mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
షాపింగ్ మాల్ కింగ్ కంట్రీ (సీట్లే), వాషింగ్టన్ లో ఏప్రిల్ 1950న అమెరికన్లు మరియు ప్రపంచము శివారు ప్రాంత షాపింగ్ మాల్ గురించి తెలుసుకుంది. నిజానికి నార్త్ గేట్ సెంటర్ (ప్రస్తుతము నార్త్ గేట్ మాల్ గా గల) గా పిలవబడుతుంది, ఇది ఒక ఎనభై అంతస్తులు మరియు సియాటిల్ లో ఉన్న ది బాన్ మార్చే సేవలతో అనుసంధానం చేయబడిన ఓపెన్-ఎయిర్ దుకాణ సముదాయము. ఈ ఆలోచనను అనేక అమెరికా నగరాలు చాలా త్వరితంగా అనుకరించాయి, వాటిలో లేక్ వుడ్ లోని లేక్ వుడ్ సెంటర్ (1951), ఫ్రామిన్ఘాం, మసాచుసెట్స్ లోని, కాలిఫోర్నియా, షాప్పర్స్' వరల్డ్ (1951), శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో లోని స్టోన్స్ టౌన్ సెంటర్ (ప్రస్తుత స్టోన్స్ టౌన్ గల్లెరియా) (1952), సౌత్ ఫీల్డ్, మిచిగాన్ లోని కాలిఫోర్నియా మరియు నార్త్ లాండ్ సెంటర్ (1954) లు ఉన్నాయి. ఓపెన్-ఎయిర్-తరహా మాల్స్ కెనడా మరియు ఆస్ట్రేలియాలలో కూడా నిర్మిస్తున్నారు. డాన్ మిల్స్ కన్వీనియన్స్ సెంటర్ (ప్రస్తుత షాప్స్ ఎట్ డాన్ మిల్స్) 1955లో టొరోంతో, అంటారియోలో ప్రారంభించబడింది. టాప్ రైడ్ డ్రైవ్-ఇన్ షాపింగ్ సెంటర్ (ప్రస్తుతటాప్ రైడ్ సిటీ), న్యూ సౌత్ వేల్స్, సిడ్నీ పరిసరాలలో 1957లో ప్రజలతో వర్తకం ప్రారంభించింది.
కర్తర్‌పూర్ కర్తర్ పూర్ (56) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
కర్తర్‌పూర్ కర్తర్ పూర్ (56) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : Wheat, Rice, Maize
గురు హర్ గోబింద్ షాజహాన్ హయాంలో సంబంధాలు తిరిగి చెడిపోయాయి. షాజహాన్ మతసహనం లేని వ్యక్తి అయి లాహోర్ లో ఉన్న సిక్ఖుల తొలి పుణ్యక్షేత్రం బోలిని నాశనం చేశారు. ముఘల్ అధికారులకు, సిక్ఖులకు మధ్య చిన్న తగాదాలుగా ప్రారంభమై పెద్ద స్థాయిలోకి మారుతూ పెద్ద ఎత్తున వేలాది వ్యక్తులూ ఇరువైపులా మరణించడానికి దారితీసింది. అమృత్ సర్, కర్తర్ పూర్, ఇతర ప్రాంతాల్లో యుద్ధాల్లో పోరాడారు. గురు హర్ గోబింద్ ముఘల్ సైన్యాలను అమృత్ సర్ వద్ద అమృత్ సర్ యుద్ధంలో 1634న విజయం సాధించారు. గురు హర్ గోబింద్ పైకి మొఘల్ సైన్య విభాగాన్ని పంపారు, ఐతే దాడికి వచ్చినవారు ఓడిపోయి, వారి నాయకులు మృతిచెందారు. గురు హర్ గోబింద్ ఓ కత్తి తీసుకుని, సామ్రాజ్యపు సైన్యాలపై తన సైన్యంతో దండయాత్రలకు వెళ్ళారు, ధైర్యంగా వారిని ప్రొవిన్షియల్ ముస్లిం గవర్నర్లు లేక వ్యక్తిగత ప్రత్యర్థులను ఓడించేందుకు నడిపారు. పైంద్ ఖాన్ ను ప్రావిన్షియల్ సైన్యాలకు నాయకునిగా నియమించి గురు హర్ గోబింద్ పై దండయాత్ర ప్రారంభించారు. గురు హర్ గోబింద్ పై దాడి జరిగింది కానీ చివరకు బాల్యమిత్రుడైన ఖాన్ ను స్వయంగా హర్ గోబింద్ చంపాల్సివచ్చింది. గురువు తిరిగి విజయుడై నిలిచారు.
కర్తర్‌పూర్ కర్తర్ పూర్ (56) అన్నది Amritsar జిల్లాకు చెందిన Baba Bakala తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 147 ఇళ్లతో మొత్తం 774 జనాభాతో 151 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Sri hargobindpur అన్నది 12 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 395, ఆడవారి సంఖ్య 379గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 196 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37842.సమీపబాలబడులు (Rajpura) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
﻿గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉంది
﻿గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది
సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Khanpur) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Baini ram dayal) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Sathiala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపవైద్య కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపపాలీటెక్నిక్ లు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (Baba bakala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
సుల్తాన్‌పూర్ (ఎలిగేడ్) ఇక్కడి వెలసిన ప్రాథమిక ఉన్నత పాఠశాల ఎంతో మంది విద్యావంతులను తీర్చిదిద్దింది. ఈ పాఠశాల కేవలం సుల్తాన్ పూర్ విద్యార్థులనే కాకుండా చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల్లోని విద్యార్థులను కూడా విద్యావంతులుగా తీర్చిదిద్దుతుంది. ఈ పాఠశాలలో చదివిన వారిలో కొంతమంది సొంతవూరిపై మమకారంతో వ్యవసాయము మరియు వారివారి కులవృత్తులను చేస్తూ జీవనాన్ని సాగిస్తున్నారు. ఇంకొంతమంది ఉన్నత విద్యలను అభ్యసించి పట్టణాల్లో పలురకాల ఉద్యోగాలు చేస్తున్నారు. మరికొంతమంది వ్యాపారాలు చేస్తున్నారు.గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.ఈ గ్రామములో ప్రాథమిక, సెకండరీ పాఠశాలలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామములోని పాఠశాలకు పక్క గ్రామము లైన శివపల్లి, బుర్హమియాపేట్ నుండి కూడా విద్యార్థులు వస్తారు.సమీప జూనియర్ కళాశాల గర్రేపల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సుల్తానాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల బొమ్మకల్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ కరీంనగర్లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల భూపతిపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కరీంనగర్లో ఉన్నాయి.
నరంజన్ పూర్ ఫత్తువల్ పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామ పిన్ కోడ్
మలక్ పూర్ పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామ పిన్ కోడ్
మలక్ పూర్(అజ్నలా తాలూకా) పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామ పిన్ కోడ్
కమలాపురం (మంగపేట) ఈ గ్రామము పేరుకు గ్రామమైనప్పటికి నగర నాగరికత కనపడును. గోదావరి నది ఒడ్డున, దట్టమైన అడవుల మధ్య నెల కొన్న చక్కటి గ్రామము. ఇక్కడ ఎ పి రెయాన్స్ (బలార్ పుర్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ BIL) అను కర్మాగారము కలదు. ఈ కర్మాగారము పై కొన్ని వేల కుటుంబాలు ఆధార పడి ఉన్నాయి.
రాయల్ పూర్ రాయల్ పూర్, రంగారెడ్డి జిల్లా, మేడ్చల్ మండలానికి చెందిన గ్రామము.
మండలాలు. శామీర్ పేట్ ములుగు మండలాలు, తూర్పు వైపున, జిన్నారం మండలం పడమర వైపున కుబ్దుల్లాపూర్ మండలం దక్షిణాన, వర్గల్ మండలం ఉత్తరాన ఉన్నాయి. హైదరాబాద్, సంగారెడ్డి, భువనగిరి సమీప పట్టణాలు. ఈ ప్రాంతము రంగారెడ్డి, మెదక్ జిల్లాల సరిహద్దులో ఉంది.
