Motyka może mieć różny kształt. Najważniejszym elementem każdego narzędzia tego typu jest końcówka tnąca. Może być ona dość długa (około 20 cm), wtedy nadaje się do wzruszania ziemi oraz usuwania chwastów. Trochę węższe motyki nadają się bardziej do wykopywania dołków oraz do usuwania większych chwastów. Istnieją również motyki trójzębne, które są przeznaczone do wykopywania ziemniaków z ziemi. Trzonek często jest krótki, aby można było z większą siłą pozbywać się niechcianych roślin.  Jednak czasem jest on nieco dłuższy, zwykle wykonuje się go z drewna (dla stabilności) lub z aluminium (dla maksymalnej lekkości). Zdarza się, że w zestawie nie ma trzonka, wtedy należy go dokupić osobno.