mteb/NusaParagraphEmotionClassification huggingface dataset:
Api dê coa sabên amên itê ade dê têmotoa kêkênoi tun dê têmotoa itê o itê coa kênal, itê coa namên amên têpuak têjijai ngên itê mungkin waktau itê panêu jano min kendaraan. Amên têmau barêak yo itê mêak gacang bêpeker amên tun o ade niat kidek ngen itê, itê usaho tênang ngen peker niên coa tun o têmotoa itê amên niên jano maksudnê têmotoa itê, do igai amên si têpuak ade niat kidek ngen itê jano lakêak dê harus itê manêu. Amên gidong panêu  su ang amên asai ade tun dê têmotoa itê usahoba utuk nam bêdan kilêak nak pnan aman misalnê nak pulu rami jano nak ade tun glung o, amên min kendaraan itê usaho bêdan kilêak awêi nak umêak makan jano pnan misai minyok. Kuni di itê bakêa namên si o têmotoa itê niên jano coa.
Ujian skripsi dê uku manêu adeba kegiatan dê harus nanêu mahasiswa utuk nam lulus ngen dapêt gelar sarjana. Proses skripsi dê uku kêmrêjo pas bi sudo mlajêa kêkêdau matai kuliah ngen jumlah dê bi têntau sesuai ngen bidang studi dê uku mok. Pas sidang skripsi dê uku mêding uku agok coa tnang sabên mêak coa lulus sidang, amên nadêak kêkuwaat dê bi sudo dutê nadêaknê agok payêak. Tapi uku têmotoa tahapan sidang skripsi ngen baik, trus uku nam lulus ngen revisi. Asa coa tnang nano nyêp trus gitêa asai snang kêrno dêlakêak igai uku nam milêm ujian pendadaran ngen nam wisuda trus jijai sarjana.
Kêlnyêp tun dê itê cêmito pasêt ba têmingêa duko nyên. Asai kêlnyêp o nam pengaruh ngen kesehatan psikis ngen fisik tun dê têningêa. Amên asai sedih yo nunyau, kondisi yo bakêa jijai masalah lêm idup. Mêmasing tun ade ca onê sêsu ang amên madêp krenyeng. Bukti penelitian pa o tun nam gacang mêlnyêp krenyeng cuma kêkêdau bilai ngen amên dapêt dukungan kuni tun paok di, nam kulo manêu dê biaso bêbilai si manêu utuk supayo coa brapo mingêt igai. Waktau krenyeng tip tun o coa si srai ade dê cuma kêkêdau bilai ade kulo sapêi bêbulên-bulên ngen ade kulo sapêi têtaun.
Amên itê galok lêlalau biasonê itê amên lok mênyêak jano mising do pasêt mêsoa toilet umum, lok si nak umêak makan jano nak pnan itê bêdan misalnê nak pnan itê misai minyok jano luyênnê. Uku pêrnêak waktau o pas belek kuni sadêi, jijai uku mêding tênêiku agok gis lok mising padahal utuk nam bêdan do o gi uak kêrno keme gi masiak nak têngêak imo jijai coa ade pnan bêdan. Asai cigai taên o smudonê uku masuk nak pnan wisata biding laut uku meker nak yo bi pasêt ade toiletnê. Pas bi masuk uku mêsoa toilet trus uku masuk moi toilet o tapi uku akhirnê coa jijai mising kêmliak toilet di kêmbiak kotornê, smudonê coa jijai mising nak di kêmliak lêm toilet o uku asai lok mutêaknê, gês mising coa nyiram, mon kêmbiak usuknê do o dê mênêa uku jijik nyên smudonê uku moi biding laut mêsoa pnan dê coa kten ngen tun trus uku mising di ngen têmaên asai lok mutêak kêrno tingêt nak toilet yo nano.
Bi dau bukti itê idup ngen têtanggo o amên coa sêsamo ngêrtai jano sêsamo meker bakêa têjijai bribut gêgara bnatang. Awêi ipê coa, itê coa têmuan bnatang dê itê piaro tapi itê tip bilai mêrsih têi bnatang têtanggo tê dê gabok pnan tê. Têtiko itê sêrbo salêak lok madêak sabên mêak bribut coa madêak lok sapêi têngen itê bogoa mêrsih têinê. Dio jijai peljaran utk tê kutê mêak sapêi itê têmuan bnatang dê itê piaro tapi itê coa nam jano ku ang mrawatnê. Dê kideknê utuk têi bnatang o, si têtiko mising nak ipê bae ngen itê kulo coa namên jano coa lok namên masalah o, makonê amên sapêi si mising nak umêk têtanggo do o dê bakêa jijai masalah lai utuk tê. Jijai intinê utuk itê dê lok sêmido bnatang baiknê itê kêkiro siap coa utuk nam mrawatnê.
Utuk kêkêmuk do o itê mêstai jêmago nyên kebersihannê mêak sapêi awêi dê uku pêrnêak mêding. Jijai waktau uku mêsên lotong sayur pueng nak pnan tun jagêanê waktau muk uku coa kêmliak amên nak pinganku o ade kaitnê, bi têngêak uku muk uku kêmliak ade kait nak pinganku, uku trus madêak ngen dê jêmuwoa lotong o amên nam mên amên uku mêsên igai mêak pakêi kait nadêakku, sinê langsung minoi maaf ngen kten selek nak papêanê, kêrno têmau kait o uku coa têmrus muk igai samo masên uku pêsên bae ngen dê jagêa o utuk sudo yo agok têliti didik mêak sapêi têjijai igai nadêakku, tapi ayok uku madêak uku minoi maaf kilêak ngen si, waktau uku masên kulo si coa lok caciku nadêaknê tak usah ngen si minoi maaf coa tê namên kêdau kilai, uku madêak coa jênano ngen mêsên mêak sapêi têjijai igai.
Ade do pnan dê uku kêmliak waktau lalau moi umêak kuwatku do o gennê pêgas nupuk kêmbiak daunê, kuni uak bi kêmon usuk lok masuk paok di tamêk usuk sêmnoknê asai lok mutêak. Sapêi pnan kuwatku uku têmnai gêntai pêgas o sapêi dau barêak o, si madêak do o bi paok dêbulên pêgas o coa si nakut kêrno stom dê biaso mok pêgas o kabarnê usak nadêaknê. Tapi maso nyên coa ade tindakan kuni aparat di utuk sementaro nam mua ang pêgas o nadêakku, kuwatku madêak bi sudo koordinasi ngen kelurahan simêtnê cuma sabar kilêak, jijai ngut uyo do o ati si nu ang pêgasnê.
Asai snang ngen têkanjêt adeba wajar utuk tun dê dapêt kêjutan ipê igai bêrupo hadiah dê itê bi an lok. Kêkêdau penelitian pêcayo amên adedau dê bakêa têjijai nak awok pas dapêt hadiah ngen si. Tun dê têmimo hadiah bakêa mêding snang cao emosional, kten papêanê kulo snang kêrno coa sêsako bakêa têmimo jêrkai bêrupo hadiah dê si lok sêlamo yo ade kulo dê sapêi nginoi kêrno têkanjên ngen snang. Biyoa matai snang o adeba bêtuk emosional kêrno têkêmin nak lêm asai snang. Makonê nak lêm kondisi jano bae itê nam mpas asai emosi tê coa kutê asai emosi o cao baik.
Ade igai gi sêpasuakku si o inoknê dê mêningêa, si kutênê pat basuak duai sêlawêi duai sêmanêi. Sepasuakku o inoknê bi an sakit ade kêkiro lêmo taun, si sakit struk dê nidêpnê, waktau si opname nak Bogor uku spêt têmungau nak umêak sakit kêkiro tujuak bilai. Kuni o abiak duai taun si mêningêa, waktau ningêa o kutê anok-anoknê kopoa, utuk dê sêmanêi uku kêmliak coa si an sêdingênnê. Amên sedih bi pasêtba kutê itê sedih, tapi anok dê pisêt sêlawêi dê dio ba dê agok an sêmdingên inoknê, uku madêak ngen si amên ko sayang ngen inoknu wêawit mbo duo utuknê, amên ko bogoa sêmdingên ngut têngen do igai slen kulo ngen dê bi mêningêa pasêtba si coa tênang nak di nadêakku.
