mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
สถานที่พักร้อนและหมู่วัดในเฉิงเต๋อ เชิงเขาพักร้อนและวัดไว้ปาเฉิงเต๋อได้จดทะเบียนเป็นมรดกโลกในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครั้งที่ 18 เมื่อปี พ.ศ. 2537 ที่ภูเก็ต ประเทศไทย ด้วยข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณา ดังต่อไปนี้
สก็อตต์ มอฟฟ์แฟตต์ แต่ทว่าพี่น้องทั้งสามก็ไม่ได้หันหลังให้กับวงการเพลงแต่อย่างใด เพราะในช่วงปลายปี2005หลังจาก "คลินตันและบ็อบ" เข้าร่วมโครงการ "Starz 2006" ซึ่งเป็นงานการกุศลสำหรับเหยื่อสึนามิในประเทศไทย พวกเขาตัดสินใจเซ็นสัญญากับค่ายโซนี่ บีเอ็มจี ประเทศไทย และออกอัลบั้ม The Meaning of Happy ในนามของวง Same Same ในเวลาต่อมา และในเวลาเดียวกันนั้นเองแฟนๆของสก็อตต์ มอฟฟ์แฟตต์ทั่วโลกก็ต้องกลับมาตื่นตัวกันอีกครั้งหนึ่งเมื่อสก็อตต์ มอฟฟ์แฟตต์ ประกาศผ่านทางหน้าเว็บบล็อกส่วนตัวของเขาถึงการตัดสินใจที่จะมี "อัลบั้มเดี่ยว" เป็นของตัวเอง
พุทธคยา ในสมัยพุทธกาล พุทธคยา อยู่ในดินแดนที่เรียกกันว่าชมพูทวีป ตั้งอยู่ในหมู่บ้านนิคมชื่อว่าอุรุเวลา ในแคว้นมคธ เป็นสถานที่ ๆ ร่มรื่นเป็นรมณียสถาน สะดวกด้วยโคจรคาม เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียรทางจิต สภาพของพุทธคยาในสมัยพุทธกาลอาจจะพิจารณาได้จากพุทธพจน์ในพระไตรปิฏก ที่ได้ตรัสกับโพธิราชกุมาร ในโพธิราชกุมารสูตร ราชวรรค มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ ซึ่งพระพุทธองค์ได้ทรงพรรณาถึงตำบลอุรุเวลาเสนานิคมไว้ว่า
อนาคาริก ธรรมปาละ "ในความเป็นจริง ไม่มีข้อกังขาสงสัยใดๆ ในความเป็นจริง ของสถานที่ สังเวชนียสถาน 4 ตำบลของชาวพุทธ คือ กบิลพัสดุ์ (ปัจจุบัน Bhuila) ซึ่ง เจ้าชายสิทธัตถะประสูติ, ป่าอิสิปตนะ ภายนอกเมืองพาราณสี ซึ่งพระพุทธองค์ได้แสดงธรรมเทศนา กุสินารา ที่พระองค์ได้ปรินิพพาน และสถานที่ตรัสรู้ซึ่งมี ต้นโพธิ์เป็นเครื่องหมาย ในวันเพ็ญเดือน 6 เมื่อ 2383 ปี มาแล้ว พระองค์ได้บำเพ็ญเพียรทางจิตและมีศรัทธาเป็นอย่างมาก ซึ่งพระองค์ได้นำ ความเจริญทางอาารยธรรม มาสู่เอเชีย บรรดาสังเวชนียสถาน 4 ตำบล ต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พุทธคยา คือสิ่งที่มีค่าและศักดิ์สิทธิ์ของชาวพุทธทั่วทั้งเอเชีย ทำไมหรือ เพราะว่า ปัจจุบันตกอยู่ในมือของนักบวชพราหมณ์ ผู้ไม่ได้ดูแลวัดเลย นอกจากว่าจะถือเอาเป็นกรรมสิทธิ์เท่านั้น และพวกเขา ได้ตักตวงเอาผลประโยชน์ เป็นอย่างมาก "
ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–ไทย ประเทศไทยและเกาหลีเหนือยังไม่มีความร่วมมือทางทหารที่เป็นทางการระหว่างกันแต่อย่างใด แต่ทั้งสองฝ่ายก็มีการติดต่อระหว่างกัน โดยนาย Oh Jin-U รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมเกาหลีเหนือมาเยือนประเทศไทย เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2533 และเมื่อระหว่างวันที่ 18 - 21 สิงหาคม 2536 พล.อ. วิจิตร สุขมาก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของประเทศไทยก็ได้ไปเยือนเกาหลีเหนือ
อนาคาริก ธรรมปาละ วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2438 ท่านธรรมปาละก็ได้นำพระพุทธรูปมายังวิหารพุทธคยา โดยไม่กลัวการขู่จากพวกมหันต์
การเผยแผ่ศาสนาพุทธในสหราชอาณาจักร นอกจากนี้ประเทศอังกฤษยังมีความสัมพันธ์กับชาวพุทธในประเทศไทยโดยประธานสังฆสมาคม แห่งประเทศอังกฤษ ได้ทำหนังสือผ่านสถานเอกอัครราชทูตไทย ประจำกรุงลอนดอนขอเชิญผู้แทนสงฆ์ไทยพร้อมด้วยอธิบดีกรมการศาสนา เดินทางไปประเทศอังกฤษเพื่อทำการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและจัดหลักสูตรการศึกษาธรรม ซึ่งเรื่องนี้ได้รับการอนุมัติให้ดำเนินการจาก ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี เมื่อ พ.ศ. 2507 กรมการศาสนาจึงได้ส่งคณะธรรมทูตออกเดินทางไปยังประเทศอังกฤษ และต่อมาได้มีการสร้างวัดไทย และตั้งมูลนิธิพุทธศาสนาขึ้น ณ กรุงลอนดอน วัดไทยวัดแรกคือ วัดพุทธปทีป มีพระสงฆ์ไทยอยู่จำพรรษา และประกอบศาสนกิจ มีชาวพุทธที่เป็นทั้งชาวไทย และชาติอื่นๆ ที่อยู่ในประเทศอังกฤษ มาประกอบกิจกรรมที่วัดไทยอยู่เสมอ เป็นจำนวนมาก ต่อมาก็มีวัดไทยตั้งขึ้นอีกหลายวัด เช่น วัดพุทธปทีป, วัดสังฆทาน, วัดป่าจิตตวิเวก, วัดป่าสันติธรรม, วัดพุทธวิหาร
วัดประสิทธิเวช วัดประสิทธิเวชนี้ มีผู้เล่าสืบต่อๆ กันมาว่า แต่เดิมมีอุบาสกผู้ใจบุญผู้หนึ่งชื่อว่า นายสิทธิ ภรรยาชื่อนางเวช ได้เป็นผู้นำริเริ่มก่อสร้างมาเป็นครั้งแรก วัดจึงมาเปลี่ยนชื่อใหม่ว่า “วัดประสิทธิเวช” เปลี่ยนตามชื่อเจ้าของผู้ริเริ่มก่อสร้างมาถึงปัจจุบันนี้ สำหรับเจ้าอาวาสที่ปกครองวัดไม่ทราบแน่ชัดมาแต่แรก ว่าองค์ก่อนๆ ที่ปกครองวัดมีผู้ใดบ้าง ไม่มีผู้ใดทราบแน่ชัด เพราะประวัติวัดและหลักฐานใดๆก็ไม่มีมาทราบภายหลังเท่าที่จำได้สมัยหลวงพ่อทา (พระครูศรัทธาภินันท์) อดีดเจ้าคณะแขวงอำเภอองครักษ์ ท่านได้บันทึกหลักฐานไว้เท่าที่จำได้แต่องค์ก่อนๆ ไม่ทราบมาทราบองค์หลังๆ
องค์กรนานาชาติศากยธิดาเพื่อพุทธสาวิกา องค์กรดังกล่าวก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1987 ที่พุทธคยา ประเทศอินเดีย ซึ่งองค์กรนานาชาติศากยธิดาเพื่อพุทธสาวิกาเป็นพันธมิตรของสตรีและบุรุษที่ได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อสิ้นการประชุมนานาชาติเรื่องพุทธสตรีครั้งแรก โดยจัดขึ้นที่พุทธคยา ที่ซึ่งทะไลลามะที่ 14 เป็นผู้แสดงปาฐกถาพิเศษ คำว่า "ศากยธิดา" หมายถึง "ธิดาของพระพุทธเจ้า" และใช้เป็นครั้งแรกในที่ประชุม ส่วนความคิดริเริ่มในการสร้างองค์กรมาจากอัยยา เขมา, การ์มา เลกเช โซโม, ดร.ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์ (ฉายาปัจจุบันภิกษุณีธัมมนันทา) และคาโรลา โรลอฟฟ์ (ฉายาปัจจุบันภิกษุณีจำปา เจริญ) ซึ่งปัจจุบัน องค์กรนานาชาติศากยธิดาเพื่อพุทธสาวิกามีสมาชิกเกือบ 2,000 คนใน 45 ประเทศทั่วโลก สาขาแห่งชาติขององค์กรได้รับการก่อตั้งขึ้นในประเทศออสเตรเลีย, แคนาดา, ฝรั่งเศส, เยอรมนี, เกาหลี, เนปาล, โปรตุเกส, สเปน, ไต้หวัน, สหราชอาณาจักร และสหรัฐ ซึ่งปัจจุบันมีสาขาใหม่ในประเทศอินโดนีเซีย, มาเลเซีย, มองโกเลีย, รัสเซีย และเวียดนาม
พุทธคยา สภาพอันเสื่อมโทรมของพุทธคยานั้น อาจพิจารณาได้จากบทความของท่านเซอร์ เอดวินด์ อาโนลด์ (Sir Edwin Arnold) ผู้เรียบเรียงหนังสือพุทธประวัติภาษาอังกฤษที่มีชื่อเสียงโด่งดัง และกล่าวกันว่า เป็นพุทธประวัติฉบับภาษาอังกฤษ ที่มีความไพเราะ และน่าเลื่อมใสมาก คือ ประทีบแห่งเอเชีย (The Light of Asia) ซึ่งท่านเซอร์ ได้เดินทางไปที่พุทธคยา และได้พบกับความน่าเศร้าสลดใจหลายประการ ท่านได้เขียนบทความไว้ตอนหนึ่งว่า (แปลจากภาษาอังกฤษ) 
ตะวันตกและวันออก โอกาสแจ่มจรัส โอกาสแห่งความรุ่งโรจน์
ตำนานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือ พระแก้วมรกต เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของชาวไทย ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (หรือ วัดพระแก้ว) ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร ประวัติความเป็นมาของพระแก้วมรกตนี้ได้มีกล่าวไว้ในตำนานซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
ตามตำนานพระแก้วมรกต ในบันทึกแนบท้ายพระราชพงศาวดารเหนือ ระบุไว้ว่า พระแก้วมรกตสร้างขึ้นในปี พุทธศักราช 500 โดยพระนาคเสนเถระ วัดอโศการาม กรุงปาฏลีบุตร ในแผ่นดินพระเจ้ามิลินท์ (เมนันเดอร์) โดยเริ่มแรก เริ่มจากพระนาคเสนเถระได้ปวารณา จะสร้างพระพุทธรูปให้สืบต่อพระพุทธศาสนาจรด 5000 พระพุทธศักราช จึงได้เป็นกังวลว่าจะหาวัสดุใดมาสร้างพระพุทธรูปนี้ ด้วยปริวิตกว่า หากใช้ไม้ ก็จะไม่อยู่ถึง 5000 พระชันษา หากใช้เหล็ก ก็อาจจะถูกนำไปหลอมละลายเมื่อคราวจะมีผู้ทำลาย หากจะใช้หินศิลาธรรมดา ก็จะดูเป็นพระพุทธรูปสามัญทั่วไป จึงได้ตกลงปลงใจเลือกใช้แก้วมณีมาจำหลักพระพุทธรูป เพียงแต่ยังกังวลว่าจะใช้แก้วมณีชนิดใด
