mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ เมื่อเกิดกรณีพิพาทไทย-ฝรั่งเศส ฝ่ายไทยได้ยกดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงให้แก่ฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2446 เมื่อเจ้ายุติธรรมธร (คำสุก) ถึงแก่พิราลัย เจ้าราชดนัย (หยุย) ก็ได้รับแต่งตั้งจากฝรั่งเศสให้เป็นผู้ว่าการนครจำปาศักดิ์ ดังนั้นอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์จึงมีฐานะเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศส
อาณาจักรล้านช้าง ต่อมาในปี พ.ศ. 2091 พระเจ้าโพธิสารราชทรงตกช้างระหว่างเสด็จประพาสคล้องช้างป่าและเสด็จสวรรคต เจ้าศรีวรวงษาราชกุมาร (เจ้ามหาอุปราชศรีวรวงษา) และเจ้ากิจธนวราธิราช (เจ้าท่าเรือ) ผู้เป็นพระราชโอรสองค์รองต่างพยายามจะขึ้นครองราชย์สมบัติเป็นกษัตริย์องค์ใหม่ ขุนนางล้านช้างจึงเชิญพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชเสด็จกลับมานครหลวงพระบางเพื่อรับเถลิงถวัลยราชสมบัติระงับเหตุวุ่นวายที่จะเกิดขึ้น โดยพระองค์ยังได้เชิญพระแก้วมรกตซึ่งเป็นพระคู่บ้านคู่เมืองของล้านนามาสถิต ณ นครหลวงพระบางด้วย ขุนนางแห่งล้านนาจึงถวายราชสมบัติกษัตริย์ล้านนาให้แก่พระเมกุฏิ เจ้านายล้านนาเชื้อสายมังรายจากเมืองนายขึ้นปกครองแทน
จุลชัยยะมงคลคาถา ทฤษฎีเกี่ยวกับที่มาของจุลชัยยะมงคลคาถา มีอยู่หลายทฤษฎี ข้อมูลที่แพร่หลายที่สุดในประเทศไทย คือการระบุว่า พระมหาปาสมันตเถระ พระเถระแห่งอาณาจักรกัมพูชาโบราณ ผู้อุปการะพระเจ้าฟ้างุ้ม มหาราชแห่งอาณาจักรล้านช้าง และพระเถรผู้อัญเชิญพระบางและพระไตรปิฎกมายังแผ่นดินลาว คือผู้รจนาพระคาถานี้ ซึ่งหากทฤษฎีนี้เป็นความจริง พระคาถานี้น่าจะรจนาขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 ในช่วงก่อนหรือหลังจากที่พระเถระเดินทางจากกัมพูชามาประกาศพระศาสนาในอาณาจักรล้านช้างในปีพ.ศ. 1902
อาณาจักรล้านช้าง อาณาจักรล้านช้างหลวงพระบางถือกำเนิดจากความแตกแยกระหว่างเวียงจันทน์และหลวงพระบางในปี พ.ศ. 2250 ดังได้กล่าวมาแล้ว มีอาณาปกครองดินแดนลาวภาคเหนือในปัจจุบัน มีพระเจ้ากิ่งกิสราชเป็นปฐมกษัตริย์ (พ.ศ. 2249 - 2256) และมีเชื้อสายกษัตริย์สืบราชสมบัติต่อมาจนกระทั่งประเทศลาวเป็นเอกราชจากฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2492 และเป็นกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรลาวต่อมาจนถึงปี พ.ศ. 2518 ในยุคแรกอาณาจักรนี้เกิดการแย่งชิงอำนาจภายในของตนเองเป็นระยะ และมีการจะขอกำลังจากรัฐที่ใหญ่กว่าอย่างพม่ามาช่วยเหลือเสมอ แน่นอนว่าฝ่ายหลวงพระบางก็ไม่ไว้ใจและหาทางทำลายฝ่ายเวียงจันทน์เช่นกัน
อาณาจักรล้านช้าง ต่อมานางแพงเจ้าเมืองจำปาศักดิ์ชาวพื้นเมืองได้อาราธนาเจ้าราชครูหลวงโพนสะเม็กมาปกครองบ้านเมือง เจ้าราชครูหลวงปกครองบ้านเมืองได้ระยะหนึ่งก็เกิดปัญหาการปกครองในบางประการซึ่งเอาหลักทางธรรมมาตัดสินและยุติปัญหาไม่ได้ ท่านจึงให้คนไปเชิญเจ้าหน่อกษัตริย์ซึ่งเจริญพระชนม์มากพอที่จะปกครองบ้านเมืองได้แล้ว มาทำพิธีราชาภิเษกเป็นกษัตริย์ปกครองนครจำปาศักดิ์ในปี พ.ศ. 2257 ทรงพระนามว่า พระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร อาณาจักรล้านช้างแห่งที่ 3 คือ อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ จึงถือกำเนิดขึ้นในปีนี้ พระองค์ได้ประกาศอาณาเขตแยกออกจากเวียงจันทน์ ปกครองดินแดนลาวภาคใต้ตั้งแต่เขตเมืองนครพนม เมืองคำม่วน ลงไปจนถึงเมืองเชียงแตง เมืองมโนไพรต่อแดนเขมร ส่วนทางด้านตะวันตกอาณาเขตไปไกลจนถึงเมืองท่งหรือเมืองสุวรรณภูมิ เชื้อสายของกษัตริย์แห่งอาณาจักรนี้ได้ปกครองจำปาศักดิ์ต่อมาทั้งในฐานะกษัตริย์ เจ้าผู้ครองนคร และผู้ว่าราชการเมือง จนกระทั่งแผ่นดินลาวรวมเป็นหนึ่งในปี พ.ศ. 2489 แต่ยังคงมีบทบาททางการเมืองในลาวยุคพระราชอาณาจักรมาตลอดจนถึงการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2518
พระยาธาตุพระนม พระยาธาตุพระนม หรือ พระยาพระมหาธาตุเจ้า (ปกครองราว พ.ศ. ๒๑๑๐-๒๑๔๐) ทรงมีพระนามลำลองว่า พระยาธาตุ (พระยาธาด หรือ พระยาทาด) ปรากฏพระนามในเอกสารประวัติศาสตร์เมืองธาตุพนมว่าทรงเป็นเจ้าผู้ปกครองเมืองธาตุพนมเพียงพระองค์เดียวที่ใช้ราชทินนามว่าพระยาธาตุ ทรงเป็นเจ้าผู้ปกครองเมืองพนม (เมืองธาตุพนม) อันเป็นเมืองกัลปนาหรือเมืองพุทธศาสนานคร ตั้งแต่เมื่อครั้งที่ธาตุพนมยังเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรศรีสัตนาคนหุตล้านช้างเวียงจันทน์ ก่อนตกเป็นประเทศราชของสยาม ทรงเป็นเจ้าโอกาส (เจ้าโอกาด) หรือขุนโอกาส (ขุนโอกลาษ) ผู้รักษากองข้าอุปัฏฐากพระบรมมหาธาตุเจ้าเจดีย์พระนม (พระธาตุพนม วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร) ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษานครแผ่นดินพระมหาธาตุพนม จากสมเด็จพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชมหาราช (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๐๙๑-๒๑๑๔) พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้าง (นครหลวงเวียงจันทน์) และอาณาจักรล้านนา (นครเชียงใหม่) พระนามของพระองค์ปรากฏในประวัติศาสตร์อีกครั้งในอีกราว ๓๐ ปีต่อมา ราวรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าพระวรวงศาธรรมิกราชปกครองราชอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ (พ.ศ. ๒๑๔๑-๒๑๖๕)
อาญาสี่ อาญาสี่ คือระบบการปกครองของราชอาณาจักรล้านช้างในสมัยโบราณ ที่พัฒนาขึ้นมาหลังการสถาปนาราชอาณาจักรล้านช้างในสมัยสมเด็จพระเจ้าฟ้างุ้ม และเป็นระบบการปกครองดั้งเดิมที่ถูกจารึกอยู่ใน คัมภีร์พระธรรมศาสตร์หลวง หรือคัมภีร์กฎหมายโบราณของลาวในสมัยสมเด็จพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราชแห่งเวียงจันทน์ ตลอดจนกฎหมายท้าวพระยาโบราณของลาวและอีสานอีกหลายฉบับ ในวรรณกรรมโบราณเรียกระบบอาญาสี่ว่า เจ้าขันคำทั้งสี่ เมืองส่วนใหญ่ในราชอาณาจักรล้านช้างไม่ว่าจะเป็นนครหลวง เมืองเอกราช เมืองประเทศราชหรือเมืองสะทุดสะลาด เมืองหัวเศิก เมืองนครขอบด่าน เมืองกัลปนาหรือเมืองศาสนานคร ตลอดจนหัวบ้านหัวเมืองใหญ่น้อยและเมืองห้อยเมืองแขวนทั้งหลาย เช่น เมืองชั้นเอก เมืองชั้นโท เมืองชั้นตรี และเมืองชั้นจัตวา ต่างนิยมใช้ระบบการปกครองแบบอาญาสี่ทั้งสิ้น หลังจากประกาศสถาปนาพระราชอาณาจักรลาวได้มีการยกย่องพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตให้อยู่เหนืออาญาทั้ง ๓ ตำแหน่ง แล้วเพิ่มอาญาตำแหน่งอื่นเข้าไปอีก ๒ ตำแหน่ง รวมเป็น ๕ ตำแหน่งเรียกว่า เจ้าย่ำขม่อมทั้งห้า หรือ เจ้ายั้งกระหม่อมทั้งห้า
อาณาจักรล้านช้าง พระยาฟ้างุ้มเป็นพระราชโอรสของท้าวผีฟ้า และเป็นพระราชนัดดาของพระยาสุวรรณคำผง โดยในรัชสมัยของพระยาคำผง ท้าวผีฟ้า ซึ่งเป็นพระบิดาของพระยาฟ้างุ้มได้ถูกเนรเทศ จึงเสด็จหนีไปพึ่งพระบรมโพธิสมภารของกษัตริย์เขมร ในเวลาต่อมาเมื่อสิ้นรัชสมัยของพระยาสุวรรณคำผง อันเป็นช่วงเวลาที่อาณาจักรเขมรเริ่มเสื่อมอำนาจ ในขณะเดียวกันที่อาณาจักรสุโขทัยเข้มแข็งขึ้น ฝ่ายเขมรจึงต้องการคานอำนาจของสุโขทัย จึงได้สนับสนุนให้พระยาฟ้างุ้มซึ่งเสด็จติดตามพระราชบิดาไปประทับที่อาณาจักรเขมรนั้น นำกำลังเข้าแย่งชิงอำนาจจากพระยาฟ้าคำเฮียวซึ่งเป็นพระปิตุลา (อา) ผู้ขึ้นครองราชย์สืบต่อจากพระยาสุวรรณคำผง พระยาฟ้างุ้มสามารถเอาชนะพระยาฟ้าคำเฮียวได้ จึงเสด็จขึ้นครองราชย์และสถาปนาอาณาจักรล้านช้างขึ้นอย่างเป็นทางการ