Utuk sêgai agamo kulo itê mêak sapêi mênêa tun singung ngen kecek tê, kêrno masalah agamo yo agok sensitif, jijai amên gidong kopoa ngen luyên agamo itê amên nam milok nguta masalah agamo. Têtiko itê ngen coa sadar kêmidek agamo luyên, amên sapêi barêak yo itê coa gi bakêa an nguta nam bae itê baka bribut ngen kuwat tê dê luyên agamo. Utuk itê dê dau kêkuwat kuni agamo luyên jibêak pêrnêak itê madêak ipê igai itê sêmingung masalah agamo, jijai amên si cêmrito agamonê itê têmi uk bae, walau itê coa têmimo kêbênêa dê mnurutnê cukup nak lêm atêi tê bae. Uku mungkin kêkuwatku ade gnêp mêcêm agamonênê tapi keme cet kopoa ngen keme kulo walau luyên agamo keme bi awêi sêpasuak.
Amên nadêakku dê mênêa selingkuh yo kêrno ade dê do coa puês ngen dê niênnê ku ang têbukok antaro ngen dê luyên. Memang gis asainê nyên amên itê dê jijai korban selingkuh, utuk milok selingkuh yo makonê keduainê o nam têbukok ngen madêak kêlalok mêmasing, kêlalok o ba ngen sadar kêduainê nam utuk mubêak ngen ikhlas, mungkin kêlalok kêrno prêngoi, mungkin kulo ade kêlalok dê luyênnê. Ade kulo dê galok cêcubo bae trus blajau jijai ipê igai dê pnan cêcubo yo agok calak kuni dê mete jano prêpuannê. I o kulo ngen dê sêlawêi si cêcubo ngen sêmanêi dê agok baês kêmasainê tun o lok niên têtiko tun cuma mêmain bae. Amên nadêakku amên itê ade têkêding barêak o gacang ba bubêak, coa ade abisnê amên itê meker dênio bae, idup ba rukun ngen têmimo jano dê bi nêlêi Allah SWT ngen itê.
Mnyelek salêak masuk toilet o mungkin amên si sêlawêi dê salêak masuk asaiku do o paling sinê dê selek, tapi amên itê sêmanêi salêak masuk toilêt do o kutê jijai selek, dê slawêi selek dê sêmanêi kulo selek, coa bêbênêa amên sêmanêi dê salêak masuk nam kulo kêno sutok bêbêi dau o dioba dê têmamêak itê selek igai. Makonê lok têatêi utuk itê amên nak pnan umum dê tandonê ku ang kten, amên ade dê têmungai toilet o padekba itê nam bêtênai kilêak ayok masuk, mêak coa si dê jêmago trus itê kulo coa si pnan bêtênai yo nano, jijai itê têtêkok bae trus asl masuk ngen itê ati namên dê dipê utuk sêlawêi ngen utuk sêmanêinê. Utuk oba itê mêstai kuni ku uak bi kêmliak amên ade tandonê,
Bilai o panês nyên ndingku, awêi ipê coa perjalanan bilai o uku harus bêdan kilêak nak warung dê jêmuwoi es nyoa uai nak biding dalên. Pas sudo parkir motor uku panêu moi do dê jêmuwoa es nyoa uai o, kten ade tun duai kramin dê mlayan uku samo mpek ess moi lêm glas prêpuannê masêt uku trus si mêdêu genku, uku têkanjêt pas uku namên dê jêmuwoa es o ruponê kuwatku waktau SMP bêl o. Asai snang têmau kuwat an tapi uku agok têkanjêt kulo gêntai nam barêak yo, kêrno knamênku si o tun bêrade nak sadêiku, akhirnê pas keme nguta uku namên tun tuainê bi mêningêa ngen dau têmuan utang makonê kutê hok nê jênuwoa utuk masên utang, sapêi bi cigai si hok dê tingêa trus kuwatku o nikêak sudo mratau moi kota, utk nam idup si dagang es nak biding dalên yo. Agok sedih kulo têmi uk ceritonê, do o jijai pembeajaran kulo utuk kehidupanku.
Bingung ngen asai sedih pas coa têmau barang dê nyêp, bulên san igê yo flash disk ku nyêp. Coa jijai masalah ngen barangnê tapi dê mênêa uku bingung o kêrno isai dê ade nak flash disk o. Dau data dê pêting dê utuk bahan laporan ku tip bilai, asai dê coa tau kêmasai kêrno flash disk mêak sapêi tun luyên têmau, data o têrmasuk data rêsio Perusahaan. Uku bi mêsoa nak kutê ruangan dê ade nak umêak kuni bilik sapêi moi bêrno muko tapi coa ku têmau. Pas bi payêak mêsoa ndingku agok litok uku istiraha nak kêrsai sofa muko tv, coa sêngajo tangênku mêgong ade barang dê nyêpit nak biding sofa ruponê flash disk dê uku bi kuni nano mêsoa, snang nyên asainê têmau igai flash diskku.
Bi an uku coa têmau ngen kuwatku Suparjo dê biaso keme mêdêu ngen Bagong. Si kuwat ngen uku keme sêsamo kêkiro lêmo jano num bêlas taun, gesea tip bilai keme sêsamo gabok moi ipê bae. Jijai waktau o si dapêt tugas uak moi Papua Irian Jaya, nak di si jijai kepalo cabang kuni perusahaan pnan si kêrjo, ino uku coa mêding sedih waktau si tingêa nak dêpêak umêakku gi sê samo saro, amên nak dasêi coa ade bêlas bi pasêt minoi moi umêaknê i o kulo amên dasêinê gidong coa ade bêlas si kulo mok nak dasêi. Amên masalah caci keme bêduai yo nam saling tutup, amên si gidong coa uku dê têmutup i o kulo uku, kêrno kêrjonê padek makonê si gacang kênek jabatannê uyo bi jijai kepalo cabang. Uku kulo mênêa usaho Alhamdulillah usahoku kulo panêu, si o coa sekedar kuwat tapi bi lêbiak kuni sêpasuak, uyo amên keme inau keme nam miling kak telpon jano video call.
Krenyeng dê an igê utuk tun dê kêlnyêp pasêt bakêa mênêa idup tamêak mênêa itê coa baik, tapi krenyeng o coa kulo harus an igê walau payêak utuk mêlnyêp krenyeng o tapi itê harus kuwêt ngen bêrusaho utuk nam manêu awêi biasonê igai. Utuk sêmikêp asai duko o ade cao mnurut info@ppktabitha.co.id, lêm artikel utuk mêlnyêp duko pribadi dê têningêa tun dê itê sayang adeba pertamo nêpas kutê dê ade nak lêm atêi tainê itê nam mpas perasaan dê ade, kêduai natur waktau utuk mênyu ang, kêtêlau itê mêsoa dê dêmukung itê kuno sêpasuk ngen kêkuwat, terakhir jibêak pêrnêak mêding awok tê lêbiak kuwêt.
Asai sabên adeba emosi biaso dê kuwaêt dê mênêa awok waktau tun mêding asai sabên, mako tun o lêbiak têatêi bakêa ade ancaman jano bahayo. Ancaman dê sipêtnê fisik jano fisiologis sêsamo nam mênêa asai sabên, asai sabên nam kulo jijai masalah psikologis awêi têmês. Têmês o biasonê adeba asai dê timoi kêrno asai khawatir dê bêlbiak ngen coa nam kontrol magêa kêkêdau hal ngen kondisi awêi ancaman kuni tun yo. Ancaman yo bakêa gêmangau idup tun ngen mêding asai têmês sapêi mgangau idup bêbilai. Asai têmês ngen dapêt ancaman biasonê coa nam sêmlêsêi su ang itê harus butuh tun luyên utk sêmlêsêi masalah dê itê madêp. Gangguan têmês yo itê nam namên timoanê pekeran dê bêlbiak nak lêm pekeran tê amên ade dê kidek bakêa têjijai dê nam mênêa timoa fisik têgangau awêi saro tidua, eteng dê bêlbiak, ulau gis ngen dê luyênnê.