เจดีย์ชเวซีโกน พระเจดีย์สร้างเสร็จสมบูรณ์ในรัชสมัยของพระเจ้าจั่นซิตา (พ.ศ. 1627-พ.ศ. 1655) ขณะที่ฐานระเบียงเจดีย์ด้านล่างถูกสร้างขึ้นสมัยพระเจ้าอโนรธามังช่อ ส่วนโครงสร้างที่เหลือถูกสร้างในสมัยพระเจ้าจั่นซิตา ปีสุดท้ายของการเสร็จสิ้นการก่อสร้างคือปี พ.ศ. 1629 และพระพุทธรูปสี่องค์ในระดับพื้นดินรอบพระเจดีย์เชื่อว่าถูกสร้างในช่วงเวลาเดียวกัน พระเจดีย์เป็นแบบจำลองของพุทธคยา สถานที่ตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในประเทศอินเดีย
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พรานเกิดและพรานเส่ย เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงรวมทั้งขื่อจริงคือ เกิดและเส่ย พนมเทียนนำมาจากลักษณะนิสัยของเกิดและเส่ย สองพรานเด็กหนุ่มอายุรุ่นราวคราวเดียวกับพนมเทียน ที่ร่วมเดินป่าในแถบเหมืองห้วย เขตสุดของจังหวัดกาญจนบุรี และด้วยความที่ชื่อของเกิดและเส่ยเป็นชื่อแปลกและยากที่จะมีใครเหมือน ทำให้พนมเทียนจำได้อย่างแม่นยำ และนำเอาลักษณะเฉพาะบางส่วนของเกิดและเส่ย มาจำลองถ่ายทอดลงในตัวของพรานเกิด พรานเส่ย ซึ่งเป็นตัวละครที่ไม่ค่อยมีบทบาทเด่นเฉพาะตัวมากนัก โดยพนมเทียนนั้นกำหนดให้พรานเกิดและพรานเส่ยมีหน้าที่ "แซวและกระเซ้าเหย้าแหย่" บุญคำเล่น ตามประสาพรานเด็กหนุ่มพรานคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์
เพชรพระอุมา เพชรพระอุมามีองค์ประกอบหลัก ๆ ที่พนมเทียนนำมาเป็นต้นแบบของโครงเรื่อง ดังนี้ซึ่งองค์ประกอบทั้ง 4 ดังกล่าวข้างต้น เมื่อนำมาเขียนเพชรพระอุมา พนมเทียนก็สามารถถ่ายทอดเรื่องราวต่าง ๆ อารมณ์และจินตนาการของตัวละครในนวนิยายได้อย่างดีเยี่ยม ซึ่งต้นแบบของโครงเรื่อง ก็มาจากประสบการณ์จริงบวกกับจินตนาการของพนมเทียนนั่นเอง
เพชรพระอุมา โครงเรื่องของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนได้เค้าโครงเรื่องมาจากแนวความคิดของเรื่องคิง โซโลมอน'ส มายน์ส ของ เซอร์ฯ แฮกการ์ด ซึ่งเป็นเค้าโครงของการผจญภัยเรื่องที่ดีมากเรื่องหนึ่ง โดยก่อนหน้าที่พนมเทียนจะเขียนเพชรพระอุมาก็ได้มีการวางโครงเรื่องคร่าว ๆ ไว้เช่นเดียวกับงานเขียนอื่น ๆ ซึ่งโครงเรื่องคร่าว ๆ ของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนวางเอาไว้เพียงเล็กน้อยโดยกำหนดให้เป็นเรื่องราวการผจญภัยในป่าของนายพรานผู้นำทางคนหนึ่งเท่านั้น
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พรานบุญคำ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ บุญคำหรือตาคำ พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยของพรานบุญคำ พรานคู่ใจและสมุนมือขวาของรพินทร์ ไพรวัลย์ มาจากอดีตพรานป่าที่อยู่ในภาคกลาง แล้วไปเป็นหัวหน้าคนงานที่ทำหน้าที่ตัดไม้หมอนรถไฟให้แก่สัมปทานของอาของพนมเทียน ที่อำเภอสุไหงปาตี จังหวัดนราธิวาส ในสมัยที่พนมเทียนเริ่มฝึกหัดเข้าป่าล่าสัตว์เมื่อประมาณ 40 กว่าปีมาแล้ว
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน สาวสวยที่เต็มเปี่ยมไปด้วยอุปนิสัยใจคอที่เข้มแข็ง เอาแต่ใจตัวเองแต่เข้มแข็งเด็ดเดี่ยว มั่นคงในเรื่องของความรัก มีฝีมือในการยิงปืนและเก่งกล้าสามารถ เป็นตัวละครที่พนมเทียนสร้างขึ้นมาจากจินตนาการทั้งหมด ไม่มีการจำลองเอาลักษณะนิสัยเฉพาะมาจากบุคคลที่มีตัวตนอยู่จริง เพียงแต่นำเอาบุคลิกภาพและลักษณะบางประการของดาริน มาจากสุภาพสตรีท่านหนึ่งที่พนมเทียนคบหาในฐานะเพื่อน
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา หนานอิน เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ หนานไพร พนมเทียนได้จำลองลักษณะนิสัย อากัปกิริยามาจากครูพรานของพนมเทียน เป็นหัวหน้าหมู่บ้านในแถบจังหวัดกาญจนบุรี หมู่บ้านของพรานเกิดและเส่ย โดยชื่อของหนานไพรนั้นในเพชรพระอุมาเป็นครูพรานของรพินทร์ ไพรวัลย์ แต่มีบทบาทเพียงแค่ชื่อในการกล่าวอ้างถึงเท่านั้น พนมเทียนจึงจำลองบุคลิกภาพ อุปนิสัยทั้งหมดของหนานไพรมาถ่ายทอดแก่ตัวหนานอินแทน
พรานคู่ใจของพรานชด ประชากร หรือ อนุชา วราฤทธิ์
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา เชิด วรชาติ เป็นเพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน มีอายุมากกว่าประมาณ 5 ปี และร่วมออกล่าสัตว์ในป่าด้วยกันหลายครั้งจนนับไม่ถ้วน มีฝีมือในการล่าสัตว์ที่ยอดเยี่ยม สงบเยือกเย็น พูดน้อย เงียบขรึมและหน้าตายอยู่ตลอดเวลา มีความอดทนในการล่าสัตว์สูง ลักษณะของเชิด วรชาติ จะแตกต่างกับพนมเทียนโดยสิ้นเชิงซึ่งมักจะเป็นคนที่ใจร้อน มือไวใจเร็วในการยิงปืนอยู่เสมอ ทำให้พนมเทียนสังเกตอากัปกิริยาต่าง ๆ เฉพาะตัวในการล่าสัตว์และนำมาใส่ไว้ในตัวของรพินทร์ และจินตนาการสร้างลักษณะนิสัย ความรู้สึกต่าง ๆ ขึ้นมาเพื่อให้เป็นไปตามเค้าโครงเรื่องที่วางเอาไว้
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พนมเทียนสร้างคริสตินาให้เป็นคนเข้มแข็ง เด็ดเดี่ยว มีน้ำใจเป็นนักกีฬาและมีฝืมือในการยิงปืนเป็นเลิศโดยจำลองจากบุคคลจริงครึ่งหนึ่ง และเสริมสร้างจากจินตนาการของพนมเทียนอีกครึ่งหนึ่ง
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ยงค์ พนมเทียนนำลักษณะนิสัยของพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย มาจากเพื่อนสนิทที่เป็นนักเดินป่าด้วยกัน ประกอบอาชีพเป็นช่างซ่อมรถยนต์และเจ้าของอู่รถทางภาคใต้ของประเทศไทย ที่มีฝีมือในการยิงปืนแม่นทั้งปืนสั้นและปืนยาว เป็นคนเสียงดังและโครมครามมากกว่าพนมเทียนในการออกป่าล่าสัตว์ด้วยกัน ในขณะที่พนมเทียนสร้างไชยยันต์ขึ้นมา ก็สามารถหลับตาและเห็นกริยาท่าทางต่าง ๆ ของยงค์ที่ละม้ายคล้ายคลึงกัน จึงนำมาถ่ายทอดให้แก่ไชยันต์ ทั้งที่ตัวจริงของยงค์ ต้นแบบของไชยยันต์นั้นไม่ได้เป็นนายทหารเหมือนกับในเพชรพระอุมา
ประวัติศาสตร์ยุคแรกของกัมพูชา ฟานซียุนได้เสวยราชย์ถึง ค.ศ. ๒๘๙ จากนั้นจนถึงกลางศตวรรษที่ ๔ ไม่มีเอกสารใด ๆ กล่าวถึงอาณาจักรพนมอีกเลย พงศาวดารราชวงศ์ซีนและเหลียงได้กล่าวว่า ค.ศ. ๓๕๙ กษัตริย์อาณาจักรพนมชื่อเทียนชูฉานตานได้ส่งส่วยเป็นช้างไปถวาย คำว่า “เทียนชู” เป็นชื่อที่จีนเรียกประเทศอินเดีย ดังนั้นคำว่า “เทียนชูฉานตาน” จึงหมายถึงอินเดียชื่อฉานตาน ซึ่ง S. Lévi ว่าฉานตานเป็นคำเรียกตามเสียงของคำว่า Chandan ที่เป็นฐานันดรนามของพวกฮินดู-ซิกข์ โดยเฉพาะของราชวงศ์กุษาณะ ซึ่งได้ยกทัพเข้าตีอินเดียและปกครองแถบแม่น้ำคงคาไปจนถึงกรุงพาราณาสีเป็นอย่างน้อย ใน ค.ศ. ๓๕๗ อินเดียทางเหนือปกครองโดยราชวงศ์คุปตะ ภายใต้การนำของพระเจ้าสมุทรคุปต์ พวกซิกข์ผู้รุกรานจึงถูกจำกัดออกไป ทำให้พวกกุษาณะได้หนีมาถึงสุวรรณภูมิและอาณาจักรพนม ผู้ค้นคว้าเชื่อว่าเสด็จเทียนชูฉานตานนี้เองที่เป็นผู้นำศิลปะรูปปั้นที่สำคัญ ๆ มาเผยแพร่เช่นเสื้อของพระสุริยะ และมงกุฎพระวิษณุ การแสดงความเห็นนี้ก็โดยการอ้างถึงสิ่งที่ค้นพบที่รมณียฐานโอแก้ว และหลักฐานต่าง ๆ ที่แสดงการติดต่อระหว่างอาณาจักรพนมกับอิหร่าน เช่นรูปปั้นพิธีบวงสรวงพระอัคคี และก้อนเพชรรูปกษัตริย์ราชวงศ์ Sasanide เฉพาะรัชกาลของเทียนชูฉานตานนี้ เหตุการณ์ที่รู้แน่ชัดคือการส่งส่วยไปถวายพระเจ้ากรุงจีนใน ค.ศ. ๓๕๗ หลังจากนั้นไม่มีข้อมูลใดอีก มาเริ่มอีกครั้งเมื่อปลายศตวรรษที่ ๔
เพชรพระอุมา เพชรพระอุมา เป็นนวนิยายที่ได้รับการตอบรับจากผู้อ่านเป็นอย่างดียิ่ง กระทั่งสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าไม่ยอมให้พนมเทียนยุติการเขียน ถึงขนาดที่ว่า "...ในช่วงที่พนมเทียนกำลังเขียนเรื่องนี้ตีพิมพ์ขายเป็นเล่มพ็อกเก็ตบุ๊คติดต่อกันนั้น ถึงกับมีผู้อ่านมาเข้าคิวรอซื้อกันหน้าโรงพิมพ์เลยทีเดียว..."
