mteb/NusaParagraphEmotionClassification huggingface dataset:
Gagal lêm idup mungkin rêrato tun bi ade mêding, uku waktau gi kuliah bêl o uku bêdan padahal uku bi nak semester pat, kêrno uku waktau o kulo cêcubo milêm tes pegawai negeri trus lulus, jijai kuliahku coa ku têmrus. Nding ku dio ba dê do kegagalanku dê coa mudêak uku mlupo, bêl o uku meker coa perlu igê kuliah, ipê igai uku bi kêrjo kulo, coa an uku kêrjo ade kêkiro duai taun lêbiak didik uku bêdan, kêrno waktau o jijai pegawai negeri itê coa nam gêmnêp kebutuhen tê, waktau o uku kulo gi su ang jijai uku meker awêi ipê lok bêtunok utuk ku su ang bae coa gênêp kuni bulên moi bulên. Dê uku mêding gagalnê adeba uku coa nam sabar, uku coa nam magiak waktau harusnê uku mêak mêdan kuliah, masalah kêrjo kan coa brapo mgangau kulo.
Coa si didik tun dê mêding saro kêrno ade trauma kuni titik, trauma yo coa gi bakêa nyêp i o bae sapêi itê lai. Perlu itê mlajêa awêi ipê asai sabên o nam itê kêmu ang jano mêlnyêp awêi ngen itê mêrikso awok tê moi psikolog. Psikiater yo mubêt itê kuni rekomendasi kuni ahli dê madêp tun dê mêding trauma kuni titik. Dau sebab trauma kuni titik yo muloi kuni kêluargo, jano dê kênliak ngen jano dê nding. Nak lêm keluargo misalnê waktau gi titik cet kêno pêngiak tun tuai jano tun luyên, jijai si cet mêding asai salêak têngen lok madêak jêjano, mênêa jêjano kêrno sabên kêno pêngiak.
Dê slen nyên o kuwatku dê do igai si coa brapo pitar ba tapi si lok bêlajêa, Jijai waktau si namên nak pengumuman timo nak Universitas Negeri o si cao masuk si agok stres. Uku lok têmau ngen si bae agok saro, si coa lok têmau nadêaknê selek kêrno coa nam masuk o. Si yo anok tuai kuni têlau basuak jijai si ba dê naêp tun tuainê dê nam sudo yo dmukung asuak-asuaknê, tun tuainê nak sadê tani mungkin coa nam utuk biaya si amên masuk nak swasta, nadêaknê si slen ngen tun tuainê. Uku madêak ngen si kadêak masuk kulo coa itê nam cêmki amên sudo yo itê nam langsung kêrjo, jijai amên memang ko lok niên trus kuliah uku ade kênal utuk kêrjo, ko kêrjo samo kuliah kunyau coa mbênêk igê tun tuai. Mujuanê si lok trus uku minoi syaratnê mênnê uku mpek pnan kênalku o uku minoi tulung utuk si nam têmimo kêrjo.
Amên mnurutku utuk dokter dê biaso manêu operasi do o mêak sabên utuk si manêu operasi ngen itê, kêrno do o bi kêrjonê bêbilai. Tapi têtiko dê mênêa tun dê lom operasi o sabên kêrno utuk dokternê dewek ku ang mêlêi faham ngen dê si lok operasi, mestainê dokter ayok si manêu operasi o si nam mêlai atêi ngen mêlêi faham madêak ngen dê lok operasi yo amên opêrasi yo operasi titik, walau operasi yo bakêa têmu uak nyabai, si nam madêak bi dau tun dê manêu operasi yo uyo bi kaên ngen awoknê tamêak sehat. Amên barêak yo caonê madêak mungkin bae tun dau coa sabên utuk manêu operasi.
Têngen têmi uk kato selingkuh dê ade nak pekeran tê adeba tun dê coa setia, sêbênêanê itê harus mlajêa jano sebab kuni nam têjijai selingkuh yo. Itê galok coa sadar amên sebabnê o kêrno galok sêsamo taên ngen atêi mêmasing, amên itê lok si gidong mêdiak jano bi duai kramin cet nguta ngen têmnai jano dê coa galok asaiku itê bakêa uak kuni selingkuh yo. Api coa gis atêi amên kêmliak pasangan jano metetê selingkuh ipê igai awit si mênêa, makonê utuk nam sêsamo namên prasoan atêi mêmasing do o harus nam sêsamo jêmago, utuk o ba itê harus cet ngênguta jijai namên ipê dê klalok ipê dê si as.
Snang o nam sederhano, hal dê mungkin titik ngen kten cetes nam bae jijai mênêa snang. Awêi waktau nam têmau igai ngen kuwat an ternyato si o coa bubêak. Nam mding bragam sêsamo nam tawai trus galok mgêmêak awêi bêl o do o bi gnêp mênêa asai snang. Tapi beda amên kuwat an dê itê têmau ternyato bubêak nyên dê bêl o galok bragam, galok tawai ngen cet bêkuwat ngen api bae, pas bi kêdau taun coa pêrnêak têmau, pas bi têmau itê têkanjêt ngen sipêtnê dê uak bubêak, uyo kten agok ombong, kênal tapi si madêak coa tingêt ngen dau igai dê mênêa si o kten bubêak. Hal o wajar kêrno kuni pengalaman ngen hmanêu idupnê dê sukses ngen pergaulannê kulo dê coa srai makonê do o mênêa si bubêak coa srai ngen waktau bêl o.
Ade kulo ngen uku waktau titik bêl o têmotoa tun kêm ing kulam, kulam o lai jijai keme bi siap nak biding kulam mot kulam o kê ing. Pas kê ing keme rêrami masuk moi kulam têmulung mok kan, dê daunê kan mas ngen kan jahel, uku kêmbiak snangnê bogoa têmakêp kan i o kulo ngen kêkuwatku. Coa ngêding bi sapêi paok si duai jam keme nak lêm kulam o kan kulo bi lok abis tingêa ade dêdidik keme kêmopoa, uku kêmliak ade gromong nak smatang kulam uku masuk tangênku moi lubang o maêp amên ade kan dê gi bunyin nak di. Pas uku mabo lêm lubang o uku mêding ade asai lai liyut panjang, uku mêcit uku têmarik kêluwêa ruponê dênung lai lajauba coa ku têmakêp uku sabên kêmliaknê uku mlupat moi dah smatang, asai sabên oba lajau ngut uyo uku coa muk dênung.
Têtiko itê ade klok utuk têmukua jano dê klok tê, kêrno itê mêding asainê dê klok tê o agok la ang gonê. Mnurut bukau akuntansi Bank karya Dr Ismail (2015) madêak tabungan o ade dêba  perlu itê meker, kêrno kuni tabungan o bê itêtêmukua jano dê itê lok. Snang asainê amên itê nam têmukua jano klok tê kuni asea mnabung tê, memang dau kulo tun dê ati meker utuk nabung yo, jijai amên si lok têmukua jêjano biasonê si mok ngen cao butang jano cêmicil têtiko sapêi muk waktau an. Ade kulo dê cao taên renyeng ngen ca o o, lêbiak baik si mnabung amên bi gênêp baru si têmukua gen klonê.
Dau masalah utang yo dê mênêa itê selek ngen tun dê itê mutang. Uku pêrnêak mêding, waktau uku dapêt proyek coa si lai, kêrno kêrjoku dê luyên dau dê ati sudo, smudonê uku mok ilêak barang ngen distributor utuk nam kêmrêjo proyek o. Kêkiro têlau mingau proyek dê dio nano sudo jijai utuk moi têmagiak siso cacinê uku mêluak kuwat dê kêrjo ngen uku têmagiaknê. Pas belek kuni di kuwatku madêak tunnê gidong lalau, mên ae uku mini igai nadêaknê, mênnê uku têmnai igai alasan kuwat o kulo amên tunnê gidong mês prêpuannê moi umêak sakit, nadêak anoknê mên jano sêbilai bae miyo i o mnurut laporan kuwat o. Bi ade abiak dêbulên uku têmnai igai pokoknê ade bae alasan kuni kuwatku o, smudonê uku mutus utuk têmagiak dewek, pas sapêi di têmau anoknê si madêak waktau bilai sudo oba bi nasên kutê, uku dê seleknê gêgara kuwat yo nano. Uku telpon ngen kuwatku madêak nak ipê caci tagihan o, si madêak bi têpakêi utuk murus sêkulah anoknê. Smudonê uku dê têmingêa utang ngen distributor gêgara kuwatku o.
