Lampa szczelinowa jest to specjalny mikroskop z bardzo mocnym źródłem światła, dzięki któremu lekarz okulista może uwidocznić wiele różnych struktur w obrębie oka pacjenta, niewidocznych w inny sposób. Do badania nie jest wymagane praktycznie żadne przygotowanie. Chociaż warto zaznaczyć, iż pełne badanie, obejmujące dokładne badanie dna oka, wymaga zakropienia oczu specjalnymi kroplami, które powodują rozszerzenie źrenic. Z pozoru nie komplikuje to samego badania, warto jednak pamiętać o tym, że wzrok po takim badaniu nie wraca od razu do normy, co uniemożliwia powrót z takiej wizyty samochodem (oczywiście w roli kierowcy).
Przebieg samego badania rozpoczyna się od tego, że lekarz prosi pacjenta o zajęcie miejsca przy lampie szczelinowej - naprzeciwko lekarza. Następnie należy umieścić brodę w wyznaczonym do tego miejscu i przysunąć czoło do obramowania. Wszystko to odbywa się zgodnie z instrukcjami lekarza prowadzącego badanie. Następnie włącza on lampę, dzięki której może oglądać poszczególne struktury oka, wśród których warto wymienić: twardówkę, rogówkę oraz soczewkę. Po rozszerzeniu źrenic możliwa jest dokładna ocena także siatkówki i nerwu wzrokowego. Takie rozszerzone badanie jest szczególnie przydatne u osób, które są diagnozowane lub mają stwierdzone m.in. przewlekłe nadciśnienie tętnicze, czy jaskrę. Lekarz podczas badania prosi o spoglądanie w określone miejsca (np. na jego ucho), w celu prawidłowej oceny wszystkich struktur oka.