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พนมเทียนและหนานไพรเข้าป่าล่าสัตว์ด้วยกันหลายต่อหลายครั้ง โดยแอบเก็บเอาทักษะและฝีมือในด้านการเดินป่าและล่าสัตว์ของหนานไพร มาเป็นความสามารถพิเศษและคุณสมบัติของรพินทร์ ไพรวัลย์ ร่วมกับลักษณะนิสัย อากัปกิริยาของเชิด วรชาติ เพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้จำลองลักษณะนิสัยใจคอของมาก มาถ่ายทอดให้แก่พรานจัน ที่มีฝีมือในการยิงปืนล่าสัตว์อย่างยอดเยี่ยม เป็นนักล่าและนักแกะรอยชั้นหนึ่งในการเดินป่า และพูดจาโอ้อวดน้อยกว่าบุญคำ รวมทั้งเสริมสร้างลักษณะนิสัยและความสามารถอื่น ๆ ของพรานจันตามแต่จินตนาการของพนมเทียน
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา ด็อกเตอร์บิลล์ สแตนลีย์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน พนมเทียนสร้างบิลล์จากการเก็บเอาลักษณะนิสัยของเพื่อนชาวอเมริกันหลาย ๆ คนด้วยกัน นำมาถ่ายทอดให้แก่บิลล์ หัวหน้าคณะนายจ้างชุดใหม่ของรพินทร์ ไพรวัลย์
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พันเอกลาร์รี่ คีธ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ จอห์น แบล็คบีร์ พนมเทียนสร้างพันเอกลาร์รี่ คีธ โดยจำลองลักษณะนิสัยเกือบทั้งหมดจากนายทหารแห่งอเมริกา อดีตนายทหารผ่านสงครามเวียดนาม นักสำรวจถิ่นมนุษย์ยุคหินในแถบจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมเดินป่าด้วยกันของพนมเทียน
เพชรพระอุมา พนมเทียนเริ่มต้นการเขียนเพชรพระอุมาในปี พ.ศ. 2507 โดยตกลงทำข้อสัญญากับสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา (ซึ่งปัจจุบันสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา ได้ยุติกิจการไปแล้ว) ในการเขียนนวนิยายแนวผจญภัยในป่าจำนวนหนึ่งเรื่อง โดยมีข้อกำหนดความยาวของนวนิยายเพียงแค่ 8 เล่มจบเท่านั้น แต่กลับได้รับความนิยมอย่างล้นหลามทำให้ต้องเขียนเพชรพระอุมาเพิ่มเติมต่อจนครบ 10 เล่ม และขอยุติการเขียนตามข้อสัญญา แต่ทางสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยายังไม่อนุญาตให้พนมเทียนยุติการเขียน และได้ขอร้องให้เขียนเพิ่มเติมต่ออีก 5 เล่ม พร้อมกับบอกกล่าวถึงความนิยมของนักอ่านที่มีต่อเพชรพระอุมา ซึ่งมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นจนต้องมีการตีพิมพ์ซ้ำหลาย ๆ ครั้งด้วยกันในระยะปลาย ๆ ของเล่มที่ 10 จนสถิติการตีพิมพ์และการจัดจำหน่ายของนวนิยายเรื่องนี้มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น และได้รับการตอบรับจากนักอ่านหลาย ๆ รุ่นเป็นอย่างดีในการช่วยขัดเกลาเนื้อเรื่องของเพชรพระอุมา และแจ้งเตือนแก่พนมเทียนถึงชื่อตัวละครหรือสถานที่ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาที่มีการผิดพลาด
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา เป็นการรวบรวมตัวละครในเพชรพระอุมา ซึ่งเป็นนวนิยายแนวผจญภัยที่พนมเทียนใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี มีตัวละครในการดำเนินเนื้อเรื่องในแต่ละภาคเป็นจำนวนมาก พนมเทียนได้กำหนดลักษณะนิสัยของตัวละครให้โลดแล่นมีชีวิตชีวา สร้างความสนุกสนานให้แก่นักอ่านจำนวนมาก ที่ต่างมีความผูกพันกับตัวละครต่าง ๆ ในเพชรพระอุมา
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา มาเรีย ฮอฟมัน เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ มาเรีย เดอครูซ พนมเทียนได้จำลองคุณสมบัติเฉพาะของมาเรีย ฮอฟมัน หญิงสาวลูกครึ่งฝรั่งเศส - เยอรมัน ที่มีฝีมือในการยิงปืนเป็นอย่างมาก รวมทั้งมีเสน่ห์ผูกมัดใจชายจากเพื่อนรุ่นพี่คนหนึ่งที่มีอายุมากกว่า 4 - 5 ปี ซึ่งพบกับพนมเทียนในสมัยที่ยังท่องเที่ยวในสหพันธรัฐมลายู หรือประเทศมาเลเซียในปัจจุบัน
คำนิยมเพชรพระอุมา ในแต่ละตอนของเพชรพระอุมา ต่างมีคำนิยมที่แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการประพันธ์ของพนมเทียน ความสนุนสนานของการดำเนินเรื่อง ความรู้ในด้านต่าง ๆ ของการเดินป่า การใช้ภาษาในการตัดพ้อหรือพร่ำพรรณา ที่พนมเทียนสามารถท่ายถอดให้แก่ตัวละครทุกตัวในเพชรพระอุมา ให้มีชีวิตชีวาโลดแล่นจนเป็นที่รู้จักและผูกพันกับนักอ่านทุกรุ่นทุกสมัย ซึ่งคำนิยมเพชรพระอุมาจากผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิหลายท่าน ได้แก่
เพชรพระอุมา ซึ่งตลอดเส้นทางการเดินทางของรพินทร์และคณะเดินทาง ตั้งแต่ก้าวแรกของการเดินทางจากหนองน้ำแห้ง ผ่านจุดต่าง ๆ ซึ่งเป็นจุดที่พนมเทียนได้สร้างสรรค์ขึ้นมาจากจินตนาการและสถานที่จริงบางแห่ง เช่นหมู่บ้านหนองน้ำแห้ง เป็นสถานที่จริงที่ตั้งอยู่แห่งหนึ่งชื่อหนองแห้งในจังหวัดกาญจนบุรี เป็นหมู่บ้านของชาวบ้านป่าที่ไม่มีสำมะโนประชากร พนมเทียนก็ได้เก็บเอาลักษณะของคนภายในหมู่บ้านที่เป็นชาวป่า มีถิ่นอาศัยและความเป็นอยู่อย่างเรียบง่าย มาถ่ายทอดเป็นหมู่บ้านหนองน้ำแห้งของรพินทร์ ไพรวัลย์
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา ขะโนง เป็นกะเหรี่ยงรูปร่างสูงใหญ่ที่แตกต่างจากะเหรี่ยงธรรมดาทั่วไป ที่ส่วนใหญ่แล้วรูปร่างจะเล็ก ผอมบาง อาศัยอยู่ที่ทุ่งแสลงหลวง เป็นอันธพาลและนักเลงใหญ่ประจำหมู่บ้านกะเหรี่ยง พบกับพนมเทียนและคณะเดินทางซึ่งส่วนใหญ่เป็นแพทย์ และได้รับการช่วยเหลือรักษาพยาบาลแก่ลูกบ้านของขะโนง โดยที่ตัวจริงของขะโนงนั้น สามารถเดินได้เงียบกริบเช่นเดียวกับคะหยิ่น แต่ไม่สามารถเลื้อยผ่านในปลักโคลนเช่นเดียวกับงูในเพชรพระอุมา เนื่องจากเป็นการเสริมสร้างคุณสมบัติพิเศษของคะหยิ่นจากจินตนาการพนมเทียน
เพชรพระอุมา พนมเทียนนั้นมีวิธีการเขียนเนื้อเรื่องเพชรพระอุมาในรูปแบบการเขียนของตนเอง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยพยายามเขียนบรรยายถึงลักษณะท่าทาง ตลอดจนอากัปกิริยาต่าง ๆ ของตัวละครทุกตัวที่ปรากฏในเพชรพระอุมา โดยไม่ยอมให้เป็นการเขียนที่เรียกได้ว่าเขียนแบบผ่านเลยไป ทำให้ผู้อ่านที่ติดตามอ่านมาโดยตลอดไม่ได้อรรถรสและความเข้มข้นของเนื้อเรื่อง แต่พนมเทียนจะเขียนโดยแจกแจงอากัปกิริยาทุกขณะและทุกฝีก้าวของตัวละคร เพื่อให้ผู้อ่านสามารถมองเห็นการกระทำต่างหรือการเคลื่อนไหวต่าง ๆ เช่นกระทิงหรือเสือโคร่งถูกรพินทร์ ไพรวัลย์ยิงล้มลง ก็จะเขียนบรรยายเริ่มตั้งแต่รพินทร์และคณะเดินทางพบเจอกับสัตว์ เกิดการต่อสู้หรือติดตามแกะรอยจนถึงประทับปืนและเหนี่ยวไกยิง จนกระทั่งสัตว์นั้นล้มลงเสียชีวิต หรือแม้แต่การพูดจาเล่นลิ้นยั่วยวนกวนประสาทของแงซายและรพินทร์ ไพรวัลย์ จนถึงการพร่ำพรรณนาคำรักหวานซึ้งระหว่างไชยยันต์ อนันตรัยและมาเรีย ฮอฟมัน พนมเทียนก็สามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างดีเยี่ยมจนสามารถทำให้ผู้อ่านได้รับรู้ว่าในขณะนั้นเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง จนทำให้เพชรพระอุมากลายเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา อิสซาเบล มูร์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อิสซาเบล นักเต้นระบำสเก็ตฟลอร์โชว์ พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยของอิสซาเบล มูร์ แพทย์สาวหนึ่งในคณะนายจ้างใหม่ของรพินทร์ ไพรวัลย์ โดยนำมาจากเพื่อนสาวคนสนิทของนักร้องโชว์คนหนึ่งซึ่งเป็นนักร้องหญิงจากประเทศอังกฤษในราตรีสโมสรแห่งหนึ่งบริเวณหัวมุมถนนสาธร ที่พนมเทียนเคยไปเที่ยวเตร่ในสมัยหนุ่ม ๆ ประมาณ 40 กว่าปีมาแล้ว
เพชรพระอุมา เพชรพระอุมา เป็นนวนิยายแนวผจญภัยที่มีขนาดความยาวมากที่สุดในประเทศไทย และนับว่าเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก บทประพันธ์โดย พนมเทียน ซึ่งเป็นนามปากกาของนายฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ และตีพิมพ์ต่อเนื่องในหนังสือพิมพ์รายวัน ใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี โดยพนมเทียนเริ่มต้นการประพันธ์เพชรพระอุมาในวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2507 และสิ้นสุดเนื้อเรื่องทั้งหมดในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2533 รวมระยะเวลาในการประพันธ์ทั้งสิ้น 25 ปี 7 เดือน กับ 2 วัน
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา หม่อมราชวงศ์อนุชา วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อุดร จุลเสวก พนมเทียนนำลักษณะนิสัยของอนุชา วราฤทธิ์ หรือ พรานชด ประชากร มาจากน้องชายของอุดม จุลเสวก ซึ่งเป็นรุ่นพี่ที่อายุไล่เลี่ยกับพนมเทียน เป็นนักเดินป่าและสำรวจอย่างแท้จริงเพื่อพิสูจน์ถึงเรื่องราวต่าง ๆ ที่ได้ยินมาตามคำร่ำลือ เป็นนักล่าสัตว์มือฉกาจ พูดจาโผงผางและอารมณ์ร้อนซึ่งแตกต่างจากอุดม จุลเสวกผู้เป็นพี่ชาย มาถ่ายทอดลักษณะนิสัยเฉพาะตัวบางส่วนของอุดร จุลเสวก พร้อมกับเสริมสร้างบางส่วนจากจินตนาการผสมผสานให้แก่พรานชด
เพชรพระอุมา ความสำเร็จดังกล่าวนี้ส่วนหนึ่งมาจากความสามารถในการประพันธ์ของพนมเทียน ซึ่ง ว.วินิจฉัยกุล ได้เอ่ยถึงว่า "...พนมเทียนเป็นผู้พิถีพิถันทั้งในด้านรูปทรง สีสัน แสงและเงา ตลอดจนความเคลื่อนไหวที่แปรเปลี่ยนไม่หยุดนิ่ง มีแม้กระทั่งเสียง ด้วยการเลือกใช้ถ้อยคำอย่างวิจิตรบรรจง มีกลิ่นอายของวรรณคดีอยู่ในภาษาที่ใช้ เหมือนกับการแกะสลักลายซ้อนลงไปทีละชั้นจนเป็นหลายชั้นลึกละเอียด ไม่ใช่เพียงแต่ร่างคร่าว ๆ พอให้เป็นรูปขึ้นมาเท่านั้น..." หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ผู้กำกับภาพยนตร์ผู้มีชื่อเสียง ตรัสถึงนวนิยายชุดนี้ว่า "เพชรพระอุมาคือมหากาพย์แห่งวรรณกรรมที่ไม่มีหนังสือเรื่องไหนที่จะเทียบได้"
