mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
กาโรลึส กลือซียึส ในด้านประวัติศาสตร์การสวน กลือซียึสเป็นผู้มีชื่อเสียงไม่แต่ในด้านความรู้ความสามารถแต่ยังในด้านการสังเกตเกี่ยวกับการแตกสีของทิวลิป — ที่ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 จึงได้ทราบกันว่าเกิดจากไวรัส — ที่ทำให้ดอกทิวลิปแตกออกเป็นสีต่าง ๆ และมีลักษณะเป็นเปลว หรือขนนกที่นำไปสู่การเก็งกำไรการซื้อหัวทิวลิปที่เชื่อกันว่าจะแตกสีในเหตุการณ์ที่เรียกกันว่า "ความคลั่งทิวลิป" ที่เกิดขึ้นในเนเธอร์แลนด์ในคริสต์ทศวรรษ 1630 กลือซียึสเป็นผู้วางรากฐานการขยายสายพันธุ์ทิวลิปและระบบการซื้อขายหัวทิวลิปที่กลายมาเป็นอุตสาหกรรมสำคัญของเนเธอร์แลนด์ในปัจจุบัน
โกลด มอแน เมื่อเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ. 1871 มอแนก็ย้ายจากลอนดอนไปซานดาม (Zaandam) ในประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งเป็นที่มอแนเขียนภาพ 25 ภาพ (เป็นที่ที่ตำรวจสงสัยว่ามอแนมีส่วนเกี่ยวข้องกับการปฏิวัติ) จากซานดามมอแนก็มีโอกาสไปอัมสเตอร์ดัมซึ่งอยู่ไม่ไกลนัก ประมาณเดือนตุลาคม หรือพฤศจิกายน ปี ค.ศ. 1871 มอแนก็ย้ายกลับปารีส ระหว่างเดือนธันวาคม ค.ศ. 1871 ถึง ค.ศ. 1878 มอแนอาศัยอยู่ที่อาร์ฌ็องเตย (Argenteuil) ซึ่งเป็นหมู่บ้านริมฝั่งแม่น้ำเซนใกล้ปารีส และเป็นที่ที่มอแนวาดภาพที่กลายมาเป็นภาพที่มีชื่อเสียงที่สุดของมอแน และเป็นภาพที่เป็นที่รู้จักกันแพร่หลายหลายภาพ ในปี ค.ศ. 1874 มอแนกลับไปเนเธอร์แลนด์อยู่ระยะหนึ่ง
ป้อมเอเบิน-เอมาเอล ป้อมเอเบิน-เอมาเอล () เป็นป้อมปราการในเบลเยียมที่ไม่ได้ถูกใช้งานมานานที่ตั้งอยู่ระหว่างลีแยฌและมาสทริชท์ บนชายแดนระหว่างเบลเยียม-เนเธอร์แลนด์ ใกล้กับคลองอัลเบิรต์ เป็นการออกแบบเพื่อการปกป้องเบลเยียมจากการโจมตีของเยอรมันผ่านเทือกเขาแคบของดินแดนเนเธอร์แลนด์ในภูมิภาค ก่อสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1931-1935 ได้มีชื่อเสียงที่โด่งดังว่าแข็งแกร่ง และช่วงเวลาสมัยนั้น มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ป้อมได้ถูกจัดการโดยทหารเยอรมันที่ลงจอดด้วยเครื่องร่อน (85 นาย) เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 1940 ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง การปฏิบัติการครั้งนี้ได้เคลียร์ทางเพื่อให้กองทัพเยอรมันเคลื่อนทัพเข้าสู่เบลเยียม โดยไม่ได้ถูกขัดขวางจากการยิงของป้อมเอเบิน-เอมาเอล ปัจจุบัน ป้อมแห่งนี้ยังคงถือว่าเป็นสมบัติของกองทัพเบลเยียม ป้อมปราการนี้ได้รับการบูรณะและอนุญาตให้สาธารณชนเข้าเยี่ยมชม
เคแอลเอ็ม เคแอลเอ็ม เอเชีย มีเคแอลเอ็มเป็นเจ้าของแต่เพียงผู้เดียว จดทะเบียนในไต้หวัน ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2538 เพื่อเปิดบริการเส้นทางบินไปไทเป โดยสีตกแต่งของเครื่องบินจะไม่มีสัญลักษณ์ของเนเธอร์แลนด์ เช่น ธงชาติ มงกุฎ แต่มีชื่อที่เป็นภาษาจีน และตราสัญลักษณ์เคแอลเอ็ม เอเชีย
ประเทศลักเซมเบิร์ก ราชรัฐลักเซมเบิร์กเป็นนครรัฐ มีประวัติความเป็นมาย้อนหลังมากกว่า 1,000 ปี เมื่อปี พ.ศ. 1506 เคานท์ซิเอกฟิลด์แห่งลักเซมเบิร์ก เคานท์แห่งอาร์เดนเนส และผู้ก่อตั้งราชวงศ์ลักเซมเบิร์กสร้างปราสาทในบริเวณเมืองหลวงของลักเซมเบิร์กในปัจจุบัน ซึ่งกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญในสมัยนั้น เนื่องจากเป็นบริเวณที่มีภูเขาสลับซับซ้อนล้อมรอบหลายชั้น เป็นที่รู้กันทั่วไปในนาม “ยิบรอลตราทางเหนือ” (The Gibraltar of the North) ในช่วงปลายยุคกลางจนถึงศตวรรษที่ 15 ราชวงศ์ลักเซมเบิร์กมีความรุ่งเรืองมาก กษัตริย์หลายพระองค์ในยุโรปสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์นี้ อาทิ จักรพรรดิปกครองเยอรมนี 4 พระองค์ กษัตริย์ปกครองโบฮีเมีย 4 พระองค์ และกษัตริย์ปกครองฮังการี 1 พระองค์ กษัตริย์ที่มีชื่อเสียงของลักเซมเบิร์ก ในยุคนั้น ได้แก่ สมเด็จพระจักรพรรดิไฮนริคที่ 7 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์,พระเจ้าจอห์นแห่งโบฮีเมียและดยุกแวนเซลอสที่ 1 แห่งลักเซมเบิร์ก จากนั้นก็ตกอยู่ภายใต้อำนาจเบอร์กันดีในปีพ.ศ. 2010 เมื่อดัสเชสเอลิซาเบธที่ 2 ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ลักเซมเบิร์กพระองค์สุดท้าย ทรงได้สละสิทธิอันชอบธรรมของพระนางในราชบัลลังก์ พระโอรสของฟิลลิปเดอะกูด ดยุกแห่งเบอร์กันดีคือ ชาร์ลส์เดอะโบลด์ ดยุกแห่งเบอร์กันดีทรงยอมรับพระอิศริยยศนี้โดยรวมเข้ากับพระยศ"ดยุกแห่งเบอร์กันดี" หลังจากนั้นลักเซมเบิร์กประสบความพ่ายแพ้ในสงครามหลายครั้ง และตกอยู่ภายใต้การปกครองของชาติต่าง ๆ เช่น สเปน ฝรั่งเศส ออสเตรีย และรัสเซีย จนกระทั่งสิ้นสุดคริสศตวรรษที่ 19 ในปี พ.ศ. 2358 ลักเซมเบิร์กได้รับอิสรภาพอีกครั้ง โดยการประชุมที่เวียนนา (Congress of Vienna) ได้ยกฐานะของลักเซมเบิร์กจาก Duchy เป็น Grand Duchy และมอบให้เป็นพระราชสมบัติส่วนพระองค์ของกษัตริย์เนเธอร์แลนด์ ให้สิทธิในการปกครองแก่สมเด็จพระราชาธิบดีวิลเล็มที่ 1 แห่งเนเธอร์แลนด์และในปี พ.ศ. 2410 สนธิสัญญาลอนดอน (Treaty of London 1867) ได้รับรองบูรณภาพ แบ่งดินแดน และสิทธิในการปกครองตนเองของลักเซมเบิร์ก
ทิลอ็อยเลินชปีเกิลส์ลุสทิกเกอชไตรเชอ "ขี้โกง" (Roguish) แน่นอนเป็นคำสำหรับพระเอกของชิ้นงานที่เป็น Prankster มีชื่อฉาวโฉ่ในภาคเหนือของเยอรมนีและฟลานเดอส์ (เบลเยียมและเนเธอร์แลนด์ในปัจจุบัน) ในศตวรรษที่สิบสี่
ได้มีรูปปั้นสร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงทิลในเมือง Molln ตามตำนานเขาเสียชีวิตใน ค.ศ. 1350 หรือบริเวณนั้นและได้รับหลุมฝังศพที่ไม่มีชื่อเขียนมีแต่เพียงภาพของสลักนกฮูกกับกระจก
ชื่อ Eulenspiegel หมายถึง "กระจกของนกฮูก" และเท้าความสุภาษิตโบราณ
อากุซ ซาลิม ฮาจี อากุซ ซาลิม () มีชื่อเกิดว่า มาชูดุล ฮัก () เป็นนักการเมืองชาวอินโดนีเซียในสมัยที่เรียกร้องเอกราชจากเนเธอร์แลนด์ เป็นผู้นำซาเรกัตอิซลัม และเป็นผู้ร่วมร่างกฎบัตรจาการ์ตา
รัฐจอร์เจีย เมืองสำคัญในจอร์เจีย ได้แก่ แอตแลนตาเป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดในจอร์เจีย และ สวันนาเป็นเมืองสำคัญอีกเมืองหนึ่ง ทีมกีฬาที่มีชื่อเสียงได้แก่ แอตแลนตา ฮอกส์ และ แอตแลนตา ฟัลคอนส์ สถาบันการศึกษาที่มีชื่อเสียงได้แก่ สถาบันเทคโนโลยีจอร์เจีย
