عبارت از این است که یکی از مالکان مشاعی بدون رضایت دیگران ملک مشترک را در تصرف خود در بیاورد و با اخطار دیگران مبنی بر عدم رضایت به وضع ید به اقدام خود ادامه دهد. بارزترین مصداق خلع ید مشاعی مربوط به موردی است که چند فرد به واسطه ارث مالک، یک ملک یا مال غیر منقول مانند خانه، آپارتمان، زمین، باغ یا مغازه می شوند ولی یک یا چند نفر از ورثه و شرکا آن ملک را در تصرف خود داشته و اجازه تصرف به ورثه دیگر نداده و به تقسیم یا فروش هم راضی نمی شوند و با هم توافق نمی نمایند. اصولا یکی از راه‌های اجبار شرکا و ورثه به تقسیم و فروش همین درخواست خلع ید مشاعی بر اساس ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی است.
ماده ۴۳ قانون مدنی: در مواردی که حکم خلع ید علیه متصرف ملک مشاع به نفع مالک، قسمتی از ملک مشاع صادر شده باشد از تمام ملک خلع ید می‌شود، ‌ولی تصرف محکوم‌له در ملک خلع ید شده مشمول مقررات املاک مشاعی است.
برای مثال، اگر دو نفر با هم در ملکی شریک شوند و هر کدام از ششدانگ، سه دانگ را مالک باشند ولی یکی از طرفین ششدانگ ملک را در تصرف خود در بیاورد، شریک دیگر می‌تواند ضمن مراجعه به محکمه و اخذ حکم خلع‌ید علیه متصرف، نسبت به سه دانگ خود، در مرحله اجرا تمام ملک را خلع ید کند.