Onder de 12 jaar is het verboden een gemotoriseerd schip te besturen. Er is geen minimumleeftijd voor zeilen, kanoën, roeien of waterfietsen met een vaartuig van maximaal 7 meter lengte.
In het Binnenvaartpolitiereglement (BPR)-gebied, waartoe bijna alle Nederlandse wateren behoren, mag vanaf 12-jarige leeftijd met een open boot van maximaal 7 meter lengte gevaren worden als die bij vol gas niet harder kan dan 13 km per uur. Dat kan bijvoorbeeld een rubberboot met een buitenboordmotor van maximaal 3 pk zijn.
In het Rijnvaartpolitiereglement (RPR)-gebied - zoals op Boven-Rijn, Waal, Pannerdens Kanaal, Neder-Rijn en Lek - zijn de regels strenger. Daar mag pas vanaf 16-jarige leeftijd gevaren worden met een open boot tot 7 meter lengte, die niet harder kan dan 13 km per uur.
Voor een open motorboot die harder kan dan 13 km per uur, maar niet harder dan 20 km per uur, is de minimumleeftijd overal 16 jaar.
Voor het besturen van een zeilschip met een lengte van 7 meter of meer geldt overal een minimumleeftijd van 16 jaar. Een zeilschip is een schip dat uitsluitend door middel van zeilen wordt voortbewogen. Zodra het ook een motor gebruikt, valt het onder de categorie 'motorschip'.
Voor het varen met motorboten die sneller kunnen varen dan 20 km per uur is een vaarbewijs verplicht en is de minimumleeftijd 18 jaar. Tot de snelle motorboten behoren ook waterscooters.