Rêrato tun sakit dê sudo snutik o biasonê ade asai ku ang baik nak awok, awêi sutik vaksin jano sutik penisilin  do o utuk efeknê moi awok o ngending nyên, nak pnan gês snutik o gis sudo o nak lêm tênêi asai lok mutêaknê, têtiko ulau kulo ngêding gis, do o kutê kêrno efek kuni ubêt o. Sêbênêanê do o coa jijai masalah, do o cuma reaksi ubêt dê bi masuk lêm awok tê, mnurutku harusnê sudo sutik o ade igai ubêt kuni kesehatan dê nam mêlnyêp asai dê nêding tê o pas sudo sutik, bênêaba reaksi ubêt o tapi utuk pênawêanê harusnê ade, dê sabên tê têtiko ngen adenê reaksi yo dau kulo tun dê ayok o coa jêjano tapi pas sudo snutik o si jijai mêding dêmêm. Awêi sanigê yo waktau dau tun sutik vaksin, do o coa si didik dê mêding coa baik asai awok sudo sutik o.
Api bae buliak mêngiak do o amên memang bi cigai nam milok, sêbênêanê amên nam kulo mêngiak o itê milok mêak sapêi mêngiak. Dau kulomuku kêmliak tun mêngiak cao tau gêmnê, dê barêak yo perlu itê namên mungkin memang tun nê prêngoinê bi barêak o. Amên nadêakku coa pêrlu itê mêmêngiak, ipê igai amên ade dê salêak harusnê cukup itê madêak ngen majêa bae, tip tun memang lêluyên ade dê pas itê madêak si lajau ngêrtai ade kulo dê itê madêak coa tê namên kêdai kilainê si coa pêfaham. Utuk tê dê tun Agamo Islam makonê tun madêak lok cêcet istighfar, kêrno amên itê mêmêngiak do o bakêa mêrugai awok tê dewek.
Ade pengalamanku waktau gi bêbêlau kêrjo nak ekspedisi bêl o, uku waktau o dapêt tugas utuk mitung barang dê masuk lêm stom. Jijai kêrjoku kênek tu un utuk nam mcek barang dê bi masuk lêm stom. Kêrno mungkin uku smangat igê waktau o, ngen uku gi bêlau kulo, jijai nak lêm stom lai o uku mlupat kuni barang do moi barang luyên utuk mitung barang, têtibo sêrwêaku sêgit kuni kekea sapêi cakak, kêrno uku kulo sabên mêak bos mêngiak amên kêrjoku coa slêsêi ngen asai selek kêrno sêrwêa yo nano uku têmrus kêrjoku ngut sudo. Jijai utuk tmutup sementaro sêrwêa o uku meket ngen kait, walau uku mêding selek nyên tapi kêrjoku uku smudo, pas lok masuk kator sêmrêak laporan uku coa binai masuk kêrno selek, jijai uku mêlêi ngen kuwatku kunyau si dê sêmrêak milêm, coa an bosku kêluwêa si tawai kêmliak uku, uku tamêak selek trus si madêak be ayok belek mok kracok seragam, mên muloi makêi seragam nadêaknê. Uku madêak mokasiak ngen bos lêm o kulo uku gi masiak mêding selek nyên.
Munyau pêgas mnupuk o cao baik, mêak gi utuk tun luyên utuk tê bae do o ku ang baik ngen ku ang sehat, utuk pnan pêgas o amên uku nak dasêi uku mênêa têlau pnan, utuk pêgas dê gacang usuk barêak gês pêpucuk jano tiêak kêkêmuk do o coa ku munok ngen pêgas dê luyênnê. Cuboba itê mênêa barêak dê nêaku o, do igai mêak kulo itê sêmrêak kutênê masalha pêgas ngen petugas dê biaso kêmrêjo, kêpekba itê mêngasên tip bulên tapi amên si têlat mok pêgas tê do o dê jijai masalah ngen itê, ngen adenê itê cêm êi pêgas tê o do o bi mênêa umêak tê bersih ngen uak kuni penyakit, padekba amên pêgas tê nam nêmok tip bilai, amên coa itê bi agok aman kuni bnatang dê min penyakit.
Utuk dapêt penghargaan o coa si mudêak, adenê perjuangan dê harus itê manêu. Perjuangan o adeba proses utuk dapêt penghrgaan lêm idup bêbilai. Proses utuk dapêt penghargaan o pasêt ba dau pengorbanan waktau dê coa si têgoa, coa si do mo bae gi dau hal dê luyên bakêa itê têmau, harus sabar amên itê nam do o ba kucainê. Awêi pengalamanku waktau nak SMA dapêt penghargaan jijai siswa berpretasi , penghargaan o dê mênêa uku snang ngen mênêa uku tamêak smangat igai, kêrno perjuangan ngen pengorbananku akhirnê coa sêsio, pengorbanan waktau main, perjuangan utuk dapêt nilai dê baik sapêi penghergaan o uku dapêt dê mênêa snang kêduai tun tuaiku.
Bi dau tun masuk umêak sakit ngen dau kulo tun sakit lajau mêningêak kêrno dapêt pênyakit kuni umêak jano lingkungan dê ku ang bersih dê jijai sa ang bnatang titik. Utuk tê dê coa lom sakit ngen nam uak kuni penyakit mêstainê itê awit mêrsih-mêrsih nak lêm jano glung umêak tê. Mêak itê mangêp coa bahayo utuk tê ngen adenê bnatang titik yo nak umêak, justru umêak dê ku ang nêrawat o ngen ku ang nêrsih o dau bakêa jijai sa ang penyakit ngen adenê bnatang- bnatang titik awêi nyomok, lepes, semut, dalêk ngen dê luyênnê. Maroba itê mêrsih glung umêak tê utuk nam mê uak itê ngen keluargo tê kuni penyakit, amên uku ngen bnatang titik yo coa nyên as ngen coa nyaman amên ade nak dasêi, amên ade ati uku nam munuak do o asainê coa ku bakêa bêdan mêsoa kuninê.
Uku pêrnêak kulo nêpas kêrjo kêrno adênê laporan kuni kuwat dê mênêa uku nêdan bos. Waktau o bos bi pêcayo nyên ngen uku, mungkin dau kêkuwat dê agok coa snang kêmliak uku paok ngen bos. Jijai coa ku namên amên kêkuwat ade dê mot kêsalêakku, pas uku mênêa salêak didik jijaiba bahan utuk têbo o nam mlapor uku ngen bos. Waktau uku nêdan coa tau kêmasai dê ad nak lêm pekeranku, meker nak dasêi perlu caci pokoknê uku kêmbiak sedihnê. Dio kulo jijai pengalaman bagiku utuk moi mukonê, muloi kuni o uku amên kêrjo sêbatas dê tugasku bae do igai amên nam itê jibêak paok igê ngen bos.
Utuk itê dê galok mênêa kêkêmuk jano jêmuwoa kêkêmuk do o kebersihannê harus itê nam jêmago, muloi kuni mênêa sapêi itê sêmdio utuk tun luyên. Ngen urusan kebersihan o mnurutku dê harus utamo itê jêmago, mêak sapêi jano dê itê mênêa do o bakêa tun mu ang coa tun muk. Tun bakêa jijik kêmliak amên ade kêkêmuk dê ngêi jano têmau jêjano nak lêm kêkêmuk o. Coa si kutê tun nam têmimo amên têmau kêkêmuk dê ngêi, dê kideknê amên itê jagêa kêkêmuk o mungkin tun dê coa têmimo do o bakêa mênêa ribut ngen itê nam kulo sapêi itê ninonê puce kêkêmuk yo nano. Mnurutku itê lok têatêi utuk mênêa kêkêmuk utuk jêmago kebersihannê.
