Dwaalgasten zijn soorten die gemiddeld minder dan één keer per jaar (sinds ongeveer 1800) in Nederland zijn gezien. Tijdens de trek zijn ze afgedwaald. Als een zeldzame vogel door de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) bevestigd wordt, spreken we van een dwaalgast.
Uit iedere windstreek worden dwaalgasten waargenomen. Er zijn verschillende oorzaken.
Weersomstandigheden. Vogels kunnen door wind uit koers raken of door slecht weer gedesoriënteerd raken. Soms komen vogels met slecht weer op een schip terecht en bereiken zo een ander continent, zoals bijvoorbeeld wel is gebeurd met sneeuwuilen.
Overschieten. Dit betekent dat een vogel op weg terug naar de broedgebieden trekdwang blijft hebben en daardoor ‘doorschiet’ naar (in ons geval) Europa. Bijvoorbeeld de hop kan op weg naar Spanje of Frankrijk in ons land terechtkomen.
Voedselgebrek. Vogels worden door honger gedwongen noordelijker streken te verlaten. Vaak gebeurt dit massaal en spreken we van invasies. Bekende voorbeelden zijn kruisbek, notenkraker en pestvogel.