La meg starte med å gi eit illustrerande eksempel på den situasjonen Noreg er i i dag: Vest-Agder hadde ved inngangen av året rundt 14 000 oljerelaterte arbeidsplassar. No er talet eit sted mellom 9 000 og 10 000 arbeidsplassar. 30 000 oljejobbar i Noreg vil forsvinne i løpet av kort tid, anslår SSB. Sidan 2013 har over 15 000 jobbar allereie forsvunne. Dette er dramatiske tal for dei som mistar jobben, og eit viktig varsku for alle oss i denne salen. Noreg treng rett og slett å byggje ein ny økonomi, og dersom ikkje Stortinget og regjeringa snart tar innover seg alvoret og verkeleg tar større grep, vil oppseiingane fortsetje utan at det finst alternativ for kompetente og dyktige folk. Det vil vere eit dobbelt tap for Noreg. Omstillinga til eit mindre oljeavhengig Noreg må kome raskare enn mange trudde for berre få år sidan. Likevel ser vi lite handlekraft frå regjeringa. I ein situasjon kor vi treng kraftig å byggje opp støtta til forsking, utvikling, innovasjon, oppskalering og teknologisatsing innanfor andre næringar enn olje og gass, fortset regjeringa å investere dei store pengane i nettopp olje og gass. Det er illustrerande at 13 pst. av dei totale forskingsmidlane går til olje og gass, medan berre 3 pst. går til fornybar energi. Den same manglande erkjenninga ser vi innanfor innovasjonsverkemidla, eksportstøtteordningane og verkemiddelapparatet generelt. Olje og gass får forrang, og dermed blir dagens økonomi sementert. Det grøne skiftet er i realiteten ein bløff – det skjer rett og slett ikkje i Noreg i dag. Noreg treng ein langsiktig omstillingspolitikk for å unngå ein brå brems med langvarige konsekvensar for økonomien og dei sysselsette. Ein slik politikk må hjelpe oss med gradvis å orientere oss bort frå olje og gass som det store lokomotivet i norsk næringsliv. Oljenæringa vil vere viktig i mange år framover, men omstillingsbehovet vil ikkje forsvinne sjølv om oljenæringa kan kome til å oppleve nye oppturar. Tidlegare tiders langsiktige oljepolitikk la grunnlaget for den gode økonomiske situasjonen vi har i dag, men no må vi leggje grunnlaget for framtidig verdiskaping og velferd. Viss vi ikkje prioriterer omstilling høgt nok, let vi kortsiktige økonomiske og politiske omsyn gå føre den totale velferda, på tvers av generasjonar. Resultatet kan bli høgare arbeidsløyse og lågare skatteinntekter og eksportinntekter. Da har vi gått i luksusfella. Måla i ny norsk økonomi må vere ein stor auke i eksportnæringar utanfor olje og gass, ei målretta overføring av kompetanse frå olje og gass til nye område og å skape fleire titals tusen eksportretta arbeidsplassar – mange av dei i verksemder som enno ikkje finst. Og til slutt: Vi må vere aktive når det gjeld det at ny teknologi er i ferd med å endre føresetnadene for all produksjon og verdiskaping. Datamaskiner kan gjere stadig meir komplekse kontoroppgåver, og ei rekkje manuelle yrkesgrupper risikerer å bli automatiserte bort. Internett og delingsøkonomien gjer at nye verdikjeder veks fram, og den globale konkurransen blir skjerpa. Det kan vere gode nyheiter for Noreg dersom vi er offensive, men det er dårlege nyheiter dersom vi er passive. I SVs alternative statsbudsjett gjer vi seks overordna grep for å starte eit reelt grønt skifte: For det første bruker vi 7 mrd. kr mindre av oljepengane enn regjeringa. Inntektene frå olje og gass kjem til å gå kraftig ned i åra som kjem. Det betyr at det nivået vi i dag har på oljepengar, er altfor høgt. For det andre legg vi om verkemiddelapparatet for å fremje eksportnæringar utanfor olje og gass. Vi føreslår omlegging av Garanti-Instituttet for Eksportkreditt og Eksportfinans. Vi føreslår å utfase dei særskilte offentlege støtteordningane til oljeforsking. Og vi føreslår å bruke Innovasjon Noreg meir målretta for å fremje det grøne skiftet. For det tredje føreslår vi kraftig styrking av risikoorientert kapital. Det er for stor risikoaversjon i verkemiddelapparatet i dag. Vi anar ikkje kva vi kjem til å skape i framtida, men vegen dit er risikofull og full av forsøk og konkursar. Vi må vere villige til å satse. For det fjerde føreslår vi omfattande, særskilde satsingar innanfor område det er grunn til å ha tru på i framtida: havvind, CO2-lagring, aquakultur, bioøkonomi og teknologi generelt. Det er få land – om noko – som har klart stor omstilling av økonomien ved å føre ein næringsnøytral politikk, noko som vi dessutan ikkje har i Noreg i dag, all den tid dei store satsingane er innanfor olje og gass. For det femte føreslår vi ei særskild satsing på kysten. Vi har kalla satsinga «elektrifisering av kysten». I det ligg ei omfattande satsing på nærskipstrafikk, ferjer og fiskebåtar. Ikkje berre vil det redusere utsleppa – det vil også styrkje ei verftsnæring i krise. For det sjette føreslår vi ei opprusting av regionane si evne til å drive fram omstilling. Regjeringa har kutta veldig i dei regionale utviklingsmidlane og dermed fråtatt dei som har skoen på, å drive aktiv politikk. Eg vil med dette ta opp dei forslaga SV har fremja.