Mnurutku amên utuk toilet o perlu nyên nêpek tando dê jêjêlasnê, amên tandonê titik bi pasêtba dau tun dê salêak masuk toilet, awêi uku kêkêdau kilai salêak. Amên itê salêak masuk o amên coa ade tun do o coa jijai masalah ngen itê tapi amên ade tunnê si bakêa mêngiak ngen itê nam bae si sako itê lok  ngimang. Utuk mêak sapêi têjijai salêak masuk yo kênêaba dê lêlai tandonê jijai kuni ku uak kulo itê nam kêmliak dê dipê toilet sêlawêi dê dipê toilet sêmanêi. Amên itê salêak masuk auba amên sêlawêi o su ang jano ngen kuwat sêlawêinê kulo, mungkin itê cuma kêno grunyam bae, awêi ipê amên si prêpuan tun trus sêmatennê kulo ade paok di, pas si gêmrunyam itê sêmatennê coa lok têmimo ngen madêak itê mimang prêpuannê dio dê bakêa jijai masalah lai utuk tê.
Uku kulo waktau gi titik sabên nyên ngen gennê kuyuk, waktau gi titik amên ade têmau kuyuk bi pasêtba uku milok utuk paok. Ade dêbat waktau belek sêkulah waktau gi SD nak têngêak dalên uku kêmliak ade duai kuyuk gidong ade di, kêrno sabên uku mêluk ngen butau ruponê kuyuknê coa mlilai tapi langsung jêmalang uku, kêrno sadêi keme kulo paok ngen biyoa lai uku langsung moi biyoa o, mujuanê waktau gi titik uku bi nam mêlwên jijai uku coa sabên jun moi biyoa lai, waktau uku jun uku samo kêmliak kuyuk o cigai mjalang, tapi bajau ngen arêak bukauku cêak kutê. Coa an ade tun dê mulêu kuyuk o trus têmulung uku ngen mês uku belek sapêi umêak.
Utuk itê dê biwasa coa gi mungkin itê bakêa idup su ang slamonê. Jijai tun dê têmuan pasangan bi pasêt ba mêding snang ngen têtiko renyeng nak lêm sêmyap awok utuk madêp bilai nikêak. Dê jijai pekeran ayok bilai nikêak o adeba hal dê wajar kêrno nak lêm manêu umêak tanggo o bakêa mênêa duai pekeran ngen perasoan utuk manêu lêlukau idup bêsaamo. Mêding snang kêrno nam bêduai nam mênêa janjai ngen tun dê itê cito, dioba dê bakêa muloi idup duai kramin, pasêtnê bakêa mêding ade dê luyên nak lêm idup nge madêp tantangan dê bakêa nadêp ngen pasangan tê.
Waktau gi masiak kuliah uku cêcubo tes nak pegawai negeri, pertamo uku tes coa timo taun kêduai uku cubo igai Alhamdulillah lulus. Waktau lulus tun tuaiku snang nyên kêrno waktau o bae coa mudêak utuk masuk jijai pegawai negeri, dêtaun uku kêrjo kuliahku coa ku têmrus, ngen tun tuaiku do o coa jijai masalah nadêaknê dê pêtingnê ko bi kêrjo. Pas taun kêduai ade asai jêmau kêrjo uku madêak lok bêdan, amên tiakku madêak têrsêrêak uku amên asai gi cigai lok bêdan bae, tapi inokku mêngiak amên nam jibêak bêdan nadêaknê coa si mudêak lok masuk pegawai negeri. Dê niênnê amên uku bêdan inokku bi pasêt kêciwo, tapi atêiku bi cigai lok kêrjo. Jijai dêdiêm uku bêdan trus uku mêsoa kêrjo dê cocok nak atêiku, sê ati uku dapêt kêrjo uku coa belek mdasêi.
Dau kuni itê dê bi mêding ade pengalaman dê mênêa itê kêmbiak sedihnê, amên mnurutku itê buliak bae mêding asai o tapi itê kulo harus nam mukok pekeran kunya itê coa an igê mêding asai o. Amên dê ndingku kuni itê bogoa meker do o bae, lêbiak baik itê manêu idup yo nangêp bae itê muloi igai, dê bi sudo o itê mok jijai pembelajaran utuk itê moi muko. Bareak uku pêrnêak coa ade jêjano waktau anok gi têtitik, mungkin ca o ku makêi caci dê ade o salêak, jijai uku mubêak cao an o ngen cao dê mnurutku nak mubêak mêak sapêi têjijai igai ngen uku.
Coa tun coa mêngiak amên bi an antri ade dê lok dêmutê, dau pengalaman ku masalah antri yo. Nak ipê bae nak pelayanan umum biasonê amên tun dau o bi pasêt antri, kêrno dau dê coa lok sabarnê makonê cet jijai ribut, coa si nak Indonesia bae nak luwêa nêgrai kulo bi biaso amên antri yo, cuma nak luwêa nêgrai tunnê rêrato makêi cao, amên nak pnan tê galok ribut kêrno dau dê asai grotnê. Mnurutku utuk antri yo mêak sapêi bribut ade padeknê amên ade dê jêmago nak pnan antri, memangba itê ade nomor antrinê tapi lêbiak baik igai amên ade kulo dê jêmago awêi nak Bank misalnê. Adê pnan dê coa têratur antri yo nak di o harusnê nubêak kunyau coa api dê lok dutê mok kak muko coa dulai igai ngen nomor antri, dio harus ade dê maturnê.
Bilai dê coa mudêak itê mlupo o ade dê do nê bilai itê nikêak, nak bilai o mungkin kutê itê dê mêding bi nikêak asai kêmbiak snangnê. Dê niênnê o tun tuai tê si mêding snang kêrno si mujua gi ade omor nam kêmliak anoknê nikêak, itê dê nikêak snang nam dapêt bakêa prêpuan dê itê kêmlok nam bêbilai kêmuat itê. Uku tingêt waktau uku nikêak nak Cirebon, kêmasaiku uku bae dê mêding snang ruponê kêluargoku i o kulo kêluargo prêpuanku baik dê nak magêa keme nikêak jano dê coa nam kutê mêding snang. Utukku uku mokasiak nyên magêa Tuhan kêrno bi nêlêi dê bakêa dêmaping uku tun dê ngêrtai ngen lok kêmuwat uku nak lêm keadaan jano bae.
Ade cerito sêpasuak kuwatku dê têgen Amri, jijai si o ade têmukua umêak bi an cigai tênungau dê têmuan, umaêak o umêak an awêinê umêak kuni ninik puyangnê dê têmuan o, kêrno dê têmuan o bi an kulo mênungêa jijai anok-anoknê kulo bi ade umêak mêmasing. Amri o têmukua umêak dê do o  nekernê kêrno coa si la ang igê gênêpba ngen caci dê si têmuan. Kêrno umêak o si bi masên jijai si muloi mênêa dê dipê dê agok usak, kêrno coa gênêp caci kulo si mênêa sêkênamnê bae, waktau mêrsih bilik, nak di gi dau arêak barng tuai dê ati si kêluwêa, barang o bi agok bu uk jijai ngen anok dê têmuan umêak o cigai si lok mok. Pas bi kênluwêa kutê ruponê nak antaro o ade barang an dê kuni bahan kêningên, kêrno si kêmliak baês mako si maik, bi an baru si namên amên do o barang antik dê amên jênuwoa gonê agok la ang.
Awêi ipê cao itê mêlnyêp asai sabên amên itê gidong nak pnan dê itê ati pêrnêak mini, kêpekba amên pnan o rami awêi sadêi lai jano kota mungkin dio coa si jijai masalah igê, tapi amên pnan o uak kun pnan rami misalnê nak sadêi dê uak kuni sadêi lai, nak di kulo paling ade kêdau umêak do o dê têtiko utuk tê dê biaso tingêa nak pnan rami jijai masalah. Têpuak amên itê ade manêu barêak yo baiknê itê pertamo mêak lêlalau su ang, kêduai mêak cêcubo nak di kulo kêkêlok tê barêak utuk dê sêmanêi galok mênyêak samo je, dê kêtêlaunê kajokba tun dê memang asli tun di amên lok moi ipê-ipê. Coa didik itê têmi uk cerito tun dê jijai cêlako nam pnan dê si ati pêrnêak mini.
