Inkomstenbelasting in box 1 betreft belastingen over het inkomen uit werk en woning. Het belastbaar inkomen wordt berekend door het bruto-inkomen te nemen, dat bestaat uit salarissen, bijtelling voor auto en/of fiets, en bijtelling eigen woning. Van dit bruto-inkomen worden vervolgens bepaalde aftrekposten afgetrokken, zoals de hypotheekrenteaftrek en uitgaven voor inkomensvoorzieningen. Het resultaat is het belastbaar inkomen.
De belasting in box 1 wordt berekend over dit belastbaar inkomen volgens een progressief tariefsysteem. Dit betekent dat hogere inkomens in hogere schijven vallen en dus een hoger percentage belasting betalen. Momenteel zijn er twee schijven: een lager tarief voor de eerste inkomensgroep en een hoger tarief voor het deel van het inkomen dat boven een bepaalde grens uitkomt. Dit progressieve systeem zorgt ervoor dat iedereen naar draagkracht bijdraagt aan de belastinginkomsten van de overheid.
Na de berekening van de belasting volgens de schijven, worden heffingskortingen toegepast. Heffingskortingen zijn kortingen op de te betalen belasting en verminderen het bedrag dat uiteindelijk betaald moet worden. Voorbeelden hiervan zijn de arbeidskorting, die geldt voor werkenden, en de algemene heffingskorting, die voor iedereen van toepassing is. De uitkomsten van de loonbelasting min de heffingskortingen is de inkomstenbelasting in box 1.