Het vaarbewijs is verplicht voor:
pleziervaartuigen met een lengte van 15 tot 25 meter;
motorboten die korter zijn dan 15 meter en die sneller kunnen varen dan 20 kilometer per uur door het water. Hieronder vallen ook jetski’s en andere typen waterscooters. Een rubberbootje met een motor van meer dan 5 pk kan al gauw harder dan 20 kilometer per uur varen. Er wordt echter niet naar het aantal pk's gekeken, maar of de combinatie boot en motor met één persoon bij vol gas harder kan dan 20 kilometer per uur. Ook als u op het moment van controle minder snel dan 20 kilometer per uur vaart, krijgt u - als u geen vaarbewijs hebt - een boete van € 600,-;
bepaalde schepen die bedrijfsmatig gebruikt worden en een lengte tussen de 15 en 20 meter hebben, bijvoorbeeld rondvaartboten op aangewezen rustige wateren, niet vrij varende veerponten en sleepboten of duwboten korter dan 20 meter die een schip korter dan 20 meter slepen of duwen.
Ook als u voor uw boot geen vaarbewijs nodig hebt, is het toch verstandig het examen af te leggen. Daarna bent u namelijk goed op de hoogte van de regels op het water en bent u bekend met het varen en de veiligheidsmaatregelen. Dat bevordert de veiligheid van u als schipper en geeft u bovendien meer vertrouwen en vaarplezier.