mteb/NusaParagraphEmotionClassification huggingface dataset:
Minggu wingi ning kantorku ana PHK marang karyawan, salah sawijine aku. Akeh sing padha kaget karo keputusan kuwi amarga ngagetake. Keputusan iki dilaksanakake amarga ana krisis gedhe ning perusahaan. Dina kuwi dikabari yen perusahaan ana pengurangan pegawai. Ning kantor kuwi ana 40 wong sing kudu dipindahake utawa nggolek kesempatan liyane ning panggon penggaweyan sing anyar. Kabar kuwi dudu kabar sing ngenakake amarga akeh sing kudu disiyapke kaya dokumen lan surat-surat sing kudu ditandatangani. Nanging rasane mesti bedha karo sing sengaja pengen metu saka perusahaan. Aku rasane mangkel nanging kepiye maneh amarga ora bisa  ngubah keputusan kuwi. Sing penting saiki ngelakoni apa sih bisa dilakoni.
Aku tau keweden pas aku ngerti nag makalahku iku ono sing salah. Nah sing garai aku keweden ora perkoro salahe maeng tapi wedi nag gelakno dosenku solae contone gawe makalah maeng wes disudohno sampek gamblang. Salahe iku maeng mok sepele yaiku aku lali noto tulisane sing kudune jenis tulisane iku "Times New Roman" tapi aku gawe jenis liyane yaiku "Arial". Terus sak liyane iku aku yo keliru karo ukurane hurupe sing kudune rolas tagawe suwelas. Kesalahanku maeng polahe kesusu ambek ngantuk soale kepegelen teko mungga gunung. Akhire aku ngerjaknoe kesusu terus lali ora ngecek iku tatanane wes bener opo durung. Akhire aku jaluk arahan teko dosenku tibake diwei kesempatan peng pisan engkas kanggo dandani iku maeng.
Dadi anak wedhok nomer siji saka keluwarga sing biyasa lan ora sugih kuwi pancen abot amarga kudu mikirake akeh persoalan sing ana ning keluarga. Anak wedhok mbarep iki bisa dadi salah siji motivasi kanggo adhine, nanging ya uga bisa dipidhak adhine pas mengko wis ora duwe apa-apa. Kadhang lingkungan sing isih patriarki iki uga ngewenehi beban luwih kanggo anak wedhok mbarep. Anak wedhok iki diatur-atur lan kudu melu kabeh kekarepane wong tuwa sing kadhang ora mlebu ning logika. Nanging, awak dhewe kudu bisa kuat lan kudu wani medhot sistem iki. Ayo belajar babagan feminisme lan nuntut keadilan kanggo anak wedhok ning tengah urip patriarki.
Nglakokake pagaweyan kang apa-apane ditandangi dhewe kaya-kaya yen dirasakke susah lan nelangsa. Ananging lumantar seratan iki aku ngajab lan coba ngajak dhateng kanca-kanca sedaya kaya piye supaya ora rumaos susah lan nelangsa nalika kahanan satenane lagi dhewean. Kaping pisan, elinga awake dhewe kuwi tansah kapirsani dening Gusti. Tegese, kabeh tumindake dhewe mau Gusti mirsani. Mula kinanthen iman kang kaya mengkana awake dhewe menggalih yen Gusti tansah ana sandhinge kawulane. Kapindho, yen pancen wegah amor dening manungsa kowe bisa ngingu kewan kaya iwak, kucing, kirik, truwelu, lan ingon-ingon liyane. Kareben rasamu ora sepi. Kaping telu, yen lagi ketemu dening kanca utawa nglakokae aktivitas sosial liyane, lakonana kanthi tumenen. Tegese ya tansah akeh anggone paceltahon, ora dolanan hape, yen istilahe ya quality time karo wong liya. Mbok menawa kang sithik kuwi mau bisa dadi gambaran kowe kabeh supaya ora rumangsa dhewe.
Ancaman iku gak mek nang hal-hal sing berhubungan ambek negara. Sesuatu sing mengancam iku isok onok nang sekitare awak dewe. Tapi awakmu coba gatekno deh. Ben uwong sing diancem iku pasti bakal keweden dan kakean podo milih gawe nyerah nang pengancam e terus nuruti opo sing dipingini pengancam iku mau. Coba gatekno luwe getu maneh, wong-wong sing nyerah iku kakean uwong sing ketoke luwe lemah timbang pengancam iku mau. Eroh opo’o alesane? Yo mergo korban iku mau ngeroso luwe lemah timbang pengancam iku mau. Coba ae nek korban iku luwe berkuasa timbang pelaku, pasti de’e isok nantang pengancam iku mau, bahkan isok ngancam balik ben pelaku iku jera.
Nag kenek PHK ancene atiki sedeh pol soale bakal bingung golek pengawean nang endi maneh opomane umur yo wes kalah ambek generasi sing enom. Dadi sing paling iso dilakoni yo iku dadekno sedehmu iko kekuatan, soale nag ora mok dadekno kekuatan sedeh iku tambah marakno penyakit sing macem-macem ambek ora karuan. Terus nag wes kedaden koyk ngunuku opo sing digawe tomboh? tambah sedeh maneh, nag wes sedeh sing koyok ngunuku yo tambah garai nemen mentale ambek kesehatane. Mangkane nag wes kenek PHK ancene akeh-akeh wong bingung soale ora ngerti kudu golek penggawean nang endi. Padahal sak durung di PHK wong-wong iku asline duwe pengalaman sing wes oleh teko penggaweane kerjo biyen karek dadikno iku maeng dadi usaha mandiri.
wong iku yo macem-macem, ono sing seneng ambek sing jenenge serangga, yo ono sing mangkel  ambek jijik barang nag delok serangga. Nah sing jenege serangga iku maeng opo? sing diarani serangga iku termasuk kewan sing duwe kelompok-kelompok ambek jenis-jenis sing seje-seje, contohne sing paling digetingi ambek gelek dijijiki wong yoiku sing jenenge coro. Nah kewan coro iki ancene nag diwasi iku gilani mergo koyok telek, terus ambune barang yo ora enake pol, mangkane akeh owngsing jijik ambek ora seneng karo kewan iku maeng. Terus ono maneh sak liyane ambu sing ora enak yoiku uyoe iso dadekno pengyakit nang kulit sing kenek uyoe maeng.
Sikap adil iku berarti sikap sing gak abot sebelah dan kudu podo roto. Tapi kudu ditekeno maneh, nek sikap adil sing apik iku kudu berpihak nang wong sing bener dan ngehukum sing salah. Dan iku berlaku nang sopo ae, gak atek ndelok nek iku konco utowo keluarga. Nek sek nduwe kecenderungan gawe mbelani wong sing nduwe kedekatan emosional sing luwe erat karo awak dewe, berarti awak dewe sek durung bersikap adil. Nek misal adekke awak dewe ngelakoni kesalahan, yo ditegur. Nek misal koncone awak dewe tepak, yo dibelo. Pokoke intine bersikap adil iku mihak nang wong sing tepak dan negur wong sing salah, dan iku kudu dilakoni secara objektif.