Utuk uku khususnê cigai gi bakêa mêding gennê snelek jano tênawai kêkuwat nak muko kelas, tapi amên uku ade têmi uk mungkin anok jano sêpasuak dê mêding barêak o, uku nam majêa cao utuk mêlnyêp kmasai selek o. Têtiko kêkuwatnê dê nak lêm kelas ade bae dê sêngajo mênêa kuwat dê luyênnê jijai utuk bahan tawai nak kelas, coa si miliak do o sêmanêi jano sêlawêi dê pêtingnê nam jijai tawai tun dêkelas. Dau kuni têtitik dê gi sêkulah ade dê cigai lok sêkulahnê amên si ade mêding snelek ngen jijai bahan tawai nak kêlas, ade dê sapêi minoi baliak sêkulah do o kêrno si mok atêi ngen jano dê bi têjijai ngen si, dê barêak yoba itê dê jijai tun tuai nam majok ngen majêa cao utuk nam mêlnyêp kmasai o.
Ade abiak lêmo taun dê sudo uku têngen mok stom pasêtba uku mêsoa dê nam cêmicil, amên nam uku mêsoa cicilan dê agok titik tip bulênnê. Memang coa ngeding itê bogoa masên tip bulên, tapi ade dêbat cêcubo uku mitung go stom dê tênukuaku ngen cao kredit yo nano, uku agok têkanjêt kêmliak padêak kêlai uku masên utuk stom yo. Sudo o uku cigai lok têmukua jano bae ngen cao yo, uku muloi cubo nabung nak bank, pas duai taun uku mukok dio bi nam têmukua stom bêlau ngen coa ade beban, dê pastinê uku kêmbiak snangnê. Jijai uku majok kêkuwatku manêu cao dê uku bi manêu yo, kêrno têtiko uku slen kêmliak kêkuwat dê têmuan barang tapi ulaunê gis kêrno meker tip bulên harus masên coa buliak telat.
Pernêak kulo uku mêgiak ngen petugas waktau lok nyê ang moi Jawai, jijai waktau nak pnan antri stom tingêa mot masuk moi kêpêa nak di itê sêbênêanê harus agok sabar. Uku bi mot kêkiro dêjam sudo o petugasnê madêak amên lok gacang baliak moi dermaga duai pas kulo uku waktau o gidong antri nak dermaga pat. Jijai uku têmotoa nadêak petugas o pas sapêi dermaga duai pas kulo stom terakhir masuk jijai keme ade kêkiro lêmo jano num buwêak stom coa dapêt masuk, keme belek igai moi dermaga pat sapêi di o uku mêngiak ngen petugas dê nano madêak amên nak si harus koordinasi kilêak dêbat igai lok mêluak tun baliak dermaga. Mujua si diêm bae jijai uku minoi keme nam masuk dutê kêrno keme bi nak paling bêlakang uyo, si minoi maaf nadêaknê au bê amên muloi masuk uku mêluak udi dutê nadêaknê. Sudo ku meker sêbênêanê amên si mêluk baliak sudo yo jibêak têmotoa amên nam soalnê ati tau kulo itê gi dapêt pnan barêak keme.
Amên kêrjo tê nêmok tun o memang gis asainê, ade cerito kuwatku gennê Riko si ade madêak ngen uku amên kêrjonê nêmok kuwatnê dewek. Jijai waktau si nego utuk mok kêrjo ngen tun dê têmuan proyek do o tingêa mênêa SPKnê bae utuk go bi cocok i o kulo ngen bahan dê lok nakêi kulo bi cocok. Waktau bilai lok mênêa SPK si telpon ngen dê têmuan proyek tapi si agok kêciwo kêrno nadêak dê têmuan proyek amên kêrjo ngen kuwatku o coa jijai kêrno si bi ade tun dê mêlêi go dê lêbiak mudêak igai ngen bahan dê srai. Kuwatku lok namên api dê mok kêrjo o, si dêdiêm lalau moi proyek o ruponê dê kêmrêjo kuwatnê si coa si tun luyên. Kuwatku o usaho utuk nam têmau ngen kuwatnê lok madêak gêntai ko mêus go do bae, mujua si telpon uku kilêak, uku madêak jibêak têmau da kunyau ba coa gi ku ang jêrkainu gêgara kêrjo o, mujuanê kuwatku lok ngen têmimo saran kuni ku.
Awit itê têmi uk tun sakit lok si têtuai jano titik do o kêrno muk kêkêmuk dê ku ang bersih, tip bilai itê têmi uk ade bae dê sakit dê ade hubungannê ngen kêkêmuk dê si muk. Utuk tê gi sehat jênagoba kêkêmuk utuk keluargo tê, mêak sapêi itê sakit kêrno muk kêkêmuk dê ku ang bersih, têrutamo utuk anok tê dê gi têtitik. Itê coa namên nak luwêa misalnê nak sêkulah si têmukua jano bae kêkêmuk dê ade nak sêkulahnê. Kuni dasêi itê lok awit sêmyap kêkêmuk ngen amên nam nêluak si min kuni dasêi kêkêmuk o, mêak dau igê têmukua kêkêmuk nak luwêa dê itê coa namên awêi ipê kebersihannê. Itê tuai bae têtiko jijik kêmliak kêkêmuk dê ku ang bersih, makonê maroba itê kutê nam jêmago kêkêmuk utuk anok ngen keluargo tê.
Mêak gêgulut sabên amên itê jênalang bnatang ipê igai bnatang o memang ade dê têmuan. Amên bi cigai nam milok cubo mlilai moi pnan dê aman, amên gi nam milok itê mêsao jano alat dê nam itê makêi utuk mulêu bnatang o. Misalnê barêak itê jênalang angso amên itê tênang do o nam itê sêmlamat awok tê dewek, do igai amên itê mlilai waktau jênalang angso yo nano si bakêa jêmalang itê ngut ipê bae, tapi amên itê tênang ngen bêrusaho têmakêp kagênnê si cigai binai jêmalang itê do o dê pêrnêak uku makêi cao o. Jijai intinê itê harus lêm kondisi tênang, jibêak gacang têmês.
Dau anok uai uyo galok mênêa kejutan ngen kêkuwatnê waktau ulang taun o nadêakku agok kuang baik, misalnê bae kuwat dê ulang taun o cênimêi ngen biyoa, amên biyonê o biyoaa biaso coa jêjano, têtiko ade niên dê bi sêngajo sêmiyap biyoa awêi biyoa got, ade kulo dê makêi tênoa tênamêak ngen gêlpung dio nadêakku dê ku ang baik. Amên mnurutku buliak bae itê lok mênêa kejutan utuk kuwat jano tun dê itê smayang, tapi kênêaba kejutan dê baik, coa mênêa selek, coa mênêa bakêa bahayo ngen coa mênêa tun o sapêi gis atêi ngen itê. Dau itê kêmliak nak media ade dê sapêi buknê têkêmêm, ade kulo dê sapêi silêak mênyilêak, dê barêak yo ba itê mêstai mulok mêak sapêi itê mênêa.
Utuk magiak pengalamanku masalah kêrjo tê dê pêrnêak  nêbut tun, memang ba itê bi pasêt ade asai kêciwo, mêngiak ngen asai lok tê mribut. Kêrno pekeran tê ngen tun coa srai, amên itê coa gi lok mbut kêrjo kuwat tapi ade pa o kuwat si coa meker mini, jijai utuk itê sudo yo amên ade mêding kêrjo nêbut tun itê coa perlu mêngiak, amên itê têmau tunnê ipê igai itê namên apisi cukup itê madêak bae amên caonê o salêak, tapi amên si gi masiak coa mêding salêak nunyauba jibêak sapêi bribut. Sêbênêanê coa si jêrkai nêbut tun dê ade o coa si jêrkai tê, itê tingêa mok baiknê bae ngen adenê kejadian o.
