mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
Pornhub Pornhub ni ipilẹṣẹ nipasẹ oludasile wẹẹbu Matt Keezer bi oju opo wẹẹbu kan laarin ile-iṣẹ Interhub, ati pe o ṣe ifilọlẹ ni ọjọ 25 Oṣu Karun 2007. Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2010, Fabian Thylmann ra ile-iṣẹ naa gẹgẹbi apakan ti apejọ ijọba Manwin, ti a mọ tẹlẹ bi MindGeek. Gẹgẹbi apakan ti MindGeek, Pornhub ṣe ọkan ninu ọpọlọpọ awọn oju opo wẹẹbu ti o wa ninu aworan ile-iṣẹ "Pornhub NETWORK", lẹgbẹẹ YouPorn, RedTube ati bii bẹ. Botilẹjẹpe kii ṣe oju opo wẹẹbu onihoho ti o gbajumo julọ, Pornhub jẹ oju opo wẹẹbu ti o tobi julo lọpọlọpọ lori intanẹẹti, gbigbalejo awọn fidio diẹ sii ju aaye eyikeyi ti o jọra lọ.
Alákòóso àgbà Ipo alákòóso àgbà lo gajulo ninu awon ipo alákòóso ìjọba ninu eka ijoba apase ninu sistemu alapejosoju.
Ìmò Ìṣirò A n lo Imo Isiro ka kiri agbaye ni opolopo ona ninu Imo Sayensi, Imo Ise Ero, Imo Iwosan, ati Imo Oro Okowo. Bi a se n lo imo Isiro bo si apa eyi ti a n pe ni Imo Isiro Oníwúlò (Applied Mathematics). Apa keji Imo Isiro ni a mo si Imo Isiro Ogidi. Eyi je mo eko imo isiro to ko ti ni ilo kankan bo tileje pe o se se ki a wa ilo fun ni eyinwa ola. ----
Rachel Mwanza Won fun ni ipa "Rebelle" lehin igba ti oluadri ere , agbeise sita ati Marie-Claude Poulin ri ninu fiimu oniroyin nipa awon omo adugbo Kinshasa. Nitori ko lo ile eko ko le ko, ko si le ka, eleyi ni awon oni fiimu se se eto ati lo ile eko fun titi yo fi pe omo odun mejidinlogun. Ni odun 2013, won fun ni iwe iwolu, lati je ki o wa si . O fi asiko yi na se ipolowo Rebelle ni ilu Amerika.
Zainab Ashadu Gbogbo igba ti Zainab ba ti ra ohun elo ni awon emewa e man yipada si apo. Awon emewa e lo je onimo ise awo ti o gba amin eye lati apa Ariwa ni ilu Zaria. Ashadu je okan gboogi ninu awon omo Naijiria to pada wa le nitori ati gbe oro aje wa laruge lehin opo odun ilu okere. O lo igba ewe re ni ilu Eko, sugbon o je odo ni orile ede Londonu, Zainab se ise pupo ni be bi, awose, osere, olurajaati wiwa imo ekoo ayaworan. Ni odun 2010 ni o pada wasi ile Naijiria nigbati o gbiyanju pelu ifarada mo orisi ona bi a se n se owo. Arabinrin yi so ninu oro re pe, eniyan gbodo je alakikanju eda ko to le ni lakai to munadoko. Ose Pataki ki eyan ni agboye pelu ati ni ifarada si orisi ona bi a se n se owo leyi to je kokoro fun onisowo lati tesiwaju ni Naijiria.
Matthew Aṣímọlówó a ṣe iwadii igbimọ ifẹ-ọfẹ rẹ.Ijabọ naa pari pe iwa aiṣedede to dara ati aiṣedeede wa ni iṣakoso ti ifẹ. Ni ipele kutukutu ninu iwadii naa, o gbero pe awọn ohun-ini oore naa wa ninu ewu, ati pe o yọ iṣakoso kuro ninu awọn olutọju ti o wa tẹlẹ ati ati iṣakoso kuro ninu awọn olusẹto ti o wa tẹlẹ ki o fi si ọwọ awọn ile-iṣẹ ti ita ominira (iṣiro ati iṣe adaṣe itọju ijumọsọrọ KPMG), ẹniti o ṣe ilana awọn ọran alaanu.
Nelson Mandela Dere to kuro ni Fort Hare, Jongintaba so fun Mandela ati Justice (to je omo Jogintaba ati eni to kan lati joba) pe ohun ti seto igbeyawo fun awon mejeeji. Sugbo awon mejeeji nitoripe won ko feran eto igbeyawo yi, won kora won si ko lo si Johannesburg. Nigba to de be, Mandela nibere koko ri ise bi asona ninu koto alumoni. Sugbon, eni to gba sise tete yara le kuro nigba to gbo pe Mandela je alagbato Oba. Mandela leyin na bere ise bi akowe ni ile-ise agbejoro to wa ni Johannesburg, Witkin, Sidelsky ati Edelman, lati odo ore ati alawose re, Walter Sisulu. Bo se unsise ni Witkin, Sidelsky ati Edelman, Mandela pari iwe-eri B.A. re ni Yunifasiti Guusu Afrika pelu ifiranse, leyin na lo wa bere si ni gbeko ofin ni Yunifasiti Witwatersrand, nibi to ti bere si ni sore awon elegbe akoko re ati awon alakitiyan olodi apartheid lojowaju Joe Slovo, Harry Schwarz ati Ruth First. Slovo yio wa di Alakoso Oro Ile ninu ijoba Mandela lojowaju, nigbati Schwarz yio di alusoju Guusu Afrika ni Amerika. Ní àsìkò yìí, Mandela gbé ní Alexandra, tó wà ní àríwá Johannesburg.
Kang Young - Hoon kang Young-Hoon (o gbè ayé ni oṣù kàrún ọjọ ọgbọn, ọdún 1922 sí oṣù kàrún ọjọ kẹwàá,2016) o jẹ Àgbà olóṣèlú ni orilẹ ède South Korea Kan. O jẹ Alákòóso àgbà tí orilẹ ède South Korea láti ọjọ kàrún oṣù Kejìlá ọdún 1988 títí di ọjọ kẹtadinlọgbọn oṣù Kejìlá ọdún 1990,o tún jẹ adele alákòóso mínísítà títí di ọjọ kẹ̀rindinlogun oṣù Kejìlá.
Haile Selassie 1k Haile Selassie 1k (Ge'ez: , "Power of the Trinity") (23 July 1892 – 27 August 1975), oruko abiso Tafari Makonnen, lo je oba oriite Ethiopia lati 1916 de 1930 ati Obaluaye ile Ethiopia lati 1930 de 1974. Ajogun iran-oba to fa ibere re wa lati orundu 13k, ati lati ibe gegebi asa de odo Oba Solomoni ati Ayaba Makeda, Ayabaluaye ile Aksum, to gbajumo ninu asa Abrahamu bi Ayaba ile Sheba. Haile Selassie je eni pataki ninu itan Ethiopia ati Afrika .
DNA DNA duro fun "Deoxyribonucleic acid" ni ede geesi, eyi tumosi deoksiribonúkléì kíkan (DNA tabi DNK). DNA je núkléì kíkan ti o ni awon ilana abimo ti a n lo fun idagbasoke olounalàyè gbogbo awon iru ahamo emi. Lamolara, DNA je alolara eleemeji. Awon apa DNA to ungbe awon ilana wonyi ni a unpe ni abimo, sugbon awon itelentele DNA miran wa fun idimule, tabi won wa fun iseeseese ilo ilana abimo yi. Lapapo mo RNA ati awon amoralokun, DNA je ikan ninu awon horogbangba pataki meta to se koko fun gbogbo irun ohun elemi.
Mohammed Namadi Sambo Mohammed Namadi Sambo (ojoibi August 2, 1954) je oloselu omo orile-ede Naijiria ati Igbákejì Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà tele fun ijoba Aare Goodluck Jonathan. O tun ti je Gomina Ipinle Kaduna lati 2007 titi de 2010.
Femi Hamzat Dokita Kadri Obafemi Hamzat (ti a mọ ni Femi Hamzat) jẹ Igbakeji Gomina Ipinle Eko fun Gomina Babajide Olusola Sanwo-Olu.  Won dibo yan Obafemi Hamzat pelu Gomina Sanwo-Olu ni odun 2019 labe asia egbe-oselu All Progressives Congress (APC). Obafemi Hamzat ti fi Igba kan je Komisona fun eto-ise no ipinle Eko ni akoko isejoba  Gomina-ijeta ni ipinle Eko, Babatunde Raji Fashola, Nàìjíríà . Saaju, A yàn-an gẹgẹbi Komisona fun Ijoba Lori Imọ ati Imọlẹ-ẹrọ, Ipinle Eko ni August 2005. O si ṣe ipo naa titi di osu kefa 2011. Lẹhin naa, o tun yan Komisona fun Awọn iṣẹ ati Awọn Imọ-ara nipasẹ iṣakoso Gomina Babatunde Raji Fashola ni Ọjọ kerin Oṣu Keje 2011.
Idiat Adebule Dr Oluranti Adebule, (ti a bi ni Ojo ketadinlogbon osu kokanla odun 1970) je oloselubinrin omo Yoruba lati ipinle Eko lorile-ede Naijiria. O je omo bibi idile Idowu-Esho ti iku Ojo Alaworo ni ijoba Ibile Ojo, ni ipinle Eko. Oun ni igbakeji Gomina Ipinle Eko nigba ijoba Gomina Akinwunmi Ambode ti saa won sese pari ni odun 2019. Obafemi Hamzat ni o ropo re gegebi igbakeji Gomina.
Àkójọ àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Kàdúná Atojo awon alamojuto ati awon Gomina Ipinle Kaduna. Ipinle Kaduna je didasile ni 27 May 1967 bi North Central State o si je titunsoloruko ni 17 Mar 1976 bi Ipinle Kaduna.