Hal dê mênêa snang nak lêm idup ku pas waktau keluargoku gi masiak ade kutê, Bêkopoa sêsamo nguta ngen bragam sêsamo, trus têmi uk jano bae nasehat-nasehat kuni alm papa. Uyo bi cigai nam ngen bi pasêtba cigai nam mulang igai kêrno alm papa bi lalau dutê. Hal o ba ndingku ade asai snang dê coa mudêak uku mlupo kêrno alm papa slalu mingêt hal-hal baik nak lêm idup bêbilai, waktau o coa nyên nam uku mlupo kêrno uku anoknê sêbênêanê gi masiak perlu dau dapêt bimbingan, kuni pengalamannê o ba jêmijai uku dau namên nak lêm manêu idup nak dênio kuni bilai moi bilai.
Coa si baik nyên amên itê sapêi mêding coa tun mêgo jano perlakuan coa adea yo. Uku bêdan kêrjo i o ba kêrno kecek bos coa nam mêgong, uku mangêp bae dio coa profesional. Amên ade dê mêding awêi dê pêrnêak uku mêding jibêak mot an igê gacang ba minoi bêdan, amên itê gi masiak têmaên dê niênnê itê bakêa muk atêi, mêak gi kêrjo bênêk kêrjo lêngan bae asainê bi pasêt bênêk. Mêak sabên coa dapêt kêrjo jano sabên coa mukmêi, itê harus nam gacang mok kêputusan kuni muk atêi. Asainê coa gi bakêa tênang amên itê gi bêtaên nak pnan kêrjo o, kêrno antaro kêrjo ngen dê ade nak atêi tê bi cigai si stotoa.
Waktau kêjadian bencano tsunami nak Aceh do o kuwatku ade dê jijai korban, kuwatku gennê Arman waktau nak Aceh o di mênêa usaho toko, jijai waktau kejadian o amên mnurut cêritonê pas si dapêt kabar amên biyoa laut o kênek si gacang majok anok prêpuannê têmingêa tokonê, si cigai meker lok têmutup kilêak jano mok barang dê ade nak toko o. Dê nekernê waktau o awêi ipê si spanok nam slamat kilêak, pas bi sudo tsunami o si ati nam belek moi tokonê, nak di gi jênago meak sapêi ade igai umok sapêi dê kali o. Ade abiak pat bilai baru si nam magêa moi tokonê o, pas sapêi di tokonê bi cigai si nê bi rato ngen tanêak, si belek igai moi pnan penampungan mennê ade pesawat kuni tentra dê nam maliak tun dê lok moi Medan, si milêm nak lêm pêsawat o ngen anok prêpuannê, sapêi Medan si mêsoa sêpasuaknê tingêa di kêkêdau bilai sudo o si trus mratau moi Lampung.
Buliak bae itê sedih amên têningêa kuwat tapi itê mêak mbênêk si kulo amên si madêak lok baliak uak, kêrno si kulo amên srai dê ndingnê ngen jano itê mêding bi pasêtba si sedih kulo. Dau tun madêak amên ade têmau pasêtba ade bêcê êi, jiaji mnurutku dia biaso nam lêm itê manêu bêbilai tê, memang utuk nam mêsoa kuwat dê nam samo ngêrtai ngen itê o agok saro, coa kutê kêkuwat tê ade sipêt awêi o, nak lêm botos kuwat mungkin ade do jano duai dê barêak o. Amên itê têningêa kuwat dê bi cocok nyên ngen itê pasêtba itê mêding kêlnyêp awêi kêlnyêp barang dê paling bêgo ngen dê itê têmuan ngen coa mudêak dapêt gitêinê.
Coa didik tun nam kaên kuni penyakit dê bahayo ngen manêu operasi, kêrno si gacang mêding sakit o, kêrno si coa lok an sakit o nak lêm awoknê mako si gacang mok keputusan utuk manêu operasi. Utuk dê ati pêrnêak cubo operasi mungkin ade asai sabên nak atêi do o biaso, dê pêtingnê itê nam mumuk ngen mêlêi smangat amên nam itê madêak amên operasi yo coa brapo bahayo, amên cênok mubêt jano cênok utuk mok keputusan operasi dio dê bakêa mênêa bahayo lai, asaiku ngen cao tê barêak yo do o utuk dê lok manêu operasi si bakêa tênang ngen dê niênnê coa mêding sabên utuk operasi yo.
Idup su ang o coa ade dê baiknê, bêl o uku mêding asainê kutê coa tau kêbaik. Lok mukmêi mênyu ang, kêlmên kulo mênyu ang, makonê uku waktau mênyu ang cet ba nguta nak luwêa ngen kêkuwat, amên bi ngêding stêkuk baru belek mdasêi. Uku mênyu ang o bêl o kêrno tun dasêiku lalau coa ngadêak, uku klalok nyên amên lalu uku coa namên, coa ku gi bakêa dêmapêt coa kêrno pertamo lalau coa ngadêak, kêduai mot uku dêmapêt coa bakêa uku dêmapêt. Uku coa pêrnêak musir ipê igai mêngiak, amên si ade klalok ngen uku mêstainê si madêak jijai uku kulo namên jano klaloknê. Amên dêdiêm bae bêratai si bi cigai lok ngen uku. Utuk pertamo memang uku mêding sedih mênyu ang, tapi êan cigai ku lok meker igê, ipê igai uku kulo murus anokku dê gi masiak sêkulah.
Tingêt uku waktau gi uai dê niênnê waktau gi sêkulah, uku memang agok nakêa tapi coa gêmêak tun dutê. Jijai waktau gi nak STM ade kuwatku luyên jurusan tapi si galok gêmêak tun, waktau o si gêmêak uku waktau uku gi mênêa gamar nak kelas pas gidong prai. Pertamo coa ku gêmle igê uku madêak mêak mêmain uku gi smudo gamar dio be lok kênopoa pas jam masuk, tapi si gimasiak gêmangau uku, uku cêmipoi tangênnê trus si mungkin mêding gêrot lajau mêninjau, uku panês cigai ku meker panjang igai uku je trus uku magas kuwatku o sapêi kêkuwat dê têmi uk masuk kutê moi kelas, uku trus magas si sapêi cigai nam klongon. Sudo o keme nêdêu moi kator sêkulah uku jêmlas ngen guau awêi ipê dio nam têjijai, uku cêmrito kutê ngen guau sudo o keme si mêluak damoi. Tapi uku gi penasaran pas belek sêkulah uku magêa uku majok igai tapi sinê coa lok ngen madêak itê bi damoi trus si minoi maaf igai ngen uku.
Pengalaman dê mnarik kuni tun dê cet kêlnyêp dupet dê tingva jano cucia, Tas dê kulo pêrnêak nyêp nak negara Jepag pas itê têmingia krita do o bakêa belek sotos persen ngen kondisi utuh coa ade dê ku ang. Pasêtba itê snang dapêt barang dê bi nyêp belek igai ngen itê lêm kondisi utuh, kerno nak negerai Jepang o najêa kuni titik utuk jibêak mok barang amên iso barang tê. Luyên kuni o kulo nak nêgara Jepang ade pnan khusus Lost And Fuond dio adeba pnan nak ipê mpek barang dê tênmau nak dalên jano mêsoa barang pribadi dê nyêp.
Api dê coa lok idup snang amên tênanyê dê do kutê tun bi pasêtba lok idup snang, dê donê ngen nikêak. Sudo têmtau bilai ngen tangêa nikêak ngen kêduai kêluargo lai, waktau bahagia o tênando ngen mênêa undangan nikêak, do o utuk majok kêkuwat kêrjo, kêluargo lai ngen têtanggo utuk nam hadir jijai sêksai nak bilai nikêak o. Konsep undangan dê nêa baês têmando bilai ngen tangêa nikêak o.Undangan nikêak utuk uyo nam makêi undangan online jano undangan digital, coa awêi waktau zaman bêl o dê makêi cuma  kêrtas bae. Amên undangan digitai o lêbiak mudêak, praktis, coa si la ang ngen gacang kulo.
