Ο καρκίνος είναι ασθένεια που προκαλείται από τη διαταραχή της ανάπτυξης των κυττάρων. Αυτή με τη σειρά της οφείλεται σε μη σωστή λειτουργία, σε βλάβη, του γενετικού υλικού. Όλες οι ρυθμίσεις σχετικά με τη ζωή και το θάνατο ενός κυττάρου είναι αποθηκευμένες στο DNA που βρίσκεται στον πυρήνα των κυττάρων. Το DNA, που είναι μια μεγάλη χημική ένωση στον πυρήνα των κυττάρων, μπορεί να παρομοιαστεί με ένα πολυσέλιδο βιβλίο όπου είναι γραμμένες όλες οι οδηγίες που ρυθμίζουν τη ζωή, τη λειτουργία και τον φυσιολογικό θάνατο του κάθε κυττάρου. Σε αυτό το βιβλίο, αντί για γράμματα χρησιμοποιούνται χημικές ουσίες και αντί για λέξεις ή παραγράφους υπάρχουν τα γονίδια. Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από κύτταρα που προήλθαν από ένα και μοναδικό κύτταρο που δημιουργήθηκε από την ένωση σπερματοζωαρίου και ωαρίου. Όλο το βιβλίο (το DNA) του πρώτου κυττάρου μεταβιβάζεται στη συνέχεια σ’ όλα τα κύτταρα του οργανισμού που θα δημιουργηθούν. Οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κυττάρων του σώματος μας, τόσο σε μορφή όσο και σε λειτουργία, οφείλονται στο γεγονός πως κάθε ιδιαίτερη ομάδα κυττάρων έχει ανοικτές για διάβασμα διαφορετικές, συγκεκριμένες για την κάθε μία,  σελίδες ή παραγράφους από το βιβλίο της ζωής, πέρα από τις βασικές που είναι ίδιες σε όλα τα κύτταρα. Αυτές οι ιδιαίτερες σελίδες καθορίζουν τις ξεχωριστές λειτουργίες που πρέπει να εκτελέσει. Δηλαδή, σε κάθε ομάδα κυττάρων που επιτελεί ένα ξεχωριστό έργο, στους διάφορους ιστούς και όργανα του σώματος, είναι ενεργοποιημένα ( δίνουν εντολές) κάποια συγκεκριμένα για την περίπτωση γονίδια, που σε άλλα κύτταρα είναι αδρανή. Μέσω, λοιπόν της καθοδήγησης από το DNA το κύτταρο αναπτύσσεται, παράγει το έργο για το οποίο είναι προγραμματισμένο, πολλαπλασιάζεται και πεθαίνει. Να σημειωθεί πως ακόμα και σε κύτταρα της ίδιας ομάδας ( ιστού, οργάνου) δεν είναι σε κάθε χρονική περίοδο ή στιγμή ενεργοποιημένα τα ίδια πάντοτε γονίδια. Υπολογίζεται ότι περίπου μόνο το 1,5 – 5% των γονιδίων που περιέχονται στο DNA είναι ενεργά. Το άλλο, το πολύ μεγάλο τμήμα του γονιδιώματος, είναι ανενεργό ( ή τουλάχιστον δεν γνωρίζουμε ανέχουν κάποιο συγκεκριμένο ρόλο και ποιός είνα αυτός). Εκτιμάται ότι αυτό το ανενεργό γενετικό υλικό επηρεάζει τον τρόπο έκφρασης των ενεργών γονιδίων, χωρίς να γνωρίζουμε πως αυτό συμβαίνει. Συχνά αυτή η πολύπλοκη διαδικασία, ιδίως σε ότι αφορά τις εντολές και την υλοποίηση του πολλαπλασιασμού των κυττάρων, μπορεί να διαταραχθεί, κάτω από την επίδραση εξωτερικών κυρίως παραγόντων. Τότε υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί ο έλεγχος και κάποια κύτταρα να αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Και γι΄ αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν μηχανισμοί αυτοπροστασίας των κυττάρων με ενεργοποίηση ειδικών γονιδίων που εποπτεύουν τη σωστή διαδικασία και δεν αφήνουν να συμβούν ανεξέλεγκτες καταστάσεις ή να παραχθούν ελαττωματικά κύτταρα, ενώ πάλι κάποια άλλα γονίδια είναι επιφορτισμένα να επισκευάζουν τυχόν βλάβες που παρ’ όλες τις αυτορρυθμίσεις εμφανίζονται στο γενετικό υλικό. Χάρις σε αυτούς τους μηχανισμούς και στον έλεγχο που επιπλέον μπορεί να ασκήσει το ανοσοποιητικό σύστημα παραμένει η κατάσταση σταθερή, παρά το γεγονός πως στη διάρκεια της ζωής πραγματοποιείται αμέτρητος αριθμός πολλαπλασιασμών στα κύτταρα του σώματος μας. Παρόλα αυτά, κάποιες βλάβες που συμβαίνουν στα γονίδια, που στη συνέχεια