mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
โครงการพัฒนานักอักษรศาสตร์รุ่นใหม่ โครงการพัฒนานักอักษรศาสตร์รุ่นใหม่ ตามแนวพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จัดตั้งขึ้นในปีการศึกษา 2549 โดยความร่วมมือของคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่จะสร้างนักอักษรศาสตร์ที่มีมุมมองและแนวคิดใหม่เพื่อเป็นกำลังของชาติ เปิดรับนักเรียนรุ่นแรกในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2549 เฉพาะนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 30 คน (ผ่านการคัดเลือก 29 คน) โดยนักเรียนที่ผ่านการคัดเลือกจะมีสิทธิ์เข้าศึกษาต่อ ณ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยทันทีโดยไม่ต้องแอดมิชชั่น ทั้งยังจะพิจารณามอบทุนการศึกษาให้แก่นักเรียนจนถึงระดับสูงสุดตามความสามารถของนักเรียนโดยไม่มีข้อผูกมัดใดๆ ทั้งสิ้น และในปี 2551 ทางคณะอักษรศาสตร์จะเปิดรับนักเรียนเพิ่มอีก 2 โรงเรียนเข้าร่วมโครงการ ได้แก่ โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฝ่ายมัธยม และโรงเรียนสาธิตปทุมวัน
พระพิมลธรรม (ช้อย ฐานทตฺโต) พ.ศ. 2447 ได้บรรพชาเป็นสามเณร โดยมีสมเด็จพระวันรัต (ฑิต อุทโย) เป็นพระอุปัชฌาย์ ในปีนั้นพระมหาหรุ่นอาพาธต้องกลับไปรักษาตัวที่บ้านเกิด จึงฝากให้พระมหาเฮง เขมจารี เป็นผู้ปกครองแทน ถึงปี พ.ศ. 2454 จึงได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ โดยมีสมเด็จพระวันรัต (ฑิต อุทโย) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระธรรมเจดีย์ (เข้ม ธมฺมสโร) และพระศรีวิสุทธิวงศ์ (เฮง เขมจารี) เป็นคู่กรรมวาจาจารย์ และสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2428 สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงรับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิทไว้อุปการะพร้อมทั้งพระอนุชา คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระชนกชูได้ถึงแก่กรรมตั้งแต่พระองค์มีพระชนมายุ 3 พรรษา และพระชนนีคำถึงแก่กรรมเมื่อพระองค์มีพระชนมายุเพียง 9 พรรษา หลังจากนั้นพระองค์ทรงอยู่ในความอุปการะของป้าซ้วย พี่สาวของพระชนนีคำ ซึ่งมีอาชีพรับจ้างม้วนบุหรี่ และทำขนมขาย วันหนึ่ง ญาติของครอบครัวพระชนกชู มาแนะนำพระชนนีคำ ให้นำสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ไปฝากคุณจันทร์ แสงชูโต ซึ่งเป็นญาติและพระพี่เลี้ยงใน สมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร พระเชษฐภคินีในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กับ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เพื่อถวายตัวเป็นข้าหลวง ในขณะนั้นมีพระชนมายุเพียง 7-8 พรรษา
สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทางด้านการศึกษาพระองค์ได้พระราชทานพระราชทรัพย์เพื่อบำรุงโรงเรียนต่าง ๆ ทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค อาทิเช่น โรงเรียนราชินี โรงเรียนวรนารีเฉลิม จังหวัดสงขลาโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ จังหวัดเชียงใหม่ โรงเรียนเจ้าฟ้าสร้าง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นต้น
สามก๊ก ขุนศึกเลือดมังกร ซึ่งทำให้ผู้ชมไม่ทราบว่าจูล่งตายหรือไม่สามก๊ก ขุนศึกเลือดมังกร เป็นสามก๊กฉบับภาพยนตร์เรื่องหนึ่งที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2551 เช่นเดียวกับ "สามก๊ก โจโฉแตกทัพเรือ" ของจอห์น วู แต่ได้รับเสียงวิจารณ์ไปทางลบ เนื่องจากภาพยนตร์เรื่องนี้เจาะเฉพาะตัวละครเอกคือ จูล่ง เพียงคนเดียว โดยเล่าเรื่องราวของจูล่งตั้งแต่หนุ่มยันแก่ อีกทั้งเนื้อเรื่องก็มิได้เป็นไปตามวรรณกรรมด้วย มีตัวละครหลายตัวที่ถูกแต่งขึ้นมา เช่น โจอิง หรือ หลอผิงอัน เป็นต้น อีกทั้งหลายส่วนในเรื่องก็ไม่เป็นไปตามวรรณกรรม เช่น ชุดเกราะของจูล่งที่ในวรรณกรรมระบุว่าสวมเกราะสีเงิน แต่ในภาพยนตร์กลับสวมเกราะที่มีลักษณะคล้ายเกราะของซามูไรมากกว่า จึงทำให้ในเว็บไซต์ IMDb ให้เครดิตภาพยนตร์เรื่องนี้เพียง 5.7 ดาว จาก 10 ดาวเท่านั้น
ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในสามก๊ก ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในสามก๊ก แสดงรายการเนื้อเรื่องที่แต่งเสริมขึ้นในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก เรียงตามลำดับเหตุการณ์ พร้อมอธิบายความแตกต่างระหว่างเนื้อเรื่องในวรรณกรรมและข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์
รายชื่อตัวละครสมมติในยุคสามก๊ก รายชื่อตัวละครสมมติในยุคสามก๊ก แสดงรายชื่อของบุคคลที่เป็นตัวละครสมมติที่ปรากฏในประวัติศาสตร์จีนในยุคสามก๊ก รายชื่อประกอบด้วยตัวละครสมมติที่ปรากฏในวรรณกรรมอิงประวัติศาสตร์จีนเรื่อง"สามก๊ก"ของล่อกวนตง (คือเป็นตัวละครที่แต่งเสริมขึ้นมา ไม่ปรากฏชื่อในหลักฐานทางประวัติศาสตร์) และชื่อของตัวละครสมมติที่ปรากฏในแหล่งอื่นที่อิงประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก
เอื้อ อัญชลี นอกจากบทความแล้ว เธอยังมีรวมเรื่องสั้นซึ่งได้แรงบันดาลใจจากฉาก ตัวละคร และข้อคิดต่างๆจากสามก๊ก คือ "ขงเบ้งเจอคนบ้า" และนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ซึ่งเล่าเรื่องชีวิตของผู้แต่งสามก๊ก หลอ กว้านจง "เงาฝันของผีเสื้อ" ซึ่งทำให้เธอได้เข้าชิงรางวัลซีไรต์ปี 2552
ยุทธการที่ด่านแฮบังก๋วน ยุทธการที่ด่านแฮบังก๋วน () สงครามใน ยุคสามก๊ก ที่เป็นความขัดแย้งระหว่าง เล่าปี่ และ เตียวฬ่อ ซึ่งสงครามครั้งนี้นับเป็นจุดเริ่มต้นของการแบ่งเป็นสามก๊กอย่างชัดเจนในเวลาต่อมา ยุทธการครั้งนี่ไม่ปรากฏว่าอยู่ในจดหมายเหตุสามก๊ก จึงสันนิษฐานกันว่ายุทธการครั้งนี้น่าจะเป็นเพียงเรื่องแต่งเท่านั้น
ตันซิ่ว ตันซิ่ว (; ) หรือ เฉินโซ่ว เป็นนักประวัติศาสตร์จีนในสมัยราชวงศ์จิ้น และเป็นผู้แต่งจดหมายเหตุสามก๊ก เกิดที่เมืองหนานจง มณฑลเสฉวนในปี พ.ศ. 776 ซึ่งอยู่ยุคสามก๊ก และได้รับราชการกับจ๊กก๊ก ภายหลังวุยก๊กได้ยึดจ๊กก๊ก ตันซิ่วได้ถูกกวาดต้อนไปอยู่ที่วุยก๊ก ต่อมา สุมาเอี๋ยนขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าจิ้นหวู่ตี้ จึงทรงให้ตันซิ่วเป็นผู้ชำระประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊กในชื่อว่า "จดหมายเหตุสามก๊ก"
ล่อกวนตง ล่อกวนตงเป็นผู้แต่งนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก และได้ชื่อว่าเป็นผู้ปรับปรุงเรื่อง 108 ผู้กล้าหาญแห่งเขาเหลียงซาน ซึ่งนับเป็น 2 ใน 4 สุดยอดวรรณกรรมจีน (อีกสองเรื่องคือ ไซอิ๋ว และความฝันในหอแดง)
ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในสามก๊ก ปราสาทตั้งเซ็กไต๋หรือปราสาทนกยูงทองแดง (銅雀臺) ถูกสร้างขึ้นในฤดูหนาวของปี ค.ศ. 210 สามปีหลังศึกเซ็กเพ็ก และบทกวีของโจสิด "ชมปราสาทตั้งเซ็กไต๋" ถูกเขียนขึ้นในปี ค.ศ. 212 สองปีหลังจากปราสาทได้ถูกสร้างขึ้น นอกจากนี้ในวรรณกรรม "สามก๊ก"ยังได้เพิ่มเติมบทกวีไปอีก 7 วรรคที่ไม่มีในบทกวีที่ปรากฏในบทชีวประวัติโจสิดใน "จดหมายเหตุสามก๊ก" ดังนั้นเรื่องราวในวรรณกรรม"สามก๊ก"ที่ขงเบ้งใช้บทกวียั่วยุจิวยี่ให้โกรธโจโฉจึงเป็นเรื่องที่แต่งเสริมขึ้นมา
สามก๊ก ซันกั๋วจือทงสูหยั่นอี้ () เป็นสามก๊กฉบับนิยายที่ประพันธ์โดยหลัว กวั้นจง นักปราชญ์ในสมัยราชวงศ์หมิง ผู้เป็นศิษย์เอกของซือไน่อัน หลัว กวั้นจงเป็นผู้นำเอาจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่วมาเรียบเรียงใหม่ โดยแต่งเสริมเพิ่มเติมในบางส่วนจากความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์ในแบบฉบับของตนเอง รวมทั้งมีการปรับเปลี่ยนเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของจีนให้กลายเป็นนิยายอิงประวัติศาสตร์ที่เป็นการต่อสู้กันเองระหว่างฝ่ายคุณธรรมและฝ่ายอธรรมตามแบบฉบับของงิ้ว ที่จะต้องมีการกำหนดตัวเอกและตัวร้ายอย่างชัดเจนในเนื้อเรื่อง
