mteb/WikiClusteringP2P.v2 huggingface dataset:
Il-'''Katina Muntanjuża ta' Ennedi''' jew il-'''Promontorju ta'''' '''Ennedi''' jinsabu fil-Majjistral taċ-[[Ċad|Chad]], fir-reġjuni ta' Ennedi-Ouest u Ennedi-Est. Din il-katina muntanjuża titqies bħala parti mill-grupp ta' muntanji magħrufa bħala l-Muntanji ta' Ennedi fiċ-Chad, li huwa wieħed mid-disa' pajjiżi li jiffurmaw il-medda tas-[[Saħel]] li hija estiża mill-[[Oċean Atlantiku]] sas-[[Sudan]]. Il-Katina Muntanjuża ta' Ennedi hija magħmula minn formazzjonijiet tal-ġebel ramli f'nofs is-[[Saħara]], li ffurmaw permezz tal-erożjoni mir-riħ u mill-varjazzjonijiet fit-temperaturi. Bosta nies okkupaw din iż-żona, fosthom kaċċaturi-ġemmiegħa (5000-4000 [[Ante Christum natum|Q.K]].) u [[Ragħaj|rgħajja]] (mill-bidu tal-4000 Q.K.). Iż-żona ta' Ennedi hija magħrufa wkoll għall-kollezzjoni kbira ta' [[arti]] fuq il-blat, l-iktar ta' [[Annimal|annimali]] tal-ifrat, peress li dawn l-annimali kellhom l-ikbar impatt finanzjarju, ambjentali u [[Kultura|kulturali]]. Din l-arti tmur lura għal kważi 7,000 sena ilu. Illum il-ġurnata, żewġ gruppi seminomadiċi, il-maġġoranza [[Iżlam|Musulmani]], jgħixu fiż-żona ta' Ennedi matul ix-xhur bix-xita u jgħaddu miż-żona matul l-istaġun tan-nixfa. Huma jiddependu fuq il-merħliet ta' iġmla, ħmir, [[Nagħġa|nagħaġ]] u mogħoż għall-għajxien tagħhom.<ref>{{Ċita web|url=https://www.britannica.com/science/region-geography|titlu=Region {{!}} Definition, Examples, & Facts {{!}} Britannica|sit=www.britannica.com|lingwa=en|data-aċċess=2024-02-25}}</ref>
ta' Orange]]
L-'''Arkata Trijonfali ta' Orange''' (bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]]: ''Arc de triomphe d'Orange'') hija arkata trijonfali li tinsab fir-raħal ta' [[Orange]] fix-Xlokk ta' [[Franza]]. Ma hemmx qbil dwar meta nbniet l-arkata<ref>James C. Anderson, Jr., "Anachronism in the Roman Architecture of Gaul: The Date of the Maison Carrée at Nîmes" ''The Journal of the Society of Architectural Historians'' '''60''',1, p. 71.</ref>, iżda hemm riċerka attwali li taċċetta l-kitba mnaqqxa bħala evidenza ta' data matul ir-renju tal-Imperatur [[Awgustu]] (27 [[Ante Christum natum|Q.K]].-14 W.K.).<ref>Pierre Gros, "Pour une chronologie des arcs de triomphe de Gaule narbonnaise", ''Gallia'' '''37''' (1979), pp. 55-83.</ref><ref>Cleere, Henry (2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> Inbniet fl-eks ''via Agrippa'' sabiex tagħti ġieħ lill-veterani tal-Gwerer Galliċi u lil-Legio II Augusta. Iktar 'il quddiem ġiet rikostruwita mill-Imperatur [[Tiberju]] biex jiċċelebra r-rebħiet ta' [[Germanicus]] kontra t-tribujiet Ġermaniżi fir-Rheinland.<ref>Cleere, Henry (May 14, 2001). ''Southern France: An Oxford Archaeological Guide''. Oxford University Press. pp. 122–123. ISBN <bdi>0-19-288006-3</bdi>.</ref> L-arkata fiha kitba mnaqqxa ddedikata lill-Imperatur Tiberju fis-27 W.K.<ref name=":0">Bromwich, James (1993). ''The Roman Remains of Southern France: A Guidebook''. Routledge. pp. 183–186. ISBN <bdi>0-415-14358-6</bdi>.</ref> Flimkien mat-[[Teatru Ruman ta' Orange]], l-Arkata Trijonfali tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1981 minħabba l-preservazzjoni eċċezzjonali tagħha.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/163/|titlu=Roman Theatre and its Surroundings and the &quot;Triumphal Arch&quot; of Orange|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>
{{Taxobox
| isem = Euarchontoglires
| stampa = Aye-Aye (Chiromys madagascariensis).png
| daqs_stampa = 250px
| deskrizzjoni_stampa = [[Aj-aj]] ''Daubentonia madagascariensis''
| renju = [[Annimal|Animalia]]
| fajlum = [[Chordata]]
| klassi = [[Mammalia]]
| sottoklassi = [[Theria]]
| infraklassi = [[Eutheria]]
| superordni = '''Euarchontoglires'''
| grad_sottodiviżjoni = Ordnijiet
| sottodiviżjoni = 
* [[Dermoptera]]
* [[Lagomorpha]]
* [[Plesiadapiformes]]
* [[Primates]]
* [[Rodentia]]
* [[Scandentia]]
}}
'''Euarchontoglires''' huwa [[superordni]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] [[plaċentat]]i bbażat fuq analiżi ta' sekwenzi ġenetiċi molekulari u fuq dati preżenti/assenti ta' [[retrotranspożju|retrotranspożji]]. Dan is-superordni qiegħed klassifikat, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi (bijoloġija)|sottoklassi]] [[Theria]] u  fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]].