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา แงซาย เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียนทั้งหมด ไม่มีต้นแบบจำลองมาจากลักษณะเฉพาะตัวของผู้ใด ที่สามารถจำลองเอามาใส่ในตัวของแงซายได้ โดยที่พนมเทียนนั้นเลือกเอาลักษณะต้นแบบของแงซาย มาจากภาพปั้นของเทพบุตรของกรีกที่ชื่อนาซิสซัส แล้วสร้างสรรค์เสริมแต่งให้แงซายมีชีวิตโลดแล่นในเพชรพระอุมา ที่ถือว่าเป็นพระเอกอีกคนหนึ่งของนวนิยายเรื่องนี้ มีสติปัญญาไหวพริบปฏิภาณเป็นเลิศ เจ้าเล่ห์ ขี้เล่น อีกทั้งยังเป็นคู่อริและคู่ปรับ คู่รักคู่แค้นของรพินทร์ ไพรวัลย์
สางห่า สางห่า เป็นสัตว์ที่ชาวไทยที่ภาคอีสานมีความเชื่อว่ามีพิษร้ายแรง อาศัยอยู่ตามแอ่งน้ำหรือแอ่งน้ำในถ้ำ บ้างว่ามีพิษอยู่ที่เขี้ยว บ้างว่ามีพิษอยู่ที่เล็บ หรือมีพิษอยู่ที่หางที่ยาว จนเชื่อกันว่า หากใครถูกหางของสางห่าฟาดเข้าแล้วจะเกิดเป็นรอยแผลไหม้จนถึงแก่ความตายได้ หรือถูกหวาย หวายก็ไหม้ ขณะที่ทางแถบภาคกลางเชื่อว่า สางห่าเป็นงูขนาดเล็กชนิดหนึ่งที่มีขา อาศัยอยู่ตามยอดหญ้า พอหญ้าเหี่ยวเฉา ก็จะย้ายไปหาหญ้าใหม่ ขณะที่บางท้องที่เชื่อว่า สางห่าเป็นคางคกป่าชนิดหนึ่ง และมีเสียงร้องคล้ายเสียงสุนัขเห่า แต่ความจริงแล้ว สางห่าไม่มีพิษ และไม่มีภัยอะไรต่อมนุษย์เลย ซึ่งจากความเชื่อนี้ ทำให้สางห่าได้ถูกอ้างอิงถึงในวรรณกรรมเรื่อง "เพชรพระอุมา" ของพนมเทียน เป็นสัตว์ประหลาดหรือธิดาของพญานาค
เพชรพระอุมา เพชรพระอุมาใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี ซึ่งระยะเวลาที่ยาวนานนั้นมาจากการที่พนมเทียนเป็นนักเขียนอาชีพ และยึดถือเอาสิ่งสำคัญที่สุดของงานเขียนก็คือผู้อ่าน โดยตราบใดที่งานเขียนของตนเองยังคงได้รับความนิยมและมีผู้สนใจติดตามอ่าน ตราบนั้นความสุขใจในการเขียนก็เป็นสิ่งที่มีความสุขมากที่สุดของพนมเทียน ทำให้เนื้อเรื่องของเพชรพระอุมาถูกสร้างสรรค์และเขียนแต่งขึ้นตามจินตนาการ ร่วมกับประสบการณ์ในการเดินป่าอย่างละเอียดลออ จนกระทั่งมีความยาวมากทั้งภาคแรกและภาคสมบูรณ์ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้อ่านได้รับรู้ถึงเหตุการณ์และเรื่องราวต่าง ๆ สามารถจินตนาการตามตัวอักษรและสร้างอารมณ์ร่วมในการติดตามเนื้อเรื่องและการดำเนินเรื่องของตัวละครต่าง ๆ ได้
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อุดม จุลเสวก พนมเทียนสร้างหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ ให้มีลักษณะนิสัยรักและชอบในการเดินป่า แต่ไม่ชอบการล่าสัตว์ เป็นการเดินป่าแบบหาความสุขให้แก่ตนเองกับเพื่อนฝูง มากกว่าเข้าป่าเพื่อล่าสัตว์เพียงอย่างเดียว โดยการจำลองเอาลักษณะนิสัยใจคอมาจากเพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน ซึ่งเป็นอดีตนายด่านศุลกากรมาใส่ไว้ในตัวของเชษฐามากกว่าครึ่ง และเสริมสร้างจากจินตราการให้เป็นพี่ชายที่มีความรักน้อง มองโลกในแง่ดี ยิ้มง่ายและเป็นกันเองกับทุกคนภายในคณะเดินทาง รวมทั้งความคิดความอ่านที่สุขุมรอบคอบ
อาวุธปืนในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้ผู้ที่ถือปืนลูกซองเป็นปืนประจำมือ คือพรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย พรานพื้นเมืองคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นปืนลูกซองเดี่ยวแบบหักลำนกนอด บรรจุกระสุนได้ครั้งละนัดและราคาถูก ส่วนมากพรานพื้นเมืองของรพินทร์ จะใช้ปืนลูกซองในการยิงสัตว์ปีกสำหรับเป็นอาหาร และใช้ยิงป้องกันตัวจากสัตว์ขนาดกลาง สำหรับลูกหาบที่ร่วมติดตามในการเดินทางจนถึงหมู่บ้านหนองน้ำแห้ง พนมเทียนกำหนดให้ถือปืนแก๊ปเป็นปืนประจำมือ ซึ่งเป็นปืนที่ทำขึ้นใช้งานเองจากท่อเหล็กและบรรจุดินปืนสำหรับยิง
อาวุธปืนในเพชรพระอุมา ภายหลังจากผ่านหุบเขานิลกาญจน์ ปืนไรเฟิล ซีแซด .30 - 06 ก็ได้ถูกเปลี่ยนมืออีกครั้ง โดยมีแงซายเป็นผู้ถือแทน และใช้ยิงเลียงผาภูเขาเพื่อนำมาเป็นยารักษาอาการเจ็บปวดด้วยโรครูมาตอยด์ของหม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ หรือแม้แต่ในการใช้ชีวิตประจำวัน รพินทร์ก็จะนำติดตัวไปด้วยเสมอ แต่ในเพชรพระอุมาภาคสมบูรณ์ พนมเทียนไม่ได้กำหนดให้ปืนไรเฟิล ซีแซด .30 - 06 ถูกนำไปใช้งานอีก นอกจากมีการกล่าวถึงปืนกระบอกนี้เพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่สำหรับปืนไรเฟิล มัลลิเคอร์ .30 - 06 ที่มีเชษฐาเป็นเจ้าของและปรากฏในเพชรพระอุมาภาคแรก พนมเทียนกำหนดให้เป็นปืนประจำมือของเชษฐาโดยจะนำติดตัวสำหรับล่าสัตว์ และใช้ยิงวัวแดงเมื่อคราวนั่งห้างส่องสัตว์ในตอนกลางคืน
การเดินป่าในเพชรพระอุมา น้ำเป็นสิ่งสำคัญและมีความจำเป็นต่อร่างกาย สำหรับการเดินทางรอนแรมภายในป่าน้ำถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ขาดไม่ได้ ซึ่งพนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของน้ำ และทักษะความรู้ความสามารถเกี่ยวกับการค้นหาแหล่งน้ำผ่านทางเพชรพระอุมาผ่านทางรพินทร์ ไพรวัลย์ ที่มีทักษะและความรู้เกี่ยวกับน้ำ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่พรานนำทางจะต้องเรียนรู้และจดจำ สำหรับแหล่งน้ำที่ปรากฏในเพชรพระอุมานั้น ส่วนใหญ่เป็นแหล่งน้ำที่มีตามธรรมชาติ เช่นน้ำพุ โดยที่พนมเทียนกำหนดให้รพินทร์แสดงความรู้ถึงแหล่งน้ำตามธรรมชาติ ที่สามารถนำมาใช้ดื่มกินได้แก่หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ และน้ำซึม ซึ่งมีเองตามธรรมชาติโดยไหลซึมออกจากซอกหิน หรือแหล่งน้ำตามธรรมชาติขนาดใหญ่เช่นน้ำตกที่สามารถใช้ดื่มกินและชำระร่างกายได้
เมืองไทย พี.เค.แสนชัยมวยไทยยิม เมืองไทยได้ปะทะกับแชมป์มวยไทยระดับแถวหน้าอย่างเพชรพนมรุ้ง เกียรติหมู่ 9, เสกสรร อ.ขวัญเมือง, แสงมณี ส.เทียนโพธิ์, โพธิ์แก้ว ฝนจางชลบุรี, เป็นเอก ศิษย์หนุ่มน้อย, ธนญชัย ท.แสงเทียนน้อย, ซุปเปอร์แบงค์ ม.รัตนบัณฑิต, แสน พรัญชัย และซุปเปอร์เล็ก เกียรติหมู่ 9
การเดินป่าในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาทักษะและการเรียนรู้เกี่ยวกับการแสวงหาพืชผักผลไม้สอดแทรกไว้ในเพชรพระอุมา ที่ถือเป็นสิ่งสำคัญในการเดินป่าเช่นเดียวกับแหล่งน้ำตามธรรมชาติ สำหรับผักและผลไม้นั้นเป็นอาหารที่มีความสำคัญในการดำรงชีพในป่า พนมเทียนจึงได้กำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย และตัวละครอื่น ๆ มีความจำเป็นที่จะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับผักและผลไม้ ว่าชนิดใดสามารถรับประทานได้ ชนิดใดเป็นพิษต่อร่างกาย เช่นกล้วยป่าที่มีร่องรอยการกัดแทะของสัตว์ขนาดเล็กเช่น กระรอก กระแต ค้างคาว สามารถนำมากินได้ หรือเป็นการอาศัยความคุ้นเคยในการกินอยู่ทั่วไป เช่นเผือก มัน มันมือเสือที่แงซายไปขุดหามาให้แก่หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ หรือการแยกแยะเห็ดชนิดต่าง ๆ เช่นเห็ดโคนที่ขึ้นตามโคนต้นไม้ที่สามารถรับประทานได้ หรือเห็ดเมาที่ทานแล้วจะมีพิษต่อร่างกาย ทำให้วิงเวียนศีรษะและมึนงง
เด็กเสเพล (2539) โดยภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างจากบทประพันธ์ของ พนมเทียน แต่ได้มีการดัดแปลงเนื้อหาให้ทันสมัย
มากขี้นโดยได้มีการเพิ่มเติมเรื่องยาเสพติดเข้ามา
กัลปังหา (นวนิยาย) กัลปังหา นวนิยายไทยจากปลายปากกาของ พนมเทียน หรือ ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ ศิลปินแห่งชาติซึ่งได้ถูกนำมาสร้างเป็นทั้งละครโทรทัศน์และภาพยนตร์หลายครั้ง
สกาวเดือน สกาวเดือน เป็นนวนิยายไทยแนวย้อนยุคอิงประวัติศาสตร์ ผลงานของฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ หรือพนมเทียน ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์
อาวุธปืนในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้กำหนดให้ปืนไรเฟิล .30 – 06 ปรากฏขึ้นทั้งสองภาค คือภาคแรกและภาคสมบูรณ์ สำหรับเพชรพระอุมาภาคแรกเป็นปืนไรเฟิล ซีแซด .30 – 06 ผู้ที่เป็นเจ้าของคือรพินทร์ ไพรวัลย์ และปืนไรเฟิล มัลลิเคอร์ .30 – 06 ผู้ที่เป็นเจ้าของคือพันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ สำหรับปืนไรเฟิล ซีแซด .30 - 06 ของรพินทร์ พนมเทียนกำหนดให้เป็นปืนประจำมือที่ใช้ตลอดระยะเวลา ในการเดินทางนำคณะนายจ้างออกติดตามค้นหาหม่อมราชวงศ์อนุชา วราฤทธิ์ หรือพรานชด โดยใช้ยิงเสือดำที่หลุดรอดจากกรงดักสัตว์ภายในสถานีกักสัตว์บริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ของนายอำพล และตลอดระยะการเดินทางจากหมู่บ้านหนองน้ำแห้งจนถึงหมู่บ้านหล่มช้าง และเมื่อเดินทางเข้าเขตนรกดำ ได้มีการเปลี่ยนแปลงผู้ถือปืนไรเฟิล ซีแซด .30 - 06 จากรพินทร์เป็นพรานเส่ยแทน
ราช เลอสรวง ต่อมาเขาได้เขียนภาพปกพ็อคเก็ตบุ๊คเรื่องเพชรพระอุมาให้พนมเทียน สลับกับสุรินทร์ ปิยานันท์นักวาดฝีมือดีอีกคนในขณะนั้น และได้วาดภาพปกอีกครั้งในจักรวาล รายสัปดาห์ ได้แต่ทำได้ไม่กี่เดือนก็ขอถอนตัว...
