Recent is een wetenschappelijk artikel verschenen dat een samenvatting geeft van de invloed van bosbeheeractiviteiten op de hoeveelheid koolstof in de bodem (Mayer et al. 2020), gebaseerd op een groot aantal gepubliceerde studies. Met bodem wordt hier zowel de minerale ondergrond bedoeld als de strooisellaag. De belangrijkste bevindingen uit dit artikel worden hier weergegeven, met waar mogelijk een reflectie op de Nederlandse situatie.
Bijna de helft van de totale hoeveelheid organische koolstof (C) op het land is opgeslagen in bosbodems. Bosbeheeractiviteiten kunnen de bodem C voorraad in bossen beïnvloeden doordat er meer of minder strooisel op de bodem terecht komt, en door het beïnvloeden van de afbraaksnelheid van het strooisel. Uit het artikel van Mayer et al. (2020) blijkt dat het bebossen van voormalig akkerland over het algemeen leidt tot een toename in de bodem C voorraad, terwijl het bebossen van voormalig grasland en veengrond leidt tot een onveranderde bodem C voorraad of zelfs tot een afname. Dit is in overeenstemming met de situatie in Nederland, waarbij de hoeveelheid C in bodem en strooisel afneemt bij bebossing van grasland en toeneemt bij de bebossing van akkerland.
De conversie van primair bos naar secundair bos leidt over het algemeen tot een afname in bodem C voorraad, met name wanneer het land voor landbouw wordt gebruikt voordat het wordt bebost. Voor Nederland is deze situatie niet relevant.
Oogsten, met name kaalkap, resulteert over het algemeen in een afname van de bodem C voorraad, met name in de strooisellaag en de bovenste minerale laag. Dit komt vooral door een sterke vermindering van de hoeveelheid strooisel die op de bodem terecht komt. Bij enkele studies kwam naar voren dat na kaalkap de afbraak van organische stof en strooiseldecompositie toenam door een toename van microbiële activiteit. In andere studies werd echter geen verhoogde afbraak van organische stof en strooiseldecompositie gevonden na kaalkap. Dunningen hebben een klein effect op bodem C voorraden. In enkele studies werd een negatief effect van dunning op de bodem C voorraad gevonden, door verminderde hoeveelheid strooisel en verhoogde afbraak van organische stof en strooiseldecompositie. De meeste studies vonden echter geen significante relatie tussen dunning en een toename of afname van bodem C voorraden. Het afvoeren van tak- en tophout door het oogsten van hele bomen (al dan niet inclusief stobbe) heeft een negatieve invloed op de bodem C voorraad. Bodemverstoring door voorbereiding voor aanplant leidt tot een afname in bodem C voorraad op de korte termijn, met name in de strooisellaag. Door een snellere groei van de zaailingen kan het effect op de langere termijn wel worden gecompenseerd.
De toevoeging van stikstof door bemesten of het aanplanten van stikstof-bindende boomsoorten heeft overall een positief effect op bodem C voorraden in een groot aantal verschillende bosecosystemen door het verhogen van de productie. In Nederland is de stifstofdepositie echter zo hoog dat andere effecten domineren, zoals het verzuren van de bodem en het in onbalans raken van andere elementen.
De voorraad en accumulatie van bodem C varieert onder verschillende boomsoorten, waarbij over het algemeen naaldbomen meer C in de strooisellaag accumuleren en loofbomen meer C in de minerale bodem. In Nederland is dit zichtbaar aan de dikke strooiselpakketten in naaldbossen, terwijl in loofbossen over het algemeen maar weinig strooisel ligt. Er zijn aanwijzingen dat boomsoortdiversiteit een positief effect heeft op bodem C voorraden in gematigde en subtropische bossen. Het mechanisme hierachter is onduidelijk, en voor Nederland is dit effect (nog) niet aangetoond.
In bossen met een hoge populatie van herbivore hoefdieren kan populatiebeheer een positief effect hebben op de bodem C voorraad. Afvoer van plantbiomassa voor veevoer of brandstof resulteert in een afname van de bodem C voorraad. Maatregelen gerelateerd aan gecontroleerd afbranden resulteren in een afname van de bodem C voorraad, maar in mindere mate dan natuurlijke bosbranden, die intenser zijn.
Mathias Mayer, Cindy E. Prescott, Wafa E.A. Abaker, Laurent Augusto, Lauric Cécillon, Gabriel W.D. Ferreira, Jason James, Robert Jandl, Klaus Katzensteiner, Jean-Paul Laclau, Jérôme Laganière, Yann Nouvellon, David Paré, John A. Stanturf, Elena I. Vanguelova, Lars Vesterdal (2020).
Tamm Review: Influence of forest management activities on soil organic carbon stocks: A knowledge synthesis. Forest Ecology and Management, Volume 466