{{Kwantitajiet Ta' Bit}}
'''Bit''' hu [[numru diġitali]] fis-sistema tan-numri binari ([[bażi (matematika)|bażi]] 2). Eżempju, in-numru 10010111 hu twil 8 bits.  Numri binari huma kważi dejjem użati bħala l-unità bażika ta' informazzjoni ġewwa apparat ta' ħżin tal-informazzjoni u [[trażmissjoni (telekomunikazzjoni)|komunikazzjoni]] diġitali tal-[[kompjuter]].
'''Sit ta' Wirt Dinji''' (l-isem uffiċjali kif jidher fuq il-plakka tas-Siti ta' Wirt Dinji f'[[Malta]] u [[Għawdex]]) huwa sit ikoniku jew żona bi protezzjoni legali permezz ta' konvenzjoni internazzjonali amministrata mill-[[UNESCO|Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura]] ([[UNESCO]]). Is-Siti ta' Wirt Dinji jiġu deżinjati mill-UNESCO talli jkunu sinifikanti kulturalment, storikament, xjentifikament jew għal xi mod ieħor. Is-siti jiġu ġġudikati bħala "wirt kulturali u naturali madwar id-dinja ta' valur straordinarju għall-umanità".<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/about/|titlu="World Heritage"|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=}}</ref> Sabiex sit jintgħażel bħala Sit ta' Wirt Dinji jrid b'xi mod ikun sit ikoniku uniku, li jkun identifikabbli ġeografikament u storikament, u jkollu xi karatteristika speċjali sinifikanti kulturalment jew fiżikament. Pereżempju, is-Siti ta' Wirt Dinji jistgħu jkunu fdalijiet antiki jew strutturi storiċi, binjiet, bliet<ref>{{Ċita web|url=https://www.cnn.com/travel/article/unesco-first-12-world-heritage-sites/index.html|titlu=Hetter, Katia (16 June 2014). "Exploring the world's first 12 heritage sites". CNN. Arkivjat 26-05-2020.|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=|data-aċċess=24 January 2021|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200526195934/https://www.cnn.com/travel/article/unesco-first-12-world-heritage-sites/index.html|arkivju-data=26 May 2020|url-status=bot: unknown}}</ref> (fl-1978 [[Quito]], l-[[Ekwador]], u [[Krakovja]], il-[[Polonja]], kienu l-ewwel żewġ bliet sħaħ li ġew iddikjarati bħala Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO), deżerti, foresti, gżejjer, lagi, [[Monument|monumenti]], muntanji, jew żoni b'natura selvaġġa.<ref>Sullivan, Ann Marie (2016). "Cultural Heritage & New Media: A Future for the Past". ''John Marshall Review of Intellectual Property Law''. '''15''': 604-46.</ref><ref>Allan, James R.; Kormos, Cyril; Jaeger, Tilman; Venter, Oscar; Bertzky, Bastian; Shi, Yichuan; MacKey, Brendan; Van Merm, Remco; Osipova, Elena; Watson, James E.M. (2018). "Gaps and opportunities for the World Heritage Convention to contribute to global wilderness conservation". ''Conservation Biology''. '''32''' (1): 116-126.</ref> Sit ta' Wirt Dinji jista' jirrappreżenta kisba notevoli tal-umanità, u jservi bħala evidenza tal-istorja intellettwali tagħna fid-dinja, jew ikun post ta' ġmiel naturali kbir.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|titlu="Criteria for Selection"|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=}}</ref> Minn Lulju 2021, jeżistu 1,154 Sit ta' Wirt Dinji (897 sit kulturali, 218-il sit naturali, u 39 sit ‘imħallat', jiġifieri jkun hemm kulturali kif ukoll naturali) f'167 [[pajjiż]]. L-[[Italja]], bi 58 sit, hija l-pajjiż bl-ikbar ammont ta' Siti ta' Wirt Dinji, segwita miċ-[[Ċina]] b'56 sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&&&&mode=table&order=region|titlu="World Heritage List" - UNESCO|kunjom=|isem=|aċċess=|koawturi=}}</ref>
'''''Nimbacinus''''' huwa [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, il-marsupjali karnivori (id-[[dasjuromorfju|dasjuromorfji]]), eżattament il-[[Lupu marsupjal|Lupi marsupjali]] tal-kontinent tal-[[Awstralja]].