Uku ade kuwat kuni titik keme cet sêsamo sapêi tmat SD, ceritonê si bêl o waktau keme gi kelas duai SD keme lalu gabok moi sawêak coa uak kuni sadêi keme. Kêrno nak palua sawêak di o dau kan jijai keme bi pasêtba min kewea, jijai keme ngewea nak palua biding umai. Kan dê keme dau dapêt o kan sêbdok ngen kan puyu, si amên dapêt kan pasêt si mêngêt ulaunê kunyau matêi, uku madêak jibêak mêngêt têntus bae tapi si coa gabik ngen kecekku. Pas si dapêk kan puyu si mêngêt kêrno kan o liyut jijai masuk ba lêm bibianê trus kêrno kan o tajêm bibianê silêak, uku têmulung mpas kan o kuni bibianê, muloi kuni oba si ngut tuai yo cigai lok muk genne kan puyu.
Utuk dê biaso sabên lêlalau su ang baiknê têngen lok lalau kajokba kuwat, kêrno amên itê makso utuk lalau su ang do o coa gi bakêa tênang slamo itê ati sapêi pnan tujau tê. Dau tun dê nam itê majok misalnê sêpasuak, kêkuwat jano tun dê paok umêak t dê nam itê majok lalau. Coa didik tun dê cêlako amên lalau su ang ipê igai si o kmasainê binai padahal si makso bae utuk lalau su ang o, mnurutku itê mêak bitung igê amên lok lêlalau padekba itê kêmluwêa caci didik utuk majok kuwat kuniitê bakêa rugai lai. Nak dalên jano nak pnan ipê bae nilokba utuk mênyu ang ipê igai amên sêlawêi, têtiko tun o coa ade niat kidek ngen itê,  kêrno si kêmliak ade kesempatan makonê si jijai kidek do o nam bae têjijai.
Amên ade tun dê tênkên tun luyên dê mênêa jijai sabên, ngen coa nam têmaên emosi nak lêm awok, ipê igai tamên ngen kekerasan, fitnah ngen dê luyênnê. Ancaman adeba bêtuk kêsabên tun ngen tun luyên, tapi amên itê mênêa hal dê bênêa coa perlu itê sabên. Amên itê bênêa padeknê itê têmangêp ancaman o ngen mlawênnê, jibêak lok jijai tun pnyabên. Cao madêp sabên kuni ancaman o itê harus yakin amên itê o bênêa ngen coa gabik ngen ancaman o, têmangêp ancaman ngen coa santai. Santai o dê bakêa mênêa pekran tê tênang ngen coa pengaruh ngen ancaman o, pêcayo magêa Allah SWT amên itê bênêa mako Allah SWT bakêa mêlêi perlidungan ngen itê.
Bilai dê nêmotku akhirnê sapêi, bilai o adeba bilai uku nikêak ngen prêpuanku. Nak sadêi prêpuan nak Cirebon uku coa ade sêpasuak dê nam keme têmujau, jijainê uku têmalêm nak hotel dê bilai ayok acara nikêakku. Mennê bilai Jum’at do o ba bilai uku nikêak, pêpueng uku bi siap tingêa mot ade dê dêmapêt lalu moi pnan keme nikêak. Pueng o uku dênapêt kêkiro jam stêngêak delapên, keme lajau lalau moi pnan nikêak keme nak masjid lai nak êm Pondok Psantren nak Kota Cirebon. Sapêi di tun bi rami dau sêpasuk kuni bakêa prêpuanku bi ade nak di, pertamo ade uku smalam kutê dê nak di sudo o keme siap utuk akad nikêak. Alhamdulillah kutê nê nam lacêa, muloi kuni pertamo sapêi sudo, trus keme mêlajau acaranê nak umêak stuangku, prai têgoa kêrno Jum’at sudo o muloi igai. Asai snang lêm atêi uku nikêak dapêt prêpuan dê nam sêsamo ngêrtai.
Amên itê kêno PHK memng gis asainê, itê dê niênnê bakêa mêding têkên ngen kulo bakêa mêding bingung maslah maso moi muko pas itê sudo kêno PHK o. Utuk nu dê kêno PHK ade dê harus ko manêu awêi nak lêm artikel Topkarir.com adeba pertamo kênu ang emosi, ngên nam kêmu ang emosi ko bi nangêp profesional nak perusahaan, dê kêduai kingêt awok utuk mêak mêding asai salêak tainê amên kêno PHK coa si kêrno kêsalêak dê itê mênêa, pekerba positif amên keputusan PHK o kêrno perusahaan gidong maslah nak lêm keuangan, dê têrakhir mênêa rêncano utuk nam matur caci ngen mitung ca o niên pesangon dê nêlêi perusahaan supayo ngen caci pesangon o nam têmulung waktau itê ati kêrjo ngen nam kulo mênêa utuk modal usaho.
Pêrnêak uku waktau nyêb ang moi Jawai, Tu un kuni kêpêa uku langsung mêsoa umêak makan kêrno bu ngêding nyemen, ayo têngêk kêpêak keme mukmêinê kuni dasêi jijai bi kêkiro lêmo jam hmanêu bi ngêding nyemen. Uku mêdan stom nak umêak makan dê agok lai, ayok bêdan uku sêbênêanê bi agok heran gêntai stom dê bêdan nak di o didik sêdangkan jam o bi waktau tun mukmêi bilai. Tapi uku muang sako pekeran kidek o ngen trus bêdan nak umêak makan o, coa an keme bi sêndio utuk mukmêi, keme waktau o tun pat kêrno bi nyemen keme langsung mukmêi. Uku mok lapên kan kuwatku dê nak idingku mok lapên monok gureng, bi têngêak keme mukmêi têtibo kuwatku kêmten ngen uku isai nak lêm monok gureng o bi ade belatungnê, têtibo kêmliak do o uku langsung asai lok mutêak trus uku moi toilet jijai mutêak nyên. Kuwatku mêdêu pelayannê komplen trus pelayannê minoi maaf ngen gêmitêi monok gureng bêlai tapi keme bi cigai sliro utuk mukmêi gai. Sudo masên keme lalau kuni di.
Adenê tamêak igai tun nak lêm keluargo dê niênnê têmamêak mênêa itê snang, coa si cuma tun tuainê bae dê mêding snang, tapi kutê kêluargo lai ngen tun dê pa ok kulo mêding asai snang o, Snang ngen lahernê anok dê mênêa tamêak sêpurno ngen duo, kêrno duo dê baik mnurut lêm Islam dio bakêa dapêt berkah ngen anugerah supayo titik yo nam tamêak lai jijai anok dê malim i o kulo si nam jijai anok dê awêi kênlok tun tuainê. Makonê amên itê miling ngen anok kuni si titik sapêi lai itê mêstai miling dê bêbaik, majêa ca o dê bêbaik, amên mênyayo kulo ngen ca o baik.
Mêding mênyu ang o co ade dê baiknê, mnurutku lêbiak baik itê nam gacang kêluwêa kuni asai sedih o, amên itê an igê midêp asai sedih o nam bae itê jijai malas lok jêjano, lok sapêi têngen itê barêak yo. Mnurut Kamus Basar Bahasa Indonesia ( KBBI ) asai dê kêmbiak ibo lêm atêi dê jêmijai asai sedih Goleman ( 1999;412 ) madêak amên emosi sedih timoa nak lêm awok tê do o kêrno asai atêi o , sedih, pêlgiak, sêmlen awok dewek, sunyai ngen depresi. Dr. Elisabeth Kubler – Ross nak lêm bukaunê judul On The Death and Dying ( 1969 ) madêak ade lêmo tahap sedih o, Denial, Anger, Bargaining, Depsession ngen Acceptance ngen cet tun madêak model Kubler- Ross.
Pêrnak waktau o keme moi Super Mall utuk mto ngen samo mêsoa sepatu kulo, sapêi di keme bi miliak sepatu ngen bi nêa kulo notanê, sudo o keme kêmliak nak Flayer Promo amên nak akhir mingau blanjo nak yo minimal lêmo otos ribau itê bakêa dapêt kesempatan mok do kupon undian, ternyato blanjoku lêbiak kuni o jijai uku dapêt kêkêdau lamêa kupon undian. Coa tê sêsako kupon ku o pas bi sudo nundi dapêt hadiah kulkas agok lai duai bang. Keme ngêding snang nyên dapêt hadiah o, coa tê sesako kulo nanonê cuma sekedar iseng cêcubo bae tapi min jêrkai  ruponê.