สามก๊ก สามก๊ก ขุนศึกเลือดมังกรนำแสดงโดย หลิวเต๋อหัว, แม็กกี้ คิว, หงจินเป่า, แวนเนส วู, แอนดี้ อัง, ตี้หลุง กำกับการแสดงโดย แดเนียล ลี ความยาว 102 นาที ออกฉายเมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2551 ในประเทศไทยฉายวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2551 สามก๊ก ขุนศึกเลือดมังกรได้รับเสียงวิจารณ์ไปทางลบเป็นอย่างมาก เนื่องจากเนื้อเรื่องของภาพยนตร์เป็นการเจาะเฉพาะตัวละครเอกของเรื่องคือจูล่งเพียงคนเดียว โดยเป็นการเล่าเรื่องราวประวัติของจูล่งตั้งแต่วัยหนุ่มจนถึงวัยชรา รวมทั้งเนื้อเรื่องของภาพยนตร์ก็ไม่ได้เป็นไปตามวรรณกรรมอีกด้วย และมีตัวละครหลายตัวที่ถูกแต่งขึ้นมาเพื่อภาพยนตร์เรื่องนี้โดยเฉพาะเช่น โจอิง หรือ หลอผิงอัน เป็นต้น และอีกหลายส่วนในเรื่องก็ไม่เป็นไปตามวรรณกรรมเช่นชุดเกราะของจูล่งที่ในวรรณกรรมระบุว่าสวมเกราะสีเงิน แต่ในภาพยนตร์กลับสวมเกราะที่มีลักษณะคล้ายเกราะของซามูไรมากกว่า จึงทำให้ในเว็บไซต์ IMDb ให้เครดิตภาพยนตร์เรื่องนี้เพียง 5.7 ดาว จาก 10 ดาวเท่านั้น
เล่าปี่ เล่าปี่ถือได้ว่าเป็นตัวละครเอกในเรื่องสามก๊ก โดยล่อกวนตง มีลักษณะของผู้มีคุณธรรมอย่างเต็มเปี่ยม ไม่เคยคิดเอาเปรียบใคร ไม่เคยใช้เล่ห์กลในทางมิชอบ ซึ่งตรงข้ามกับโจโฉ โดยสิ้นเชิง เป็นผู้ที่นบน้อมต่อคนทุกชนชั้น จึงได้รับการเรียกขานจากยาขอบ ว่า "ผู้พนมมือแด่ชนทุกชั้น"
จูล่ง จูล่ง ถือได้ว่าเป็นตัวละครที่ผู้อ่านสามก๊กโดยส่วนมาก โปรดปราน ชื่นชมมากที่สุดในบรรดาตัวละครทั้งหมดในเรื่อง เนื่องจากเป็นผู้ที่มีรูปลักษณ์การแต่งกายสง่างาม ฝีมือสัประยุทธ์เป็นเลิศ และมีความซื่อสัตย์ ทำการโดยไม่เห็นแก่ลาภยศ พร้อมมีสติปัญญาเป็นเยี่ยม
เล่าปี่ ในทางวัฒนธรรมแล้ว สืบเนื่องความโด่งดังของนวนิยายสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 14 เรื่อง "สามก๊ก" หลิว เป้ย์ จึงได้รับการมองว่า เป็นผู้ปกครองที่โอบอ้อมอารี รักใคร่ปวงประชา และเลือกสรรคนดีเข้าปกครองบ้านเมือง เรื่องแต่งเหล่านี้เป็นไปเพื่อยกตัวอย่างเชิงสดุดีผู้ปกครองที่ยึดมั่นคุณธรรมแบบขงจื๊อ แต่ในทางประวัติศาสตร์แล้ว หลิว เป้ย์ ยึดถือเล่าจื๊อมากกว่า เฉกเช่นเดียวกับผู้ปกครองหลาย ๆ คนแห่งราชวงศ์ฮั่น ทั้งเขายังเป็นนักการเมืองที่ชาญฉลาด เป็นผู้นำที่ความสามารถฉายออกมาในแบบนักนิตินิยม ความนับถือขงจื๊อของหลิว เป้ย์ นั้นได้รับการแต่งเติมมากกว่าของคู่แข่งอย่างเฉา พี/โจผี (曹丕) กับซุน เฉวียน/ซุนกวน (孫權) ผู้ซึ่งบริหารบ้านเมืองอย่างนิตินิยมเต็มรูปแบบ
ซุนกวน พระเจ้าซุนกวน (; 181 — 252) หรือ พระเจ้าหวูต้าตี้ เป็นตัวละครในวรรณกรรม จีน อิง ประวัติศาสตร์ เรื่อง สามก๊ก ที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก ผู้ก่อตั้งและพระมหากษัตริย์ของง่อก๊ก (吳) หนึ่งในสามอาณาจักรของยุคสามก๊ก
สามก๊ก ซันกั๋วจือผิงฮว่า เป็นการนำเอาหลักการความเชื่อในด้านศาสนาและลัทธิเต๋าของจีนมาผสมผสานไว้ในเนื้อเรื่อง ผูกโยงร่วมกับนิทานพื้นบ้านของจีนเรื่องไซ่ฮั่น โดยสมมุติเรื่องราวและเหตุการณ์ต่าง ๆ ในซันกั๋วจือผิงฮว่าใหม่ทั้งหมด ซึ่งตัวละครในแต่ละตัวจะพบผลกรรมที่ตนเองได้ก่อกรรมทำเข็ญไว้ในยุคไซ่ฮั่นเช่น มีการแต่งเนื้อเรื่องเพิ่มเติมว่าฮั่นสินได้กลับชาติมาเกิดใหม่เป็นโจโฉ เล่าปังหรือพระเจ้าฮั่นโกโจ จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นพระองค์แรก กลับชาติมาเกิดใหม่เป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้ เนื่องจากในชาติที่แล้ว เล่าปังได้เนรคุณฮั่นสินที่มีบุญคุณต่อตนเองภายหลังจากได้ช่วยให้ครอบครองแผ่นดินได้สำเร็จ เมื่อกลับมาเกิดใหม่เป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้จึงถูกฮั่นสินที่กลับมาเกิดเป็นโจโฉกดขี่ข่มเหงและกลั่นแกล้งต่าง ๆ นานา หรือแม้แต่สุมาต๋ง ก็ได้หวนกลับมาเกิดใหม่เป็นสุมาอี้ ผู้วางรากฐานจีนแผ่นดินใหญ่และการรวบรวมก๊กต่าง ๆ ทั้งสามก๊กให้เป็นแผ่นดินเดียวกันได้สำเร็จ
กวนอู กวนอู เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่อง "สามก๊ก" ที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เกิดเมื่อวันที่ 24 เดือนมิถุนายน จีนศักราชเอี่ยงฮี ปี พ.ศ. 704 ในรัชกาลฮั่นฮวนเต้ เสียชีวิตเมื่อวันที่ 12 เดือนกรกฎาคม จีนศักราชเคี่ยงเซ้ง ปี 763 ในรัชกาลฮั่นเหี้ยนเต้ มีชื่อรองว่า "หุนเตี๋ยง" (; ) เป็นชาวอำเภอไก่เหลียง ลักษณะตามคำบรรยายในวรรณกรรมสามก๊ก กวนอูเป็นผู้มีรูปร่างสูงใหญ่ 9 ฟุตจีนหรือประมาณ 6 ศอก ใบหน้าแดงเหมือนผลพุทราสุก นัยน์ตายาวรี คิ้วดั่งหนอนไหม หนวดเครางามถึงอก มีง้าวรูปจันทร์เสี้ยว ยาว 11 ศอก หนัก 82 ชั่ง เป็นอาวุธประจำกายเรียกว่า ง้าวมังกรเขียว หรือง้าวมังกรจันทร์ฉงาย ในจินตนาการของศิลปินมักวาดภาพหรือปั้นภาพให้กวนอูแต่งกายด้วยชุดสีเขียวและมีผ้าโพกศีรษะ กวนอูมีความเชี่ยวชาญและเก่งกาจวิทยายุทธ จงรักภักดี กตัญญูรู้คุณ มีคุณธรรมและซื่อสัตย์เป็นเลิศ
กองซุนจ้าน กองซุนจ้าน มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่ากงซุนจ้าน (; ) มีชื่อรองว่า โป๋กุย () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เจ้าเมืองปักเป๋ง กองทัพส่วนใหญ่ของกองซุนจ้านส่วนใหญ่ขี่ม้าสีขาว เนื่องจากกองซุนจ้านปราบพวกชนเผ่าพื้นเมืองเกียง เข้าผนวกทัพของตน กองซุนจ้านเป็นเพื่อนกับเล่าปี่มาตั้งแต่ครั้งยังเรียนหนังสือด้วยกัน ในสงครามปราบตั๋งโต๊ะ ในที่ประชุมพล อ้วนเสี้ยวถามว่าคนที่ยืนอยู่ข้างหลังกองซุนจ้านเป็นใคร กองซุนจ้านจึงแนะนำว่า ผู้นี้เป็นสหายข้าพเจ้า ชื่อเล่าปี่ เป็นเชื้อสายราชวงศ์ฮั่น บรรดาขุนพลจึงได้รู้จักเล่าปี่เป็นครั้งแรก และเป็นที่มาของวีรกรรมกวนอู เมื่ออาสาตัดหัวฮัวหยงได้โดยที่สุราที่โจโฉรินอวยพรให้ ยังอุ่น ๆ อยู่
กลศึกสามก๊ก กลศึกสามก๊ก (; ) เป็นการรวบรวมกลยุทธ์ต่าง ๆ ที่ใช้ในการทำศึกสงครามที่ปรากฏในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ในสามก๊กมีการทำศึกสงครามมากมายหลายครั้งเพื่อแย่งชิงอำนาจและความเป็นใหญ่ การนำกำลังทหารและไพร่พลจำนวนมากการบุกโจมตีและยึดครองเมืองหรือสถานที่ต่าง ๆ หรือทางการทูตต่างแดนในการเจรจาต่อรองผูกสัมพันธ์ไมตรีกับแคว้นอื่น การต่อสู้ทางด้านสติปัญญาและกุศโลบายในการแสดงแสนยานุภาพแก่ศัตรู การปกครองไพร่พลรวมทั้งผู้ใต้บังคับบัญชา การทหาร การเมือง การเศรษฐกิจ การบริหารปกครองบ้านเมือง หรือแม้นแต่การใช้คนอย่างถูกต้อง ในสามก๊กทุกสิ่งล้วนแต่เป็นการนำเอาทรัพยากรทุกอย่างที่มีเพื่อนำมาใช้ในการทำศึกสงคราม สงครามสามก๊กนั้นมีบ่อยครั้งที่กำลังทหารที่มีกำลังไพร่พลน้อยกว่ากลับเอาชนะกำลังทหารที่มีกำลังไพร่พลมากกว่าได้ ซึ่งสิ่งสำคัญที่สุดคือกลยุทธ์ในด้านยุทธศาสตร์และการชำนาญภูมิศาสตร์สถานที่ในการทำศึกสงคราม
สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) สามก๊กมีขนาดสองเล่มจบ ความหนาหนึ่งพันแปดสิบหกหน้า เนื้อเรื่องมีแปดสิบสามตอน สำหรับหนอนหนังสือแล้วไม่ใช่เรื่องยากเย็นอย่างไร เพราะหากเทียบกับวรรณกรรมอย่าง ผู้ยากไร้ ของวิคเตอร์ ฮูโก หรือสงครามและสันติภาพ ของลีโอ ตอลสตอย หรือแม้แต่มังกรหยก ของกิมย้ง แล้วสามก๊กถือได้ว่าไม่ยากและไม่ง่ายสำหรับการอ่าน
อ้วนเสี้ยว อ้วนเสี้ยว (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก มีบทบาทในช่วงต้นเรื่อง ด้วยเป็นผู้นำก๊กที่มีกองกำลังใหญ่ที่สุด เข้มแข็งที่สุด แต่ท้ายสุดก็ต้องมาล่มสลายเพราะความไม่เอาไหนของตน อ้วนเสี้ยวเคยเป็นทหารติดตาม ที่มีความศรัทธาในตัวของแม่ทัพโฮจิ๋น ผู้เคยมีอาชีพขายเนื้อในเมือง