จิตรกรรมยุคทองของเนเธอร์แลนด์ จิตรกรยุคทองของเนเธอร์แลนด์เป็นส่วนสำคัญของผู้ที่ถือกันว่าเป็นจิตรกรรมชั้นครู ซึ่งเป็นคำที่คิดขึ้นโดยศิลปินดัตช์ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 เอง ตัวอย่างเช่นงานเขียนของฟิลิปส์ วูเวอร์มันซึ่งมีด้วยกันกว่า 60 ชิ้นที่หอจิตรกรรมชั้นครูแห่งเดรสเดน และอีกกว่า 50 ชิ้นที่พิพิธภัณฑ์เฮอร์มิทาจในรัสเซีย แต่ชื่อเสียงของงานในช่วงนี้อยู่ลักษณะการเขียนที่เปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ เช่นความเปลี่ยนแปลงของงานเขียน แรมบรังด์ โดยเฉพาะตั้งแต่สมัยโรแมนติค จิตรกรอื่นก็แสดงให้เห็นจากฐานะที่ดีขึ้นมาและราคาของภาพเขียนที่เรียกร้องจากตลาดได้ ในปลายสมัยนักเขียนบางคนที่เขียนภาพในไลเดนก็ประสบความสำเร็จและมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป ตั้งแต่กลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมางานสัจนิยมของจิตรกรรมประเภทต่าง ๆ ก็มาได้รับความสนใจเป็นอันมาก โยฮันส์ เวร์เมร์ผู้ที่เป็นจิตรกรที่แทบจะไม่เป็นที่รู้จักกลายมามีชื่อเสียงก็คริสต์ศตวรรษที่ 19 ซึ่งเมื่อมาถึงช่วงนั้นงานหลายชิ้นของเวเมร์ก็ได้รับการระบุว่าเขียนโดยจิตรกรผู้อื่นไปแล้ว แต่การที่งานเขียนของเวเมร์เป็นส่วนหนึ่งของงานสะสมสำคัญ ๆ ที่เชื่อกันว่าเขียนโดยจิตรกรผู้อื่น แสดงให้เห็นถึงคุณภาพของการเขียนภาพแต่ละภาพที่ดีพอที่ทำให้เป็นที่รู้จักกันกันโดยทั่วไป แม้ว่างานทั้งกลุ่มจะยังไม่สามารถระบุได้แน่นอนว่าเป็นงานที่เขียนโดยเวเมร์จนกระทั่งในเวลาต่อมาก็ตาม แม้ในช่วงเวลาต่อมาก็ยังมีจิตรกรอื่นก็ได้รับการดึงขึ้นมาจากการเป็นจิตรกรที่ไม่มีชื่อเสียงเท่าใดนัก มาเป็นจิตรกรที่รู้จักกันเช่นงานเขียนภาพนิ่งอย่างง่าย ๆ โดยอาเดรียน คูร์ท (Adriaen Coorte) ในคริสต์ทศวรรษ 1950 และจิตรกรภูมิทัศน์ยาโคบัส มัคาเดน (Jacobus Mancaden) และ ฟรันส์ โพสต์เมื่อต้นคริสต์ศตวรรษนี้เอง เป็นต้น
รัฐคอนเนตทิคัต รัฐคอนเนตทิคัต (Connecticut, ตัว c ตัวที่สองไม่ออกเสียง, ) เป็นรัฐทางตะวันออก ในสหรัฐอเมริกาอยู่ในเขตนิวอิงแลนด์ เมืองหลวงของคอนเนตทิคัตคือ ฮาร์ตฟอร์ด ชื่อของคอนเนตทิคัต มาจากชื่อของอินเดียนแดงเผ่าโมฮีแกน จากคำว่า "Quinnehtukqut" หมายถึง ดินแดนแห่งแม่น้ำสายยาว มหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงในรัฐได้แก่ มหาวิทยาลัยเยล และ มหาวิทยาลัยคอนเนตทิคัตที่มีชื่อทางด้านบาสเกตบอล
จิตรกรรมยุคทองของเนเธอร์แลนด์ ภาพชีวิตประจำวันของดัตช์มีชื่อเสียงมาเป็นเวลานาน แต่ในช่วงแรกก็มิได้รับการยกย่องกันเท่าใดนัก โจชัว เรย์โนลด์สจิตรกรผู้มีชื่อเสียงของอังกฤษของคริสต์ศตวรรษที่ 18 ทางการเขียนแบบศิลปะสถาบันออกความเห็นเกี่ยวกับศิลปะดัตช์ไว้หลายข้อ เรย์โนลด์สประทับใจในภาพ “สตรีเทนม” ที่เขียนโดยเวร์เมร์ และความมีชีวิตชีวาของภาพเหมือนโดยฮาลส์ แต่ก็ออกความเห็นว่าเสียดายที่ฮาลส์ขาด “ความอดทน” พอที่จะเขียนภาพให้เสร็จอย่างถูกต้อง และรำพึงว่าเสียดายที่ยาน สตีนไม่ได้เกิดในอิตาลีและได้รับอิทธิพลของงานเขียนของยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา ไม่เช่นนั้นความสามารถก็อาจจะนำไปใช้ในทางที่ดีขึ้นกว่าที่เห็นอยู่ แต่ในสมัยของเรย์โนลด์สความหมายซ่อนเงื่อนทางจริยธรรมของการเขียนภาพชีวิตประจำวันของดัตช์ก็เริ่มยากที่จะเข้าใจกันแล้ว หรือแม้แต่ในเนเธอร์แลนด์เอง ตัวอย่างที่สำคัญก็ได้แก่ภาพเขียนชื่อ “การเจรจา” (The Gallant Conversation) ที่เขียนโดย เจอราร์ด เทอร์บอร์ค ที่เขียนราว ค.ศ. 1654 ภาพนี้ได้รับการสรรเสริญโดยเกอเธอว่าเป็นงานที่ละเอียดอ่อนในการแสดงภาพของพ่อที่กำลังดุสั่งสอนลูกสาว แต่นักวิชาการสมัยใหม่บางคนมีความเห็นว่าเป็นภาพการเลือกสตรีที่เกิดขึ้นภายในสถานที่สำหรับทำการค้าประเวณี ภาพนี้มีด้วยกันสองภาพ (เบอร์ลิน และ อัมสเตอร์ดัม) และไม่ทราบกันอย่างเป็นที่แน่นอนว่า “เหรียญบ่งความคิด” ในมือของชายที่นั่งอยู่ถูกลบออกไปหรือเขียนทับในภาพทั้งสองภาพ
อินโดเนซียารายา อินโดเนซียารายา (, แปลว่า อินโดนีเซียอันยิ่งใหญ่) เป็นชื่อของเพลงชาติแห่งสาธารณรัฐอินโดนีเซีย ประพันธ์โดยวาเก รูดอล์ฟ ซูปรัตมัน ซึ่งได้นำเสนอครั้งแรกในงานสันนิบาตยุวชนแห่งชาติครั้งที่ 2 ที่เมืองปัตตาเวีย (ปัจจุบันคือจาการ์ตา เมืองหลวงของประเทศอินโดนีเซีย) เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2471 (ค.ศ. 1928) เพื่อใช้เป็นเพลงประจำพรรคชาตินิยมอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นขบวนการต่อสู้เพื่อเรียกร้องเอกราชจากเนเธอร์แลนด์ ต่อมาเมื่ออินโดนีเซียประกาศเอกราชในวันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2488 (ค.ศ. 1945) เพลงนี้จึงได้รับเลือกให้ใช้เป็นเพลงชาติอินโดนีเซียสืบมาจนถึงทุกวันนี้
ศิลปะดัตช์ จอร์จ เฮ็นดริค ไบรท์เนอร์เป็นผู้นำการเขียนแบบสัจจะนิยมมาสู่เนเธอร์แลนด์ที่ทำให้เป็นที่ตื่นเต้นกันทั่วไปที่คล้ายคลึงกับกุสตาฟ คอร์แบท์ (Gustave Courbet) และเอดวด มาเนท์ ของฝรั่งเศส ไบรท์เนอร์เป็นผู้มีความสามารถในการเขียนภูมิทัศน์เมืองที่เป็นภาพเช่นไม้ที่กองพะเนินที่ท่าเรือ, การก่อสร้างและรื้อถอนบ้านกลางเมือง, รถรางลากด้วยม้าบน หรือคลองเวลาฝนตก ภาพในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ไบรท์เนอร์ก็มีชื่อเสียงเป็นที่เลื่องลือในเนเธอร์แลนด์ที่จะเห็นได้จากงานแสดงภาพเขียนย้อนหลังในอัมสเตอร์ดัมในปี ค.ศ. 1901 และถ้าอากาศในอัมสเตอร์ดัมมีฝนตกและมัวซัวชาวอัมสเตอร์ดัมก็มักจะกระซิบกันว่า "Echt Breitnerweer" (อย่างกับบรรยากาศของไบรท์เนอร์)
โตเลโด โตเลโดเคยเป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรวิซิกอท (ในสเปนโบราณ) ตั้งแต่สมัยพระเจ้าลีอูวีกิลด์ และมีฐานะเป็นเมืองหลวงจนกระทั่งชาวมัวร์ (ชาวมุสลิมจากแอฟริกาเหนือ) ได้เข้ามายึดครองคาบสมุทรไอบีเรียเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 8 ภายใต้การปกครองของอาณาจักรกาหลิบแห่งกอร์โดบา โตเลโด (ซึ่งในขณะนั้นมีชื่อเรียกว่า "ตุไลเตละห์" طليطلة) ก็ได้เข้าสู่ยุคทอง ช่วงเวลาแห่งความรุ่งเรืองอันยาวนานนี้รู้จักกันในชื่อ "ลากอนบีเบนเซีย" ("La Convivencia") หรือการอยู่ร่วมกัน (ของชาวคริสต์ ชาวยิว และชาวมุสลิม)
รัฐแอละแบมา แอละแบมา มีชื่อเล่นว่า Yellowhammer หลังจากของรัฐแอละแบมาเป็นที่รู้จักกันในชื่อ "หัวใจของ Dixie" "รัฐฝ้าย" ต้นไม้รัฐเป็นไม้สนและ เมืองหลวงของเมืองแอละแบมาเป็นเมือง "มอนต์กอเมอรี"เมืองใหญ่ที่สุดของเมืองคือ"เบอร์มิงแฮม" ซึ่งเป็นเมืองที่มีการเติบโตเป็นเวลามากเมืองที่ใหญ่ที่สุดเมืองที่ใหญ่ที่สุดคือ ฮันต์สวิลล์ เมืองที่เก่าแก่ที่สุดคือมือถือก่อตั้งขึ้นโดยอาณานิคมฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 1702 เป็นเมืองหลวงของฝรั่งเศส ลุยเชียนา.
