [[pea]] cåzêye pa on [[tchampion microscopike]] del sôre des [[tchamosseures del pea]].
{{Wiccionaire|disdjune}}
]]
]]
Li '''fiesse del disdjune''' ou '''fiesse del fén do cwareme''' (e-n arabe : ''3eîd el-fiTer'', عيد الفطر, [[ralfabetijhî]] e francès ''aïd el-fitr'', e-n inglès ''Eid ul-fitr''), c' est l' [[fiesse]] po les [[muzulman]]s li prumî djoû do moes ki shût li [[ramada]].