Modus kejahatan kuwi akeh maceme kaya para penguntit sing nggolek informasi ben bisa ngerampok utawa nyolong barang berharga sing wis diincer suwi banget. Nanging ya uga ana penguntit sing moduse liwat ning ngarep omahe korban lan nyamar dadi warga kanggo ngawasi keamanan sing ana ning omah. Modus kejahatan iki uga ana amarga sifat wong sing terlalu nyolok kaya seneng pamer perhiasan, seneng pamer babagan gawean ning sosial media lan marai iri, uga wong sing ora seneng pamer nanging ya nasibe mung lagi apes amarga wis dadi sasaran. Amarga kuwi, akeh pendapat sing ngomong yen kriminalitas kuwi ya tekane uga saka daya tarike korban lan kesempatan sing gedhe.
Akeh wong nag masi utowo kepetok panganan sing bosok iku jijik, tapi yo ora kabeh wong sing delok panganan bosok iku terus jijik yo ono. Nah sing garai wong jijik iku maeng yo reno-reno, ono sing teko rupane panganan sing bosok iku maeng, ono sing teko warnane, terus ono sing teko ambune barang yo ono. Kabeh iku kan karek wonge ae. Tapi biasane wong sing jijikan iku biasane wonge iku resikan amebk rodok ngalem sing akhire dadekno roso jijik iku mesti metu nang delok perkoro sing rodok jemberi, padal asline yo ora sepiro jemberi. Karek wonge iku maeng pikirane ambek sifate iku maeng piye. Soale bedo uwong iku seje sifat jijike maeng.
Salah siji momen nek lagi preian iku pasti liburan nang ndi ambek keluarga. Tapi nek misal awakmu ngalami mabuk pas perjalanan, iku bakal marakno suasana menyenangkan pas awal berangkat dadi rusak. Sing niat awale seneng-seneng malah kudu ngurusi wong sing mabuk iku mau. Mulai teko ngelereno muntahe iku mau, sampe nenangno kondisi wetenge iku. Gawe awakmu sing sering ngalami mabuk perjalanan, aku nduwe cara gawe ngatasi iku kabeh. Itutono yo. Siji, atur posisi lunggo. Loro, hindari mangan sampe kewaregen sak durunge lungo. Telu, siapno aroma terapi. Papat, konsumsi jajan klitikan utowo permen. Limo, istirahat sing cukup sak durunge lungo. Enem, hindari moco buku utowo dolen hp. Pitu, nggolek udara seger. Terakhir, ngombe obat khusus mabuk perjalanan.
Rasa posesif utawa cemburu sing dhuwur iki micu gelut ning para pasangan, utamane sing uwis rabi. Rasa cemburu iki mesti ana amarga hubungan kuwi wis didasari rasa saling nduweni. Kadhang rasa sing ana kuwi bisa marai hubungan kuat nanging uga marai ora nyaman yen kakean. Cemburu sing awale mung bumbu ning sawijining hubungan iki dadi masalah yen pasangan mulai ora nyaman lan milih wong liyane kanggo golek kenyamanan ning hubungan sing anyar. Iki ora mung berlaku kanggo wong lanang, nanging ya wong wedhok uga bisa selingkuh amarga hubungan sing ora apik iki, ama maneh sing rawan yaiku hubungan karo wong kantor lan kanca sosial media.
Aku tau ngentut pas lagi numpak kendaraan umum. Pas isih SMA kelas 1, aku biasane bali sekolah numpak bis. Ono pas kui, aku durung ngesing selama 3 dino. Soale wingi-wingi, aku sibuk banget, neng sekolaha akeh kegiatan lan neng omah okeh PR sing numpuk. Makane kui aku ora sempet neng kamar mburi terus. Pas lagi numpak bis, wethengku keroso mules tenan. Rasane orep ngising. Pas kui, aku kudu nahan lumayan suwe. Pas tekan halte cerak omah, aku langsung mlayu metu. Nanging saking kebelete, aku sempet ngentut persis sakdurunge metu seko lawan bis. Senadayan aku ora delok ekspresine wong-wong neng jero, aku ngeoro isin banget. Meshti entutku mambu banget pas kui.
Biyen pas isih kuliah aku lan konco-konco sanggar tariku kerep neng luar kota. Sanggarku sok-sok nompo pentas sing diadake neng luar kota malah ono sing tekan luar negeri. Mergo kebutuhan time kui akeh, kostum-kostum dicekel dhewe-dhewe. Dadi kostum kui tanggung jawabe penari. Tau pas kui, sanggarku ono penampilan neng Malaysia. Awak dhewe mangkate transit disik neng Jakarta lagi mabur neng Malaysia. Awak dhewe neng kono mung 3 dino. Bar pentas awak dhewe dolan disik tuku oleh-oleh. Sesok isuke lagi bali. Pas wis neng duwur pesawat kui, konco rupane rodo pucet. Soale, dheweke ninggalke kostum karo alat musik neng bandara. Dheweke wedi diseneni karo ketuane dhewe lan dikon genteni barange sing ilang mau. Sepanjang perjalanan, konco kui lingguhe ora iso tenang.
Numpak transportasi umum kudu ngikuti lan taat aturane. Aturan sing digawe karo pengelola transportasi umum iku wis mesti kanggo kabeh supaya pas numpak ngerasa aman, tentrem, lan damai. Ora oleh sakarepe dhewe nalika numpak transportasi umum amarga kabeh wis ana aturan lan jam e. Misale jam budhal e pesawat jam 2 awan, ya ora oleh nesu yen kari amarga ora budhal luwih awal. Sing numpak pesawat iku ora mung wong siji, nanging wong akeh banget. Dadi ora bisa ngenteni wong siji wae. Yen wis diwenehi aturan babagan jam budale pesawat nanging isih kari ya wis kowe tetep bakal ditinggal karo pesawate.
Dino-dino cerak bakdo kui dalanan mesthi rame. Akeh wong sing lagi mudik. Dheweke arep balik neng kampung supoyo iso ngumpul bareng keluargane. Wis dadi agenda sing rutin, yen pas wayah mudik iki dalanan macet. Yen wis macet, wong-wong kui dadi emosian. Tabiat sing ora sabar kui iso gawe ciloko kangga awake dhewe utowo wong liyo. Supoyo atine, awak dhewe ayem neng dalan. Ono perkoro sing kudu awak dhewe cepake. Sing kesiji, awak dhewe kudu nyiapke ati yen mengko bakal kejebak macet. Sing keloro, apike awak dhewe mangkate ora mepet-mepet bakdo. Alasane supoyo awak dhewe ora kesusu neng dalan. Awak dhewe iso mampir-mampir ngaso dilit neng beberapa titik.
Kamera tersembunyi iku lagi marak banget dan iku onok nang panggon umum ndi ae. Salah siji panggon sing paling akeh dipasangi kamera tersembunyi iku toilet umum. Tujuane iku ben uwong sing masang iku isok ndelok daerah kemaluane uwong sing lagi onok nang toilet iku mau. Sing koyok ngono iku marakno awak dewe wedi dewe sih. Nek wes ngono, awakmu kudu bertindak gawe ngelindungi awakmu dewe. Cara gawe ndeteksi kamera tersembunyi iku ngene. Nganggo hp mu, aktifno Bluetooth, terus deteksi perangkat sing onok nang kono. Nek misal onok perangkat sing jenenge aneh-aneh, berarti toilet iku onok kamera tersembunyine. Nek wes ngono, tutupono sela-sela sing onok nang bilik toilet sing kate mbok nggo, misale bagian mur nang pintu ambek sing onok nang ngisor kloset.