Iż-'''żooloġija''' hija l-fergħa tal-[[bijoloġija]] li tistudja r-renju tal-[[annimal]]<nowiki/>i, inkluż l-istruttura, l-[[embrijunoloġija]], l-[[evoluzzjoni]], il-[[Klassifikazzjoni bijoloġika|klassifikazzjoni]], id-drawwiet u d-distribuzzjoni tal-annimali kollha, kemm ħajjin kif ukoll estinti, u kif jinteraġixxu mal-ekosistemi tagħhom. It-terminu joriġina mill-[[Grieg Antik]] ζῷον, ''zōion'', jiġifieri “annimal” u λόγος, ''logos'', jiġifieri “għarfien, studju”.<ref>{{Ċita web|url=https://www.etymonline.com/word/zoology|titlu=zoology {{!}} Origin and meaning of zoology by Online Etymology Dictionary|aċċess=2021-02-23|opra=www.etymonline.com|lingwa=en}}</ref>
L-'''Għerien ta' Ellora''' huma [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fid-distrett ta' Aurangabad ta' Maharashtra, l-[[Indja]]. Is-sit huwa wieħed mill-ikbar kumplessi ta' għerien-tempji [[Ħinduiżmu|Induisti]] mnaqqxa fil-blat fid-[[Id-Dinja|dinja]], b'opri tal-arti li jmorru lura għall-perjodu 600-1000 [[WK|W.K]].<ref>Owen, Lisa (2012). ''Carving Devotion in the Jain Caves at Ellora''. Brill Academic. ISBN <bdi>978-9004206298</bdi>. pp. 1-2.</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/243/|titlu=Ellora Caves|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-10}}</ref> L-Għar nru 16 fih l-ikbar tħaffir monolitiku fil-blat fid-dinja, it-Tempju ta' Kailash, [[monument]] b'għamla ta' karru ddedikat lill-alla Shiva. It-Tempju ta' Kailash fih ukoll [[Skultura|skulturi]] ta' diversi divinitajiet Induisti kif ukoll panewijiet ta' riljievi li juru fil-qosor żewġ ġrajjiet epiċi Induisti ewlenin.
Il-'''ħobż Malti''' huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn [[Malta]], ġeneralment moħmi f'forn tal-[[injam]]. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, [[bigilla]] u [[ġbejna|ġbejniet]].
{{infobox city}}
'''Christiansfeld''' huwa raħal fil-Muniċipalità ta' Kolding fin-Nofsinhar tal-Jutland fir-Reġjun tan-Nofsinhar tad-[[Danimarka]], b'popolazzjoni ta' 3,008 ruħ (fl-1 ta' Jannar 2021).<ref>{{Ċita web|url=https://m.statbank.dk/TableInfo/BY3?lang=en|titlu=The Mobile Statbank - Population 1. January by urban and rural areas, population, area and population density and time|sit=m.statbank.dk|data-aċċess=2021-09-04}}</ref> Ir-raħal ġie stabbilit fl-1773 mill-[[Knisja Moravjana]] u ngħata ismu f'ġieħ ir-re Daniż [[Christian VII]].<ref>Dansk Stednavne Leksikon, JYLLAND - Sydlige del, FYN med omliggende øer, (page 30). <nowiki>ISBN 87-00-55221-6</nowiki> (bid-Daniż).</ref> F'Lulju 2015, Christiansfeld ġie elenkat fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] bħala l-aqwa eżempju ppreservat tal-ippjanar u tal-arkitettura tal-irħula tal-Knisja Moravjana.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1468/|titlu=Christiansfeld, a Moravian Church Settlement|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-09-04}}</ref>
{{stub|Lingwistika}}
Il-'''fonoloġija''' hija fergħa fil-[[lingwistika]] li tistudja l-[[ħoss|ħsejjes]] lingwistiċi mil-lat tal-funzjoni tagħhom u tal-organizzazzjoni tagħhom fil-kliem. Tradizzjonalment, din tiffoka fuq l-istudju ta' sistemi ta' [[fonema|fonemi]] f'lingwi partikolari, imma tista' tkopri wkoll kwalunkwe analisi lingwistika.