Federalism Ijọba ti India jẹ orisun lori ọna mẹta, eyiti ofin orileede India ti ṣe ipinnu awọn idiyele ti ori kọọkan ti ijọba ni agbara alaṣẹ. Orileede akọkọ ti pese fun eto ijọba meji, ijọba Ijọba (ti a tun mọ ni Ijọba Gẹẹsi), ti o jẹ aṣoju Union of India, ati awọn ijọba Ipinle. Nigbamii, ipele kẹta kan ti a fi kun ni awọn fọọmu Panchayats ati Awọn ilu. Ni eto ti o wa lọwọlọwọ, Eto Isinmi ti Atilẹkọ orile-ede India ṣe iyatọ awọn akọle ti ipele kọọkan ti ijọba ẹda, pin wọn si awọn akojọ mẹta: Ẹya iyatọ ti Federalismism India jẹ wipe ko dabi ọpọlọpọ awọn miiran fọọmu ti Federalism, o jẹ asymmetric. Abala 370 ṣe awọn ipese pataki fun ipinle ti Jammu ati Kashmir gẹgẹbi Ẹrọ Iwọle. Abala 371 ṣe awọn ipinlẹ pataki fun awọn ipinle ti Andhra Pradesh, Arunachal Pradesh, Assam, Goa, Gujarati, Karnataka, Maharashtra, Manipur, Mizoram, Nagaland ati Sikkim gẹgẹbi ijabọ wọn tabi awọn ipo ilu. Bakannaa ipin kan diẹ ninu Ijọba ijọba ti India jẹ eto ti Aare Aare ninu eyiti ijọba iṣakoso (nipasẹ Gomina ijọba rẹ) gba iṣakoso ijakoso ijọba fun awọn osu diẹ nigbati ko si ẹniti o le ṣe agbekalẹ ijoba kan ni ipinle tabi ti iṣoro iwa-ipa ni ipinle.
Hadiza Isma El-Rufai Ni ọdun 1985, o fẹ Nasir Ahmad El-Rufai, ẹniti wọn pade ni ọdun 1976 ni Ile- "ẹkọ ti Awọn ipilẹ-akọọlẹ", Ile- ẹkọ Ahmadu Bello, Zaria . Lẹhinna o di Minisita Ilẹ-ilu Olu-ilu ati Gomina ti Ipinle Kaduna .
Umar Farouk Ahmed Umar Farouk Ahmed je omo orile-ede Naijiria ati Gomina Ipinle Cross River ati Kaduna tele.
Usman Mu'azu Air Vice-Marshall (afeyinti) Usman Mu'azu (1942–2008) je omo ologun ara Naijiria ati Gomina Ipinle Kaduna tele.
Rauf Aregbesola Rauf Aregbesola A bii ni ojo keedogbon osu karun-un odun 1957. O je agba oloselu omo ile Yoruba lati ipinle Osun lorile-ede Naijiria. Won dibo yan-an gegebi Gomina Ipinle Osun ni odun 2010 titi o fi fipo naa Sile ni odun 2018 leyin to o lo saa ikeji re tan. Gboyega Oyetola ni Rauf Aregbesola fa agbara Gomina ipinle Osun le lowo leyin saa re. Ni odun 2019, Aare Muhammadu Buhari yan-an gegebi Minisita alanbojuto eto abele (Minister for Interior) lorile-ede Naijiria
Abdullahi Sarki Mukhtar Abdullahi Sarki Mukhtar je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Kaduna ati Ipinle Katsina tele.
Federalism Federalism le jẹ diẹ bi awọn meji tabi mẹta agbegbe ti abẹnu, bi ni irú ni Belgium tabi Bosnia Herzegovina. Ni apapọ, awọn iyatọ ti Federalism le wa ni iyatọ: ni awọn iwọn kan, ijọba ti o lagbara ni ipinle ti o fẹrẹ jẹ ọkan, pẹlu diẹ agbara ti o wa fun awọn agbegbe agbegbe; lakoko ti o wa ni awọn iwọn miiran, ijọba orilẹ-ede le jẹ ipinle aṣalẹ ni orukọ nikan, jẹ ajọṣepọ ni otitọ.
Femi Otedola Wo bi Otedola ni ilu Ibadan, olu ilu ipinle Oyo, guusuiwoorun Naijiria, ninu idile Oloogbe Sir Michael Otedola, Gomina Ipinle Eko lati 1992 si 1993.
Abubakar Waziri Abubakar Waziri je omo orile-ede Naijiria ati Gomina won ipinle Bendel ati Borno tele.
Humuani Alaga Humuani Amoke Alaga, (1900 - 29 January 1993)ti gbogbo eniyan mọ si Mama Humuani Alaga jẹ ọmọ ilu Ibadan, ni ipinle Nigeria. A bi ni ọdun 1900 ni ilu Ibadan, Nigeria. Humani jẹ olufilọ ati olutaja alainikankan ti o wa sinu iṣowo ọrọ. O ko awọn alainitelorun awọn obinrin ni ọdun 1938 lati beere fun iye owo ti o dọgba ati ipo iṣẹ ti o dara julọ fun awọn obinrin. O jẹ ikan ninu awon oludasile ti igbimọ awọn awujọ awọn obirin ti ipinle ni ọdun 1959 . O tun da Isabatudeen Women's Society ni ọdun 1958. . O ku ni Oṣu Kini, Ọjọ mokandilogbon, Ọdun 1993 ni Ibadan .
Federalism Biotilẹjẹpe South Africa jẹ diẹ ninu awọn ẹya ara ilu ijọba kan, gẹgẹbi ipinpin awọn agbara diẹ si awọn igberiko, o jẹ labẹ ofin ati iṣẹ-ṣiṣe ni ipinle kan.
Bode George Olabode Ibiyinka George je agba oloselu omo bibi ipinle Eko ni apa iwo-oorun orile-ede Naijiria. A bii ni ojo kokanlelogun, osu kokanla odun 1945. O ti figba kan je Gomina ijoba ologun Ipinle Ondo ni odun 1988 si 1990. Titi di asiko yii, Bode George je omo egbe-oselu alatako People Democratic Party
Rahama Sadau Rahama Ibrahim Sadau ni a bi ni Ipinle Kaduna, Ariwa iwọ-oorun Naijiria ti o jẹ olu ilu akọkọ ti Ipinle Ariwa ti tẹlẹ ti Nigeria si Alhaji Ibrahim Sadau. O dagba pẹlu awọn obi rẹ ni Kaduna lẹgbẹẹ awọn omo iya rẹ mẹta Zainab Sadau, Fatima Sadau, Aisha Sadau ati arakunrin Haruna Sadau. .
Federalism Diẹ ninu awọn idibo apapo tun n pese pe awọn atunṣe atunṣe ti ofin ko le waye laisi ipinnu adehun ti gbogbo ipinle tabi ti ipinle kan pato. Ilana Amẹrika ti pese pe ko si ipinle ti o le ni aṣoju deede ni aṣalẹ naa lai laigba aṣẹ. Ni Australia, ti o ba jẹ pe atunṣe ti a ṣe iṣeduro yoo ni ipa pupọ lori awọn ipinle kan tabi ju bẹẹ lọ, lẹhinna o gbọdọ jẹwọwọ ninu igbakeji idibo ti o waye ni ilu kọọkan. Atunse eyikeyi si ofin ti orile-ede Canada ti yoo ṣe iyipada ipa ti ijọba-ọba yoo nilo adehun kan ti awọn igberiko. Ofin Ofin Alilẹ German n pese pe ko si atunṣe kankan ti o le jẹ eyiti o le pa ofin ijọba kuro. Itumọ ti "Federalism", gẹgẹbi oselu oloselu, ati ti ohun ti o jẹ "Federalist", yatọ pẹlu orilẹ-ede ati itan itan. Awọn gbigbe ti o ni nkan ṣe pẹlu idasile tabi idagbasoke awọn federations le fihan boya iṣagbekọ tabi sisọtọ awọn iṣẹlẹ. Fun apẹẹrẹ, ni akoko ti a ti fi awọn orilẹ-ede wọnyi mulẹ, awọn ẹgbẹ ti a mọ ni "awọn Federalist" ni Ilu Amẹrika ati Australia ṣe igbaduro iṣafihan ijọba ti o lagbara. Bakanna, ni awọn iselu ti Euroopu, awọn alakoso Federal nilo julọ ifowosowopo EU. Ni idakeji, ni Spain ati lẹhin post-ogun Germany, awọn apapo apapo ti wá ifarahan: gbigbe agbara lati awọn alakoso ijọba si awọn agbegbe. Ni Canada, ni ibi ti Quebec separatism ti jẹ agbara oloselu fun ọpọlọpọ ọdun, "ifunukalẹ" Federalist "ni lati mu Quebec ni Canada.
Olusegun Olutoyin Aganga Aganga ti ni iyawo to oje Abiodun Aganga (née Awobokun). O ni awọn ọmọ mẹrin. Oun tun jẹ anor si Gomina ti iṣaaju ti Kwara State Salaudeen Latinwo .
Okemesi Ilu Okemesi-Ekiti je ijoba ibile kan ni ipinle ekiti, ti o wa ni guusu-iwoorun Naijiria. Olugbe rẹ gẹgẹbi ikaniyan olugbe odun 2006 jẹ awọn olugbe egberun lona ogofa odin merin [56,000].