కుతుబుల్లాపూర్ పట్టణము ఇక్కడికి సమీపములోని పట్టణము, ఇక్కడికి 20 కి.మీ. దూరములో ఉంది. ఇక్కడికి సమీపములోని రైల్వే స్టేషనులు డబిల్ పుర రైల్వే స్టేషను, మరియు మేడ్చల్ రైల్వే స్టేషనులు. సికింద్రాబాదు రైల్వే స్టేషను 24 కి.మీ దూరములో ఉంది. ఈ ప్రాంతాలన్నిటికి రోడ్డు సౌకర్యముండి, బస్సుల వసతి ఉంది.
భోపాల్ - బిలాస్ పూర్ ఎక్స్ ప్రెస్ భోపాల్ బిలాస్ పూర్ ఎక్స్ ప్రెస్/ప్యాసింజర్ లేదా ‘బిలాస్ పూర్’ ఎక్స్ ప్రెస్ రైలు అనేది మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని భోపాల్ నగరంలోని భోపాల్ జంక్షన్ మరియు బిలాస్ పూర్ మధ్య నడిచే రైలు. మధ్యప్రదేశ్ నుంచి విడిపోయి కొత్తగా ఏర్పడిన ఛత్తీస్ గఢ్ రాష్ట్రంలో బిలాస్ పూర్ ఉంటుంది. భోపాల్ _ బిలాస్ పూర్ రైలు మొత్తం రెండు వైపులా కలిపి 720 కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తుంది. 
భోపాల్ నుంచి బిలాస్ పూర్, ఛత్తీస్ గఢ్ వరకు నడిచే రైలు 18235 నెంబర్ తో నడుస్తుండగా, బిలాస్ పూర్, ఛత్తీస్ గఢ్ నుంచి భోపాల్ వరకు నడిచే రైలు 18236 నెంబరుతో నడుస్తుంది. సాధారణంగా ఇరువైపులా నడిచే ఈ రైలు పేరును బిలాస్ పూర్ ఎక్స్ ప్రెస్ గానే సంబోధిస్తారు. గమ్యం, ఆరంభాలను గుర్తించే విధంగా ఈ రైలుకు ఆ పేరు పెట్టడం జరిగింది.
ఈ రైలు ప్రతిరోజు భోపాల్ నుంచి బిలాస్ పూర్ మరియు బిలాస్ పూర్ నుంచి భోపాల్ వరకు రెండు వైపుల నడుస్తుంటుంది. 18235 నెంబరు గల రైలు ప్రతిరోజు ఉదయం 8:00 గంటలకు భోపాల్ జంక్షన్ నుంచి బయలుదేరుతుంది. అదేవిధంగా తిరుగు ప్రయాణం లో 18236 నెంబరు తో పిలిచే ఈ రైలు భోపాల్ లోని భోపాల్ నిష్టాపురా రైల్వే స్టేషను కు సాయంత్రం 17:30 గంటలకు చేరుకుంటుంది.
అరసున్న తెలుగు భాషకు అక్షరములు యాభై ఆరు. వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా విభజిస్తారు. ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి.12 అచ్చులు, 31 హల్లులు, నకార పొల్లు, నిండు సున్న, వెరసి 45 అక్షరములు. అరసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.
ఉభయాక్షరములు 3 అక్షరములు. సున్న, అరసున్న, విసర్గలు.
అరసున్నను అర్ధబిందువు, అర్ధానుస్వారము, "సిద్ధ ఖండ బిందువు" అని పేర్లు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతము ఇది తెలుగు వ్యావహారిక భాషలో వాడుకలో లేదు. కానీ ఛందోబద్ధమైన కవిత్వంలో కవులు దీనిని వాడుతారు. కొన్ని శబ్దాల్లో అరసున్న వ్యాకరణ కార్యాల వల్ల వస్తున్నది. యిలా వచ్చేటటువంటివాటిని " సాధ్య బిందువు" అని అంటారు.అరసున్న సదరు అక్షరాలను ముక్కు సహాయంతో పలకాలని సూచిస్తుంది. ఉదాహరణకు మావఁయ్య అనే పదంలో, వకారం తరువాత పలికే అకారాన్ని ముక్కు సహాయంతో పలుకుతారు. ముక్కు సహాయంతో పలికే అకారాన్ని, ముక్కు సహాయం లేకుండా పలికే అకారాన్ని (ఉదాహరణకు సహాయం పదంలో సకారం తరువాత ఉన్న అకారం) వేరుగా సూచించేందుకు అరసున్నాను వాడుతారు. మిగితా అచ్చుల తరువాత ఉన్న అరసున్నాను కూడా ఇదే తరహాలో ఉచ్చారిస్తారు.
ఇన్‌స్క్రిప్టు అన్ని భారతీయ భాషలని విశ్లేషించి, ఒకేలా వుండేలా ప్రామాణీకరించారు. దీనిలో ఎడమవైపు అచ్చులు కుడివైపు హల్లులు ఉన్నాయి. అచ్చులకీ లలో గుణింతాలు మామూలుగాను, షిఫ్ట్ తో అచ్చులుగాను వస్తాయి. హ్రస్వ అచ్చులు ప్రధాన వరుసలో, దీర్ఘ అచ్చులు పై వరుసలో ఉన్నాయి. 'd' కు మామూలుగా హలాంత్ (్ : న కార పొల్లు) వస్తుంది. దీనిని సంయుక్త అక్షరాలకు వాడతారు.
తెలుగు అక్షరాలు తెలుగు భాషకు అక్షరములు యాభై ఆరు. వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా . ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి.16 అచ్చులు, 38 హల్లులు, గ్గ్ట్ పొల్లు, నిండు సున్న, వెరసి 56 అక్షరములు. అరసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.
తెలుగు తెలుగు లిపి చాలవరకు ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలతో ఉండి, ఎడమనుండి కుడికి, సరళమైన, సంక్లిష్టమైన అక్షరాల సరళితో కూడి ఉంటుంది. ఈ విధమైన ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలు అనేకంగా ఉండడానికి ఆస్కారం ఉన్నందువల్ల, అక్షరాలు "అచ్చులు" (వొవెల్స్ లేదా స్వర్) మరియు "హల్లులు" (కాన్సొనెంట్స్ లేదా వ్యంజన్) అన్న ప్రధానమైన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్నాయి. హల్లుల రూపు వాటి వాడుకను బట్టి, సందర్భానుసారము మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. అచ్చుల ధ్వని వాటిలో లేనప్పుడు హల్లులు పరిశుద్ధమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. అయితే, హల్లులను వ్రాయడానికీ, చదవడానికీ, అచ్చు "అ"ను చేర్చడం సాంప్రదాయకం. హల్లులు వేర్వేరు అచ్చులతో చేరినప్పుడు, అచ్చుఅంశం వర్ణ పరిచ్ఛేదముతో "మాత్రలు" అన్నసంకేతాలను ఉపయోగించడంతో గుర్తింపబడుతుంది. ఈ "మాత్రల" ఆకారాలు తమ తమ హల్లుల ఆకారాలకు ఎంతో విరుద్ధంగా ఉంటాయి. తెలుగులో ఒక వాక్యం "పూర్ణవిరామం"తో కానీ, "దీర్ఘవిరామం"తో కానీ ముగించబడుతుంది. అంకెలను గుర్తించడానికి తెలుగులో ప్రత్యేకంగా సంకేతాలున్నా, అరబిక్ అంకెలే విస్తృతంగానూ, సర్వసాధారణంగానూ ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. ఈ విధంగా, తెలుగులో, 16 అచ్చులు, 3 విశేషఅచ్చులు, 41 హల్లులు చేరి మొత్తం 60 సంకేతాలు ఉన్నాయి.
మణిపురి భాష మీటేయ్ లిపి హల్లులు అన్నిటిలో అచ్చులు సహజసిద్ధంగా ఉండే "సిలబిక్ ఆల్ఫాబెట్" పద్ధతిలో ఉంటుంది. ఇతర అచ్చులు ప్రత్యేక అక్షరాలుగా రాస్తారు, లేదంటే అచ్చులను హల్లుల పైన, కింద, పక్కన సంకేతాత్మకంగా రాస్తారు. ప్రతీ అక్షరాన్ని ఒక్కో మానవ శరీర భాగాలను బట్టి ఏర్పడింది. మణిపూర్‌లో మారింగ్, లింబు తెగల భాషల రాతప్రతులు కొన్ని మీటేయ్ లిపిలో రాస్తారు.
