Με τη μέτρηση αυτή αξιολογείται η ελάχιστη ενέργεια σε θερμίδες που χρειάζεται το σώμα μας για να λειτουργεί σε απόλυτη ηρεμία και για την υποστήριξη λειτουργιών ζωτικών οργάνων όπως η καρδιά, οι πνεύμονες και ο εγκέφαλος. Ο βασικός μεταβολικός ρυθμός ποικίλλει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά και στον ίδιο άνθρωπο κατά καιρούς και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο, το μέγεθος σώματος (π.χ. ύψος), η σύσταση σώματος, οι φυσιολογικές μεταβολές (π.χ. εγκυμοσύνη, θηλασμός, εμμηνόπαυση), οι ορμονικές αλλαγές (π.χ. θυρεοειδοπάθειες), οι ψυχογενείς παράγοντες (π.χ. στρες). Για τον λόγο αυτό, είναι εξαιρετικά σημαντικό η αξιολόγηση του βασικού μεταβολικού ρυθμού να είναι απόλυτα εξατομικευμένη με τη χρήση κατάλληλου τεχνολογικού εξοπλισμού και όχι αριθμητικών εξισώσεων. Η μέτρηση αυτή μας επιτρέπει στη συνέχεια να εκτιμήσουμε τη συνολική ενεργειακή δαπάνη για τον κάθε εξεταζόμενο, δηλαδή τις συνολικές θερμίδες που χρειάζεται, που είναι απαραίτητο για τον σχεδιασμό ενός εξατομικευμένου διατροφικού πλάνου. Η μέτρηση γίνεται σε παιδιά άνω των 10 ετών και ενήλικες. Ιδανικά η μέτρηση βασικού μεταβολικού ρυθμού θα πρέπει να αξιολογείται μαζί με τη λιπομέτρηση.