Sêbênêanê amên itê meker coa ade guno kulo amên itê an bogoa mingêt gen dê itê sêmsal, amên mnurut Psycnat kuni Psikolog Sosial madêak asai mnyêsal o adeba nak ipê itê nak lêm kognitif jano cao peker tun utuk mênilai kêjijai, emosi dê mênêa itê gis atêi kêrno sêmsal jano dê itê coa nam, kêlnyêp, jano kêsalêak dê itê mênêa. Jijau kuni pêndapêt yo itê nam mok pelajaran amên kutê o têsêrêak ngen itênê, amên itê coa lok muk pekeran itê nam mubêak cao peker tê kêrno itê kulo harus meker awok tê mêak sapêi itê usak gêgara têbnêm nak pekeran o bae.
Biasonê dê awit têjijai itê makêi bajau srai ngen tun do o kêrno itê têmukua kracok jijai awêi nak pasar, nak supermarket jano nak khusus pnan jêmuwoa kracok. Amên cao ku amên uku têmukua kracok jijai do o biasonê ade dê uku mubêak misalnê amên pakitnê ade duai uku bi pasêt mubêa jijai pakit do, trus utuk bêaknê biasonê uku mênok igai didik ngen mêluak tukang pnet têmtok abiak duai sapêi lêmo senti. Kalaupun sudo yo pas gidong ade acara jano nak pnan rami ade dê makêi warnonê srai ngen gik tê, do o itê coa bakêa selek igê kêrno gik tê bi luyên modelnê coa si srai nyên ngen gik tun.
Uku pêrnêak nupang moi toilet pas gabok pnan kuwat, toiletnê o kêmbiak ngêinê awêi toilet coa pêrnêak nrawatnê, jijai uku masuk samo mtis yung kêrno têpakso kuni têmaên mênyêak jijai penyakit kunyauba jorok coa ngapo dê pêtingnê mêak sapêi jijai penyakit kêrno têmaên mênyêak yo. Mnurutku tun kêmliak itê do o nam bae kuni cao itê mrawat umêak, bersih umêak tê itê kulo padek, ipê igai nak kamar mênai ngen toilet do o mêak sêsio utuk mêrsih, itê coa namên têngen waktaunê ade tun jano tamu dê lok nupang moi kamar mênai jano toilet. Têtiko tun nam bae mênilai itê kuni awêi ipê tun o kêmliak kebersihan umêak tê, utuk umêak o coa si haru baês dê pêtingnê umêak o bersih.
Pêrnêak ade cerito waktau keme têmoton konser Iwan Fals nak GOR dê ade nak Lampung waktau uku gi bujang. Jijai dê mnoton o kêrno kêmbiak raminê keme coa dapêt pnan nak lêm GOR, jijai keme kuni luwêa bae. Nak luwêa kulo tun kêmbiak daunê nak di kulo sêlawêi ngen sêmanêi capua bae, kêrno uku ngen kêkuwatku o paok ngen bang masuk jiai dê kuni blakang bogoa dêmorong dê nak muko, akhirnê ade sêlawêi dê idingku pêpêngan coa an ade têntra magêa trus lok têminjau uku, uku têmakis uku madêak isosi uku, pas sêlawêi o madêak iso uku tapi tinjau têntra o bi kêno ngen uku walau coa brapo yês, uku agok emosi samo mêngiak ngen dê sêlawêi dêbat igai amên namên rami barêak yo jibêak pêpit pulu tun dau. Nak yo jijai pengalaman amên ade acara barêak yo mêak itê makso utuk nam têmoton kuni paok soalnê itê harus jêmago keselamatan tê ipê igai amên sêlawêi.
Ade igai dê mênêa uku coa gi bakêa mlupo dê uku sêmsal nak lêm idupku, bêl o waktau uku gi dau caci uku nam jano bae, lok têmukua jano bae coa lok namên do o bakêa bêguno jano coa. Uku pêrnêak têmukua stom sport gonê laa ang ba, waktau têmukua uku cuma têmotoa nafsuku bae, lok kênliak tun, lok kêten ade lêbiak kuni tun, mêmêcêmba dê ade nak bênokku waktau o. De mênêa uku menyesaal somor idup o, uku têmukua atom baês tapi uku ja ang makêi, kalau uku makêi kulo cuma utuk kêmten ngen tun amên uku ade stom la ang, dio genne omong. Bi ade dêtaun stom o ngen uku kêrno uku gidong perlu caci mako stom o uku jêmuwoa, lêm dêtaun nak stom o bae uku rugaai botos juta, coa ku jêmuwoa uku perlu, jênuwoa uku dau rugai. Kêrno perlu o lok coa lok uku jêmuwoa, jijai uyo uku peker, amên itê gidog Tuhan mêlêi jêrkai dau pêpacokba utuk makêi caci utuk dê dau gunonê.
Pas uku bi lai uku waktau o snang nyên ngen bitang film gennê Rano Karno. Kêrno tip ade filmn dê kêluwêa bêlau pasêt uku usaho nam têmoton, dau tun waktau o têmotoa gayanê awêi tangên bajau gnulung, buk siyêak têngêak ngen gaya dê luyênnê. Kêrno bi nak tingêa nak Lampung coa si gis igê amên lok têmau idolaku yo, waktau moi Jakarta pas kulo uku têmau si gidong syuting kêkiro taun sembilan belas delapên num. Jijai nak lokasi si syuting o itê coa buliak masuk, kêrno uku lok niên têmau jijai uku mot ngut si ade waktau. Ade abiak pat jam uku nak di, uku bi sêmyap bukau ngen pen lok minoi tando tangênnê, uku kêmliak si gidong istirahat, uku madêak ngen dê jêmago amên uku minoi isin lok minoi tanda tangênnê uku madêak kulo uku kuni Kulau, si misin tapi knawalnê coa kulo nam an têmau tapi uku bi snang nam têmau idolaku.
Sêbênêanê butang o buliak bae, tapi itê kulo harus nam usaho utuk masên, amên nam mêak galok jêmanyai pasti, dê pêtingnê itê têp ade niat utuk masên utang tê. Dau tun butang sudo o si nyêp ngen cigai lok têmau igai ngen tun dê si mutang, ipê igai utang o têmasuk utang lai, têngen ade caci si coa tingêt utuk masên, Jijai amên itê ade utang coa nam itê masên dêbat cuboba utuk masên dêdidik, ngen coa tê masên kêdau kilêak itê nam do o gi bakêa mêlngan utang tê. Ade pao tun amên si ade utang do o selek nyên asainê ipê igai si awit têmau ngen tunnê, asal si nam madêak jujur sêbênêanê ngen tun dê nutang o coa jêjano, tapi têtiko tun dê butang o bae coa binani jano selek utuk têmau.
Amên caoku uku mêlnyêp asai sabên su ang o pertamo mêak galok lalau mênyu ang amên kêlmên bilai, keduai amên nam lok lêlalau kêlmên najok kuwat, kêtêlau amên têpakso harus lalau su ang bêrusaho ayok lalau mêak coa tingêt bêduo ngen minoi magêa Allah SWT supayo nak dalên ngut sapêi coa ade masalah, trus nak dalên itê mbaco jano ngajai jano dê itê nam. Dau kejadian dê itê awit têmi uk tun gidong mênyu ang jano lêlalau mênyu ang o gênangau atau, jijai nak di ba itê lok têatêi ngen harus kêmuêt imên tê jibaêak sapêi itê ayok lalau o peker mêmêcêm. Uku dê awit lêlalau su ang uyo bi cigai brapo sabên kadêak mlitas dalên dê sunyai kulo, kêrno uku yakin bae magêa Allah SWT ngen minoi perlindungan slamo mênyu ang jano lêlalau mênyu ang.
Utuk itê dê galok lêlalau uak ipê igai sapêi moi pelosok pnan sunyai mêstainê itê sêsiap muloi kuni bêrakat. Amên itê lok moi pnan sunyai dê itê ati pêrnêak mini padenê nêsoa kilêak informasi daerah o, amên nam najok tun dê biaso moi mini. Amên têpuak itê lalau dewek trus kêno todong, kênliak kilêak tun dê têmodong itê o gidong mabuk jano coa, amên si coa gidong mabuk tingêa ngen itê mêlawên jano coa, amên itê coa mêlawên kêlêiba jano kloknê, tapi amên si gidong mabuk buliak mêlawên tapi itênê lok têatêi amên si bi kêmluwêa sênyatai kuni so ongnê, amên si dê mabuk o lêbiak kuni tun do mêak sabên, amên itê nam mubuak do tun bae do o yakin dê luyên bakêa mêlilai.