అక్షరమాల తెలుగు భాషకు అక్షరములు యాభై ఆరు. వీటిని అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరములుగా విభజిస్తారు. ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి.12 అచ్చులు, 31 హల్లులు, నకార పొల్లు, నిండు సున్న, వెరసి 45 అక్షరములు. అరసున్న, విసర్గ వాడకం చాలవరకూ తగ్గిపోయింది. తెలుగు వర్ణ సముదాయమును మూడు విధాలుగా విభజించవచ్చును.
తెలుగు అక్షరాలు అచ్చులు 16 అక్షరాలు. స్వతంత్రమైన ఉచ్చారణ కలిగియుండుట వలన వీటిని ప్రాణములనీ, స్వరములనీ కూడా అంటారు. అచ్చులు మూడు రకములు. అవి:
మాంసకృత్తులు మాంసకృత్తులు జీవుల శరీర నిర్మాణంలో ముఖ్యమైన పదార్ధాలు. మాంసకృత్తులని ప్రాణ్యములు అనీ, లేదా ప్రోటీన్‌లు (Proteins) అనీ కూడా పిలుస్తారు. గ్రీకు భాషలో protos అంటే 'ముఖ్యమైనది' అనే అర్ధం వస్తుంది. సంస్కృతంలోనూ, తెలుగులోనూ ప్రాణ్యాక్షరాలు అంటే ముఖ్యమైన అక్షరాలు - లేదా - అచ్చులు అనే వాడుక ఉంది. భాష కట్టడికి అచ్చులు ఎంత ముఖ్యమో శరీర నిర్మాణానికి అంతే ముఖ్యమయిన ఈ రసాయనాలని 'ప్రాణ్యములు' అనటం సముచితం. పోషక పదార్ధాలయిన ఈ ప్రాణ్యములు మాంసంలో ఉంటాయి, పప్పులలో ఉంటాయి, పాలల్లో ఉంటాయి - ఆఖరికి చిన్న చిన్న మోతాదులలో బియ్యంలోనూ, గోధుమలలోనూ కూడా ఉంటాయి.
రష్యన్ భాష రష్యన్‌లో మొత్తం ఎన్ని పదాలున్నాయనే విషయాన్ని ధ్రువీకరించడం కష్టమైన విషయం, ఇతరత భాషల నుంచి పదాలను సంగ్రహించడం మరియు అనేక సమూహాలను ఏర్పరచడం, చిన్నదిగా చెప్పబడడం లాంటి అనేక లక్షణాలను రష్యన్ భాష సొంతం చేసుకోవడమే ఇందుకు కారణం. (రష్యన్ వ్యాకరణం కింద పద నిర్మాణం చూడండి). గత రెండు శతాబ్దాలుగా ప్రచురితమైన ప్రధాన డిక్షనరీల్లో చోటు చేసుకున్న పదాలు లేదా ఎంట్రీలు, మరియు అలెగ్జాండర్ పుష్కిన్ (ఈయన అత్యంత గొప్పగా రష్యన్ సాహిత్యాన్ని వృద్ధి చేయడంతో పాటు క్రోడీకరించారు) యొక్క మొత్తం పదజాలం లాంటి వివరాలు కింద పేర్కొనడం జరిగింది:
సామెతలు - అం ఇది తెలుగు భాషలో ఒక సామెతసాధారణంగా అల్లుడంటేనే విశేష గౌరవ మర్యాదలు చూపడం మన సంప్రదాయం. ఇక విందు భోజనాలకి చెప్పనవసరం లేదు కాని ఎన్ని చేసిన ఏదోకారణంగా అల్లుడు తినలేని పరిస్థితులు ఎదురవుతూ ఉంటాయి. అలాగే కొంతమందికి అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా అనుభవించటానికి ఏదో కారణంగా ఆటంకాలు ఉంటాయి. అలాంటి సమయంలో ఈ సామెతని వాడుతుంటారు.
బాట్ మనందరికీ భాషలో పాండిత్యం ఉండదు. రాసినప్పుడు చుక్క, కామా, కుండలీకరణాలు, కొటేషన్ మార్కులు, వగైరాలు ఎలా ఉపయోగించాలో అందరికీ తెలియదు. కొందరు వాక్యం అయిపోయిన తరువాత ఒక ఖాళీ వదలి అప్పుడు చుక్క పెడతారు. అది తప్పు; వాక్యం అయిన వెంటనే పెట్టాలి. తెలుగు వికీపీడియాలో ఈ తప్పు తరచు కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఎంతమందికి ఎన్ని సార్లు చెప్పినా ఎవ్వరూ వినిపించుకోరు; పైపెచ్చు చెప్పినవాడి మీద కోపం వస్తుంది. అందుకని ఈ తప్పుని సవరించడానికి ఒక క్రమణిక రాయొచ్చు. ఈ క్రమణికనే చాకి (bot) అంటారు. ఇది అంతర్జాలంలో ఉన్న తెలుగు వికీపీడియాలోకి వెళ్లి, ఎక్కడైతే ఈ తప్పు కనిపిస్తుందో చూసి, ఆ పుటని బయటకి లాగి, తప్పుని సవరించి, మళ్లా ఉండవలసిన చోట ఆ పుట్టని పెట్టేస్తుంది. ఈ పని ఎన్ని వందల సార్లు అయినా విసుగు, విరామం లేకుండా చేస్తుంది. ఈ కార్యక్రమంలో "తప్పు సవరించడం" అనే భాగాన్ని ఒక బొమ్మ రూపంలో చూపెడుతున్నాను: పేజీని చదవడం (read), తప్పు ఎక్కడ ఉందో పట్టడం (calculate), దొరికిన తప్పుని సవరించడం (edit). ఈ మూడు భాగాలూ బాట్ చేస్తుంది.
అచ్చ తెలుగు కావ్యం తెలుగు భాషలో పదాలు సంస్కృత సమాలు, ప్రాకృత సమాలు, సంస్కృత భవాలు, ప్రాకృత భవాలు, దేశ్యాలు, అన్యదేశ్యాలుగా ఆరు రకాలుగా విభజించారు. సంస్కృత సమాలు(నేరుగా సంస్కృతంలోని పదాలకు చివర తెలుగు విభక్తిని కలపగా వచ్చినవి) తప్ప మిగిలినవి అచ్చతెలుగుగా లెక్కిస్తారు. అచ్చతెలుగుకు సంస్కృత సమాలు కలిస్తే మనది ఆంధ్ర భాష లేదా తెలుగు భాష. సంస్కృత సమపదం ఒక్కటి కూడా రాకుండా పద్యాన్ని రచించడం కొంచెం కష్టమైన పనే. తెలుగు(ఆంధ్ర) భాషలో వందల పద్యాలతో రాస్తూ మధ్యలో ఎక్కడయినా ఒకటి అచ్చతెలుగు పద్యం రాస్తే, అది పాఠకునికీ, శ్రోతకీ ఒక విశ్రాంతిగా ఉంటుంది. వైవిధ్యం వల్ల మనస్సుకి ఉల్లాసం కలుగుతుంది. ఐతే మొత్తం పుస్తకమంతా అచ్చతెలుగులోనే చెప్తే, ఇంకెంత సంబరపడతాడు! దాని చందం తెలిసినవాడు ఎంతగా ఆశ్చర్యపడతాడు! శ్రమను గుర్తించి ఎంతగా కొనియాడతాడు! ఊహించలేం. ఇటువంటి అభిప్రాయంతోనే తొలి అచ్చతెలుగు కావ్యాన్ని పొన్నెగంటి తెలగన్న రచించారు.
అచ్చ తెలుగు కుబ్జాకృష్ణవిలాసము తెలుగు భాషలో భాగమైన సంస్కృత, ప్రాకృత శబ్దాలు లేకుండా అచ్చ తెలుగులో రచించిన అరుదైన కావ్యాల్లో అచ్చ తెలుగు కబ్జాకృష్ణవిలాసము ఒకటి. ఈ గ్రంథకర్త నల్లాన్ చక్రవర్తుల లక్ష్మీనృశింహాచార్యులు.
భాగవతంలోని గాథ ఈ గ్రంథానికి ప్రధానమైన ఇతివృత్తం. 
