Jeszcze kilka lat temu małżonkowie częściej decydowali się na separację. Dziś ta instytucja występuje bardzo rzadko, a w toku takiego postępowania podejmowana jest często decyzja o zmianie żądania na orzeczenie rozwodu. Dla orzeczenia separacji wystarczy zupełny rozkład pożycia, w praktyce można jej żądać od razu po nastąpieniu separacji faktycznej. Instytucja ma służyć uregulowaniu sytuacji prawnej małżonków żyjących w rozłączeniu. Ma być to również czas refleksji. Małżonkowie powinni podjąć decyzję, czy chcą dać sobie drugą szanse, czy ostatecznie się rozejść. Separacja orzeczona przez sąd powoduje ustanie między małżonkami wspólności majątkowej, pojawia się ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Rozdzielność zaś umożliwia podział majątku wspólnego nawet bez przeprowadzenia rozwodu. W okolicznościach danej sprawy może jednak zaistnieć potrzeba orzeczenia o rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, wtedy należy sięgnąć po inne rozwiązanie prawne. Separacja nie umożliwia natomiast zawarcia nowego związku małżeńskiego. W dzisiejszych czasach instytucja ta ma coraz mniejsze znaczenie.