เกาดา เกาดา () เป็นเมืองและเทศบาล ตั้งอยู่ทางตะวันตกของประเทศเนเธอร์แลนด์ ในจังหวัดเซาท์ฮอลแลนด์ ตั้งขึ้นเป็นเมืองเมื่อ ค.ศ. 1272 มีชื่อเสียงด้านการทำเนย (เนยแข็งเกาดา) และอุปกรณ์สูบยา เมืองมีประชากร 70,828 คน ในปี ค.ศ. 2009
พูลชิเนลลา ตัวตลกพูลชิเนลลามักสวมเครื่องแต่งกายสีขาว และสวมหน้ากากสีดำ ตัวละครลักษณะคล้ายกันนี้มีชื่อเรียกต่างๆ กันในภาษาอื่นๆ เช่น "Kasper" ในเยอรมนี, "Jan Klaassen" ในเนเธอร์แลนด์, "Mester Jakel" ในเดนมาร์ก, "Vasilache" ในโรมาเนีย, "Vitéz László" ในฮังการี ตัวละครนี้ปรากฏในบทละครชวนหัวเป็นจำนวนมาก และถูกแปลงเป็นหุ่นกระบอก ในอังกฤษมีชื่อว่า "มิสเตอร์พันช์" ในเรื่อง "Punch and Judy" และเป็นตัวเอกในบัลเลต์สองเรื่องของอิกอร์ สตราวินสกี คือเรื่อง "พูลชิเนลลา" และ "เปทรูชกา"
รัฐอาลาโกอัส เมืองหลวงของรัฐคือเมือง มาเซโอ ที่มีชื่อเสียงเรื่องชายหาดและอาหารทะเล และถือเป็นเมืองที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวมากที่สุดของรัฐ
ราชคฤห์ ราชคฤห์ (; "ราชคริ"; ราชคีร; ; ) เป็นชื่อเมืองหลวงของแคว้นมคธสมัยพุทธกาล เป็นเมืองในหุบเขา มีภูเขาล้อมรอบ 5 ลูก จึงมีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า เบญจคีรีนคร
ทีดับบลิวสตีล ทีดับบลิวสตีล () เป็นผู้ผลิตนาฬิกาเนเธอร์แลนด์ ซึ่งเป็นที่รู้จักในภาพลักษณ์ของนาฬิกากับโครโนกราฟขนาดใหญ่ บริษัทก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 2005 โดยทีมสองพ่อลูกที่มีชื่อว่า ยอดี และ ตง โคเบเลนส์ ในฮอลแลนด์
บารมี บารมี (; ) ปฏิปทาอันยวดยิ่ง มีความหมาย 2 ประการ ประการแรก คือ บรม แปลว่าดีเลิศ สูงสุด และประการต่อมาหมายถึง การไป คือ ไปให้ถึงอีกฝังหนึ่ง คุณธรรมที่ประพฤติปฏิบัติอย่างยิ่งยวด คือ ความดีที่บำเพ็ญอย่างพิเศษ เพื่อบรรลุซึ่งจุดหมายอันสูง เช่น พระพุทธเจ้า พระอสีติมหาสาวก เป็นต้น
พระอสีติมหาสาวก เนื่องจากไม่ปรากฏรายนามพระอสีติมหาสาวกในคัมภีร์ นักวิชาการสมัยหลังจึงตั้งเกณฑ์กำหนดพระอสีติมหาสาวกขึ้นเอง เช่น สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงวินิจฉัยไว้ในหนังสือ "อนุพุทธประวัติ" ดังนี้
รวมเป็น 69 องค์ ที่เหลืออีก 11 องค์ ทรงวินิจฉัยเลือกพระสาวกในมัชฌิมโพธิกาลและปัจฉิมโพธิกาลจนได้ครบ 80 องค์
พระอสีติมหาสาวก พระเจ้าพุทธทาสแห่งลังกามีพระราชบุตร 8 องค์ล้วนทรงสุรภาพแกล้วกล้าการรณรงค์สงคราม ทรงขนานนามพระกุมารนั้นตามพระอัชฌาสัยของพระองค์ให้คงนามพระอสีติมหาสาวกทั้งหลาย พระเจ้าพุทธทาสองค์นี้ ได้แวดล้อมด้วยพระราชบุตรทั้งหลายอันทรงพระนามตาม พระอสีติมหาสาวกว่า สารีบุตร เป็นอาทิ พระองค์ทรงรุ่งเรืองอยู่ดูประหนึ่งว่าองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ฉะนั้น
พระอสีติมหาสาวก พระอสีติมหาสาวก คือ พระสาวกผู้ใหญ่ 80 องค์ของพระพุทธเจ้า
พระอสีติมหาสาวก คำว่า "อสีติมหาสาวก" ไม่มีในพระไตรปิฎก แต่ปรากฏอยู่ในหนังสืออรรถกถาต่าง ๆ คือ ธัมมปทัฏฐกถา สุมังคลวิลาสินี และปรมัตถทีปนี โดยไม่ระบุรายนามว่ามีท่านใดบ้าง
พระอสีติมหาสาวก คำว่า "อสีติมหาสาวก" เป็นคำสมาสประกอบด้วยคำ "อสีติ" และ "มหาสาวก" คำว่า "อสีติ" แปลว่า แปดสิบ ส่วน "มหาสาวก" ประกอบด้วยคำว่า "มหา" ซึ่งเป็นคุณศัพท์แปลว่า ใหญ่, มาก, สำคัญ และคำว่า "สาวก" ซึ่งเป็น คำนามกิตก์ ประกอบรูปมาจากธาตุ "สุ" (ฟัง) ลง ณฺวุ ปัจจัย สำเร็จรูปเป็น "สาวก" แปลว่า "ผู้ฟัง"
พระอัสสชิเถระ พระอัสสชิ หรือ พระอัสสชิเถระ เป็นพระภิกษุสาวกของพระพุทธเจ้า เป็นหนึ่งในปัญจวัคคีย์ และพระอสีติมหาสาวก
พระวัปปเถระ พระวัปปะ หรือ พระวัปปะเถระ เป็นพระภิกษุสาวกของพระพุทธเจ้า เป็นหนึ่งในปัญจวัคคีย์ และพระอสีติมหาสาวก
พระภัททิยเถระ พระภัททิยะ หรือ พระภัททิยเถระ เป็นพระภิกษุสาวกของพระพุทธเจ้า เป็นหนึ่งในปัญจวัคคีย์ และพระอสีติมหาสาวก
พระมหานามเถระ พระมหานามะ หรือ พระมหานามเถระ เป็นพระภิกษุสาวกของพระพุทธเจ้า เป็นหนึ่งในปัญจวัคคีย์ และพระอสีติมหาสาวก
พระกุมารกัสสปะ พระกุมารกัสสปเถระ เป็นสาวกของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในสมัยพุทธกาล
พระยสเถระ พระยสเถระ หรือ พระยสะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระอุรุเวลกัสสปะ พระอุรุเวลกัสสปะ เป็นพระภิกษุสงฆ์ผู้เป็นสาวกของพระพุทธเจ้า ได้รับการยกย่องเป็นพระอสีติมหาสาวกผู้เป็นเอตทัคคะในด้านผู้มีบริวารมาก
พราหมณ์พาวรี พราหมณ์พาวรี เป็นพราหมณ์ผู้เป็นอาจารย์ของพระอชิตเถระซึ่งต่อมาเป็นศิษย์ผู้เป็น 16 ใน 80 พระอสีติมหาสาวกของพระพุทธเจ้า
พระวิมลเถระ พระวิมลเถระ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระนาลกะ พระนาลกเถระ หรือ พระนาลกะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล
พระจูฬปันถกเถระ พระจูฬปันถก หรือ พระจูฬปันถกเถระ, พระจุลลปันถกะ เป็นชาวเมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ เป็น 1 ในพระอสีติมหาสาวก ของพระพุทธเจ้า
พระควัมปติเถระ พระควัมปติเถระ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระสุพาหุเถระ พระสุพาหุเถระ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระนทีกัสสปเถระ พระนทีกัสสปะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระกาฬุทายีเถระ พระกาฬุทายีเถระ หรือ พระกาฬุทายี เป็นพระภิกษุสาวกของพระพุทธเจ้าชาวแคว้นสักกะ เป็นสหชาติกับพระพุทธเจ้า (เกิดในเวลาเดียวกัน) เป็นหนึ่งในพระอสีติมหาสาวกสำคัญในสมัยพุทธกาล
พระอุบาลี พระอุบาลีเถระ หรือ พระอุบาลี เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล
พระคยากัสสปะ พระคยากัสสปะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระสีวลีเถระ พระสีวลีเถระ หรือ พระสีวลี เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล
พระปุณณชิเถระ พระปุณณชิเถระ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยต้นพุทธกาล
พระอสีติมหาสาวก สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงวินิจฉัยรายนาม "พระสาวกผู้ใหญ่ 80 รูป" ไว้ในหนังสือ"พุทธานุพุทธประวัติ" ดังนี้
พระมหากัจจายนะ พระมหากัจจายนะ (, ) เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในพระอสีติมหาสาวกของพระโคตมพุทธเจ้า ได้รับการยกย่องว่าเป็นเอตทัคคะในทางผู้อธิบายความย่อให้พิสดาร ในประเทศไทยนอกจากชื่อตามภาษาบาลีแล้ว ยังเป็นที่รู้จักในชื่อ "พระสังกัจจายน์" หรือ "พระสังกระจาย"
บรรจบ บรรณรุจิ ท่านมีงานเขียนหลากหลายรูปแบบ ทั้งที่เป็นตำราเรียนและหนังสือปรัชญาพุทธศาสนาเช่น จิต มโน วิญญาณ, ปฏิจจสมุปบาท, อสีติมหาสาวก, ภิกษุณี:พุทธสาวิกาครั้งพุทธกาล, พุทธประวัติ:ประสูติ-ตรัสรู้, พระเวสสันดร:มหาบุรุษแห่งหิมพานต์, ไวยากรณ์ภาษาบาลี, ไวยากรณ์บาลีเบื้องต้น เป็นต้น งานวิจัย เช่น ปัญญาในธัมมจักกัปปวัฒนสูตร:ชื่อเรียกและพัฒนาการ, โสตัตถกีมหานิทาน:การชำระและการศึกษาวิเคราะห์ ฯลฯ นอกจากนี้แล้วยังมีบทความในวารสารหลายฉบับ เช่น บวชที่มา:ความหมาย และอิทธิพล, โคลนนิงแล้วได้อะไร คำถามจากวิทยาศาสตร์-คำตอบจากพุทธศาสนา, พระนางพิมพา วารสารราชบัณฑิตยสถาน เมษายน - มิถุนายน พ.ศ. 2539, พระพุทธศาสนาในจีนสองยุค วารสารราชบัณฑิตยสถาน กรกฎาคม - กันยายน พ.ศ. 2540, คำสอนของพระพุทธเจ้าในชื่อต่าง ๆ วารสารศาสนปริทรรศน์ พฤศจิกายน พ.ศ. 2542, พระพุทธศาสนาในฐานะเป็นฐานหนึ่งของปัญญาไทย วารสารราชบัณฑิตยสถานฉบับพิเศษ เมษายน พ.ศ. 2543 ฯลฯ