ลาว (กลุ่มชาติพันธุ์) ราชอาณาจักรล้านช้างที่มีประสิทธิภาพมีความมั่งคั่งและมีอิทธิพลเนื่องมาจากทำเลที่ตั้งของเมืองหลวงที่เป็นเส้นทางการค้าที่สำคัญระหว่างอาณาจักรรอบข้างและยังเป็นแหล่งศูนย์กลางของพุทธศาสนาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อาณาจักรยังรุ่งเรืองจากการค้าตามเส้นทางการจราจรตามแนวแม่น้ำโขงและเส้นทางบนบกไปยังท่าเรือต่างๆของสยาม ซึ่งได้เติบโตขึ้นเป็นเมืองท่าธุรกิจที่คึกคักจากการติดต่อค้าขายทางทะเล และไปทางใต้ของประเทศจีนและกลุ่มรัฐที่มีกลุ่มชาวไทอาศัยอยู่ ชาวตะวันตกได้เข้ามาติดต่อกับอาณาจักรล้านช้างครั้งแรกในสมัยพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช () (ค.ศ. 1634–1697) ได้มีการบันทึกไว้ว่าราชอาณาจักรรุ่งเรืองจากการส่งออกของ ทอง, เรซิน, กำยาน,ครั่ง, เครื่องเคลือบ สมุนไพร, งาช้าง, ไหม, ผ้าไหมและไม้ วัดต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเซียงทอง (หลวงพระบางปัจจุบัน) และเวียงจันทร์ ได้มีหลักฐานบันทึกถึงเรื่องราวเหล่านี้
ราชวงศ์ลาว "บทความนี้หมายถึงราชวงศ์ผู้ปกครองลาวเฉียง(หิรัญนครเงินยางเชียงลาว) สำหรับอาณาจักรล้านช้าง ดูที่ ราชวงศ์ล้านช้าง"
ราชวงศ์ลาว หรือ ราชวงศ์ลาวจง ก่อตั้งขึ้นเมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ 5 โดยลาวจังกราช (ลาวจง) ราชวงศ์นี้มีอายุยาวนานหลายร้อยปี ปกครองเมืองหิรัญนครเงินยางเชียงลาว กษัตริย์ทุกพระองค์ใช้คำว่า ลาว นำหน้าชื่อทุกพระองค์ ยกเว้นพญามังราย ราชวงศ์ลาวสิ้นสุดลงเมื่อพญามังราย กษัตริย์หิรัญนครเงินยางเชียงลาวองค์สุดท้าย ได้สถาปนาอาณาจักรล้านนา และก่อตั้งราชวงศ์มังรายขึ้น
อาณาจักรล้านช้าง อาณาจักรนี้คืออาณาจักรที่สืบทอดจากอาณาจักรล้านช้างศรีสัตนาคนหุตเดิม มีอาณาปกครองดินแดนลาวภาคกลางในปัจจุบัน มีพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2 เป็นปฐมกษัตริย์ พระไชยเชษฐาองค์นี้ทรงเป็นเชื้อพระวงศ์ที่ลี้ภัยการเมืองไปอยู่ที่จักรวรรดิเวียดนาม ซึ่งมีราชธานีในขณะนั้นอยู่ที่เมืองเว้ คนทั้งหลายจึงขนานพระนามอีกอย่างว่าพระไชยองค์เว้หรือพระไชยองค์เวียด พระองค์ได้นำกำลังจากเวียดนามเข้ายึดกรุงเวียงจันทน์จับเจ้านันทราชสำเร็จโทษ แล้วราชาภิเษกพระองค์เองเป็นกษัตริย์ในปี พ.ศ. 2241 จากนั้นจึงทรงตั้งท้าวลองเป็นเจ้าอุปราชครองเมืองหลวงพระบางแต่ไม่ได้รับการยอมรับจากชาวลาวทั้งมวล เพราะพระองค์มีความใกล้ชิดกับจักรวรรดิเวียดนาม
พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ ครั้นในปี พ.ศ. 2090 พระยาโพธิสาลราชสวรรคตกะทันหัน พระเป็นเจ้าอุปปโยวราชะจึงเสด็จกลับไปครองราชย์ล้านช้างในปีนั้น ทรงพระนามว่า"สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช" และได้นำมหาเทวีจิรประภาและพระแก้วมรกตไปล้านช้างด้วย อาณาจักรล้านนาจึงว่างกษัตริย์และเกิดการแย่งชิงอำนาจกันระหว่างขุนนางกลุ่มต่าง ๆ ช่วงปี พ.ศ. 2091-2094 ล้านนาได้เข้าสู่กลียุคอีกครั้ง สุดท้ายขุนนางล้านนามีมติว่าพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชคงไม่เสด็จกลับมาแล้ว จึงเห็นควรให้อัญเชิญพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ เจ้านายเมืองนายผู้มีเชื้อสายแห่งราชวงศ์มังรายมาเสวยราชย์แทน ซึ่งจากจารึกวัดเชียงสา จะพบว่าเนื้อหาเขียนว่าพระองค์อ้างสิทธิ์เหนือดินแดนล้านช้างเสียด้วย
พระเจ้าฟ้างุ้ม พระเจ้าฟ้างุ้ม (พ.ศ. 1859-1936) เอกสารบางแห่งออกพระนามว่า เจ้าฟ้างุ่ม หรือ เจ้าฝ้างู่ม () ทรงเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้าง และเป็นกษัตริย์ผู้ครองนครเชียงดง-เชียงทองพระองค์ที่ ๒๗ ซึ่งสืบเชื้อสายราชวงศ์มาจากขุนบรมราชาธิราช ทรงได้รับการยกย่องว่าเป็นมหาราชพระองค์แรกของประเทศลาว พระเจ้าศรีสุริโยวงษ์ พระมหากษัตริย์แห่งกรุงอินทปัตถ์ (พระนครหลวง) ในอาณาจักรขอม ทรงยกพระราชธิดาของพระองค์ให้เป็นพระอัครมเหสี พระเจ้าฟ้างุ้มและพระอัครมเหสีทรงมีบทบาทสำคัญในการนำพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์แบบกัมพูชาเข้ามาเผยแพร่ในราชอาณาจักรล้านช้าง
ลาว (กลุ่มชาติพันธุ์) อาณาจักรลาวล้านช้าง หรือ "แผ่นดินแห่งช้างล้านตัว" เริ่มในปี ค.ศ. 1354 เมื่อพระยาฟ้างุ้ม () (ค.ศ. 1354 - 1373) กลับมายังเมืองซวา (, เปลี่ยนชื่อเป็น "เซียงทอง" หรือ "เชียงทอง" () ปัจจุบันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ หลวงพระบาง จากเมืองนี้ล้านช้างขยายอาณาเขตไปถึงบริเวณของประเทศลาวทั้งหมดและบริเวณที่ราบสูงโคราชของประเทศไทย รวมทั้งบางส่วนของสิบสองปันนาในภาคใต้ของประเทศจีน สิบสองจุไทย ในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศเวียดนาม และ เชียงแตง บริเวณจังหวัดสตึงแตรง ของประเทศกัมพูชาในปัจจุบัน
เจ้าอินทโฉม เจ้าอินทโฉม เป็นโอรสของ เจ้าราชวงษ์ และ เจ้านางจันทรกุมารี ขนิษฐาใน เจ้าอินทกุมาร เจ้าเมืองศรีฟ้าวาหะหัวขาว(เชียงรุ่ง) พระราชบิดาของพระองค์ลักลอบเป็นชู้ กับ พระชายาของพระอัยกา คือ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช พระบิดาจึงถูกโทษประหาร เป็นเหตุให้ อาณาจักรล้านช้าง ขาดรัชทายาทที่ชัดเจน ขณะนั้น พระเจ้ากิ่งกิสราช และ เจ้าอินทโฉม ซึ่งเป็นพระราชนัดดาใน พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช ทรงพระเยาว์อยู่มาก ทำให้เกิดความปั่นป่วนและแย่งชิงเชื้อพระวงศ์มาเป็นพวกตน บางองค์ได้หลบหนีออกนอกราชอาณาจักร การแย่งชิงราชสมบัติหลังการสวรรคตของ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช นำไปสู่การแยกอาณาจักรล้านช้างเป็น 3 อาณาจักรในที่สุด เมื่อครั่งที่พระเชษฐา( พระเจ้ากิ่งกิสราช) ขึ้นครองราชสมบัติล้านช้างหลวงพระบางพระองค์กับ เจ้าองค์คำได้ร่วมกันก่อกบฏ แต่ไม่สำเร็จจึงได้หนีถูกเนรเทศไปอยู่ครองเมืองเชียงขอม เมื่อพระเจ้ากิ่งกิสราช สวรรคตลง เหล่าขุนนางได้เชิญ เจ้าองค์คำ ขึ้นครองราชสมบัติ พระองค์จึงได้รวบรวมไพล่พลมาตีเมืองหลวงพระบางอีกครั่งแต่ เจ้าองค์คำ ไม่คิดสู้จึงได้หนีไปบวชที่เชียงใหม่
อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ หลังอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ตกเป็นประเทศราชของไทยแล้ว ต่อมาในปี พ.ศ. 2334 ได้เกิดกบฏขึ้นในนครจำปาศักดิ์ทำให้เจ้าไชยกุมารต้องเสด็จหนีแล้วไปสวรรคตในป่า แต่ท้าวฝ่ายหน้าแห่งบ้านสิงห์ท่า (เมืองยโสธร) กับพระปทุมสุรราช (คำผง) เจ้าเมืองอุบล ได้ยกกองกำลังไปปราบกบฏและตีเอาเมืองจำปาศักดิ์คืนมาได้ ทำให้ท้าวฝ่ายหน้าได้รับแต่งตั้งจากไทยให้เป็นเจ้านครจำปาศักดิ์มีนามว่า พระวิไชยราชขัตติยวงศา
อาณาจักรล้านช้าง พระองค์ทรงเป็นผู้ที่มีความยุติธรรม จากรณีที่พระราชโอรสของพระองค์ได้กระทำความผิดลักลอบเป็นชู้กับภริยาของขุนนางผู้หนึ่ง พระองค์ก็ลงโทษตามอาญาถึงขั้นประหารชีวิตโดยมิได้ใส่ใจว่าเป็นพระโอรส ด้วยเหตุนี้พระองค์จึงอยู่ในสภาพที่ไร้รัชทายาท และเมื่อพระองค์สวรรคตโดยไร้รัชทายาท ประชาชนจึงได้อัญเชิญพระยาเมืองจันซึ่งเป็นขุนนางผู้ใหญ่ให้ขึ้นเป็นกษัตริย์ แต่ก็ครองราชย์อยู่ได้หกปี เจ้านันทราชแห่งเมืองน่านก็ยกทัพเข้ามาชิงเมืองเวียงจันทน์ไว้ได้ เจ้านันทราชจึงได้ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรล้านช้างใน พ.ศ. 2238
พระปทุมเทวาภิบาล (บุญมา ณ หนองคาย) เมื่อสยามยกบ้านไผ่ขึ้นเป็นเมืองหนองคายริมแม่น้ำโขงฝั่งขวาแล้ว ได้ตั้งค่ายกองทหารส่วนหน้าอยู่บริเวณศาลากลางหลังที่ ๑ และ ๒ เดิม ปัจจุบันมีถนนสายหนึ่งของตัวเมืองเรียกว่า ถนนท่าค่าย สืบมา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้เมืองหนองคายทำหน้าที่ปกครองหัวเมืองลาวล้านช้างทั้งฝั่งซ้ายและฝั่งขวาแม่น้ำโขงแทนเมืองเวียงจันทน์ ราษฎรของเมืองหนองคายส่วนใหญ่คือชาวลาวเวียงจันทน์ ต่อมาเมืองหนองคายถูกลดฐานะเป็นหัวเมืองเอก ๑ ใน ๑๕ หัวเมือง รวมเมืองขึ้น ๕๒ หัวเมือง หลังสิ้นสุดสงครามเจ้าอนุวงศ์และหลังการทำลายราชวงศ์เวียงจันทน์ลงแล้ว เมืองหนองคายนับว่ามีบทบาททางการเมืองการปกครองมากที่สุดเมืองหนึ่งในหัวเมืองฝ่ายลาวอีสาน และเป็นที่มั่นด่านหน้าของกองทัพสยามในการทำสงครามกับญวนอีก ๑๕ ปี คือ ใน พ.ศ. ๒๓๗๑-๒๓๘๖ ภายหลังจักรพรรดิมินมางของญวนได้พยายามเข้ามามีอิทธิพลในดินแดนอาณาจักรล้านช้างและอาณาจักรกัมพูชา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าฯให้ เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) สมุหนายก เป็นแม่ทัพใหญ่ยกทัพรบญวนจนถึงเมืองไซ่ง่อน โดยมีเมืองหนองคาย นครพนม มุกดาหาร อุบลราชธานี ช่วยสกัดทัพด้านนี้แทน พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเห็นว่าราษฎรเมืองต่างๆ ในอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์และอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ต่างระส่ำระสายเพราะบ้านเมืองกลายเป็นสมรภูมิ จึงทรงมีพระบรมราโชบายให้เจ้าเมืองพาราษฎรอพยพมายังฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง โดยพระราชทานที่ทำกินและสืบตระกูลได้ จึงปรากฏว่ามีชาวเมืองพวนจากแคว้นเชียงขวางและชาวญวนอพยพมาอยู่ฝั่งเมืองหนองคายมากขึ้น