తెలుగు భాషలో పదాలు సంస్కృత సమాలు, ప్రాకృత సమాలు, సంస్కృత భవాలు, ప్రాకృత భవాలు, దేశ్యాలు, అన్యదేశ్యాలుగా ఆరు రకాలుగా విభజించారు. సంస్కృత సమాలు(నేరుగా సంస్కృతంలోని పదాలకు చివర తెలుగు విభక్తిని కలపగా వచ్చినవి) తప్ప మిగిలినవి అచ్చతెలుగుగా లెక్కిస్తారు. అచ్చతెలుగుకు సంస్కృత సమాలు కలిస్తే మనది ఆంధ్ర భాష లేదా తెలుగు భాష. సంస్కృత సమపదం ఒక్కటి కూడా రాకుండా పద్యాన్ని రచించడం కొంచెం కష్టమైన పనే. తెలుగు(ఆంధ్ర) భాషలో వందల పద్యాలతో రాస్తూ మధ్యలో ఎక్కడయినా ఒకటి అచ్చతెలుగు పద్యం రాస్తే, అది పాఠకునికీ, శ్రోతకీ ఒక విశ్రాంతిగా ఉంటుంది. వైవిధ్యం వల్ల మనస్సుకి ఉల్లాసం కలుగుతుంది. ఐతే మొత్తం పుస్తకమంతా అచ్చతెలుగులోనే చెప్తే, ఇంకెంత సంబరపడతాడు! దాని చందం తెలిసినవాడు ఎంతగా ఆశ్చర్యపడతాడు! శ్రమను గుర్తించి ఎంతగా కొనియాడతాడు! ఊహించలేం. ఇటువంటి అభిప్రాయంతోనే తొలి అచ్చతెలుగు కావ్యాన్ని పొన్నెగంటి తెలగన్న రచించారు. ఈ గ్రంథమూ అలాంటిదే. కుబ్జ(పొట్టి, అందవికారమైన అమ్మాయి)ని మధురలో కృష్ణుడు సుందరిగా మలిచిన గాథను ఇతివృత్తంగా స్వీకరించారు. ఇటువంటి కావ్యం కవి భాషా సృజనశక్తికి అద్దంగా పాఠకుని భాషాసంపదకు ఆలంబనగా నిలుస్తుందని విమర్శకులు బేతవోలు రామబ్రహ్మం పేర్కొన్నారు.
నానీలు తెలుగు సాహిత్యంలో నాలుగు ఫంక్తులు మొత్తం 20 నుండి 25 అక్షరాలతో సాగే సూక్ష్మ కవితా పద్ధతిని నానీలు అంటారు. ఈ కవితా ప్రక్రియను ఆచార్య ఎన్. గోపి ప్రవేశపెట్టారు.
తెలుగు అక్షరాలు అచ్చులు హల్లులతో కలియునప్పుడు అచ్చులకు వచ్చే రూపభేదములు, వాటి నామములు
హ తెలుగు భాషకు అక్షరములు 56. అందులో 16 అచ్చులు, 37 హల్లులు, 3 ఉభయాక్షరములు ఉన్నాయి.
వేమూరి నిఘంటువు (తెలుగు-ఇంగ్లీషు) అచ్చులు: అం, అ, ఆం, ఆ, ఇం, ఇ, ఈం, ఈ..., ఎం, ఎ, ఏం, ఏ, ఐం, ఐ.
ఇటాలియన్ అఫ్ ది ఈస్ట్‌ 1. తెలుగు, ఇటాలియన్ రెండు భాషల్లోకూడా ప్రతిపదము, అచ్చులు తో అంతమవుతాయి. ఇదే అతి ముఖ్యమైన కారణము.
టంగుటూరి సూర్యకుమారి లలిత గీతాలు యాభై, దేశభక్తిగీతాలు యాభై మొత్తం నూరు గ్రామఫోను రికార్డులు ఇచ్చింది. అలాగే ఒక యాభై దాకా తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, హిందీ భాషల సినిమాల్లో తన గొంతుతో పాడిన పాటల రికార్డులు ఉన్నాయి.
ఎన్. గోపి ఆచార్య ఎన్.గోపి (జూన్ 25, 1950) తెలుగు పండితుడు, కవి, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత. ఈయన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు విభాగానికి అధ్యక్షుడిగాను, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉపసంచాలకునిగాను పనిచేశాడు. నాలుగు ఫంక్తులు మొత్తం 20 నుండి 25 అక్షరాలతో సాగే "నానీలు" అనే సూక్ష్మ కవితా పద్ధతిని తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రవేశపెట్టాడు.
గోపి జూన్ 25, 1950లో యాదాద్రి - భువనగిరి జిల్లా భువనగిరిలో జన్మించాడు. ఈయన పూర్తిపేరు ఎన్.గోపాల్. అధ్యాపక వృత్తిలో చాలా ఏళ్లు పనిచేశాడు. ఇతని భార్య ఎన్.అరుణ కుడా పేరు పొందిన కవయిత్రి. పదవీ విరమణ చేసేటప్పడికి ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్ట్స్ మరియు హ్యుమానిటీస్ యొక్క డీన్ గా పనిచేశాడు. గోపీ దాదాపు ముప్ఫై పుస్తకాలు దాకా ప్రచురించాడు. అందులో 11 కవితా సంకలనాలు కూడా ఉన్నాయి.ఇవేకాక నాలుగు యాత్రాగ్రంథాలు (ట్రావెలాగ్లు) మరియు అనేక అనువాదాలు
తెలుగు మాండలికాలు తెలుగు మాండలికాలు అనగా తెలుగు భాషకు సంబంధించిన మాండలిక భాషలు (Dialects). మండలం అంటే ప్రాంతం. ఒక ప్రాంతంలో ఎక్కువమంది మాట్లాడే భాషని మాండలిక భాష అంటారు. ప్రతి భాషకి మాండలిక భాష ఉంటుంది. అలాగే తెలుగు భాషలో భాషాభేదాలున్నాయి. మాండలిక భాష అనేది ప్రత్యేకమైన భాష కాదు. ఇది ప్రధాన భాషలో ఒక అంతర్గత భాషగా ఉంటుంది. ఏ ప్రాంతనికి చెందిన భాషా భేదమైనా తెలుగు భాషలో భాగంగానే ఉంటుంది. మాండలిక భాషని న్యూన ప్రామాణికం (Substandard form) గా చూస్తారు. అంటే ప్రధాన భాషకన్న తక్కువగా - చిన్నచూపు ఉంటుంది. మాండలిక భాష వ్యవహార ప్రధానమైనది. కొందరు మాండలిక భాషలో రచనలు చేసినా సార్వజనీనంగా ఉండే అవకాశం తక్కువ.
దేవనాగరి దేవనాగరి లిపిని 120 కి పైగా భాషలకు వాడతారు, ఇది ప్రపంచంలో అత్యంత ఉపయోగించిన మరియు దత్తత రచన వ్యవస్థలలో ఒకటిగా ఉంది. అవధి, భిలి, భోజ్పురి, బోడో, ఛత్తీస్గఢి, డోగ్రి , గర్వాలీ, హర్యానావి, హిందీ, కాశ్మీరీ, కొంకణి, మగహి, మైథిలి, మరాఠీ, ముండరి , నేపాల్బాసా, నేపాలీ, పాలి, రాజస్థానీ, సంస్కృతం, సంతాలీ మరియు సింధీ మొదలైన భాషల లిపి దేవనాగరిలో రాస్తారు. దేవనాగరి లిపిలో నలభై ఏడు ప్రాధమిక అక్షరాలు ఉన్నాయి, వీటిలో పద్నాలుగు అచ్చులు మరియు ముప్పై-మూడు హల్లులు
అచ్చులు తెలుగులోని అక్షరాలను అచ్చులు, హల్లులు, ఉభయాక్షరాలు అనే మూడు విభాగాలుగా విభజించారు. మొదటి 16 అక్షరాలను అచ్చులు అంటారు. అవి
చందమామ చందమామ ప్రస్తుతం తెలుగు (జూలై 1947 నుంచి), తమిళం (ఆగస్టు 1947 - అంబులిమామ), కన్నడం (1948), హిందీ (1949 - చందామామ), మరాఠీ (1952 - చాందోబా), మలయాళం (1952 - అంబిలి అమ్మావన్‌), గుజరాతీ (1954), ఇంగ్లీషు (1955), ఒరియా (1956), బెంగాలీ (1972), సింధీ (1975), అస్సామీ (1976), సంస్కృత (1979) భాషల్లోనేగాక ఆగస్టు 2004 నుంచి సంతాలీ (చందొమామొ) అనే గిరిజన భాషలోకూడా వెలువడుతోంది (మొత్తం పదమూడు భాషలు). ఒక గిరిజన భాషలో వెలువడుతున్న మొట్టమొదటి పిల్లల పత్రిక చందమామ కావడం విశేషం. సింధీలో 1975 లో మొదలై కొంతకాలం నడచి ఆగిపోయింది. గురుముఖి (పంజాబి భాష యొక్క లిపి) మరియు సింహళ (1978 - అంబిలిమామ) లో కూడా కొంతకాలం నడచింది. పంజాబ్ మరియు శ్రీలంక ఘర్షణల తర్వాత ఆ భాషల్లో ప్రచురణ నిలిచిపోయింది. చందమామను చూసి ముచ్చటపడిన అప్పటి శ్రీలంక ప్రధానమంత్రి, కొన్ని నెలల పాటు సింహళ సంచికకు కథలు కూడా అందించాడు. అంధుల కోసం 4 భాషల్లో (ఇంగ్లీషు, తమిళం, హిందీ, మరాఠి) బ్రెయిలీ లిపిలో (1980 నుంచి) కూడా కొంతకాలం నడచి 1998లో ఆగిపోయింది. 2004 సంవత్సరం నుండి తెలుగు మరియు ఇంగ్లీషు బ్రెయిలీ లిపి (గుడ్డివారు చదవగలిగిన లిపి) సంచికలు తిరిగి ప్రచురించడం మొదలయింది..