พระมหาโมคคัลลานะ พระมหาโมคคัลลานเถระ เป็นพระภิกษุอัครสาวกเบื้องซ้ายของพระพุทธเจ้า เป็นพระอสีติมหาสาวกผู้เป็นเอตทัคคะในด้านผู้มีฤทธิ์มาก คู่กับพระสารีบุตร ผู้เป็นพระอัครสาวกเบื้องขวา
พระลกุณฏกภัททิยเถระ พระลกุณฏกภัททิยเถระ เป็นพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าในสมัยพุทธกาล ชาวเมืองสาวัตถี นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา ท่านได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าท่านเป็นเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้าน ผู้มีเสียงไพเราะ
พระปุณณมันตานีบุตร พระปุณมันตานีบุตรเถระ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล พระปุณมันตานีบุตรเถระเป็นหลานของพระอัญญาโกณฑัญญะ ออกบวชโดยความชักชวนของพระอัญญาโกณฑัญญะ
พระปิณโฑลภารทวาชเถระ พระปิณโฑลภารทวาชเถระ เป็นพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าในสมัยพุทธกาล ชาวเมืองโกสัมพีต่อมาอาศัยในกรุงราชคฤห์ นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา ท่านได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าท่านเป็นเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้าน ผู้บันลือสีหนาท
พระราธเถระ พระราธเถระ เป็นพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าในสมัยพุทธกาล นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา บวชเมื่อแก่ เป็นศิษย์ของพระสารีบุตร ท่านเป็นผู้ว่านอนสอนง่าย และได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าท่านเป็นเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้าน ผู้มีปฏิภาณ คือมีญาณแจ่มแจ้งในพระธรรมเทศนา
พระภัททิยกาฬิโคธาบุตร พระภัททิยกาฬิโคธาบุตร หรือ พระภัททิยะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล พระภัททิยเถรศากยราชา เป็นพระประยูรญาติของพระพุทธเจ้า โดยเป็นพระมหากษัตริย์แห่งแคว้นสักกะก่อนทรงสละราชสมบัติออกผนวชจนบรรลุเป็นพระอรหันต์
พระภัทราวุธเถระ พระภัทราวุธเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระนันทกเถระ พระนันทกเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระปิงคิยเถระ พระปิงคิยเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระโปสาลเถระ พระโปสาลเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระอุทยเถระ พระอุทยเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระชตุกัณณิเถระ พระชตุกัณณิเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระกัปปเถระ พระกัปปเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระโตเทยยเถระ พระโตเทยยเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระเหมกเถระ พระเหมกเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระโธตกเถระ พระโธตกเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระอชิตเถระ พระอชิตเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
ชีวกโกมารภัจจ์ หลังจากกลับเมืองมาแล้ว ได้รักษา[[พระเจ้าพิมพิสาร]]ให้หายขาดจากภคันทลาพาธ (โรค[[ริดสีดวงทวาร]]) และได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหมอหลวง และได้รับพระราชทานสวนมะม่วง แต่ต่อมาหมอชีวกก็ได้ถวายสวนนี้ให้[[พระโคตมพุทธเจ้า|พระพุทธเจ้า]]และ[[พระอสีติมหาสาวก|พระสาวก]]ทั้งหลาย และได้ถวายตัวเป็นแพทย์ประจำพระองค์อีกด้วย ด้วยความที่เป็นคนบำเพ็ญแต่สิ่งที่ดีงาม ช่วยเหลือผู้เจ็บป่วย ไม่เลือกฐานะ จึงได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็น[[เอตทัคคะ]] ในด้าน เป็นที่รักของปวงชน
พระอุปสีวเถระ พระอุปสีวเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระเมตตคูเถระ พระเมตตคูเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระปุณณกเถระ พระปุณณกเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระติสสเมตเตยยเถระ พระติสสเมตเตยยเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา
พระนันทะ พระนันทเถรศากยะ หรือ พระนันทเถระ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะในศาสนาของพระโคตมพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล พระนันทเถรศากยะเป็นพระประยูรญาติของเจ้าชายสิทธัตถะ โดยท่านเป็นพระภาดา ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะและพระมาตุจฉาของเจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ซึ่งต่อมาได้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
พระอนุรุทธเถระ พระอนุรุทธเถระ หรือ พระอนุรุทธเถรศากยะ เป็นพระภิกษุสาวกเอตทัคคะของพระพุทธเจ้า นับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญในพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล พระอนุรุทธเถระ เป็นพระประยูรญาติของพระพุทธเจ้า โดยท่านเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าอมิโตทนะผู้เป็นพระอนุชาของพระเจ้าสุทโธทนะ ผู้เป็นพระราชบิดาของเจ้าชายสิทธัตถะ
พระลกุณฑกภัททิยเถระ พระลกุณฏกภัททิยะ เป็นอสีติมหาสาวก ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้มีเอตทัคคะในทางพูดเสียงไพเราะ เป็นพระที่เป็น "อาทิกัมมิกะ" ในเรื่องการไม่อนุญาตให้บวช ด้วยเหตุผลว่าเรื่องกายแคระ หรือเตี้ย 
ภัททิยะ เป็นเชื่อเดิมของ "พระลกุณฎกภัททิยะ" เกิดในตระกูลมหาเศรษฐี ในกรุงสาวัตถี เมื่อเจริญวัยอายุมากขึ้นแต่ร่างกายของท่านไม่เจริญเติบโตตามอายุยังคงมีร่างกายเล็กต่ำเตี้ย
เหมือนเด็กวัย 10 ขวบ ชนทั่วไปเมื่อจะจึงเรียกชื่อท่านก็จะเพิ่มคำว่า “ลกุณฏกะ” ซึ่งหมายถึง ต่ำเตี้ย ไว้ข้างหน้า ชื่อด้วย จึงเป็นที่รู้กันโดยทั่วไปว่า ท่านภัททิยะเตี้ย หรือ ท่านภัททิยะ
แคระ
คราวหนึ่ง "ลกุณฎกภัททิยะ" ได้ไปฟังธรรมกับพระพทธเจ้าที่พระมหาวิหารเชตวัน เมื่อพระพุทธเจ้าแสดงธรรมจบ เกิดศรัทธาและขอบวชในพระพุทธศาสนา ซึ่งพระพุทธเจ้าก็อนุญาตให้บวช 
จึงได้ชื่อว่า "พระลกุณฎกภัททิยะ" เมื่อบวชแล้วได้ศึกษาธรรม กรรมฐานในสำนักของพระพุทธเจ้า และไม่นานก็บรรลุธรรมเป็นพระโสดาบันอุปสมบทแล้ว ด้วยความที่มีศรัทธามุ่งมั่นจึงทำให้ท่านได้บรรลุธรรมที่สูงขึ้นไปอีก ในคราวหนึ่งด้วยความที่ท่านมีรูปร่างเตี้ย จึงเป็นที่ขบขันของผู้พบเห็น ได้มีหญิงคนหนึ่งเมื่อเห็นท่านก็อดที่จะขำไม่ได้ และนางก็ขำหัวเราะจนมองเห็นฟัน จนตัวโยน พระเถระเห็นอาการดังนั้น ได้ถือเอาเป็นนิมิตพิจารณาธรรม มองเห็นช่องปากเป็นสิ่งปฏิกูล สกปรก น่าเกลียด จนได้สำเร็จเป็นพระอนาคามี และต่อมาท่านได้ฟังธรรมกถา อันเป็น
โอวาทจากพระสารีบุตรเถระ จิตก็หลุดพ้นจากกิเลสาสวะ สำเร็จเป็นพระอรหันต์
พระโมฆราชเถระ พระโมฆราชเถระ เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรีที่ถูกส่งมาทูลถามปัญหาทั้ง 16 ต่อพระพุทธเจ้า ณ ปาสาณเจดีย์ โดยมีอชิตมาณพเป็นหัวหน้าคณะศิษย์ทั้ง 16 ของพราหมณ์พาวรี ต่อมาทั้งหมดได้บรรลุธรรมและอุปสมบทเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าเผยแพร่พระพุทธศาสนา โดยนับเนื่องในพระอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญของพระพุทธศาสนา พระโมฆราชเถระนั้น เมื่อบรรลุธรรมแล้วท่านมีใจยินดีในการครองจีวรเศร้าหมอง ด้วยเหตุนี้พระพุทธเจ้าจึงยกย่องท่านว่าเป็นเอตทัคคะเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้าน ผู้ทรงจีวรเศร้าหมอง