Operasi medis iku berarti butuh dilakoni tindakan bedah. Bedah iku ilmu kesehatan sing fokuse nang penggunaan teknik bedah gawe neliti ambek nyembuhno gangguan kesehatan sing disebabno mergo penyakit utowo cedera sing abot. Bedah iki dilakoni mergo akeh tujuan, koyok ningkatno fungsi awak, merbaiki penampilan fisik, utowo merbaiki bagian awak sing wes rusak utowo ancur. Onok akeh puol tindakan bedah. Tindakan iku mau dibedakno teko sepiro mendesake pembedahan kudu dilakoni, bagian tubuh sing mbutuhno pembedahan, tujuan pembedahan, jumlah sayatan sing dibutuhno, karo alat sing digunakno. Kategori utama teko tindakan bedah iku mulai teko bedah berdasarno pemilihan waktu, bedah berdasarno jenis prosedur, bedah bersadarno bagian awak, bedah berdasarno jenis sayatan, karo bedah berdasarno teknologi utowo peralatan sing dinggo.
Ulan wingi pas aku dolan nang Pare, aku ora sengojo petuk koncoku sing biyen tau sak kelas ambek aku pas SMA. Awitane bocahe iku nablek aku teko guri, terus aku noleh dadake koncoku, yo juelas jumbul lah. Opo maneh konco sak kelas sing rodok parek. Sing garai jumbul maneh kok iso bocahe nang Pare, padah jarene wes kerjo nang Jakarta. Pas tak takoni tibake bocahe kenek PHK gara-gara covid wingi. Nah sing garai jumbul maneh nag bocahe iku rabi oleh wong pare. Terus saiki yo buka usaha dewe warung penyetan ngunuku. Dadi awitane yo jumbule pol, soale moro metu nang guriku padal jarenen sak durunge idul adha ae isek nang jakarta saiki wes nang kono ambek wes rabi sisan.
Bedha karo psikolog, psikiater kuwi psikiater kuwi nangani penyakit jiwa sing luwih kompleks lan mbutuhkahe penaganan medis kaya trauma, OCD, fobia, lan uga gangguan jiwa liyane. Biyasane psikiater iki dadi rujukan terakhir yen psikolog ora bisa nangani. Profesi psikiater iki sing oleh ijin kanggo ngeresepake obat-obatan, cek lab, psikotes, hipnoterapi kanggo pasiyen, lan liyan-liyane amarga kemampuan dasare luwih saka sinau babakan mental lan tingkah laku. Psikiater iki uga ana sing njupuk sertifikasi liyane kaya psikiater adiksi kanggo terapi obat-obatan terlarang, forensik, psikiatri anak, psikiatri remaja,  lan psikosomatis. Psikiater iki akar profesine dokter, bedha karo psikolog sing sekolahe ning bidang psikologi.
Salah siji sing awak dhewe wedeke pas lagi ono neng panggon asing kui, awak dhewe wedi kesasar. Ben ora kesasar, awak dhewe iso ngelakoke iki. Sing kesiji, awak dhewe ngejak wong sing ngerti jobo jero daerah sing awak dhewe anggep asing kuwi utowo awak dhewe iso nyewo pemandu. Sing keloro, awak dhewe kudu masthike yen HP ono batune terus lan ono kuota internete supoyo awak dhewe iso nganggo aplikasi Google Maps utowo sak jenise. Sing ketelu, awak dhewe iso takon wong-wong neng dalan. Yen awak dhewe nakoni kanggo coro sing apik, mesthi wong-wonge kui gelem ngewangi awak dhewe golek dalan.
Saban ana wong nduwe gawe kaya resepsinan, tanggapan dangdut, lan uga pasar malem, sing jenenge sampah iki mesti dadi masalah cilik sing banjur dadi gedhe. Kurange panggon pembuangan sampah kadhang uga marai wong males yen kudu nggawa sampah mrana-mrene. Wong sing lagi bakulan uga kadhang nggawa keranjang kanggo sampah dhewe, kadhang ya uga mbuwang sembarangan. Babagan iki pancen ora nyenengake amarga bisa ngerusak hawa kesenengan ning panggon dolanan umum kaya pasar malem utawa ngurangi kesenengane hajatan. Amarga kuwi, awake kudu sadar marang kebersihan ning ngendi wae, utamane ning panggonan sing rame ben ora dadi beban kanggo petugas lan masyarakat liyane.
Salah siji emosi sing paling sering dirasakno ambek menungso iku marah. Marah iku salah siji emosi sing normal, tapi tetep onok batesane tutuk ndi marah sing normal iku. Marah sing normal iku biasane mergo onok sing nggoroi disikan. Gak mungkin uwong iku bakal marah tanpa alesan, kecuali nek wong iku nduwe gangguan kejiwaan khusus. Dan gak onok uwong sing seneng digoroi, termasuk awak dewe kabeh. Kabeh menungso iku pingine ndalani urip adem ayem. Nek sampe onok sing ngeriwuki, pasti bakal ngeroso gak nyaman terus ujung-ujunge isok marah. Nek awakmu gak gelem marah-marah, ojok atek nggolek perkoro disikan nang wong liyo.
Dhek jaman saiki akeh banget wong sing ujug-ujug ngedum hadiah. Kayata misale nggawe lomba ana ing internet utawa sing biasa diceluk giveaway. Nalika gelek oleh hadiah kadhang nggarai kaget lan bingung apa sing dadi faktor x sing nunjang iki. Yen melu golek hadiah teka internet ora gur ngandalna babagan teknik supaya bisa menang kayata melui carane, sarat-sarate, lan sapanunggale. Nanging mesti uga ana babagan liya sing dadi  faktor x awak bisa gampang menang. Salah sijine yaiku donga marang Gusti. Iki uga bisa nggawe hoki supaya bisa gampang oleh hadiah apa maneh hadiah sing ana ing internet iku. Nyedhak marang Gusti iku penting supaya tansah digampangake kanggo nggayut apa sing dipengeni.
Telono sing moro-moro suwek iku ancene iso dadekno perkoro sing ancene ngisin-ngisini wong. Mangkane nag ono wong sing ngalami perkoro iki mesti plengah-plengeh mergo isine megilan. Nah sing garai wong iku maeng isin yo ora mok mergo telono sing moro-moro suwek tok, tapi yo mergo barang sing ono sak burine terlono iku maeng sing bakal iso marakno roso sing isine megilan maeng. Mangkane nag ate nang endi-endi iku kudu didelok disek telonone, ben ora ono perkoro sing marakno ngisin-ngisine koyok iku maeng kedaden. Opo maneh nag kedadeane maeng nang ngarepe wong akeh yo tambah ngisine wong. Ambek jelas dadi guyonan wong akeh.
Nalika anak kui ngelakoke kesalahan, awak dhewe ojo langsung nyeneni. Mungkin, maksude awak dhewe nyeneni kui ben anak kui ngerti kesalahane lan supoyo gawe mental anak luwih kuat. Nanging, awak dhewe kudu iling yen pengalaman anak kui ora seakeh awak dhewe sing wis gedhe. Dheweke ora ngerti mesthi ngopo yen arep dilakoke. Wedine kui yen anak kekerepen diseneni, anak bakal dadi wong sing wegah dikritik utowo wong sing wong sing wedi jajal opo-opo. Padahal, loro kemampuan kui penting kanggo bekel dheweke urip neng masyarakat. Dheweke kudu terbuka karo wong-wong sing kritik lan uga dhewe kudu wani jupuk resiko supoyo iso sukses.
