Związek starożytnych Ilirów z Albańczykami jest kontrowersyjny w badaniach. Przede wszystkim albańscy, ale także niektórzy niealbańscy badacze są zdania, że język albański jest następcą języka iliryjskiego. Ponieważ istnieje bardzo niewiele źródeł, wyłącznie krótkie napisy, jak również indywidualne miejsca, osoby i nazwiska osób w języku iliryjskim, dowód jest bardzo trudny. Hipoteza o iliryjskim pochodzeniu opiera się na założeniu, że na wyżynie albańskiej pozostała ludność iliryjska, która przetrwała wstrząsy związane z migracją ludów (IV-VI wiek). Opiera się ona głównie na podobieństwach między językiem iliryjskim i albańskim oraz na dużym zagęszczeniu starych toponimów bałkańskich w przedmiotowym regionie.
Hipoteza o pochodzeniu Daków zakłada, że przodkowie Albańczyków wyemigrowali z północnego-wschodu i że są oni ledwie zromanizowanymi Daków. Zwolennicy tej teorii opierają ją na pewnych podobieństwach leksykalnych i gramatycznych między językiem rumuńskim i albańskim, których źródłem jest podłoże staro-bałkańskie.
Zgodnie z trzecią hipotezą, albański jest kontynuacją idiomu staro-bałkańskiego, który nie jest tym samym językiem, co iliryjski czy tracki, ale trzecim, który nie został przekazany.
Najprawdopodobniej, choć Ilirowie są spokrewnieni z dzisiejszymi Albańczykami, są oni tylko jednym z kilku elementów etnogenezy tego ludu.
Faktem jest, że od wczesnego średniowiecza dzielnica zromanizowanych mieszkańców wybrzeża jest zamieszkiwana przez ludzi z wnętrza, którzy zachowali swój iliryjski język ojczysty i kulturę. Z tej symbiozy osadniczej, na obszarze północnej Albanii, wyłonił się naród albański, w którego zbiorowej tożsamości etnicznej zachowały się ślady iliryjskości.
Etnogeneza Albańczyków miała miejsce aż do pierwszej wzmianki o tej grupie etnicznej na przełomie XI i XII wieku na zachodnim pograniczu między Bułgarią a Cesarstwem Bizantyjskim. Przez długi czas obszar ten nie był tak naprawdę zdominowany przez żadne z imperiów i tym samym oferował możliwości rozwoju niezależnej kultury. Pod koniec okresu migracyjnego (od VI wieku) północna część Albanii pozostawała nietknięta przez słowiański grabież ziemi.
Symbioza kulturowa i językowa pomiędzy zromanizowanymi Ilirami na wybrzeżu Adriatyku a iliryjskimi mieszkańcami górskiego wnętrza, którzy podtrzymywali swoje rodzime tradycje pod presją świata rzymskiego, pojawia się w języku albańskim do dziś. Spuścizna zromanizowanych Ilirów to ponad 600 zapożyczonych słów pochodzenia łacińskiego w słownictwie albańskim.
Język albański jest językiem indyjsko-germańskim, który sam w sobie stanowi gałąź języka. Historyczne wpływy na język albański pochodziły z łaciny, greki, południowych języków kontaktowych słowiańskich i tureckiego.