พระพุทธตรีโลกเชษฐ์ เมื่อสถาปนาพระอารามแล้ว พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดวงจักร กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ สร้างพระพุทธประธาน เป็นพระ พุทธรูปองค์ใหญ่ที่สุดในบรรดาที่สร้างขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ โปรดอัญเชิญพระศรีศาสดาซึ่งอยู่บนฐานเดิมไปยังวัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหาร แล้วอัญเชิญพระพุทธรูปหล่อใหม่ขึ้นประดิษฐานแทน รัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถวายพระนามว่า "พระพุทธตรีโลกเชษฐ์" และ พ.ศ. 2407 โปรดสร้างพระอสีติมหาสาวกจำนวน 80 องค์ สร้างด้วยปูนปั้นลงสี นั่งพนมมือฟังพระ บรมพุทโธวาทเบื้องพระพักตร์องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ภาษาอินโดนีเซีย คำแต่ละคำอาจมีความหมายทางไวยากรณ์ต่างไปขึ้นกับปัจจัยที่ใช้ เช่น"me" + makan (memakan) หมายถึงกิน (ในความหมายของการย่อยสลาย) ในขณะที่ "di" + makan (dimakan) หมายถึงถูกกิน "ter" + makan (termakan) หมายถึงถูกกินโดยทันที ปัจจัยที่ต่างกัน 2 คำอาจใช้เปล่ยนความหมายของคำ เช่น duduk หมายถึงนั่งลง mendudukkan หมายถึงให้บางคนนั่งลงหรือวางของบางอย่างลง menduduki หมายถึง นั่งบนบางอย่าง didudukkan หมายถึง ถูกทำให้นั่งลง diduduki หมายถึง ถูกทำให้นั่งบน
Pussy ความหมายทั่วไปของคำว่า pussy คือ "แมว" "คนขี้ขลาดหรือคนอ่อนแอ" และ "โยนีหรือช่องคลอดของมนุษย์" หรือเป็นสัมพจนัยแปลว่า "การร่วมเพศกับผู้หญิง" ความหมายแบบคุณศัพท์จะเกี่ยวข้องกับความหมายแบบคำนาม pussy ยังเป็นคำพ้องรูปหมายถึง "ประกอบด้วยหนอง" (pus) โดยในความหมายนี้ คำจะออกเสียบงว่า พะซี () ขณะที่คำในรูปแบบอื่นทั้งหมดจะออกเสียงว่า พุซี () ความหมายแบบคุณศัพท์อีกความหมายหนึ่งนั้นเป็นภาษาอังกฤษตอนเหนือพบได้ยากหรือล้าสมัยไปแล้ว มาจากคำว่า "pursy" หมายถึง "อ้วน" หรือ "สั้นกะทัดรัด" ความหมายแบบคำกริยามีความหมายเกี่ยวข้องกับคำนาม หมายถึง "กระทำอย่างแมว" "กระทำอย่างคนขี้ขลาด" หรือ "มีเพศสัมพันธ์กับผู้หญิง"
ความหมายโดยนัย ความหมายโดยนัย หมายถึง ความหมายของคำ หรือข้อความ ในแง่มุมอื่น ๆ ที่มิใช่ความหมายหลักหรือความหมายที่รู้กันโดยทั่วไป เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "ความหมายแฝง" นั่นเอง
หมวดคำอักษรจีน อักษรหมวดคำหลายหมวดสามารถเขียนโดด ๆ ได้ เป็นคำและมีความหมาย เรียกว่า "หมวดคำอิสระ" เช่น 口 หมายถึงปาก 女 หมายถึงผู้หญิง 水 หมายถึงน้ำ 火 หมายถึงไฟ เป็นต้น แต่บางหมวดถึงแม้จะมีความหมายแต่ก็ไม่สามารถเขียนโดด ๆ ได้ และไม่ถือเป็นคำ เรียกว่า "หมวดคำไม่อิสระ" เช่น 宀 หมายถึงหลังคา แต่ไม่เป็นคำ ต้องประกอบกับส่วนอื่นจึงจะเป็นคำได้ บางหมวดก็เป็นเพียงรูปแปลงของหมวดคำอื่นเช่น 忄 และ ⺗ เป็นรูปแปลงของ 心 หมายถึงหัวใจ รูปแปลงเหล่านี้จึงเป็นหมวดย่อยของหมวดคำหลัก และจัดอยู่ในหมวดเดียวกันในลำดับพจนานุกรม
ส่วนที่อยู่ถัดจากหมวดคำ อาจให้ความหมายตามลักษณะที่ปรากฏ หรือให้เพียงแค่เสียงอ่านที่ใกล้เคียงอย่างใดอย่างหนึ่ง ตัวอย่างเช่น 好 (hǎo) ประกอบด้วยหมวดคำ 女 หมายถึงผู้หญิงและ 子 หมายถึงลูกชาย เนื่องจากชาวจีนมีคตินิยมว่าถ้าผู้หญิงมีลูกชายเป็นเรื่องดี คำนี้จึงแปลว่า ดี ในขณะที่ 媽/妈 (mā) แปลว่า แม่ ประกอบด้วยหมวดคำ 女 หมายถึงผู้หญิงและ 馬/马 (mǎ) ซึ่งเป็นศัพท์เลียนเสียงเท่านั้น (ความหมายแท้จริงของส่วนหลังคือ ม้า ไม่ได้หมายความว่าเป็นม้าตัวเมีย) แต่ก็มีอักษรจีนอีกจำนวนหนึ่งที่ไม่ได้สัมพันธ์กับความหมายของหมวดคำหรือเสียงเลย ในกรณีนี้การจัดหมวดคำเพียงเพื่อให้สามารถค้นหาได้ในพจนานุกรมเท่านั้น ตัวอย่างเช่น 九 (jiǔ) แปลว่าเก้า จัดอยู่ในหมวดคำ 乙 (yǐ) ซึ่งหมายถึงที่สองหรือหักงอ
กลุ่มภาษาเซมิติก เพราะกลุ่มภาษาเซมิติกมีจุดกำเนิดร่วมกัน จึงมักมีศัพท์และรากศัพท์ที่ใช้ร่วมกัน เช่น
บางครั้ง รากศัพท์มีความหมายต่างไปในภาษาหนึ่งเมื่อเทียบกับกลุ่มภาษาเซมิติกอื่น ๆ ตัวอย่างเช่นรากศัพท์ b-y-ḍ ในภาษาอาหรับหมายถึงขาวและไข่ ในภาษามอลตา bajda หมายถึงขาวและไข่เช่นเดียวกัน แต่ในภาษาฮีบรูหมายถึงขาวเท่านั้น รากศัพท์ l-b-n ในภาษาอาหรับหมายถึงนม แต่ภาษาฮีบรูหมายถึงสีขาว รากศัพท์ l-ḥ-m ภาษาอาหรับหมายถึงเนื้อ แต่หมายถึงขนมปังในภาษาฮีบรู และวัวในกลุ่มภาษาเซมิติกในเอธิโอเปีย ความหมายดั้งเดิมของรากศัพท์นี้อาจหมายถึงอาหาร คำว่า medina (ราก: m-d-n) ภาษาอาหรับหมายถึงเมือง แต่ในภาษาฮีบรูสมัยใหม่หมายถึงรัฐ ในบางครั้งไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างรากศัพท์ เช่น คำว่า ความรู้ ในภาษาฮีบรูใช้รากศัพท์ y-d-ʿ แต่ในภาษาอาหรับใช้ ʿ-r-f และ ʿ-l-m กลุ่มภาษาเซมิติกในเอธิโอเปีย ใช้ ʿ-w-q และ f-l-ṭ
การคาดหมายคงชีพ ในทางคณิตศาสตร์ การคาดหมายคงชีพเป็นจำนวนปีของชีวิตคาดหมาย (ในความหมายทางสถิติ) ที่เหลืออยู่ ณ อายุที่กำหนด แสดงด้วย formula_1 ซึ่งหมายถึง จำนวนปีชีวิตเฉลี่ยต่อมาสำหรับผู้ที่ปัจจุบันอายุ x ตามประสบการณ์การตายเฉพาะ เพราะการคาดหมายคงชีพเป็นค่าเฉลี่ย บุคคลหนึ่ง ๆ อาจเสียชีวิตได้ก่อนหรือหลังการคงชีพ "คาดหมาย" หลายปี คำว่า "อายุขัยสูงสุด" มีความหมายค่อนข้างแตกต่าง
การคาดหมายคงชีพยังใช้ในนิเวศวิทยาพืชหรือสัตว์ ตารางชีพ (หรือเรียก ตารางประกันภัย) คำว่า การคาดหมายคงชีพยังอาจใช้ในบริบทสิ่งผลิต แม้ใช้คำว่า อายุหิ้ง (shelf life) สำหรับผลิตภัณฑ์บริโภค และคำว่า "เวลาเฉลี่ยพัง" (mean time to breakdown, MTTB) และ "เวลาเฉลี่ยระหว่างขัดข้อง" (mean time between failures, MTBF) ใช้ในวิศวกรรมศาสตร์
คำยืม ในแง่ของความหมาย คำที่ยืมมาใช้อาจมีความหมายต่างไปจากเดิม หรือแม้แต่คำหลายคำที่มีรากศัพท์เดียวกัน ความหมายก็อาจต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ตัวอย่างเช่น คำบาลีและคำสันสกฤตว่า "วร" (วะระ) หมายถึง ดียิ่ง ประเสริฐ ในขณะที่คำไทยใช้ว่า "วร" (วอระ, วะระ) ตามความหมายเดิม, "พร" (พอน) หมายถึง คำแสดงความปรารถนาให้ประสบสิ่งที่เป็นสิริมงคล สิ่งที่ขอเลือกเอาตามประสงค์, "พระ" หมายถึง คำใช้แทนชื่อเรียกภิกษุสงฆ์ หรือใช้ประกอบหน้าคำอื่นแสดงความยกย่อง อีกตัวอย่างหนึ่ง คำเขมรว่า (ตฺรัวต) แปลว่า ควบคุม ดูแล ปกครอง ในขณะที่คำไทยใช้ว่า "ตรวจ" หมายถึง พิจารณาดูความเรียบร้อย พิจารณาว่าถูกหรือผิด, "ตำรวจ" หมายถึง เจ้าหน้าที่ของรัฐมีหน้าที่ตรวจตราและรักษาความสงบเรียบร้อยในบ้านเมือง เป็นต้น ความหมายที่เปลี่ยนไปนี้ขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมของผู้ใช้ภาษา
ตัจญ์วีด กอฟฟะฮ์ ط หมายถึงเว้นวรรคอย่างสมบูรณ์ ک หมายถึง เพียงพอ ز -ص-ق- وجه หมายถึง (ดี) صل หมายถึง ( ไม่ดี) صب หมายถึงอ่านเชื่อมกับประโยคหลัง صق หมายถึงอ่านเชื่อมกับประโยคก่อนหน้า
ภาษาอินโดนีเซีย คำบางคำมีการแบ่งเพศบ้าง เช่น putri หมายถึงลูกสาว และ putra หมายถึงลูกชาย คำเหล่านี้มักเป็นคำยืมจากภาษาอื่น เช่นตัวอย่างข้างต้นเป็ยคำยืมจากภาษาสันสกฤตผ่านทางภาษาชวาโบราณ ในจาการ์ตาและบางพื้นที่ abang อาจใช้หมายถึงพี่ชาย kakak (พี่ที่สืบสายโลหิตเดียวกัน) หมายถึงพี่สาว