'''Injazju ta' Loyola''' (Bask: ''Ignazio Loiolakoa'', Spanjol: ''Ignacio de Loyola''; c.  23 ta' Ottubru 1491 – 31 ta' Lulju 1556) kien qassis u teologu Bask, li waqqaf is-soċjetà reliġjuża magħrufa bħala s-[[Soċjetà ta' Ġesù]] (il-[[Ġiżwiti]]) u sar l-ewwel Superjur Ġenerali tagħha. Il-Ġiżwiti servew lill-Papa bħala missjunarji, u huma marbutin b'vot speċjali ta' ubbidjenza lejn il-Papa fejn jidħlu missjonijiet. Kienu forza importanti fi żmien il-Kontro-Riforma.
[[File:Ignatius of Loyola.jpg|thumb]]
Injazju jibqa' msemmi bħala direttur spiritwali ta' ħila. Il-metodu tiegħu jinsab fl-''Eżerċizzji Spiritwali'', sett sempliċi ta' meditazzjonijiet, talb u eżerċizzji mentali oħra, mitbugħ għall-ewwel darba fl-1548.
Il-'''Qabar Traċjan ta' Kazanlak''' (bil-[[Lingwa Bulgara|Bulgaru]]: Казанлъшка гробница, ''Kazanlǎška grobnica'') huwa qabar bil-volti b'għamla ta' miġbħa (''tholos'') li jinsab qrib ir-raħal ta' Kazanlak fil-[[Bulgarija]] ċentrali.
Il-'''Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho''' huma grupp ta' tempji tal-[[Ħinduiżmu|Induiżmu]] u tal-[[Ġainiżmu]] fid-distrett ta' Chhatarpur, Madhya Pradesh, l-[[Indja]], madwar 175 kilometru fix-Xlokk ta' Jhansi, li tniżżlu fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/240 Khajuraho Group of Monuments] UNESCO World Heritage Site</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|titlu=World Heritage Day: Five must-visit sites in India|data=2015-04-19|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-09-08|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150419163624/http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/article1-1338551.aspx|arkivju-data=2015-04-19|url-status=dead}}</ref> It-tempji huma famużi għas-simboliżmu arkitettoniku bl-istil ''nagara'' u għall-[[Skultura|iskulturi]] [[Erotiżmu|erotiċi]] tagħhom.<ref>Philip Wilkinson (2008), India: People, Place, Culture and History, <nowiki>ISBN 978-1405329040</nowiki>, pp. 352-353.</ref>
Id-'''Delta tad-Danubju''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Delta Dunării'', pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-[[Lingwa Ukrena|Ukren]]: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: ''Deľta Dunaju'', pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-[[Ewropa]], wara d-Delta tal-[[Volga]], u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-[[Danubju]] tinsab fir-[[Rumanija]] (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-[[Ukrajna]] (l-Oblast ta' [[Odessa]]).<ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|titlu=Ukraine {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-03-04|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304220933/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/ukraine/|arkivju-data=2022-03-04|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|titlu=Danube Delta {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|data=2022-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-06-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170104162527/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/europe-north-america/romaniaukraine/danube-delta/|arkivju-data=2017-01-04|url-status=bot: unknown}}</ref> L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km<sup>2</sup> (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km<sup>2</sup> jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km<sup>2</sup> jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km<sup>2</sup> (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut [[Ġeoloġija|ġeoloġikament]] u [[Ekoloġija|ekoloġikament]] mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/588/|titlu=Danube Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-17}}</ref>
