Wspólne cechy znanych języków indoeuropejskich ostatecznie zakładają wspólne prekursory językowe i geograficznie węższą lub bardziej ograniczoną "pierwotną ojczyznę" lub pewien obszar ekspresji, w którym język pierwotny mógł pochodzić lub przynajmniej był faktycznie używany w pewnym momencie historycznym.
Ten region pochodzenia jest poszukiwany na Bliskim Wschodzie, na Kaukazie, ale także w różnych innych regionach. Ograniczenia geograficzne, które opierają się jednostronnie na archeologicznych lub językowych danych porównawczych lub genetycznych dotyczących ludzi, pozwalają na kilka alternatywnych rozwiązań. Jednak w interdyscyplinarnej ocenie dostępnych danych, większość oryginalnych hipotez domowych proponowanych przez poszczególne dyscypliny jest wykluczona.
Rozprzestrzenianie się rolnictwa z Azji Mniejszej do Europy było bezpośrednio związane z rozprzestrzenianiem się ludności indoeuropejskiej i jej języków. W tej próbie wyjaśnienia pojawiają się problemy chronologiczne. Uprawy rolne, których rozprzestrzenianie się w południowo-wschodniej Europie rozpoczęło się w 7. tysiącleciu p.n.e., dotarły do Europy Wschodniej około 5500 r. p.n.e., w czasie, gdy mieszkały tam już ludy indogermańskie. Wskazuje na to ciągłość osadnictwa między Donem a Wołgą i północno-zachodnią częścią Morza Kaspijskiego.
Z drugiej strony, znaleziska z archeologii, historyczno-komparatystyki językowej i genetyki człowieka można przypadkowo skorelować, jeśli weźmiemy pod uwagę tezę, że ludy indogermańskie pierwotnie osiedliły się w Europie Wschodniej i że zamieszkujące je grupy ludności migrowały w kilku falach do Europy Zachodniej z jednej strony, do Azji Środkowej i dalej do irańskich wyżyn i Indii. Region Morza Bałtyckiego jest strefą wczesnej ekspansji indoeuropejskiej, która rozpoczęła się od nizin nadwołżańskich. Bardzo stare ślady językowe można tam jeszcze znaleźć w nazwach rzek i wód.
W pierwotnym obszarze osadnictwa ludów indogermańskich na horyzoncie czasowym widać skomplikowany ciąg różnych warstw kulturowych (kultura Elshana z VII tysiąclecia p.n.e., kultura Samary około 6000-5000 p.n.e., kultura Chwalyńska w pasie stepowym i leśnym środkowej Wołgi między 5000 a 4500 p.n.e., Średni Stog około 4500-3350 p.n.e.).
Indogermańskie grupy ludności miały już na wczesnym etapie kontakty kulturowe i językowe z sąsiednimi narodami. Wśród najstarszych kontaktów są te z Uralijczykami strefy leśnej na północ od pierwotnej ojczyzny indoeuropejskiej; sięgają one VI tysiąclecia przed naszą erą. W piątym tysiącleciu p.n.e. rozpoczęły się kontakty ludności indogermańskiej z sąsiadami na południu, Kaukazczykami. Wcześniejsze kontakty indoeuropejskich koczowników stepowych ze Starymi Europejczykami w północno-zachodnim regionie przybrzeżnym Morza Czarnego (region Warna w Bułgarii) również przypadają na ten okres.
Nazwy, które nadali sobie pierwsi Indo-Germańczycy i ich lokalne grupy, są tylko częściowo znane (Aryjczycy).
Obszar dystrybucji ludów i języków indoeuropejskich rozciąga się od Europy Zachodniej po subkontynent indyjski i Chiny (Basen Tarim). W trakcie rozbudowy
Pierwotnie proto-Indoeuropejski kompleks coraz bardziej rozpływał się w grawitacjach regionalnych o szczególnym rozwoju kulturowym i językowym.