Janji iku kudu ditepati yen ora gelem ketikung karo wong liya. Iki wis tak alami dhewe nalika aku duweni pacar. Aku wis janji kanggo ngelamar pacarku iku mau ing dina ulang taune. Nanging aku isih ngerasa donyaku kurang lan aku wedi ora bisa nggawe pacarku seneng nalika urip karo aku. Akhire aku mung bisa janji terus kanggo ngelamar lan ora gek ndang dibuktikake karo tindakan. Akhire pacarku dilamar dhisik karo wong liya lan aku mung bisa getun. Getun banget nganti aku wis putus asa. Mula yen duwe janji gek ndang ditepati supaya ora perlu ngerasakake getun ing mburi kaya aku.
Nag roso wedi polahe dewean iku asline teko pikirane dewe polahe asline nang pinggir-pinggire kan yo ono uwong. Nah pikiran sing rumongso dewe maeng nag iso kudune diilangno soale iso dadekno wedi karepe dewe terus nag ono suoro-suoro sing asline wajar maleh dadi koyok suoro sing medeni ambek sereme megilan padal iku yo  mok suorane barat sing nang duwur omah utowo suorone tikus ambek curut ae dianggep suorone gendruwo. Yo ancene pikiran sing iso dadekno wedi polahe dewean iki maeng ancene apik terus kudune nang diubah carane mikir sing koyok ngunu ben ora ketalep sampek gede. Terus nag iso diganti ambek pikiran sing positive soale iso dadekno perkoro apik.
Ning ndesa, tugase bidan kuwi abot banget amarga sak liyane nulung wong sing arep lairan lan proses ngandung, bidan desa iki uga kudu bisa ngadakake kampanye babagan program Keluarga Berencara. Program iki bisa neken angka kelairan sing ora terkendali lan bisa ngaruh ning kesehatan ekonomi sing ana ning Indonesia. Biyasane wong sing ana  ning desa gampang kaget amarga ora ngerencanakake arep duwe anak. Kamangka butuh fasilitas sing lengkap lan ana kerja sama saka pemerintah ben program iki bisa lancar. Amarga meteng sing ora direncanakake iki bisa dadi salah siji alesan beban negara tambah akeh lan tambah nyusahake kanggo lingkungan masyarakat.
Jenis bullying iku onok macem-macem, salah sijine iku cyberbullying. Cyberbullying iku nge-bully sing nganggo teknologi digital. Biasane bullying jenis iki kedaden nang media sosial, platform chatting, dan liyane maneh. Cyberbullying iku perilaku sing dilakoni terus-terusan sing tujuane gawe meden medeni korban, marakno korban ngeroso marah, utowo ngisin ngisini korban sasaran iku mau. Contoh perilaku cyberbullying iku mulai teko nyebarno hoax tentang korban, nge-posting foto sing isok ngisin ngisini korban, ngirim pesan utowo anceman sing marakno korban keweden, nulis komentar sing ngelarakno ati, trolling, ngucilno teko grup pertemanan, mbajak akun korban terus ngelakoni hal-hal sing elek nganggo akun e korban, dan sek akeh maneh contoh liyane.
Trauma pas cilik iki ya dialami karo Riki. Pas isih cilik, Riki tau numpak motor karo bapake, nanging riki dibonceng ning ngararep lan ora nganggo helm. Sak durunge kuwi ya Riki lan bapake numpak motor kaya biyasane. Nanging pas ning penggokan, ana motor gedhe sing numpake ora aturan amarga sing numpak lagi mabuk. Motor gedhe kuwi nyenggol motore Riki lan marai Riki karo bapake tibo. Riki lan bapake beset-beset, nanging amarga Riki ora nggawe helm, alise Riki tatu lan kudu dijahit. Kamangka saiki wis gedhe, dekne wedi yen numpak motor ora nganggo helm lan mesti ndredeg ketemu motor gedhe lan wedi kesenggol.
Penghinaan fisik ning Indonesia iki ana hukum sing bisa ngelarang kuwi, yaiku Pasal 310 ayat (1) Kitab Undang-Undang Hukum Pidana. Ning pasal iki dibahas yen sapa wae sing nyerang wong saka fisik kanthi kehormatane, bisa diganjar pidana 9 sasi kunjara. Saka pasal iki uga dibahas yen ana dendane yaiku Rp4.500,00 kanthi  Rp4.500.000. Miturut pasal iki, ngece secara pidana iki sing nganthi marai korbane iki dilecehake, ilang harga diri lan kinurmatan, lan uga rusak jenenge ning masyarakat. Kamangka yen wong ora trima marang lecehan fisik saka wong liya, pasal iki bisa digunakake kanggo dasar hukum ben pergaulan tetep aman lan kejaga.
Diincim kui mesthi rasane medeni. Ora ono wong sing gelem diincim karo sopo wae. Ono wong sing ngincim bakal nyebarke aibe awak dhewe yen ora nuruti opo sing diomongi utowo dikon wong sing ngincim kui. Supoyo, awak dhewe iso ngindari jenis inciman sing koyo ngono, ono beberapa hal sing iso awak dhewe lakoke. Sing kesiji, awak dhewe ojo akeh cerito karo wong-wong, opo meneh sing diciritoni kui perkoro sing sensitif lan sebenere wis dadi ranah privasine awak dhewe. Sing keloro, awak dhewe iso biasane akeh meneng. Ojo opo-opo sing awak dhewe rasake kui kudu diceritake neng wong liyo. Sing ketelu, awak dhewe kudu milih sopo-sopo wae sing iso awak dhewe jak kanggo cerito.
Zudin wes suwe banget ngeluh perkoro untune sing lara. Mergo wes suwe banget dan gak ndang waras, akhire de’e berangkat nang dokter untu. Pas diperikso, dadakno wes numbuh gigi bungsu nang mburi dan kudu dioperasi ben gak tambah lara. Zudin sing krungu kata operasi langsung ketar-ketir, tapi ambek doktere ditenangno dan diyakino nek operasi iki gak bakal lara. Tapi Zudin tetep wedi. Jenenge operasi, yo medeni. Doktere takon, mending operasi opo nahan lara untu iku. Akhire diputusno nek Zudin bakal lanjut dioperasi. Pas hari-H ne, de’e tambah ketar ketir. Tapi ambek doktere terus ditenangno sampe akhire Zudin dibius. Buru pas marine dibius, Zudin ngeroso rodo tenang sitik mergo wes gak keroso opo-opo. Operasi berjalan dengan lancar dan gak onok pendarahan.
Koncoku taku keweden ambek sing jenenge asu polahe deke mlayu nang pojokan sekolahan. Asu iku gedene pol, terus ono ulune sing jembrok-jembrok koyok singo ngunu nang gulune. Terus warnai barang yo medeni plek koyok singo. Nah sing garai deke keweden yoiku deke iku ora iso lapo-lapo soale ono nang pojokan tok. Nah asu iku co ngunu melet-melet terus, koyok kudu nyokot deke. Aku sing nang duwur tingkat terus mlayu nang akademik kondo nang pak guru. Soale asu iku kan gone wong, terus nag tak tumbuk gowo boto terus ora kenek tambah koncoku sing loro. Dadi pilihat iku sing paling apik. Terus koncoku sing wes keweden ketok dromos ambek raine abange polk.