Barêak uku kulo ngên anok bibikku keme kuni titik bunok, kuni SD sapêi SMP sêsamo nak Lampung, kêrno tiaknê baliak kêrjo moi Medan jijai kutê kêluargo bibikku balik mini, waktau baliak uku cuma mês sapêi Bandara nak Lampung, jijai amên kuni Lampung transit kilêak nak Jakarta utuk lajau moi Medan. Dê galok mênêa uku asai sedih o anok bibikku o têngên lok moi ipê-ipê si coa lok amên uku coa mês, si o ku ang binai amên lalau ipê igai su ang, makonê amên ngen uku moi ipê ba si lok uku usaho nam mês. Pêrnêak si telpon nadêaknê gi padek nak Lampung, amên nak Lampung padêaknê si nam lok gabok moi ipê bae ade uku dê mês, uyo nak di si ja ang kêluwêa, dê niênnê mungkin kêrno bêlau nak di do igai si ati dau kuwat, mungkin kulo sudo yo amên bi dau kuwat asaiku si bakêa nyap kulo nak di.
Cerito waktau uku gi sêkulah bêl o ukuade mete tapi luyên jurusan si nak jurusan IPA sedangkan uku nak IPS, keme sêkulah do pnan amên si belek dutê si mot uku, i o kulo amên uku dê belek dutê uku bi pasêt mot si. Waktau uku nam gabok moi umêaknê o cuma malêm Mingau, jijai bi lok si tip malêm Mingau uku bi pasêt moi umêaknê. Ceritonê bi ade kêkiro dêtaun keme mete coa sêngajo uku waktau o coa si malêm Mingau uku ade perlu pas kulo coa si uak kuni pnan meteku amên coa salêakku malêm Rêbu, jijai sudo urusanku o kêrno gi pêlbêak ati si kêlmê igê gi kêkiro jam dêlapên uku singêak pna meteku o, pas uku masuk uku kêmliak ade sêmanêa nak ruang tamu, meteku agok sêsabên mukok bang pas kêmliak uku. Jijai si madêak tamu o adeba gi sêpasuaknê, pas nyên kulo uku masuk trus uku sêmalam uku ngen sêmanêi o têkanjêt, ruponê si o kuwaatku waktau gi SD bêl o, jijai keme nguta uku madêak keme cuma kuwat bae kêrno do sêkulah singêak pyo pas mêlitas bae nadêakku, si makau amên dio metenê si bi an mete nadêaknê, têmi uk do o lêm atêiku coa têmimo tapi uku awêi coa ade jêjano bae mêak kêten igê, coa an uku pamit belek, mênnê meteku o uku mutus.
Bi gagal nak lêm usaho tênamêak igai gagal nak lêm umêak tanggo dioba dê uku mêding. Nak lêm umêak tanggo kucainê itê o harus nam sêsamo têbukok, amên itê cuma mêlai ego tê mako uku yakin bakêa coa an. Awêi uku bi an umêak tanggo anok kulo bi lêlai, kêrjoku Alhamdulillah lacêa amên ndingku utuk kebutuhan bêbilai bi gênêp. Tapi dia nano kêrno dê donê ku ang têbukok ngen galok nyêunyin jijai keme galok sutok. Memang ba coa baik amên awit sutok ipê igai amên anok namên, kêkêdau taun uku mot ngen harapan amên si lok bubêak tapi coa bubêak kulo, akhirnê uku dê cigai taên.
Mêak madêak padek sêmido bnatang nak dasêi amên itê coa rajin mrawatnê, sebab amên itê malas utuk mrawat bnatang o dê pertamo umêak tê jijai kotor ngen mon kidek kuni têinê, do o bakêa jijai masalah utuk keluargo tê ngen mungkin tetanggo tê. Barêak itê sêmido kucing do o tip pueng ngen pêlbêak do o itê mêstai mêrsih têi ngen kêungnê. Amên coa o do o dê bakêa mênêa itê coa nyaman ngen mon kuni têi kucing o. Utuk nam sêmido bnatang dê itê snang o kulo dêdêbat itê mênai bnatang o kunyau coa kêmo kulo, amên uku galok do o kucingku  uku mênainê tip duai bilai dêbat, jijai awoknê kulo coa kêmluwêa mon coa padek.
Amên madêp bncano dau tun o tamêak cêlako kêrno waktau utuk peker panjang o cigai si, jijai amên madêp bêncano o dê dutê itê harus meker awêi ipê itê nam sêmlamat awok tê kilêak, mêak itê meker dê lêluyên. Amên utuk dê ade keluargo, sênlamat ba kêluargo dutê mêak sapêi milêm cêlako. Ade pao tun pas madêp bêncano o dê nekernê hartonê, kêrno ade pekeran barêak o jijainê coa didik dê jijai korban muk awok dewek. Ade kulo dê bi slamat kuni bêncano tapi si gi masiak meker hartonê dê bi abis nlatok bêncano o akhirnê dau dê stres ade kulo dê sapêi gilo kerno coa nam mok hikmah kuni musibah o.
Uku nak katorku bos mêlêi tugas utuk amên ade presentasi proyek dê bakêa keme mok, nak di cao si perusahaan keme bae tapi dau kulo perusahaan luyên dê lok mok proyek kulo. Jijai uku dapêt nomor duai utuk presentasi, dê pertamo perusahaan luyên kêduai perusahaan keme, gi ade lemo igai nak belakangku. Kerno proyek yo agok lai uku min kutê data ca o kêrjo dê mênyakut ngen proyêk dê lok keme kêmrêjo yo. Nak kêkêdau perusahaan dê milêm presentasi yo rêrato uku bi kênal i o kulo têbo o ngen uku, jijai dio tingêa ngen ca o tê waktau presentasi ngen jêrkai kêro uku kêmliak rêrato dê masuk perusahaan lai. Pas waktau numum api dê dapêt proyek yo ternyato perusahaan keme Alhamdulillah, snang nyên asainê nam mênang dapêt proyek yo.
Bi dau tun dê nimok ngen nêlipai tun gêgara btêkek nak iding tun, nam bae tun dê itê coa kenal ade nak di bi pasêtba si bakêa singung amên ade dê têkek. Nak yoba gêntai itê mêak btêkek nak pulu tun dau jano nak iding tun, pertamo do o coa sopan kêduainê do o nam bae tun peker ngen btêkek o mino si, kêtêlaunê utuk nak adab do o coa si baik. Amên itê asai lok btêkek kêsoaba pnan dê agok uak jano masuk moi toilet jano kamas mênai nak di itê btêkek amên nam kulo usaho mêak ade suaro lek, kêrno ngen tun têmi uk suaro tê btêkek bae tun jijik têmi uknê, usahoba amên nam mêak ade suaro jano suaro btêkek tê pêpêlan bae.
Amên atau o bêtknê mêmêcêm, ade dê lok mgangau tun ade kulo dê coa, amên dê mgangau o si usaho utuk smabên tun, amên dê coa mgangau paling si kten mlitas jano têkêliak bae ngen itê. Amên itê têmau jano têmi uk saêi atau dê mnyabên dê niênnê amn tun o memang pnyabên dau kulo ade dê sapêi pisan, amên dê coa pnyabên si bakêa mbaco jano ngajai jano bae dê si nam mbaco ngut atau o nyêp. Sêbênêanê itê coa perlu sabên ngen makhluk alus yo si kulo amên itê binai ipê igai amên itê lêm kondisi gi ade biyoa sêmyang coa si binai gêmangau.
Pecayo jano coa pas itê gidong mênyu ang na dasêi jano nak pnan sunyai, ipê igai ade têmi uk suaro mêmêcêm jano ade mon dê coa biaso itê sêmnok tênamêak igai bêlgêu bulau awok, awêinê itê mêding coa nyaman ngen yakin amên ade jêjano nak paok tê. Jijai amên itê sabên ngen adenê atau berartai do o normal kêrno ade kêkêdau alasan dê mênêa itê sabên ngen atau. Sabên ngen atau yo bakêa mênêa tun mêding awêi ade dê kêmliak ngen mêding têmi uk suaro dê mnyabên do o  dê sêbênêanê coa si, cuma têtiko dio dê mênêa itê lajau têbayang ngen dê cêcoa ngen dio kulo dê mênêa itê tamêak sabên.