Muhammadu Buhari Ni Oṣu Keje 1966, Lieutenant Muhammadu Buhari jẹ ọkan ninu awọn olukopa ninu "July Rematch" tabi ti a npe ni "Counter-Coup", ti Lt-Col Murtala Muhammed ti ṣaju, ti o kọlu ati pe o ti pa Olukọni akọkọ ti Nigeria ti a ti yàn ni Oludari Ipinle Gbogbogbo Aguiyi Ironsi , ti o ti di alakoso ijọba Naijiria lẹhin igbiyanju igbiyanju kan ti o ti kuna ni 15 January 1966, eyiti o bori ijoba ile-igbimọ asofin ti Naijiria (ti a tun mọ ni ilu-ipilẹ akọkọ). Awọn alabaṣepọ miiran ni igbimọ ni ọjọ 28 Keje 1966 pẹlu 2nd Lieutenant Sani Abacha, Lieutenant Ibrahim Babangida, Major Theophilus Danjuma, Lieutenant Ibrahim Bako laarin awọn miran. Igbese naa jẹ ifarahan si ipo Kínní, nibi ti ẹgbẹ ti ọpọlọpọ awọn oludari Igbo ti Major Major Chukwuma Kaduna Nzeogwu ti kọlu ijọba ti o ti dibo ti ijọba-ara ti Prime Minister Abubakar Tafawa Balewa. Ọpọlọpọ awọn ọmọ-ogun ti Iha ariwa ni ibanujẹ nipasẹ iku ti awọn oselu pataki, Alakoso Minisita Abubakar Tafawa Balewa, aṣalẹ ti agbegbe ariwa, Ahmadu Bello, ati awọn olori agba mẹrin lati Ariwa Nigeria: Brigadier Zakariya Maimalari, Colonel Kur Mohammed, Lt-Cols Abogo Largema ati James Pam. Idaniloju agbọnju naa jẹ igbẹkẹle ẹjẹ ti o yori si iku ọpọlọpọ awọn olori alakoso Igbo. Lara awọn ti o farapa ni akọkọ ologun ti ipinle General Aguiyi Ironsi ati Lt Colonel Adekunle Fajuyi, gomina ologun ti Western Region.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Biriniwa ?
Federalism Ni fere gbogbo awọn federations ijọba iṣakoso n gbadun awọn agbara ti eto ajeji ati idaabobo orilẹ-ede gẹgẹbi agbara iyasoto iyasoto. Ṣe eyi kii ṣe idajọ kan isọpọ kan kii yoo jẹ ipinle kan nikan, fun imọran UN. Ni pato, awọn ipinle ti Germany ni idaduro lati ṣiṣẹ fun ara wọn ni ipele agbaye, ipo ti akọkọ funni ni paṣipaarọ fun adehun ijọba Bavaria lati darapọ mọ ilu- ilẹ German ni 1871. Ni ikọja iyatọ pipin agbara yi yatọ lati orilẹ-ede kan si ekeji. Awọn ẹda ti Germany ati Amẹrika funni ni pe gbogbo awọn agbara ti a ko funni si ijọba apapo ni idaduro nipasẹ awọn ipinle. Orilẹ-ede ti awọn orilẹ-ede miiran bi Canada ati India, ni ida keji, sọ pe agbara ti a ko fi funni si awọn ijọba agbegbe jẹ idaduro nipasẹ ijọba apapo. Pelu bi eto Amẹrika, ijọba Orile-ede ti ilu Ọstrelia fun ipinlẹ Federal (Commonwealth of Australia) agbara lati ṣe awọn ofin nipa diẹ ninu awọn ọrọ kan ti o ṣe pataki fun awọn Amẹrika lati ṣakoso, ki Awọn States ni idaduro gbogbo awọn agbegbe miiran. Laisi pipin awọn agbara ti European Union ni Adehun Lisbon, awọn agbara ti kii ṣe boya iyasọtọ ti European nikan tabi pinpin laarin EU ati ipinle bi awọn agbara ti o tẹle ni idaduro nipasẹ awọn ipinle agbegbe.
Èdè Esperanto "Imperativo" -u  "Demanda frazo": Ĉu ?
Federalism Awọn ọrọ 'federalism' ati 'confederalism' mejeji ni root ninu ọrọ Latin "foedus", ti o tumọ si "adehun, adehun tabi majẹmu ." Imọ wọn ti o wọpọ titi di opin ọdun kejidinlogun ni ajọ iṣaṣe tabi ibasepọ agbegbe laarin awọn ijọba ti o da lori adehun kan. Nitorina wọn jẹ awọn itumọ kanna. O jẹ ni ori yii pe James Madison ni "Federalist 39" ti tọka si ofin orile-ede Amẹrika ti o jẹ 'ko si orilẹ-ede tabi ofin ijọba ti Orilẹ-ede, ṣugbọn ipinnu ti awọn mejeeji' (ie ko jẹ ilu alailẹgbẹ kan ti o tobi tabi agbalagba / iṣọkan laarin awọn ọpọlọpọ ipinle kekere, ṣugbọn arabara awọn meji). Ni ọdun karundinlogun, itumọ ti Federalism yoo wa lati yipada, ti o ni okunkun lati tọka si ọtọ si fọọmu ti o jẹ ki o ni ipilẹ oloselu, nigba ti itumo confederalism yoo wa ni agbegbe awọn aladani. Bayi, àpilẹkọ yii n sopọ si ilosiwaju ti ode-oni ti ọrọ 'Federalism'.
Charles Soludo Charles Chukwuma Soludo (ojoibi 28 July, 1960) je ojogbon imo isuna, ohun si ni Gomina ati Alaga igbimo awon oludari Ile Ifowopamo Ijoba ile Naijiria lati 29 May, 2004 titi di 29 May, 2009. Ni ojo kesan osu kokanla odun 2021, Soludo to n soju egbe All Progressives Grande Alliance ni won kede gege bi olubori ninu ibo gomina ipinle Anambra ni odun 2021, ti o si bori awon to sunmo re lati egbe PDP ati APC, Valentine Ozigbo ati Emmanuel Nnamdi Uba.
Oladipo Diya Donaldson Oladipo Diya' " (ti a bi ni 3 Oṣu Kẹrin ọdun 1944) jẹ gbogboogbo ọmọ orilẹ -ede Naijiria kan ti o ṣiṣẹ bi Oloye Gbogbogbo Oṣiṣẹ, ni " de facto " Igbakeji Alakoso ti Nigeria labẹ olori ologun ti Gbogbogbo Sani Abacha lati ọdun 1994 titi ti wọn fi mu u fun arekereke ni ọdun 1997.  O ti ṣiṣẹ tẹlẹ bi Chief of Defense Staff ati pe o jẹ Gomina Ologun ti Ipinle Ogun lati Oṣu Kini Oṣu Kini ọdun 1984 si Oṣu Kẹjọ ọdun 1985.
Ọba Ònpetu O pori ta ní ó mo gbè ó ò ò ò ò ?
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Kajuru Agbegbe Ijoba Ibile Kajuru je ijoba ibile ni Ipinle Kaduna to wa ni Naijiria.
Aisha Augie-Kuta Aisha Augie-Kuta (ti a bi ni ọjọ kẹrinla oṣu kẹrin ọdun 1980) jẹ oluyaworan ati oṣere fiimu ti orilẹ-ede Naijiria ti o da ni Ilu Abuja . Arabinrin naa ni Hausa lati ijoba ibile Argungu ni ariwa Nigeria. O gba ẹbun naa fun Oluṣọọda Ẹlẹda ti ọdun ni ọdun 2011 The Future Awards .  . Augie-kuta ni Onimọnran Pataki ti isiyi (Ọgbọn Awọn ibaraẹnisọrọ oni nọmba) si Minisita fun Iṣuna-owo ati Eto Ilu. Ṣaaju si eyi o jẹ Oluranlọwọ pataki pataki fun Gomina ti Ipinle Kebbi, Nigeria lori Media Titun. Augie-Kuta ṣe itọsọna ọpọlọpọ awọn ipilẹ idagbasoke fun agbawi ti ọdọ ati ifiagbara fun awọn obinrin kaakiri Nigeria.
Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Kàdúná Agbegbe Ijoba Ibile Guusu Kaduna wa ni Naijiria
Finding Samuel Lowe: From Harlem to China Fíìmù náà gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àmì-ẹ̀yẹ níbi àwọn ayẹyẹ àjọ̀dún fíìmù. Àfihàn àkọ́kọ́ fíìmù náà lórílẹ̀-èdè Jamáíkà wáyé lóri ìkànnì Doc World ní Ọjọ́ 14 Oṣù Kaàrún, Ọdún 2017. Ó síì tún wà lóri ayélujára fún àwon ènìyàn láti wò lọ́fẹ̀ẹ́ láti 15 Oṣù Kaàrún títí di 13 Oṣù Kẹfà Ọdún 2017. Wọ́n wo fíìmù náà níbi ayẹyẹ Pan African Film Festival ní Ọjọ́ Kẹẹ̀jọ Oṣù Kejì, Ọdún 2014.
Fela Durotoye Ọmọ Fela Durotoye jẹ oluyanju owo ni Ventures & Trusts Limited ni 1992. O jẹ ori ti ẹka iṣẹ onibara ni Phillips Consulting Limited ni ọdun 1998. O lọ siwaju lati bẹrẹ VIP Consulting Limited ni ọdun 2000 ti o jẹ ohun ti o ṣe pataki ni alabara ati iṣakoso eniyan ni Nigeria. A ṣe atunṣe ile-iṣẹ naa ti o si yipada lati ile-iṣẹ kan ti o ni imọran si ile-iṣẹ ti o ni awujọ ti a npe ni Impact Limited Limited. [4] Durotoye ṣe itọju ati sọrọ ni isakoso ati awọn igbasilẹ olori ni laarin ati ita Nigeria. [6] [7] [8] Ni ọdun 2018, Durotoye fi ọrọ kan han fun awọn alakoso iṣowo meji ni ile-iṣẹ ti Ilu Amẹrika ti Ilu Amẹrika ni Tampa Florida, nibiti o ti pin igbimọ pẹlu oga-igbimọ Senator Mohammed Shaaba Lafiagi, igbimọ Ben Murray-Bruce, Alakoso Alagbatọ Naijiria Abimbola Ogunbanjo, Media Pioneer Biodun Shobanjo, Olusaaju Gomina Peter Obi ati Olulogbo Ade Olufeko.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): E enough:adj; (Have you made enough copies?) tí ó tó se o ti se èdà tí o tó ?