οδηγούν σε μη φυσιολογικές συμπεριφορές, μπορούν να μην επισκευαστούν και έτσι να εγκατασταθούν και να γίνουν μόνιμες. Οι βλάβες στα γονίδια λέγονται μεταλλάξεις. Τα γονίδια, όμως, όχι μόνο χαλάνε, μπερδεύονται τα γράμματα τους, αλλά και ενεργοποιούνται ή αναστέλλεται ή δράση τους κάτω από την επίδραση εξωτερικών παραγόντων, χωρίς να έχουν πάθει κάποιο γραμματικό λάθος, μετάλλαξη, σαν ένα ξεθώριασμα ή μελάνιασμα ή μεγένθυση των γραμμάτων στην παρομοίωση του DNA σαν βιβλίο) και αυτές οι επιδράσεις στη λειτουργία των γονιδίων, αλλά και της ζωής των κυττάρων, ονομάζονται επιγενετικές. Και στη μία και στην άλλη περίπτωση το κύτταρο ή τα κύτταρα με τις βλάβες που έχουν υποστεί δεν μπορούν να επιτελέσουν σωστά τη λειτουργία για την οποία είναι υπεύθυνα, ή να ακολουθήσουν τον προγραμματισμένο γι΄αυτά κύκλο ζωής. Τα χαλασμένα, μεταλλαγμένα , γονίδια μπορεί να μην προκαλέσουν άμεσα ζημιά, είτε γιατί η βλάβη τους δεν είναι τόσο σημαντική , είτε γιατί τα ειδικά γονίδια καταφέρνουν να την επισκευάσουν ή να εξισορροπήσουν την ελαττωματική επίδραση τους ή τέλος με το να εμποδιστεί το χαλασμένο κύτταρο να δώσει ελαττωματικούς απογόνους και έτσι να σταματήσει ο πολλαπλασιασμός του. Αν όμως στη συνέχεια εξακολουθήσουν να προκαλούνται και άλλες βλάβες ( και άλλα «χτυπήματα») στο γενετικό υλικό των πειραγμένων κυττάρων, τότε οι μεταλλάξεις είναι ουσιώδεις και η εξαλλαγή τους σε καρκινικά γίνεται οριστική και μη αναστρέψιμη. Αν δε στη συνέχεια καταφέρουν και αποκρούσουν την προσπάθεια του οργανισμού, που γίνεται μέσω των γειτονικών φυσιολογικών κυττάρων και των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, να τα εξολοθρεύσει, τότε συνεχίζουν την ανάπτυξη τους και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεκτα, απειλώντας τη ζωή όλου του οργανισμού. Όλη αυτή η πολυσταδιακή διαδικασία με την οποία γεννιέται ένας κακοήθης όγκος, λέγεται καρκινογένεση. Θα πρέπει δε να επισημανθεί ότι τα λάθη που γίνονται στο γενετικό υλικό των καρκινικών κυττάρων δεν σταματούν μόλις προκύψει ο καρκίνος, αλλά συνεχίζουν να συμβαίνουν – και μάλιστα με ταχύτερο ρυθμό- και στη διάρκεια της εξέλιξης της ανάπτυξης του όγκου. Αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν τη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων ( αλλάζουν τα χαρακτηριστικά τους), γεγονός που προκαλεί δυσκολίες στις θεραπείες που εφαρμόζονται. Γενικά οι καρκίνοι αποτελούνται από κύτταρα που είναι γενετικά ασταθή. Υ.Σ. Ένα γονίδιο δεν είναι μία μονάδα, ένα μόριο στην αλυσίδα του DNA. Είναι ένα τμήμα του, που περιέχει σε συγκεκριμένη διάταξη χιλιάδες παρατεταγμένα βασικά μόρια( νουκλεοτίδια). Το κάθε γονίδιο, απ’ αυτά που είναι ενεργά (γιατί σε κάθε χρωμόσωμα όπως αναφέραμε δεν είναι όλα τα γονίδια ενεργά) κωδικοποιεί ( δηλ δίνει εντολή) να φτιαχτεί κάποια συγκεκριμένη πρωτεΐνη, η οποία με τη σειρά της συμβάλει σε συγκεκριμένη λειτουργία στη ζωή ενός κυττάρου.  Εκτός από τον όρο κωδικοποιεί, χρησιμοποιείται και ο όρος « εκφράζει» για να υποδηλώσει την πρωτεΐνη για την οποία δίνει εντολή το κάθε γονίδιο. Σε πολύ γενικές γραμμές, στα νεαρής ηλικίας άτομα εκτός της κληρονομικότητας, ένα μεγάλο ποσοστό μπορεί να αποδοθεί σε μία μεγαλύτερη ευενδοτότητα των γονιδίων (σε μία προδιάθεση τους ) που τα καθιστά επιρρεπή να “χαλάσουν” ή να είναι πιο ευαίσθητα στην ολιγόχρονη κατά κανόνα επίδραση καρκινογόνων παραγόντων ( σε σύγκριση με την μακροχρόνια σε μεγάλης ηλικίας ανθρώπους).