అమెరికా, కెనడా దేశాల్లో నివసిస్తున్న ప్రవాసాంధ్రుల కోసం రెండుభాషల సంచిక (ఒకే పుస్తకంలో రెండు భాషల చందమామ) లు తెలుగు-ఇంగ్లీషులలో వెలువడుతున్నాయి. అలాగే, తమిళం-ఇంగ్లీషు, హిందీ-ఇంగ్లీషు భాషల్లో కూడా వెలువడుతున్నాయట. గుజరాతి-ఇంగ్లీషు ద్విభాషా పత్రిక కూడా విడుదల చేయడానికి ప్రణాళిక సిద్ధం చేస్తున్నారని వినికిడి. ఇక సింగపూరులోని పాఠకులకోసం ప్రత్యేకంగా అంబులిమామ పేరుతో ఇంగ్లీషు-తమిళ భాషల్లో ద్విభాషా సంచిక వెలువడుతోంది. కొత్తలో ఈ నెలలో తెలుగులో వచ్చిన చందమామ, పై నెలలో తమిళ, కన్నడ, హిందీ భాషల్లో వచ్చేది. ఎందుకంటే ఆ సంపాదకులకు తెలుగు చదవడంవచ్చు. ఆ తరువాతి నెలలో తమిళంనుంచి మలయాళంలోనికీ, హిందీ నుంచి మరాఠీ, గుజరాతీల్లోకీ అనువాదం అయేది. ఏ భాషకా భాషలో వరస తప్పకుండా సంచికలు వచ్చేవి కనక ఎవరికీ ఇబ్బంది ఉండేదికాదు. ఇతర భాషల పాఠకులకు తెలుగే ఒరిజినల్‌ అని తెలిసేది కూడా కాదు. తమిళంలో అంబులిమామా, మలయాళంలో అంబిలి అమ్మావన్‌, మరాఠీలో చాందోబా ఇలా ప్రతిదీ దేనికదిగా ప్రసిద్ధి చెందిన పత్రిక లైపోయాయి. అయితే 1990ల నుండి, ముఖ్యంగా మనోజ్ దాస్ రచనలు ఎక్కువయ్యేకొద్దీ ఈ వరస తిరగబడింది. ఆయన చేసే రచనలు ముందుగా ఒరియా, ఇంగ్లీషు భాషల్లోనూ, ఆ తర్వాత తెలుగుతో సహా ఇతర భాషల్లోనూ వస్తున్నాయి.
స్క్రాబుల్ రాక్ నిర్వహణ అనేది చాలా మంది బిగినర్లు నిర్లక్ష్యం చేసే వ్యూహాత్మక అంశం. చాలా అక్షరాల నకిలీలను భద్రపర్చి ఉంచడం లేదా అచ్చులు మరియు హల్లుల మధ్య పెద్ద అసమతుల్యత ఉండటం ఈ గేమ్‌కు అననుకూలమైనట్టిది. ఉదాహరణకు, AADIIKR అక్షరాలతో ఏర్పడే మొత్తం పదాల అత్యధిక స్కోర్ DARK మరియు DIRK . అయితే దీనివల్ల ఆటగాడికి హల్లులు, డబుల్ ఓవెల్ ( I మరియు A) లేకుండా పోతాయి. ఎందుకంటే, అచ్చులు స్క్రాబుల్‌లో సర్వసాధారణంగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంటాయి, ఉదాహరణకు వాగ్దానం చేయలేని అక్షరాలు AIIEUAOను పట్టుకుని ఆటగాడు టర్న్‌ని పట్టుకోవడం పూర్తిగా సాధ్యమవుతుంది. ప్లేయర్ RADII — DARK కంటే తక్కువ పాయింట్లను స్కోరు చేసినది — ఆడి ఉంటే అతడు లేదా ఆమె సాధారణ కాంబినేషన్ అయిన A మరియు Kని వదిలివేస్తారు. నాలుగు-అక్షరాలనూ పూర్తిగా తెలిసి ఉన్న నిపుణులు కూడా, R లేదా Dని వదిలివేసి మంచి ప్రభావం కోసం KADI లేదా RAKI ని ఆడతారు.
అచ్చులు అచ్చులకు ప్రాణములు, జీవాక్షరములు మరియు స్వరములు అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. "స్వయం రాజంతే ఇతి స్వరా" అని వ్యుత్పత్తి. అనగా ఇతర అక్షరాల సహాయం లేకుండానే అచ్చులను పలుకవచ్చును. ఆంగ్లంలో "vowels" అనే పదాన్ని అచ్చులకు వాడుతారు. అయితే తెలుగులో 16 అచ్చులు ఉండగా ఆంగ్లంలో "a, e, i, o, u" అనే ఐదు అచ్చులు మాత్రమే ఉండడం గమనార్హం.తెలుగు భాషలో అచ్చు అనే పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. అచ్చు నామవాచకంగా A vowel. స్వరము, జీవాక్షరము అని అర్ధం. అచ్చు అనగా A stamp, a form for printing or for any other impression, a type, a printing press. An axle-tree. A mould. The handle of a handmill, A weaver's reed or stay. An image, or picture. ప్రతి రూపమును కల్పించేటిది, ఇరుసుమాను, తిరగటి పిడి, బట్ట వేసేటందుకు సాధనమైనది, ప్రతిబింబము అనే అర్ధాలు కూడా ఉన్నాయి. ఉదా: పోత అచ్చు the mould wherein clay or metal is cast. ఇటికె అచ్చు the box or mould used in making bricks. అచ్చక్షరములు printed letters. అచ్చువేయు అనగా ముద్రించు to print అని అర్ధం. ఇంకా అచ్చువేయని unprinted, unpublished. అచ్చువేసేవాడు a printer. అక్షరాల అచ్చులు types of letters. బెల్లపు అచ్చు లేదా అచ్చుబెల్లము a lump of jaggery, అచ్చొత్తు to seal, impress with a mark, to print అచ్చుకూటము అనగా A printing press office ముద్రాశాల. అచ్చుబల్ల the frame on which a weaver's reed is fixed. అచ్చువేసిన యెద్దు అనగా a "brahminy" bull that is marked or stamped and is allowed to wander at large, as consecrated to the deity. అచ్చుకట్టు or అచ్చుకట్టువేయు, మళ్లుగా ఏర్పరచు అచ్చుకట్టించిన మడి లేదా అచ్చుకట్టు పొలము a field which is divided into beds for wet cultivation. అచ్చులపోయు to find yarn on the frame for weaving అచ్చుగా అనగా Precisely, exactly, clearly, evidently. ఉదా: "పిచ్చుకపై బ్రహ్మాస్తము నచ్చుగ దొడిగినవితాన."
