Een belangrijke factor in de prijsstijging van elektriciteit in Nederland is het besluit om de elektriciteitsmarkt in 2002 vrij te geven in de Europese Unie. Dit beleid, bekend als de Europese richtlijn voor elektriciteit, is erop gericht om concurrentie te bevorderen en de machtspositie van nationale energiebedrijven te verminderen. Hoewel dit op de lange termijn gunstig kan zijn voor de consumenten, heeft het geleid tot een complexe situatie op de korte termijn. De vrijgave van de elektriciteitsmarkt heeft geleid tot een grotere afhankelijkheid van externe factoren, zoals internationale marktprijzen en internationale gebeurtenissen, zoals de oorlog in Oekraïne op dit moment. De prijs van elektriciteit in Nederland wordt nu sterk beïnvloed door de elektriciteitsprijzen in andere Europese landen. Wanneer deze prijzen stijgen, zien Nederlandse huishoudens en bedrijven de effecten op hun energierekeningen.