เด็กเสเพล เด็กเสเพล นวนิยายไทยอันโด่งดังของ พนมเทียน เคยถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์
ทั้งหมด 2 ครั้งโดยครั้งที่ 1 ออกฉายเมื่อปี 2503 นำแสดงโดย จิตกร สุนทรปักษิณ และครั้งที่ 2 เมื่อปี 2539 นำแสดงโดย วินรวีร์ ใหญ่เสมอ
คำนิยมเพชรพระอุมา คำนิยมเพชรพระอุมา เป็นการแสดงความคิดเห็นของผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิหลายท่าน ที่มีต่อนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจากสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรม ซึ่งการแสดงความนิยมต่อเพชรพระอุมานี้ เป็นการการันตีถึงผลงานการประพันธ์ของพนมเทียนและความเป็นสุดยอดของวรรณกรรมชิ้นเอกของเมืองไทย ซึ่งผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิที่ได้ให้เกียรติมาให้คำนิยมต่อเพชรพระอุมา มาจากหลายอาชีพและหน้าที่การงาน เช่น ฯพณฯ นายชวน หลีกภัย ฯพณฯ นายมีชัย ฤชุพันธุ์ นายเสนาะ เทียนทอง ดร.พิจิตต รัตตกุล
เล็บครุฑ (ภาพยนตร์) เล็บครุฑ สร้างจากอาชญนิยาย เรื่องดังของพนมเทียน เป็นภาพยนตร์แนวจารชนสืบสวนสอบสวนในยุคสงครามเย็น ตัวเอกเป็นนายตำรวจชื่อ "ชีพ ชูชัย" ที่ปลอมตัวเพื่อค้นหาความจริง ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสารเพลินจิตต์รายวัน
คำพิพากษา (ภาพยนตร์) คำพิพากษา สร้างจากอาชญนิยาย เรื่องดังของพนมเทียน เป็นภาพยนตร์แนวจารชนสืบสวนสอบสวนในยุคสงครามเย็น ตัวเอกเป็นนายตำรวจชื่อ "ชีพ ชูชัย" ที่ปลอมตัวเพื่อค้นหาความจริง ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสารเพลินจิตต์รายวัน
ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ (23 พฤศจิกายน 2474 - ) นักเขียนนวนิยายที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคนหนึ่งของไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2540 เป็นเจ้าของนามปากกา พนมเทียน ผู้แต่ง เพชรพระอุมา
ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ เกิดที่จังหวัดปัตตานี เป็นบุตรคนสุดท้องของขุนวิเศษสุวรรณภูมิ กับนางสะอาด รัตนกุล เริ่มเขียนนวนิยายเรื่องแรกตั้งแต่สมัยเรียนมัธยมที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย เรื่อง “เห่าดง” ลงในสมุดอ่านกันเล่น เมื่อ พ.ศ. 2484 นอกจากเขียนนวนิยายแล้ว ฉัตรชัยยังเป็นคอลัมนิสต์เขียนบทความเกี่ยวกับอาวุธปืน ในหนังสือพิมพ์และนิตยสารบางฉบับด้วย โดยใช้ชื่อจริง และนามปากกา "ก้อง สุรกานต์" เป็นชื่อที่มีความหมายถึงเปลวเทียนยามแสงโชนสว่างได้ที่ จะเห็นเปลวเทียนเรียวขึ้นจากปลายแท่งแล้วค่อยแผ่กว้างออกก่อนจะสอบปลายแหลมให้เรียวสะบัดความสว่างขึ้นอีกครั้ง โดยนามปากกานี้ใช้ครั้งแรกในการเขียนเรื่อง จุฬาตรีคูณ
การเดินป่าในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย พรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย มีทักษะและประสบการณ์ในการเป็นพรานนำทางและพรานล่าสัตว์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงลักษณะของความสำคัญในการดำรงชีพในป่า ได้แก่
การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย พรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย มีทักษะและประสบการณ์ในการเป็นพรานนำทางและพรานล่าสัตว์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงลักษณะของความสำคัญในการดำรงชีพในป่า
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา อิสซาเบลเป็นพูดจาโผงผางตรงไปตรงมา สอดรู้สอดเห็นในทุก ๆ เรื่อง นิสัยเปิดเผยและร่าเริงสนุกสนาน ซึ่งมีส่วนละม้ายคล้ายคลึงกับอิสซาเบลในเพชรพระอุมาเกือบทั้งหมด และพนมเทียนได้เสริมสร้างลักษณะเฉพาะบางส่วนและฝีมือในการยิงปืนให้แก่อิสซาเบล มูร์
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา ลักษณะนิสัยของดารินมาจากสุภาพสตรีหลาย ๆ คนด้วยกัน ที่มีความรู้ความสามารถในด้านต่าง ๆ นำมาผสมผสานรวมกันไว้ในตัวของหม่อมราชวงศ์สาว ทำให้ดารินกลายเป็นตัวละครที่ไม่มีตัวตนอยู่จริงเช่นรพินทร์ ไพรวัลย์ แต่เป็นตัวละครที่มาจากความฝันของพนมเทียน
เหวิน เทียนเสียง 人生自古谁无死 แต่โบราณมาใครเล่าอยู่ค้ำฟ้า
เพชรพระอุมา คำนิยมของ "เพชรพระอุมา" ในแต่ละเล่มและแต่ละตอน จึงเป็นการรับรองถึงความเป็นนวนิยายที่มีความบันเทิง ตื่นเต้นเร้าใจและการผจญภัยตามแต่จินตนาการของพนมเทียน ที่นอกจากสามารถทำให้นักอ่านได้สนุกสนานไปกับเนื้อเรื่องที่ชวนติดตามและลุ้นระทึกแล้ว ยังได้รับความรู้ในด้านต่าง ๆ เกี่ยวกับการเดินป่า การล่าสัตว์ รวมทั้งอาวุธปืนอีกด้วย
ประวัติศาสตร์ยุคแรกของกัมพูชา บรรดาเสด็จที่เสวยราชย์ต่อจากเทียนชูฉานตาน มีเสด็จองค์หนึ่งชื่อเคียวเฉนยู (โกณฑัญญะ) เป็นพราหมณ์มีชาติกำเนิดในอินเดีย ได้รับบัญชาจากเสียงลึกลับให้ไปเสวยราชย์ที่อาณาจักรพนม สร้างความยินดีให้ตัวเองนัก เมื่อเดินทางไปถึงปานปานทางทิศใต้ ผู้คนในอาณาจักรพนมที่ได้ยินเรื่องราวต่างออกมาต้อนรับแล้วยกให้ขึ้นครองราชย์ เสด็จองค์นี้ได้ตรากฎหมายตามแบบอินเดีย และบรรดาเสด็จที่เสวยราชย์ต่อมามีเสด็จชื่อเฉลีโดปาเมา (ศรีอินทรวรมัน) ซึ่งได้ส่งสารและเครื่องบรรณาการไปถวายพระเจ้ากรุงจีนหลายครั้ง คือเมื่อ ค.ศ. ๔๓๔ - ๔๓๕ และ ๔๓๘ เพื่อรักษาไมตรีกับจีน ใน ค.ศ. ๔๓๑ - ๔๓๒ ได้ทะเลาะกับพวกจามปาเพื่อแย่งชิงเขตตงกึงของประเทศจีน
ประสิทธิ์ ศิริบรรเทิง เมื่อความนิยมสร้างละครเวทีลดลง ประสิทธิ์จึงหันไปทำนิตยสารสกุลไทย และได้รับชักชวนจากสุพรรณ พราหมณ์พันธุ์ ให้มาช่วยเขียนบทภาพยนตร์เรื่องเล็บครุฑ ซึ่งมาจากบทประพันธ์ของพนมเทียน ให้กับบริษัทภาพยนตร์สหนาวีไทย ภาพยนตร์ประสบความสำเร็จอย่างสูง ทำให้ประสิทธิ์มีผลงานเขียนบทภาพยนตร์ต่อมาอีกหลายสิบเรื่อง
เพชรพระอุมา โดยเนื้อเรื่องต่าง ๆ ของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนได้นำเค้าโครงเรื่องมาจาก คิง โซโลมอน'ส มายน์ส " (King Solomon's Mines) " หรือ สมบัติพระศุลี นวนิยายของเซอร์เฮนรี่ ไรเดอร์ แฮกการ์ด" (H. Rider Haggard) " ที่ผจญภัยในความลี้ลับของป่าดงดิบภายในทวีปแอฟริกา
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา ตัวละครในภาคแรกและภาคสมบูรณ์ ต่างมีต้นแบบที่พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยเฉพาะตัว อากัปกิริยา กิริยามารยาทมาจากบุคคลต่าง ๆ ที่มีตัวตนอยู่จริง ทั้งที่เป็นเพื่อนสนิท พรานคู่ใจหรือแม้แต่คนรู้จัก นำมาถ่ายทอดให้แก่ตัวละครในแต่ละภาคและสร้างฝันจากจินตนาการของตนเองอีกส่วนหนึ่ง ได้แก่
การเดินป่าในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำความรู้ ในการเดินทางที่ต้องพึ่งพาอาศัยอุปกรณ์ในการเดินป่าจากทักษะและประสบการณ์ของตนเอง ที่จะต้องคำนึงถึงอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่มีความจำเป็นและเหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศและภูมิอากาศ เช่น ชุดเดินป่า ไฟฉาย ยาฆ่าแมลง ฯลฯ สอดแทรกไว้ตลอดระยะเวลาการเดินทาง ได้แก่
เพชรพระอุมา คุณสรกานต์ ศรีตองอ่อน สามารถตอบคำถามได้อย่างถูกต้องคือ "วันจันทร์ ที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2519" และได้รับตำแหน่งสุดยอดแฟนพันธุ์แท้เพชรพระอุมาพร้อมทั้งของรางวัลคือหนังสือพร้อมตู้หนังสือที่ทางสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรมจัดทำขึ้นเป็นพิเศษ พร้อมลายเซ็นคุณพนมเทียนทุกเล่ม, แผ่นทองคำแท้จารึกไว้เป็นหลักฐาน