ప్రాచీన ఈజిప్టు నాగరికత పురాతన ఈజిప్టు భాష 25 హల్లులను కలిగివుంటుంది, ఇవి ఇతర ఆఫ్రో-ఆసియాటిక్ భాషల్లోని హల్లులను పోలివుంటాయి. వీటిలో సప్తపథీయ మరియు అవధారణార్థకమైన హల్లులు, స్వరిత మరియు నిస్వర స్పర్శములు, నిస్వర కషణాక్షరాలు మరియు స్వరిత మరియు నిస్వర స్పృష్టోష్మాలు ఉన్నాయి. ఇది మూడు దీర్ఘ మరియు మూడు హ్రస్వ అచ్చులు కలిగివుంది, తరువాతి ఈజిప్షియన్ భాషలో అచ్చుల సంఖ్య తొమ్మిదికి పెరిగింది. ఈజిప్షియన్‌లో ప్రాథమిక పదం కూడా సెమిటిక్ మరియు బెర్బెర్ భాషల మాదిరిగానే మూడు పద లేదా ద్విపద హల్లుల మరియు పాక్షిక హల్లుల మూలాన్ని కలిగివుంటుంది. పదాలను ఏర్పరిచేందుకు ఉత్తర పదాలను జోడిస్తారు. క్రియ సంయోగం వ్యక్తికి అనుగుణ్యంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, మూడు హల్లుల అంతర్గత నిర్మాణం S--M అనేది 'విను' అనే పదం యొక్క సెమాంటిక్ మూలం; దీని యొక్క ప్రాథమిక సంయోగం ఏమిటంటే "sm=f", దీనర్థం 'అతను విన్నాడు'. కర్త ఒక నామవాచకం అయితే, ఉత్తర పదాన్ని క్రియకు జోడించాల్సిన అవసరం లేదు: "" 'మహిళ విన్నది'.
తుని చారిత్రకంగా తునికి కొంత పేరు లేకపోలేదు. తుని పట్టణము క్షత్రియులు,వైశ్యుల ద్వారా కొంతవరకూ అభివృద్ధి చెందినది. తునిని పాలించిన రాజులు వత్సవాయి వంశానికి చెందిన క్షత్రియులు. ప్రసిద్ధ కవి చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి కాశీ యాత్ర చేసుకుని తిరిగి వస్తూ 1890 ప్రాంతాలలో తునిలోని సత్రంలో ఆగినట్లు చెప్పుకున్నారు. ఈ సత్రము పెద్ద బజారు నుండి రైలు స్టేషనుకు వెళ్ళే దారిలో, జి. ఎన్. టి. రోడ్డు, మెయిన్ రోడ్డు కలుసుకున్న మొగలో ఉండేది. ఈ జి. ఎన్. టి. రోడ్డు మీద, విశాఖపట్నంకి, రాజమండ్రికి నడిమధ్యలో ఉంది తుని.పూర్వకాలంలో ఎప్పుడో ఒక నాడు జ్యేష్ఠా దేవి (పెద్దమ్మ), లక్ష్మీ దేవి (చిన్నమ్మ) “నేను బాగుంటానంటే నేను బాగుంటాను” అని రివాజుగా తగువాడుకున్నారుట. తగువాడుకుని, మరెక్కడా ఊళ్ళే లేనట్టు, తునిలో సెట్టి గారింటికి తగువు తీర్చమని వచ్చేరుట. సెట్టి గారి గొంతుకలో పచ్చి వెలక్కాయ పడ్డట్లయింది. ఎటు తీర్పు చెప్పినా చిక్కే! ఆలోచించి, “అమ్మా, చిన్నమ్మా! నువ్వు ఇలా లోపలికి వస్తూంటే బాగున్నావు. చూడు జ్యేష్ఠమ్మా! నువ్వు అలా బయటకి వెళుతూంటే బాగున్నావు” అని తీర్పు చెప్పేడుట. తెలుగు భాషలో తుని తగువు తీర్చినట్లు లేదా తుంతగువులు తీరవుగాని అన్న జాతీయానికి వెనకనున్న గాథ ఇది. ఇలా కర్ర విరగకుండా, పాము చావకుండా మాట్లాడే చాకచక్యం తుని వర్తకులకే ఉందని చెబుతారు.
భారత దేశ విద్యా వ్యవస్థ - చరిత్ర బ్రిటీషు వారి కాలంలో భారత దేశ విద్యావ్యవస్థలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు వచ్చినాయి.ముఖ్యముగా రెండు మార్పులు చెప్పుకోవాలి: ఒకటి అప్పటివరకూ ఎన్ని మార్పులు జరిగినా భారతదేశంలో విద్యావ్యవస్థ మతప్రధానమైనదిగానే ఉండినది, అయితే హిందూ మతము, లేదా బౌద్ద మతము లేదా ముస్లిం మతము, కానీ బ్రిటీషు వారు వచ్చిన తరువాత భౌతిక విద్యకు ప్రాధాన్యం పెరిగినది, వేదాలు చదవడం మానేసి ప్రజలు సైన్సు మొదలగున్నవి చదవడం మొదలుపెట్టినారు. ఇహ రెండవ ముఖ్యమైన మార్పు ఇంగ్లీషు భాషలో విద్యాబోధన, అప్పటివరకు వివిధ భారతీయ భాషలలో ముఖ్యముగా సంస్కృతములో లేదా అరబిక్ లేదా ఉర్దూ లలో జరిగే విద్యా బోధన ఇంగ్లీషుభాషలోనికి మార్చబడినది, అంటే మొత్తం మార్చబడినది అని కాదు, కానీ పరిపాలకుల ఆర్థిక సహాయం కేవలం ఇంగ్లీషు బోధించు పాఠశాలకే ఇవ్వసాగినారు, దానితో ఇంగ్లీషునకు ప్రాముఖ్యత పెరిగింది.
బ్రిటీషువారి ప్రాంతాలలో విద్యావ్యవస్థ బ్రిటిష్ కాలంలో భారతదేశం-విద్య
బ్రిటీషు వారి కాలంలో భారతదేశ విద్యావ్యవస్థలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు వచ్చినాయి, ముఖ్యముగా రెండు మార్పులు చెప్పుకోవాలి: ఒకటి అప్పటివరకూ ఎన్ని మార్పులు జరిగినా భారతదేశంలో విద్యావ్యవస్థ మతప్రధానమైనదిగానే ఉండినది, అయితే హిందూ మతము, లేదా బౌద్ధ మతము లేదా ఇస్లాం మతము, కానీ బ్రిటీషు వారు వచ్చిన తరువాత భౌతిక విద్యకు ప్రాధాన్యం పెరిగినది, వేదాలు చదవడం మానేసి ప్రజలు సైన్సు మొదలగున్నవి చదవడం మొదలుపెట్టినారు. ఇహ రెండవ ముఖ్యమైన మార్పు ఆంగ్ల భాషలో విద్యాబోధన, అప్పటివరకు వివిధ భారతీయ భాషలలో ముఖ్యముగా సంస్కృతములో లేదా అరబిక్ లేదా ఉర్దూ లలో జరిగే విద్యా బోధన ఆంగ్ల భాషలోనికి మార్చబడినది, అంటే మొత్తం మార్చబడినది అని కాదు, కానీ పరిపాలకుల ఆర్థిక సహాయం కేవలం ఆంగ్లము బోధించు పాఠశాలకే ఇవ్వసాగినారు, దానితో ఆంగ్లమునకు ప్రాముఖ్యత పెరిగింది.
మలయాళ భాష మలయాళంలో ప్రస్తుతం ౫౩ అక్షరాలు ఉన్నాయు. వీటిలో ౨౦ అచ్చులు, మిగిలినవి హల్లులు. ౧౯౮౧లో కొత్త వ్రాత పద్ధతిని ప్రవేశ పెట్టారు. ఈ కొత్త పద్ధతి typesetలోని మొత్తం అక్షరాలను ౯౦౦ల నుండి ౯౦కి తగ్గించింది. ఇలా చేయడం వలన మలయాళ లిపి టైపురైటర్ల మీద కంప్యూటర్ కీబోర్డుల మీద ఇమడగలిగింది.