Kêlnyêp barang o bi pasêtba ade asai coa snang nak atêi, jano bae betuk barangnê têtiko itê harus mêsoa moi kutê pnan ngen têtiko kulo atêi tê coa tênang makonê bêkêsoa o tamêak saro. Utuk nam têmau barang dê nyêp hal dê pertamo adeba têmnang atêi ngen fokus mingêt têngen barang o itê kêmliak, sudo o mêsoa nak kutê pnan dê itê magêa jak kuni barang o nyêp. Ngen ca o barêak yo barang dê nyêp nam gen mudêak itê têmau, supayo barang dê bi têmau o coa nyêp igai itê harus nam maik nak pnan dê bi sêndio ngen nam itê kemliak têngen itê perlu. Misalnê barang dê nam itê gêmatung itê harus gêmatung, barang dê têtitik itê harus mpek nak do pnan dê mudêak itê mêsoa.
Itê kutê namên amên anok o min jêrkai, pêcayo nyên amên anok o min jêrkai utuk tun tuainê, kêrno Allah SWT mêlêi anok bi pasêtba kulo mêlêi jêrkai ngen berkah. Allah SWT berfirman nak lêm Al Quran surah Hud ayat num, ” Dan tidak ada suatu makhluk melatapun di bumi ini, kecuali Allah SWT lah yang menanggung rezekinya ”. Makonê ngen adenê anok nak lêm keluargo tê adeba perantaro dê Allah SWT jêmijai dapêt jêrkai utuk kêduai tun tuainê. Nam kulo ca o tun tuai dmidik anok jijai hamba Allah SWT dê soleh ngen solehah bakêai jêmijai sebab tamêaknê jêrkai dê barokah utuk keluargonê.
Tun mino itê ipê igai mino awok tê asai coa tê têmimo o dê ade ngen itê, kuwatku gennê Aris tunnê titik tapi omor srai ngen keme. Biaso keme mêdêu si o Unyil kêrno awoknê titik o, utuk ukuran tunnê amên si makêi bajau SD do gi pas masalahnê ipê awok titik papêanê kulo coa kêten amên si bi omor. Pêrnêak si gesea bêlago gêgara tun mino si, waktau o si gidong panêu ade dê sêmuok madêak si sudo o tun o tawai, si magêa mêngiak madêak mêak galok mino si amên ko mino uku berartai ko mino dê ncipto uku, amên uku nam mêsên coa ku lok awokku barêak yo nadêaknê, jijai tun dê mino o minoi maaf ngen si samo madêak minoi napun ngen dê Kuaso.
Selingkuh dê dio sêbênêanê dê dau tun mênêa, dê coa baiknê tun dê jijai korban selingkuh. Awêi cerito kuwatku dê têgen Supar, si o bi kêdau kilai têmau amên prêpuannê ade sêmanêi luyên, tapi kuwatku coa gacang mok kesimpulan ngen prêpuannê. Dio bi têjijai bi agok an ngen gêgitêi sêmanêi dê si pêrnêak têmau, mungkin kêrno anoknê gi têtitik jijai dio mungkin sebab si gi masiak taên. Waktau o si pêrnêak minoi pêndapêtku, uku smaran utuk mêlêi nasehat kilêak ngen prêpuannê kêkalau nam bubêak, nadêaknê bi awit igê si bogoa madêak tapi prêpuannê coa bêbubêak. Jijai pas anoknê dê tuai bi lulus sêkulah trus coa an dapêt kêrjo kuwatku mungkin bi cigai taên utuk smudo umêak tanggonê, si mngadau moi pengadilan ngen min bukti, coa an igê prosesnê sudo akhirnê kuwatku o jijai saok. Anoknê do têmotoa inoknê do têmotoa si.
Maroba itê bêlajêa cao mubêak pekeran tê ngen kêmliak akibat jano dê bakêai itê mêding amên itê coa nam muang ê uak asai sedih dê itê midêp. Uku masai mungkin itê kutê bi pêrnêak mêding asai sedih, cuma cao tê mêmêcêm ade dê sapêi an si coa nam kêmaên asai o ade kulo dê nam gacang mêlnyêpnê. Dê nêdingku dê coa mudêak nyêp o amên itê têningêa tun tuai tê mêningêa, ndingku dio agok saro kulo lok gacang mêlnyêp pekeran sedih tê, kutênê tingêa ngen itê oba amên nam jibêak an igê midêp soalnê itê kulo harus meker awok tê utuk moi mukonê.
Kêrno awit kêno pêngiak anok nam bae lalau kuni umêak coa mêngadêak, awêi dê nêa sêlawêi dê gi omor pat belas taun nak Sampit dê lalau kuni umêak kêrno sabên kêno pêngiak pas sudo cêmucia handphonê tiaknê, slamo pat bilai si lalau coa ngadêak kuni umêak, kêrno coa bêbelek mako tun tuainê mlapor moi plisi. Ternyato sêlawêi o têmau lêm kondisi perlu perawatan umêak sakit, mnurut tun tuainê ayok nyêp anoknê madêak lok sêmulau guaunê dê gidog sakit. Utuk o utuk tun tuai nam kêmu ang emosinê ngen anok pas anok mênêa kêsalêak. Ade kêkêdau cao nam mêak gacang mêngiak ngen anok mnurut ahli psikologi anok kuni Dubai Maheen Fatima kênliak kilêak ayok mêngiak, amên lok mêngiak tênang awok kilêak, coba ba mitung kuni do sapêi kêdau do o dê do cao utuk nam têma ên emosi, nilok mêak mngokoa, usaho utuk mêak miling kasar ipê igai samo bêbêlik.
Dau nyên pengalaman mnyelek dê têtiko kêrno itê coa sadar do o ade dê kêmliak. Awêi itê kêluwêa kuni umêak do oba gunonê sêno, ayok kêluwêa o itê nam kêmliak jano dê ku ang nak awok tê. Têtiko kêrno gêgulut ngen coa sadar itê sudo siuk lajau lalau, barêak kuwatku waktau o keme lok têmau tun dê lok mêlêi kêrjo, uku bi siap kuni dasêi pas dêmapêt si ruponê si ati jagai, jijai uku mêstai mot si mênai kilêak ngen trus siuk. Adê kêkiro lêmo bêlas mênit si bi siap, sudo o keme trus lalau kêrno mêak sapêi tun an mot keme. Uku kulo coa kêmliak igê kuwatku o kêrno waktau keme didik, jijai dê nekerku o keme mêstai gacang sapêi tujuan keme. Pas sapêi keme têmau tun dê mot keme o sudo salam si tawai kêmliak kuwatku, uku kêmliak kulo ade jano ruponê kuwatku makêi bajau têbelek. Kuwatku gêgulut moi stom lok melek bajau, kêrno kucai stom uku mêgong akhirnê si melek bajau nak belek stom, si cigai kêmliak klilingnê, ruponê nak mukonê ade prêpuan tun o gidog smiram bungai kêmliak si, si mêding selek nyên ngen kêjadian o.
Asaiku pao itê ade dê sabên snutik, awêi ade kuwatku sêkulah SD bêl o gennê Herman do o amên bubêt nêluak doter sutik coa si bakêa lok, amên nêluak miliak sutik jano muk ubêt dasoi bi pasêtba si miliak muk ubêt do o kêmbiak sabênnê snutik. Waktau keme gi kelas pat waktau o ade kuni kesehatan utuk sutik cacar, jijai kutê anok sêkulah do o harus sutik, jijai dê lucunê waktau o têtiba kuwatku Herman yo nano nyêp kuni kelas, smudonê keme nêluak guau mêsoa nak ipê Herman yo nano. Keme kêmliling skulah sapêi belek umêak sêkulah mêsoa coa têmau, nak warung kulo coa smudonê keme belek moi kêlas madêak ngen guau amên Herman coa têmau. Sudo gilia keme sutik guau mêluak keme moi umêak kuwatku Herman o, uku duai ngen kuwatku lalau moi umêaknê sapêi di keme têmnai ngen inoknê, jijai padêak inoknê Herman gi nak sêkulah ati belek, jiai keme madêak amên nak sêkulah gidong ade sutik cacar, sinê coa si nak sêkulah. Sêsamo ngen inoknê keme mêsoa coa namênnê Herman o bunyin nak ponok dê nak sawêknê.