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พนมเทียนจำลองคุณสมบัติและลักษณะเฉพาะบางส่วนของมาเรีย เดอครูซ มาถ่ายทอดให้แก่มาเรีย ฮอฟมัน เพียงแค่ครึ่งหนึ่งเท่านั้น และเสริมสร้างจากจินตนาการเพื่อให้มาเรีย ฮอฟมัน ในเพชรพระอุมา มีลักษณะเฉพาะตัวที่มีฝีมือในการยิงปืน เปี่ยมเสน่ห์และมีความทรหดอดทนไม่แพ้ผู้ชาย
วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร โบราณวัตถุรอบๆ องค์พระธาตุพนมเป็นของที่มีมาแต่ครั้งสมัยศรีโคตบูรถึงล้านช้างและสมัยอยุธยา โดยเฉพาะสมัยศรีโคตบูรนั้นได้แก่ หลักศิลาและเสมาหินซึ่งปักอยู่ตามทิศต่างๆ ที่เรียกกันว่า เสาอิทขีลซึ่งจะมีสัตว์ชื่อ อัสมุขี อัสมุขี แปลว่า อัสส = ยักษ์ มุข = หน้า สัตว์ที่รูปร่างเป็นม้ามีหน้าเป็นยักษ์
อาจหมายถึงผู้ที่เกิดในพื้นที่จังหวัดนครพนมหรือมีภูมิลำเนาในจังหวัดนครพนม
หรือว่ากันว่าถ้าใครได้มานมัสการพระธาตุครบ 7 ครั้ง 
จะถือว่าเป็น “ลูกพระธาตุ”
เทียนชัย สมยาประเสริฐ ต่อมามีโอกาสรับเชิญมาร้องกับวงรวมดาวกระจาย ได้พบกับผ่องศรี วรนุช จนใช้ชีวิตร่วมกันและตั้งวงดนตรีจริงจังเป็นเรื่องเป็นราวชื่อวงดนตรีเทียนชัย สมยาประเสริฐ ผลงานด้านดนตรีไม่น้อยหน้าวงอื่น ถือเป็น 1 ในวงที่แฟนเพลงนิยมชมชอบ มีนักร้องที่เป็นที่นิยมมากมายไม่ว่าจะเป็น ผ่องศรี วรนุช (แยกตัวมาจากสุรพล) ชัยชนะ บุญนะโชติ ชัยณรงค์ บุญนะโชติ เมืองแมน สมยาประเสริฐ เมืองทอง สมยาประเสริฐ  กิ่งแก้ว ศรีสาคร กิ่ง บางระกำ เพชร พนมรุ้ง (จากวงพยงค์ มุกดา) มานพ แก้วมณี (ลูกศิษย์ ก.แก้วประเสริฐ) ธานี ศรีอุทัย สุริยา ฟ้าประทุม และ พจน์ พนาวัน (เคยอยู่ในคณะพยงค์ มุกดา) เป็นต้น
อาวุธปืนในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้ด็อกเตอร์สเตเกล ฮอฟมัน เป็นเจ้าของปืนสั้นโคลท์ ซิงเกิลแอ๊คชั่น อาร์มี .45 ลอง โคลท์ และต่อมาหลังจากที่ด็อกเตอร์สเตเกล ฮอฟมัน เสียชีวิตลงโดยถูกสางเขียวฆ่าตาย ปืนสั้นกระบอกนี้ก็ตกมาเป็นของมาเรีย ฮอฟมัน และกลายเป็นปืนสั้นประจำตัวแทน
ไชยา สุริยัน ไชยา สุริยัน เป็นบุตรชายของหม่อมราชวงศ์เจริญ จรูญโรจน์ และคุณระเบียบ จรูญโรจน์ ณ อยุธยา มีพี่สาว 1 คน คือ หม่อมหลวงบุญสนอง จรูญโรจน์ เข้าสู่วงการโดยการชักนำของสุรพงศ์ โปร่งมณี และศิริ ศิริจินดา แสดงภาพยนตร์เรื่องแรกคือ "เห่าดง" บทประพันธ์เรื่องแรกของพนมเทียนคู่กับอมรา อัศวนนท์ เมื่อ พ.ศ. 2500
เห่าดง เห่าดง เป็นภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2501 สร้างจากบทประพันธ์ชิ้นแรกของฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ หรือ พนมเทียน ที่แต่งขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2484 สมัยยังเป็นนักเรียนมัธยมอยู่ที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย เป็นนิยายเชิงอาชญากรรม ที่มีตัวเอกสวมหน้ากาก เนื้อเรื่องเกี่ยวกับการผจญภัยตามจินตนาการแบบเด็กๆ ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือ "เพลินจิตต์" รายวัน เมื่อ พ.ศ. 2490
จุฬาตรีคูณ (นวนิยาย) จุฬาตรีคูณ เป็นนวนิยายของพนมเทียน (ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ) ประพันธ์เสร็จในปี พ.ศ. 2491 แต่ไม่ได้รับการตีพิมพ์เนื่องจากสำนักพิมพ์ปฏิเสธ ซึ่งต่อมาวงดนตรีสุนทราภรณ์นำมาทำเป็นละครประกอบเพลง โดยมีครูเอื้อ สุนทรสนาน และครูแก้ว อัจฉริยะกุล ประพันธ์เพลงประกอบ จนทำให้ได้ตีพิมพ์และได้รับความนิยมมากมาจนถึงปัจจุบัน
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา พรานจัน เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ มาก พนมเทียนได้จำลองเอาลักษณะนิสัยของพรานจันมาจากพรานเดินป่าที่อาศัยอยู่ในเขาเขียว จังหวัดกาญจนบุรี ในแถบบริเวณหลังน้ำตกเอราวัณ คนละแถบกับบุญคำ ลักษณะรูปร่างเล็กแต่หนุ่มกว่าบุญคำ และได้นำมาให้ร่วมเป็นหนึ่งในพรานคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา จอห์น แบล็คบีร์ เป็นคนอารมณ์ร้อนเป็นเป็นเสือปืนเร็ว มักจะชักปืนขึ้นมายิงก่อนยามเกิดเหตุการณ์เฉพาะหน้า เข้มแข็ง อดทน รักเพื่อนพ้องและไม่ทอดทิ้งกันยามเกิดเหตุร้าย พนมเทียนจึงนำลักษณะเฉพาะของจอห์น แบล็คบีร์ มาถ่ายทอดแก่พันเอกลาร์รี่ คีธ และเสริมสร้างจากจินตนาการเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
วัดสนามใน ลักษณะพื้นที่วัด มีเนื้อที่กว้าง 80 เมตร ลึก 160 เมตร ติดทางรถไฟ แบ่งออกเป็น 3 เขต ดังนี้วัดนี้ไม่ปรากฏที่มาว่าใครเป็นผู้สร้าง และสร้างเมื่อใด เป็นวัดรกร้าง ไม่มีพระสงฆ์ หรือเณรจำพรรษามาเป็นเวลานาน จนกระทั่งปี พ.ศ. 2519 นายวิโรจน์ ศิริอัฐิ และมหาสุขสันต์ ได้เข้ามาแนะนำวัดนี้แก่หลวงพ่อเทียน จิตตสุโภ ซึ่งในขณะนั้นได้จำพรรษาอยู่ที่วัดชลประทานรังสฤษฎ์และกำลังหาสถานที่เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติกรรมฐานแก่ญาติโยม โดยไม่เน้นการก่อสร้างวัตถุดังเช่นวัดอื่นๆ เมื่อหลวงพ่อเทียนมาดูที่วัดนี้ พบว่ามีเพียงร่องรอยของโบสถ์เก่า เจดีย์เก่า ซากอิฐกระจัดกระจายอยู่พอให้เห็นว่าเคยเป็นวัดมาก่อน มีที่ดินเหลืออยู่เฉพาะบริเวณโบสถ์และเจดีย์ นอกนั้นได้ถูกชาวบ้านยึดไปทำกิน
หลวงพ่อเทียนพอใจในสถานที่นี้ จึงตัดสินใจที่จะบูรณะให้เป็นวัดโดยสมบูรณ์อีกครั้งหนึ่ง
องค์บาก 3 หลังจากพ่ายแพ้แก่ "ภูติสางกา" (ชูพงษ์ ช่างปรุง) ทุกศาสตร์ยุทธที่ถูกบ่มเพาะฝึกฝนมาทั้งชีวิตของ "เทียน" (ทัชชกร ยีรัมย์) ล้วนถูกทำลายย่อยยับจนหมดสิ้น ดั่งคำทำนายเมื่อครั้งถือกำเนิด ยามใดจับต้องศาสตรา ชีวิตจักมืดมน ต้องทนทุกข์แสนสาหัส บัดนี้ร่างที่ไร้ชีวิตของบุรุษนักสู้ได้ถูกลำเลียง ขนย้ายส่งต่อไปยังหมู่บ้านอโรคยา ที่ในอดีต "เทียน" และ "พิม" (พริมรตา เดชอุดม) เคยใช้ชีวิตเติบโตในวัยเด็ก โดยมีเหล่าผู้คนในหมู่บ้าน หรือกระทั่งคนบ้า ที่ไม่เคยมีพิษมีภัยกับใครอย่าง "ไอ้เหม็น" (หม่ำ จ๊กมก) ก็ต่างมาร่วมกันหลอมจิตศรัทธา ช่วยกันหล่อพระพุทธรูปอันศักดิ์สิทธิ์ขึ้น เพื่อส่งจิตระลึกให้ "เทียน" ฟื้นคืนสติกลับมามีชีวิตอีกครั้ง
การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการ ทักษะรวมทั้งศิลปะในการล่าสัตว์ของพรานจัน พรานบุญคำ รวมทั้งรพินทร์ ไพรวัลย์ ที่เต็มไปด้วยการหลอกล่อและชั้นเชิงระหว่างมนุษย์และสัตว์ วิธีการล่าสัตว์ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการล่าสัตว์ ที่ประกอบไปด้วยวิธีการปฏิบัติ ขนบประเพณีต่าง ๆ ในการเข้าป่า วิธีการล่าสัตว์ในนวนิยายเพชรพระอุมา มีดังนี้
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา คริสตินา กรูบิล เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน ซึ่งเก็บเอาลักษณะนิสัยเฉพาะ อากัปกิริยา การพูดจารวมทั้งอารมณ์ของผู้หญิง จากเพื่อนสุภาพสตรีต่างชาติหลาย ๆ คน นำมาสร้างเป็นเป็นตัวละครหญิงคนสำคัญในภาคสมบูรณ์ ที่มีบทบาทไม่แพ้ดาริน
เครื่องโต๊ะ มีการเล่นโต๊ะอีกประเภทหนึ่ง คือการตั้งโต๊ะจั๊บฉ้าย คือการตั้งเครื่องโต๊ะแบบที่ชิ้นแต่ละชิ้นลายจะต้องไม่ซ้ำกัน ที่สามารถซ้ำกันได้คือเชิงเทียน ไม่ค่อยมีใครตั้งเพราะหาของไม่ซ้ำลายยากมาก
การเดินป่าในเพชรพระอุมา สภาพภูมิประเทศของการเดินทางในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้จำลองมาจากลักษณะการเดินทางที่ต้องรอนแรมภายในป่า เต็มไปด้วยความยากลำบากและอันตรายในหลาย ๆ ด้าน เช่นเส้นทางในการเดินทางที่เต็มไปด้วยความคดเคี้ยวของโขดหินและหน้าผา สภาพของป่าดงดิบที่เต็มไปด้วยสัตว์ป่าดุร้าย ซึ่งในการเดินทางในป่า สภาพภูมิประเทศเป็นสิ่งสำคัญที่พรานป่าผู้นำทางและพรานพื้นเมือง จะต้องอาศัยทักษะและประสบการณ์ของตนเอง ร่วมกับความชำนาญในเส้นทางที่เดินทาง