Saiki akeh wong sing bingung nag pas mlaku moro-moro reme blong. Nah ngunu maeng mergane reme sepda iku ora tae dicek mok digowa-gawe tok. Mangkane kabeh wong bengkel mesti nyaranno wong sing ate mlaku adoh iku dikongkon ngecek reme ben aman. Nah sing disarano ngecek yaiku sing awitan teko kampase rem isek kantel opo wes entek. Nag wes entek yo nang diganti soale nag ora diganti biasane ngunci ambek ora iso balik. Terus dicocokno jeruni rem iku maeng ambek gayae sikile ngerem enake koyok opo, nag semisal iku ora cocok biasane wong sing gawe mesti rodok kewoan nag gawe. Iku maeng carane ben reme ora blong sing disaranno ambek wong bengkel ben ora kedadean rem blong.
Dian kuwi salah siji bocah sing ana ning kosku lan seneng banget reresik lan jijikan. Ing sawijining dina, Dian iki muring-muring lan teka menyang kamarku. Dekne sambat yen ngambu ambu ora enak saka salah siji kamar ning pojokan. Ambune kuwi nganthi ngganggu menyang kamare Dian. Pas digoleki, mambune jebul saka kamar bocah kos anyar. Jare ditinggal bali menyang Purworejo wis seminggu iki. Amarga ora nyaman, Dian lan aku ngundang Pak Timo, penjaga kos, kanggo mbuka kamar. Pas mbuka kamare nganggo kunci cadanga, aku lan Dian rasane arep semaput lan mlukok amarga kamare akeh sampah, kebak lan nggunung kaya ning TPA.
Ono sing percoyo keberuntungan kui iso dientoke benda-benda tertentu. Koyo pas taneman gelombang cinta sing diisuke iso datengke rejeki. Regone tekan larang banget taneman kuwi. Senadyan, taneman kui mung taneman biasa sing disik akeh tumbuh neng makam-makam. Iya, kui dadi gawe untung kanggo bakule nanging dudu sing tuku taneman kui. Ono sing gatuke keberuntungan karo ongko-ongko. Padahal, ongko kui ya mung ongko, ora duwe kuasa opo-opo kanggo ngubah takdire awak dhewe utowo ngewehi rejeki marang awak dhewe. Awak dhewe kudune mung percoyo sing ngekei awak dhewe rejeki kui mung Gusti Allah. Lan opo wing sing kedadean neng donyo iki wis sesuai karo takdir.
Iki taun sing keloro Intan ana ning Jerman amarga sekolah. Intan wis ora wedi kaya pas taun pertama. Babagan sing diwedeni Intan yaiku wedi dewean, wedi ora bisa ngomong, lan uga wedi kesasar amarga iki panggoanan sing Intan ora tau weruh. Untunge ana warga Indonesia sing ning Jerman lan uga nulungi Intan ben ora kesasar ning Jerman. Wong iki uga ngewenehi bantuan kanggo Intan ning sasi kesiji amarga Intan kuwi bocah sing sregep lan apikan. Kamangka, Intan wis ora kuatir. Saiki Intan malah wis cedhak lan wis akrab karo para warga lan kanca saka bedha negara uga wis melu mandhu para pelajar Indonesia sing ning Jerman.
Nag ancene duwe utang akeh, terus kuwatir konangan wong akeh mergo nag konangan iku mesti dadekno roso isine wong sing utang maeng yo gagih nang disaor kampung durung konangan wong liyo. Masio padal utang akeh iku yo ora masalah kejobo nag ancene wong sing utang iku maeng wong sugeh terus bangkrut polahe kenek perkoro terus akhire utang iku lagek isin. Yo sak jane yo ora atek isin, mergo sing jenenge utang iku kan ora perkoro sing elek, tapi ancene perkoro sing wes umum kedaden nang uripe menungso. Dadi nag duwe utang gede utowo cilik yo gagik nang disauri ben ora sampek marakno isin nang ati. Terus wong sing ngutangi barang kan dadi percoyo.
Rem motor ora pakem opo meneh tekan blong kui mimpi paling elek kanggo kabeh sing dadi pengendara montor. Kabeh medan dalan kui ora apik kanggo montor sing ora iso ngerem bener. Nanging menurutku, sing paling medeni kui medan dalan sing koyo neng pegunungan. Dalane kui akeh sing munggah midun. Sudut dalane kui uga ekstrem banget, iso landai lan iso terjal. Yen pas lagi munggah, awak dhewe iso kejungkal memburi yen ora duwe rem sing pakem. Yen lagi midun, kendaraane dhewe iso mlaku cepet banget lan dadi ora iso awak dhewe kendalike. Sing marake luwih medeni kui, neng samping dalan gunung kui mesthi ketemu jurang.
Museum kuwi dadi salah siji panggon kanggo nyimpen peninggalan sing ditemokake para ilmuwan lan para ahli sejarah. Ning museum iki uga ana prosedur sing kudu dilakoni sak durunge hasil temuan kuwi dipajang lan dipamerake marang masyarakat uga dadi salah siji sarana kanggo sinau. Barang sing arep dipajang ning museum iki kudu diresiki miturut prosedure dhewe-dhewe kaya misale barang logam kudu diumbah kanthi resik lan diilangi karat sing bisa ngurangi informasi sing ana ning barang kuwi. Banjur kaping loro yaiku neliti babagan identitas sing ana ning barang kuwi. Kaping telu, identitas sing dibutuhake kudu ditulis kanggo informasi ning bagian pajangan museum.
Penggawean sing dijupuk karo wong kuwi pancen ora penak lan kadhang marai mangkel. Babagan iki bisa dadi salah siji alesan kenapa akeh para bos ning kantor murka yen ana pegawene sing kurang koordinasi babagan pembagian kerja. Kanggo para karyawan, tumpang lan tindihe gaweyan iki bisa marai gelut lan bisa marai iri uga prasangka yen ana tujuan sing ala, misal kanggo golek perhatian uga banjur marai elek marang gaweyan wong liya. Wong sing kaya ngene, luwih becik ora usah digawe mumet. Kamangka, ayo awak dhewe kerja sing temenanan lan uga dadi karyawan sing jujur lan ora seneng golek perhatian nggarap gaweyan wong sing wis dibagi kuwi.
Trauma pas jaman cilik kuwi kadang ora amarga tiba utawa kecelakaan lan kelangan barang. Nanging trauma kuwi bisa saka tindak tuture lan tingkah laku wong tuwa marang anak. Ana bocah sing didikane keras, uga ana sing didikane alus. Kanggo bocah sing didikane keras iki bisa dadi sawijining bumerang yen wong tuwane wis kelewat bates. Anak-anake bisa dadi trauma lan angel njupuk keputusan ning wayah dibutuhake amarga wong tuwane sing terlalu ngewenehi batesan. Trauma kuwi bakal makin gedhe yen wong tuwane wani main fisik. Anak-anake bakal digedekake ning lingkungan sing keras lan gampang nyimpen dendam marang wong tuwa lan wong sing ning sekitare.
Dopamin yaiku salah siji hormon sing ngaruh marang emosi. Sing ngasilake hormon iki yaiku bagian organ sing arane hipotalamus. Gunane yaiku dadi neurotransmiter uga nduwe pengaruh kanggo awak lan utek. Hormon iki senyawa kimia organik saka jenis katekolamin lan fenetilamina. Senyawa iki bisa dipindah lan diolah ning otak lan ginjal liwat gugus karboksil saka senyawa prekursor L-DOPA. Ning kabeh jenis kewan kalebu menungsa, hormon iki ditemokake ning jero jalur saraf lan bisa ngendalikake kegiyatan sing dilakoni menungsa. Gangguan hormon iki bisa marai parkinson dan emosi sing ora stabil, kamangka bisa nesu-nesu tanpa sebab lan bisa marai perhatian ora fokus uga tansah grisiken.