Dan Archibong Ile eko awon olugbeja ti Naijiria, NDA (Nigerian Defence Academy) ti ilu Zaria ni Ipinle Kaduna ni Dan Archibong ti k'awe gb'oye.
Federalism Awọn ẹya ti ọpọlọpọ awọn ijọba apapo ṣafikun awọn iṣedede lati dabobo ẹtọ awọn ẹya ipinlẹ. Ọna kan, ti a mọ ni ' Federalism ' ti o dara ju, ni lati ṣe afihan awọn oludari ti awọn ẹya ipinlẹ ni awọn ile-iṣẹ oloselu apapo. Nibo ni ile-iṣọkan kan ti ni ofin ile-iṣọ bicameral ti ile oke ni a maa n lo lati ṣe apejuwe awọn ipinnu ẹya ara ilu nigba ti ile kekere sọ awọn eniyan orilẹ-ede naa di gbogbo. Ile ile okeere ni o le da lori ipilẹ pataki ti ipilẹṣẹ, gẹgẹbi o jẹ ọran ni awọn aṣalẹ ti United States ati Australia, ni ibi ti ipinle kọọkan wa ni ipoduduro nipasẹ awọn nọmba alagbagba deede ti o jẹ iye ti iye eniyan rẹ.
Ìjọba ìbílẹ̀ Nàìjíríà Birnin Gwari, Chikun, Giwa, kajuru, Igbabi, Ikara, Jem’a, Kacha, Kaduna North, Kaduna South, Kagarko, Kauru, Kubau, Kudan, Lere, Makarfi, Sabon Gari, Sanga, Zangon Kataf, Zaria.  KANO
Kansas Ipinle Kansas je ikan ninu ipinle awon ipinle adota ni orile-ede Amerika.
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní ilẹ̀ Nàìjíríà Ni ojo ketalelogbon osu kejo, isele tuntun 322 n i o seyo: aadoje(130) ni Ipinle Eko, merindinlogoji(36) ni ipinle Bauchi, marundinlogbon(25) ni Abuja, metadinlogun ni Ipinle Edo, merinla ni Ipinle Bayelsa, merinla ni Ipinle Ogun, merinla ni Ipinle Oyo, metala ni ipinle Anambra, mejila ni Ipinle Kaduna, mokanla ni Ipinle ondo, mewaa ni ipinle Abia, mefa ni Ipinle Osun, marun un ni Ipinle Plateau, marun un ni Ipinle Kwara, merin ni Ipinle Kano,meta ni Ipinle Ebonyi, meji ni Ipinle Sokoto, eyokan ni Ipinle Borno.
Federalism Federations nigbagbogbo ni awọn ilana pataki fun atunṣe ti Federal ofin. Bakannaa ti afihan ọna ilu ti ipinle yii le ṣe idaniloju pe ipo aladani ti awọn ẹya paati ko le pa wọn laisi ase wọn. Atunse si ofin orile-ede Amẹrika gbọdọ jẹ ifọwọsi nipasẹ mẹta-merin ti boya awọn igbimọ ipinle, tabi ti awọn igbimọ ti ofin ti a ṣe pataki ni gbogbo awọn ipinle, ṣaaju ki o le wọle. Ni awọn ipinlẹ igbimọ lati ṣe atunṣe awọn idibo ti Australia ati Switzerland o nilo pe ki a ṣe igbadun imọran kii ṣe nipasẹ nipasẹ ọpọlọpọ awọn oludibo ni orilẹ-ede naa ni gbogbogbo, ṣugbọn pẹlu awọn pataki pataki ninu ọkọọkan ninu awọn ipinle tabi awọn cantons. Ni Australia, idiyele igbehin yii ni a mọ bi "opoju meji".
Àwọn ìpínlẹ̀ àti agbègbè ilẹ̀ Índíà India je apapo isokan awon ipinle to ni awon ipinle mejidinlogbon ati awon agbegbe isokan meje. Bakanna awon ipinle ati awon agbegbe je pinpinsabe pinpinsabe si adugbo.
Ìpínlẹ̀ Ìlàòrùn-Àrin Ipinle East Central je ipinle amojuto tele ni Nigeria. O je dida ni 27 May 1967 lati awon apa Agbegbe Apailaorun o si wa titi di 3 February 1976, nigbati o je pinpin si ipinle meji - Anambra ati Imo. Loni awon ipinle marun ni won wa nibi to wa tele: Anambra, Imo, Enugu, Ebonyi ati Abia. Ilu Enugu ni o je oluilu re nigbana.
Federalism Ni ọpọlọpọ igba, a ṣe idapọpọ kan ni awọn ipele meji: ijọba ti iṣakoso ati awọn ẹkun ilu (awọn ipinle, awọn igberiko, awọn ilẹ), ati diẹ si nkankan ti a sọ nipa awọn ẹgbẹ ile-iṣẹ iṣakoso ijọba keji tabi kẹta. Brazil jẹ iyasọtọ, nitori ofin 1988 ti o wa pẹlu awọn ilu gẹgẹbi awọn ẹtọ ti o ni ẹtọ ti iṣakoso ti o ṣe iṣedede ajofin, ti o wa ni Union, awọn Amẹrika, ati awọn ilu. Ipinle kọọkan jẹ pinpin si awọn ilu ( "municípios" ) pẹlu igbimọ igbimọ ti ara wọn (awọn ọkọ ayọkẹlẹ ti "ilu" ) ati mayor ( "preferant" ), ti o jẹ apakan adase lati Federal ati Ipinle Ijọba. Ipinle kọọkan ni "kekere ofin", ti a pe ni "ofin ti ofin" ( "lei orgânica" ). Mexico jẹ ọran agbedemeji, ni awọn agbegbe naa ni a fun ni idaniloju kikun nipasẹ ofin ẹjọ ti ijọba ati idajọ wọn gẹgẹbi awọn alakoso aladani ( "municipio libre", "agbegbe ọfẹ") ti ijọba-igbọpo ti fi idi mulẹ ti a ko le fagilee nipasẹ awọn ẹda ipinle. Pẹlupẹlu, idajọ ti ijọbapo pinnu eyi ti agbara ati awọn idiyele jẹ ti iyasọtọ si awọn ilu nikan kii ṣe si awọn ipinle agbegbe. Sibẹsibẹ, awọn agbegbe ko ni ipinjọ igbimọ ti a yàn.
Ọba Ònpetu Témi bá n lo sónà be, mo monú ilé waa  9 Oò pori ta ní ó mo gbe ó ò ò ò ò ?
Umaru Musa Yar'adua Iṣẹ akọkọ ti Yar'Adua se wa ni Ile -ẹkọ Ọmọde Mimọ ni Ilu Eko (1975–76). Lẹyin naa o ṣiṣẹ gẹgẹ bi olukọni ni College of Arts, Science, and Technology ni Zaria, Ipinlẹ Kaduna, laarin ọdun 1976 si 1979. Ni ọdun 1979, o bẹrẹ ṣiṣẹ gẹgẹ bi olukọni ni College of Art Science, o wa ni ipo yii titi di ọdun 1983, nigbati o bẹrẹ ṣiṣẹ ni eka ile -iṣẹ. Yar'Adua ṣiṣẹ ni Sambo Farms Ltd ni Funtua, Ipinle Katsina, gẹgẹ bi aṣaaju -ọna Gbogbogbo aṣaaju -ọna laarin ọdun 1983 si 1989. O ṣe iranṣẹ gẹgẹ bi Igbimọ Igbimọ ti Ile -iṣẹ Ipese Awọn agbẹ ni ipinlẹ Katsina laarin ọdun 1984 si 1985, Ọmọ ẹgbẹ Igbimọ Alakoso ti Ile -ẹkọ giga Katsina. of Arts, Science and Technology Zaria ati Katsina Polytechnic laarin 1978 ati 1983, Alaga Igbimọ ti Idoko -owo Ipinle Katsina ati Ile -iṣẹ Idagbasoke Ohun -ini laarin 1994 ati 1996. O tun ṣiṣẹ bi oludari ti awọn ile -iṣẹ pupọ, pẹlu Habib Nigeria Bank Ltd, 1995–99; Lodigiani Nigeria Ltd, 1987–99, Holdings Hamada, 1983–99; ati Madara Ltd, Vom, Jos, 1987–99. O jẹ Alaga ti Nation House Press Ltd, Kaduna, lati 1995 si 1999.
Carlyle Glean Sir Carlyle Arnold Glean, GCMG je oloselu ati Gomina Agba orile-ede Grenada. O je Alakoso Eto Eko ni igba ijoba Nicholas Brathwaite lati 1990 titi di 1995. Won yan sipo Gomina Agba ni November 2008.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): E enquire:v; (How long have you been with the company? He enquired) bèère; tose; wádìí o ti wà pèlú ilé isé náà ti pé tó ? ó bèèrè.
Omotola Jalade Ekeinde Ọmótólá, tí ó jẹ ti ẹyà ọmọ Ondo, ni a bi ní Ìpínlè Ekó. Ó dàgbà ní ìdílé àwọn máàrún: àwọn òbí rè àti àwọn arákùnrin àbúrò méjì; Táyò àti Bólájí Jaladé. Ìyá rẹ, Oluwatoyin Jalade née Amori Oguntade, ṣiṣẹ ni J.T Chanrai Nàìjíríà, ti babá rẹ, Oluwashola Jalade, ṣiṣẹ ni YMCA ati Egbé Orilẹ-ede Ekó. Ipilẹṣẹ akọkọ ti Ọmọtola ni latì ṣiṣẹ ni iṣakoso iṣowo, lakọ́kò ti o n durò de àwọn abajade rẹ latí ilè-ẹkọ giga, o bẹrẹ àwòṣé lati ṣe igbesi aye. Ọmọtola kà iwé ni ilé-ẹkọ Chrisland School, Opebi (1981–1987), Oxford Children School (1987), Santos Layout, atí Command Secondary Schoo,l Kaduna (1988–1993). O nì igbà diẹ ni Obafemi Awolowo Yunifasiti o si pàrí ẹkọ rẹ ni Yaba College ti Imọ-ẹrọ (1996–2004), nibí ti o ti kẹkọọ Isakoso Ohun-ini.
