Otwarcie testamentu, jak i powstanie roszczenia o zachowek następuje w chwili śmierci spadkodawcy i powstaje zarówno w przypadku dziedziczenia testamentowego, jak i ustawowego. Przy dziedziczeniu ustawowym zachowek wchodzi w grę, gdy istnienie darowizn doliczanych do spadku (dokonanych w ciągu 10 lat przed datą otwarcia spadku) oraz odziedziczony udział nie pokrywa wysokości przysługującego zachowku.