เนเมียวสีหบดี เขาเริ่มต้นอาชีพทหารโดยเป็นหนึ่งใน 68 ทหารผู้กล้าหาญที่ร่วมกันสถาปนาราชวงศ์คองบอง โดยได้รับเลือกจากพระเจ้าอลองพญา ใน พ.ศ. 2295 และได้กลายมาเป็นหนึ่งใน"ทหารที่โดดเด่นที่สุด" ของกองทัพรวมชาติแห่งพระเจ้าอลองพญา (พ.ศ. 2295-2300)
ต่อมาเขาเป็นที่รู้จักกันดีในฐานะผู้พิชิต 3 อาณาจักร คือ อาณาจักรล้านนา, อาณาจักรล้านช้าง และ อาณาจักรอยุธยา ร่วมกับ มังมหานรธา เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2310
พระบาง พระบางเดิมนั้นประดิษฐานอยู่ที่นครหลวงของอาณาจักรขอม จนเมื่อ พ.ศ. 1902 พระเจ้าฟ้างุ้มกษัตริย์แห่งล้านช้างซึ่งมีความเกี่ยวพันทางเครือญาติกับพระเจ้ากรุงเขมร มีพระราชประสงค์ที่จะเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้ประดิษฐานมั่นคงในพระราชอาณาจักร จึงได้ทูลขอพระบางเพื่อมาประดิษฐาน ณ เมืองเชียงทองอันเป็นนครหลวงของอาณาจักรล้านช้างในขณะนั้น
แต่เมื่ออัญเชิญพระบางมาได้ถึงเมืองเวียงคำ (บริเวณแถบเมืองเวียงจันทน์ในปัจจุบัน) ก็มีเหตุอัศจรรย์ขึ้นจนไม่สามารถเดินทางต่อไปได้ พระบางจึงได้ประดิษฐานอยู่ที่เมืองนี้จนถึง พ.ศ. 2055 อันเป็นสมัยของพระเจ้าวิชุณราช ผู้ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเจ้าเมืองเวียงคำมาก่อน จึงสามารถนำเอาพระบางขึ้นไปประดิษฐานไว้ที่วัดวิชุนราชในนครเชียงทอง ทำให้เมืองเชียงทองเรียกว่า หลวงพระบาง นับแต่นั้นเป็นต้นมา
พระยาสุมังคละโพธิสัตว์ เมื่อกองทัพพม่าถอนทัพกลับไปแล้ว พระสุมังคละโพธิสัตว์อัยการาชาจึงออกจากป่ามาเข้าร่วมกับพระเจ้าศรีวรวงษาธิราช(เจ้ามหาอุปราชวรวงษา) แต่กลับถูกพระเจ้าศรีวรวงษาธิราชจับตัวส่งไปให้อาณาจักรตองอูแทน ซึ่งทางฝ่ายพม่าก็ให้การดูแลรับรองพระองค์เป็นอย่างดี ตราบจนกระทั่งเมื่อเกิดเหตุวุ่นวายในอาณาจักรล้านช้างจนทำให้พระเจ้าศรีวรวงษาธิราชสวรรคตใน พ.ศ. 2123 พระเจ้านันทบุเรงจึงส่งตัวพระสุมังคละโพธิสัตว์อัยการาชาให้กลับมาปราบปรามเหตุวุ่นวายและปกครองอาณาจักรล้านช้างอีกครั้ง โดยมีกองทัพพม่าคอยกำกับดูแลด้วย ในครั้งนี้พระองค์อยู่ในราชสมบัติต่อมาเพียง 2 ปีก็สวรรคตใน พ.ศ. 2125
ศาสนาพุทธในประเทศไทย ในสมัยที่พระเจ้าอนุรุทธิ์มหาราช กษัตริย์พุกามเรืองอำนาจ ทรงรวบรวมเอาพม่ากับมอญเข้าเป็นอาณาจักรเดียวกัน แล้วแผ่อาณาเขตเข้ามาถึงอาณาจักรล้านนา อาณาจักรล้านช้าง ละโว้ และทวารวดี พระเจ้าอนุรุทธทรงนับถือพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท ทรงส่งเสริมทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาอย่างจริงจัง
วัดศรีธรรมาราม เรื่องราวเกี่ยวกับ พระสุก นี้อาจจะคลุมเครือ แต่องค์ที่ประดิษฐาน ณ เจดีย์พระสุกและพิพิธภัณฑ์พระเทพสังวรญาณ มีลักษณะเป็นจริงที่สุด คือ ลักษณะขององค์พระที่อ่อนช้อย งดงาม ตามแบบศิลปล้านช้าง เนื้อองค์พระมีความเก่าและความหนัก บริเวณฐานมีร่องรอยกัดกร่อนด้วยจมน้ำเป็นเวลานาน (ราว 100 ปี จาก พ.ศ. 2371 – 2467 โดยประมาณ) รอยคราบโคลนยังปรากฏให้เห็น
ผู้ที่อัญเชิญมาคือ พระยาอุดรธานีฯ อดีตเจ้าเมืองอุดร ซึ่งเป็นข้าฯ พระบาทที่ใกล้ชิดของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ (พระบิดาแห่งประวัติศาสตร์ไทย) และมีหลักฐานว่า สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงลงความเห็นเกี่ยวกับ พระสุก พระเสริม พระใส ว่าเป็นพระพุทธรูปล้านช้างที่งดงามยิ่งกว่าพระพุทธรูปองค์อื่นๆ และทรงสันนิษฐานว่า อาจเป็นพระพุทธรูปที่สร้างจากเมืองหนึ่งเมืองใด ทางตะวันออกของอาณาจักรล้านช้าง และต่อมาตกอย่ในเขตล้านช้าง หรืออาจสร้างขึ้นในเขตล้านช้างโดยฝีมือชาวลาวพุงขาวล้านช้าง ซึ่งเป็นไปได้ว่าพระองค์ทรงเคยเห็นพระพุทธรูปทั้ง 3 พระองค์นี้ ท่านพระยาอุดรธานีฯ ถือได้ว่าเป็นนักประวัติศาสตร์ เพราะได้ติดตามสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพมาตลอด ทำให้ทราบถึงความสำคัญของพระสุก และสามารถค้นพบ และได้อัญเชิญมาไว้ที่วัดศรีธรรมาราม แห่งเมืองยโสธร เพื่อเป็นอนุสรณ์แทนคุณแผ่นดินเกิดของท่าน และเมืองยโสธร มีประวัติศาสตร์เกี่ยวพันกับเมืองเวียงจันทน์ และนครจำปาศักดิ์มาช้านาน
อาณาจักรล้านช้าง พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช (พ.ศ. 2181- พ.ศ. 2238) เป็นยุคแห่งความเจริญรุ่งเรืองอีกยุคหนึ่ง เนื่องด้วยพระองค์มีวิธีการปกครองบ้านเมืองหลักแหลมและเป็นธรรม ทำให้ล้านช้างมีความมั่นคงและสงบร่มเย็นกว่าครึ่งศตวรรษ ทั้งความรุ่งเรื่องทางสถาปัตยกรรม อักษรศาสตร์ ศิลปะแขนงต่างๆ ตลอดจนการค้าขายกับต่างชาติ
เจ้ากิ่งกิสราช เจ้ากิ่งกิสราช เป็นโอรสของ เจ้าราชวงษ์ และ เจ้านางจันทรกุมารี ขนิษฐาใน เจ้าอินทกุมาร เจ้าเมืองศรีฟ้าวาหะหัวขาว หลังจากที่พระองค์ประสูติพระราชบิดาของพระองค์ลักลอบเป็นชู้ กับ พระชายาของพระอัยกา คือ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช พระบิดาจึงถูกโทษประหาร เป็นเหตุให้ อาณาจักรล้านช้าง ขาดรัชทายาทที่ชัดเจน ขณะนั้น พระเจ้ากิ่งกิสราชและ เจ้าอินทโฉม ซึ่งเป็นพระราชนัดดาใน พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช ทรงพระเยาว์อยู่มาก ทำให้เกิดความปั่นป่วนและแย่งชิงเชื้อพระวงศ์มาเป็นพวกตน บางองค์ได้หลบหนีออกนอกราชอาณาจักร การแย่งชิงราชสมบัติหลังการสวรรคตของ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช นำไปสู่การแยกอาณาจักรล้านช้างเป็น 3 อาณาจักรในที่สุด
พระเจ้าติโลกราช ตลอด 46 ปีของรัชกาลพระเจ้าติโลกราช มีการทำสงครามขยายพระเดชานุภาพนับได้ หลายครั้ง ดังนี้อาณาจักรล้านนาในสมัยพระเจ้าติโลกราช ได้ทำสงครามครั้งแรกกับอยุธยาในรัชกาล[[สมเด็จพระบรมราชาที่ 2]] หรือเจ้าสามพระยา ต่อมาจึงทำสงครามกับพระบรมไตรโลกนาถหลายครั้งด้วยกัน ในปี [[พ.ศ. 1985]] เจ้าเมืองเทิง แห่งอาณาจักรล้านนา (ปัจจุบันคือ [[อ.เทิง]] [[จังหวัดเชียงราย]]) ไม่พอใจที่ หมื่นโลกนคร แม่ทัพของพระเจ้าติโลกราช ติดตามไปฆ่าท้าวซ้อย เจ้าเมืองฝางที่แข็งเมืองและหลบหนีไปพึ่งบารมี จึงได้ขอสวามิภักดิ์ต่อกรุงศรีอยุธยาซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระบรมราชาธิราช ที่ 2 (เจ้าสามพระยา) จึงทรงถือเป็นโอกาสเสด็จยกทัพไปตีนคร[[เชียงใหม่]] ในขณะเดียวกัน พระเจ้าติโลกราชได้จับเจ้าเมืองเทิงประหารชีวิต กองทัพอยุธยาได้ถูกกลศึกของฝ่ายเชียงใหม่ปลอมตัวเป็นตะพุ่นช้าง (คนหาอาหารให้ช้าง) ปะปนเข้าไปในกองทัพเจ้าสามพระยาเมื่อได้จังหวะยามวิกาลจึงตัดปลอกช้าง ฟันหางช้างจนช้างแตกตื่นแล้วฟันนายช้างตาย กองทัพเชียงใหม่ได้ยินเสียงอึกทึกก็ได้ทียกเข้าตีกองทัพกรุงศรีอยุธยาแตกพ่ายไป เจ้าสามพระยาได้พยายามอีกครั้งหนึ่งโดยยกทัพกรุงศรีอยุธยาเข้าตีเมืองเชียงใหม่แต่ประชวรสิ้นพระชนม์กลางทาง รวมการทำสงครามระหว่าง 2 อาณาจักร ยืดเยื้อยาวนานถึง 33 ปี (นับแต่ พ.ศ. 1985 สมัยพระเจ้าสามพระยา ถึง พ.ศ. 2018 สมัยพระบรมไตรโลกนาถ)