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): F fortunately: adv; (You have a headache? Well, fortunately I have some medicine with me.) pèlú oríire ó ní èfórí ? ó dáa o se oríire mo ní àwon òògùn kan pèlí mi
Jónà Jang Jonah David Jang je omo ologun toti feyinti ati oloselu omo ile Naijiria, ohun ni Gomina Ipinle Plateau lati odun 2007. Nigba ijoba ologun Ogagun Ibrahim Babangida o di Gomina awon Ipinle Benue ati Gongola.
Umaru Musa Yar'adua A bi Yar'adua ni Katsina; baba rẹ, Musa Yar'Adua, jẹ Minisita fun Eko ni Orilẹ -ede Akọkọ ati pe o ni oyè akọle ti Matawalle (tabi olutọju ile iṣura ọba) ti Emirate Katsina, akọle eyiti Yar'Adua jogun. Baba baba rẹ, Malam Umaru, tun ti ni akọle Matawallen Katsina, nigba ti iya -nla baba rẹ, Binta, Fulani lati idile Sullubawa, jẹ ọmọ -binrin ọba Katsina ati arabinrin Emir Muhammadu Dikko.Alhaji Umaru Yar'Adua fẹ Europe Umaru Yar'Adua ti Katsina ni 1975; wọn bi ọmọ meje (ọmọbinrin marun ati ọmọkunrin meji) ati awọn ọmọ -ọmọ pupọ. Ọmọbinrin wọn Zainab ti fẹ gomina ipinlẹ Kebbi tẹlẹ Usman Saidu Nasamu Dakingari. Ati ẹlomiran, Nafisa ti ni iyawo si Isa Yuguda gomina tẹlẹ ti Ipinle Bauchi; ati Maryam ti ni iyawo si Ibrahim Shema Gomina tẹlẹ ti Ipinle Katsina.Yar'Adua ni iyawo si Hauwa Umar Radda lati ọdun 1992 si 1997, o si bi ọmọ meji
Chris Olukolade Chris Olukolade (tí a bì ní Ọjọ́ kejìdínlógún Oṣù kẹta, Ọdún 1959) jẹ́ ọ̀gágun àgbà tí ó jẹ́ agbẹnusọ fún ológun Nàìjíríà tí ó ti fẹ̀yìn tì. Òhun ni wọ́n yàn lẹ́yìn tí ọ̀gágun Brig Gen. Mohammed Yerima pàrí sáà rẹ̀. Wọ́n sí yàn ọ̀gágun Colonel Rabe Abubakar lẹ́yìn tí òhun náà parí sáà rẹ̀ bákan náà. Kí ó tó fẹ̀yìn tì ní ìpari ́ oṣù keje, ọdún 2015, ó jẹ́ alága fún ẹgbẹ́ Forum of Spokespersons on Security and Response Agencies (FOSSRA) in Nigeria. Wọ́n bí Maj. Gen. Chris Olukolade ní Ọjọ́ kejìdínlógún Oṣù kẹta, Ọdún 1959 sí ìlú Zaria, Ìpínlẹ̀ Kaduna , ṣùgbọ́n àwọ́n òbí rẹ̀ wa láti ìlúIdoani, ní Ipinle Ondo, Nigeria. Ó kàwé gboyè ní ilé ìwé yunifásitì Obafemi Awolowo University, Ile Ife ní ọdún 1983, ó sì darapọ̀ mọ́ ológún orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ní ọdún 1982. Wọ́n gbàá wọlé bíi ìgbákejì Lietenant látàrí ẹ̀kọ́ rẹ̀ nígbà tí ó wà ní ipele kẹta gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ́ ológun.
Peter Obi Peter Obi (19 July, 1961) je oloselu omo ile Naijiria, ohun si ni lati 2006 Gomina Ipinle Anambra. O je omo egbe oloselu APGA. Won diboyan Obi fun igba keji gege bi Gomina Ipinle Anambra ni idiboyan to waye ni 6 February, 2010, Obi pelu ibo 97,843 bori Chris Ngige (AC) to gba ibo 60,240, ati Charles Soludo (PDP), nipo keta to gba ibo 59,365.
Tampa, Florida Tampa () ni ilu kan ni ipinle Florida ni Amerika.
Hadiza Isma El-Rufai Lati ki o si lori, ti o ba bẹrẹ ṣiṣẹ ni kilasi University olukọni ni Eka kọni awọn ona "(Architecture)" ni Kaduna Polytechnic, ati lati ise lori awọn ẹrọ itanna ọkọ ni isalẹ (awọn National Electric Power Authority, NEPA), nipa tazama abáni olominira. El-Rufai nfuni ni awọn ede mẹta: Gẹẹsi, Gẹẹsi ati Faranse .
Eya Ogu (Ogu People) Eya Ogu (Ogu People) ti opo eniyan maa n si pe ni Egun je eya ti tedo si ipinle Eko ati Ogun lapa gusu-iwo-oorun orile-ede Naijiria. Awon eya Ogu ni oniruuru ede-adugbo bii', Thevi, Wheda, Seto, Toli, ati bee bee lo. Awon Ogu to iwon ipin meedogun (15%) ni apapo awon olugbe ipinle Eko.
Dan Archibong Leyin igba ti o di Kolonel, a yan Archibong lati je Gomina ologun ti Ipinle Cross River ni Osu Seere, odun 1984 leyin iyoninipo to mu ki Jenera Muhammadu Buhari gba ijoba. Archibong je Gomina ologun Ipinle Cross River titi di odun 1986.
Mamman Bello Ali Mamman Bello Ali (1958 – 27 January, 2009) je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Yobe lati odun 2007 titi de 27 January, 2009 nigba to di alaisi. Ki o to di Gomina o ti koko je Alagba ni Ile Alagba Ile Igbimo Asofin Naijiria lati 1999. O di alaisi ni 27 January, 2009 nipa aisan Leukemia
Baltimore Baltimore (, colloquially ) ni ilu to tobijulo ni ipinle Maryland ni orile-ede Amerika.
Columbus, Ohio Columbus ni oluilu ati ilu to tobijulo ni ipinle Ohio ni orile-ede Amerika.
Denver Denver () ni oluilu ati ilu alabugbe julo ni ipinle Colorado ni orile-ede Amerika.
Federalism Ni Orilẹ Amẹrika, Federalism ni akọkọ tọka si igbagbọ ninu ijọba ti o lagbara diẹ sii. Nigba ti a ti kọ Amẹrika ofin Amẹrika, iwe Federalist Party ṣe atilẹyin ijọba ti o ni ipa ti o lagbara, nigba ti " Awọn alatako-Federal " fẹ ijọba ti o lagbara. Eyi yatọ si yatọ si lilo lilo igbagbogbo ti "Federalism" ni Europe ati Amẹrika. Iyatọ ti o wa lati otitọ pe "Federalism" wa ni arin ti awọn ami-iṣowo oselu laarin igbẹkẹgbẹ ati ipinle kan. Orile-ede Amẹrika ti kọ gẹgẹbi ifarahan si awọn Isilẹ Isakoso ti, labẹ eyiti United States jẹ ajọpọ iṣowo ti o ni ijọba ti ko lagbara.
Omupo Omupo tabi Omu-ipo je ilu ad'ayeba ti o je mo Igbomina ni Ipinle Kwara. O je okan lara awon ilu ti o l'okiki ni ijoba ibile Ifelodun. O wa ni agbegbe guusu-ila oorun ipinle naa. Oun ni olu-ilu fun agbegbe merin-le-logbon ti o wa ni adugbo Omupo, oun tun ni olu-ilu agbegbe Omupo/Idofian ni ijoba ibile Ifelodun, oun kanna ni o si je gboogi agbegbe idibo fun yiyan asoju si ile igbimo asofin ti ipinle Kwara fun ipin asofin Omupo lati odun 1979.
Patrick Yakowa Patrick Ibrahim Yakowa (1 December 1948 – 15 December 2012) je gomina Ipinle Kaduna lati 20 May, 2010 tit di ojo 15 Ou Kejila 2012 nigba to se alaisi ninu ijamba elikopita ni Ipinle Bayelsa.
Milwaukee, Wisconsin Milwaukee je ilu kan ni ipinle Wisconsin ni orile-ede Amerika.
Quincy, Massachusetts Quincy je ilu kan ni ipinle Massachusetts ni orile-ede Amerika.
Detroit Detroit () ni ilu titobijulo ni ipinle ti Michigan ni Amerika ati ibujoko Ibile Wayne.
Àwọn Erékùṣù Kánárì Awon Erekusu Kanari (; , ; ) je awon ile okan ti orile-ede Spain ti won je okan ninu Spanish Agbajo Adaduro ti Spain ati Agbegbe Ode ninu European Union. Ile okan yi budo si eti ariwaiwoorun bebe orile Afrika, 100 km iwoorun bode to fa ija larin Morocco ati Western Sahara. Iwo okun to yapa lati ebado Kanari lo n mo gbe awon oko oju-omi lo si Amerika. Awon erekusu ibe lati eyi to tobijulo si eyi kerejulo ni wonyi: Tenerife, Fuerteventura, Gran Canaria, Lanzarote, La Palma, La Gomera, El Hierro, Alegranza, La Graciosa ati Montaña Clara.
