In de levendige en nog lang niet afgeronde discussie over de oorsprong van de Slaven zijn twee totaal verschillende benaderingen van het onderzoek tegengesteld. Uitgaande van het uitgangspunt dat de Slaven "ergens vandaan moeten komen", is de klassieke opvatting gebaseerd op de immigratie van een of meer homogene "urslavische" groepen, waarvan men de identiteit en de herkomst probeert vast te stellen ("oorspronkelijk vaderland"). Volgens een ouder model worden homogene groepen verondersteld te zijn geïmmigreerd, terwijl volgens een gewijzigde thesis de Slavische volkeren alleen tijdens de migratie of op de plaats van aankomst in het kader van een etnogenese uit de migrerende proto-slaven zijn ontstaan.
Volgens een andere theorie zijn de Slaven, als een etnisch-politieke categorie, een Byzantijnse ontdekking in de vorm van een buitenlandse benaming, d.w.z. een categorisering van buitenaf.