พระเสตังคมณี พ.ศ. 2089 พระแก้วขาวตกไปอยู่กับอาณาจักรล้านช้างเป็นเวลากว่า 225 ปี เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชยกทัพไปปราบล้านช้างสำเร็จ จึงได้อัญเชิญพระแก้วขาวมาประดิษฐาน ณ วัดเชียงมั่น อันเป็นที่ซึ่งพญามังรายมีพระราชศรัทธาอัญเชิญพระแก้วขาวมาประดิษฐานเป็นครั้งแรก
อำเภอสุวรรณภูมิ พ.ศ. ๒๒๕๖ เจ้าราชครูหลวง จึงจัดพระราชพิธีราชาภิเสกเจ้าหน่อกระษัตริย์ ขึ้นเป็นพระเจ้ามหาชีวิต ถวายพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร ครองราชย์สมบัติเป็นเอกราช เปลี่ยนนามนครใหม่ ว่า นครจำปาสักนัคบุรีศรี (อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์) จัดการบ้านเมืองตามโบราณราชประเพณีล้านช้างทุกประการ
จังหวัดขอนแก่น พ.ศ. ๒๒๕๖ เจ้าราชครูหลวง จึงจัดพระราชพิธีราชาภิเสกเจ้าหน่อกระษัตริย์ ขึ้นเป็นพระเจ้ามหาชีวิต ถวายพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร ครองราชย์สมบัติเป็นเอกราช เปลี่ยนนามนครใหม่ ว่า นครจำปาสักนัคบุรีศรี (อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์) จัดการบ้านเมืองตามโบราณราชประเพณีล้านช้างทุกประการ
วัดเชียงทอง หลังจากนั้นเพียงไม่นาน ทั้งอาณาจักรล้านนา อาณาจักรล้านช้าง และอาณาจักรอยุธยา ต่างก็ตกเป็นเมืองขึ้นของหงสาวดี พระไชยเชษฐาทรงย้ายเมืองหลวงหนีลงไปสร้างนครหลวงเวียงจันทน์เป็นราชธานีแห่งใหม่ เมืองหลวงพระบางจึงปล่อยทิ้งร้างและหมดบทบาทลง พระแก้วมรกตถูกอัญเชิญลงมานครหลวงเวียงจันทน์ด้วย ส่วนพระพุทธสิหิงค์ทรงคืนให้กลับเชียงใหม่
พระยาวรวงษามหาธรรมิกราชา พ.ศ. 2092 พระเจ้าโพธิสาลราชสวรรคต เป็นเหตุให้ล้านช้างว่างกษัตริย์ลง และระหว่างนั้น เจ้าไชยเชษฐาราชกุมาร เจ้าอุปราช เสด็จไปครองอาณาจักรล้านนา จึงเกิดการแย่งชิงราชสมบัติระหว่างเจ้าศรีวรวงษาราชกุมาร และเจ้ากิจธนวราช (เจ้าท่าเฮือ) กลายเป็นสงครามกลางเมือง เจ้าศรีวรวงษาราชกุมารพ้ายแพ้จำต้องยกกำลังไปตั้งมั่นที่เมืองจันทบุรี (เวียงจันทร์) เมื่อเจ้าไชยเชษฐาราชกุมารทรงทราบจึงทรงยกกำลังจากล้านนากลับมายังล้านช้างเพื่อหวังจะหยุดสงครามกลางเมืองและปลงพระบรมศพพระราชบิดา เมื่อทัพเจ้าไชยเชษฐาราชกุมารมาถึงล้านช้าง เจ้าศรีวรวงษาราชกุมารจึงนำกำลังเข้าล้อมนครเชียงทองขนาบกันกับกำลังของเจ้าไชยเชษฐาราชกุมารผู้เป็นพระเชษฐา เป็นเหตุให้เจ้ากิจธนวราชปราชัย
พระเจ้าบุเรงนอง พระเจ้าบุเรงนอง หรือพระนามเต็มว่า พระเจ้าบุเรงนองกะยอดินนรธา (, "บะยิ่นเหน่าง์จ่อถิ่นหน่อยะถ่า"; 16 มกราคม 2059 – 10 พฤศจิกายน 2124) หรือ พระเจ้าหงษานีพัตร เป็นพระมหากษัตริย์พม่าจากราชวงศ์ตองอู เสวยราชย์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2093 ถึงปี พ.ศ. 2124 อาณาจักรของพระองค์เป็นอาณาจักรที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีอาณาเขตแผ่ไปถึงอาณาจักรล้านนา อาณาจักรล้านช้าง รัฐมณีปุระ และอาณาจักรอยุธยา
อาณาจักรหลวงพระบาง อาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง อยู่ทางประเทศลาวตอนเหนือ ภายหลังเมื่อรวมลาวเป็นหนึ่งแล้ว ก็ยังเป็นเมืองหลวงของลาว จนกระทั่งเปลี่ยนแปลงการปกครอง
หลวงพิสณฑ์ยุทธการ (ปึก โรจนกุล) เมื่อ พ.ศ. 2322 อาณาจักรล้านช้างแตกแยกเป็น 3 อาณาจักรแล้วสูญเสียเอกราชตกเป็นเมืองขึ้นของสยาม ประกอบด้วยเมืองขึ้นต่างๆ ของหัวเมืองลาวกาวเช่น เมืองนครจำปาศักดิ์ เมืองขุขันธ์ เมืองกมลาสัย เมืองอุบลราชธานี เมืองศรีสะเกษ เมืองภูแล่นช้าง เมืองกาฬสินธุ์ เมืองเขมราฐ เมืองยโสธร เมืองสุวรรณภูมิ เมืองสุรินทร์ เมืองสังขะ และเมืองมหาสารคาม เป็นต้น
สมเด็จพระเจ้าสามแสนไทไตรภูวนาท สมเด็จพระเจ้าสามแสนไทไตรภูวนาท (หรือ สมเด็จพระเจ้าสามแสนไทไตรภูวนาถ) ทรงเป็นกษัตริย์พระองค์ที่ 2 แห่งอาณาจักรล้านช้าง พระองค์เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าฟ้างุ้มมหาราช ประสูติเมื่อ พ.ศ. 1899 พระองค์ปกครองล้านช้างตั้งแต่ปี พ.ศ. 1914 ถึงปี พ.ศ. 1959
ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์ - เงินตราร่วมสมัย เป็นเงินตราที่ผลิตขึ้นใช้ในสมัยเดียวกันกับที่ใช้ในอาณาจักรสุโขทัย อยุธยา และรัตนโกสินทร์ตอนต้น ได้แก่ เงินเจียงหรือเงินกำไล เงินผักชี เงินไซซี เงินดอกไม้ เงินท้อก ใช้ทางภาคเหนือของไทยหรืออาณาจักรล้านนา ส่วนเงินฮ้อย เงินฮาง เงินลาด เงินลาดฮ้อย ใช้ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรืออาณาจักรล้านช้าง
จังหวัดสกลนคร สกลนครเดิมชื่อ เมืองหนองหานหลวง แห่งอาณาจักรขอมโบราณ โดยขุนขอมราชบุตรเจ้าเมืองอินทปัฐนคร ซึ่งได้อพยพครอบครัวและบ่าวไพร่มาจากเมืองเขมร มาสร้างเมืองใหม่ที่ริมหนองหานหลวง บริเวณท่านางอาบ ปัจจุบันเรียกว่าท่าศาลา อำเภอโคกศรีสุพรรณ มีเจ้าปกครองเรื่อยมาจนสิ้นสมัยพระเจ้าสุวรรณภิงคาระ เมื่อเกิดฝนแล้งทำให้ราษฎรอพยพไปเมืองเขมร เมืองหนองหานหลวงจึงร้างอยู่ระยะหนึ่ง ครั้นถึงพุทธศตวรรษที่ 19 เมื่อสกลนครอยู่ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรล้านช้าง จึงได้เปลี่ยนชื่อเมืองเป็น "เชียงใหม่หนองหาน" หรือเมืองสระหลวงหลังจากนั้นเมืองสกลนคร คงอยู่ใต้การปกครองกันไปมา ระหว่างอาณาจักรล้านช้างกับอาณาจักรสุโขทัย และไม่ค่อยมีบทบาททางประวัติศาสตร์ที่โดดเด่นนัก จนมาถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา ผู้คนกระจัดกระจายเป็นชุมชนเล็กๆทำมาหากินตามริมหนองหาน จ่ายส่วย อากรให้เจ้าแขวงประเทศราชศรีโคตรบอง เพื่อถวายต้นไม้เงิน ต้นไม้ทองให้แก่ราชธานีกรุงศรีอยุธยาในสมัยนั้น
จักรวรรดิเขมร อาณาจักรเขมรสืบทอดอำนาจจากอาณาจักรเจนฬา มีสงครามผลัดกันแพ้ผลัดกันชนะกับอาณาจักรข้างเคียง เช่น อาณาจักรล้านช้าง อาณาจักรอยุธยา และอาณาจักรจามปา มรดกที่สำคัญที่สุดของอาณาจักรเขมรคือ นครวัด และ นครธม ซึ่งเคยเป็นนครหลวงเมื่อครั้งอาณาจักรแห่งนี้มีความเจริญรุ่งเรืองที่สุด และยังมีลัทธิความเชื่อต่างๆ อย่างหลากหลาย ศาสนาหลักของอาณาจักรนี้ได้แก่ ศาสนาฮินดู พุทธศาสนามหายาน และพุทธศาสนาเถรวาทซึ่งได้รับจากศรีลังกา เมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 13
จังหวัดหนองบัวลำภู ประมาณ พ.ศ. 2106 พระไชยเชษฐาธิราชกษัตริย์แห่งกรุงศรีสัตนาคนหุต (กรุงเวียงจันทน์) ได้นำผู้คนอพยพจากหลวงพระบางเและเวียงจันทร์มาอาศัยอยู่ในเขตพื้นที่จังหวัดหนองบัวลำภู ในปีพ.ศ. 2106 หลังจากที่สร้างเมืองเวียงจันทร์ในปีพ.ศ. 2103 และก็อยู่ในระหว่างการสร้างพระธาตุศรีสองรัก ซึ่งภาคอีสานก็อยู่ในเขตอาณาจักรล้านช้าง ดังหลักฐานที่ปรากฏในหลักศิลาจารึกและได้สร้างพระพุทธรูปประดิษฐานไว้ในวัดถ้ำสวรรณคูหา อำเภอสุวรรณคูหา และนำไพร่พลมาบูรณะสร้างบ้านสร้างสาเมืองนครหนองบัวลุ่มภูขึ้นใหม่อีกครั้งที่ริมหนองบัว (หนองซำซ้าง) ซึ่งเป็นเมืองเก่าสมัยขอมเรืองอำนาจ พระไชยเชษฐาธิราชได้สร้างพระพุทธรูป วิหาร และขุดบ่อน้ำในบริเวณวัดศรีคูณเมือง และยกฐานะเป็นเมือง "เวียงจำปานครกาบแก้วบัวบาน" มีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านของเมืองเวียงจันทน์ คนทั่วไปนิยมเรียกว่า "หนองบัวลุ่มภู" ซึ้งปัจจุบันเรียกเพี้ยนมาว่าหนองบัวลำภูถือว่าเป็นเมืองเอกล้านช้างตะวันตกของอาณาจักรล้านช้าง
แก๊งป่วนก๊วนโดราเอมอน =เนื้อเรื่อง=
โดราเอมอน 7 ตัว หรือ โดรา โดรา เซเวน DD7 ()เป็นศิษย์เก่าของโรงเรียนหุ่นยนต์ () ที่รวมกันเป็นแก๊ง ทั้ง 7 หน้าตา,หัวแข็งเหมือนหิน,ชอบกินโดะระยะกิเหมือนกัน แต่เวลากินโดะระยะกิจะปรุงรสที่ตัวเองชอบกิน (ยกเว้นโดราเอมอน)
โดราเอมอน โดราเอมอนหรือโดเรมอน เป็นหุ่นยนต์แมวจากโลกอนาคตกลับมาช่วยเหลือโนบิตะ โดยเซวาชิผู้เป็นเหลนของโนบิตะเป็นผู้ส่งมา โดเรมอนกลัวหนูมากเพราะเคยโดนหนูกัดหูจนต้องตัดหูทิ้ง ชอบกินโดรายากิเนื่องจากตอนที่อยู่โลกอนาคตยังไม่มาหาโนบิตะ โดเรมอนได้รับโดรายากิกับแมวผู้หญิงตัวหนึ่งซึ่งน่ารักมาก โดเรมอนจึงชอบเป็นพิเศษและเขาจะมีอารมณ์โกรธทันทีเมื่อมีใครเรียกเขาว่า "แรคคูน" หรือ "ทานุกิ"