การแกะรอยในเพชรพระอุมา การแกะรอยปัสสาวะของสัตว์ เป็นการแกะรอยในการออกติดตามสัตว์ที่อพยพย้ายถิ่นฐาน ซึ่งจะทิ้งหลักฐานในการเดินทางให้พรานป่าได้ใช้ในการแกะรอยจำนวนมาก เช่นรอยเท้าในการเดินทาง รอยถูไถกับต้นไม้ รอยการนอนแช่ในโตรกหรือแอ่งน้ำ รวมทั้งรอยปัสสาวะอีกด้วย ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้การตามรอยปัสสาวะของฝูงกระทิงที่ล่วงหน้าไปก่อนคณะเดินทางและพบเห็นเป็นคนแรกคือพรานจัน ซึ่งพบร่องรอยของปัสสวาะของฝูงกระทิงที่จอมปลวก
การแกะรอยในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาทักษะความรู้ในการสังเกตรอยหยดเลือดและการคาดคะเนของบาดแผล สอดแทรกในเพชรพระอุมาผ่านทางพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย ที่มองเห็นหยดเลือดของไอ้แหว่ง ช้างใหญ่เกเรที่ถูกกระสุนปืนผ่านผ่านเข้ากลางลำตัวแล้วทะลุเลยออกไป ถึงแม้กระสุนจะไม่ฝังใน แต่เลือดของไอ้แหว่งกลับหยดเป็นทางจำนวนมาก ทำให้ไชยยันต์สามารถคาดคะเนได้ถึงการจบชีวิตของไอ้แหว่งในอีกไม่นาน
ละอองดาว (นวนิยาย) ละอองดาว เป็นนวนิยายประพันธ์โดย พนมเทียน เป็นเรื่องราวของ "ละอองดาว เบ็ญจรงค์" เป็นลูกกำพร้าทั้งพ่อและแม่ ที่ดร.ไกร เบ็ญจรงค์ เอามาเลี้ยงไว้ตั้งแต่อายุเพียง 6-7 เดือน หากเมื่อสิ้น ดร.ไกร เขาก็ยังได้ผูกมัดเธอไว้ด้วยเงื่อนไขในพินัยกรรมให้กรกฎ เบ็ญจรงค์ บุตรชายแต่งงานกับละอองดาว น้องเลี้ยง สุดท้ายทั้งสองก็ทำตามความประสงค์ของผู้บิดา แม้ว่าละอองดาวจะต้องไปขัดขวางการอุปสมบท
การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการ ทักษะรวมทั้งศิลปะในการล่าสัตว์ของพรานพื้นเมือง ได้แก่พรานจัน พรานบุญคำ พรานเกิด พรานเส่ย รวมทั้งรพินทร์ ไพรวัลย์ ที่เต็มไปด้วยการหลอกล่อและชั้นเชิงระหว่างมนุษย์และสัตว์ วิธีการล่าสัตว์ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการล่าสัตว์ ที่ประกอบไปด้วยวิธีการปฏิบัติ ขนบประเพณีต่าง ๆ ในการเข้าป่า วิธีการล่าสัตว์ในนวนิยายเพชรพระอุมา
ลือชัย นฤนาท มีผลงานที่เป็นที่รู้จักกันดี จากบท ชีพ ชูชัย ในภาพยนตร์สืบสวนแนวเจมส์ บอนด์ เรื่อง "เล็บครุฑ" สร้างจากผลงานประพันธ์ของ พนมเทียน กำกับโดย สุพรรณ พราหมณ์พันธุ์ คู่กับ อมรา อัศวนนท์ และมีผลงานตามมาอีกหลายเรื่องเช่น มังกรแดง คู่กับนางเอกคนเดียวกัน, การะเกด กับ สองฝั่งฟ้า คู่กับ พิศมัย วิไลศักดิ์ และ ชนะ ศรีอุบล รวมทั้ง "พรายดำ" คู่กับเพชรา เชาวราษฎร์ และมีนางงามจักรวาลของไทย อาภัสรา หงสกุล ร่วมแสดง
การเดินป่าในเพชรพระอุมา นักเดินป่าจะต้องรู้จักแหล่งอาศัยของสัตว์ รวมทั้งแหล่งอาหารที่ใช้สำหรับดำรงชีพเป็นอย่างดีเพื่อการดำรงชีวิตของตนเองให้รอดตลอดระยะเวลาของการเดินทาง ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดรพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นพรานนำทางที่รู้จักเส้นทางการเดินทางภายในป่าเป็นอย่างดี สามามารถนำทางในการเดินทางแก่คณะนายจ้างได้เป็นอย่างดี โดยไม่นำพาคณะนายจ้างหลงทางภายในป่าหรือออกนอกเส้นทางการเดินทาง
การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาทักษะและวิชาความรู้ในการทำห้าง การเลือกต้นไม้สำหรับทำห้างและการนั่งห้างส่องสัตว์ในตอนกลางคืน การเลือกใช้อาวุธปืนสำหรับดักซุ่มยิงสัตว์ สอดแทรกในเพชรพระอุมาโดยกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ ผู้เป็นพรานนำทาง อธิบายถึงหลักการของการนั่งห้างในป่าเพื่อดักซุ่มส่องยิงสัตว์ป่าให้พันตรีไชยันต์ อนันตรัยได้รับทราบ
การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาสิ่งสำคัญที่พรานป่าหรือนักเดินทาง ต้องพึงระลึกไว้เสมอถึงหลักในการยิงสัตว์ป่าคือ พยายามยิงให้ถูกจุดสำคัญซึ่งเป็นจุดอ่อน เช่น หัวใจ คอ กระดูกสันหลัง หัว กระดูกคอ ปอด เป็นต้น เพื่อที่จะเป็นการทำอันตรายถึงชีวิตสัตว์ป่าได้ในทันที การเหนี่ยวไกปืนยิงสวนออกไปโดยไม่คำนึงถึงจุดสำคัญ เป็นการสร้างความลำบากให้แก่สัตว์ นอกจากจะเป็นการสร้างบาดแผลและความเจ็บปวด ซึ่งเป็นการทรมานสัตว์แล้ว ยังเป็นการสิ่นเปลืองกระสุนปืนโดยใช่เหตุ
เคเซราเซรา (วอตเอเวอร์วิลบีวิลบี) เพลงนี้ได้รับรางวัลออสการ์ สาขาเพลงนำภาพยนตร์ยอดเยี่ยม ในปี พ.ศ. 2499 และมีการขับร้องใหม่และอ้างอิงหลายครั้ง เช่น พนมเทียนได้ใช้เนื้อเพลงนี้ใน เพชรพระอุมา ตอน จอมผีดิบมันตรัย ตอนที่ไชยยันต์และมาเรียเข้าไปในถ้ำ และในปี พ.ศ. 2552 เพลงนี้ก็ใช้มาขับร้องอีกครั้งในโฆษณาทางโทรทัศน์ของไทยประกันชีวิต ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2552
เพชรพระอุมา พนมเทียนนำเอาความรู้ความชำนาญในการเดินป่า การดำรงชีวิตและการล่าสัตว์จากประสบการณ์จริงของตนเอง มาเป็นพื้นฐานในการเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา โดยเค้าโครงเรื่องและส่วนประกอบต่าง ๆ ได้นำมาจากเรื่องเล่าขานและสิ่งที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากนักท่องไพรรุ่นอาวุโส หรือเรื่องเล่ารอบกองไฟของพรานพื้นเมืองต่าง ๆ ยามพักผ่อนภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจในการล่าสัตว์และเล่าเรื่องราวต่าง ๆ แลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน
การแกะรอยในเพชรพระอุมา การแกะรอยเท้า รอยนอน ฟองน้ำลาย เป็นการแกะร่องรอยของสัตว์ที่พรานป่าส่วนใหญ่ นิยมใช้เพื่อติดตามล่าสัตว์ป่าที่ต้องการ เป็นการแกะรอยติดตามพฤติกรรมของสัตว์ หรือเป็นการแกะร่องรอยของสัตว์ที่ได้ทิ้งเอาไว้ ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาการแกะรอยเท้า รอยนอนและฟองน้ำลายของสัตว์ สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นพรานมืออาชีพของรพินทร์ ไพรวัลย์ เมื่อมองเห็นร่องรอยของสัตว์ ก็สามารถบอกกล่าวแก่คณะนายจ้างให้ทราบถึงร่องรอยของกระทิงที่ทิ้งเอาไว้
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา บุญคำ ซึ่งเป็นต้นแบบของพรานบุญคำนั้น พนมเทียนถอดอากัปกริยา รูปร่างหน้าตาและลักษณะนิสัย ออกมาเป็นตัวละครในเพชรพระอุมาทุกกระเบียดนิ้ว เช่นรูปร่างที่ผอม เกร็ง ร่างเล็ก ๆ ตัวโค้ง ๆ งอ ๆ แต่ปราดเปรียวคล่องแคล่วว่องไว มีอารมณ์ขันและทะลึ่ง ชอบพูดจาสองแง่สองมุมอยู่เสมอ เก่งทางด้านเวทมนตร์คาถาและไสยศาสตร์ โดยที่ไม่ต้องเสริมสร้างจากจินตาการของตนเองแม้แต่น้อย
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา รพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ฉัตร พงษ์สุชาติ หรือเรียกชื่อง่าย ๆ ว่าเชิด วรชาติ พนมเทียนสร้างพรานป่าผู้มีความชำนาญในการเดินป่าที่มีฝีมือในการยิงปืนที่เฉียบขาด มีจิตใจที่เต็มเปี่ยมไปด้วยคุณธรรมและโอบอ้อมอารี โดยการจำลองและนำเอาลักษณะนิสัยทั้งหมดของเพื่อนรุ่นพี่คนหนึ่งมาถ่ายทอดลงในตัวละครหลักของเพชรพระอุมา
เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา เป็นเส้นทางการเดินทางของตัวละครภายในเพชรพระอุมาที่เกิดจากจินตนาการของพนมเทียน ในการกำหนดเส้นทางการเดินทางของตัวละครในภาคแรกและภาคสมบูรณ์ โดยที่มีจุดเริ่มต้นจากหมู่บ้านหนองน้ำแห้งของรพินทร์ ไพรวัลย์ หมู่บ้านหล่มช้างจนถึงเมืองมรกตนครในภาคแรก และจากหมู่บ้านหนองน้ำแห้ง อาณาจักรนิทรานครจนถึงเมืองมรกตนครในภาคสมบูรณ์
พรายพิฆาต พรายพิฆาต 
ดัดแปลงโดยมาจาก นักสู้มหากาฬ บทประพันธ์ พนมเทียน บทโทรทัศน์ ผลิตโดย บริษัท ป๊าสั่งย่าสอน จำกัด กำกับการแสดงโดย รฤกฤกษ์ กัลย์จาฤก นำแสดงโดย กิตตน์ก้อง ขำกฤษ,อัญรินทร์ ธีราธนันพัฒน์,ชนะพล สัตยา,พัชร์สิตา อธิอนันตศักดิ์,ณัฐวัฒน์ เปล่งศิริวัธน์,ปิติพน พรตรีสัตย์,สิรินทร์ ก่อเกียรติ,ริญญารัตน์ วัชรโรจน์สิริ,สยามรัฐ บัวเจริญ,นวพล ภูวดล และร่วมด้วยนักแสดงสมทบอีกมากมาย ออกอากาศสถานี ช่อง 7 เอชดี ขณะนี้อยู่ในช่วงการถ่ายทำละคร