Il-'''Muniċipju ta' Bremen''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Bremer Rathaus'') huwa s-sede tal-President tas-Senat u tas-Sindku tal-Belt [[Lega Anseatika|Anseatika]] Ħielsa ta' [[Bremen]]. Huwa wieħed mill-iżjed eżempji importanti ta' arkitettura [[Gotiku|Gotika]] tal-brikks u ta' arkitettura [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] tat-Tramuntana (magħrufa wkoll bħala Rinaxximent Weser) fl-[[Ewropa]]. Fl-1973 sar binja storika protetta<ref>{{Ċita web|url=https://www.denkmalpflege.bremen.de/denkmalliste/denkmaldatenbank-37984|titlu=Denkmaldatenbank - Landesamt für Denkmalpflege|sit=www.denkmalpflege.bremen.de|data-aċċess=2022-03-18}}</ref> u f'Lulju 2004, flimkien mal-[[Statwa ta' Roland ta' Bremen|istatwa ta' Roland ta' Bremen]], żdied fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1087/|titlu=Town Hall and Roland on the Marketplace of Bremen|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-18}}</ref>
L-'''Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent''' huwa d-deżinjazzjoni uffiċjali tas-[[Sit ta’ Wirt Dinji]] transnazzjonali tal-[[UNESCO]]. Din id-deżinjazzjoni tirreferi għal sitt opri tad-difiża li nbnew mir-Repubblika ta’ [[Venezja]] fid-dominji tagħha fuq l-art (''Stato da Terra'') u fid-dominji tagħha fuq il-baħar (''Stato da Mar'').<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|titlu=Venetian Works of Defence|data=2017-09-28|sit=Italian Tourism Official Website|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210507231848/https://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/venetian-works-of-defence.html|arkivju-data=2021-05-07|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://croatia.hr/en-GB/experiences/culture-and-heritage/unesco-venetian-works-of-defence|titlu=The Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries|sit=This is the Croatia Tourism website!|lingwa=en|data-aċċess=2021-03-22}}</ref><ref>“[http://www.unesco-venetianfortresses.com/wp-content/uploads/2016/08/The-Venetian-Works-of-Defence.pdf The Venetian Works of Defence between 15th and 17th centuries]” (PDF)</ref>
'''Landier''' huwa xi ħadd li jipproduċi jew li jsewwi l-affarijiet tal-landa jew ta’ metalli ħfief oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://thehuntmagazine.com/life-style/whitesmithing/|titlu=Whitesmithing|data=2013-01-09|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-20}}</ref> Il-professjoni speċjalizzata tal-landier xi kultant issir mill-[[Ħaddied|ħaddieda]]. B’estensjoni, it-terminu “landier” ġieli jintuża biex wieħed jirreferi għal kummerċjant tal-oġġetti tal-landa. Il-professjoni tal-landier kienet okkupazzjoni komuni fiż-żminijiet preindustrijali.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.dictionary.com/browse/tinsmith|titlu=Definition of tinsmith {{!}} Dictionary.com|sit=www.dictionary.com|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-20}}</ref>
'''Kuratur''' (mil-Latin: ''cura'', li tfisser "tieħu ħsieb")<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Chisholm|isem=Hugh|sena=1911|titlu="Curator" . Encyclopædia Britannica. 7 (11th ed.)|lingwa=|pubblikatur=Cambridge University Press|paġni=636|id=|koawturi=|belt=|editur=|kuratur=|ed=|senaoriġinali=}}</ref> huwa maniġer jew sorveljant. Tradizzjonalment, kuratur jew '''kustodju''' ta' istituzzjoni tal-wirt kulturali (eż., gallerija, [[mużew]], [[librerija]] jew [[arkivju]] ) huwa speċjalista tal-kontenut inkarigat mil-kollezzjonijiet ta' istituzzjoni u involut fl-interpretazzjoni ta' dan il-materjal, inklużi artifatti storiċi.
