Is de financiële situatie van uw organisatie niet rooskleurig, dan overweegt uw bestuurder misschien de auto van de zaak of 13e maand van de werknemers in te trekken. Als er een eenzijdig wijzigingsbeding in de arbeidsovereenkomst staat, kan hij zich daarop beroepen. Maar ook dan moet hij zwaarwegende redenen hebben om arbeidsvoorwaarden in te trekken. Verder kan hij een goede compensatieregeling treffen. Over dit soort zaken kan de OR met de bestuurder in gesprek gaan en meedenken. Zo kan de OR de bestuurder altijd ongevraagd adviseren om een regeling aan te passen, een alternatief uit te voeren of om ideeën aandragen op werknemers dan in elk geval te compenseren (initiatiefrecht, artikel 23 WOR).
Instemmingsrecht OR bij beloningssysteem
Die rol van de OR is echter minder vrijblijvend als privégebruik van de leaseauto is toegestaan en de leaseauto is aan te merken als een beloningscomponent. Dan heeft namelijk het onmiddellijk intrekken van zo’n arbeidsvoorwaarde tot gevolg dat een werknemer zijn vaste financiële verplichtingen misschien niet kan nakomen. Ook moet hij het privégebruik van de leaseauto missen. Daarnaast is er dan sprake van een wijziging van het beloningssysteem. In dat geval heeft de OR instemmingsrecht (artikel 27, lid 1c WOR).
Eenzijdig wijzigingsbeding
En dan is er nog de individuele werknemer. Een wijziging van een afspraak in de arbeidsovereenkomst – zoals de afschaffing van de leaseregeling – hoeft niet altijd gepaard te gaan met de instemming van de werknemer. Op grond van een eenzijdig wijzigingsbeding of met een beroep op ‘goed werknemerschap’ kan een werkgever een wijziging afdwingen.
Zo’n beding houdt in dat een werkgever arbeidsvoorwaarden eenzijdig mag wijzigen, onder twee voorwaarden:
De afspraak moet schriftelijk zijn vastgelegd: het schriftelijkheidsvereiste.
De werkgever moet een dusdanig zwaarwichtig belang hebben bij de wijziging, dat het belang van de werknemer dat door de wijziging wordt geschaad, daarvoor naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moet wijken.
Let op! Is er wél individuele instemming van de werknemer nodig, bijvoorbeeld omdat er geen eenzijdig wijzigingsbeding in de arbeidsovereenkomsten is opgenomen, dan volstaat eventuele instemming van de OR niet. De werkgever heeft dan dus naast de instemming van de OR, óók instemming van de individuele werknemer nodig. Wel is het zo dat als de OR ingestemd heeft, de kans groter is dat werknemers dat ook zullen doen, omdat de OR al goed naar hun belangen en die van de organisatie gekeken heeft.