Pas dolan nang salah sijine mal sing ono nang kota Pahlawan. Koncoku iku moro-moro pengen nang jeding, nah aku mok nyudohno panggonane tok tapi ora pengen ngeterno. Pas deke nang kono, moro akeh wong wedok sing ngeteni deke nang joboh. Ambek rodok isin bocahe yo langsung malku banter ambek ngomong nang aku nag deke salah mlebu jeding. Nah aku sing ngerti yo mok guyu tok. Tapi deke sing kisinen yo bingung ora karoan polahe iku nang mal sing lumayan gede. Akhire deke langsung ngejak metu teko mal maeng soale wes kadung kisine ambek dadekno wong wedok-wedok maeng antri dowo. Terus pas wes tutuk jobo bocahe ngomong nag deke temen-temen isine pol.
Mimpi pas turu iku hal sing normal dan pasti tau dialami ambek kabeh uwong. Dan ben ngimpi iku onok artine dewe. Salah siji jenis ngimpi sing nduwe arti iku lungo nang panggon asing. Dalan-dalan iku wes pasti nyenengno, tapi nek lungone nang panggon asing iku durung tentu nyenengno. Dadakno, artine ngimpi lungo nang panggon asing iku onok kaitane karo kondisi mental. Ngimpi sing koyok ngene iku nandakno nek kondisi mental iki mau lagi gak kenopo kenopo. Biasane isok mergo pegel utowo sumpek ambek rutinitas sing biasa dilakoni, utowo sisan lagi stres banget mergo ngeroso nduwe beban sing durung isok diungkapno.
Aku seneng mangan neng warung-warung sing ono neng pinggiran dalan. Nek aku mangan bareng karo konco-koncoku, awak dhewe biasane mangan koyo neng pecel lelenan utowo sego goreng sing ono neng pinggir dalan cerak kampus. Rasane enak lan regone murah. Nanging sing dadi masalah kanggo aku kui perkoror karesikane. Aku sok jijik sak ben delok sampah panganane kui numpuk. Biasane kan warung neng pinggir dalan kui pawone kan ketok. Dadi awak dhewe iso delok sampah-sampahe bekas wong-wong sing bar mangan neng kono. Ora kuwat aku, delok sego lan cabe-cabe sing ono neng endi-endi. Senadyan ambune ora patio nyegrak, naning mergo neng pikiranku kui wis gilane, aku dadi pengen mukok dhewe.
Seko peristiwa 98 kui awak dhewe nganggep wong sing seko etnis Tionghoa kui elek. Pancen bener yen etnis kui sing nguasai sebagian besar perekonomian neng Indonesia, nanging kui dudu alsaen sing pas kanggo benci etnis Tionghoa kui. Awak dhewe uga kudu ngerti yen ora kebah wong sing etnis Tionghoa kui sing nguasai sumber daya utowo kekayaan Indonesia. Akeh etnis Tionghoa kui sing apik lan ora koyo sing awak dhewe bayangke. Sak walike uga ono sing awak dhewe anggap bumi putera nanging kelakuane kui bejat koyo sing awak dhewe bayangke neng etnis Tionghoa kui. Intine wong sing bejat kui bejat wae, ora ono hubungane karo sukune.
Wes gak dadi hal sing ngagetno nek rem blong iku dadi penyebab kecelakaan paling akeh sing kedaden nang dalanan. Di antara akehe jenis kendaraan, bus gede ambek truk gede iku sing paling sering terlibat nang kecelakaan sing dimarakno rem blong. Onok rong penyebab sing marakno truk ambek bus iku sering ngalami rem blong. Siji, beban sing ngeluweni batas maksimal. Tambah abot beban sing digowo kendaraan, tambah abot sisan kerjone rem iku mau gawe nahan cakram rem. Loro, gak tau diramut. Kendaraan gede koyok ngono iku ancen marakno males gawe dicek soale angel dan ruwet. Tapi mbasio ngono, pengecekan mesin rutin iku kudu tetep dilakoni ben gak terjadi kerusakan mesin sing marakno rem blong.
Pas disik jaman-jaman isih sekolah, aku kerep gowo bekel kanggo dipangan awan-awan. Sing nyepake bekel kui, biasane budheku. Nanging pas budhe lagi ora sempet, ibuku uga kerep gaweke bekel kui. Bekel sing digawe budhe lan ibuku kui enak-enak. Aku doyan kabeh opo wae sing mbakyu lan adine kui gawe. Aku arep ora tau komplen kecuali pisan. Soale tau isinan seko bekele kui kecampur. Segone kecampur karo sop suwe banget mergo plastike bocor lan gawe segone soyo lemes. Terus lawuh-lawuhe uga keudek neng jero wadahe. Pas arep tak pangan kui, aku ngeroso rodo jijik lan rasane dadi aneh banget. Akhire, pangane kui ora tak enteke.
Kudune nek wes kulino presentasi nang ngarep kelas iku, gak bakalan ndredeg maneh nek kate ngadakno seminar hasil skripsi. Kudune ngono kan? Tapi iku gak berlaku gawe Rani. Kudune sak jam maneh de’e kudu melbu ruangan seminar gawe nyampaino hasil skripsine de’e. Tapi de’e sek ndekem nang kantor admin saking ndredeg e. Rasane de’e gak pingin metu soale wedi ngelakoni kesalahan sing engkok bakal ngaruh nang penilaian skripsine. Durung maneh nek engkok diserang karo konco-koncone ambek pertanyaan sing muacem-macem, de’e wedi gak isok njawab. Tangane gak isok mandek tremor. Malah saiki wes anyep terus teles. Admin sing njogo kantor iku mek isok nyemangati Rani ben arek iku gak ndredeg nemen dan dungakno ben seminar hasil skripsine Rani isok lancar.
Ngomonge pak ambek guru-guruku ngaji biyen iku ngongkon ambek nganjurno nag dolan sing sekirane panggonan iku rodok samun utowo sepi iku ati-ati soale biasane iku ono setane. Dlalah pas liwat alas mojosemi aku ambek koncoku ketok klebat-klebat putih nag pinggir jembatan terus rambuti dowone megilan anjok lemoh. Nah koncoku sing wes keweden ora wani masi motone ditutupi ambek tangane terus ngongkon aku gas montor sing banter. Terus sak marine lewat kono aku eleng anjurane wong tuwek, nag awakmu iku jumbul utowo keweden, iku dikongkon ngombe, dadi aku mampir marung kelontong sing ancene parek ambek pasar terus tuku banyu. Terus koncoku maeng isek rodok gemeter.
Pakdheku ora seneng iwak amarga amis. Jare lek mambu amis kuwi golongan iwak sing ora seger lan marai selera mangan. Jare ibuku, pakdheku pas awal urip ning Palembang, lagi keluwen banjur tuku pempek. Pakdheku ora ngerti yen pempek kuwi digawe saka iwak amarga pakdheku mikir yen pempek kuwi digawe saka kanji thok kaya cilok sing ana ning Bandung. Pas pertama nyicipi, pakdeku langsung muntah-muntah amarga jare rasane aneh lan mambune amis amarga pempek iki digawe saka iwak. Ditambah rasa kuahe sing kecut, legi, lan uga pedhes, pakdheku ngerasa ora cocok karo rasane. Banjur wiwit kuwi, pakdheku saya ora seneng karo ambune iwak.