โดราเอมอน นอกจากจะเป็นที่รู้จักกันดีถึงประเทศนี้แล้ว จนถึงกับมีการทำเป็นการ์ตูนแอนิเมชั่นไทย โดยฝีมือคนไทย ทางบริษัท ไร้ท์ บิยอนด์ ทำการ์ตูนไทยโดราเอมอน ชุด "นิทานของโนบิตะ" โดราเอมอนชอบโดรายากิ ส่วนโนบิตะชอบเรียน ชอบหนังสือการ์ตูน ขายหัวเราะ และ มหาสนุก และชอบอ่านนิทานสนุกสนาน ซึ่งออกจำหน่ายในรูปแบบ VCD และ DVD
โดราเอมอน ตอน ตำนานเทพนิยายไซอิ๋ว ที่เมืองจีนปี 630 พระถังซำจั๋งออกเดินทางจากซีอานมาได้หนึ่งปีแล้ว และร่วมเดินทางกับรินเร เด็กที่โนบิตะช่วยเ้หลือเอาไว้ มาสิบวันแล้ว ระหว่างที่เดินทางอยู่ปีศาจน้ำเต้าทองและปีศาจน้ำเต้าเงิน ปีศาจฝาแฝดเห๋นพระถังซำจั๋งแล้วจะกิน ทางโดราเอมอนและเพื่อนๆ โดราเอมอนใช้เครื่องส่งสัญญาณเตือนภัยเพื่อเตือนเรื่องอันตรายร้ายแรง เมื่อมาถึงแล้วโดราเอมอนให้ทุกคนกินวุ้นแปลภาษาเพื่อให้ทุกคนพูดภาษาจีนได้ ทุกคนเห็นพระถังซำจั๋งและลูกศิษย์คนหนึ่ง และปีศาจน้ำเต้าทองและปีศาจน้ำเต้าเงินก็โผล่ออกมา ทุกคนเลยแนะนำตัวเองแก่ปีศาจแล้วใช้ลูกสมุนค้างคาวโจมตี ชิซุกะปกป้องระถังซำจั๋งตัวจริงเอาไว้ส่วนโดราเอมอนไปขานรับปีศาจน้ำเต้าทองทำให้ถูกดูดเข้าไปในน้ำเต้า แต่ก็ใช้ประตูไปที่ไหนก็ได้ออกมา จากนั้นโดราเอมอนเรียกปีศาจน้ำเต้าทอง และมันก็ขานรับทำให้ดูกดูดเข้าไปในฮีโร่แมชชีน และปีศาจน้ำเต้าเงินผู้น้องเมื่อพบหงอคงโนบิตะก็หนีไป โนบิตะพบกับรินเรซึ่งเขาเคยช่วยเหลือเอาไว้ เป็นลูกศิษย์ของพระถังซำจั๋ง เมื่อรอดพ้นอันตรายแล้วพระถังซำจั๋งและรินเรบอกลาเพื่อเดินทางต่อ แต่โดราเอมอนเปิดเครื่องฮีโร่แมชชีนทิ้งไว้
โดราเอมอน (ตัวละคร) นอกจากนั้น โดราเอมอนยังมีน้องสาวชื่อโดเรมี ที่จริงก็แค่ใช้เศษเหล็กแบบเดียวกันในการผลิตแต่โดเรมีใช้น้ำมันรุ่นใหม่ ขณะที่ผลิตโดราเอมอนอยู่ถูกฟ้าผ่าทำให้ตื่นก่อนกำหนดกับเผลอทำชิปควบคุมหลักหล่นหายไป 1 ส่วนจึงทำให้ประสิทธิภาพของโดราเอมอนนั้นต่ำกว่าหุ่นยนต์รุ่นเดียวกันมากจึงหยิบของวิเศษผิดพลาดบ่อยๆ กับกายภาพอ่อนแอ และกินจุมากกว่าด้วย
โดราเอมอน ตอน ตำนานเทพนิยายไซอิ๋ว วันรุ่งขึ้น โรงเรียนมีสภาพเปลี่ยนไป และการซ้อมละครวันนี้กลายเป็นว่าบทของไซอิ๋วคือพระถังซำจั๋งจะถูกจับกิน โนบิตะ ชิซุกะ ไจแอนท์ และซึเนะโอะรู้สึกว่าทุกคนดูแปลกไป และคุณครูกลายร่างเป็นปีศาจได้!!! ทั้งสี่เลยวิ่งหนีออกจากโรงเรียนไปที่ลานว่าง ชิซุกะสันนิษฐานว่าที่มันแปลกๆ คงเพราะของวิเศษของโดราเอมอน และทุกคนก็แยกย้ายกันกลับบ้าน โนบิตะบอกโดราเอมอนว่าทุกคนดูน่ากลัวไปหมดเลย และชิซุกะบอกว่าทุกอย่างดูเปลี่ยนไปตั้งแต่เข้าไปเล่นในฮีโร่แมชชีนแล้ว จากนั้นคุณแม่เข้ามา และสงสัยว่าจะซ่อนผลสอบ 0 คะแนน (มีเขางอกออกมาด้วย) และบอกให้ทำการบ้านซะ คุณแม่กลายเป็นปีศาจไปแล้ว โดราเอมอนและโนบิตะเลยออกไปสำรวจในเมือง ซึ่งพบว่ามีกลิ่นไอของปีศาจอยู่ทุกที่ และมีอาคารปริศนาโผล่มาด้วย!!! ซึ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นเหมือนทุกอย่างถูกกลืนเข้าไปอยู่ในโลกของปีศาจ และตอนจบของไซอิ๋วกลับกลายเป็นว่าพระถังซำจั๋งถูกจับกินด้วย โดราเอมอนตกตะลึงเพราะประวัติศาสตร์เปลี่ยนไปจริงๆ จากนั้นพวกเขาถูกค้างคาวปีศาจไล่ตามมาโดราเอมอนเลยใช้ปืนกับดักค้างคาวเพื่อจัดการพวกมัน ที่พวกมันมารุมทำร้ายก็เพราะโนบิตะเป็นมนุษย์ ดังนั้นทุกคนจึงตกอยู่ในอันตราย! ชิซุกะหวาดกลัวมากเพราะคุณแม่กลายเป็นปีศาจไปเสียแล้ว ส่วนไจแอนท์และซึเนะโอะมาหลบซ่อนในสวนที่บ้านโนบิตะ โดราเอมอนก็เล่าเรื่องราวทั้งหมดไปว่าเกิดจากการที่ประวัติศาสตร์เปลี่ยน ปีศาจจากฮีโร่แมชชีนออกมาอาละวาด และถูกตั้งโปรแกรมให้กินพระถังซำจั๋ง เมื่อกินเข้าไปแล้วก็จะมีพลังเพิ่มขึ้นมหาศาลทำให้มนุษย์ถูกกำจัดไปหมดสิ้น และกลายเป็นโลกของปีศาจแทน โดยมีวิธีแก้ไขเพียงทางเดียวคือต้องกำจัดปีศาจที่ปีนั้นให้หมดสิ้น ทุกคนจึงต้องเล่นไซอิ๋วจริงๆ โดยใช้พลังของตัวละครจากเครื่องฮีโร่แมชชีนมากำจัดปีศาจ ทว่าคุณแม่ของโนบิตะขึ้นมาหาอีกแล้ว ทุกคนเลยต้องรีบหนีไป
ดังโงะโมโมทาโร่ ดังโงะโมโมทาโร่ () เป็นของวิเศษของโดราเอมอน ซึ่งปรากฏอยู่ในการ์ตูนเรื่อง โดราเอมอน มีลักษณะเป็นขนมคิบิดังโงะแบบเดียวกับขนมที่โมโมทาโร่แบ่งให้สัตว์สหายทั้งสามกินในนิทาน ประสิทธิภาพคือเมื่อสัตว์ได้กินเข้าไปแล้วจะเชื่องกับมนุษย์ทันที เหมาะที่จะให้พวกสัตว์ป่าดุร้ายกินเป็นอย่างยิ่ง แต่ถึงจะบอกว่าเป็นขนมที่ทำให้สัตว์เชื่อง จริงๆแล้วมนุษย์ก็สามารถกินได้เหมือนกันเพราะไม่มีผลอะไรต่อร่างกาย จัดเป็น 1 ในของวิเศษที่โดราเอมอนใช้บ่อยมากไม่แพ้ คอปเตอร์ไม้ไผ่ หรือ ประตูทุกหนแห่ง เลย
โดรายากิ ตัวละครในมังงะและอะนิเมะชื่อโดราเอมอนชอบรับประทานโดรายากิมากและมักจะมีฉากที่โดราเอมอนกำลังรับประทานโดรายากิอยู่บ่อย ๆ ซึ่งทำให้ขนมโดรายากิเป็นที่รู้จักกันมากขึ้น
โดราเอมอน ตอน ตำนานเทพนิยายไซอิ๋ว เมื่อโดราเอมอนเล่นเกมเสร็จก็ออกมาจากฮีโร่แมชชีน และเมื่อโนบิตะกลับมาก็จะชวนเล่นเกมด้วย เมื่อโนบิตะกลับมาก็ไปบอกทุกคนว่าหงอคงมีตัวตนอยู่จริง และพาทุกคนรวมถึงโดราเอมอนไปดูด้วย ทว่าเพราะไทม์แมชชีนที่ไปเมื่อกี้เป็นการคาดเดาเวลาและสถานที่ ดังนั้นที่ที่ออกมาเลยต่างจากเมื่อกี้นี้ แต่ทว่า ทุกคนถูกโจรภูเขาไล่ตามมา เมื่อหลบได้แล้วโนบิตะบอกความจริงโดราเอมอนว่าโนบิตะเห็นหงอคงจริงๆ และไปเจอเด็กผู้ชายคนนั้นซึ่งเขาเรียกโนบิตะว่าหงอคงด้วย ทั้งๆ ที่ไม่มีวุ้นแปลภาษา โดราเอมอนเริ่มสงสัยแล้วว่าใช้ของวิเศษของเขาไปหรือเปล่า ต่อมาไจแอนท์เริ่มยัวะที่ไม่เห็นหงอคง แต่เห็นกลุ่มคนจากระยะไกลโดราเอมอนเลยใช้ดาวเทียมสอดแนมเพื่อดูว่าเป็นใคร แล้วก็พบว่าเป็นพระถังซำจั๋ง ซึ่งมีตัวตนอยู่จริง แต่ผู้ติดตามตัวอื่นๆ (หงอคง, โป๊ยก่าย, และซัวเจ๋ง) ไม่มีตัวตนอยู่จริง โนบิตะต้องรักษาสัญญาที่ไว้ให้กับไจแอนท์โดราเอมอนเลยพาโนบิตะไปหลบแล้วเอาฮีโร่แมชชีนออกมาเพื่อให้โนบิตะแต่งกายเป็นหงอคง เมื่อเกมเริ่มแล้วโดราเอมอนให้โนบิตะออกมาจากเกมแล้วให้เพื่อนๆ ได้เห็น แต่ระหว่างนั้นราชาปีศาจวัวและลูกสมุนต่างๆ ในฮีโร่แมชชีนได้ออกมาจากเกมแล้ว! และหงอคงโนบิตะก็หลุดปากไปตอนที่ไจแอนท์เรียกโนบิตะ ทำให้ต้องเปิดเผยความลับ ซึ่งก็คือฮีโร่แมชชีน จากนั้นทุกคนกลับไปยังปัจจุบันแล้วไจแอนท์ให้โดราเอมอนเอาฮีโร่แมชชีนออกมาให้เล่นเพื่อเล่นไซอิ๋ว ไจแอนท์และซึเนะโอะอยากเป็นหงอคง โดราเอมอนเลยบอกให้ทำตามที่คอมพิวเตอร์สั่ง เมื่อทุกคนเข้าไปแล้วโดราเอมอนเห็นท้องฟ้าผิดปกติและน่ากลัว ในฮีโร่แมชชีนคอมพิวเตอร์เลือกบทให้โดยไจแอนท์เป็นโป๊ยก่าย ซึเนะโอะเป็นซัวเจ๋ง ชิซุกะเป็นพระถังซำจั๋ง และโนบิตะเป็นหงอคง ไจแอนท์โมโหที่ไม่ได้เล่นเป็นหงอคง จากนั้นเกมก็เริ่มขึ้น แต่มันก็จบลงอย่างง่ายดายโดยที่ไม่มีปีศาจออกมาสักตนเดียว ทุกคนรู้สึกไม่สนุกเลยเลยบอกว่าไม่มีปีศาจเลย โดราเอมอนก็รู้สึกแปลกๆ ว่าทำไม จากนั้นทุกคนก็กลับบ้าน โดราเอมอนและโนบิตะโกรธกัน คืนนั้นคุณแม่เรียกทั้งสองลงมากินข้าว โนบิตะรู้สึกแปลกๆ เพราะเงาคุณพ่อเหมือนปีศาจเปี๊ยบเลย แต่ตัวจริงยังเหมือนเดิม และที่อาหารวันนี้อร่ิยผิดปกติเพราะเป็นงูชุบแป้งทอด โดราเอมอนและโนบิตะช็อกที่กินอะไรไป และคุณแม่ก็เอาซุบตุ๊กแกมาเสิร์ฟ ทั้งสองเลยขอตัวขึ้นไปนอนก่อน ระหว่างที่ทั้งสองนอนอยู่ก็รู้สึกผิดปกติ และมาหงุดหงิดใส่กัน ส่วนนอกบ้านมีค้างคาวเกาะอยู่เต็มไปหมด
โดราเอมอน โดราเอมอนนี้ถือเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นแม่อย่างหนึ่งก็ได้ จากเรื่องจะเห็นได้ว่า โดราเอมอนมักออกมาช่วยเหลือ ปกป้อง แก้ปัญหาให้โนบิตะ ในยามคับขันหรือเดือดร้อนเสมอๆ เป็นบทบาทของ "แม่ผู้ใจดี" ซึ่งก็คือสิ่งที่มนุษย์เราต้องการอยู่ลึกๆ และในบางตอนโดราเอมอนก็แสดงบท "แม่ใจร้าย" คือการแก้เผ็ดหรือปล่อยให้โนบิตะผจญกับความยากลำบากที่มักเป็นผู้ก่อขึ้นเองจากความรู้สึกในด้านชั่วร้าย เช่น การอิจฉาริษยาผู้อื่น การเกลียดชังผู้อื่น การโกหก เพื่อเป็นการสั่งสอนโนบิตะให้รู้จักความผิดชอบชั่วดี
