تصور کنید که شما صاحب مالی هستید و به هر دلیل قصد دارید آن را به‌رایگان در اختیار فردی دیگر بگذارید. در این شرایط می‌توانید قراردادی رسمی تنظیم کنید و بر اساس آن، شرایط تملیک رایگان فرد موردنظرتان را به‌صورت شفاف بیان کنید. در چنین شرایطی، قرارداد رسمی به ثبت رسیده را تحت عنوان هبه نامه رسمی در نظر می‌گیریم.
بااین‌حال ممکن است به‌هیچ‌عنوان قراردادی به امضا نرسد و حتی قول و قراری کتبی و غیررسمی میان افراد منعقد نشود. در این شرایط می‌گوییم که تملیک رایگان فرد بر سر مال موردنظر بر اساس هبه نامه غیررسمی یا شفاهی انجام گرفته است. بر اساس کتاب قانون در هردوی این حالت‌ها حق اثبات مالکیت با هبه نامه برای طرفین قرارداد وجود خواهد داشت.
توجه داشته باشید که در قراردادهای هبه نامه به فردی که هدیه را دریافت می‌کند، متهب می‌گویند و به فرد هدیه دهنده، واهب گفته می‌شود. ضمناً به مالی که در قراردادهای هبه نامه مورد تملیک قرار می‌گیرد (هدیه داده می‌شود)، عین موهوبه می‌گوییم.