Kẹ́nyà Kenya pinsi awon igberiko 8 ti olori won n je Alakoso Igberiko (Aare lo n yan won). Awon igberiko wonyi ("mkoa" singular "mikoa" plural in Swahili) na tun je pinpin si awon ibile ("wilaya"). Awon ibile 69 lo wa. Awon ibile wonyi na tun je pipin si awon ipinsi 497 ("taarafa"). Awon ipinsi tu je pipin si 2,427 awon ibudo 2,427 ("mtaa") ati omo ibudo 6,612 ("mtaa mdogo").. Awon igberiko na niwonyi:
Ọmọnìyàn Awon eniyan ni opolo todagba daada, to le e ni ironu afoyemo, ede, ifinuwo, ati isojutu isoro. Agbara opolo yi, lapapo mo inaro ara to jagbekun awon owo lati fowo se awon ohun, gba awoniyan laaye lati lo awon ohun isise daada ju awon iru miran lo. Mitochondrial DNA ati eri adikuta (fossil) fihan pe awoneniyan oni berelati Africa bi odun 200,000 seyin. Pelu olukuluku eniyan ni gbogbo orile ayafi ni Antarctica, awon eniyan je awon iruaraleaye. Iye awon eniyan je 6.8 legbegberunkeji ni November 2009.
Áfríkà Ni ibere Igba Mesosoik, Afrika je jijapo mo awon orile Aye yioku gege bi Pangea. Afrika pin awon fauna kanna ti orilegbangba yi ti o je sisori lowo awon theropods, prosauropods ati ornithischians akokolo nigbati igba Trias wa sopin. Awon idokuta opin je wiwari kakiri Africa, sugbon won wopo ni guusu ju ariwa lo. Ila to ya igba Triassic soto si Jurassic lo falasi ibere awon isele iparun to ni ip ni lagbaye, botilejepe strata Afrika igba yi ko ti je gbigbewo daada.
Orílẹ̀ èdè America Ni ede Yoruba "Orile-ede Amerika" tabi "Amerika" lasan loruko to wopo. A tun le lo lo "U.S." tabi "USA".
Mahmood Yakubu Mahmood Yakubu je omo bibi Ipinle Bauchi, ni apa oke oya orile ede Naijiria. O lo si ile iwe alakobeere Kobi ati ile eko ti Awon Olukoni Ijoba tii Toro ni sisentele. Ipinle Bauchi, Northern Nigeria. O te siwaju ninu eto eko re lo si Unifaasiti Sokoto ti an pe ni Usmanu Danfodiyo Unifaasiti, nibiti o ti je eni akoko ti o tayo pelu iwe eri ninu imo itan lati apa arewa oke oya titi di asiko yii. O lọ si Ile-ẹkọ giga ti Ile-ẹkọ giga ti Ilu-ẹkọ ti Ilu Sokoto (ti isiyi Usmanu Danfodiyo University ), nibiti o ti di akọkọ ati, titi di oni, ọmọ Naijiria nikan lati Ariwa lati gba iwe - ẹri ile-iwe akọkọ ni itan-akọọlẹ . Ni ipele ipo ile-iwe lẹhin, o kẹkọ awọn ibatan kariaye ni Ile-ẹkọ Wolfson, Cambridge, yanju pẹlu alefa ọga ni ọdun 1987, ati itan-akọọlẹ Naijiria ni University of Oxford, ti o yan iwe-ẹkọ pẹlu doctorate ni ọdun 1991. Ijoba Ipinle Bauchi funni ni sikolashipu kan lati kọwe ni University of Cambridge ati Ile-ẹkọ giga Oxford. O tẹsiwaju lati di olugba mẹta-akoko ti Sikolashipu Iwadi kọja, o tun ṣẹgun sikolashipu Agbaye lati ọdọ Ẹgbẹ ti Awọn ile-ẹkọ giga ti Agbaye.
Felix Abidemi Fabunmi Felix Abidemi Fabunmi je ojogbon (Professor) ninu imo eda-ede (Linguistics) ati ede Yoruba (Yoruba Language) ni Eka-Eko Imo Eda-ede ati Awon Ede Adulawo (Department of Linguistics and African Languages) ni Yunifásítì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ ni Ile-Ife , Nigeria. Ni odun 2006 ni o gba oye ijinle omowe (PhD). Apileko re da lori Mofoli, eka-ede Yoruba kan ti won n so ni ile Bene (Benin Republic). Akori iwe apileko akogboye naa ni "Asiko ati Iba-Isele ninu Eka-ede Yoruba Mofoli" (Tense and Aspect in the Mofoli Dialect of Yoruba). Opolopo ise ni o ti se lori ede Yoruba. O gba oye imo ijinle akoko (BA Yoruba) lodun 1992, oun lo gbegba oroke ju: First Class Honours. Lodun 1998 lo gba oye imo ijinle keji (MA Yoruba Language); bakan naa lo tun gba oye imo ijinle keji miiran (MA Linguistics) lodun 2004 ni Yunifasiti ilu Ibadan. Obafemi Awolowo University lo ti gba oye omowe (PhD Yoruba Language & Linguistics) ni 2006. Lodun 2013 ni Felix Abidemi Fabunmi di ojogbon ni Obafemi Awolowo University, Ile-Ife, Nigeria. O tun gba oye imo ijinle miiran lori eko Tiologi (Theology) - (M.Div.Th) lodun 2018 lati ile-eko giga ti awon oniwaasu: the Nigerian Baptist Theological Seminary, Ogbomoso, Nigeria. Oun naa lo tun gbegba oroke ju lo laarin awon akekoo kilaasi re. Akori ise apileko M.Div.Th re ni: """Contemporary Evangelistic and Church Growth Strategies in Ebenezer Baptist Church, Ile-Ife."""
José Maria Neves Ni Oṣu Kẹwa ọdun 2021, José Maria Neves, ṣẹgun idibo Alakoso ni yika akọkọ ti Oṣu Kẹwa Ọjọ 17, ni ibamu si awọn abajade akọkọ ti a tẹjade lori oju opo wẹẹbu osise. bori 51.5% ti Idibo, opo to peye lati dibo ni yika akọkọ, ni ibamu si awọn abajade wọnyi ti o jọmọ 97% ti awọn ibudo idibo.
Àìsàn inú afẹ́fẹ́ Nígbà mìíràn, a lè lo àwọn ògùn antibiotics láti wo àìsàn inú afẹ́fẹ́ bí i pneumonic plague.
Shola Allyson Shola Allyson-Obaniyi, je omo orile ede Naijiria ti o je akorin emi (soul) ati  (folk), o si tun je oluko orin. O di gbaju gbaja akorin pelu orin re kan ti o pe ni""Eji Owuro" "ni odun (2003), ti orin re yi tun je orin ti won lo ninu sinima agbelewo kan ti oruko re naa n je " "Eji Owuro"." Leyin ti o gbe awo re yi jade, awon awo orin miiran ti o tele ni:" "Gbe Je F'ori"" , ""Im'oore"".  Ninu awo orin re "Eji Owuro" yi ni a ti ri awon ese orin bii: "Obinrin Ni Mi", "Aseye", "Isinmi", ati bee bee lo. Yato si wipe Shoila je olorin , o tun je akoni lohun orin "voice coach", olugbani  nimoran.
Mítà Awon eyo mita ipin ati asodipupo ti a n lo ni wonyi:
Giordano Bruno Giordano Bruno (1548 – February 17, 1600), oruko abiso Filippo Bruno, je ara Italia elesin Dominiki, amoye, onimomathimatiki ati atorawo, to gbajumo bi elegbe ijeailopin agbalaaye. Awon irojinle oro-ida aye re koja afijuwe ti Koperniku lo nipa pe o pe Òrùn bi ikan ninu awon ohun agbarajo ojuorun alainiye ti won unda lo kiri: ohunni ara Europe akoko to setumo agbalaaye bi ohun ajapo nibi ti awon irawo ti a unri lale ri bakanna bi Orun. O je siseku pa pelu ijona lowo awon alase i 1600 leyin ti Ile Iwadi Romu dalebi esun ailesin to je aibofinmu nigbamo. Leyi iku re o gbajumo gidi; ni orundun 19k ati ibere orundun 20k, awon olutuwo ti won gbe awon igbagbo alatorawo re wo gba bi akoni fun ironu ominira ati awon erookan sayensi odeoni.
Èdè Efe Èdè Efe tabi èdè Ewe (tabi efegbe) je ede Niger-Kongo ti won n lo ni Ghana, Togo ati Benin.
Unicode Unicode je opagun ti awon ile-ise komputa n lo lati fi se asoju ikoole lori ero onisiro (komputa) fun gbogbo awon ede agbaye.
Ọyẹ́ Ọyẹ́ jẹ́ àsìkò kan lápá iwọ̀-oòrùn Áfíríkà tí ó má a ń wáyé láàárín ìparí oṣù kọkànlá sí àárín oṣù kẹta ọdún. Ó jẹ́ àsìkò ẹrùn tàbí ọ̀gbẹlẹ̀ tí ó má a ń fa eruku. Orúkọ náà farajọ ọ̀rọ̀ náà ọyẹ́, ní èdè Twi. Ó má a ń jẹ́ àsìkò òtútù, ní àwọn àgbègbè mìíràn ẹ̀wẹ̀, ó má ń jẹ àsìkò oru, èyí máa ń dá lórí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ojú ọjọ́ ní irú àgbègbè bẹ́ẹ̀.
Ọba Lájìwọwọ Ìyá ló lọmọ ní tòótọ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tí àwọn Yorùbá máa ń sọ, ìyá lalábàárò, ìyá Jìjì tún tọ ọmọ rẹ̀ lọ pẹ̀lú ọ̀pẹ̀lọpọ̀ ẹ̀bẹ̀ àti àròyé ‘jọ̀wọ́ ọmọ mi Àṣàkẹ́. Kín lo ti ṣe ọ̀ràn ọkọ fífẹ́ yìí sí? Gbogbo àwọn ará ìlú ló ń bú wa. Àwọn ẹbí pàápàá ń sọ̀rọ̀ òdì. N ò sì bá wọn wí bí ẹní fọmọ fọ́kọ lóru. Ṣé tí ìwọ náà bá ti mú ọkùnrin kan wá, irú ọ̀rọ̀ yìí ìbá má ti wáyé. Ilé ọkọ lobìnrin í gbé, ilé ọkọ ni àdépẹ̀kun obìnrin.’...
