اولین نشانه‌های تاریخی از کمانچه را می‌توان در کتاب موسیقی الکبیر اثر ابونصر فارابی پیدا کرد. این کتاب متعلق به سده چهارم هجری است و در آن از ساز کمانچه با نام عربی آن یا همان رباب یاد شده است. استاد روح الله خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران نیز کمانچه را تکامل یافته ساز رباب معرفی کرده است