Metody badawcze dzielą się na metody badań optycznych (Vickers, Brinell, Knoop) i metody pomiaru różnicy głębokości (Rockwell). W metodzie optycznej tworzony jest odcisk badawczy za pomocą piramidy wykonanej z diamentu lub kulki z twardego metalu, a następnie oceniany przez układ optyczny. W metodzie pomiaru różnicy głębokości stożek diamentowy lub kulka z węglika wolframu wciska się w badany materiał z określoną siłą i mierzy się wielkość zagłębienia.