สามก๊ก ซันกั๋วหยั่นอี้ () เป็นสามก๊กที่ถูกนำมาเรียบเรียงใหม่โดยเหมาหลุนและเหมาจ้งกัง สองพ่อลูกในสมัยราชวงศ์ชิง ซึ่งได้ทำการปรับปรุงสามก๊กในแบบฉบับของหลัว กวั้นจงใหม่อีกครั้ง และมอบหมายให้กิมเสียถ่าง (จิ้นเซิ่งทั่น) เป็นผู้เขียนคำนำเรื่อง โดยที่สามก๊กฉบับที่เหมาหลุนและเหมาจ้งกังช่วยกันปรับปรุงแก้ไข โดยยึดแนวทางการเขียนของหลอกว้างจงเป็นต้นแบบคือแบ่งเป็นสองฝ่ายและแย่งชิงอำนาจวาสนากันในสมัยราชวงศ์ฮั่น ให้ฝ่ายเล่าปี่เป็นฝ่ายที่เป็นเชื้อพระวงศ์ฮั่นที่ถูกต้องของแผ่นดินจีน โจโฉเป็นฝ่ายกบฏที่ทะเยอทะยานในอำนาจของตนเอง
ฮัวโต๋ ฮัวโต๋ (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นชาวตำบลเจากุ๋น เมืองไพก๊ก มณฑลเจียงซู มีชื่อรองว่าเหยียนหัวะ มีอาชีพเป็นหมอ ฮัวโต๋เป็นผู้ที่มีฝีมือในด้านการรักษาโรคอันยอดเยี่ยม วิธีการรักษาคนไข้ด้วยการให้กินยาและผ่าตัด
สามก๊ก Dynasty Warriors () เป็นเกมต่อสู้จัดทำและพัฒนาโดย Koei วางจำหน่ายครั้งแรกในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2540 ในเพลย์สเตชัน Dynasty Warriors เป็นเกมที่จำลองวรรณกรรมเรื่องสามก๊ก ไม่ว่าจะเป็นเนื้อเรื่อง, อาวุธ, ลักษณะท่าทางและตัวละครที่ปรากฏในเกมล้วนแล้วมาจากเรื่องสามก๊กทั้งสิ้น
เล่าเอี๋ยน เล่าเอี๋ยน () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นเชื้อพระวงค์ฮั่นผู้ครองแคว้นเอกจิว ( เสฉวน ) เป็นบิดาของ เล่าเจี้ยง หลังจากที่เล่าเอี๋ยนตายก็ให้เล่าเจี้ยงเป็นผู้ครองแคว้นสืบไป
จดหมายเหตุสามก๊ก เตียวหัวและเตาอี้ได้กราบบังคมทูลให้พระเจ้าจิ้นอู่ตี้พิจารณาจดหมายเหตุสามก๊ก แต่กลับถูกคัดค้านอย่างหนักจากเหล่าขุนนางในราชสำนักที่ไม่เห็นด้วยกับจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่ว ทำให้การพิจารณาเรื่องต้องถูกระงับไป ตันซิ่วเห็นว่าจดหมายเหตุสามก๊กที่เขียนขึ้นนั้นทำให้สถานการณ์ไม่เอื้ออำนวยต่อตนเอง ประกอบกับต้นฉบับร่างสามก๊กนั้นยังไม่เสร็จสมบูรณ์ เนื่องจากขาดข้อมูลจากฝ่ายง่อก๊กอีกเป็นจำนวนมาก จึงหลีกเลี่ยงในการนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายต่อพระเจ้าจิ้นอู่ตี้
งอก๊กไถ้ ง่อก๊กไถ้ (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก ง่อก๊กไถ้ไม่ใช่ชื่อบุคคล แต่เป็นชื่อเรียกขาน มีความหมายว่า "ผู้เป็นใหญ่แห่งง่อก๊ก" เดิมมีชื่ออย่างไรไม่ปรากฏ เป็นพระมเหสีองค์ที่สองของซุนเกี๋ยน ทรงเป็นน้องสาวของงอฮูหยิน ภรรยาหลวงของซุนเกี๋ยน ผู้เป็นแม่แท้ ๆ ของซุนเซ็กและซุนกวน เมื่อพี่สาวเสียชีวิตไปก่อนหน้านี้ นางได้ฝากซุนกวน บุตรชายคนที่สองที่เพิ่งขึ้นครองแคว้นให้งอก๊กไถ้ดูแลด้วย ซึ่งงอก๊กไถ้ก็ทำหน้าที่นี้ได้อย่างดี จนซุนกวนนับถือนางเหมือนแม่แท้ ๆ ของตัว
สามก๊ก นอกจากนี้ เผย์ซงจือยังแก้ไขในเรื่องของระยะเวลาที่มีความขัดแย้งในตัวเองของจดหมายเหตุสามก๊กและเพิ่มเติมความคิดเห็นบางส่วนของตนลงไป โดยที่ไม่ตัดทอนรายละเอียดและเรื่องราวต่าง ๆ ของจดหมายเหตุสามก๊กออกแต่อย่างใด จึงนับได้ว่าการชำระจดหมายเหตุสามก๊กของเผย์ซงจือทำให้ซันกั๋วจือเป็นที่กล่าวขานครั้งแรกในสมัยราชวงศ์ซ่ง
สามก๊ก ตอน โจโฉ มหาอุปราชผู้หวังครองแผ่นดิน สามก๊ก ตอน โจโฉ มหาอุปราชผู้หวังครองแผ่นดิน () เป็นภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ที่ออกฉายในปี ค.ศ. 1999 นำแสดงโดย เคอ จุ้นสง, หลิว เจียฮุย, กุ๊ ฟง ภาพยนตร์เรื่องนี้กำกับโดย เคอ จุ้นสง, หลี่ เจียงเกียว และอู๋ หม่า ภาพยนตร์เรื่องนี้จัดจำหน่ายในรูปแบบ VCD, DVD โดย บริษัท โรส มีเดีย แอนด์ เอ็นเตอร์เทนเมนท์ จำกัด
โจโก๋ โจโก๋ (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นคหบดีในยุคราชวงศ์ฮั่นตอนปลาย เป็นบิดาของโจโฉ อัครมหาเสนาบดีและผู้ก่อตั้งวุยก๊กในเวลาต่อมา
ตันเต๋ง ตันเต๋ง (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรม จีน อิง ประวัติศาสตร์ เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เสนาธิการแห่งชีจิ๋ว ผู้คิดอุบายให้โจโฉในการจับตัวลิโป้
เลียวฮัว เลียวฮัว (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก ขุนพลแห่งจ๊กก๊ก ชื่อรองเหยียนเจี้ยน ()โดยก่อนหน้านั้นเป็นอดีตแม่ทัพของกบฏโจรโพกผ้าเหลือง เป็นตัวละครในเรื่องสามก๊กที่เจนศึกตั้งแต่โจรโพกผ้าเหลืองยันจ๊กก๊กล่มสลายคนนึง
สามก๊กฉบับวณิพก เดิมยาขอบซึ่งเป็นผู้เรียบเรียง ได้จัดทำหนังสือชุดดังกล่าวออกเป็น 2 เล่ม โดยนำเสนอลักษณะเด่นของตัวละครจากเรื่องสามก๊ก อาทิ ตั๋งโต๊ะ โจโฉ เล่าปี่ โดยให้แง่คิดและแนวทางในการบริหารจัดการด้วยสำนวนที่สร้างความเพลิดเพลิน
สุมาอี้ เป็นชาวอำเภออุน เมืองเหอเน่ย (โห้ลาย) มณฑลเหอหนาน มีชื่อรองว่า จ้งต๋า มีลักษณะ แววตาแหลมเล็กคล้ายตาเหยี่ยว สุมาอี้เป็นคนเฉลียวฉลาด ชำนาญตำราพิชัยสงคราม ใจคอหนักแน่นแต่ก็เด็ดขาดในการตัดสินใจ กระทั่งมีผู้สนใจประวัติศาสตร์สามก๊ก ได้วิจารณ์ในทำนองเสียดสีไว้ว่า สุมาอี้คือ ""เจ้าสำนักด้านดำ"" คือ มีความชาด้านทำเพื่อประโยชน์ของตนได้เสมอ โดยไม่สนใจในเรื่องคุณธรรมศักดิ์ศรี และมีความใจดำอำมหิตพร้อม ๆ กัน ซึ่งเป็นอุปนิสัยของผู้มีอำนาจในประวัติศาสตร์ทุกยุคสมัย และได้รับอีกฉายาหนึ่งว่า ""งูแมวเซา"" มีคำวิจารณ์ว่าบุคคลที่ฉลาดที่สุดในสามก๊ก คือ ขงเบ้ง แต่บุคคลที่ทั้งฉลาดและน่ากลัวที่สุดในสามก๊ก คือ สุมาอี้
แปะเฉีย แปะเฉีย หรือ ลิแปะเฉีย มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่า ลฺหวี่โป๋เชอ () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นคนรู้จักของโจโฉ ขุนศึกผู้ขึ้นมามีอำนาจในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกและสร้างรากฐานในการสถาปนาวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน ตามแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์ โจโฉสังหารครอบครัวของแปะเฉียในปี ค.ศ. 189 หรือ 190 เมื่อผ่านบ้านของแปะเฉียขณะที่เดินทางจะไปเมืองตันลิว (陳留 "เฉินหลิว"; ปัจจุบันอยู่บริเวณเมืองไคเฟิง มณฑลเหอหนาน) หลังจากหลบหนีออกจากเมืองหลวงลกเอี๋ยง แรงจูงใจในการฆ่าของโจโฉนั้นไม่ปรากฏแน่ชัด แหล่งข้อมูลหนึ่งได้อ้างว่าที่โจโฉสังหารครอบครัวของแปะเฉียเพื่อป้องกันตัวเอง ขณะที่อีกสองแหล่งข้อมูลระบุว่าโจโฉสงสัยว่าครอบครัวของแปะเฉียวางแผนทำร้าย โจโฉจึงชิงลงมือสังหารครอบครัวของแปะเฉียเสียก่อน เหตุการณ์นี้ได้มีการกล่าวถึงในวรรณกรรมอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก โดยระบุว่าตัวแปะเฉียก็ถูกโจโฉสังหารเช่นกัน
เตียวก๊ก เตียวก๊กปรากฏเป็นตัวละครในนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่อง"สามก๊ก" ถูกกล่าวถึงครั้งแรกในตอนที่ 1 ของนิยาย ตรงกับในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ตอนที่ 1 ตามความดังนี้
กำฮูหยิน กำฮูหยิน (เสียชีวิตราวปี ค.ศ. 210) มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่ากานฟูเหยิน () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก เป็นภรรยาหลวงของเล่าปี่ จักรพรรดิและผู้สถาปนาจ๊กก๊กในยุคสามก๊ก
ซุนเกี๋ยน พระเจ้าซุนเกี๋ยน (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก แม่ทัพและขุนศึกในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก และยุคสามก๊กช่วงต้น
โกเสียง โกเสียง มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่าเกาเสียง () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นขุนพลของจ๊กก๊กในยุคสามก๊ก
สามก๊ก ตอน โจโฉ มหาอุปราชผู้หวังครองแผ่นดิน ภาพยนตร์เรื่องนี้เล่าถึงพระราชประวัติของโจโฉ แห่งวุยก๊ก ตั้งแต่เข้ารับราชการจนกระทั่งเสียชีวิต และตอนจบจะบรรยายถึงจุดอวสานของสามก๊ก จากการที่สุมาอี้ รวมวุยก๊ก ง่อก๊ก และจ๊กก๊กเป็นราชวงศ์จิ้น จนเป็นแผ่นดินเดียวกันในประเทศจีน
เกียวก๊กโล เกียวก๊กโล (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก บิดาของนางไต้เกี้ยวและเสียวเกี้ยว มีบทบาทในตอนเล่าปี่แต่งงานกับซุนฮูหยิน โดยเป็นผู้ยกย่องคุณธรรมของเล่าปี่ให้ง่อก๊กไท่ฟัง และเป็นผู้ช่วยเล่าปี่ให้พ้นจากการหมายปองร้ายของจิวยี่