Ade têtiko nak do pnan kêrjo o dê mêding asai coa nêgo asea kêrjonê, Awêi kuwatku si bi an kêrjo nak do perusahaan ade kêkiro duai belas taun. Si pertamo kêrjo nak di si o dê donê tênago ahli nak di, jijai waktau o karyawan ati si dau awêi uyo. Lêm têlau taun yo si o nêpek bos nak bagian gudang kêrno si meker uyo coa mudêak mêsoa kêrjo makoê si ngut uyo gi kêrjo nak di, padahal atêinê têmulok tapi nanêunê bae kêrno mungkin baginê coa mudêak lok gacang dapêt kêrjo igai amên si minoi kêluwêa. Dê uku coa abis mekernê kuwatku o sarjana si kulo tênago ahli gêntai bos maliak si moi gudang, dioba dê coa adea utuk kuwatku o. Mêstainê amên memang cigai lok makêi nêpas bae, jibêak sapêi tun singung ngen cao o, uku namên nyên cao kerjo kuwatku o si amên nêlêi gatai pasêt si smudo do o ngut bêbênêa sudo coa bakêa si têmingêa.
Pengumuman masuk perguruan tinggi negeri bi nukok, snangnê asai dê ndingku kêrno ade gen ku nak jurusan dê uku kêmlok. Waktau o kulo uku sujud syukur kêrno jano dê uku mênêu ayok masuk perguruan tinggi negeri do o agok bênêk. Uku bêlajêa kuni pueng sapêi pêlbêak ngen kêmuang waktau utuk main. Pêrnêak uku bêlajêa kuni jam sembialan pueng sapêi jam têlau pueng ade kêkêdau bilai ngen uku kulo matur ca o utuk jêmalang matai pelajaran dê uku kuang nam supayo daapêt asea dê baês, ngen waktau pengumuman masuk perguruan tinggi negeri uku lulus, kucai utamonê adeba usaho matur cao ngen dê niên trus sêmyap soal-soal dê payêak supayo nam misai ngen butung kêrno duo tê.
Pas itê ade trauma dê pasêtnê têsikso ngen emosi, tingêt ngen dê pêrnêak mênêa sabên makonê jijai gêmangau idup bêbilai. Trauma dê pêrnêak nêding awêi pas kêmliak bencana alam, bencana alam dê têmimoa truma utuk dê mêding bancana o. Bencana alam dê pêrnêak nding o adeba ujên dê ês trus pitok têbên do o jijai truma utuk dê mêding, coa si do o bae nam kulo jijai coa nam tidua akhirnê sapêi depresi. Trauma kêrno bencana pitok têbên o jêmijai têgangau ngen emosi, walau bencana o bi an têjijai tapi gi masiak traso ngut ba uyo, ipê igai amên ujên dê ês dê coa bêbêdan do o mênêa cigai nam tidua. Trauma yo coa gi bakêa nyêp i o bae tapi harus nubêt supayo asai trauma o nam pêpêlan nyêp.
Pernêak waktau uku nak sadêi do o an uku mungêt kêjijai o, ceritonê waktau uku moi kêbun kêrno kêbun keme o ati nam motor masuk jijai utuk moi sapêi kêbun o harus panêu kekea. Waktau o uku mênyu ang kêrno dalên moi kêbun o dau mlitas biding kêbun tun ngen ade kulo mlitas imo, walau mlitas imo o coa si brapo uak têtiko ngêding kulo asai agok sabên kêrno gi masiak imo lêm. Waktau moi kêbun o pas mlitas kêbun dê terakhir ayok masuk imo nak blakngku ade dê mnotoa sêmanêi coa ku tulês nyên api, kêrno ade didik asai sabên waktau o jijai uku gêgacang nam mlitas imo o, pas sapêi kêbunku uku kêmliak moi bêlakang tun dê têmotoa uku o cigai kten, kêrno lêm pekeranku mungkin tun cuma mlitas bae jijai coa ku meker igê. Ade abiak dêjam ade dê kêdêu uku sêmimêt ruponê tun o nano uku majok singêak uku têmnai kuni ipê, si madêak si kêrjonê mikêt burung, jijai nak imo nano si mpek pikêtnê si kulo madêak amên si coa tun pyo, si kuni sadêi luyên.
Sêbênêanê utuk kêrjo tê dê nêmok tun do o hal biaso, walau itê coa lok mribut tapi do o bi cigai si sehat cao nê o. Amên têmau ngen uku coa si jijai masalah igê tapi uku têp cigai lok manêu hubungan kêjo iga ngen si. Amên nadêakku jibêak ba itê galok mok kêrjo kuwat ipê igai kuwat baik, dê niênnê utuk itê coa si masalah caci jano kêrjo tapi kuwat o lêbiak kuni jano bae amên utukku, amên si baik akuknê nam bae kuwat jijai lêbiak kuni sêpasuak. Têtiko itê meker kuwat tê tapi kuwat tê ati tau meker itê. Utuk uyo khususnê ngen uku kêkuwat dê galok mbut kêrjo tê padeknê mêak kêmuwat igai bêratai si o cuma meker caci bae, utuk kuwat coa si meker igê.
Memang dau tun madêak amên operasi yo adeba dalên têrakhir utuk nam mubêt penyakit dê tun midêp. Tapi sêbênêanê amên itê pêcayo ngen jano dalên dê itê harus manêu mnurut dokter do o itê bi mêlngan penyakit o dewek. Ade pao tun igok mot mên jano sêbilai utuk nam mok kêputusan do ba dê têtiko bakêa têmaêak jijai penyakit dê ade ngen tun o, kêrno dau têtiko dê nekernê misalnê ade dê madêak nam mubêt ngen coa perlu operasi, dio si têmotoa ade pao sapêi bêtaun-taun manêu bubêt yo kêrno coa lok operasi yo, makonê amên coa ade ubêak gacangba mok keputusan mêak sapêi pênyakit nak awok o tamêak parah trus utuk belek mubêt igai ngen ao operasi yo nano do o bi têmasuk têlat, trus utuk resikonê kulo lêbiak lai igai kuni waktau pertamo amên itê langsung operasi.
Gênnê mênyêsal pasêt ba kutê o cigai nam mulang, ipê igai amên dê mênêa itê mênyêsal nak lêm idup o tun dê bi cigai ngen itê. Uku bêl o waktau gi uai dê niênnê coa galok têmi uk kecek tun tuai, uyo uku mêding dê nadêak o bi lok si kutê uku têmau. Cubo amên bêl o waktau tiakku gi ade do igai uku gi uai, amên uku têmotoa kutê keceknê coa ade asai nyêsal nak lêm idupku. Tapi kutênê bi têlitas an bêl o, jijai uyo uku manêu jano dê nêlêinê nasehat ngen dê nadêaknê ngen uku, uyo uku mêding walau uku gi ati nam manêu kutê dê niênnê uku mêding nak lêm pekeranku agok tênang. Coa gêgulut mok keputusan dê utamonê bi nam matur emosi, nak yo kulo uku dau bêlajêa ngen awok dewek kuni pengalamanku dê uku mêding kanyo. Jijai uku kinoi mêak itê coa têmi uk khususnê itê dê gi ade tun tuai kutê keceknê, coa si tun tuai dê lok amên anoknê gagal nak lêm manêu idup yo.