Gundul pringis yaiku salah siji mitos sing ana ning tlatah Jawa. Senajan arane lucu, gundul pringis iki uga medeni lan marai wong kaget, keweden kanthi awake adhem panas. Mitos gundul pringis iki uga diarani ndas kluntung ning wilayah Jawa Timur. Gundul pringis iki asale saka wong kang ngelmu kanggo oleh kesaktian, nanging ilmu kuwi malah mbalik nyerang marang wong kuwi. Ana uga sing ngomong yen gundul pringis iki setan saka pribumi sing sirahe dipancung karo tentara Jepang. Gundul pringis iki bentuke kaya ndas sing ngglundung lan yen teka, mesti ana swara kaya klapa ceblok. Banjur yen klapa kuwi dijupuk, ndas iki malah mringis medeni.
Aku disik ketompo neng jurusan Sastra Indonesia neng Universitas Gadjah Mada kui iso diarani bejo. Soale, aku mlebu jurusan kui anggo jalur undangan. Emang, bijiku pas SMA kui lumayan apik lan kerep entuk ranking duwur. Nanging, bodone aku, aku ora nyepake sinau opo-opo kanggo melu jalur ujian utowo SBMPTN. Aku wis koyo percoyo banget karo bijike. Padahal yen aku ra ketempo jurusan sing saiki jenenge berubah dadi Bahasa dan Sastra Indonesia lewat jalur SNMPTN kui, aku bakal mumet golek panggon kuliah. Bejo banget aku ketompo kui. Lan aku uga ora ngeroso getun wis milih salah siji jurusan neng Fakultasi Ilmu Budaya kui.
Pangan sing ambune amis kui marake aku ora napsu mangan. Makane kui, aku angel banget mangan iwak. Iwak sing ambune isih amis kui menurutku koyo iwake isih urip. Neng pikiranku kui, olahan iwak sing isih mambu amis kui durung mateng. Aku ora gelem mangan iwak sing isih urip utowo sing isih mentah. Ora kudu mangan iwak sing amis, kanggo aku ilang napsu mangane. Aku ngambu amis wae neng cerak-cerak panggonku mangan, napsu manganku uga wis iso ilang. Opo meneh, yen aku ngerti seko endi asal ambu amise kui. Iso-iso aku ora mangan blas pas kui. Aku lagi iso mangan pas ambune kui ilang.
Iki taun pertama Yuni kerja dadi guru bimbingan konseling ning salah siji SMP swasta ning kabupaten. Dekne kaget amarga ning sekolah kuwi isih akeh adhi kelas sing dimusuhi lan seneng dikerjani karo kakak kelase kanthi trauma lan ora mlebu sekolah. Wis kaping bolak-balik para siswa sing ngelakoni perundungan ning sekolah kuwi ditegur lan oleh hukuman skors. Yuni wis kaping piro wae ngelakoni mediasi marang pelaku lan korban. Yuni sering nemu yen para korban iki trauma, keweden, lan kanthi ora mlebu sekolah. Sing paling marai Yuni mangkel kuwi akeh wong tuwa pelaku kuwi sing mbelani anake padahal korban kuwi dadi trauma lan depresi.
Nek awakmu lagi terjebak ndek hubungan abusif dan awakmu mesti dadi korban pasanganmu, berarti wes wayahe gawe lepas teko lingkaran setan iku mau dan njaluk bantuan nang konco utowo keluargamu. Nek perlu, awakmu kudu isok lepas sepenuhe teko uwong sing koyok ngono. Wong sing wes nduwe kebiasaan main tangan, sampe kapan ae gak bakal isok ilang. Onok cara gawe ngadepi pasangan sing nduwe kebiasaan main tangan. Siji, sadarono nek awakmu iku berharga dan gak berhak gawe disakiti koyok ngene. Loro, bersikap sing teges. Telu, njaluk dukungan teko kabeh keluarga ambek koncomu. Papat, njaluk tolong nang tenaga ahli. Terakhir, nek wes mentok, lapor nang pihak kepolisian.
Kadhang akeh banget pengalaman sing nyenengake nanging ora bisa kerekam amarga bingung. Arep difoto ya ora ana pemandangan sing menarik. Ana cara sing bisa ngatasi kuwi yaiku lewat nulis blog utawa nulis artikel sing bisa diwaca online. Cara iki menarik amarga bisa dadi sarana latihan nulis lan eksplorasi gaya komunikasi liwat tulisan. Blog iki bisa ditulis ning blogspot, tumblr, medium, utawa wordpress. Media sing paling umum yaiku wordpress amarga gratis lan tata panggone apik. Uga wordpress nyediakake layanan maksimal lan bisa nyimpen tulisan ning blog publik supaya bisa diwaca wong akeh. Cara edit ning wordpress ya gampang miturut instruksine lan ngeklik tulisan sing dikarepake.
Keragaman nang Indonesia iku kudune isok memperkaya kebudayaan nasional ambek memperluas wawasan. Sayange, wong Indonesia iki sek nganggep ras e dewe iku luwe superior teko sing liyane sing marakno muncul istilah rasisme. Ndelok fisik seng bedo sitik teko awake dewe, pasti roto-roto wes podo rasis dang ngenyek wong iku. Onok cara cek rasisme iki isok dicegah. Siji, ngembangno wawasan ambek kompetensi personal karo sosial. Loro, ngembangno kesadaran ambek sensitifitas bermasyarakat. Telu, nrimo perbedaan. Papat, ningkatno integritas sosial kelompok. Limo, ningkatno kesamaan kesempatan. Enem, ngekeki fasilitas perubahan-perubahan kebijakan sing ngakomodir kabeh kelompok. Enem cara pencegahan iku kudu dilakoni nang seluruh daerah ndek Indonesia.
Perbedaan selera mangan kuwi pancen ana ning kabeh daerah. Ana sing seneng gajih senajan ambune amis lan uga rasane njangget ning ilat. Nanging ya bisa dinikmati kanthi disedhot balungane. Akeh wong sing ora sependapat banjur ngece wong sing seneng mangan gajih iki. Ana sing ngomong yen gajih marai mambu ning awak, nanging ya uga ana sing ngomong yen gajih iki dudu panganan sing kudune dipangan amarga ambune marai mumet. Sing kudu digatekake yaiku cara nyampekake pendapat iki, yen bisa ya disimpen. Ana wong sing gelut amarga ora bisa ngeregani selera wong liya sing mangan bareng dekne, padahal kuliner kuwi enak lan ora enake uga relatif.
Aku wis suwe banget ora ketemu konco lawasku sing neng Bogor. Aku wis ora ketemu konco-konco kui sekitar 7 taun. Pas aku lagi neng Bogor, koncoku kui kerep lagi neng luar kota dadine awak dhewe kui pancen angel ketemu. Pas kui, aku lagi mlayu neng Lapangan Sempur cerak omahku. Pas aku lagi leren neng pinggiran, aku koyo delok koncoku biyen, Aldi. Wonge kui duwur, rambute keriting, lan ngaggo kocomoto. Ah ora mungkin, mungkin aku salah delok. Aku lanjut mlayu meneh. Ora sengaja aku denger wonge kui guyu. Kok swarane mirip banget koyo konco sing tak maksud mau. Ah paling mung perasaanku. Terus aku lanjut wae, mlayu wae. Tekan aku balik, aku isih ragu neng kui Aldi tenanan opo ora.