กวนเป๋ง กวนเป๋ง (เสียชีวิต ค.ศ. 220) มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่า กวนผิง () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นขุนพลผู้รับราชการกับขุนศึกเล่าปี่ในปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
เนื้อเรื่องสามก๊ก เนื้อเรื่องสามก๊ก เป็นเนื้อเรื่องฉบับย่อของวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) สำนักพิมพ์ศิลปาบรรณาคาร พ.ศ. 2544จำนวน 2 เล่ม
พิชัยสงคราม ตำราพิชัยสงครามที่นับว่ามีชื่อเสียงมากในระดับโลก คือ ตำราพิชัยสงครามของซุนวู ซึ่งแต่งขึ้นเมื่อประมาณ 600 ปีก่อนคริสตกาล อันอยู่ในช่วงยุครณรัฐของจีน ทั้งนี้ หนังสือพงศาวดารจีนบางเรื่องที่มีการกล่าวถึงการรบและการใช้อุบาย เช่น สามก๊ก ไซ่ฮั่น ก็อาจนับว่าเป็นตำราพิชัยสงครามได้เช่นกัน
เป๊กตุ้น เป๊กตุ้น (เสียชีวิต ค.ศ. 207) มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่า ท่าตุ้น () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นผู้นำชนเผ่าอูหฺวันในปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกของจีน เป๊กตุ้นเป็นพันธมิตรของขุนศึกอ้วนเสี้ยวและอ้วนซงบุตรชายผู้สืบทอดตำแหน่งของของอ้วนเสี้ยว
ตองจิ๋ว ตองจิ๋ว (; จีน:唐周) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก เป็นลูกศิษย์ของเตียวก๊ก หัวหน้าผู้ก่อตั้งโจรโพกผ้าเหลือง
กุยห้วย กุยห้วย (; ) หรือ กวยหวย (ชื่อในสามก๊กฉบับพระยาคลัง) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก ขุนพลแห่งวุยก๊ก เป็นชาวเมืองไท่หยวน รับราชการเมื่อมีอายุประมาณ 30 กว่าปี
ตั๋งโต๊ะ "สามก๊ก" (三國演義) วรรณกรรมจีนสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 14 ของล่อกวนตง (羅貫中 "หลัว กวั้นจง") เอาเหตุการณ์ประวัติศาสตร์จีนสมัยสามก๊กไปแต่งเติมเพิ่มอรรถรส โดยพรรณนาว่า เสนาบดีอ้องอุ้นใช้เล่ห์เพทุบายต่าง ๆ เพื่อกำจัดทรราชตั๋งโต๊ะ เรียกแผนของอ้องอุ้นว่า "แผนสาวงาม" (美人計) และ "แผนห่วงสัมพันธ์" (連環計) จัดเข้าในสามสิบหกยุทธศาสตร์ (三十六計)
ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในสามก๊ก เหตุการณ์ไม่ถูกกล่าวถึงใน "จดหมายเหตุสามก๊ก" เป็นเรื่องที่แต่งเสริมขึ้น ในจดหมายเหตุ "ชานหยางกงไจ้จี้" (山陽公載記) ได้บันทึกไว้ว่าหลังโจโฉพ่ายแพ้ในศึกเซ็กเพ็ก ได้ถอยทัพพร้อมทหารที่เหลือรอดผ่านเส้นทางฮัวหยง ตลอดเส้นทางมีหล่มโคลนเดินทางลำบาก โจโฉจึงสั่งให้ทหารที่อ่อนแอนำฟางและหญ้ามาถมหล่มโคลนให้ทหารม้าผ่านไปได้ ทหารเหล่านี้ถูกม้าเหยียบจมโคลนตายไปหลายนาย เมื่อโจโฉผ่านสถานการณ์วิกฤตนี้มาได้ก็มีความยินดี ขุนพลทั้งหลายจึงถามโจโฉว่าเหตุใดจึงยินดี โจโฉตอบว่า "แม้เล่าปี่จะเทียบได้กับข้าแต่มิอาจคิดการได้ไวเท่า หากเล่าปี่จุดไฟสกัดทางไว้เร็วกว่านี้ข้าก็จะหมดทางหนี" ฝ่ายเล่าปี่นั้นก็คิดการจะจุดเพลิงตามที่โจโฉคาดไว้แต่กระทำการช้าไปเพราะโจโฉหนีไปได้แล้ว
ฮองฮูสง ฮองฮูสง (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก แม่ทัพแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตก เป็น 1 ใน 3 แม่ทัพใหญ่ซึ่งมีหน้าที่ในการปราบปรามโจรโพกผ้าเหลือง อันได้แก่ โลติด ฮองฮูสง จูฮี เป็นผู้ที่ปราบทัพ เตียวเหลียง เตียวโป้ ด้วยการใช้ไฟ หลังจาก เตียวก๊ก ตายก็ยังทำลายสุสานและขโมยหัวเตียวก๊กออกมาจากศพ หลังเสร็จศึกปราบโจรโพกผ้าเหลือง ฮองฮูสงก็ได้รับยศเป็นแม่ทัพบัญชาการกลาง ต่อมาเหล่าสิบขันทีได้เรียกให้จ่ายสินบน แต่ฮองฮูสงกลับปฏิเสธ เหล่าสิบขันทีก็ได้ฮองฮูสงปลดจากตำแหน่งลง
ฮองตง ฮองตง ; เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก แม่ทัพแห่งจ๊กก๊ก ฉายา "ฮั่นสินแห่งหนานหยาง" เป็นชาวเมืองหนานหยาง (บ้านเดียวกับขงเบ้ง) เชี่ยวชาญในการใช้ง้าวและเกาทัณฑ์ เป็นผู้ที่มีคุณธรรม เป็น 1 ใน 5 ทหารเสือของจ๊กก๊ก โดยฮองตงเป็นคนที่ 4
เบ้งเฮ็ก เมิ่ง ฮั่ว ตามสำเนียงกลาง หรือ เบ้งเฮ็ก ตามสำเนียงฮกเกี้ยน () เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก ที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นผู้นำประเทศอิสระบริเวณตะวันตกเฉียงใต้ของจ๊กก๊ก ซึ่งปัจจุบันคือ เขตปกครองตนเองชนชาติไทและจิงผ่อ เต๋อหง มณฑลยูนนาน
อ้องอุ้น "สามก๊ก" นวนิยายจีนสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 14 ของหลัว กวั้นจง/ล่อกวนตง (羅貫中) เอาเหตุการณ์ประวัติศาสตร์จีนสมัยสามก๊กไปแต่งเติมเพิ่มอรรถรส โดยพรรณนาว่า หวัง ยฺหวิ่น ใช้เล่ห์เพทุบายต่าง ๆ เพื่อกำจัดทรราชต่ง จั๋ว/ตั๋งโต๊ะ ซึ่งควบตำแหน่งอุปราช (司徒) และราชครู (太师) เรียกแผนของหวัง ยฺหวิ่น ว่า "แผนสาวงาม" (美人計) และ "แผนห่วงสัมพันธ์" (連環計) จัดเข้าในสามสิบหกยุทธศาสตร์ (三十六計)
คำสาบานในสวนท้อ เรื่องคำสาบานในสวนท้อที่ปรากฏในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของจีนระบุว่าเป็นเพียงเรื่องที่แต่งเพิ่มเติมขึ้นโดยหลอ กว้านจง ตามบันทึกทางประวัติศาสตร์ของจีนได้บันทึกไว้เพียงแต่ว่า ภายหลังจากเล่าปี่ กวนอูและเตียวหุยได้ร่วมเป็นหนึ่งใจเดียวกันในการอาสาปราบโจรโพกผ้าเหลือง มิได้ร่วมสัตย์สาบานในสวนดอกไม้ดังวรรณกรรม เพียงแต่เล่าปี่ กวนอูและเตียวหุยนอนบนเตียงนอนเดียวกัน และใกล้ชิดกันเหมือนกับพี่น้องร่วมสายเลือด
สามก๊ก มหาสนุก ในสามก๊ก มหาสนุกบางฉากจะมีการนำคำพูดดังๆ ในช่วงเวลาที่เขียนเรื่องมาให้ตัวละครในเรื่องพูดตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้น เช่น ฉากโจโฉคิดฆ่าตั๋งโต๊ะแต่ไม่สำเร็จเพราะตั๋งโต๊ะตื่นเสียก่อน ตั๋งโต๊ะสังเกตเห็นโจโฉเหงื่อไหลออกมากผิดปกติด้วยความตกใจ โจโฉจึงทำทีกลบเกลื่อนโดยใช้คำพูดของพระพยอม กัลยาโณในโฆษณาชิ้นหนึ่ง ที่ว่า "ขยันให้เหงื่อออกทางขุมขน ดีกว่าขี้เกียจแล้วยากจน จนน้ำล้นออกมาทางตา" เป็นต้น (ปรากฏอยู่ในสามก๊กรวมเล่ม เล่มที่ 4)
กุยฮิวจี๋ กุยฮิวจี๋ มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่า กัวโยวจือ () มีชื่อรองว่าเหยี่ยนฉาง () เป็นตัวละครในวรรณกรรมอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นขุนนางของจ๊กก๊กในยุคสามก๊ก เป็นชาวเมืองลำหยง (南陽 "หนานหยาง" ปัจจุบันคือเมืองหนานหยาง มณฑลเหอหนาน)
ดุจบิดามารดร ""ขณะที่เริ่มเขียนเรื่อง "กษัตริยานุสรณ์" นี้ ข้าพเจ้ากำลังเรียนหนังสืออยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕ โรงเรียนจิตรลดา ในวิชาการประพันธ์ อาจารย์สั่งให้แต่งโคลงส่งบ่อยๆ จึงมีความคิดอยากแต่งบทประพันธ์เป็นลิลิตหรือบทประพันธ์ คำโคลงสักเรื่องหนึ่งแต่ยังนึกเรื่องที่จะแต่งให้ถูกใจไม่ได้ พอดีเป็นเวลาที่ ข้าพเจ้าได้โดยเสด็จพระราชดำเนินในการแปรพระราชฐานไปจังหวัดเชียงใหม่ ในเครื่องบินท่านหญิงเป็น "เสมียน" เพราะตอนนั้น "น.ม.ส."(พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจำรัส หรือ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์) ทรงนิพนธ์เรื่อง "สามกรุง" ตอนนั้น "น.ม.ส." ประชวรจ้องมองอะไรไม่เห็น พอไปถึงเชียงใหม่ท่านหญิงประทาน "สามกรุง" ข้าพเจ้า ๑ เล่ม""
""ข้าพเจ้าเริ่มอ่านสามกรุงไปเรื่อยๆ วันหนึ่งก็นึกออกว่าโคลงที่นึกอยากจะแต่งนั้นควรเป็นเรื่อง "อะแซหวุ่นกี้ขอดูตัวเจ้าพระยาจักรี" ซึ่งเป็นบทยอพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก จึงวางโครงเรื่องลงในสมุดแล้วใช้เค้าโครงจากหนังสือ "ไทยรบพม่า"...""
""การแต่งไม่ได้แต่งรวดเดียวจบ แต่แต่งเรื่อยไปวันละบทสองบทตามแต่จะคิดโคลงออก ซึ่งมักเป็นเวลาแปลกๆ เช่น เวลานั่งรถบ้าง เวลาคุยกับใครๆ หรือเวลาเข้านอน ตอนแรกๆไปได้ช้าเพราะต้องเตรียมสอบ ม.ศ. ๕ พอเสร็จแล้วแต่งตามสบาย โดยอ่าน "สามกรุง" ประกอบไปด้วย นับว่าเป็นหนังสือเล่มเดียวที่ใช้ประกอบการสอบเข้ามหาวิทยาลัย และโคลงที่ข้าพเจ้าแต่งก็บังเอิญเสร็จตอนมหาวิทยาลัยเปิดพอดี เมื่อจบแล้วได้ให้อาจารย์กำชัย ทองหล่อดู อาจารย์กรุณาตั้งชื่อให้ว่า "กษัตริยานุสรณ์"...""