ภาษาอินโดนีเซียมีการสร้างคำใหม่ด้วยการเชื่อมรากศัพท์ตั้งแต่สองคำขึ้นไปเข้าด้วยกัน ตัวอย่างเช่น rumah หมายถึงบ้าน makan หมายถึงกิน รวมกันเป็น rumah makan หมายถึงภัตตาคาร ส่วนอีกตัวอย่างคือ sepak แปลว่า แตะ bola แปลว่า บอล รวมกันเป็น sepak bola จะหมายถึง การแตะบอล หรือฟุตบอล นั่นเอง แต่ภาษามาเลยเซีย จะเปลี่ยนจาก sepak bola กลายเป็น bola sepak ส่วนความหมายก็ยังเปลี่ยนแปล เหมือนเดิม
คำมูล คำมูล คือ คำที่เกิดจากการประสมของโครงสร้างคำและมีความหมาย ผู้ฟังและผู้อ่านฟังแล้วมินน๋อยอ่านแล้วเข้าใจว่าหมายถึงอะไร หรือสิ่งใด หรืออย่างไร คำนั้นจะเป็นคำไทย หรือคำที่มาจากภาษาอื่นก็ได้ แต่คำมูลแต่ละคำจะมีความหมาย คำมูลคำหนึ่งมักมีความหมายอย่างหนึ่ง แต่มีอยู่บ้างที่คำคำเดียว รูปลักษณ์อย่างเดียวมีหลายความหมาย เช่น ติด มีความหมายว่า ข้องอยู่ ไปไม่ได้ เกาะอยู่ ทำให้แน่น ฯลฯ หรือคำหลายคำมีรูปลักษณ์หลายอย่างแต่มีความหมายอย่างเดียว เช่น สตรี นารี ยุพา กัญญา หมายถึง ผู้หญิง คำพื้นฐานที่มีความหมายสมบูรณ์ในตัวเอง กล่าวคือ เป็นคำที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะอาจเป็นคำไทยดั้งเดิมหรือเป็นคำที่มาจากภาษาอื่นก็ได้ และจะเป็นคำพยางค์เดียวหรือหลายพยางค์ก็ได้
虫 คันจิ 蟲 ตามความหมายดั้งเดิมแล้วเป็นตัวอักษรที่แสดงถึงสิ่งมีชีวิตทั้งหมดรวมทั้งมนุษย์ด้วย 
、จึงทำให้ตัวอักษรคันจิตัวนี้อ่านว่า "chū"「チュウ」ด้วยเช่นกัน ในหนังสือยุคโบราณจะมีการใช้คำว่า「羽蟲」(uchū) ซึ่งหมายถึง "สัตว์ปีก",  「毛蟲」(kechū) หมายถึง "สัตว์ทั่วไป" (ที่มีขน),  「鱗蟲」(rinchū) หมายถึง สัตว์มีเกล็ด (ปลาและสัตว์เลื้อยคลานกินแมลง),「介蟲」(kaichuu) หมายถึง สัตว์จำพวกเต่า, สัตว์มีเปลือกแข็ง, หอย และ 「裸蟲」(rachū) หมายถึง มนุษย์ (สัตว์ที่ไม่มีขน) แต่เนื่องจากตัวอักษร「蟲」มีจำนวนขีดมากจึงทำให้เกิดการย่อตัวอักษรขึ้นจนกลายเป็น「虫」จึงทำให้ไปซ้ำกับตัวอักษร「虫」ที่มีอยู่ก่อนแล้ว ดังนั้นตัวอักษร 「蟲」ที่มีความหมายว่าสิ่งมีชีวิตทั้งหมดได้สูญสิ้นความหมายไป อีกทั้งมีการอ่านออกเสียงว่า 「チュウ」(chū) ซึ่งไปซ้ำกับ「虫」ความหมายก็เริ่มปะปนกันไปความหมายของงูก็เริ่มหายไปกลายเป็นสัตว์ที่มีขนาดเล็กลงกว่านั้นคือแมลงนั่นเอง
เนมสเปซ ภาษาแต่ละภาษาในโลกเปรียบเสมือนเป็นเนมสเปซหนึ่งๆ ซึ่งคำหนึ่งๆในแต่ละภาษาจะหมายถึงสิ่งของสิ่งๆหนึ่ง ซึ่งเมื่อคำเดียวกันในภาษาที่แตกต่างกันสามารถหมายถึงสิ่งของคนละสิ่งได้ ภาษาที่แตกต่างกันของเนมสเปซนี้รวมไปถึงภาษาถิ่น และ ภาษาโปรแกรมต่างๆ ตัวอย่างเช่นคำว่า "ไอ" ในภาษาไทย หมายถึง อาการไอ ขณะที่ "ไอ" ในภาษาอังกฤษหมายถึง เรา (ตัวผู้พูด) และ "ไอ" ในภาษาญี่ปุ่นหมายถึง ความรัก หรือ คำว่า "ซาว" ในภาษาไทยกลาง หมายถึงการซาวข้าว ขณะที่ภาษาไทยเหนือ หมายถึง ยี่สิบ
ปลาข้อมือนาง จัดเป็นปลาเพียงชนิดเดียวที่อยู่ในสกุล "Folifer" 
โดยสันนิษฐานว่า มาจากภาษาละตินคำว่า "foli" หมายถึง "ใบไม้" และ "ifer" หมายถึง "แบก" รวมความแล้วหมายถึงลักษณะของปากของปลาชนิดนี้ที่อยู่ด้านล่าง และ " brevis" หมายถึง "เล็ก, น้อย" และ "filum" หมายถึง "หนวด" หรือ "เส้นด้าย" อันหมายถึง หนวดที่ลักษณะสั้นมาก
นักเลงคอมพิวเตอร์ นักเลงคอมพิวเตอร์ () หมายถึงผู้เชี่ยวชาญในสาขาคอมพิวเตอร์ บางครั้งยังใช้หมายถึงผู้เชี่ยวชาญในสาขาอื่นนอกจากคอมพิวเตอร์ด้วย โดยเฉพาะผู้ที่มีความรู้ในรายละเอียด หรือ ผู้ที่มีความเฉลียวในการแก้ปัญหาจากข้อจำกัด ความหมายที่ใช้ในบริบทของคอมพิวเตอร์นั้นได้เปลี่ยนแปลงไปจากความหมายดั้งเดิม โดยผู้ใช้คำในช่วงหลังนั้นได้ใช้ในความหมายที่กว้างออกไป รวมทั้งในบางครั้งยังใช้ในความหมายที่ขัดแย้งกัน
วิศวกรรมศาสตร์ คำว่า "engineering" ในภาษาอังกฤษ อันหมายถึงวิศวกรรมศาสตร์นั้น ถูกสร้างมาจากคำว่า "engineer" ซึ่งคำๆนี้สามารถสืบย้อนกลับไปได้ถึง ค.ศ. 1325 เมื่อคำว่า "engine’er" (อันมีความหมายว่า ผู้ใช้งานเครื่องจักร) นั้น เดิมทีหมายถึง "ผู้สร้างเครื่องจักรสำหรับใช้งานเพื่อการทหาร" ความหมายดังที่กล่าวมานั้น (ซึ่งความหมายนี้ได้ถูกยกเลิกไปแล้ว) คำว่า "engine" นั้นหมายถึงเครื่องจักรทางการทหาร หรืออาวุธนั่นเอง ตัวอย่างเช่น หรือกล่าวโดยสรุปแล้ว แต่เดิมที วิศวกรคือผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับอาวุธยุทโธปกรณ์ในกองทัพนั่นเอง สำหรับคำว่า "engine" นั้นเอง มีความหมายที่เก่าแก่กว่านั้นอีกคือมาจากคำว่า "ingenium" ในภาษาละติน ซึ่งแปลว่า "ความสามารถที่มีมาโดยกำเนิด" โดยเฉพาะหมายถึงความสามารถทางปัญญา เช่นความฉลาดในการประดิษฐ์
ธงชาติสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบก ความหมายของสัญลักษณ์ในธง คือ สีแดง หมายถึงการต่อสู้เพื่อการปฏิวัติของชนชั้นกรรมาชีพ สีฟ้า หมายถึงผืนฟ้าในอุซเบกโซเวียต สีขาว หมายถึงฝ้าย อันเป็นทรัพยากรหลักของประเทศ ค้อนเคียว หมายถึงการร่วมมือกันระหว่างกรรมกรกับชาวนา ดาวแดง หมายถึง ชั้นกรรมาชีพ
รัฐสภารัมป์ “รัมป์” ตามปกติหมายถึงส่วนบั้นท้ายของสัตว์ แต่บันทึกของการใช้ในความหมายนี้หมายถึง “เศษ” ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1649 คำว่า “รัฐสภารัมป์” หมายถึงรัฐสภาที่หลงเหลือจากรัฐสภาพที่ถูกต้องตามกฎหมาย
ธงชาติคอโมโรส แถบสีทั้ง 4 สีนี้หมายถึงเกาะทั้งสี่เกาะของประเทศ โดยสีเหลืองหมายถึงเกาะโมเอลี (Mohéli) สีขาวหมายถึงเกาะมายอต (Mayotte) ซึ่งเป็นดินแดนที่คอโมโรสอ้างสิทธิแต่มีฝรั่งเศสเป็นผู้ปกครอง สีแดงหมายถึงเกาะอองจวน (Anjouan) และสีฟ้าหมายถึงเกาะกรองด์โกมอร์ (Grande Comore) รูปดาวทั้งสี่ดวงนั้นก็มีความหมายถึงเกาะทั้งสี่เช่นกัน ส่วนจันทร์เสี้ยวนั้น หมายถึงศาสนาอิสลาม อันเป็นศาสนาประจำชาติ
อุศูลุลฟิกฮ์ คำว่า อุศูล ฟิกอ์ เป็นคำผสม ที่ประกอบไปด้วยคำว่า อุศูล เป็นพหูพจน์ของคำ ว่า อัศล์ ตามรากศัพท์หมายถึง พื้นฐาน, รากฐาน, แก่น หรือหลักการ ในแง่วิชาการหมายถึงหลักการพื้นฐานในการวินิจฉัย เกี่ยวกับคำว่า อัศล์ หรือ อุศูล นักวอชาการสาย นิติศาสตร์อิสลามได้ให้ควาหมายไว้หลายประการดังนี้:
คำว่า ฟิกฮ์ ตามรากศัพท์ หมายถึงความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง, ต่อมาก็มีความหมายที่แคบลง หมายถึง การทำความเข้าใจหลักการทางศาสนาอย่างลึกซึ้ง และในที่สุดก็ หมายถึง ความรู้เกี่ยวกับบทบัญญัติหรือข้อปฏิบัติทางศาสนาพร้อมกับยกข้ออ้างอิงและหลักฐานของมันอย่างละเอียด
ดิสโทเปีย คำว่า "ดิสโทเปีย" นี้ ปกติถือว่าเป็นสภาพการควบคุมทางสังคมที่โหดร้ายรุนแรง ว่ากันว่าผู้ที่ใช้คำนี้เป็นครั้งแรกก็คือ จอห์น สจวร์ต มิลล์ เมื่อ ค.ศ. 1868 โดยใช้ศัพท์ หมายถึง สถานที่ซึ่งสิ่งต่างๆ ล้วนเลวทราม แทนที่จะเป็นสิ่งดีงามสุขสบายอย่างในยูโทเปีย อุปสรรค ดิส ในภาษากรีกนั้น หมายถึง ไม่ดี เลว หรือ อปกติ ขณะที่ โอว หมายถึง ไม่ (ยูโทเปีย (Utopia) หมายถึง ไม่มีที่ใด, และเป็นแผลงเป็น อิวโทเปีย (Eutopia) หมายถึง สถานที่แห่งความรื่นรมย์ เพราะอุปสรรค "อิว" นั้น หมายถึง ดี) ด้วยเหตุนี้ ดิสโทเปีย และ ยูโทเปีย ถึงไม่ได้มีความหมายตรงข้ามกันอย่างแท้จริง อย่างในกรณีของ "ดิสฟอเรีย" (dysphoria) และอิวฟอเรีย (euphoria) คำว่า "ดิสโทเปีย" เองนั้นเป็นคำประสมในภาษากรีก ดิส (dys) และ โทเปีย (topia) (จากคำว่า "โทปอส" หมายถึง สถานที่)
ธงชาติเอสวาตีนี ความหมายธงสัญลักษณ์ในธงนั้น สีแดงหมายถึงการต่อสู้เพื่อชาติในอดีต สีฟ้าหมายถึงสันติภาพและความมีเสถียรภาพ สีเหลืองหมายถึงทรัพยากรอันอุดมสมบูรณ์ของเอสวาตีนี โล่และหอก 2 ด้าม หมายถึงการปกป้องประเทศจากศัตรูของชาติ สีของโล่นั้นเป็นสีขาวและดำ หมายถึงชนผิวขาวและผิวดำอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุขในประเทศนี้