Kabeh uwong mesti duwe pemikiran sing bedo-bedo ambek sing jenenge pengalaman sing paling elek nag uripe. Soale kabeh wong yo duwe pengalaman urip sing seje-seje pas ngalami pengalaman elek iku maeng. Mangkane ono sing duwe pemikiran nag pengalaman elek nang urip iku perlu ben nag masa depan iku wes ngerti carane ngadepi perkoro sing dadekno pengelaman urip sing elek maeng. Lah tapi yo ono ae sing ngarani ambek duwe pemikiran ang pengalaman elek nag urip iku gak usa ono, nag pengen belajar nagdepi perkoro sing koyok ngunu cukup belajar teko wong sing tau ngalami ae soale ora kabeh wong iso noto atine ambek pikirane gawe ngadepi iku maeng.
Colorism iki akeh banget dikaitno karo rasisme, padahal iku rong hal sing bedo. Colorism iku diskriminasi wergo warna kulit. Colorism iki isok kedaden ndek sesama ras sing ngeroso werno kulite luwe superior. Biasane sing sering kedaden iku wong sing nduwe kulit ireng iku dadi korban colorism teko wong sing kulite putih. Nang Indonesia, tambah terang kulitmu, bakal duwur privillege sing dientokno. Hal iki isok kedaden nang ndi ae, mulai teko sekolah sampe nang kantor. Kadangan sisan, ndek pirang negara sing tingkat colorism e duwur, werno kulit iki isok nentuko status sosial e wong. Wong sing putih dianggep superior, dan wong sing nduwe kulit ireng dianggep dadi wong-wong kelas bawah.
Pasar kui pancen akeh ambu-ambu sing ora anak. Salah sijine mambu amis sing biasane ditoke karo khewan-khewan sing wis mati, koyo iwa, pithik, lan sapi. Ambune kui ora mungkin ilang, nanging awak dhewe iso ngelakoke sesuautu supoyo awak dhewe ora patio ngambu amis mau. Sing kesiji, awak dhewe iso nganggo masket sak ben arep mlebu pasar. Sing keloro, awak dhewe iso ngango parfum sing akeh. Awak dhewe iso nganggo parfum sing harume rodo nyegrak. Parfume mau iso awak dhewe semprot neng bagian-bagian sing cerak irung. Sing ketelu, awak dhewe wis ngedaftar seko opo wae sing awak dhewe arep tuku. Dadi awak dhewe ora perlu suwi-suwi neng jero pasar.
Ora kabeh wong iku apikan karo wong liya. Kadang ana wong sing jahat karo wong liya. Kaya kasus sing ana ing Jogja. Akeh banget kedadean klitih sing nggarai wong wedi kabeh nalika metu omah. Ana cara supaya terhindar teka wong jahat sing meh nggepuk awakdhewe. Kaping siji, yen ana wong sing seneng nggepuk kene aja lali kanggo diwenehi pituduh. Nggepuk wong iku kadang nggarai lara banget. Aja nganti tindakane iku nggawe rugi wong liya. Kaping pindho, ngadoh wae saka wong sing senengane nggepuk kene utawa jahat karo kene. Sing terakhir yaiku kudu jaga-jaga kanggo sinau bela diri sisan supaya bisa mbela awake dhewe.
Kabeh kutha gedhe sing ana ing Indonesia ora bisa ucul lan bebas saka macet. Iki amarga volume kendaraan sing sayah suwi sayah akeh banget. Mulane ya aja kaget yen meh kabeh kutha macet. Sing bisa dilakokae nalika macet yaiku pasrah wae apa maneh yen kejebak macet sing dawa banget. Nanging bisa nggawe tindakan preventif kanggo nyepakake panganan ana ing montor kanggo cemilan pas macet. Saliyane iku uga bisa golek dalan liyane supaya ora kena macet ing dalan iku mau. Yen wis nemen banget, bisa kandha marang pamrentahe lan usul supaya bisa ngeurai macet iki supaya ora tambah nemen lan tambah nggarai wong liya rugi.
Claustrophobia iku gangguan psikologis ndek ndi penderitane ngeroso wedi berlebih nang panggon sing sempit. Biasane, penderitane iku bakal wedi nang panggon-panggon sempit koyok lift, nang jero terowongan, nang njero mobil, toilet umum, ambek panggon sempit liyane. Claustrophobia iki sek isok ditangani ambek psikolog utowo psikologi ben isok ilang. Siji, terapi perilaku kognitif gawe ngelatih pikirane pasien ben luwe positif. Loro, ngamati wong liyo sing berinteraksi ambek sumber wedine iku mau. Tujuane gawe ngeyakino nek wong iku ae gapopo, berarti penderita yo gapopo sisan nang kono. Telu, terapi obat gawe ngelola gejalane. Papat, latihan relaksasi koyok meditasi. Cara-cara iku sing biasa dilakoni gawe ngatasi claustrophobia.
Saiki carane wong nguwei hadiah ulang tahun iku wes seje ambek biyen sing langsung diwehno nang wonge. Tapi nag saiki mesti gawe acara sing marakno wong sing ulan tahun maeng sampek jumbul polahe oleh hadiah. Asline cara iku yo ora opo-opo sing penting wonge ora modar jantunge. Soale kadang ono sing gampang jumbulan terus sampek glekes soale ora kenek jumbulan. Kedadean sing koyok ngunuku iku wes tau tak alami pas biyen aku ambek bocah-bocah pengen nguwehi hadiah ulang tahun nang konco kelas. Terus saking jumbule soale ora ngiro nag bakal oleh hadiah ulang tahun koyk ngunu bocahe sampek nglekes. Terus ambek arek-arek sampek diamboni pepeko.
Ono beberapa seko awak dhewe sing sok isin pas neng panggon sing anyar. Misale, neng daerah awak dhewe tinggal kui buka restoran utowo buka omah makan anyar. Mergo sing didodol kui panganan utowo omabenan sing unik, awak dhewe pengen jajal merono. Nanging mergo, awak dhewe isin awak dhewe dadi ora merono. Awak dhewe ora pengen diguyoni karo wong-wong neng kono yen awak dhewe salah mesen panganan utowo salah panggon mesene kui. Nanging, yena awak dhewe ora iso ngalahke rasa wedi kui, awak dadi ora iso ngerasake panganan utowo ombenan sing unik kui. Maknane kui, awak dhewe kudu ngilangi rasa isin kui supoyo iso ngerasake luwih okeh panganan sing unik.
Ngangtrea kui kanggo sebagain wong kui kegiatan sing malesi. Opo meneh yen tekan diserobot. Jeneng-jeneng khewan neng kebon bintang iso kesebut. Nanging nek kanggo hal sing awak dhewe senengi, awak dhewe tetep kudu bela-belani ngantre, termasuk resiko diserobot mau. Yen awak dhewe kepegen sesuatu kui kudu ono pengorbanane. Mungkin salah sijine kui, awak dhewe kudu umpek-umpekan ngantre lan ngenteni suwe banget. Misale, awak dhewe seneng karo siji grup musik. Grup musik iki akeh penggemare dadi sing pengen nonton konsere uga akeh. Paling ora pisan, awak dhewe tetep kudu nonton konser kui, senadyan awak dhewe wonge kui ora seneng ngantre lan kerumunan sing padet.