""ข้าพเจ้านำขึ้นทูลเกล้าฯถวายสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในวันเฉลิมพระชนพรรษาแทนการถวายรูปเขียนของขวัญอย่างที่เคย ท่านโปรดโคลงบทที่ขึ้นต้นว่า "รักชาติ ยอมสละแม้ชีวี" มากที่สุด จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ ม.ล.พวงร้อย อภัยวงศ์ ประพันธ์ทำนองเพลงที่ชื่อว่า "ดุจบิดามารดร" ใช้ร้องมาจนทุกวันนี้…""
ตันก๋ง "สามก๊ก" นวนิยายจีนสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 14 ของหลัว กวั้นจง/ล่อกวนตง (羅貫中) เอาเหตุการณ์ประวัติศาสตร์จีนสมัยสามก๊กไปแต่งเติมเพิ่มอรรถรส โดยพรรณนาว่า เฉิน กง สัตย์ซื่อถือคุณธรรมเกินกว่าที่เป็นจริงในประวัติศาสตร์ เพื่อให้เฉา เชา/โจโฉ กลายเป็นคนอาสัตย์ และให้หลิว เป้ย์/เล่าปี่ กลายเป็นคนไร้คุณสมบัติ
ฮัวหยง (สามก๊ก) ฮัวหยง (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก ขุนพลคนสำคัญของตั๋งโต๊ะ มีฝีมือรองจากลิโป้ เป็นชาวเมืองกวนซี ไหล่เรียวคล้ายลิง หน้าคล้ายเสือดาว สูง 6 ศอกเศษ เป็นผู้ต้านทัพพันธมิตร 18 หัวเมืองที่ด่านกิสุยก๋วน สามารถสังหารขุนพลได้หลายคน และทำให้กองทัพซุนเกี๋ยนแตกกระเจิง แต่ฮัวหยงกลับถูกสังหารโดยกวนอูในชั่วเวลาที่สุรายังไม่หายอุ่น ในประวัติศาสตร์ฮัวหยงได้ถูกกวนอูฆ่าตายระหว่างทำศึกกับซุนเกี๋ยน ส่วนในวรรณกรรมฮัวหยงตีทัพซุนเกี๋ยนแตกโดยไม่ทันได้ตั้งตัว แล้วนำทัพไปค่ายของอ้วนเสี้ยว สังหารขุนพลฝ่ายพันธมิตรไปหลายคน และสุดท้ายถูกกวนอูสังหาร
ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในสามก๊ก อย่างไรก็ได้ ในบทชีวประวัติจิวยี่ได้บันทึกว่าจิวยี่เคยแนะนำซุนกวนให้กักตัวเล่าปี่ไว้ในกังตั๋ง หลังจากเล่าปี่ได้เป็นผู้ว่าราชการแคว้นเกงจิ๋ว เล่าปี่ได้เดินทางมาพบซุนกวนที่เมืองจิง (京) จิวยี่ได้บอกกับซุนกวนว่า "เล่าปี่มีลักษณะของจอมคนผู้โหดเหี้ยมและทะเยอทะยาน หนำซ้ำยังมีขุนพลที่แข็งแกร่งดั่งหมีและพยัคฆ์อย่างกวนอูและเตียวหุย เล่าปี่จึงไม่ใช่คนที่จะยอมอยู่ใต้ผู้อื่นเป็นแน่ ข้าพเจ้าเห็นว่าควรพาเล่าปี่กลับไปแดนง่อสร้างปราสาทให้อยู่ พร้อมปรนเปรอด้วยสตรีและทรัพย์สินของมีค่า จากนั้นเราจะแยกขุนพลสองคน(กวนอูและเตียวหุย)ออกจากกัน หากใช้เล่าปี่เป็นตัวประกัน และโจมตีทหารเล่าปี่ไปพร้อมๆกัน เป้าหมายของเรา(ยึดแคว้นเกงจิ๋ว)ก็จะสำเร็จ แม้นยังคงปล่อยให้พวกเล่าปี่มีดินแดนและปล่อยให้สามคนอยู่ด้วยกันแล้ว เกรงว่าเมื่อใดที่มังกรทะยานสู่เมฆและฝน จะไม่กลับคืนสู่บ่อน้ำอีก" ฝ่ายซุนกวนเห็นว่าโจโฉยังเป็นภัยคุกคามทางเหนือ จึงเห็นว่าควรมีพันธมิตรไว้จะเป็นการดีกว่าทำลายความเป็นพันธมิตร จึงปฏิเสธคำแนะนำของจิวยี่ แสดงให้เห็นว่าจิวยี่ต้องการกักตัวเล่าปี่ไว้ในกังตั๋งเพื่อใช้เป็นตัวประกันในการควบคุมผู้ใต้บังคับบัญชาของเล่าปี่ (กวนอู เตียวหุย และคนอื่นๆ) แต่ไม่มีการกล่าวถึงการใช้นางซุนฮูหยินเป็นเหยื่อล่อเล่าปี่มาติดกับ สตรีที่ถูกกล่าวถึงในอุบายจะถูกใช้เพื่อปรนเปรอเล่าปี่ระหว่างถูกกักตัวให้หลงระเริงจนลิมผู้ใต้บังคับบัญชา ที่สำคัญคืออุบายไม่ได้ถูกใช้งานจริงเพราะซุนกวนไม่เห็นด้วย เรื่องราวนี้ในวรรณกรรม "สามก๊ก"จึงเป็นเรื่องที่แต่งเสริมขึ้นมา
เตียวเจียว เตียวเจียว (; ) เป็นตัวละครใน วรรณกรรม จีน อิง ประวัติศาสตร์เรื่อง สามก๊ก ที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ ยุคสามก๊ก เสนาธิการของ ซุนกวน ชื่อรอง จื่อปู้ เป็นชาวเมืองเผิงเฉิง ซื่อสัตย์ ยุติธรรม มีความรู้กว้างขวางคงแก่เรียนรับราชการมาตั้งแต่ซุนเซ็กและเป็นผู้ช่วยซุนเซ็กสร้างแคว้นกังตั๋งก่อนตายซุนเซ็กได้มอบให้เตียวเจียวดูแลซุนกวนซึ่งอายุยังน้อย
ห้าทหารเสือแห่งวุยก๊ก ห้าทหารเสือแห่งวุยก๊ก(อังกฤษ:Five Wei Generals) ในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก ห้าทหารเสือเป็นตำแหน่งเรียกขานขุนศึกผู้มีฝีมือเก่งกาจ เป็นที่เลื่องลือกล่าวขานทั่วทั้งแผ่นดินจำนวน 5 คนของโจโฉในสมัยยุคสามก๊ก ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นทหารเสือที่เอกภายหลังจากโจโฉสถาปนาตนเองขึ้นเป็นวุยอ๋องแห่งวุยก๊ก ห้าทหารเสือที่ได้รับการแต่งตั้งได้แก่
เหาลำ เหาลำปรากฏเป็นตัวละครในช่วงต้นของวรรณกรรมอิงประวัติศาสตร์เรื่อง"สามก๊ก"เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก โดยระบุว่าเหาลำเป็นหนึ่งในสิบขันที แม้ว่าตามข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์แล้วเทาเจียดไม่ได้อยู่ในกลุ่มสิบขันที
มอนต์กอเมอรี (รัฐแอละแบมา) มอนต์กอเมอรี () เป็นเมืองหลวงของรัฐแอละแบมาและเป็นเคาน์ตีซีตของมอนต์กอเมอรีเคาน์ตีสหรัฐอเมริกา ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำแอละแบมา จากการสำมะโนสหรัฐอเมริกา ค.ศ. 2010 มีประชากร 205,764 คน เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 2 ของรัฐแอละแบมา รองจากเมืองเบอร์มิงแฮม และเป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 103 ของสหรัฐอเมริกา
โมบีล (รัฐแอละแบมา) โมบีล () เป็นเมืองเอกของเทศมณฑลโมบีล รัฐแอละแบมา สหรัฐอเมริกา ประชากรภายในเขตเมืองมีจำนวน 195,111 คน ตามสำมะโนสหรัฐ ค.ศ. 2010 ทำให้เป็นเมืองที่มีประชากรมากเป็นอันดับ 3 ในรัฐแอละแบมา มากที่สุดในเทศมณฑลโมบีล และเป็นเขตเมืองที่ใหญ่ที่สุดบนชายฝั่งอ่าวเม็กซิโก ในบรรดาเมืองที่อยู่ระหว่างนิวออร์ลีนส์ รัฐลุยเซียนา, และเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก รัฐฟลอริดา
รัฐแอละแบมา จากสงครามกลางเมืองอเมริกาจนกระทั่งสงครามโลกครั้งที่สอง แอละแบมา เช่นรัฐในภาคใต้ของสหรัฐอเมริกา มีปัญหาทางเศรษฐกิจ การพึ่งพาการเกษตรอย่างต่อเนื่องรัฐสภากฎหมายเมืองหลวง เมืองแอปาเมียร์ และไม่สามารถเลือกปฏิบัติกับชาวแอฟริกันได้จากการสิ้นสุดยุคใหม่ได้ถึงแม้ว่าจะมีการเติบโตของอุตสาหกรรมหลักและศูนย์กลางเมืองความสนใจในชนบทสีขาวที่โดดเด่นของรัฐนิติบัญญัติจาก 1901 ถึง 1960 ในช่วงเวลานี้ความสนใจในเมืองและชาวอเมริกันแอฟริกันได้รับความเห็นชอบตามปกติหลังจากสงครามโลกครั้งที่สอง, แอละแบมาโตรินวูกล่าวว่า"เป็นรัฐเศรษฐกิจของรัฐที่มีการเปลี่ยนแปลงจากการเกษตรที่มีส่วนได้เสียอย่างมากโดยมีความหลากหลาย"เศรษฐกิจของรัฐในศตวรรษที่ 21 ขึ้นอยู่กับการจัดการยานยนต์,การเงิน,การผลิต,การศึกษา,และการค้า.
รัฐแอละแบมา รัฐแอละแบมา (, ) เป็นรัฐที่ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของสหรัฐอเมริกามีพื้นที่ทั้งหมด 135,775 ตารางกิโลเมตร และมีประชากร 4,447,100 คน ทางทิศเหนือของรัฐจรดรัฐเทเนสซี ทิศตะวันออกจรดรัฐจอร์เจีย ทิศใต้จรดรัฐฟลอริดาและอ่าวเม็กซิโก และทิศตะวันตกจรดรัฐมิสซิสซิปปี รัฐแอละแบมาเป็นรัฐที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกาเป็นอันดับที่ 30 และเป็นรัฐที่มีประชากรมากที่สุดในสหรัฐอเมริกาเป็นอันดับที่ 24
สงครามกลางเมืองอเมริกา สมาพันธรัฐอเมริกาถูกจัดตั้งขึ้นในระหว่าง การประชุมมอนต์กอเมอรี ณ รัฐแอละแบมา เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1861 - หนึ่งเดือนก่อนที่ลินคอล์นจะเข้าสู่ตำแหน่งอย่างเป็นทางการในเดือนมีนาคม ในระยะแรกมีรัฐเข้าร่วมจัดตั้ง ​6 รัฐ ได้แก่ เซาท์แคโรไลนา, มิสซิสซิปปี, ฟลอริดา, แอละแบมา, จอร์เจีย และลุยเซียนา โดยมีเท็กซัสเป็นรัฐเข้าร่วมสังเกตการณ์ (ก่อนที่จะเข้าร่วมเป็นสมาชิกในสมาพันธรัฐ เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 1861) และมีนาย เจฟเฟอร์สัน เดวิส เป็นประธานาธิบดี เมืองหลวงในระยะแรกอยู่ที่เมืองมอนต์กอเมอรี รัฐแอละแบมา ต่อมามีมลรัฐเข้าร่วมเพิ่มอีก 4 มลรัฐ รวมทั้งสิ้น 11 มลรัฐ และย้ายเมืองหลวงไปอยู่ที่เมืองริชมอนด์ รัฐเวอร์จิเนีย ในวันที่ 30 พฤษภาคม ในปีเดียวกัน
อินเตอร์สเตต 65 อินเตอร์สเตต 65 เชื่อมต่อพื้นที่เมืองหลายแห่งในภูมิภาคสหรัฐตะวันตกกลางและสหรัฐใต้ ซึ่งเชื่อมต่อเมืองใหญ่ 4 แห่งในรัฐแอละแบมา ได้แก่ โมบีล มอนต์กอเมอรี เบอร์มิงแฮม และฮันต์สวิลล์ และยังเป็นหนึ่งในเส้นทางที่ผ่านเมืองแนวเหนือ–ใต้ของแนชวิลล์ รัฐเทนเนสซี, ลุยส์วิลล์ รัฐเคนทักกี, และอินเดียแนโพลิส รัฐอินดีแอนา
อินเตอร์สเตต 20 อินเตอร์สเตต 20 () เป็นทางหลวงอินเตอร์สเตตแนวตะวันออก–ตะวันตกสายหลักในสหรัฐใต้ อินเตอร์สเตต 20 มีระยะทาง มีจุดเริ่มต้นใกล้กับเคนต์ รัฐเท็กซัส บนอินเตอร์สเตต 10 สิ้นสุดที่ฟลอเรนซ์ บนอินเตอร์สเตต 95 อินเตอร์สเตต 20 ผ่านรัฐต่าง ๆ ได้แก่ รัฐเท็กซัส รัฐลุยเซียนา รัฐมิสซิสซิปปี รัฐแอละแบมา รัฐจอร์เจีย และรัฐเซาท์แคโรไลนา เมืองใหญ่ที่อินเตอร์สเตต 20 เชื่อมต่อเข้าด้วยกัน (จากตะวันตกไปตะวันออก) ได้แก่ ฟอร์ตเวิร์ท แดลลัส รัฐเท็กซัส, ชรีฟพอร์ต รัฐลุยเซียนา, แจ็กสัน รัฐมิสซิสซิปปี, เบอร์มิงแฮม รัฐแอละแบมา, แอตแลนตา รัฐจอร์เจีย, และโคลัมเบีย รัฐเซาท์แคโรไลนา
ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 31 ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 31 () เป็นทางหลวงสหรัฐแนวเหนือ-ใต้ เชื่อมต่อจากทิศใต้ที่รัฐแอละแบมา ถึงทิศเหนือที่รัฐมิชิแกน ปลายทางทิศใต้อยู่ที่ทางแยก ซึ่งตัดกับทางหลวงสหรัฐหมายเลข 90/ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 98 ในเมืองสเปนนิชฟอร์ต รัฐแอละแบมา ส่วนปลายทางทิศเหนืออยู่ที่ทางแยกต่างระดับ ซึ่งตัดกับอินเตอร์สเตต 75 บริเวณทิศใต้ของเมืองแมกคินอซิตี รัฐมิชิแกน
รัฐแอละแบมา ชาวสเปนและผู้ค้าจากภาคใต้ของเอทเทอร์เอสเอทได้นำทาสด้วยพวกเขาในฐานะฝ้ายในแอละแบมาขยายตัวของเศรษฐกิจของเข็มขัดกลาง (ชื่อ "Dark Dark Peatureive Sile) สร้างขึ้นจากสวนฝ้ายขนาดใหญ่ที่มีความมั่งคั่งของเจ้าของที่เติบโตขึ้นมาจากแรงงานทาส พื้นที่ยังดึงคนจนที่ไม่รู้จักคนจนที่น่ากลัวหลายคนที่กลายเป็นเกษตรกรที่อาศัยอยู่ในเมืองแอลเบียนมีประชากรประมาณ 10,000 คนในปีพ. ศ. 2353 แต่เพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 300,000 คนโดย 1830 ชนเผ่าอเมริกันพื้นเมืองส่วนใหญ่ถูกลบออกจากรัฐภายในไม่กี่ปีของการกระทำของการกระทำของอินเดียโดยสภาคองเกรสในปี ค.ศ. 1830.