తెలుగులో అనువాద సాహిత్యం అనువాదం అంటే సంస్కృత భాషలో పునఃకథనం అని అర్థం. ఒకరు చెప్పిన దానిని మరొకరు చెప్పడం అన్నమాట. ఆధునిక యుగంలో ఒక భాషలో చెప్పిన విషయాన్ని మరొక భాషలో చెప్పడం అనే ప్రక్రియకు "అనువాదం" అనే పేరు స్థిరపడిపోయింది. భారతీయ భాషలనుండి, విదేశీ భాషల విశ్వసాహిత్యం నుండి తెలుగులోనికి ఆదాన ప్రదానాలు జరిగాయి. అయితే తెలుగు భాషలోకి అనువాదం అయినట్లుగా, తెలుగు నుండి ఇతర భాషలలోని అనువదింపబడిన రచనలు తక్కువ అనే చెప్పాలి. అనువాదాలను మూలరచనను యథాతథంగా తెలుగులోనికి తర్జుమా చేయడం ఒక పద్ధతి కాగా ఆ మూల రచన సారం చెడకుండా స్వేచ్ఛానుసరణ చేయడం ఇంకొక పద్ధతి. తెలుగు అనువాద సాహిత్యాన్ని స్థూలంగా రెండు భాగాలుగా విభజించవచ్చు. భారతీయ సాహిత్యం నుండి తెలుగుభాషలోనికి అనువాదాలు ఒక భాగంకాగా, విదేశీభాషా సాహిత్యం నుండి తెలుగులోనికి చేయబడిన అనువాదాలు మరొక భాగం.
ఇతర భారతీయ భాషలనుండి తెలుగులోనికి అనువాదమైన కొన్ని గ్రంథాలు:
విదేశీ సాహిత్యం నుండి తెలుగు లోనికి అనువాదమైన కొన్ని గ్రంథాలు:
సంస్కృతము ప్రాచీన జ్ఞాన సంపదయైన వేదాలు, ఇతిహాసాలైన రామాయణం, మహాభారతం, ఉపనిషత్తులు, మను స్మృతి, వాస్తు శాస్త్రం, అర్థ శాస్త్రం మొదలైనవన్నీ సంస్కృతంలో వ్రాయబడినవే. మధ్య యుగాల్లో తెలుగు కవులు సంస్కృత సాహిత్య పుస్తకాలను తెలుగు భాషలోకి అనువదించినప్పుడు ఎన్నో సంస్కత పదాలు తెలుగు భాషలో చేరాయి. అలాగే ఇతర ద్రావిడ భాషలపై సంస్కృత భాష ప్రభావము ఎంతైనా ఉంది. తెలుగు భాషలో కాళిదాసు రచించిన అభిజ్ఞాన శాకుంతలం, మేఘదూతం, శూద్రకుడు రచించిన మృచ్చకటికము, భాసుడు రచించిన స్వప్న వాసవదత్తము, శ్రీహర్షుడు వ్రాసిన రత్నావళి, వాత్సాయనుడు వ్రాసిన కామసూత్రములు మొదలైనవి ప్రసిద్ధి చెందిన అనువాద గ్రంథాలు.2. మూలం: "భారతీయవైభవము", జటావల్లభుల పురుషోత్తము ఎం. ఏ. (Lecturer in Sanscrit, S.R.R. & C.V.R College, Vijayawada) గారి చే 1957 లో ముద్రింపబడింది.
వి. ఎన్. ఆదిత్య వి. ఎన్. ఆదిత్య ఒక తెలుగు సినీ దర్శకుడు, రచయిత మరియు నిర్మాత. ఇతడు పలు విజయవంతమైన చిత్రాలను రూపొందించాడు.
తు.చ.తప్పకుండా తు.చ. అంటే రామస్తు సీతాన్ దృష్ట్వా.రామశ్చ చకార తు చ అనేవి సంస్కృత భాషలో విశేషాలక్రింద లెక్క. ఇది పాద పూరణ కోసం వాడతారు. ఇవి సంస్కృత వాజ్మయంలోనివి.
'తు' అంటే తుమ్మినా...'చ' అంటే చచ్చినా అని.ఇది పూర్తిగా తెలుగు వ్యావహారిక జానపదము. మన సంప్రదాయం ప్రకారం ఎవరైనా తుమ్మితే అది అశుభం లేదా అపశకునంగా భావించి సదరు చెయ్యబోయే పనిని ఆపివేస్తారు. ఇక ఎవరైనా ఒక వ్యక్తి చచ్చిపోయిన తరువాత కొన్ని పనులు అర్థంతరంగా ఆగిపోతాయి. ఇక్కడ మొదటిది (తుమ్ము) మన జీవితములో చాలా సాధారణంగా జరిగే విషయం, అతి స్వల్పమైనది. ఇక రెండవది (మరణం) జీవమే లేనిది, అంటే అతి గరిష్ఠమైనది. ఈ రెండిటిలో ఏది జరిగినా తప్పకుండా ఆ యొక్క పనిని ముగించుతాను అని అర్థము అనగా ఎన్ని అవాంతరాలు వచ్చినా అనుకున్న పని అయిపోవాలి అనే దృఢ సంకల్ప బలమే 'తప్పకుండా' అనే పదానికి 'తు.చ.' బలము.
తెలుగు భాషలో వ్యతిరేకార్థాలు తెలుగు భాషలో వ్వతిరేకార్థాల పుట్టుక పలు విధాలు."న" అక్షరము సామాన్యంగా వ్యతిరేకార్థాన్ని సూచిస్తుంది. హల్లుకు ముందు "న " శబ్దము "అ"గా మారి వ్యతిరేకార్థము: న+ప్రతిష్ఠ = అప్రతిష్ఠ.న+ఏక = (అన్ + ఏక) = అనేక
స. వెం. రమేశ్ అది నాకు ఆ భాష మీద, ప్రాంతం మీద అభిమానం. అమ్మ ప్రేమలో తీపి, అమ్మ భాషలో తీపి మరచిపోగలిగినవి కాదు. అయితే తెలుగు భాషకు సంబంధించి నాకు కొన్ని మనస్థాపాలు ఉన్నాయి. భాషల అభివృద్ధిలో ఆరు మెట్లు ఉన్నాయి. తమిళం ఆరు మెట్లూ ఎక్కేసింది. తెలుగు మూడో మెట్టు దగ్గర ఆగిపోయింది. శ్రీపాద, చలం మొదలైన వారి తరువాత తెలుగు వాక్యం ఆగిపోయింది.
దూదేకుల దూదేకుల అనే కులం వెనుకబడిన కులాల 'బి' గ్రుపులో 5వది. రాష్ట్రం మొత్తం బి.సి.లలో 4% దూదేకుల వారున్నారు. ఈ కులం వారిలో సర్వమత సమానత్వం కానవస్తుంది. వీరిలో హిందూ, ముస్లిం, క్రైస్తవ ఆచారాలు మూడూ కనిపిస్తాయి. వీరిని నూర్ బాషా, పింజారి, లదాఫ్, పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. వీరిలో 80% ప్రజలకు తెలుగు మాతృభాష కాబట్టి వీరిని తెలుగు ముస్లిములు, ఉర్దూ బాసరాని సాయిబులు అంటారు. వీరిలో హిందూ క్రైస్తవ ఆచారాలు ఎన్ని ఉన్నా సున్నతి, పెళ్ళి, సమాధి ఈ మూడూ ముస్లిముల పద్ధతిలోనే ఉంటాయి.వీరిలో ఉర్దూ,అరబీ భాషలు రాని కారణాన ఒకింత ఆత్మన్యూనతా భావం,ఇస్లాం విషయాల పట్ల అంత శ్రద్ధ మరియు విషయపరిజ్ఞానం లేదనే భావనల వల్ల కొంత జంకే స్వభావం కానవస్తుంది. కాని, ఇవి మానసిక భావనలే. ఆధ్యాత్మికతలో వీరెవరికీ తీసిపోరు. వీరు మతాచారాల పట్ల చాలా ఉదారస్వభావులుగా కానవస్తారు.కులం సర్టిఫికెట్లు కూడా హిందూ దూదేకుల,ముస్లిం దూదేకుల అని రెవిన్యూ అధికారులు నేటికీ కొన్నిచోట్ల జారీచేస్తుండటం గమనార్హం.
