Όταν μιλάμε για καταρράκτη στα μάτια εννοούμε τη θόλωση, τη γήρανση του κρυσταλλοειδούς φακού. Αρχικά παρουσιάζεται σαν σκλήρυνση του κέντρου κι αργότερα σαν θόλωση των στιβάδων του. Ο κρυσταλλοειδής είναι ο διαυγής, φυσικός φακός του οφθαλμού που βρίσκεται όπισθεν της ίριδας και μας επιτρέπει την ευκρινή όραση. Από αυτόν περνά το φως για να φτάσει κατόπιν στον αμφιβληστροειδή χιτώνα.
Ο καταρράκτης ξεκινά συνήθως από το ένα μάτι, αλλά καταλήγει να επηρεάζει και τους δύο οφθαλμούς. Η θόλωση του αμφιβληστροειδή γίνεται προοδευτικά κι όχι με την ίδια ταχύτητα στον κάθε οφθαλμό.
Ο καταρράκτης συνοδεύεται και από αλλαγές στη χημική σύνθεση του ματιού. Η αιτία των αλλαγών αυτών δεν είναι γνωστή.
Οι περισσότεροι καταρράκτες, όταν βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο δεν ενοχλούν την όρασή. Εξελίσσονται με βραδείς ρυθμούς κι επειδή μεγαλώνοντας οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με κάποιες αλλαγές στην όραση, δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτή η θολερότητα του φακού οφείλεται στον καταρράκτη. Όσο η θαμπάδα εξελίσσεται υπάρχει περίπτωση να εμποδίσει την όρασή του ανθρώπου περισσότερο.