Amên cerito kuwat coa nyên si padêk asainê amên coa nam masuk Universitas dê bi an itê siniak, ipê igai amên itê kêmliak tun dê bi kuliah nak di asai nê itê bi pacok mbayang amên sudo yo itê nam masuk nak di. Tapi pas sudo ndaftar trus tes tingêa mot aseanê timo ngen coanê ngut bilai pengumuman itê bi pasêt ba coa tênang ngen tidua kulo, pas namên gen tê coa masuk lêm o tamêak bae itê mêding sedih. Dê nak pekeran tê o mêmêcêm, dê niênnê galok sêmalêak awok dewek, ku ang bêlajêa ba, ku ang sabar lêm misai soal ba pokoknê mêmêcêm.
Gêntai amên ade kuwat dê bi an sêsamo ngen itê amên si baliak ipê igai pnan baliaknê o uak itê asai kêlnyêp nyên, uku mêding nyên asai kêlnyêp jak kuwatku dêpêak umêak baliak kêrjo uak ngen coa mudêak itê lok têmau igai. Asai sedih bi pasêt uku mêding sedih, kanyo keme bi lok si tip bilai têmau, keme kulo nadêak tê bi cigai ade rêsio bê salêak kêrno bi kêmbiak paoknê keme bi asai sêpasuaknê. Si naliak kêrjo kêrno kuni katornê si kênek jabatannê nak pnan bêlau si jijai kepalo cabang, sêbênêanê nak lêm uku sedih o ade kulo asai snang kêrno si kênek pakêt, tapi utuk dê biaso bêbilai nguta cigai nam, paling amên keme inau amên coa si dê telpon pasêt uku. Walau keme gi nam nguta kak telpon tapi beda amên keme nguta ca o langsung awêi galoknê. Dê niênnê kêrno si baliak moi daerah timur jijai waktau o dê jijai masalah.
Dê galok mênêa macet o biasonênê tun dê coa namên aruran nak dalên, coa namên cao awêi ipê nak dalên lai coa didik kulo si bi salêak gi masiak mêngiak amên ade petugas nak di, dê dipê dê harus ngalêak, dê dipê dê harus panêu dutê jano dê harus dênutê. Utuk itê dê biaso makêi dalên lai ipê igai tip bilai itê harus namên kilêak cao min kendaraan nak dalên lai, makonê waktau moi SIM o itê dapêt tes teori utuk itê namên cao-cao nak dalên. Barêak itê waktau nak sipang dê coa ade lapu milêaknê itê dê posisi nak kidêu harus dêmutê dê pêak kanên utuk mlitas, i o kolu dê dêpêak kidêu tê si harus dêmutê itê kiêak baru si panêu, amên cao yo tip dê min kendaraan nam makêi asaiku walau agok macet coa si bakêa macet igê.
Dau kuni têtitik biasonê o nyap utuk main biyoa, jano si nak kulam renang, jano kulam kan jano nak kulam plastik, tapi itê mêstai mingêt amên bahayo tênêm nam bae têjijai. Sebabnê awok lêbiak bênêk nak ulau makonê nam bae us tukup nam biyoa coa lêm awêi kulam kan jano kulam plastik dê nam mênêa si saro klongon dewek trus tênêm kêrno mesep biyoa. Sêbênêanê kejadian anok tênêm biasonê gacang nyên coa si awêi dê iitêkêmliak nak film-film korban dê nam minoi tulung. Jijai amên anok titik gidong main biyoa itê mêak sapêi uak igê, amên ade jêjano itê nam gacang mok.
Nak pnan keme khususnê Lebong amên mini dê ati pêrnêak mini do o harus namên kilêak cao-cao tun sadêi di. Utuk keme dê tun Jang, tun tuai mêna o awit madêak ngen anok kêpaunê ngen majêa kulo cao nak tanêak Jang khususnê. Barêak keme kulo dê asli tun Jang do o amên moi pnan bêlau walau gi nak daerah keme kutê cao keme namên, do o bae têtiko ade bae dê coa tingêt coa yo nano, makonê ade cêlako kêrno coa têmotoa dê nadêak tun tuai, ade dê pasuk, ade dê pisong, ade kulo dê sapêi ajêi, amên bi kêno barêak yo do o pakso tun tuai nak di jano kêtuai adat di dê nam mrusêaknê supyo nam kaên.
Nak lêm agamo mugkin kutê agamo majêa mêak mênêa duso, khususnê agamo tê dê Islam dio bêbênêa najêa muloi kuni dasêi sapêi umêak sêkulah kulo najêa. Tingêa ngen itênê lok najêa jano coa, coa si didik tun uai dê ku ang ajêa kêmliak caonê ngen tun-tun tuai, ade kulo dê ku ang ajêa ngen tun tuainê dewek, padahal si o bi lai bi namên amên dê buliak ngen dê coa, awêi dau anok dê mlawên ngen tun tuainê kêrno tun tuainê coa nam têmurut gen kêloknê, dioba dê nadvak duso lai kêrno mlawên tun tuai, harusnê itê dê jijai anok o sabên ngen duso-duso tê, kuno dasêi bae do o bi dau duso amên mlawên ngen tun tuai ipê igai duso dê nêa nak luwêa. Utuk itê dê gi nêlêi omor dê panjang ngen awok sehat dau ba minoi apun magêa Allah SWT ngen duso dê pêrnêak itê mênêa bêl o.
Gêntai stom lêlai o amên dêbat cêlako sapêi parah, makonê utuk itê dê galok lalau mi stom lok têatêi nyên utuk nam mrikso ayok bêrakat. Dê utamonê rem utuk rem yo mêak itê mangêp cetes, rem yo ba nyabai nak kendaraan jano bae, amên min kendaraan rennê ku ang jano coa makên lêbiak baik nêa kilêak. Itê coa namên nak dalên têtiko amên matai tê bi payêak kêrno lalau uak do o têtiko kmêliak tê nyêp, makonê amên pas itê têkanjêt didik bi pasêt itê ngêrem, amên sapêi remnê coa makên do o bakêa jijai masalah utuk tê. Mnurutku tip itê lok min kendaraan krikso ba utamonê rem, mêak malas mrikso do igai mêak kulo meker kêrno dio stom jano kendaraan bêlau, nam bae remnê ku ang makên jano coa ade rem.
Jijai mahasiswa do oba waktau nam têmamêak kêpacok lêm kêkêdau kegiatan. Bi dau niên kegiatan dê uku têmotoa waktau uku jijai mahasiswa, kuni kegiatan organisasi sapêi ngen kegiatan sosial dê kampus made. Do kegiatan dê ati pêrnêak uku milêm do oba dêmaki têbo. Pekerku dêmaki têbo o adeba kegiatan dê coa si manfaatnê, luyên kuni payêak waktau tidua kulo têgangau kêrno tidua nak tenda dê awêinê coa nyaman. Tapi têak gêntai uku lok têmotoa kuwatku majok uku coa si padêk kulo amên uku coa lok, mako uku lok milêm nak kegiatan dêmaki têbo Gunung Rinjani. Têrnyato padek kulo dêmaki têbo yo, asai payêak waktau dêmaki, ngen pepayêk kulo dalên moi minas dê agok bênêi ngen bêbutau o jijai pengalaman baik utukku. Dê mênêa uku snang o waktau keme bi sapêi das Gunung Rinjani.
Asuakku dê pisêt nikêak nak Bogor, keme dêkeluargo lalau moi mini. Pas dêbilai ayok nikêak keme kutê bi sapêi nak Bogor, nak ade dau sêpasuakku kutênê majok keme têmujau umêaknê, smudonê keme spakat têmujau umêak dê paling tuai keme têmalêm nak di. Pueng mênnê keme rêrami  moi pnan bakêa stuang asuakku utuk acara nikêaknê, abiak jam dêpuluak akad nikêaknê tênrus ngen ade acara lêluyênnê sapêi têngêak bilai. Kêkiro jam pat pêlbêak keme pamit belek ngen atêi snang kêrno acaranê lacêa ngen keme kulo bi tamêak keluargo bêlau igai. Nak umêak sêpasuak keme kulo keme made acara didik utuk bêsyukur magêa Tuhan kêrno bi nêlêi kesehatan ngen asai snang nak atêi keme. Uku mêsên nyên ngen itê dau yo utuk nam wêawit bêsyukur ngen jano bae dê itê mêding.