Pêrnêak waktau anokku gi têtitik uku majok baliak moi msadêi, kêrno waktau anokku pêi duai dê lai pêi têlau taun ngen dê titik omor dêtaun. Keme waktau o tujaunê moi perusahaan perkebunan kupi dê ade nak sadêi keme, uku mpek lamaran nak di trus timo, keme nak di tingêa nak perumahan perusahaan pnan ku kêrjo. Utuk sapêi lokasi di kuni sadêi têmingia stom kêkiro duai jam sapêi portal perusahaan utuk moi pnan keme bakêa tingêa dêjam igai, jijai nak di itê tingêa gi nak pnan sunyai nyên. Dê nekerku waktau o kêrjoba ngut anokku sapêi waktau masuk sêkulah bae, memang sedih nyên amên itê kêmliak lokasi di dê niênnê utuk anok-anok, coa ade pnan gabok ngen kuwat kulo adêba cuma kêdau tun. Sedih o amên bagiku cigai kak beleknê, cukupba dêbat o bae jibêak mulang igai.
Tingêt waktau lulus masuk kêrjo bêl o uku bi kêduai kilai tes PNS tes pertamo taun 1990 coa lulus, waktau tes kêduai taun 1991 uku lulus, jijai waktau o dê tes kêkiro tun bribau, dê bakêa tênimo cuma kêdau otos, uku sêbênêanê agok kuang yakin nam lulus, tapi kêrno uku lok nyên kêrjo jijai uku cêmubo igai Alhamdulillah lulus. Atas snang dê ndingku coa ku nam cêmritonê, api coa snang gi, itê tes nam malêak tun kêdau otos o pasêt ba ade asai bangganê. Utuk lulus yo memang agok saro, ade kêkêdau tes dê itê harus nam, mungkin kêrno uku kulo bi pêrnêak cubo jijai utuk lakêaknê didik dau uku bi namên coa si awêi waktau pertamo.
Amên coa lok mnyelek mêak itê mênêa gawe dê bakêa smelek awok tê o. Dau uyo tun dê cigai pselek lok si cêkea jano coa. Kêmliak nak medsos bi dau nyên tun dê takêp kêrno ulêaknê, ade dê maling, ade dê min prêpuan tun ngen dau igai prêngoi dê mênêa selek. Amên têmau tun dê biaso kêrjonê barêak o misalnê maling trus cêkea do o si coa bakêa jê o, lok si bi pêrnêak masuk sel jano coa si gi bakêa mulang igai plepnê o. Mnurutku khususnê utuk tun dê galok maling trus cêkea, do o jên o nyên, amê nam ngut si sapêi tobat mêak mêlêi apun, têtiko si coa meker keluargonê dê si mênêa selek, tapi baginê dê coa meker do o nangêpnê biaso.
Utuk itê dê biaso tip bilai min kendaraan maroba itê nam makêi dalên lai ngen bêbênêa têmotoa aturan. Coa didik tun dê salêak nak dalên lok sênalêak, têtiko awok bi salêak coa sadar si salêak gi mêngiak kulo ngen pêtugas dê ade nak di. Makonê têtiko mungkin bi payêak pêtugas matur tapi coa lok natur akhirnê nunyaunê bae, kêrno dau dê coa sadar ngen coa namên awêi ipê cao min kêndaraan nak dalên lai. Utuk itê dê min stom mêak kulo kêkêlok tê nak dalên puce itê agok lai, i o kulo ngen itê dê min motor kulo mêak asal masuk jano asal mngitas stom dê ade nak muko, kutênê itê harus sadar amên nak dalên lai o kutê ade aturannê.
Waktau nak Bogor uku mto moi iding stasiun, nak di dau pnan tun jêmuoa barang bi kês nakêi tapi gi baês. Uku bi an siniak lok tas kulit dê baês, waktau nak Jakarta uku bi pogoa mêsoa tapi coa dapêt awêi dê klokku. Kuni do lapak moi lapak luyên uku masuk ati ade dê cocok ngen awêi dê nêsoaku, nak di o kidêu kanên dalên tun jêmuoa mêmêcêm muloi kuni sepatu, koper, bajau, tas ngen dê lêluyên. Ade kêkiro paok si duai jam pêputêa nak di ati têmau kulo. Jijai uku peker belek bae kêrno coa si dê cocok awêi dê uku kêmlok, pas uku lok belek ade do kios dê agok titik dê ati uku masuk, uku cubo masuk nak lêm o dau barang tapi coa si matur cao nyên, itê nam mêsoa dewek ngen mêmalik bêbarang o, coa sêngajo uku kemliak ade tas dê awêi klokku o cuma warnonê bae dê luyên, uku lok amên ade warno mêlêu, tapi dê dio warnonê coklat. Tapi uku bi snang ba walau warnonê luyên dê niênnê barang dê uku lok dapêt.
Têmau ngen kuwat an snang asainê, pas an coa têmau uyo nam cerito kenangan bêl o. Têkanjêt ngen asai coa pêcayo biasonê timoa pas pertamo têmau ngen kuwat an, do o hal dê wajar ipê igai amên kuwat tê o dau kêten bubêak nak awoknê. Kêrno bi an nyên coa ade têmau, biasonê itê kulo cigai tingêt ngen gennê, dio nam bae têjijai têtiko mênêa itê agok bungung têtiko sapêi awêi cigai tulês igai. Dau pengalaman pas têmau kuwat an dê têtiko mênêa itê tawai su ang. Brita nak Liputan6.com (20/02/2019) dau rangkuman awêi sêsamo coa tingêt gen, bêl o cet mimok makêi mêdêu gen tun tuai, cerito masalah mete, masalah prêngoi dê galok mgêmêak dê kutê o nam mingêt igai waktau o dê coa bakêa nam mulang igai.
Utuk sêlawêi dê umêak tanggo adeba hal dê wajar amên maêp gacang dapêt anok. Anok adeba dê têmrus silsilah kêluargo, tapi coa utuk kuwatku dê do yo ternyato si ati lok têmuan anok walau si bi umêak tanggo. Dê nekernê o cuma jêmalang karir kêrno mnurtunê amên tênêi lai ngen ade anok do o bakêa mênêa masalah utuk karirnê sudo yo. Pas sanigê yo si mêding jano dê jijai cêciri tun tênêi lai awêi gacang payêak, asai lok mutêak, ade asai gis nak susunê ngen ulau pusuak, cet mênyêak ngen payêak mising. Si mêrikso moi dokter trus dokter madêak amên si tênêi lai, si têkanjêt kêrno si ati siap têmuan anok, tapi pas bi nêlêi nasehat kuni kêkuwatnê ngen konsultasi moi psikiater kêrno pêi tênêi lai o adeba maso dê harus jênago kêrno doa adeba awal jijainê janin.Si êan akhirnê lok têimo kulo ipê igai dapêt dukungan kuni smatennê dê sêbênêanê bi siap ngen snang amên si ade anok.
Tip tun bi pasêtba lok mênêa kejutan ipê igai utuk tun dê itê smayang, waktau dê paling têpatnê o memang waktau si ulang taun. Amên dê ndingku utuk mêlêi hadiah anok o dê bakêa ade manfaat utuknê sêsuoi ngen jano dê si lok kulo. Dê padeknê igai amên lêm itê lok sêmnang tun dê itê smayang o itê majok moi pnan dê gidong rami dau tun dê galok mini, misalnê pnan mukmêi dê padek jano pnan hiburan dê gidong rami. Uku bi cet cêmubo utuk naok-anokku amên si ulang taun uku bi pasêt mêsoa pnan dê padek utuk nam mrayonê ngen dêdêbat kopoa nak luwêa ngen anok. Dê biasonê coa ku madêak kilêak amên waktaunê bi têpat baru uku majok.