การเดินป่าในเพชรพระอุมา เนื้อสัตว์เมื่อล่าได้ จะต้องมีการรู้จักเก็บถนอมรักษาเอาไว้ เพื่อให้ได้มีไว้ใช้รับประทานในการเดินทาง ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำความรู้ในการถนอมอาหารมาสอดแทรกเป็นเกร็ดความรู้ เช่นเนื้อสัตว์ที่ล่ามาได้เช่นเนื้อกวางหรือ กระทิง เมื่อเหลือเนื้อจากการนำไปปรุงอาหารสำหรับรับประทานในแต่ละมื้อ แงซายก็จะเอาเม็ดเกลือมาคลุกเคล้า ให้ความเค็มของเกลือละลายซึมลงไปในเนื้อและย่างรมไฟเก็บไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้เนื้อนั้นเน่าและเก็บไว้เป็นเสบียงกรังในการเดินทาง
การแกะรอยในเพชรพระอุมา การแกะรอยเท้านั้น นอกจากจะใช้แกะรอยเท้าสัตว์แล้วยังสามารถนำมาใช้ในการแกะรอยเท้าของมนุษย์ได้อีกด้วย พรานป่าจะใช้วิธีการสังเกตรอยเท้าของมนุษย์ที่ปรากฏตามพื้นดิน แอ่งน้ำและในโคลนตม เพื่อเป็นร่องรอยสำคัญในการออกติดตามค้นหา ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้กำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แนะนำให้หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ แกะรอยเท้าของแงซายที่ทิ้งร่องรอยเอาไว้ภายหลังจากออกติดตามรอยกระทิง ซึ่งสามารถสังเกตเห็นได้อย่างชัดเจน และยังเป็นการกำหนดทิศทางการเดินของสัตว์ในการแกะรอยได้อีกด้วย
ตำรวจตระเวนชายแดน ตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) (Border Patrol Police) เป็น ตำรวจผู้ปฏิบัติหน้าที่เพื่อเป็นกำลังเสริม แทนการใช้กำลังทหาร ในรักษาความสงบตามแนวตะเข็บชายแดน อันเนื่องจากสนธิสัญญากรุงเจนีวาระหว่างไทยกับฝรั่งเศสกำหนดห้ามไม่ให้มีกำลังทหารในระยะ 25 กิโลเมตรจากแนวชายแดนตะวันวี่ จุดประสงค์หลักในการจัดตั้ง ตชด.ในช่วงแรกคือป้องกันกองกำลังคอมมิวนิสต์ที่เข้ามารุกรานในประเทศ
นเรศวร 261 กรมตำรวจ จึงได้พิจารณาหน่วยงานที่มีขีดความสามารถสูง และมีอาวุธยุทโธปรณ์เพียงพอ จึงได้พิจารณาสั่งการให้ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน รวบรวมข้าราชการตำรวจที่สมัครใจเข้ารับการฝึกฝนเพื่อเป็นบุคลากรของหน่วยปฏิบัติการพิเศษที่จะตั้งขึ้นนี้ โดยอาศัยครูฝึกของกองกำกับการสนับสนุนทางอากาศ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน เป็นหลักในการดำเนินการฝึก และเริ่มการฝึกโดยใช้พื้นที่ของ กองกำกับการสนับสนุนทางอากาศ (ค่ายนเรศวร) อ.ชะอำ จว.เพชรบุรี และเริ่มการฝึกครั้งแรกเมื่อ 19 ก.ย. 2526 จนได้รับคำสั่งอนุมัติให้จัดตั้งหน่วยใน วันที่ 18 ธ.ค. 2527 เป็นหน่วยงานพิเศษในสังกัดกองกำกับการสนับสนุนทางอากาศตำรวจตระเวนชายแดน ต่อมาปลายปี 2529 ตามพระราช
กฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 14 หน่วยปฏิบัติการพิเศษนเรศวร 261 ได้รับการบรรจุเข้าเป็นส่วนราชการระดับ กองร้อย ในอัตราการจัดของกองกำกับการสนับสนุนทางอากาศตำรวจตระเวนชายแดน คือ กองร้อยที่ 4 กองกำกับการสนับสนุนทางอากาศ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน ต่อมาในปี 2548 ได้มี พ.ร.ฎ.แบ่งส่วนราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ได้ยกฐานะขึ้นเป็นหน่วยระดับ " กองกำกับการ " คือ " กองกำกับการ 3 กองบังคับการสนับสนุนทางอากาศ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน " มาจนปัจจุบัน
ตำรวจตระเวนชายแดน ตำรวจตระเวนชายแดนได้รับพระราชทานธงชัยประจำหน่วยตำรวจจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมกับหน่วยอื่นของตำรวจอีก 5 หน่วย เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2495 ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินในการพระราชพิธีตรึงหมุดธงชัยเฉลิมพลประจำกองตำรวจด้วยพระองค์เอง ในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2495 ผืนธงมีลักษณะเช่นเดียวกับธงชาติ ภายในยอดธงบรรจุเส้นพระเจ้าของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และบรรจุพระพุทธรูปองค์เล็กเรียกว่า "พระยอดธง" เอาไว้ ธงชัยจึงถือเป็นตัวแทนของชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ซึ่งเหล่าข้าราชการตำรวจทั้งหลาย และปวงชนชาวไทยให้ความเคารพ
ทหารพราน ทหารพราน เป็นกำลังทหารราบเบากึ่งทหารซึ่งลาดตระเวนตามแนวชายแดนไทยและเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพไทย ทหารพรานทำงานร่วมกับตำรวจตระเวนชายแดน แต่ถูกฝึกและติดอาวุธให้ทำการรบ ขณะที่ตำรวจตระเวนชายแดนเป็นหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายมากกว่า และทหารพรานในสังกัดกองทัพเรือนั้น ขึ้นการบังคับบัญชากับกองพลนาวิกโยธิน
ตำรวจตระเวนชายแดน การที่จะมอบหมายให้หน่วยทหารที่มีอยู่ในขณะนั้น ปฏิบัติหน้าที่ในบริเวณแนวชายแดนก็ขัดต่อสนธิสัญญาระหว่างไทยกับฝรั่งเศสที่ระบุห้ามมิให้นำกำลังทหารไปวางไว้ ในระยะ 25 กิโลเมตร จากแนวแบ่งเขตชายแดน ไทย - ลาว และกัมพูชา และหากจะพิจารณาใช้กำลังตำรวจภูธรเข้าปฏิบัติภารกิจดังกล่าวตำรวจภูธรก็มีภารกิจหน้าที่ในการป้องกันปราบปรามอาชญากรรมและการรักษาความสงบเรียบร้อย และการรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนจนไม่มีกำลังเพียงพอที่จะปฏิบัติหน้าที่ในบริเวณแนวชายแดนได้ ในที่สุด รัฐบาลก็ได้พิจารณาจัดตั้งหน่วยกำลัง "ตำรวจตระเวนชายแดน" ขึ้นในปี พ.ศ. 2494 โดยกำหนดให้หน่วยจะต้องมีคุณลักษณะ 3 ประการ ดังนี้
เหตุการณ์ 6 ตุลา หน่วยตำรวจที่ปฏิบัติการมี 3 กลุ่ม คือ ตำรวจตระเวนชายแดน พลร่ม โดยรายชื่อปฏิบัติการเท่าที่รวบรวมได้ดังนี้ พลตำรวจตรี อังกูร ทัตตานนท์ ผู้บัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน พล.ต.ต.สุวิทย์ โสตถิทัต พล.ต.ท.เจริญฤทธิ์ จำรัสโรมรัน รองผู้บัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน ผู้บังคับการกองปราบปราม พล.ต.ต.สงวน คล่องใจ ผู้บัญชาการกองปราบปราม
วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557 วันที่ 30 มกราคม กลุ่มกปปส.ภาคใต้เดินทางไปปิดล้อมทางเข้า-ออก ศูนย์ไปรษณีย์ทุ่งสง ปิดล้อมทางเข้า-ออก ศูนย์ไปรษณีย์เขต 9 หาดใหญ่ และเดินทางไปกองบังคับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 41 ค่ายอาภากรเกียรติวงศ์ หลังมีข่าวว่าบัตรเลือกตั้งอยู่ที่กองบังคับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 41 วัตถุประสงค์ของการเดินทางเพื่อไม่ให้มีการเคลื่อนบัตรเลื่อนตั้งและหีบเลือกตั้ง
ตำรวจ ตำรวจ เป็นชื่อเรียกของเจ้าหน้าที่ของรัฐ มีหน้าที่ตรวจตรารักษาความสงบ จับกุม และปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมาย เรียกชื่อตามหน้าที่รับผิดชอบ เช่น ตำรวจกองปราบ ตำรวจดับเพลิง ตำรวจน้ำ ตำรวจตระเวนชายแดน ตำรวจรถไฟ ตำรวจป่าไม้ ตำรวจจราจร ตำรวจนครบาล ตำรวจทางหลวง ตำรวจภูธร ตำรวจลับ ตำรวจวัง ตำรวจสภา ตำรวจสันติบาล ตำรวจหลวง
ตำรวจตระเวนชายแดน ธงชัยประจำกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดนนี้ มีลักษณะและการได้มาเช่นเดียวกันกับธงชัยเฉลิมพลของทหารทุกประการ โดยสำนักราชเลขาธิการได้บันทึกหลักฐานเกี่ยวกับ "ธงชัยเฉลิมพลประจำกองตำรวจ" นี้ไว้ ตามหลักฐานต่างๆปรากฏชื่อธงดังกล่าว ได้แก่ "ธงชัยเฉลิมพลประจำกองตำรวจ" "ธงชัยประจำกอง" "ธงชัย" "ธงประจำกอง" ซึ่งล้วนก็คือธงเดียวกัน