Merkez Bankası para politikası araçları sayesinde belirlenen politikayı yönetiyor demiştik. Bu araçları şöyle açıklayabiliriz: Açık piyasa işlemleri, faiz oranları, reeskont oranları, döviz işlemleri, zorunlu karşılık oranları, kredi tavanı.
Bu araçların her biri belirliği hedeflere aracılık eder. Doğru kullanıldığında bu hedeflerin gerçekleştirilmesi sağlanır. Bu hedefler de para politikası amaçları olarak adlandırılmaktadır.
Dünyada ilk merkez bankası olarak 1668 yılında İsveç Devlet Bankası Riksbank gösterilebilir. Ancak kimi ekonomistler tarafından ilk merkez bankası örneği olarak görülmekte ve tam olarak merkez bankalarının niteliklerini taşınılmadığı savunulmaktadır.
Tam bir merkez bankası olarak ilk merkez bankası ise 1694 yılında İngiltere Merkez Bankası (Bank of England) gösterilmektedir. Ülkemizde merkez bankası olarak TCMB’nin kuruluşu ise 1930 yılındadır ve oldukça yenidir. Bu tarihte halihazırda Avrupa’nın birçok ülkesinde Merkez Bankası mevcuttu.
Para politikası araçlarını dolaysız (doğrudan) ve dolaylı olarak ayırmak mümkün. Dolaysız para politikası araçlarında Merkez Bankası yasal düzenlemeler getirerek piyasaya doğrudan müdahale etmektedir. Faiz oranlarını kontrol etmek ve bankalar için kredi tavanları getirmek doğrudan araçların başında gelir.
Aşağıda Merkez Bankası para politikası araçlarını tek tek açıkladım. Bunları okuduğunuzda hangi aracın hangi amaçla kullanıldığını daha iyi anlayacaksınız.