Uku pêrnêak kulo ngêding sabên waktau uku moi sadêi kuwatku waktau uku gi uai bêl o, jijai keme nak ade dêmungau kmasaiku kêmbiak annê. Umêak dê tênungau kuwatku o adeba umêak an mungkin omornê bi botos taun asaiku ade, jijai nak umêak o uku mêding asai coa nyaman utukku tapi coa ku binai madêak ngen kuwatku o. Uku dê agok sabên o amên tip malêm kmasaiku ade dê têmungau keme amên tidua, amên kuwatku si tidua bae tapi uku dê coa nam tidua têak jano asainê ku ang baik bae. Kêlmên kulo amên ade asai lok mênyêak pakso uku têmaên, ipê igai lok moi kamar mênai uak moi bêlakang nak iding dopoa, kê an nak di uku asai têsikso nyên, uku madêak ngen kuwatku majok gacang belek tapi si madêak sabar kilêak itê lok belek kulo harus mot ade bilainê stom masuk moi sadêinê. Ngut tuai yo walau keme cet têmau coa pêrnêak uku cêmrito ngen si.
Tingêt uku waktau uku moi undangan sêpasuakku kebetulan kulo si o pejabat dê gidong ulêak mikêak anoknê, waktau stomku lok masuk lokasi, ngen petugasnê tênaên kêrno nak lêm pêak kanên o khusus kêluargo nadêaknê. Jijai uku jêmlas amên uku kulo kêluargo, makonê uku namên nak ipê pnan mpek stom, tapi awêinê si gi ku ang pêcayo mungkin kêmliak stomku dê agok kidek kuni dê luyên asaiku. Akhinê uku mêngiak madêak jano kêrno stomku kidek trus uku coa makêi jas ko coa pêcayo amên uku gi kêluargo dê ulêak, si gimasiak coa buliak masuk, kêmbiak mêngiaknê uku stom uku mpek bae nak dalên masuk o trus uku tu un têmau sêpasuak dê jijai panitia nak di, uku mêluak si mpek stomku nak lêm. Pas sudo o si madêak ngen uku amên dê têmaên nano nêngiaknê ngen si madêak amên uku asuak dê ulêak yo.
Awit itê kêmliak nak brita amên dau kendaraan dê cêlako o rrato kêrno rem coa makên, rem yo vital utuk kendaraan iê igai kendaraan tê o têmasuk kendaraan bi tuai. Sêbênêanê utuk kendaraan lok si bi tuai jano kendaraan bêlau itê mêak lajau pêcayo bae ngen gennê rem, makonê utuk itê dê ade kendaraan lok si stom jano motor itê lok têatêi ngen kendaraan dê itê awit min yo, amên si kendaraan bêlau jijai ba tip mingau itê mêstai mrikso jano rem jano arêak lêlapunê, amên kendaraan tê o bi tuai amên nam tip ayok lalau itê mêstai mrikso kilêak, mêak bi têjijai baru itê lok mênêa.
Tingêt cerito waktau pas keme dapêt undangan nikêak asuak kuwat keme, jijai nak di dau kêkuwat kuni do kator ngen uku. Ade kuwat keme gennê Rio si o coa pêrnêak keme kêmliak amên keme moi undangan spok si o nyanyi, jijai waktau o keme bi mênêa rencano amên keme mêluak si nyanyi nak pesta yo. Sudo mukmêi ngen ngênguta kuwatku dê do minoi nge MC utuk mêdêu gen kuwat keme Rio yo, si têkanjêt waktau gennê nêdêu si madêak dê luyên bae uku coa nam nyanyi nadêaknê, trus uku sême et tangênnê madêak ba itê duai nyanyi uku kêmuwat, kêrno uku kêmuat o jijai si lok kênek moi das panggung. Pas lok nyanyi uku têmnai lêgau dê si agok nam lêgau jano nadêakku, si madêak do lêgau trus keme muloi nyanyi, kêmliak si bi muloi nyanyi uku tu un kuni panggung, jijai kvnliakku si muloi kêmtêa mêgong mik, si kêmliak uku tu un sinê mênotoa tu un kulo.
Memang utuk itê coa biaso ade dê têmotoa amên itê gidong panêu jano min kendaraan o agok ku ang baik asainê. Barêak uku pêrnêak waktau belek msadêi waktau min stom, biasonê uku amên belek moi Kulau kuni Lampung do o mok dalên kak biding laut do o cao tun madêaknê dalên lintas Barat, jijai lêpas kuni Lampung do o langsung masuk Propinsi Kulau, jijai dê bat o uku mlitas kak dalên têngêak jijai mlitas kak Propinsi Sumatera Selatan, memang utuk mlitas dalên yo itê usaho mêak sapêi kêlmên kêrno utuk dalên yo agok rawan. Waktau o uku mlitas di kêrno ade dalên têbên makonê waktaunê agok an, jijai utuk masuk wilayah Kulau o lok coa lok kêlmên kulo jijainê, pas masuk kota Kabupaten terakhir Sumatera Selatan ayok masuk Propinsi Kulau nak blakang ku ade stom dê têmotoa, kêrno bi kêlmên pasêtba uku didik ngêding asai sabên ipê igai pas nak dalên dê rawan o, uku min stom agok banam dê nak blakangku kulo mbanam jêmalang uku, pas bi sapêi kota Cu up keme kilok nganên sinê lu us moi arah Kulau, ruponê mungkin si bi sabên kulo kêrno mêak sapêi tingêa ngen stomku makonê si jêmalang trus.
Nak lêm do artikel, lêm manêu kêrjo tujuan dê kênlok adeba nak sapêi target. Utuk nam dapêt target o mako itê harus nam kêrjo baik ngen cêmito kêrjo tê jijai cao nak lêm nam dapêt asea kêrjo dê baik, kêrno ngen cêmito kêrjo bi pasêtba bakêa ade usaho nam mênêa kêrjo tê ngen asea dê baik nak lêm prosesnê. Coa tê nam muker amên kerjo tê baik aseanê pasêt ba itê nam mênêa bos snang, si kulo coa sêsêgan amên lok mêlêi penghargaan utuk tê supayo kêkuwat dê luyên kulo nam jijai contoh ngen kêrjo baik tê. Coa si cuma dapêt jijai karyawan terbaik bae tapi dapêt kulo tamêak bonus bêrupo caci.
Waktau laher anokku dê kêduai, laher dê kêduai yo slawêi keme kulo mêding snang kêrno anok sêlawêi yo gi bakêa kêmuwat inoknê ngen ade kulo dê bakêa jêmago si sudo yo luyên kuni uku do o ba kakoknê anok pertamo sêmanêi. Keme kulo made acara duo ngen majok têtanggo ngen sêpasuk kulo utuk kopoa duo besamo. Coa ade asai snang luyên kêsnang waktau anok laher, dio dê ndingku. Ade kulo itê kêmliak tun bi an nikêak tapi Tuhan ati mêlêi anok. Makonê itê dê bi dapêt anok mokasiak ba magêa Tuhan  kêrno si bi mêlêi anok keturunan. Alhamdulillah Tuhan bi mêlêi jerkai lai do oba anok utukku.
Utuk kendaraan itê sabên nyên amên sapêi remnê coa makên, kêrno rem o adeba nyabai utuk kendaraan. Pêrnêak têjijai ngen uku waktau bêl o uku min stom lai, jijai waktau o kêrno supir coa masuk bos mêluak uku min stom o moi pabrik semen utuk muêt, memang biasonê tip akhir bulên prusahaan pnan keme kêrjo harus mabis jatah semen dê perusahaan mêsên. Bilai o kêrno supir stom dê tingêa do igai coa masuk, bos mêritêak uku min stom o utuk muêt moi pabrik, ade kêkiro dêpuluak kilometer kuni kator pas nu un nak têbing têtibo remnê coa makên, jijai kêmliak barêak o uku milok stir moi kidêu pas kulo nak kidêu o ade bêsai pengaman kêrno bêaknê jurang, amên uku milok moi kanên do o bi pasêt kêno stom lyên, makonê uku milok ngidêu, jijau stom bae dê usak mujuanê bêsai biding dalên o kuwêt, amên coa mungkin stom bi masuk lêm jurang o, pas sênlidik gêntai nam i o ruponê teng anginnê bocor makonê rem coa makên.