โดราเอมอน ส่วนตอนจบอีกแบบหนึ่งคือ อยู่ดีๆ วันหนึ่งโดราเอมอนก็เกิด แบตเตอรี่ หมด แล้วหยุดทำงานเสียเฉยๆ โนบิตะจึงปรึกษากับโดเรมี น้องสาวของโดราเอมอน โดเรมีบอกโนบิตะว่า ถ้าเปลี่ยนแบตเตอรี่ของโดราเอมอน ความจำทั้งหลายจะหายหมด เนื่องจากแบตเตอรี่สำรองไฟที่เก็บความจำของหุ่นยนต์รูปแมวนั้นเก็บไว้ที่หู และอย่างที่ทราบกันว่าโดราเอมอนไม่มีหู ดังนั้นถ้าเปลี่ยนแบตเตอรี่ เขาจะต้องสูญเสียความจำ ต้องนำไปซ่อมที่โลกอนาคต แต่การใช้ ไทม์แมชชีน นั้นผิดกฎหมาย เพราะกฎหมายใหม่ของโลกอนาคต ถ้าส่งโดราเอมอนกลับ โดราเอมอนจะมาหาโนบิตะอีกไม่ได้ ทำให้โนบิตะตัดสินใจไม่เปลี่ยนแบตเตอรี่ แล้วโนบิตะจึงตัดสินใจตั้งใจเรียนจนเป็น นักวิทยาศาสตร์ ระดับโลก โดยเอาเรื่องโดราเอมอนที่แบตหมดมาเป็นแรงผลักดันขยันทุนเทหารักษาให้โดราเอมอนกลับมา โดยเอาตัวโดราเอมอนไปซ่อนไม่ให้มีใครรู้เรื่องนอกจากตนเพียงคนเดียวเท่านั้น แล้วก็แต่งงานกับชิซุกะและสามารถซ่อมโดราเอมอนกับสร้างหูกับทำให้ร่างของโดราเอมอนเป็นตัวสีเหลืองก่อนถูกซื้อ กับเปลี่ยนแบตเตอรี่ให้โดราเอมอนได้สำเร็จ โดยที่ความทรงจำไม่หายไป (โดยก่อนที่โนบิตะจะเปลี่ยนแบตเตอรี่ให้โดราเอมอนได้เรียกชิซุกะมาดูโดราเอมอน) และเขาก็มีลูกชายชื่อโนบิสุเกะ และอยู่ด้วยกันอย่างมีสุข
โดราเอมอน (ตัวละคร) โดราเอมอนมีหุ่นผู้ช่วยคือมินิโดรา เป็นหุ่นโดราเอมอนขนาดเล็กจำนวนมาก โดยทุกตัวจะไม่มีหูกับมีสีที่แตกต่างกันไป จะพูดแต่คำว่า "โดราโดรา" เท่านั้น เป็นภาษาที่มีแต่หุ่นยนต์รุ่นโดรา อย่างโดราเอมอน,โดเรเท่านั้นที่เข้าใจ มินิโดราจะทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยแทนตอนโดราเอมอนไม่อยู่หรือมาช่วยซ่อมโดราเอมอนพัง จะมาช่วยซ่อมให้ เพราะถูกสร้างขึ้นมาโดยใช้โดราเอมอนเป็นต้นแบบ จึงถูกเก็บอยู่ในกระเป๋าพร้อมกับของวิเศษ ในโหมดปิดตัวตลอด
โดราเอมอน เนื้อเรื่องส่วนมากจะเกี่ยวกับปัญหาของ โนบิตะ เด็กชายชั้น ป.5 ที่มักถูกเพื่อนๆ แกล้ง (แต่บ่อยครั้งก็เป็นฝ่ายหาเรื่องใส่ตัวเอง) ไม่ค่อยชอบทำการบ้าน ไม่ชอบอ่านหนังสือและไปโรงเรียนสายบ่อยๆ โดยมีเพื่อนที่เป็นตัวละครสำคัญในเรื่องคือ โดราเอมอน (โนบิตะทำอะไรไม่ค่อยเป็น ต้องพึ่งโดราเอมอนแทบทุกอย่าง) หุ่นยนต์แมวจากอนาคตที่คอยดูแลช่วยเหลือโนบิตะตลอดเวลาด้วยของวิเศษจากอนาคต ไจแอนท์ เด็กที่ดูเป็นอันธพาลแต่ที่จริงเป็นคนอารมณ์อ่อนไหวและรักการร้องเพลง ซูเนโอะ ผู้มีฐานะทางบ้านดีที่สุดในกลุ่ม มีนิสัยชอบคุยโม้ เป็นคู่หูกับไจแอนท์ที่คอยกลั่นแกล้งโนบิตะอยู่ตลอด เดคิสุงิ เป็นเด็กเรียนเก่ง นิสัยดี รักความถูกต้อง มีน้ำใจ แต่ไม่ค่อยมีบทบาทมากนัก ชิซุกะ ผู้หญิงเพียงคนเดียวในกลุ่มเป็นเด็กเรียนดี ชอบช่วยเหลือผู้อื่น เป็นเด็กสาวที่โนบิตะหลงรัก ในอนาคตก็ได้มาเป็นเจ้าสาวของโนบิตะด้วย ไจโกะ น้องสาวของไจแอนท์ ไม่ค่อยมีบทบาทมากนัก ตัวละครสำคัญนอกจากนี้ก็มี โดเรมี หุ่นยนต์แมวที่มีกระเป๋า 4 มิติและของวิเศษ (แต่จะออกน่ารักๆ ดูเป็นแบบผู้หญิงมากกว่า) เช่นเดียวกับโดราเอมอนผู้เป็นพี่ชาย คุณพ่อและคุณแม่ของโนบิตะ ซึ่งคุณแม่ดูจะมีบทบาทในเรื่องมากกว่าคุณพ่อ
โดราเอมอน เด็กสาวน้ำใจดี เธอเป็นที่รักของทุกคน ชอบการอาบน้ำเป็นอย่างมากและชอบเล่นไวโอลิน (เล่นได้ห่วยแตกมาก) แต่มีความสามารถด้านเปียโน เธอเป็นเด็กสาวที่โนบิตะแอบชอบและชอบกินสปาเก็ตตี้และมันเผาเป็นพิเศษ ในอนาคตเธอก็ได้แต่งงานกับโนบิตะ
โดราเอมอน ของวิเศษของโดราเอมอน เป็นอุปกรณ์หลากหลายรูปแบบที่โดราเอมอน หยิบนำมาใช้ ซึ่งส่วนใหญ่จะถูกเก็บไว้ในกระเป๋า 4 มิติ ที่อยู่ที่หน้าท้องของโดราเอมอน ของวิเศษส่วนใหญ่เป็นอุปกรณ์ในนิยายวิทยาศาสตร์ ซึ่งบางอย่างก็จะเป็นการดัดแปลงจากข้าวของเครื่องใช้ในบ้านของชาวญี่ปุ่นเอง และยังมีของวิเศษบางชิ้นก็อ้างถึงความเชื่อทางศาสนาของประเทศญี่ปุ่น ของวิเศษในเรื่องโดราเอมอนนั้นมีประมาณ 4,500 ชิ้น ซึ่งส่วนใหญ่แล้วจะปรากฏออกมาให้เห็นเพียงตอนเดียว แต่ก็ยังมีของวิเศษบางชิ้นที่โดราเอมอนหยิบออกจากกระเป๋านำมาใช้บ่อยครั้ง
ศาตราจารย์ยาสึยูกิ โยโกยามะ แห่งมหาวิทยาลัยโทยามะ ได้ทำการวิจัยผลงานเรื่องโดราเอมอน และเปิดเผยว่าของวิเศษที่โดราเอมอนหยิบออกมาจากกระเป๋า 4 มิติ มีทั้งหมด 1,963 ชิ้น ในขณะที่เว็บไซต์ Doraemon Fanclub บันทึกจำนวนของวิเศษเอาไว้ทั้งหมด 1,812 ชิ้น
ขนมปังช่วยจำ ขนมปังช่วยจำ เป็นของวิเศษของโดราเอมอน ซึ่งปรากฏอยู่ในการ์ตูนเรื่อง โดราเอมอน เป็นขนมปังที่ช่วยในการจดจำสิ่งต่างๆ ในหนังสือหรือสมุด โดยกดขนมปังช่วยจำลงบนหนังสือหรือสมุด เมื่อกินเข้าไปแล้ว ก็จะจำได้ว่าในหนังสือหรือสมุดเล่มนั้นเขียนไว้ว่าอะไรบ้าง แต่ขนมปังมีขนาดค่อนข้างใหญ่ ดังนั้นจะไม่สามารถกินขนมปังนี้มากๆ ได้เมื่อขับถ่ายออกมาความจำของขนมปังช่วยจำก็จะออกมาหมดเลย
รายชื่อตัวละครในโดราเอมอน มินิโดรา หรือ มินิโดราเอมอน เป็นตัวละครใน ของวิเศษของโดราเอมอน ถูกสร้างขึ้นในวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2668 แต่ละตัวจะมีสีต่างกัน มีขนาดเล็กประมาณ 1/2 เท่าของความสูงของโดเรมอน มีความคิดเป็นของตัวเองจะพูดคุยกับโดเรมอนกับโดเรมีผ่านภาษาของมินิโดราเอง นิสัยเหมือนเด็กซน หน้าที่หลักก็คอยช่วยเหลืองานทุกอย่างของโดเรมอน เช่นซ่อมกลไกการทำงานของโดเรมอนตอนที่โดเรมอนเสีย หรือมาอยู่กับโนบิตะ ตอนโดราเอมอนไปโรงพยาบาลหุ่นยนต์ชั่วคราว กับมีของวิเศษเหมือนโดราเอมอนแต่จะมีขนาดเล็กกว่า
รายชื่อของวิเศษของโดราเอมอน ของวิเศษของโดราเอมอน () เป็นอุปกรณ์หลากหลายรูปแบบที่โดราเอมอน หยิบนำมาใช้ ซึ่งส่วนใหญ่จะถูกเก็บไว้ในกระเป๋า 4 มิติที่อยู่ที่หน้าท้องของโดราเอมอน ของวิเศษส่วนใหญ่เป็นอุปกรณ์ในนิยายวิทยาศาสตร์ ซึ่งบางอย่างก็จะเป็นการดัดแปลงจากข้าวของเครื่องใช้ในบ้านของชาวญี่ปุ่นเอง และยังมีของวิเศษบางชิ้นก็อ้างถึงความเชื่อทางศาสนาของประเทศญี่ปุ่น ของวิเศษในเรื่องโดราเอมอนนั้นมีประมาณ 4,500 ชิ้น ซึ่งส่วนใหญ่แล้วจะปรากฏออกมาให้เห็นเพียงตอนเดียว แต่ก็ยังมีของวิเศษบางชิ้นที่โดราเอมอนหยิบออกจากกระเป๋านำมาใช้บ่อยครั้ง
โดราเอมอน (ตัวละคร) แต่เดิมนั้นโดราเอมอนตัวสีเหลืองกับมีหู แต่ในวันที่ 30 สิงหาคม เซวาชิได้ใช้หุ่นยนต์หนูแก้รูปปั้นที่จะให้โดราเอมอนแต่หุ่นยนตหนูเข้าใจผิดว่าให้แก้ที่หูของโดราเอมอน ขณะที่โดราเอมอนหลับอยู่ก็โดนหนูแทะใบหูจนแหว่งไปทั้ง 2 ข้าง จึงซ่อมแซมให้เหมือนเดิมได้ มาพักรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล หุ่นยนต์แมว "โนราเมียโกะ" แฟนสาวของโดราเอมอนก็มาเยี่ยมแต่พอรู้ว่าโดราเอมอนโดนหมอตัดหูอีก จนหัวกลม ก็ถูกโนราเมียโกะหัวเราะเป็นการใหญ่ ทั้งคู่จึงเลิกกัน ทำให้โดราเอมอนเสียใจเป็นอย่างมาก แต่ก็พยายามทำใจด้วยการดื่มยาเสริมกำลังใจแต่ดันหยิบผิดกลายเป็นดื่มยาโศกเศร้าแทน ทำให้เศร้ากว่าเดิม ร้องไห้ไม่หยุดอยู่ริมชายหาด 3 วัน 3 คืน จนสีลอกเปลี่ยนเป็นสีฟ้าอย่างที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน
รายชื่อตอนในโดราเอมอน (มังงะ) เป็นโดราเอมอนฉบับพิมพ์สี่สี เพิ่มเติมจากชุดโดราเอมอนคัลเลอร์ จำนวน 1 เล่ม ดังนี้
โดราเอมอนคัลเลอร์ สเปเชียล
เป็นโดราเอมอนฉบับพิมพ์สี่สี จำนวน 2 เล่ม ดังนี้
เล่ม 1
โดเรมี หลังการ์ตูนเรื่อง "โดเรมีจัง" จบไปแล้วสี่ปี โดเรมีมีบทบาทจากการเป็นตัวละครพิเศษรับเชิญในเรื่อง "โดราเอมอน" เพียงครั้งเดียว แต่หลังจากที่เธอห่างหายไปและหวนกลับมามีบทบาทอีกครั้งในนิตยสารและสื่อโทรทัศน์ในฐานะน้องสาวของโดราเอมอน โดยมีบทบาทในการดูแลโนบิตะช่วงที่โดราเอมอนไม่อยู่ หรือหาวิธีการแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างโดราเอมอนกับโนบิตะอยู่เสมอ ด้วยความที่เธอมีความสามารถด้านการบ้านการเรือนกอปรกับการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ดี เซวาชิจึงให้โดเรมีมาอยู่บ้านโนบิตะแทนโดราเอมอน ซึ่งโดราเอมอนก็เห็นดีด้วย แต่โนบิตะไม่ยอม