รัฐแอละแบมา Cahaba ตอนนี้เป็นเมืองผีเป็นเมืองหลวงรัฐธรรมนูญแห่งแรกของปี ค.ศ. 1820 ถึงปีพ. ศ. 2368 ไข่มุกแอละแบมากำลังอยู่ระหว่างรัฐที่ได้รับการยอมรับจากสหภาพผู้ตั้งถิ่นฐานและผู้เก็งกำไรที่ดินเทลงในรัฐเพื่อใช้ประโยชน์จากดินอุดมสมบูรณ์เหมาะสำหรับการเพาะปลูกฝ้าย ส่วนหนึ่งของชายแดนในยุค 1820 และ 1830s รัฐธรรมนูญของรัฐสำหรับผู้ที่ต้องใช้สากลสำหรับผู้ชายสีขาว.
รัฐแอละแบมา จาก 1826 ถึง 1846 Tuscaloosa เป็นเงินทุนของแอละแบมาเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2389 สมาชิกสภาเทศบาลเมืองแอละแบมาประกาศว่าได้ลงมติให้ย้ายเมืองหลวงจาก Tuscaloosa ไปยัง Montgomery ครั้งแรกในนิวไลติเลิศได้รับการจัดตั้งขึ้นในเดือนธันวาคมปี ค.ศ. 1847 อาคาร Capitol ใหม่ถูกสร้างขึ้นภายใต้การดูแลของ Stephen Decatur ปุ่มของฟิลาเดลเฟียโครงสร้างแรกที่เผาลงในปี ค.ศ. 1849 แต่ถูกสร้างขึ้นใหม่ในเว็บไซต์เดียวกันในปีพ. ศ. 2394 อาคารที่สองแห่งนี้ในเมืองมอนต์โกเมอรี่ยังคงเป็นวันที่ปัจจุบันได้รับการออกแบบโดย Barachias Holt of Exeter, Maine.
รัฐแอละแบมา ที่มีการสำรวจในศตวรรษที่ 16 สเปนเป็นชาวยุโรปคนแรกที่จะมาถึงแอละแบมาการเดินทางของ Hernando de Soto ผ่านมาเมลาลาและส่วนอื่น ๆ ของรัฐในปี ค.ศ. 1540 มากกว่า 160 ปีต่อมาฝรั่งเศสก่อตั้งขึ้นในเขตการปกครองครั้งแรกของภูมิภาคที่ Old Mobile ในปี ค.ศ. 1702 เมืองถูกย้ายในปี ค.ศ. 1711 พื้นที่นี้ถูกอ้างโดยฝรั่งเศสจาก 1702 ถึง 1763 เป็นส่วนหนึ่งของ La Louisiane.
ผู้บริสุทธิ์ ฮาร์เปอร์ ลี เกิดใน พ.ศ. 2469 และเติบโตมาในเมืองทางใต้ของมอนโรวิลล์ รัฐแอละแบมา ซึ่งเป็นที่ที่เธอกลายเป็นเพื่อนสนิทของทรูแมน คาโพตี นักเขียนชื่อดัง เธอเข้าเรียนที่วิทยาลัยฮันติงดอน ในเมืองมอนต์กอเมอรี รัฐแอละแบมา (พ.ศ. 2487–88) และเรียนต่อทางด้านกฎหมายที่มหาวิทยาลัยแอละแบมา (พ.ศ. 2488–92) ระหว่างที่เรียนอยู่ เธอเขียนให้กับนิตยสารวรรณกรรม "Huntress" ที่ฮันติงดอน และนิตยสารตลก "Rammer Jammer" ที่มหาวิทยาลัยแอละแบมา ที่วิทยาลัยทั้งสองแห่ง เธอเขียนเรื่องสั้นและบทความอื่น ๆ เกี่ยวกับความไม่ยุติธรรมระหว่างเชื้อชาติ ซึ่งเป็นหัวข้อที่ไม่ค่อยกล่าวถึงในสถานศึกษาเหล่านี้ในระยะเวลานั้น ในปี พ.ศ. 2493 ลีย้ายไปมหานครนิวยอร์กและทำงานเป็นพนักงานจองตั๋วของ บริติช โอเวอร์ซี แอร์เวย์ คอร์ปปอเรชั่น ในขณะเดียวกันก็เริ่มเขียนบทความและเรื่องสั้นเกี่ยวกับผู้คนในมอนโรวิลล์ ในปี พ.ศ. 2500 ลีส่งบทความของเธอไปยังตัวแทนสำนักพิมพ์ที่คาโพตีแนะนำโดยหวังที่จะได้ตีพิมพ์ บรรณาธิการที่เจ. บี. ลิปปินคอตต์แอนด์โค แนะนำให้เธอเอาดีทางด้านการเขียน เธอจึงลาออกจากงานและได้รับเงินสนับสนุนจากเพื่อน ๆ ของเธอ
รัฐแอละแบมา โดย 1860 ประชากรเพิ่มขึ้นเป็น 964,201 คนซึ่งเกือบครึ่งหนึ่ง, 435,080, ชาวแอฟริกันอเมริกัน 2,690 คนของเมื่อวันที่ 11 มกราคม ค.ศ. 1861, แอละแบมาประกาศความสับสนของสหภาพหลังจากที่ยังคงเป็นสาธารณรัฐอิสระสองสามวันเข้าร่วมรัฐพลิกเทียนอเมริกาของเมืองหลวงของอเมริกันเมืองหลวงอเมริกานี้แอ็คปามะกามีส่วนเกี่ยวข้องกับสงครามกลางเมืองอเมริกันแม้ว่าการต่อสู้ไม่กี่คนต่อสู้ในรัฐแอละแบมามีส่วนเกี่ยวข้องกับทหาร 120,000 คน.
อินเตอร์สเตต 85 อินเตอร์สเตต 85 () เป็นทางหลวงอินเตอร์สเตตสายหลักทางตะวันออกเฉียงใต้ของสหรัฐ มีปลายทางทิศใต้ที่ทางแยกต่างระดับกับอินเตอร์สเตต 65 ในมอนต์กอเมอรี รัฐแอละแบมา มีปลายทางทิศเหนือที่ทางแยกต่างระดับกับอินเตอร์สเตต 95 ในปีเตอร์สเบิร์ก รัฐเวอร์จิเนีย ใกล้กับริชมอนด์ หมายเลขของอินเตอร์สเตตสายนี้บ่งบอกว่าอยู่ในแนวเหนือ–ใต้ แต่จริง ๆ แล้วมีทิศทางในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ–ตะวันตกเฉียงใต้ ขณะที่อินเตอร์สเตตส่วนใหญ่ที่ลงท้ายด้วย "5" นั้นเป็นเส้นทางหลักของประเทศ แต่อินเตอร์สเตต 85 เป็นเส้นทางหลักในภูมิภาค 5 รัฐตะวันออกเฉียงใต้ เขตเมืองใหญ่ที่อินเตอร์สเตต 85 ผ่าน ได้แก่ เขตเกรเทอร์ริชมอนด์ ในรัฐเวอร์จิเนีย; เขตรีเสิร์ชไทรแองเกิล (Research Triangle), เขตพีดมอนต์ไทรแอด (Piedmont Triad), และเขตปริมณฑลชาร์ลอตต์ (Charlotte metropolitan area) ในรัฐนอร์ทแคโรไลนา; เขตอัปสเตตเซาท์แคโรไลนา (Upstate South Carolina), เขตปริมณฑลแอตแลนตา (Atlanta metropolitan area) ในรัฐจอร์เจีย; และเขตปริมณฑลมอนต์กอเมอรี (Montgomery metropolitan area) ในรัฐแอละแบมา
มหาวิทยาลัยออเบิร์น มหาวิทยาลัยออเบิร์น () มหาวิทยาลัยรัฐของสหรัฐอเมริกา ตั้งอยู่ที่เมืองออเบิร์นในรัฐแอละแบมา ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2399 (ค.ศ. 1856) ในปัจจุบันมีนักศึกษากว่า 23,000 คน อาจารย์กว่า 1,200 คน เป็นมหาวิทยาลัยที่ใหญ่ที่สุดในรัฐ ออเบิร์นเป็นมหาวิทยาลัยหนึ่งในเพียง 13 มหาวิทยาลัยของสหรัฐที่เป็นทั้งศูนย์วิจัยประเภท land-grant, sea-grant, และ space-grant
รัฐแอละแบมา ในบรรดาชนเผ่าประวัติศาสตร์ชาวอเมริกันพื้นเมืองที่อาศัยอยู่ในวันนี้แอละแบมาในขณะที่ชาวยุโรปติดต่อเป็นชาวเชโรกีคนชาวอิรักและชาวญี่ปุ่น - อาลีบามา (alibamu), chickasaw, choctaw, creek และ koasati ในขณะที่ส่วนหนึ่งของครอบครัวภาษาใหญ่เหมือนกันชนเผ่า muskogee พัฒนาวัฒนธรรมและภาษาที่แตกต่างกัน.
