Ο βασικός μεταβολικός ρυθμός (basal metabolic rate, BMR) αντιπροσωπεύει τον ρυθμό με τον οποίο ο οργανισμός δαπανά ενέργεια -δηλαδή θερμίδες– για να διατηρήσει τις ζωτικές του λειτουργίες, όπως η αναπνοή, η θερμορύθμιση και η λειτουργεία της καρδιάς. Η ενέργεια αυτή αποτελεί το 60–75% της συνολικής ημερήσιας ενεργειακής δαπάνης για τους περισσότερους ανθρώπους. Ο BMR μετράται ύστερα από 12ωρη νηστεία και σε συνθήκες απόλυτης ηρεμίας, συνήθως αμέσως μετά το πρωινό ξύπνημα. Επειδή, όμως, οι προϋποθέσεις για τον υπολογισμό του είναι πολλές και δύσκολα επιτεύξιμες, εκείνο που συνήθως υπολογίζεται είναι ο μεταβολικός ρυθμός ηρεμίας (resting metabolic rate, RMR), ο οποίος είναι περίπου κατά 10–20% υψηλότερος από τον βασικό μεταβολικό ρυθμό (BMR) και μετράται όταν το άτομο είναι σε κατάσταση ηρεμίας σε ένα άνετο περιβάλλον, χωρίς όμως να είναι απαραίτητη η νηστεία για 12 ώρες. Ο ΒΜR και επομένως και ο RMR επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο, το σωματικό μέγεθος, η σύσταση του σώματος, η διατροφική κατάσταση, διάφοροι φυσιολογικοί παράγοντες, τα γονίδια κ.α.