Theo quy định đã trình bày ở trên, pháp luật không coi việc đi làm Căn cước công dân là nghĩa vụ của công dân. Vì thế, công dân có thể làm khi có nhu cầu, nếu không làm cũng không bị xử phạt.
Ngoài ra, trước đây, theo khoản 1 Điều 9 Nghị định 167/2013/NĐ-CP thì:
1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Không xuất trình chứng minh nhân dân khi có yêu cầu kiểm tra của người có thẩm quyền;
b) Không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp mới, cấp lại, đổi chứng minh nhân dân;
c) Không thực hiện đúng quy định của pháp luật về thu hồi, tạm giữ chứng minh nhân dân khi có yêu cầu của người có thẩm quyền.
Nghị định này ban hành trước khi Luật Căn cước công dân ra đời nên không có quy định xử phạt với trường hợp không làm thủ tục cấp Căn cước công dân hay không xuất trình được Căn cước công dân khi được yêu cầu.
Tuy nhiên, nếu không có Căn cước công dân, người dân sẽ gặp khó khăn khi thực hiện các giao dịch. Đặc biệt, đối với học sinh chuẩn bị thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Bởi, những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu khi làm thủ tục dự thi trung học phổ thông, thí sinh phải có Căn cước công dân. Các sở Giáo dục và Đào tạo, các trường phổ thông có nghĩa vụ hướng dẫn để học sinh có Căn cước công dân trước khi nộp Phiếu đăng ký dự thi.
Trong trường hợp không có Căn cước công dân thì Hệ thống quản lý thi sẽ gán cho thí sinh một mã số gồm 12 ký tự để quản lý, sẽ gây bất tiện cho thí sinh.