Bronchiale hyperreactiviteit betekent letterlijk het té actief reageren van de bronchiale (grote lagere) luchtwegen op prikkels door samentrekking. De luchtweg wordt dan nauwer doordat het gladde spierweefsel samentrekt.
De luchtweg heeft een buiten- en een binnenkant, net zoals bij een buis. Bij astma speelt de binnenkant een heel belangrijke rol. Die wordt namelijk nauwer door ontstekingsreacties door het samentrekken van de gladde spieren bij een aanval. Door een nauwe opening kan de lucht moeilijker stromen, omdat de weerstand groter is. Er is meer kracht nodig om voldoende lucht naar binnen te zuigen en het kost meer tijd en inspanning om ingeademde lucht naar buiten te persen. Dit verklaart het benauwde gevoel, het gebruik van hulpademhalingsspieren en de verlengde en piepende uitademing. Als je lucht door een nauwe opening perst, ontstaat er een piepend geluid, denk maar aan een opgeblazen ballon die je leeg laat lopen terwijl je het tuitje in de breedte uitrekt.
Vernauwing van de luchtwegen kan ook ontstaan doordat bij luchtweginfecties het slijmvlies plaatselijk opzwelt. Door deze infecties zijn de luchtwegen, vaak tijdelijk, verhoogd prikkelbaar. Dit kan soms enkele weken duren.