นักเลงคอมพิวเตอร์ แฮคเกอร์ (Hacker) นั้นมีความหมายอยู่ 2 แบบ โดยส่วนใหญ่เมื่อพูดถึงคำคำนี้จะเข้าใจว่า หมายถึง บุคคลที่พยายามที่จะเจาะเข้าระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต ในอีกความหมายหนึ่งซึ่งเป็นความหมายดั้งเดิม จะหมายถึง ผู้ใช้ความรู้ความชำนาญเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์แต่ไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อทำลายหรือในด้านลบ เช่น สำรวจเครือข่ายเพื่อตรวจหาเครื่องแปลกปลอม เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตามการที่เจาะเข้าระบบคอมพิวเตอร์ของผู้อื่นนั้นเป็นสิ่งผิดกฎหมาย
ธงชาติปานามา ลักษณะของธงดังกล่าวสะท้อนถึงสภาพทางการเมืองของปานามาในขณะนั้น กล่าวคือ สีน้ำเงินหมายถึงพรรคอนุรักษนิยม สีแดงหมายถึงพรรคเสรีนิยม ซึ่งเป็นพรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดของชาติในช่วงที่ออกแบบธง สีขาวหมายถึงสันติภาพและความบริสุทธิ์ ดาวสีน้ำเงินหมายถึงความบริสุทธิ์และความซื่อสัตย์ต่อประเทศชาติ ดาวสีแดงหมายถึงอำนาจอธิปไตยและกฎหมายของชาติ เมื่อนำดาวทั้งสองดวงมารวมกัน จึงหมายถึงสาธารณรัฐปานามาที่เกิดขึ้นใหม่โดยการแยกตัวจากประเทศโคลัมเบีย
ไอออน คำว่า "ไอออน" เป็นชื่อที่ไมเคิล ฟาราเดย์ได้ตั้งขึ้น เป็นคำยืมมาจากภาษากรีก : ἰόν (หมายถึง อนุภาคที่ปรากฏความเป็นกลาง จากคำว่า ἰέναι หมายถึง ไป, คำว่า "ไอออน" จึงหมายถึง ผู้ไป ส่วน "แอนไอออน" (ἀνιόν) และ "แคทไอออน" (κατιόν) หมายถึง สิ่งที่กำลังขึ้น และสิ่งที่กำลังลง ตามลำดับ ขณะที่ "แอโนด" มาจาก อานอดอส (ἄνοδος) และ "คาโถด" มาจาก คาธอดอส (κάθοδος) หมายถึง การเคลื่อนขึ้น และการเคลื่อนลง ตามลำดับ จากศัพท์ อาดอส (ὁδός) หมายถึง ทาง
ชาลอม ในภาษาฮีบรู รากศัพท์ของคำนี้ (ปกติอยู่ในรูปของพยัญชนะสามหรือสี่ตัว) และขึ้นกับเสียงสระที่ปรากฏ จะมีได้หลายความหมาย (โดยจะเกี่ยวข้องกับความหมายพื้นฐานของชาลอม) ความหมายหนึ่งคือทั้งหมด อีกความหมายหนึ่งที่เป็นไปได้คือกริยา จ่าย มักจะใช้ในรูปคำสั่ง กริยาประกอบในรูปแบบอื่น ได้แก่ "Hishtalem" หมายถึง มันมีคุณค่า "Shulam" หมายถึง มันถูกจ่ายเพื่อ "Meshulam" จ่ายแบบพิเศษ และสามารถกล่าวแบบติดตลกได้ว่า เมื่อมันถูกจ่ายไปแล้วจึงจะเกิดสันติภาพ หรือ PEACE HAS A PRICE
ปลาจ่าเอก โดยชื่อมาจากภาษาอาหรับคำว่า "อาบู" ("Abu") โดยแปลตรงตัวหมายถึง "พ่อ" แต่ไม่ได้เป็นความหมายในบริบทนี้ โดยชื่อในที่นี้หมายถึง "หนึ่งด้วย" และความหมายคำว่า "ด้าน" และมีพหูพจน์ในตอนท้ายคำว่า "duf" โดยรวมจึงมีความหมายว่า "ปลาหนึ่งตัวกับด้านที่โดดเด่น"
มัสลิน คำว่า ‘มัสลิน’ มีหลายความหมาย ในสหราชอาณาจักร ‘มัสลิน’ หมายถึงผ้าแพรบาง แต่ในสหรัฐอเมริกาหมายถึงผ้าทั่ว ๆ ไปที่ใช้ในชีวิตประจำวัน คำแสลงของชาวอังกฤษหมายถึงผู้หญิงที่มีลักษณะเป็นสุภาพสตรี ส่วนในคำแสลงของชาวเรือ ‘มัสลิน’ หมายถึงใบเรือ
หมวดคำอักษรจีน การแบ่งอักษรจีนออกเป็นหมวดคำนั้น นอกจากจะสามารถใช้เป็นดัชนีในพจนานุกรมแล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงความหมายโดยรวมของอักษรจีนที่อยู่ภายใต้หมวดคำหนึ่ง ๆ เพราะหมวดคำทุกหมวดมีความหมายในตัวเอง เช่นหมวดคำ 人 โดยตัวศัพท์เองแปลว่า คน เมื่อประกอบกับส่วนอื่นจึงมีความหมายที่เกี่ยวกับคน หรือกิริยาอาการของคน เช่นคำว่า 从 คนหนึ่งอยู่หน้าอีกคนหนึ่งอยู่หลัง ความหมายโดยรวมจึงหมายถึง เดินตามกัน หรือคำว่า 众 เป็นลักษณะของคนอยู่รวมกันสามคน ความหมายโดยรวมจึงหมายถึง มวลชน หมวดคำอาจมีรูปร่างที่เปลี่ยนแปลงไปเมื่อผสมกับส่วนอื่น เช่นหมวดคำ 人 อาจแปลงรูปไปเป็น 亻 ใส่ไว้ที่ข้างซ้ายของอักษร อาทิ 休 他 作 เป็นต้น
มหาวิทยาลัยธนบุรี เครื่องหมายของมหาวิทยาลัยธนบุรี ประกอบไปด้วย วงกลม 3 วง สีน้ำเงิน เขียวและเหลือง ซ้อนกันอยู่บนรูปโล่สีแดง 8 เหลี่ยม มีช่อใบมะยม 2 ช่อ และชื่อมหาวิทยาลัยอยู่บนวงกลมสีเขียว ตรงกลางเป็นโล่สีแดงสลับสีน้ำเงิน มธร. อยู่ภายในโล่ ซึ่ง " โล่ " หมายถึง การพัฒนาการศึกษาเพื่อก่อให้เกิดการมีชื่อเสียง เป็นที่ยอมรับ "วงกลมสีเขียวใบไม้" หมายถึง การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและธรรมชาติ "วงสีน้ำเงิน" หมายถึง ความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ "วงกลมสีเหลือง" หมายถึง คุณธรรม จริยธรรม
สีประจำสถาบันได้แก่ สีแดง-น้ำเงิน-เขียว-เหลือง "สีแดง" หมายถึง ความจงรักภักดีต่อชาติและสังคม "น้ำเงิน" หมายถึง ความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ "สีเขียว" หมายถึง ความมุ่งหมายที่จะอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและศิลปวัฒนธรรมที่ยั่งยืน "สีเหลือง" หมายถึง การมีคุณค่าและรักษาคุณค่าของตนเอง ด้วยคุณธรรมและ
โรงเรียนบ้านบางเทา โรงเรียนบ้านบางเทา จัดการศึกษาโดยชุมชนมีส่วนร่วม เพื่อยกระดับคุณภาพนักเรียนให้ได้ตามมาตรฐานการศึกษา มุ่งเน้นให้นักเรียนมีคุณธรรมนำความรู้ มีทักษะด้านคอมพิวเตอร์ การกีฬา ศิลปะ ดนตรี นาฏศิลป์ นิยมความเป็นไทย ใส่ใจสิ่งแวดล้อมและมีทักษะ ใช้ภาษาต่างประเทศเหมาะสมกับวัย
มุ่งให้นักเรียนเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เก่ง ดี มีความสุข
คารวะธรรม สามัคคีธรรม ปัญญาธรรม
ตัวอักษร "บ.ท.." บรรจุในวงกลมรัศมี 8 แฉก มีแพรป้ายชื่อโรงเรียนบ้านบางเทา มีความหมายดังนี้
บ. หมายถึง ผู้ซึ่งบริสุทธิ์ (นักเรียน)
ท. หมายถึง การทำความดี
วงกลม หมายถึง กรอบแห่งคุณธรรม มีวินัย ค่านิยมที่ดี และความสามัคคี
รัศมี 8 แฉก หมายถึง มรรค8หนทางแห่งการปฏิบัติชอบของบัณฑิต
เทา หมายถึง ความคิด หรือ ปัญญา
แดง หมายถึง พลัง 
เทา-แดง หมายถึง พลังของความคิด หรือพลังแห่งปัญญา
เครื่องครัว เครื่องครัว ตามความหมายของ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน” ให้ใว้ หมายถึงเครื่องใช้ในการหุงหาอาหาร
อ.เปลื้อง ณ นคร ได้ให้ความหมายใว้ว่าหมายถึงเครื่องใช้ในการทำอาหาร 
ความหมายโดยรวมหมายถึงเครื่องมือเครื่องใช้ภายในครัวเรือนเพื่ออำนวยความสะดวกในการทำอาหารและทำกิจกรรมภายในครัวเรือน
เกมส์ซ่าท้ากึ๋น ในแต่ละโชว์จะต้องแสดงที่เน้นความสร้างสรรค์เป็นหลัก โดยมีกรรมการเป็นผู้ตัดสินในเรื่องของ ความสามัคคี ความพร้อมเพรียง ความสวยงาม และความคิดสร้างสรรค์ การให้คะแนนทีมที่แสดงผลงานไม่ถูกใจกรรมการ จะได้คะแนนต่ำกว่า 15 คะแนน (1 - 11 คะแนน หมายถึง ควรปรับปรุง, 12 - 15 คะแนน หมายถึง พอใช้) นั่นหมายถึง ไม่ผ่าน หากการแสดงผลงานถูกใจกรรมการ จะได้ 15 คะแนนขึ้นไป (15 - 16 คะแนน หมายถึง ดี, 17 - 20 คะแนน หมายถึง ดีมาก) หมายถึง ผ่าน ในกรณีที่การแสดงผลงานไม่ถูกใจกรรมการแต่กลับถูกใจกรรมการบางคนจะให้คะแนนตามจำนวน นั่นหมายถึง 15 คะแนน จึงจะผ่าน โดยการแสดงที่ผ่าน จะได้เข้าไปลุ้นรางวัลในช่วงท้ายรายการ เพื่อชิงเงินรางวัล 1 ล้านเยน (ออกอากาศในวันพุธ เป็นตอนที่ 2)