Gi tingêt uku waktau gi sêkulah SMP bêl o, ade kuwatku gennê Zulkifli si o kuwat do kelas ngen uku, jijai waktau pelajaran olah raga nak sêkulah keme kutê min sêrwêa ngen bajau olah raga tapi kuwatku o coa min nadêaknê si coa tingêt amên bilai o ade pelajaran olah raga. Kêrno si coa min jijai guau olah raga mêluak si harus milêm olah raga ngen makêi bajau seragam sêkulah, kêrno bilai o lok mok nilai kulo mako kuwatku o têpakso milêm olah raga. Pertamo sudo pemanasan keme nêluak guau utuk ngacap kêmliling lapang sêkulah, sudo o keme muloi utuk mok nilai nak lompat jauh, bi sudo kutê manêu lompat jauh o guau mêluak keme istirahat têgoa utuk dê sêmanêi siap-siap basket, waktau baskêt oba têtibo sêrwêa kuwatku Zulkifli o sgit pisok, kêmliak do o kutê keme tawai têmasuk kêkuwat sêlawêi dê têmoton kuni biding lapangan, guau keme kulo tawai tapi slen ngen kuwatku o si awêinê selek nyên ipê igai si coa makêi sêrwêa lêm.
Ade an uku tingêt waktau gi sêkulah SMP bêl o dio têjijai ngen kuwatku, waktau SMP do o keme gi nak kelas têlau, ade kuwatku dêbaku ngen uku si o amên nak kelas galok nyên tidua. Kuwatku o gennê Targuna keme mêdêunê Igun, amên kingêtku bi lok si tip bilai amên nak kêlas ati ade guau si o bi asêt tidua ngen mnukup nak mija, waktau o guau keme ati masuk kêlas do o pas pelajaran terakhir, keme amên ati de guau biaso ngênguta ngên sêsamo kuwat nak kêlas amên dê Igun yo nano si bi pasêt idua, coa an têtibo guau keme masuk uku sêngajo coa gêmingut si, uku maêp si têmi uk waktau keme mêlêi salam ngen guau, ruponê si coa têmi uk. Jijai waktau guau muloi absen mêdêu dêdo pas gilianê ndêu guau si gi tidua, uku gêmingut madêak nêluak guau moi muko, si têkanjêt mcêlik trus gêgulut moi muko, kêmliak si o kutê keme dêkelas tawai têmasuk guau kulo, smudonê guau mêluak si moi busêp kilêak, samo lalau moi kamar mênai si selek nyên.
Tun biasonê amên si pêrnêak ade pengalaman mnyelek nak pulu tun dau do o si tip têmau ngen tun o si bakêa tingêt iga ngen asai selek o gi têp ade ngen si. Uku kulo pêrnêak mêding bi an sudo o sêbênêanê uku kulo bi cigai tingêt, tapi pas têmau tun dê ade waktau uku mnyelek o asai nak atêi gi selek ngen tingêt igai. Uku bogoa meker utuk jano igai uku mêding asai selek do o kulo kêjijainê bi an, mungkin kulo tun o coa tingêt igai ngen kêjijai o, smudonê uku usaho utuk mêlnyêl kêmasaiku o amên uku têmau tun dê waktau o ade waktau uku mnyelek o.
Pêrnêak kulo uku coa sêngajo tingêa hand phone nak das mesin ATM, Pêi tingêt pas bi sapei dasêi. Jarak umêak moi mesin ATM kêkiro lêmo otos meter, waktau o kulo uku spêt bingung ngen kêmasai coa baik uku gêgulut belek igai moi mesin ATM. Pas belek moi mesin ATM hand phoneku cigai si nak di uku tamêak bingung, coa an ade tiak agok tuai mêlêi hand phoneku, ternyato si têmungau uku têko kêrno si namên amên do o hand phoneku dê tingêa. Mujua niên gi ade tun jujur hand phoneku coa jijai nyêp. Uku mokasiak nyên ngen tiak tuai o.
Akibat kuno PHK ngêding niên ngen ade do karyawan dê do yo, genne Rani omor duai puluak lêmo taun dê jijai korban PHK masal nak do perusahaan. Memang ngêding sedih, kêciwo, mêngiak bi capua jijai do, têbayang utuk mên awêi ipê nam gêmnêp utuk mênuak bêbilainê. Pengalaman dê si mêding pas si kêno PHK dia magiak nak KlikDokter. Kêmasai têkanjêt ngen coa ade dayo pas si namên amên si kêno PHK, dê mênêa si tamêak sedih pas si namên amên coa si bae dê kêno PHK. Si spêt agok depresi trus saro tidua si mêding asainê cigai ade harapan idup igai si kulo spêt cigai nam peker jêjano, mujua si gacang sadar trus si coa lok sedih yo an igê si harus nam muloi idup bêlau igai ngen mêsoa pnan kêrjo utuk anok ngen keluargo dê si smayang.
Sudo madêp Ujian Nasional nak sêkulah, keme bakêa madêp duai pilihan idup, pertamo trs mlanjut moi kuliah jano mutus utk kerjo. Waktau miliak lok têmrus kuliah, itê harus cêmubo daftar moi Universitas dê itê lok. Têtiko ipê dê kênlok tê ati tau aseanê coa si awêi kênlok tê makaonê asai sedih pasêt itê mêding. Tetiko kerno asai o bakêa mênêa itê malas lok jêjano. Tapi itê harus peker positif ade alternatif luyên dê itê nam têmrus kuliah tê nak Perguruan Tinggi Swasta. Dau Perguruan Tinggi Swasta nak Indonesia dê bêbaês mnurut Lembaga Pemeringkatan Perguruan Tinggi Dunia, 4 Internasional Collage and Universities (4ICU) UniRank bi têmulis daftar peringkat Universitas negeri ngen Universitas Swasta dê adê nak Indonesia.
Mêak nyên itê cêcubo mêlawên amên itê bi tênodong ngen pisêu jano golok, dê itê harus mingêt o itê harus nam tênang madêp tun barêak yo. Pertamo itê têmnai kloknê jano sudo o amên dê kloknê o coa si ngen itê nadêak bae coa, jibêak kulo cêcubo mike amên itê ade madêak coa, kêrno dê dau tun mênodong o lok minoi caci. Amên itê mungkin ade lêmau silek jano lêmau coa têlêp buliak ba itê mtesnê, coa tê namên amên ade têmau têak nak ipê tun têmodong itê, mêak itê sabên itê nam madêp ngen tênang. Amên si kêmliak itê tênang do o kulo jijai tando tanye ngen si, mêak itê mêlawên be si dê ajua, dê diênnê min ngen tênang madêp barêak yo.
Itê nikêak o supayo itê dapêt anok ngen coa putus tmo jano silsilah. Adenê anok dio dê nam mênêa itê kêmbiak snangnê, waktau lahernê anok adeba maso dê keme mêding kêmbiak snangnê ngen keme duai kramin. Dau duo dê keme mbo utuk anok keme yo, biasonê duo utuk anok dê pêi laher yo kênrêjo sêsuoi ngen tradisi kelurgo. Mbaco nak laman Kementrian Agamo, ade têlau aktivitas ngen tradisi dê sêsuoi ngen sunnah Rasulullah SAW amên ade anok pêi laher awêi aqiqah, gênuting buknê ngen mêlêi gen. Mêlêi gen dê baik utuk anok dio kulo nam jêmijai awêi ipê akhlaknê sudo yo ngen Allah SWT.
Amên itê ade dê mêding perlakuan coa adea nak ipê bae lok si nak dalên, nak pnan umum jano pnan kêrjo itê harus gacang mok kêsimpulan. Misalnê nak barêak nak pnan kêrjo atasan tê jano bos ade dê perlakuannê i o, itê harus gacang ngêrtai. Amên uku dê bi pasêt uku bakêa madêp atasan jano bos têmnai gen maksudnê, amên si coa jêlas alasannê jam oba uku bakêa minoi bêdan kerjo, tapi amên alasannê mungkin si madêak utuk sêmêntaro jano utuk gêmnêp tun nak bidang o kêrno ku ang tun uku kulo bakêa têmnai kêdau kê an. Amên simêtnê kulo ku ang puês ngen uku coa bakêa uku têmimo alasannê. Jijai intinê mêak sapêi itê kêkêlonê mênêa bae itê ade go dirai do o harus si nam mêgo.