داستان‌های علمی تخیلی به دو گروه تقسیم می‌شوند؛ «علمی تخیلی سخت» و «علمی تخیلی نرم.» رمان‌های علمی تخیلی سخت برپایه‌ی راستی‌های علمی و دانشوارانه نوشته شده‌اند. آن‌ها از علوم طبیعی سخت و دشوار مانند فیزیک، شیمی و نجوم الهام گرفته‌اند. ولی از آن‌سو داستان‌های علمی تخیلی نرم را داریم که می‌توانند دو چیز باشند؛ یا از دید علمی دقیق نیستند، یا از علوم اجتماعی نرم و ملایم مانند روان‌شناسی، انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی الهام گرفته‌اند. این دو گروه انعطاف‌پذیر هستند و می‌تواند موارد گوناگونی را شامل شوند، ولی در کل به خواننده کمک می‌کنند تا به‌سرعت پایه و اساس یک رمان را درک کند و بداند چه انتظاری از آن داشته باشد.