Tι είναι η Θεραπεία Ανθρωπίνων Συστημάτων Η Θεραπεία Ανθρωπίνων Συστημάτων δημιουργήθηκε και αναπτύσσεται σταδιακά από τον Καθηγητή Νίκο Παρίτση από το 1970 (π.χ. Paritsis 1989, Παρίτσης 2006, Paritsis 2010, Paritsis 2020, Paritsis 2021, Παριτσης 2021). Είναι μία συστημική θεραπεία που στηρίζεται σε αρχές της Κυβερνητικής, της Γενικής Θεωρίας Συστημάτων και της Θεωρίας των Ζωντανών Συστημάτων. εφαρμόζεται σε άτομα, ζευγάρια, οικογένειες και ευρύτερα συστήματα όπως σχολεία, ινστιτούτα και επιχειρήσεις. Η επιτυχία της οδήγησε στο να κληθεί ο διαμορφωτής της (Ν. Παρίτσης) να γίνει μέλος της European Family Therapy Network (τώρα EFTA) από το 1987 και έτσι ήταν ο πρώτος Έλληνας που αναγνωρίστηκε στην Ευρώπη, επίσημα, σαν οικογενειακός θεραπευτής. Αρχικά η ΘΑΣ ονομάστηκε General Systems Therapy (Paritsis 1989) δηλαδή Γενική Θεραπεία Συστημάτων. Στη συνέχεια όταν η ΘΑΣ άρχισε να διδάσκεται στη Κρήτη, μετονομάστηκε σε Human Systems Therapy από τον Καθηγητή Παρίτση, ύστερα από πρόταση της Harlene Anderson και την Lynn Hoffman το 1998. Aργότερα, το Πρόγραμμα που εκπαίδευε στη ΘΑΣ έγινε ιδρυτικό μέλος του κλάδου εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Οικογενειακής Θεραπείας (EFTA-TIC), για να διαμορφώσει τα κριτήρια εκπαίδευσης στη Θεραπείας Οικογένειας μαζί με τα άλλα έξι μέλη. Αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια των 45 τελευταίων ετών στο Institute of Cybernetics, Brunnel University, London England, στο Institute of Psychiatry, London, England, στο Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού στην Αθήνα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, και στην Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης, μέσα από κλινική πράξη και έρευνα θεωρητική και κλινική. Εφαρμόσθηκε σε χιλιάδες ασθενείς και συνεχίζεται η εφαρμογή της με επιτυχία από αποφοίτους του 4ετούς Προγράμματος στη Συστημική Θεραπεία της ΕΣΥΘΕΠΑΣ. Για αξιολόγηση, έχουν δημοσιευθεί διπλές τυφλές μελέτες με συγκριτικά πλεονεκτήματα της μεθόδου όπως στη σχιζοφρένεια (Aivalioti et al 2009), τη χρήση ναρκωτικών (Lambraki et al 2011) τη βελτίωση των μαθητών στο σχολείο (Lambraki and Paritsis 2014), την εξέλιξη των καθυστερημένων ατόμων (Gandona et al 2014) και άλλες (, Παρίτσης 2006). Από την αρχή στηρίχθηκε σε συνεχείς ερευνητικές δοκιμές (Aivalioti et al 2002, Aivalioti et al 2005, Aivalioti et al 2009, Gandona and Paritsis N. 2010, Gkantona et al 2010, Gkantona et al. 2013, Gkantona et al. 2014, Lambraki and Paritsis 2013, Lambraki et al 2014, Λαμπράκη και Παρίτσης 2002, Paritsis 1989, Paritsis et al 1987, Παρίτσης και συν. 1984, Παρίτσης και Τρίκας 1988, Παρίτσης και Τρίκας 1994) που οδηγούσαν σε συνεχή έλεγχο των αρχών και των τεχνικών. Εφαρμόζεται σε άτομα, ζευγάρια, οικογένειες, σχολεία, ιδρύματα και οικογενειακές επιχειρήσεις με καλλίτερα και συντομότερα μέχρι τώρα αποτελέσματα στις θεραπευτικές ερευνητικές δοκιμές σε σύγκριση με υπάρχουσες αντίστοιχες δημοσιεύσεις άλλων μεθόδων. Η γνώση αυτή της Θεραπείας Ανθρωπίνων Συστημάτων προστιθέμενη στη γνώση και των άλλων βασικών μεθόδων συστημικής θεραπείας του προγράμματος, οδηγεί στην άνετη επιτυχή θεραπεία των αιτημάτων των θεραπευομένων σε 10 συνεδρίες, σαν προϋπόθεση για να λάβει το δίπλωμα του στη Συστημική Θεραπεία ο απόφοιτος. Έτσι είναι το μοναδικό πρόγραμμα στην Ελλάδα που έχει την άνεση να θέτει αυτή τη προϋπόθεση και οι σπουδαστές αυτό το εκτιμούν και το προτιμούν (προς τιμή τους) όταν είναι στα τελευταία έτη της εκπαίδευσης τους. Αναφέρονται ενδεικτικά τα εξής πλεονεκτήματα: α) εφαρμόζεται σε ατομική, ζεύγους και οικογενειακή θεραπεία χωριστά ή σε συνδυασμό, β) είναι ιδιαίτερα σύντομη (π.χ. σε μία μελέτη με 7 συνεδρίες κατά μέσο όρο, μειώθηκαν τα ψυχωτικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας κατά 39%) και γ) μπορεί να συνδυαστεί με τεχνικές άλλων σχολών συστημικής θεραπείας, με επιτυχία, λόγω του ότι στηρίζεται σε γενικές αρχές των συστημάτων. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Σύμφωνα με την ΘΑΣ το κεντρικό ενδιαφέρον και επικέντρωση βρίσκεται στη προβληματική συμπεριφορά του ατόμου προς ένα άλλο πρόσωπο, πρόσωπα ή ομάδα σαν μέρος μιας σχέσης ή κοινωνικής συναλλαγής μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Έτσι η θεραπεία ατόμων, οικογένειας και ζεύγους περιλαμβάνεται στη ΘΑΣ. Οι βασικές αρχές στηρίζονται: Α. Σε έναν ορισμό του συστήματος (πολύ-επίπεδο) Β. Σε μία επιστημολογική προσέγγιση (πολύ-επίπεδη) Γ. Σε ένα μοντέλο προσωπικότητας (Paritsis 1985, 1987, 2006) που περιλαμβάνει α) το κλασσικό σύστημα ελέγχου (Weinner 1952), διευρυμένο με το μοντέλο του εαυτού και του περιβάλλοντος (Αshby 1958) και εμπλουτισμένο με τα υποσυστήματα των ζωντανών συστημάτων που επεξεργάζονται πληροφορίες (Miller 1978). Επίσης βασίζεται στα μοντέλα για την αντίληψη (Paritsis and Stewart 1983) και τα κίνητρα συμπεριφοράς (Paritsis and Stewart 1979). Δέχεται δε την ύπαρξη μη συνειδητών λειτουργιών και παλαιο-λογικής (Freud). Δ. Στις διαδικασίες συν-εξέλιξης και ανάπτυξης των ζωντανών συστημάτων (Paritsis 1993, 2010), με την α) αύξηση της ποικιλίας δηλαδή με την ανάπτυξη νέων προσαρμοστικών τρόπων συναλλαγής και σχέσεων και β) την αύξηση της τάξης, δηλαδή την ανάπτυξη καλύτερων και πιο προσαρμοστικών σχέσεων, την μείωση αντιφάσεων και συγκρούσεων στη δομή και τις σχέσεις των ανθρωπίνων συστημάτων ενδο-ψυχικά, οικογενειακά και κοινωνικά. ΤΕΧΝΙΚΕΣ (32) Στη διάρκεια των 45 ετών ανάπτυξης της ΘΑΣ αναπτύχθηκαν σταδιακά πάνω από 30 νέες τεχνικές (που δεν υπάρχουν σε άλλες σχολές) που και αυτές συνέβαλαν σημαντικά, παράλληλα με τη θεωρητική της βάση, στην μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα (έναντι άλλων μεθόδων) στις περιπτώσεις των θεραπευτικών δοκιμών όπου εφαρμόστηκε η ΘΑΣ (π.χ. σχιζοφρένεια, ναρκωτικά). Στην έκδοση του βιβλίου Εξέλιξη και Θεραπεία Ανθρωπίνων Συστημάτων (Παρίτσης 2006) αναφέρονται μόνον οι 11 τεχνικές, οι οποίες είχαν αναπτυχθεί μέχρι τότε. Για θεραπευτές από άλλες σχολές ψυχοθεραπείας για την κατανόηση τους χρειάζεται η παρακολούθηση ενός συνολικά έτους 8 μηνών. Για όσους θέλουν και πρακτική άσκηση στις τεχνικές μπορούν να παρακολουθήσουν δύο ώρες την εβδομάδα περιστατικά με τα μισά δίδακτρα (90 Ευρώ). Τη σχετική βιβλιογραφία μπορεί ο ενδιαφερόμενος να αναζητήσει στο επιστημονικό έργο των συγγραφέων σε αυτό το site και στο βιβλίο: Παρίστης Ν. (2006) Εξέλιξη και θεραπεία ανθρωπίνων συστημάτων, ΒΗΤΑ Ιατρικές εκδόσεις, Αθήνα. Aivalioti Helen, P. Trikas, P. Chrisos, P. Papageorgiou, K. Katahanakis and N. Paritsis (2009), Reduction of psychotic symptoms in people with schizophrenia, using Human Systems Therapy, a randomized controlled trial. Human Systems: the Journal of Therapy, Consultation & Training, 20, 1, 81-98 Gantona G., A Ydreou, E. Lefkaditi and N. Paritsis (2014) Improving adaptive functioning in profoundly mentally retarded and behavior-disordered ex-hospitalized patients. A controlled study. Human Systems: The Journal of therapy, Consultation and Training, 25, 1, 77-84 Lambraki M., S. Kilaidakis, and N. Paritsis (2014),Human Systems Therapy for adolescent cannabis use, In Pluralism in Psychiatry: Diversity and Convergence (C. Soldatos, P. Ruiz, D. Dikaios M. Riba eds), Medimond International Proceedings, pp. 161-164 Paritsis, N. (1989), Towards a general systems therapy of human behaviour. In Ledington R. (ed.), Proceedings of the 33rd Annual meeting of the International Society for the Systems Science, pp. 254-260. Παρίτσης N. (2006), Συστημική ψυχιατρική τόμος II, Θεραπεία και εξέλιξη ανθρωπίνων συστημάτων, BΗTA Ιατρικές Εκδόσεις, Αθήνα Paritsis N. (2010) Human Systems Therapy, Syst. Res. 26, 1-13 Paritsis N. (2014), Human Systems Therapy Techniques for managing aggressive behavior in psychiatric services In Pluralism in Psychiatry: Diversity and Convergence, (C. Soldatos, P. Ruiz, D. Dikaios M. Riba eds), Medimond International Proceedings pp. 149-153