รัฐแอละแบมา แอละแบมาได้รับการยอมรับว่าเป็นรัฐที่ 22 ในวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1819 โดยมีสภาคองเกรสเลือก Huntsville เป็นเว็บไซต์สำหรับการประชุมรัฐธรรมนูญครั้งแรกตั้งแต่วันที่ 5 กรกฎาคมถึง 2 สิงหาคม 1819 ผู้ได้รับมอบหมายพบเพื่อจัดตั้งรัฐธรรมนูญรัฐใหม่ Huntsville ทำหน้าที่เป็นเงินทุนชั่วคราวจาก 1819 ถึง 1820 รัฐบาลย้ายไปอยู่ที่ Cahaba ในดัลลัสเคาน์ตี้.
แอปพาเลเชีย แอปพาเลเชีย (; การออกเสียง: ; "แอ-เปอะ-เล-เชีย") หรือ ภูมิภาคแอปพาเลเชีย เป็นภูมิภาคทางวัฒนธรรมทางช่วงตะวันออกของสหรัฐอเมริกา ซึ่งรวมตั้งแต่รัฐนิวยอร์กช่วงใต้ จนกระทั่งถิ่นเหนือของรัฐแอละแบมา มิสซิสซิปปี และจอร์เจีย โดยไม่นับบริเวณอื่นในเทือกเขาแอปพาเลเชียน เช่น เกาะเบลล์ ของแคนาดา และภูเขาชีฮอของแอละแบมา อิงตามสำมะโนสหรัฐอเมริกา ค.ศ. 2010 ในปี ค.ศ. 2010 ภูมิภาคแอปพาเลเชียมีผู้อยู่อาศัยมากกว่า 25 ล้านคน
เอลลี ดูห์เอ เอลลี ดูห์เอ เกิดเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1992 ที่นครโมบีท รัฐแอละแบมา ประเทศสหรัฐอเมริกา เธอถูกเลี้ยงบนชายฝั่งอ่าวในเมืองเล็กๆ ของนครแวนเคลิฟ, รัฐมิสซิสซิปปี้ และเกาะฟินแอละแบมา เอลลีเริ่มการร้องเพลงตั้งแต่ยังเด็ก ในช่วงวัยรุ่นเธอยังเขียนเพลง และทำการแสดงเพลงของเธอเองด้วย เอลลีได้แรงบันดาลใจจากคุณพ่อนักดนตรีและคุณลุงที่อยู่ในวงการดนตรีที่เมืองนิวออร์ลีนส์
รัฐแอละแบมา ก่อนที่เข้าสู่รัฐมิสซิสซิปปีในวันที่ 10 ธันวาคม 1817 ยิ่งมีการเบี่ยงเบนไปทางทิศตะวันออกเล็กน้อยในดินแดนที่ถูกแยกออกมาและตั้งชื่อ Alabama Territory รัฐสภาคองเกรสแห่งสหรัฐอเมริกาสร้างอาณาเขตของแอละแบมาเมื่อวันที่ 3 มีนาคม ค.ศ. 1817 เซนต์สตีเฟนส์ถูกทิ้งร้างเป็นที่ราบดินแดนตั้งแต่ 1817 ถึง 1819.
อินเตอร์สเตต 10 เส้นทางยังผ่านรัฐแอละแบมา ผ่านโมบีลเคาน์ตี ซึ่งเป็นปลายทางและจุดเชื่อมต่อของอินเตอร์สเตต 65 ในเมืองโมบีล ผ่านอุโมงค์จอร์จ ซี. วอลเลซลอดใต้แม่น้ำโมบีล และเข้าสู่รัฐสุดท้ายคือรัฐฟลอริดา อินเตอร์สเตตช่วงนี้มีชื่อว่า "State Road 8" หรือ "State Road 8A" สิ้นสุดที่เมืองแจ็กสันวิลล์
ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 43 ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 43 (, ย่อเป็น US-43 หรือ US 43) เป็นทางหลวงสหรัฐแนวเหนือ–ใต้ ระยะทาง จากเมืองโมบีล รัฐแอละแบมา ถึงกลางรัฐเทนเนสซี ปลายทางทิศใต้ของทางหลวงเส้นนี้อยู่ในเมืองโมบีล ที่ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 90 ส่วนปลายทางทิศเหนืออยู่ที่โคลัมเบีย รัฐเทนเนสซี ที่ทางหลวงสหรัฐหมายเลข 31
จิมมี เวลส์ จิมมี เวลส์ เกิดเมื่อ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2509 (ค.ศ. 1966) ที่เมืองฮันตส์วิลล์ รัฐแอละแบมา เขาเริ่มการศึกษาระดับปริญญาตรีที่มหาวิทยาลัยออเบิร์น (Auburn University) และได้เปลี่ยนมหาวิทยาลัยมาเรียนต่อที่มหาวิทยาลัยแอละแบมา (University of Alabama) ภายหลังจบการศึกษา เวลส์ได้เข้าศึกษาต่อปริญญาเอกทางด้านการเงิน ทั้งที่มหาวิทยาลัยออเบิร์น และมหาวิทยาลัยอินดีแอนา (Indiana University) พร้อมทั้งทำงานเป็นผู้สอนในมหาวิทยาลัยทั้งสองแห่งด้วย แต่มิได้เขียนดุษฎีนิพนธ์ เพื่อจบการศึกษา ภายหลังเวลส์ได้ออกมาเป็นผู้ค้าตราสารล่วงหน้า (futures contract) และตราสารสิทธิ (stock option) ในชิคาโก ภายในเวลาไม่กี่ปี จิมมี เวลส์ สามารถหาเงินได้มากพอที่จะ "เลี้ยงตัวเขาเองและภรรยาได้ตลอดชีวิต" (อ้างจากบทความในนิตยสาร "Wired" ฉบับมีนาคม 2005)
รัฐแอละแบมา The agrarian Mississippian
ส่วนใหญ่ของ 1000-1600
AD หนึ่งในศูนย์กลางที่สร้างขึ้นที่ตอนนี้คือโบราณคดี Moundville ใน Moundville, แอลาแบมานี่คือความซับซ้อนที่ใหญ่เป็นอันดับสองของยุคมิสซิสซิปปีคลาสสิกในยุคกลางของ Cahokia ในปัจจุบันอิลลินอยส์ซึ่งเป็นศูนย์กลางของวัฒนธรรมการวิเคราะห์สิ่งประดิษฐ์จาก Archaeologicalexcavations ที่ Moundville เป็นพื้นฐานของนักวิชาการ 'กำหนดลักษณะของ Southeastern Cirelemial Complex (SECC)
ตรงกันข้ามกับความเชื่อที่นิยม SECC ดูเหมือนจะไม่มีโดยตรงกับวัฒนธรรม Mesoamerican แต่พัฒนาอย่างเป็นอิสระที่ซับซ้อนพิธีแสดงเป็นส่วนสำคัญของศาสนาของประชาชน Mississippian; เป็นหนึ่งในวิธีหลักที่พวกเขาเป็นที่เข้าใจของพวกเขา.
เส้นทางธารน้ำตา แม้ว่าชาวครีคอินเดียนจะถูกบังคับให้ย้ายออกจากจอร์เจีย พร้อมด้วยชาวครีคใต้ (Lower Creeks) ไปยังเขตสงวนอินเดียน แต่ก็ยังคงมีชาวครีคเหนือ (Upper Creeks) อีกราว 20,000 คนที่ยังคงอยู่ในแอละแบมา ทางฝ่ายรัฐบาลก็พยายามทุกวิถีทางที่จะยกเลิกรัฐบาลเผ่าของชาวอินเดียนและใช้กฎหมายของรัฐในการปกครองชาวครีค โอโพธเลยาโฮลาพยายามร้องของให้ประธานาธิบดีแจ็คสันช่วยพิทักษ์จากการกระทำของแอละแบมา แทนที่จะให้ความช่วยเหลือ ก็กลับทำการลงนามกันสนธิสัญญาฉบับใหม่สนธิสัญญาคูสเซตา เมื่อวันที่ 24 มีนาคม ค.ศ. 1832 ที่แบ่งดินแดนของครีคออกเป็นผืนย่อยลงไปอีก ผลของสนธิสัญญาฉบับนี้ทำให้ชาวครีคมีทางเลือกสองทาง ทางหนึ่งคือขายที่ดินและรับเงินไปทำการโยกย้ายไปทางตะวันตก หรือยังคงตั้งหลักแหล่งอยู่ในแอละแบมาแต่ต้องอยู่ภายใต้กฎหมายของรัฐ ผู้เก็งกำไรที่ดินต่างก็เข้ามาหลอกลวงซื้อที่ดินจากชาวครีคกันขนานใหญ่ จนกระทั่งเกิดมีการปะทะกันและนำไปสู่ความขัดแย้งทำนองที่เรียกว่า “สงครามครีค ค.ศ. 1836” รัฐมนตรีกระทรวงสงครามหลุยส์ คาสส์ส่งนายพลวินฟิลด์ สกอตต์เพื่อทำการยุติความขัดแย้งที่เกิดขึ้น โดยการบังคับโยกย้ายชาวครีคไปยังเขตสงวนอินเดียนทางตะวันตกของแม่น้ำมิสซิสซิปปี
คอนโดลีซซา ไรซ์ คอนโดลีซซา ไรซ์ เกิดในเมือง รัฐแอละแบมา โดยเป็นลูกคนเดียวของ แองเจลีนา ไรซ์ และ บาทหลวง จอนท์ เวสเลย์ ไรซ์ (จูเนียร์) คุณพ่อของเธอเป็นนักบวช ณ โบสถ์โปรเตสแตนต์ ในเมืองเวสท์มินสเตอร์ ส่วนคุณแม่ของเธอเป็นครูดนตรี ชื่อ "คอนโดลีซซา" (Condoleezza) มาจากการแสดงออกทางศิลปะดนตรีอิตาลี "Con dolcezza" หมายถึง ด้วยความไพเราะ
รัฐแอละแบมา ยกเว้นพื้นที่รอบ ๆ mobile และ Yazoo Lands สิ่งที่ตอนนี้คือหนึ่งในหนึ่งที่หนึ่งของแอละแบมาเป็นส่วนหนึ่งของดินแดน Mississippi เมื่อได้รับการจัดขึ้นในปี ค.ศ. 1798 Yazoo ที่ดินถูกเพิ่มลงในดินแดนในปี 1804 หลังจากวันอื้อฉาวของทาซายน์ สเปนเก็บสิทธิเรียกร้องในอดีตรัฐสเปน West Florida อาณาเขตในสิ่งที่จะกลายเป็นมณฑลชายฝั่งไปจนถึงสนธิสัญญา Adams - onísได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการให้กับสหรัฐอเมริกาในปี 1819.
รัฐแอละแบมา Thomas Bassett ผู้จงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์อังกฤษในช่วงยุคปฏิวัติเป็นหนึ่งในผู้ตั้งถิ่นฐานสีขาวที่เก่าแก่ที่สุดในรัฐนอกมือถือเขานั่งอยู่ในเขต Tombigbee ในช่วงต้นปี ค.ศ. 1770 ขอบเขตของเขตแดนถูก จำกัด ไว้ที่พื้นที่ภายในสามไมล์ของแม่น้ำ Tombigbee และรวมถึงส่วนของ Southern Clarke County, Northernmost Mountain County และส่วนใหญ่ของวอชิงตันเคาน์ตี้.