{| class="infobox vevent" cellspacing="2" style="width:20em; font-size:90%;"
! colspan="2" class="summary" style="font-size:larger; text-align:center" |L-44 Olimpijadi taċ-Ċess
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | <br /><br /><br /><br />Logo tal-44 Olimpijadi taċ-Ċess
|-
!Belt Ospitanti
|Chennai
( [[Tamil Nadu]], [[Indja]])
|-
!Kompetituri
|{{Plainlist|* 937 (open)
* 800 (women)
* 1,737 (total)}}
|-
!Timijiet
|{{Plainlist|* 188 (open)
* 162 (women)}}
|-
!Nazzjonijiet
|{{Plainlist|* 186 (open)
* 160 (women)}}
|-
!Beda l-mixegħla tat-torċa
|[[Viswanathan Anand]]
|-
!Ċerimonja tal-ftuħ
|28 ta’ Lulju 2022
|-
!Ċerimonja tal-għeluq
|9 ta’ Awwissu 2022
|-
!Miftuħa minn
|[[Narendra Modi]]
|-
!Torċa mixgħula minn
|Gukesh D u R Praggnanandhaa
|-
!Post
|[[Four Points by Sheraton]], Mahabalipuram (il-logħbiet kollha)<br /><br /><br /><br /> Jawaharlal Nehru Stadium (ċerimonji tal-ftuħ u tal-għeluq)
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |{{center|Podium}}
|-
!Open
|
|-
!Nisa
|
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |{{center|Best players}}
|-
!Open
|{{flagicon|ENG}} [[David Howell (chess player)|David Howell]]
|-
!Nisa
|{{flagicon|POL}} [[Oliwia Kiołbasa]]
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |{{center|Other awards}}
|-
!Tazza Gaprindashvili
|{{flagicon|IND}} Indja
|-
! colspan="2" style="background:lavender" |
|-
!Preċedenti
|← Batumi 2018
|-
!Li jmiss
|Budapest 2024 →
|}
{{TaxoboxIng
| name = ''Eomanis''
| fossil_range = Eoċen kmieni
| image = Eomanis NT.jpg
| image_caption = ''Eomanis waldi''
| image_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Pholidota]]
| familia = [[Manidae]]
| genus = [[extinction|†]]'''''Eomanis'''''
| genus_authority = [[Gerhard Storch|Storch]], 1978
}}
'''Eomanis''' huwa [[ġeneru]] ta' [[mammiferu|mammiferi]] estinti, fil-[[klassi (bijoloġija)|klassi]] [[Mammalia]], fis-[[sottoklassi]] [[Theria]], fl-[[infraklassi]] [[Eutheria]], fl-[[ordni]] [[Pholidota]], fil-[[familja (bijoloġija)|familja]] [[Manidae]] u fis-[[sottofamilja]] [[Maninae]], ma' tliet ġeneri oħra, li huma ''[[Necromanis]]'' estint, ''[[Patriomanis]]'' estint u ''[[Manis]]''.
Il-'''Fortizza ta' San Nikola''' (bil-Kroat: ''Tvrđava sv. Nikole'') hija fortizza li tinsab fid-daħla tal-Fliegu ta' [[Sant'Antnin ta' Padova|Sant'Antnin]], qrib il-belt ta' [[Šibenik]] fid-Dalmazja ċentrali, il-[[Kroazja]].
Il-'''Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga''' (bl-Olandiż: ''Koninklijk Eise Eisinga Planetarium'') huwa planetarju tas-seklu 18 fi Franeker, Friesland, in-[[Pajjiżi l-Baxxi|Netherlands]]. Attwalment jintuża bħala [[mużew]] u huwa miftuħ għall-pubbliku. Il-planetarju ilu elenkat fost l-aqwa siti ta' wirt Olandiż mill-1990 u f'Diċembru 2011 tqiegħed fuq lista proviżorja bħala sit indikattiv. F'Settembru 2023 tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1683/|titlu=Eisinga Planetarium in Franeker|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-04}}</ref> Is-sit huwa l-eqdem planetarju li għadu jaħdem fid-dinja.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Abbot|isem1=Alison|data=2008|titlu=Hidden treasures: Eise Eisinga Planetarium|url=https://www.nature.com/articles/4511057a|rivista=Nature|lingwa=en|volum=451|numru=7182|paġni=1057–1057}}</ref>
Il-'''Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies''' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Wieskirche'') hija knisja ovali bi stil [[Rokokò]], li ġiet iddisinjata fl-aħħar tas-snin 40 tas-seklu 18 mill-aħwa [[J. B. Zimmermann|J. B.]] u [[Dominikus Zimmermann]]. Dan tal-aħħar kien jgħix fil-qrib għall-aħħar ħdax-il sena ta' ħajtu. Il-knisja tinsab fl-għoljiet ta' qabel l-[[Alpi]], fil-muniċipalità ta' Steingaden fid-distrett ta' Weilheim-Schongau, il-[[Bavarja]], il-[[Ġermanja]]. Bħala rikonoxximent tal-arkitettura Rokokò straordinarja tagħha, il-knisja tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1983.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/271/|titlu=Pilgrimage Church of Wies|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-08-21}}</ref>