โดราเอมอน อย่างไรก็ดี โดราเอมอนตอนจบทุกแบบก็ยังไม่มีหลักฐานที่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนเพียงพอว่าเป็นตอนจบที่แท้จริง และอันที่จริงแล้วโดราเอมอนนั้นเคยจบไปแล้วครั้งหนึ่งในตอนสุดท้ายของรวมเล่มฉบับที่ 6 ชื่อตอนว่า "ลาก่อนโดราเอมอน" แต่เนื่องด้วยเหตุผลหลายประการจากทั้งแฟนๆ และทางสำนักพิมพ์ ในที่สุด ฟุจิโกะ ฟุจิโอะ จึงได้กลับมาเขียนโดราเอมอนต่ออีกครั้ง
โดราเอมอน (ตัวละคร) โดราเอม่อนถูกผลิตขึ้นในโรงงานมัตซึชิบะที่เมือง โตเกียว เมื่อวันที่ 3 กันยายน ในคริสต์ศตวรรษที่ 22 แต่ในระหว่างการผลิตเกิดข้อผิดพลาดขึ้น ทำให้โดราเอมอนมีคุณสมบัติไม่เหมือนหุ่นยนต์แมวตัวอื่น ต้องเข้ารับการอบรมในห้องเรียนคลาสพิเศษของโรงเรียนหุ่นยนต์ (และได้พบกับเพื่อนๆ แก๊งขบวนการโดราเอมอนที่นั่น) จนกระทั่งวันหนึ่งในงาน "โรบ็อต ออดิชั่น"(การแสดงหุ่นยนต์) ซึ่งเป็นงานที่จัดให้มีการแสดงความสามารถของหุ่นยนต์ที่ได้ผ่านการอบรมแล้ว ด้วยความซุกซนของ เซวาชิ ในวัยเด็ก เขาจึงได้กดปุ่มเลือกซื้อโดราเอมอนมาไว้ที่บ้าน ด้วยเหตุนี้โดราเอมอนอาศัยอยู่กับตระกูลโนบิ ในฐานะหุ่นยนต์เลี้ยงเด็กแต่ในต้นฉบับดั้งเดิมนั้นจะแตกต่างกันคือโดราเอมอนได้ถูกนำไปขายทอดตลาดเพราะเป็นสินค้าไม่ได้คุณภาพ พ่อแม่ของเซวาชิจึงมาซื้อโดราเอมอนเพราะเห็นว่าราคาถูกจึงเอาไปไว้ที่บ้านเป็นพี่เลี้ยงเซวาชิ
โดราเอมอน โดราเอมอน หรือ โดเรมอน (Doraemon) เป็น การ์ตูนญี่ปุ่น แต่งโดย ฟุจิโกะ ฟุจิโอะ เรื่องราวของหุ่นยนต์แมวชื่อโดราเอมอน โดยฟุจิโกะ ฟุจิโอะได้กล่าวว่าโดราเอมอนเกิดวันที่ 3 กันยายน มาจากอนาคตเพื่อกลับมาช่วยเหลือ โนบิตะ เด็กประถมจอมขี้เกียจด้วย ของวิเศษ จากอนาคต โดราเอมอนเริ่มตีพิมพ์ครั้งแรกในญี่ปุ่นเมื่อ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2512 โดย สำนักพิมพ์โชงะกุกัง
โดราเอมอน ตอน โนบิตะผู้กล้าแห่งอวกาศ โดราเอมอน เดอะ มูฟวี่ ตอน โนบิตะผู้กล้าแห่งอวกาศ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว ผลงานของ ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอะ และเป็นภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 35 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ และภาพยนตร์ชุดนี้เป็นการฉลองครบรอบ 35 ปีของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ และครบรอบ 10 ปีของโดราเอมอนฉบับการ์ตูนทีวี โดยได้ออกฉายในโรงภาพยนตร์เมื่อวันที่ 7 มีนาคม ค.ศ. 2015 (พ.ศ. 2558) ภาพยนตร์ชุดนี้เปิดตัวได้แค่หนึ่งสัปดาห์ ก็ขึ้น Box office อันดับหนึ่ง ทำลายสถิติของเรื่อง "บิ๊กฮีโร่ 6" ในญี่ปุ่นได้สำเร็จ
กระเป๋ามิติที่ 4 กระเป๋ามิติที่ 4 หรือ กระเป๋าวิเศษ เป็นหนึ่งในของวิเศษของโดราเอมอน ซึ่งปรากฏอยู่ในการ์ตูนเรื่องโดราเอมอน เป็นอุปกรณ์สำหรับเก็บของวิเศษอื่นๆ ทั้งหลายจากโลกอนาคต เป็นกระเป๋ารูปครึ่งวงกลมสีขาว ติดอยู่บนหน้าท้องของโดราเอมอน ขนาดเล็ก แต่สามารถจุของได้มากกว่าขนาดที่เห็น เพราะของที่ใส่ลงในกระเป๋าจะเชื่อมโยงกับมิติที่ 4 ทำให้ใส่สิ่งของได้มากมายไม่จำกัด โดเรมอนมีกระเป๋าสำรองและจะเก็บไว้ที่ตู้เก็บของในห้องนอนของโนบิตะ (ที่นอนของโดราเอมอน) แม้แต่ตัวของโดราเอมอน ยังสามารถเข้าไปในกระเป๋ามิติที่ 4 ได้
รายชื่อตอนในโดราเอมอน (มังงะ) โดราเอมอนพลัส เล่ม 6 (ฉบับประเทศไทย)
เป็นโดราเอมอนฉบับพิมพ์สี่สี ซึ่งยังไม่เคยพิมพ์ในชุด 45 เล่ม มี 6 เล่ม ดังนี้
โดราเอมอนคัลเลอร์คอลเลคชั่น เล่ม 1
โดราเอมอน เดอะ มูฟวี่ โนบิตะผจญกองทัพมนุษย์เหล็ก ~ปีกแห่งนางฟ้า~ โดราเอมอน เดอะ มูฟวี่ โนบิตะผจญกองทัพมนุษย์เหล็ก ~ปีกแห่งนางฟ้า~ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว ผลงานของ ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอะ มีความยาวทั้งสิ้น 108 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 31 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ เป็นการนำตอน "โดราเอมอน ตอน สงครามหุ่นเหล็ก" ในปี ค.ศ. 1986 กลับมาสร้างใหม่
โดราเอมอน ตอน สงครามอวกาศ โดราเอมอน ตอน สงครามอวกาศ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 97 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 6 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม ค.ศ. 1985
โดราเอมอน ตอน ตะลุยแดนมหัศจรรย์ โดราเอมอน ตอน ตะลุยแดนมหัศจรรย์ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 91 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 3 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 13 มีนาคม ค.ศ. 1982
โดราเอมอน ตอน ท่องแดนเวทมนตร์ โดราเอมอน ตอน ท่องแดนเวทมนตร์ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 97 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 5 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 17 มีนาคม ค.ศ. 1984
โดราเอมอน ตอน สงครามหุ่นเหล็ก โดราเอมอน ตอน สงครามหุ่นเหล็ก () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 97 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 7 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1986
โดราเอมอน ตอน ตะลุยดาวต่างมิติ โดราเอมอน ตอน ตะลุยดาวต่างมิติ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 100 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 11 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 10 มีนาคม ค.ศ. 1990
โดราเอมอน ตอน บุกอาณาจักรเมฆ โดราเอมอน ตอน บุกอาณาจักรเมฆ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 98 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 13 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 7 มีนาคม ค.ศ. 1992
โดราเอมอน ตอน สามอัศวินในจินตนาการ โดราเอมอน ตอน สามอัศวินในจินตนาการ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 99 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 15 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 12 มีนาคม ค.ศ. 1994
โดราเอมอน ตอน ผจญภัยใต้สมุทร โดราเอมอน ตอน ผจญภัยใต้สมุทร () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 95 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 4 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 12 มีนาคม ค.ศ. 1983
โดราเอมอน ตอน ท่องแดนญี่ปุ่นโบราณ โดราเอมอน ตอน ท่องแดนญี่ปุ่นโบราณ () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 100 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 10 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 1989
โดราเอมอน ตอน ตะลุยแดนอาหรับราตรี โดราเอมอน ตอน ตะลุยแดนอาหรับราตรี () เป็นโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว มีความยาวทั้งสิ้น 99 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้ถือเป็นตอนที่ 12 ของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ ออกฉายครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 9 มีนาคม ค.ศ. 1991