Ali Nuhu Ali Nuhu Mohammed (táabì ni ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù kẹta, ọdún 1974) jẹ́ òṣèré ará Nàìjíríà àti olùdarí.Ó má ń ṣe ère Haúsá àti ère Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn òní ròyìn má ń pè ní "king of kannywood" tàbí "sarki".Kannywood ni orúkọ ilé ìṣe fímù Hausa. Nuhu ti kópa nínú àwọn ère Nollywood Àti Kannywood tí ó tó Ẹ̀dẹ́gbẹ́ta filmu.
Atúmọ̀-Èdè (Yorùbá-Gẹ̀ẹ́sì): SH Ṣayé, v.i. to manage the affairs of a country or the world. Báwo ni wọ́n ṣe ń ṣayé sí? (How are they managing the affairs of the world?)
Itunu Hotonu Ìtunu jẹ obìnrin àkọ́kọ́ tí ó má darapọ̀ mọ́ National Defence Academy ni abuja ni odun 1985 òun sì akẹ́kọ̀ọ́ to tayọ julọ láàárín àwọn ẹ lẹgbẹ rẹ. Ìtùnú ni obìnrin àkọ́kọ́ tí ó ó má ṣe olùkọ́ ni Armed Forces Command and Staff College ni Jaji. Ní ọdún 2012, ó ń kọ àwọn obìnrin ológun ni orílẹ̀ èdè Libera. Ní oṣù Kejìlá, wọn fi ṣe alábòójútó egbe orí omi ni Nàìjíríà, èyí ló fi jẹ ki o jẹ obìnrin àkọ́kọ́ ni ilé Áfríkà tí ó má de ipò náà.
Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ Àjẹsára ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ jẹ́ àjẹsára tí ń dáàbò bo ni lọ́wọ́ ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀. Ibà pọ́njú-pọ́ntọ̀ jẹ́ àkóràn àrùn kòkòrò àìlèfojúrí afàìsàn tó má a ń sábà wáyé ní Afrika àti Gúsù Amẹ́ríkà. Iye àwọn ènìyàn tó tó 99% ni ó má a ń ní agbára àti kojú àrùn náà láàárín oṣù kan lẹ́yìn tí wọ́n bá ti gba àjẹsára náà, èyí sì dàbí ẹni pé yóò wà títí ayé wọn. A le lo àjẹsára náà láti ṣàkóso ìtànkiri àrùn náà. À ń fún ni gẹ́gẹ́ bí abẹ́rẹ́ tí a gún sínú ẹran ara ẹni tàbí tí a gún sábẹ́ awọ ara ẹni.
Bí Ìpínlẹ̀ Èkó ṣe ń dojú ìjà kọ COVID-19 Ní ọjọ́ kejì oṣù kẹrin, ìpínlẹ̀ Èkó rí ìṣẹ̀lẹ̀ méje mìíràn. Lọ́jọ́ kan náà ni wọ́n ṣe ìkéde pé èèyàn mọ́kànlá lára àwọn tí ó kó àrùn náà ní ó ti bọ́ tí ó sì ti ní ìwòsàn pípé.
Adeola Fayehun Adeola Eunice Oladele Fayehun (bíi ni ọjọ́ kẹfà oṣù keje ọdún 1984) jẹ́ ọmọ Nàìjíríà, ó sì jẹ oniroyin tí ó má ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ sí àwọn ọmọ ẹ̀yà Áfríkà.
Babatunde Yusuf Olátúnjí Olatunji gbà Ebun ìwé o fẹ ni ọdún 1950 o sí ka ìwé Morehouse College ni Atlanta, Georgia, níbití o ni èròngbà, sùgbón kó korin Morehouse College Glee Club. Olatunji je ọrẹ gidigidi sí oludari Glee Club Dr. Wendell P. Whalum o so'wopo láti dá egbé akọrin choir's repertoire, "Betelehemu", orin keresimesi Naijiria . Lẹyìn tí ọ jade ni ile iwe Morehouse, o tẹsiwaju sí New York University láti kà nípa public administration. Níbi tí ọ ti bẹrẹ, egbé onílù kékeré láti má pa owó bi ọ ṣe tẹsiwaju ninu iwe re .
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-9 ní Kamẹrúùnù Ènìyàn mẹ́rìndínláàdọ́rin ni ó papò dà nínú oṣù kẹrin.tí ó sì jẹ́ kí gbogbo rẹ̀ ó bọ́ sí mọ́kanlélọ́gọ́ta.
Sandra Prinsloo Sandra Prinsloo (bíi ni ọjọ́ kẹẹ̀dúgún oṣù kẹsàn-án ọdún 1947) tí àwọn èèyàn tún má ń pè ní Sandra Prinzlow je òṣèré ni orílẹ̀ èdè South Áfríkà. Ó gbajúmọ̀ fún ipá Kate Thompson tí ó kó nínú eré The gods must be crazy ni ọdún 1980.
Leptospirosis Oríṣi 13 ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ kòkòrò àrùn "Leptospira" ni ó lè fa àrùn náà lára ènìyàn. Àwọn ẹranko ìgbẹ́ àti ti ilé ni ó lè tan àrùn náà káàkiri. Àwọn ẹranko tó wọ́pọ̀ jùlọ, tí wọ́n má a ń sábà tan àrùn náà kiri ni àwọn oríṣiríṣi èkúté àti asín. A má a ń sábà tàn-án káàkiri nípasẹ̀ ìtọ̀ àwọn ẹranko tàbí nípasẹ̀ omi tàbí erùpẹ̀ tó ní ìtọ̀ ẹranko nínú, tí ó sì kan ojú egbò tó wà lára awọ ara, ojú, ẹnu, tàbí imú. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tí ìdàgbàsókè ṣẹ̀ṣẹ̀ ń dé, àrùn náà a má a sábà wáyé lára àwọn àgbẹ̀ àti àwọn tálákà tí ń gbé ní àwọn ìlú náà. Ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti ní ìdàgbàsókè, a má a sábà wáyé lára àwọn tí ń ṣiṣẹ́ ní ìta gbangba ní àwọn agbègbè tó má a ń lọ́wọ́rọ́ àti àwọn ibi tó má a ń tutù káàkiri àgbáyé. Ìwádìí àrùn jẹ́ nípasẹ̀ wíwá àwọn àkóónú inú ẹ̀jẹ̀ tí ń gbógun ti kòkòrò àrùn, tí à ń pè ní antibodies àwọn èyítí ó lòdì sí kòkòrò àrùn náà tàbí nípa wíwá àwọn ohun tí a fi ń dá àwọn ohun ẹlẹ́ẹ̀mí kọ̀ọ̀kan mọ̀, tí à ń pè ní DNA nínú ẹ̀jẹ̀ àwọn kòkòrò àrùn náà.
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Rùwándà Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè Rwanda fìdí ìṣẹ̀lẹ̀ méjì míràn àn múlẹ̀ ní Kigali, èyí tí ó mú kí àpapọ̀ iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àjàkálẹ̀-àrùn yí di méje ní orílẹ̀-èdè yí. Nínú ìgbìyànjú láti dáwọ́ títànkálẹ̀ àrùn ẹ̀rànkòrónà yí dúró, ilé-iṣẹ́ ti ìlera ní orílẹ̀-èdè Rwanda kéde ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta, láti orí ẹ̀rọ ayélujára ti Twitter pé gbogbo àwọn ọkọ̀ òfurufú akérò ni wọn yíò dádúró fún ọgbọ̀n ọjọ́ bẹ̀rẹ̀ láti ogúnjọ́ oṣù kẹta. Ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹta ni wọ́n kéde ìsénimọ́lé olósẹ̀-méjì. Àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba àti àwọn ti aládàáni ni wọ́n sọ fún wípé kí wọ́n má a ṣe iṣẹ́ wọn láti ilé lábé àwọn ìgbésẹ̀ tó múnádóko. Gbogbo àwọn ẹnuibodè ni wọ́n tún má a di títìpa, ṣùgbọ́n wọ́n dá àwọn ọkọ̀ akẹ́rù sílẹ̀ àti àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Rwanda tí wọ́n ń wọlé bọ̀ ṣùgbọ́n ó kan dandan fún wọn láti kọ́kọ́ lọ sí ibi ìfinipamọ́ ọlọ́jọ́-mẹ́rìnlá.
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Djibouti Ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè Djibouti ti kéde pé gbogbo àwọn ọkọ̀ òfurufú tí wọ́n ń rin ìrìn-àjò ni wọ́n má a dádúró bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta. Wọ́n tún dá àwọn ọkọ̀ ojú-irin dúró ní ogúnjọ́ oṣù kẹta. Àjọ tí ó ń rí sí ètò ìlera ní àgbáyé (World Health Organization) ti pèsè ohun èlò ààbò ti ara ẹni fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Djibouti. Ìjọba ti kéde títìpa àwọn ilé-ẹ̀kọ́ àti àwọn ibi ìjọsìn ní ọjọ́ kọkàndínlógún àti ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹta ní àtèlé. Wọ́n ti kọ́kọ́ kéde ìsémọ́lé fún gbogbo àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Djibouti ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta kí ó tó di wípé wọ́n sún un síwájú di ọjọ́ kẹjọ oṣù karùn ún.