ณเดชน์ คูกิมิยะ ณเดชน์ คูกิมิยะ มีชื่อเดิมว่า ชลทิศ ยอดประทุม เกิดวันอังคารวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2534 ที่จังหวัดขอนแก่น โดยชื่อจริงมารดาบุญธรรมเป็นผู้ตั้งให้ เป็นคำประสมระหว่าง ณ+เดชน์ มีความหมายว่า "ผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด" โดยความหมายในพจนานุกรม คำว่า "เดชน์" แปลว่า "ลูกศร" ส่วน ณ ในที่นี้มาจากคำว่าญาณ หมายถึง ปัญญา ความรู้ ซึ่งตัด ณ มาเพียงตัวเดียว เมื่อรวมความหมายเข้าด้วยกันแล้ว จะได้ความหมายว่า ผู้มีปัญญาแหลมคมดุจลูกศร ซึงหมายถึง ผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด ส่วนชื่อเล่นเดิมบิดาชาวออสเตรียตั้งให้ว่า "แบร้นด์ (Brand)" แต่เนื่องจากอ่านออกเสียงค่อนข้างยาก ครอบครัวของเขาจึงเรียกเพี้ยนมาเป็น "แบรี่" หมายถึง "สิ่งที่อยู่บนท้องฟ้า"
กระบวนพยุหยาตราชลมารค กระบวนพยุหยาตราชลมารค หรือ กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค เป็นกระบวนเสด็จพระราชดำเนินทางน้ำที่เป็นราชประเพณีไทยที่มีมาแต่โบราณ โดยมีหลักฐานชัดเจนตั้งแต่สมัยอยุธยา เรือในกระบวนมีการสลักโขนเรือเป็นรูปสัตว์ในเทพนิยาย มีการจัดกระบวนหลายแบบ ที่รู้จักกันดีก็คือ "กระบวนพยุหยาตราเพชรพวง" ดังปรากฏใน ลิลิตพยุหยาตราเพชรพวง ลิลิตพรรณนากระบวนเรือ ประพันธ์โดยเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เมื่อ พ.ศ. 2330 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โดยยึดถือตามแบบแผนเดิมสมัยอยุธยา
กระบวนพยุหยาตราชลมารค สำหรับในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้มีการจัดกระบวนพยุหยาตราชลมารคมาแล้วจำนวน 17 ครั้ง ดังนี้สำหรับกระบวนพยุหยาตราที่มีในปัจจุบันนั้น ส่วนมากจะเป็นการเสด็จไปทอดผ้าพระกฐิน ณ วัดอรุณราชวราราม และพิธีสำคัญต่างๆ สำหรับงานเอเปก 2003 และงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี นั้น เป็นเพียงการสาธิตแห่กระบวนเรือซึ่งพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมิได้เสด็จในกระบวน
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ด้วยเหตุที่สมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชนั้น บ้านเมืองเจริญรุ่งเรือง มีการเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศต่างๆมากมาย ทั้งทรงสร้างเมืองลพบุรีขึ้น จึงมีการเสด็จฯ โดยกระบวนพยุหยาตราชลมารค และในบางโอกาสก็โปรดเกล้าฯ ให้จัดกระบวนเรือหลวงออกรับคณะราชทูตและแห่พระราชสาสน์ของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งประเทศฝรั่งเศส จากกรุงศรีอยุธยา มายังเมืองลพบุรี
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ในช่วงปี พ.ศ. 2199-2231 ปรากฏหลักฐานว่าเมื่อพระองค์เสด็จแปรพระราชฐานไปยังหัวเมืองต่างๆ มีการจัดกระบวนพยุหยาตราฯที่เรียกว่า “ขบวนเพชรพวง” เป็นริ้วกระบวนยิ่งใหญ่ 4 สาย พร้อมริ้วเรือพระที่นั่ง ตรงกลางอีก 1 สาย มีเรือทั้งสิ้นไม่ตำกว่า 100 ลำ ซึ่งนับเป็นกระบวนพยุหยาตราฯที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์และนับเป็นต้นแบบสำคัญของกระบวนพยุหยาตราฯในสมัยต่อๆ มา
กระบวนพยุหยาตราชลมารค การเสด็จทางน้ำที่เรียกว่า กระบวนพยุหยาตราชลมารค นั้นมีหลักฐานมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย ปรากฏไว้ว่า พระร่วงเจ้า (พระมหาธรรมราชา 1) ทรงใช้เรือออกลอยกระทง หรือพิธีจองเปรียง ณ กลางสระน้ำ พร้อมทั้งเผาเทียนเล่นไฟในยามคืนเพ็ญเดือนสิบสอง
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ประเภทของการเห่เรือ สามารถจำแนกออกเป็น 2 ประเภทคือ การเห่เรือหลวง (การเห่เรือในงานพระราชพิธี) และการเห่เรือเล่น (การเห่เรือเล่นของชาวบ้านในงานต่างๆ) ในปัจจุบันการเห่เรือยังคงอยู่เฉพาะ การเห่เรือหลวง ที่ใช้ในกระบวนพยุหยาตราชลมารค
กฐิน กฐินหลวง เป็นผ้าพระกฐินพระราชทานที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปพระราชทานด้วยพระองค์เอง หรือโปรดเกล้าให้พระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่เสด็จไปพระราชทานแทน กฐินหลวงนี้จัดเครื่องพระราชทานด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ และบางครั้งมีการจัดพิธีแห่เครื่องกฐินพระราชทานอย่างใหญ่ โดยกระบวนพยุหยาตราชลมารค หรือกระบวนพยุหยาตราสถลมารถ แล้วแต่พระราชประสงค์ (ในปัจจุบันคงการเสด็จพระราชดำเนินทรงถวายผ้าพระกฐินอย่างพิธีใหญ่นั้น คงเหลือเพียงโดยกระบวนพยุหยาตราชลมารคเท่านั้น)
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ตามบันทึกของ นิโคลาส แชแวร์ ราชทูตฝรั่งเศสซึ่งเดินทางเข้ามาในสมัยนั้น ได้บันทึกไว้ในหนังสือ ประวัติศาสตร์แห่งราชอาณาจักรสยาม ถึงกระบวนเรือไว้ว่า
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ระหว่างการเคลื่อนกระบวนก็มีการเห่เรือพร้อมเครื่องประโคม จนเกิดวรรณกรรมร้อยกรองที่ไพเราะยิ่ง คือ กาพย์เห่เรือ ของ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ หรือเจ้าฟ้ากุ้ง ในสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ตอนปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งบรรยายถึงความงดงามและลักษณะของเรือในกระบวนครั้งนั้น บทเห่เรือนี้ยังเป็นแม่แบบของกาพย์เห่เรือที่ใช้กันในปัจจุบัน
กระบวนพยุหยาตราชลมารค การจัดการกระบวนพยุหยาตรลมารคในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่กล่าวมานี้ จัดได้ว่าเป็นริ้วกระบวนใหญ่แสดงความมั่งคั่งของราชสำนักไทยในครั้งนั้นได้เป็นอย่างดี ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับริ้วกระบวนเรือในสมัยต่อมา จะพบว่าค่อยๆ ตัดทอนลงไปเรื่อยๆ เพราะเรือชำรุดไปตามกาลเวลาบ้าง ไม่มีผู้รู้จักทำขึ้นใหม่ให้ถูกต้องตามแผนโบราณบ้างจึงเหลืออยู่เท่าที่พอจะรักษาไว้ได้เท่านั้น จนกระทั่งถึงคราวเสียกรุงศรีอยุธยา
กาพย์เห่เรือ กาพย์เห่เรือไม่สู้จะนิยมประพันธ์กันมากนัก เนื่องจากถือเป็นคำประพันธ์สำหรับใช้ในพิธีการ คือ ในกระบวนเรือหลวง หรือกระบวนพยุหยาตราชลมารค ไม่นิยมใช้ในพิธีหรือสถานการณ์อื่นใด การแต่งกาพย์เห่เรือจึงมักแต่งขึ้นสำหรับที่จะใช้เห่เรือจริงๆ ซึ่งในแต่ละรัชกาล มีการเห่เรือเพียงไม่กี่ครั้งเท่านั้น
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ครั้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ซึ่งตัวเกาะกรุงนั้นเป็นเกาะที่ล้อมรอบไปด้วยแม่น้ำลำคลองชีวิตผูกพันกับสายน้ำ จึงปรากฏการสร้างเรือรบมากมายในกรุงศรีอยุธยา ยามบ้านเมืองสุขสงบชาวกรุงศรีอยุธยาก็หันมาเล่นเพลงเรือ แข่งเรือเป็นเรื่องเอิกเกริก โดยเฉพาะพระเจ้าแผ่นดินกรุงสยาม เมื่อจะเสด็จฯแปรพระราชฐานไปยังหัวเมืองต่างๆ หรือเสด็จฯไปทอดผ้ากฐินยังวัดวาอาราม ก็มักจะใช้เรือรบโบราณเหล่านั้นจัดเป็นกระบวนเรือยิ่งใหญ่ ดังนั้นในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชมีกระบวนเรือเพชรพวง ซึ่งเป็นเรือริ้วกระบวนที่ใหญ่มาก จัดออกเป็น 4 สาย แล้วเรือพระที่นั่งตรงกลางอีก 1 สาย ใช้เรือทั้งสิ้นไม่น้อยกว่า 100 ลำ
กระบวนพยุหยาตราชลมารค ในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงสร้างเรือขึ้นใหม่ทั้งชุดแต่ส่วนใหญ่เป็นเรือที่ใช้ในการรบทั้งสิ้น เพราะในสมัยนั้นมีแต่การศึกสงครามโดยมีการแห่เรือสำคัญ คือ ในการพระราชพิธีสมโภชรับพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ซึ่งอัญเชิญมาจากเวียงจันทน์และมาแห่พักไว้ที่กรุงเก่าคือพระนครศรีอยุธยา มีข้อความในหมายรับสั่งพรรณนากระบวนเรือที่แห่มาจากต้นทางว่ารวมเรือแห่ทั้งปวง 115 ลำ และสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปสมทบที่พระตำหนักบางธรณีกรุงเก่า ความว่ามีเรือแห่มารวมกันเป็นจำนวน 246 ลำ