จงประสาทความยุติธรรม แม้ฟ้าจะถล่มก็ตามที เช่นเดียวกับใน ค.ศ. 1933 (พ.ศ. 2476) เจมส์ เอ็ดวิน ฮอร์เทิน () ผู้พิพากษาศาลเคลื่อนที่เขต 8 () แห่งรัฐแอละแบมา สหรัฐอเมริกา สั่งเพิกถอนคำพิพากษาประหารชีวิตเฮย์วูด แพตเทอร์เซิน () หนึ่งในชายชุดดำเก้านายที่เป็นแพะสำหรับข้อหาข่มขืนกระทำชำเราสตรีผิวขาวสองนางที่รัฐแอละแบมาใน "คดีพ่อหนุ่มสกอตส์โบโร" () โดยกล่าวถึงภาษิต "จงประสาทความยุติธรรม แม้ฟ้าจะถล่มก็ตามที" ประกอบการชี้แจงว่า แม้เขาทราบดีว่าการตัดสินเช่นนี้จะต้องถูกแรงกดดันให้พ้นจากตำแหน่ง แต่จะให้พิพากษาลงโทษผู้บริสุทธิ์นั้นไม่อาจกระทำได้
แอตแลนตา ฮอกส์ เดิมทีทีมแอตแลนตา ฮอกส์ ไม่ได้ตั้งอยู่ที่ แอตแลนต้า ทีมนี้ถูกก่อตั้งในปี ค.ศ. 1946 ภายในเขตเมือง 3 เมืองติดกัน(ไทร-ซิตี้)ของเมือง ดาเวนพอร์ท (รัฐไอโอวา) และเมืองโมลีนกับเมืองร็อคไอส์แลนด์ (รัฐอิลลินอยส์) โดยใช้ชื่อว่า ไทร-ซิตี้ แบลคฮอกส์ ก่อนที่จะย้ายไปเมืองมิลวอกี ใน ค.ศ. 1951 โดยเปลี่ยนชื่อจาก "แบล็คฮอกส์" ไปเป็น "ฮอกส์" และก็ย้ายไปอยู่ที่ เซนต์หลุยส์ ในปี ค.ศ. 1955 ก่อนจะย้ายไปอยู่ที่เมือง แอตแลนต้า ในปัจจุบันตั้งแต่ปี ค.ศ. 1968-ปัจจุบัน
ปลาแบสลายจุด ปลาแบสลายจุด (; หรือที่เรียกว่า "Spotty", "Leeman" และ"Spots"; ) เป็นปลาน้ำจืดในวงศ์ปลากะพงปากกว้าง (Centrarchidae) ในอันดับปลากะพง เป็นปลาแบสดำชนิดหนึ่ง มีถิ่นกำเนิดในลุ่มแม่น้ำมิสซิสซิปปีข้ามไปถึงรัฐรอบอ่าวเม็กซิโก จากกลางรัฐเทกซัสผ่านรัฐฟลอริดาไปถึงรัฐตอนกลางของมหาสมุทรแอตแลนติก และถูกนำเข้าสู่ทางตะวันตกของรัฐนอร์ทแคโรไลนาและรัฐเวอร์จิเนีย รวมถึงทางตอนใต้ของทวีปแอฟริกาที่ซึ่งสามารถดำรงอยู่ได้ในแหล่งน้ำโดดเดี่ยวบางแห่ง บ่อยครั้งที่เกิดการเข้าใจผิด เพราะว่ามีลักษณะคล้ายกับปลาแบสปากใหญ่ ("M. salmoides") ซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน
เฟรเซอร์ แอล. อดัมส์ เฟรเซอร์ แอล. อดัมส์ (ค.ศ. 1891 – ค.ศ. 1979) เป็นนักการเมืองชาวอเมริกัน รู้จักกันในตำแหน่งผู้ว่าการเมืองฮันต์สวิลล์ รัฐแอละแบมา 2 สมัย ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1922 จนถึงปี ค.ศ. 1926 ก่อนหน้านี้เคยเป็นนายกเทศมนตรีเมืองฮันต์สวิลล์ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1918 จนถึง ค.ศ. 1920 และเป็นประธานสภาเมืองฮันต์สวิลล์ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1920 จนถึง ค.ศ. 1922
แชนนิง เททัม เททัม เกิดที่เมืองเล็ก ๆ ชื่อคัลแมน ในรัฐแอละแบมา เขามีเชื้อสายฝรั่งเศส-ไอริช และชาวอเมริกันท้องถิ่น ครอบครัวของเขาย้ายไปมิสซิสซิปปิ เมื่อเขาอายุได้ 6 ปี เขาโตมากับการเล่นกีฬาหลายประเภทไม่ว่าจะเป็น กรีฑา เบสบอล ฟุตบอล หรืออเมริกันฟุตบอล แรกเริ่มเขาเรียนที่ Gaither High School ใน Tampa ฟลอริดา หลังจากนั้นเขาเรียนโรงเรียนทหาร เขาได้รับทุนที่จะได้ศึกษาต่อที่รัฐ West Virginia เขายังได้เรียนรู้วิชากังฟู และ กังฟู Gor-Chor จนได้รับสายจากวิชาทั้งสอง
มาร์ติน ลูเทอร์ คิง จูเนียร์ ขณะที่เรียนปริญญาโทที่มหาวิทยาลัยบอสตันอยู่ เขาได้พบกับ คอเร็ดดา สกอตต์ ภรรยาของเขาซึ่งภายหลังทั้งคู่มีบุตรด้วยกัน 4 คน คิงและครอบครัวตั้งรกรากกันที่เมืองมอนต์กอเมอรี ในรัฐแอละแบมา (Montgomery, Alabama) ที่ซึ่งเขาได้เป็นนักเทศน์คนที่ 20 ของโบสถ์แบ๊บติสต์บนถนนเด็กซ์เตอร์ เอเวนิว (Dexter Avenue Baptist Church)
ฟีนิกซ์ (รัฐแอริโซนา) ฟีนิกซ์ (; ) เป็นเมืองใหญ่ที่สุดและมีประชากรมากที่สุดของรัฐแอริโซนาในสหรัฐอเมริกา มันยังเป็นเมืองเอกของรัฐแอริโซนาและเป็นเมืองเอกของรัฐที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐฯ ในแง่ของประชากร มันเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของภาคตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐฯ และอยู่ในเขตเวลาภูเขา นอกจากนี้มันบังเป็นเมืองใหญ่ที่สุดอันดับสองรองลงมาจากลอสแอนเจลิส ในบริเวณภาคตะวันตกของสหรัฐฯ มันเป็นเมืองศูนย์กลางทางการเมือง วัฒนธรรม เศรษฐกิจ หุ้น เทคโนโลยี และ การคมนาคม ของรัฐแอริโซนา เมืองถูกรู้จักกันในชื่อเล่นว่า หุบเขาแห่งพระอาทิตย์/เดอะ วัลเลย์ () เพราะว่าเมืองฟีนิกซ์ถูกล้อมรอบด้วยภูเขาทุก ๆ ด้าน ผู้ที่อาศัยอยู่ในเมืองนี้ถูกเรียกว่า ชาวฟีนิเชียน ()
เบอร์มิงแฮม ธันเดอร์โบลต์ส เบอร์มิงแฮม ธันเดอร์โบลต์ส เป็นทีมอเมริกันฟุตบอลในช่วงฤดูใบไม้ผลิระยะสั้น จากเมืองเบอร์มิงแฮม ,รัฐแอละแบมา ทีมนี้เป็นส่วนหนึ่งของลีคเอ็กซ์เอฟแอล ที่เริ่มต้นโดย วินซ์ แม็กแมน ของดับเบิลยูดับเบิลยูเอฟ และบริษัทแพร่สัญญาณแห่งชาติ เครือข่ายโทรทัศน์ที่สำคัญในสหรัฐอเมริกา
รัฐอามาปา รัฐอามาปา () เป็นรัฐในประเทศบราซิล ตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุด ติดกับชายแดนซูรินามและเฟรนช์เกียนาทางตอนเหนือ ติดกับมหาสมุทรแอตแลนติกทางตะวันออก และติดกับรัฐปาราทางตอนใต้และตะวันตก ทางตอนเหนือของรัฐมีแม่น้ำโอยาป็อกเป็นพรมแดนกั้นบราซิลกับเฟรนช์เกียนา ลักษณะภูมิประเทศที่โดดเด่นในบริเวณนี้ คือร้อยละ 90 ของรัฐเป็นพื้นที่ป่าฝนแอมะซอนขนาดใหญ่ ยังเป็นพื้นที่บนเส้นศูนย์สูตร การเดินทางถึงรัฐนี้ไปสู่เมืองหลวงของรัฐที่ชื่อ เมืองมากาปา ทำได้โดยทางเรือหรือเครื่องบินเท่านั้น
ประวัติศาสตร์สหรัฐ ความขัดแย้งในเรื่องระบอบทาส เกิดขึ้นครั้งแรกในค.ศ. 1819 เมื่อมีการก่อตั้งมลรัฐมิสซูรี (Missouri) ขึ้นมาเป็นมลรัฐใหม่ โดยที่พลเมืองคนขาวในรัฐมิสซูรีส่วนใหญ่มีทาสชาวแอฟริกันไว้ในครอบครอง และประชาชนได้ร่างกฎหมายประจำมลรัฐและยื่นเรื่องขออนุมัติจัดตั้งรัฐใหม่ไปยังสภาคองเกรส แต่ทว่ามีสมาชิกรัฐสภาคนหนึ่งชื่อว่า จอห์น ทัลมาดจ์ (John Tallmadge) จากมลรัฐนิวยอร์ก เสนอให้มีการแก้กฎหมายให้มลรัฐมิสซูรีห้ามการนำทาสเข้ามาในมลรัฐเพิ่มเติม ซึ่งวุฒิสภาสหรัฐฯคัดค้านการแก้ไขนี้ จนในที่สุดรัฐบาลกลางก็อนุญาตให้รัฐมิสซูรีมีทาสได้ในปีค.ศ. 1820 และในปีเดียวกันมีการจัดตั้งมลรัฐแอละแบมาเป็นรัฐมีทาส ทำให้จำนวนรัฐมีทาสและรัฐปลอดทาสเท่ากัน จึงมีการจัดตั้งรัฐเมนขึ้นเป็นรัฐปลอดทาส เพื่อถ่วงเสียงกับฝ่ายรัฐมีทาส และกำหนดว่าห้ามมีระบอบทาสเหนือเส้นขนานที่ 36 องศา 30 ลิปดาเหนือ เรียกว่า เส้นขนานข้อตกลง (Compromise Line) ยกเว้นมลรัฐมิสซูรีซึ่งอยู่เหนือต่อเส้นข้อตกลง เรียกว่า ข้อตกลงมิสซูรี (Missouri Compromise) ปีค.ศ. 1820 ซึ่งเป็นบรรทัดฐานในการจัดตั้งระบอบทาสและเขตปลอดทาสในสหรัฐต่อมาเป็นเวลาสามสิบปี
รัฐแอริโซนา รัฐแอริโซนา (; ) เป็นรัฐขนาดใหญ่ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา ติดกับประเทศเม็กซิโกทางทิศใต้ เป็นหนึ่งในสี่รัฐมุมซึ่งมุมทางตะวันออกเฉียงเหนือของรัฐชนกับอีก 3 รัฐพอดี เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของรัฐคือ ฟีนิกซ์ เมืองสำคัญอื่นๆ ได้แก่ ทูซอน และเมซา ภูมิประเทศส่วนใหญ่ในรัฐมีลักษณะเป็นทะเลทราย มหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงในรัฐได้แก่ มหาวิทยาลัยแอริโซนาสเตต และ มหาวิทยาลัยแอริโซนา สถานท่องเที่ยวที่สำคัญของรัฐคือ แกรนด์แคนยอน และ แอนเทโลปแคนยอน ทีมกีฬาที่มีชื่อเสียงในรัฐได้แก่ แอริโซนา คาร์ดินาลส์ และ ฟีนิกซ์ ซันส์
รัฐแอละแบมา ตอนนี้เป็นมณฑลของ Baldwin และ Mobile กลายเป็นส่วนหนึ่งของสเปน West Florida ในปีพ. ศ. 2326 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสาธารณรัฐเวสต์ฟลอริดาในปีพ. ศ. 2353 และในที่สุดก็ถูกเพิ่มเข้าไปในดินแดน Mississippi ในปี ค.ศ. 1812 ส่วนใหญ่ของตอนนี้คือตอนเหนือสองในสามของ Alabama เป็นที่รู้จักกันในชื่อ Yazoo Lands เริ่มต้นในช่วงยุคอาณานิคมของอังกฤษมันถูกอ้างโดยจังหวัดจอร์เจียจากปี ค.ศ. 1767 เป็นต้นไปหลังจากสงครามปฏิวัติยังคงเป็นส่วนหนึ่งของจอร์เจียแม้ว่าจะมีการโต้แย้งอย่างหนัก.