Dj snake Wọ́n kéde DJ Snake láti má ṣíṣe lórí ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú Diplo, tí wọ́n fẹ́ gbé orin náà jáde ọdún 2014; orin náà padà jáde mí ọdún 2015 released in 2015 as the single "Lean On" tó ṣe ìfọwọ́sọwọ́pọ̀ pẹ̀lú MØ àti Diplo's Major Lazer. Ní ọjọ́ kọgbọ̀n oṣù kẹ́rin ọdún 2014, DJ Snake bọ́ sí ipò "Òṣèré tó gba wíwò" láti ọwọ́ FoxWeekly. Òun àti Dillon Francis gba ìkéde gẹ́gẹ́ bí àwọn Òṣèré méjì tí wọ́n jẹ́ igi lọ́gbà ẹ̀yìn fún ara wọn fún sọ́mà Mothership Tour ni ọdún 2014 pẹ̀lú Skrillex. Ní oṣù kẹ́ta ọdún 2018, "Billboard" Sọ orúkọ DJ Snake ní Òṣèré kẹsàn-án ní òdìnwọ̀ ọdún 2018 fún àwọn Akọrin-óníjó tí wọ́n pẹ̀ ní "Billboard" Dance 100.
Itunu Hotonu Itunu Hotonu (bíi ni ọjọ́ kẹji dínlógún oṣù kìíní ọdún 1959) jẹ́ ọmọ ogun orí omi Nàìjíríà àti ayàwòrán fún ikọ́lé. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn obìnrin tí ó má je ọmọ ogun orí omi, ó sì wá láàrin àwọn ayàwòrán àkọ́kọ́ fún ẹgbẹ́ ológun orí omi ni Nàìjíríà. Ní oṣù Kejìlá ọdún 2012, ó di obìnrin àkọ́kọ́ ni Áfríkà tí ó má di alábòójútó egbe ológun orí omi.
Lagos Island Nínún ìtàn, Ìsàlẹ̀ Èkó jẹ́ ilé ìgbé fún àwọn ọmọ ilè Nàj̀íríà tí wọ́n bọ́ lóko ẹ̀rú láti ilẹ̀ Brazil ma ń dé sí láti forí pamọ́ sí. Ọ̀pọ̀ ẹbí ni ó ń gbé ní ibùgbé tí wọ́n ń pè ní Broad Street ní Marina.
Onyeka Onwenu Onyeka Onwenu (ọjọ́ìbí ọjọ́ mọ́kànlélógbọ̀n oṣù kìíní ọdún 1952) jẹ́ oniroyin, olórin, òṣèré a jíjà gbàrà ati òṣèlú ni Nàìjíríà. Ó wá láàrin àwọn tí ó má ń dá jọ fún ètò X Factor tẹ́lẹ̀. Òun ni alága tẹ́lẹ̀ fún àṣà àti ìṣe fún ìpínlè Imo. Òun ni adarí àti olórí Aláṣẹ fún ìdàgbàsókè àwọn obìnrin ní orílè èdè.
Adubi War Ogun Àdùbí (tí àwọn èèyàn tún mọ̀ si Rògbòdìyàn Ẹ̀gbá) jẹ́ rògbòdìyàn tó wáyé nínú oṣù kẹfà sí oṣù keje ọdún 1918 ní àwọn ìlú tí ìjọba ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì ń ṣàkoso ní ilẹ̀ Nàijíríà, nítorí àfikún owó orí to wáyé lásìkò náà. Àwọn alákòóso ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì ló gbé ètò owó orí yìí kalẹ́ àti bí wọ́n ṣe ń fipá mú àwọn èèyàn ṣiṣẹ́ lásìkò náà. Lọ́jọ́ keje oṣù kẹfà, làwọn alákòóso ilẹ̀ gẹ̀ẹ́sì mú àwọn àáádọ̀rin olóyè ilẹ̀ Ẹ̀gbá sátìmọ́lé, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n sì tún fi òfin lé e pé ẹnikẹ́ni kò gbọdọ̀ fa wàhálà kan, àti pé kí àwọn tó ń tako owó orí tuntun náà yọ̀nda ohun ìjà olóró tí wọn ń lò, kí wọ́n sanwó orí wọ́n, kí wọ́n má sì dìtẹ̀ aṣáájú.
Àdúgbò Àgọ́-Ìwòyè 1. Ìsámùró:- Babaláwo kan wà ní àdúgbò yì tí orúkọ rẹ ń jẹ́ ìsà, ó má rń gba  àwọn Àbíkú ọmọ, o máa ń mú wọn dúró láti má lè jẹ́ kí wọ́n kú. Orúkọ Bàbá yì ni wọ́n fi wá ń pé àdúgbó yí ní ìsámùró.
Àjẹsára Ọ̀fìnkì oríṣi B tí kòkòrò àrùn Haemophilus ń fà Àjọ Ìlera Àgbáyé àti Ilé-iṣẹ́ Ìṣàkóso àti Ìdènà Àrùn fọwọ́sí ìmúlò rẹ̀. Ìwọ̀n egbògi náà méjì tàbí mẹ́ẹ̀ta ni a gbọ́dọ̀ fún ènìyàn kí ó tó pé ọmọ oṣù mẹ́ẹ́fà. Ìwọ̀n egbògi àkọ́kọ́ ni a gba ni nímọ̀ràn láti gbà bí ènìyàn bá ti ń pé ọmọ ọ̀sẹ̀ mẹ́ẹ́fà, èkejì sì gbọdọ̀ wáyé ní ọ̀sẹ̀ kẹẹ̀rin sí àsìkò yìí. Bí ó bá jẹ́ ìwọ̀n àjẹsára náà méjì péré ni a fún ni, a gba ni nímọ̀ràn láti gba ìwọ̀n àjẹsára náà mìíràn lọ́jọ́ iwájú. A má a ń gbàá gẹ́gẹ́ bí abẹ́rẹ́ tí a gún sínú ẹran-ara ẹni.
Èdè Oríṣìíríṣìí àwọn onímọ̀ ní ó ti gbìnyànjú láti fún èdè ní oríkì kan tàbí òmíràn, ṣùgbọ́n kí a tó bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn oríkì wònyìí, kí èdè túmọ̀ sí? “Èdè ni ariwo tí ń ti ẹnu ènìyàn jáde tó ní ìlànà. Ìkíní lè ní ìtumọ̀ kí èkeji maa ní. Èdè máa ń yàtọ̀ láti ibìkan sí òmíràn. Ohun tó fà á ni pé èdè kọ̀ọ̀kan ló ní ìwọ̀nba ìrú tó ń mú lò. Èdè kankan ló sì ní ìlànà tirẹ̀ to ń tèlé.”  Wardlaugh sọ nínú Ogusiji et al (2001:10) wí pé: “Èdè ni ni àwọn àmì ìsọgbà tí ó ní ìtumọ̀ tí o yàtọ̀ tí àwọn ènìyàn ń lò láti fi bá ara wọn sọ̀ọ̀.” Àwọn Oríkì yìí àti ọ̀pọ̀lọpọ oríkì mìíràn ni àwọn Onímọ̀ ti gbìyànju láti fún èdè, kí a tó lè pe nǹkan ní èdè, ó gbọ́dọ̀ ní àwọn èròja wọ̀nyí: èdè gbọ́dọ̀ jẹ́:
Àjẹsára dídáranjẹ̀ ọpọlọ ti Japaníìsì Àjẹsára dídáranjẹ̀ ọpọlọ ti Japaníìsì jẹ́ àjẹsára tí ń dáàbò bo ni lọ́wọ́ dídáranjẹ̀ ọpọlọ ti Japaníìsì. Ìwọ̀n agbára àwọn àjẹsára náà láti ṣiṣẹ́ ju bíi 90% lọ. Iye àsìkò tí ààbò egbògi náà fi ń wà lára kò tíì fi bẹ́ẹ̀ ye ni dáradára, ṣùgbọ́n agbára iṣẹ́ rẹ̀ dàbí èyí tó má a ń dínkù bí àsìkò tí ń lọ síi. A má a ń fúnni yálà bí abẹ́rẹ́ tí a gún sínú ẹran ara ẹni tàbí sábẹ́ awọ ara ẹni.
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Mauritania Ní ọjọ́ kẹfa oṣù kárùn ún, pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ń ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́, wọ́n mú kí òfin ìsémọ́lé rọrùn díẹ̀. Nígbà tí oṣù kárùn ún má a fi parí, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ pé ó ń ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ ti gòkè lọ sí 480 tí àwọn tí ó ti jẹ́ aláìsí ti gòkè lọ sí mẹ́tàlélógún. Iye àwọn tí wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ pé wọ́n ní àjàkálẹ̀-àrùn yí ti lọ sókè sí 530 ní oṣù kárùn ún tí àwọn mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n si ti gba ìwòsàn.
Wande Coal Àbí Wande Coal ní ọjọ́ kejilelogun oṣù kẹwàá ní erékùṣù Èkó ní ìpìlè Èkó ní orílè-èdè Nàìjíríà. Orúkọ bàbá rẹ ń jẹ́ Olóyè Ìbùkún Olúfúntọ́ tí orúko ìyá rẹ̀ sì ń jẹ́ Omolará Olúwáyẹmísí ìkósínú. Wańde coal jẹ́ àbọkí láàárín ọmọ méjì tí àwọn òbí rẹ́ bi. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé ìwé alákọ̀bẹrẹ̀ ni Staff Nursery and Primary School tí wá nì ìjànikin ní ìpínlè Èkó. Lẹ́yìn ní ọ tẹ̀sìwàjú láti lọ sí ilé ìwé ìjọba tí wọ́n pè ní Federal Government College ti ìjànikin ní ìpínlè Èkó fún ẹ̀kọ sẹ́kọ́ńdírì. O tún bọ́ tẹ́siwájú láti lọ sí ilé ìwé gíga yunifásítì tí ìlú Èkó ni bi tí o ti kẹ́kọ̀ọ́ gbọyè nínú iṣẹ́ Curriculum Studied.