โดราเอมอน ตอน ไดโนเสาร์ของโนบิตะ ในปี 1975 ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอะ ได้วาด "โดราเอมอน ตอน ไดโนเสาร์ของโนบิตะ" เป็นการ์ตูนเรื่องสั้น ความยาว 25 หน้า ลงในนิตยสารโชเน็งซันเดย์ ฉบับพิเศษ และในภายหลังก็ได้ลงตีพิมพ์ใน โดราเอมอน ฉบับรวมเล่มของเทงโทมุชิคอมิกส์ ฉบับที่ 10 ด้วย ซึ่ง ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอะ เขียนโดราเอมอนตอนนี้ขึ้นมาโดยได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่อง "Born Free" ที่เป็นผลงานการประพันธ์ของจอย อดัมสัน ต่อมาในเดือนตุลาคม ปี 1979 นิตยสารโคโรโคโรคอมิกก็ลงประกาศในเล่มว่า โดราเอมอนตอนนี้ จะได้รับการสร้างเป็นภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องยาว จากนั้นในเดือนธันวาคม ปีเดียวกัน ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอะ ก็เขียนโดราเอมอนตอนนี้เป็นแบบเรื่องยาว ลงในนิตยสารโคโรโคโรคอมิกรายเดือน โดยแบ่งเป็น 3 ตอนใหญ่ๆ ลงตีพิมพ์เดือนละตอน เป็นเวลา 3 เดือนด้วยกัน
โดเรมี โดเรมีเป็นหุ่นยนต์แมวน้องสาวของโดราเอมอน เกิดวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2657 ส่วนสูง 100 เซนติเมตร มีตัวสีเหลือง สวมโบสีแดง มีกระเป๋าสี่มิติไว้เก็บของวิเศษเหมือนโดราเอมอน โดยถูกสร้างขึ้นมาทีหลังโดราเอมอน ถือว่าเป็นหุ่นยนต์รุ่นใหม่กว่า มีประสิทธิภาพมากกว่าโดราเอมอน โดเรมีเคยมีหูแต่เพราะไปสะกิดปมด้อยของพี่ชาย นักวิทยาศาสตร์จึงสร้างให้เปลี่ยนจากหูออกแล้วใส่โบว์แทน
โดราเอมอน สำหรับความเป็นไปได้ของตอนจบรูปแบบนี้ได้ปรากฏขึ้นใน "โดเรมีกับการผจญภัยของโนบิสุเกะ" ซึ่งเรื่องราวกล่าวถึงช่วงโดราเอมอนที่ได้รับการซ่อมแซมจากโนบิตะ ผ่านทางการทักทายของซิซูกะและโดรามี หลังจากที่ทั้งสองไม่ได้เจอหน้ากันมาร่วม 10 ปี โดยบทสนทนานั้นได้มีการพูดถึงโดราเอมอนที่ซ่อมแซมโดยโนบิตะและกลับไปยังยุคของเซวาชิ และในฉากที่โนบิตะที่เป็นนักวิทยาศาสตร์ได้ประดิษฐ์เครื่องติดตามตัวลงในตัวมินิโดราสีแดงซึ่งเป็นผลจากการซ่อมแซมโดราเอมอน ทำให้โนบิตะเปลี่ยนแปลงชะตาชีวิตตนเองในที่สุด
โดราเอมอน (ตัวละคร) โดราเอมอน (Doraemon) เป็นตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง โดราเอมอน หรือ โดเรม่อน เป็นหุ่นยนต์แมวจากโลกอนาคตในยุค คริสต์ศตวรรษที่ 21
 เกิดวันที่ 3 กันยายน ลักษณะตัวอ้วนกลมสีฟ้า (เมื่อแรกเกิดมามีสีเหลือง) ไม่มีใบหู เนื่องจากถูกหนูแทะ มีหน้าที่เป็นหุ่นยนต์พี่เลี้ยงซึ่งคนที่ซื้อโดราเอมอนมาคือ เซวาชิ เหลนของ โนบิตะ วันหนึ่งเซวาชิเกิดอยากรู้สาเหตุที่ฐานะทางบ้านยากจนจึงได้กลับไปในอดีตด้วยไทม์แมชชีนจึงได้รู้ว่าโนบิตะ (ผู้เป็นเทียด) เป็นตัวต้นเหตุ เซวาชิจึงได้ตัดสินใจให้โดราเอมอนย้อนเวลาไปคอยช่วยเหลือดูแลเวลาโนบิตะโดนแกล้งโดยใช้ของวิเศษที่หยิบจากกระเป๋า 4 มิติ
แก๊งป่วนก๊วนโดราเอมอน แก๊งป่วนก๊วนโดราเอมอน ()เป็นการ์ตูนที่เป็นชุดแยกของการ์ตูนชื่อดังโดราเอมอน
โดราเอมอน ตอน ตำนานเทพนิยายไซอิ๋ว ปีศาจน้ำเต้าเงินกลับไปรายงานนางพญาพัดทองและราชาปีศาจวัวที่ทำงานไม่สำเร็จ เขาจึงสัญญากับนางพญาพัดทองว่าจะจับตัวพระถังซำจั๋งมาให้ได้ ทางโดราเอมอนและเพื่อนๆ ไม่สามารถเดินทางในทะเลทรายต่อแล้วโดราเอมอนจึงเอาแคมปิ้งแคปซูล (ขนาดหลายที่) ออกมา ซึ่งข้างในหรูหรามากและมีห้องครัวด้วย หลังจากที่กินข้าวเย็นเสาร็จแล้วก็แยกย้ายกันไปนอน ส่วนพระถังซำจั๋งและรินเรก็พักผ่อนด้วย คืนนั้นเองโดราเอมอนตั้งเครื่องส่งสัญญาณเตือนภัยให้ทำงานระหว่างที่กำลังนอนด้วย และชิซุกะกับโนบิตะออกมาดูดาวเพราะนอนไม่หลับ ต่อมาสัญญาณเตือนภัยดังขึ้นโดราเอมอนก็ไม่สนใจเพราะนึกว่าเป็นนาฬิกาปลึก และรินเรก็สั่งให้ปีศาจจับตัวพระถังซำจั๋งระหว่างที่กำลังสวดมนต์ รินเรร้องไห้อยู่กลางทะเลทรายเพราะต้องทรยศอาจารย์ และมาหมดสติกลางทะเลทราย ส่วนโนบิตะและเพื่อนๆ ไจแอนท์และซึเนะโอะให้โนบิตะออกลาดตระเวนแถวๆ นี้ ระหว่างที่กำลังขี่เมฆเขาก็เห็นตัวเขาตอนแรกออกมาจากไทม์แมชชีนและช่วยเหลือรินเร ระหว่างที่เขาพักที่โอเอซิสเขาก็เห็นภูเขาเพลิง ซึ่งเขาใกล้ไม่ได้เลย เขาเลยไปขอพัดจากนางพญาพัดทอง และสู้กับปีศาจตัวอื่นๆ ส่วนเพื่อนๆ ไปพบกับปีศาจน้ำเต้าเงินกลางทะเลทราย สู้กันไปสู้กันมาโดราเอมอนเรียกปีศาจน้ำเต้าเงิน เขาไม่หลงกล แต่พอขอคำปรึกษาปีศาจน้ำเต้าเงิน ปีศาจก็หลุดปากทำให้ถูกจับได้อีกตน ส่วนชิซุกะถูกปีศาจลากลงใต้พื้นทรายและพาไปที่ภูเขาเพลิง ทางโนบิตะเมื่อสู้กับปีศาจลูกสมุนแล้วก็ถูกนางพญาพัดทองใช้พัดปลิวกระจายไปเลยมาตกลงระหว่างที่รินเรเดินทางอยู่พอดี รินเรสารภาพว่าพระถังซำจั๋งถูกปีศาจจับตัวไปแล้ว จากนั้นทุกคนจึงไปที่ภูเขาเพลิงอีกครั้ง
โดราเอมอน (ตัวละคร) โดราเอมอนเคยได้รับเลือกจาก นิตยสารไทม์เอเชีย ให้เป็น 1 ในวีรบุรุษของทวีปเอเชียและในวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2551 มาซาฮิโกะ คามูระ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของญี่ปุ่นได้แต่งตั้งให้โดราเอมอนเป็นทูตสันถวไมตรีอย่างเป็นทางการ เพื่อช่วยในการประชาสัมพันธ์วัฒนธรรมของประเทศ โดยนับเป็น "ทูตแอนิเมชั่น" ตัวแรกของประเทศญี่ปุ่นและโดราเอมอนได้รับการแต่งตั้งให้เป็นทูต โอลิมปิกฤดูร้อน 2020 อย่างเป็นทางการ
โดราเอมอน โดราเอมอนถูกนักวาดการ์ตูนคนอื่นๆ ที่ไม่ใช่ผู้แต่งแท้จริงเขียนซ้ำ หรือที่เรียกว่า โดจินชิ ออกมามากมาย โดจินชิที่ถูกกล่าวขวัญถึงมากที่สุดก็คือ ผลงานของนักวาดการ์ตูนชาวญี่ปุ่น ยาสุเอะ ทาจิมะ ซึ่งเป็นโดจินชิตอนจบของโดราเอมอน โดยนำเค้าโครงเรื่องมาจากตอนจบของโดราเอมอนหลายๆ แบบที่ถูกเล่าลือตามเมลลูกโซ่มานาน งานโดจินชิเล่มนี้ ได้ออกวางขายครั้งแรกในงานคอมมิกมาร์เก็ต ฤดูร้อน ปี 2548 (ครั้งที่ 68) และครั้งต่อมาในฤดูหนาว (ครั้งที่ 69) ปีเดียวกัน ซึ่งมีผู้ให้ความสนใจเป็นจำนวนมากจนหนังสือถึงกับขาดตลาด และถูกนำไปเผยแพร่บนอินเทอร์เน็ตอย่างกว้างขวาง
สแตนด์บายมี โดราเอมอน เพื่อนกันตลอดไป สแตนด์บายมี โดราเอมอน เพื่อนกันตลอดไป () เป็นภาพยนตร์การ์ตูนโดราเอมอนเรื่องยาว เป็นภาพยนตร์แอนิเมชันคอมพิวเตอร์ ในรูปแบบสามมิติเป็นครั้งแรกของโดราเอมอนฉบับภาพยนตร์ โดยได้หยิบยกโดราเอมอนตอนปกติจากหนังสือการ์ตูนนำมาสร้าง เพื่อฉลองในวาระครบรอบวันเกิดปีที่ 80 ปี ของ ฟูจิโกะ เอฟ. ฟูจิโอะ กำกับและประพันธ์บทภาพยนตร์โดย ทะกะชิ ยะมะซะกิ ผู้กำกับภาพยนตร์ซึ่งมีประสบการณ์ทางด้านสเปเชียลเอฟเฟคต์และการสร้างภาพเสมือนจริงที่ประสบความสำเร็จจากภาพยนตร์เรื่อง "ถนนสายนี้ หัวใจไม่เคยลืม" (Always: Sunset on Third Street, พ.ศ. 2548) และกำกับภาพยนตร์ร่วมกับ ริวอิจิ ยางิ
โดราเอมอน ตอน ฝ่าแดนเขาวงกต เย็นวันต่อมาหลังเลิกโรงเรียน โนบิตะได้พบกับกระเป๋าเดินทางปริศนาหน้าประตูบ้านจึงนำไปให้โดราเอมอนดู ก็พบว่าเมื่อเปิดกระเป๋าออกมาก็กลายเป็นประตูทุกหนแห่ง เมื่อเดินเข้าไปก็พบว่าเป็นโรงแรมบลิคินอย่างที่โนบิสึเกะว่าไว้ บนเกาะบลิคินมีภูมิทัศน์สวยงามอย่างประหลาด เพราะดูคล้ายกับของเล่นและทำจากสังกะสี เมื่อถึงโรงแรมก็พบกับบลิคิน () หุ่นยนต์ตุ๊กตาสังกะสีเป็นผู้จัดการโรงแรม พร้อมกับหุ่นยนต์อีกสองตัวคือแท็ป () และปิเอโร () ซึ่งโรงแรมแห่งนี้เพิ่งเปิดกิจการจึงสามารถเข้าพักฟรีไม่คิดมูลค่า และยังเชื้อเชิญให้โนบิตะพาเพื่อน ๆ มาเข้าพักฟรี ๆ ด้วย โดยมีข้อห้ามว่ามิให้เข้าไปยังห้องใต้ดินเด็ดขาด ในเวลาต่อมาโนบิตะและโดราเอมอนได้ไปเล่นสกีบนภูเขาหิมะ แต่โนบิตะพบว่าโดราเอมอนหายตัวไป โดยเข้าใจว่าโดราเอมอนโกรธที่โนบิตะเรียกร้องแต่ของวิเศษมาทุ่นแรงจึงหนีกลับไปโลกอนาคต แต่แท้จริงแล้วโดราเอมอนถูกคนบางกลุ่มจับตัวไป โนบิตะจึงตามหาโดราเอมอนจนทั่วแต่กลับไม่พบ จึงเดินเข้าไปประตูชั้นใต้ดินของโรงแรม แต่โนบิตะกลัวประตูทางเข้าชั้นใต้ดิน จึงรีบกลับบ้านและไม่คิดจะกลับไปโรงแรมบลิคินอีก
โดราเอมอนฉบับการ์ตูนทีวี เพลงประกอบในโดราเอมอนฉบับการ์ตูนทีวี ใช้ในตอนเปิดเรื่อง (opening theme) ของทุกตอน มีอยู่ด้วยกันหลายแบบ แต่ที่นิยมและเป็นรู้จักกันมากที่สุดก็คือเพลงของทีวีอาซาฮี ซึ่งมีการเปลี่ยนนักร้องมาแล้ว 5 คนแต่ยังใช้เนื้อเพลงและดนตรีประกอบดังเดิม เพลงนี้มีชื่อว่า "เพลงของโดราเอมอน" หรือในชื่อภาษาญี่ปุ่นว่า "โดราเอมอน โนะ อุตะ" (ドラえもんのうた, Doraemon no uta) นอกจากนี้ยังเพลงตอนปิดเรื่อง (ending theme) อีกด้วย