Geleerde hulpeloosheid ontstaat als het dier in de eerste fase is blootgesteld aan onontwijkbare prikkels en er geen invloed op uitgeoefend kan worden (ook geen ontsnappings- of vermijdingsgedrag). In de tweede fase (waar welk ruimte is voor ontsnapping) neemt het dier geen poging meer om de situatie te ontkomen. Als het dier 'toughening up' ondergaat, dan nemen de gedragsconsequenties van deze prikkels af in intensiteit. Het dier gaat zich gedragen alsof het niet meer geraakt wordt door de schokken. Ze  leren onder deze voorwaarden hun doelen bereiken.