పోతన కీ బోర్డు పోతన తెలుగుకూ బోర్డు తిరుమల కృష్ణ దేశికాచార్యులు రూపొందించాడు. ఇన్స్ క్రిప్ట్ లాంటి వాటిలో మంచి లక్షణాలు (ఒకే కీల సమూహానికి ఒకే అక్షరము) మరియు ఐట్రాన్స్ లేక ఆర్ టి యస్ లో మంచి లక్షణాలు ( గుణింతాలకొరకు హల్లుల తర్వాత అచ్చులు వాడటం), మరియు ఇంగ్లీషు కీల ఉచ్ఛారణకి దగ్గరగా తెలుగు అక్షరాలు జతచేయబడి సులభంగా రెండు భాషలలో టైపు చేసుకోవటం నేర్చుకోవటానికి, వాడటానికి వీలుగా వుంటుంది.
తెలుగులో విండోస్ 2000, విండోస్ ఎక్స్.పి. (XP), విండోస్ 95,98, ME లో మరియు లినక్స్ అప్లికేషన్లలో ఈ సాఫ్ట్‌వేర్ ను వాడవచ్చు. ఇది తెలుగు టైపు రైటరు కు దగ్గరగా ఉంటుంది. దీనిని మొదటిసారి విండోస్ వాడేవారికి పోతన ఫాంటు, వేమన ఫాంటులతో జతచేసి విడుదల చేసారు
దక్షిణ భారతదేశము దక్షిణ భారతంలో ద్రవిడ భాషలు ప్రధానమైనవి. ద్రవిడ భాషలు సుమారుగా 73 ఉన్నాయి.. ద్రవిడ భాషల పుట్టుక మరియు వివిధ భాషలతో సంబంధం గురించి వివిధ బాషా శాస్త్రజ్ఞులు వేరు వేరు రకాలుగా చెపుతారు. 1816 లో బ్రిటిష్ అధికారి అయిన ఫ్రాన్సిస్ ఎలిస్ (Francis W. Ellis) ద్రవిడ భాషలను ఏ ఇతర భాషా సమూహానికి చెందని భాషలుగా అభివర్ణించాడు. ద్రవిడ భాషల్లో ప్రధానమైనవి తెలుగు, తమిళం, కన్నడ మరియు మలయాళం. ద్రవిడ భాషలను దక్షిణ ద్రవిడ భాషలు, దక్షిణ మధ్య ద్రవిడ భాషలుగాను విభజించవచ్చు. తమిళం, మలయాళం, కన్నడ మరియు తులు భాషలను దక్షిణ ద్రవిడ భాషలుగాను; తెలుగు మరియు గోండి లను దక్షిణ మధ్య ద్రవిడ భాషలుగాను విభజించారు. 1956 లో ఏర్పడిన భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రాలలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కర్ణాటక, కేరళ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాలుగా విభజించారు.
సంఖ్యావాచకము దైనందిన జీవితంలో ప్రతీ విషయం పరిమాణాత్మకంగా చెప్పడం కద్దు. పరిమాణంలో తెలియ చేయడానికి కొలత ఉండాలి. సంఖ్య, కొలమానానికి ఉపయుక్తమయ్యే సాధనం. 
ప్రతి భాషలో సంఖ్యలున్నాయి. అదే విధంగా తెలుగు భాషలో కూడా సంఖ్యలున్నాయి. కాగా, అరబిక్ సంఖ్యలను అంతర్జాతియంగా వాడుతున్నారు. తెలుగు, అరబిక్ సంఖ్యలు క్రింద చూపబడినవి.
దక్షిణ భారతదేశము 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం తెలుగు 8 కోట్లతో హిందీ తరువాతి స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. 6.4 కోట్లతో తమిళం, 5 కోట్లతో కన్నడ మరియు 3.57 కోట్లతో మలయాళం తరువాతి స్థానాలు ఆక్రమించాయి. తెలుగు,తమిళం,కన్నడ,సంస్కృతం భాషలను భారత దేశ ప్రభుత్వం ప్రాచీన భాషలుగా (Classical Languages) గుర్తించింది. ఈ నాలుగు భాషలను జాతీయ భాషలుగా గుర్తించారు. ఇండో-ఆర్యన్ సమూహానికి చెందిన కొంకణి భాషను గోవా, కోస్తా కర్ణటక, కేరళ మరియు మహారాష్ట్రల యందు విరివిగా మాట్లాడుతారు. కొంకణి భాష మీద కన్నడ మరియు మలయాళం భాషల ప్రభావం ఎక్కువగా వుండి ఈ రెండు భాషలనుండి చాలా పదాలను అరువు తెచ్చుకుంది. ఉత్తర దక్కను మరియు కొంకణ్ ప్రాంతాలలో మరాఠి ఎక్కువగా మాట్లాడుతారు. బార్కూరు సమీపంలో తులు భాషలో వున్న శాసనాలు (inscriptions) లభ్యమయ్యాయి. వీటిని జాగ్రత్త పరచడం ఎంతైనా అవసరం.
శేద్య చంద్రిక మహబూబ్‌ నగర్‌ నుంచి 1913లో  వెలువడిన ‘హితబోధిని’ తొలి తెలంగాణ పత్రికగా చాలాకాలం వరకూ ప్రచారంలో ఉండేది. కానీ అంతకు మూడు దశాబ్దాల కిందటే ఉర్దూ మాతృకకు అనువాదంగా వెలువడిన పత్రిక ‘శేద్య చంద్రిక’. ఇది 1886లో లో ప్రారంభించబడినది. ఇది మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం ఆవరణలోని ఓరియంటల్‌ మాన్యుస్క్రిప్టు లైబ్రరీ (ప్రాచ్యలిఖిత గ్రంథాలయం)లో దీని ప్రతులు లభ్యమవుతున్నాయి. 1975 నాటి మొదటి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా హైదరాబాద్‌ లో జరిగిన ప్రదర్శనలో శేద్య చంద్రికను కూడా ప్రదర్శించారు. శేద్య చంద్రిక మొత్తం 40 పేజీలుంటుంది. చెక్కమీద చెక్కి ముద్రించే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వాడుకున్నారని ముద్రణాసాంకేతిక పరిజ్ఞానం మీద పరిశోధించిన వారు ఆ తరువాత తేల్చారు. ఉర్దూలో వెలువరించిన "ఫునూన్‌" అనే పత్రికకు ఇది అనువాదమని పత్రిక సంపాదకీయాన్ని బట్టి తెలుస్తుంది. అప్పట్లో జనం భాషలో ఉర్దూ పదాలు దొర్లేవనటానికి నిదర్శనంగా తెలుగు అనువాదంలోనూ అనేక ఉర్దూ పదాలు కనిపిస్తాయి.
భాషా శాస్త్రం తెలుగు, ఆంధ్ర శబ్దాలను తెలంగాణా, కోస్తాంధ్ర ప్రాంతాలకు చెందిన వేర్వేరు భాషలుగా చిత్రిస్తూ ఈ మధ్య వచ్చిన వ్యాసాలు కూడా ఈ కోవకు చెందినవే. “తెలుగు”, “ఆంధ్ర” శబ్దాల వ్యుత్పత్తి గురించి, వాటిని భాషా పరంగా, జాతి పరంగా, ప్రాంత పరంగా పూర్వ వాఙ్మయంలో వాడిన దృష్టాంతాల గురించి భాషాశాస్త్రవేత్తలు [గంటి] [భద్రిరాజు] చేసిన విశ్లేషణకు మించి, ఈ వ్యాసాల్లో శాస్త్ర విమర్శకు నిలువగలిగే వివరాలేవీ నాకు కనబడలేదు. జన్యుశాస్త్ర పరంగా తెలంగాణా ప్రజలు, కోస్తాంధ్ర ప్రజలు భిన్న జాతికి చెందినవారని చెప్పడానికి ఏ రకమైన ఆధారాలు లేవు. తెలంగాణా తెలుగు, కోస్తాంధ్రా తెలుగు భాషల వ్యుత్వత్తి వేరని నిరూపించాలంటే, తులనాత్మక పద్ధతిద్వారా ఈ భాషల ప్రాథమిక పదజాలంలో క్రమబద్ధమైన అనుగుణ్యత లేదని రుజువు చెయ్యగలగాలి. భాషాశాస్త్ర సిద్ధాంత దృష్టితో చూస్తే ఈ రెండు “భాషలు” ఒకే భాషకు చెందిన రెండు మాండలికాలుగానే తప్ప మరేరకమైన వాదన చేయడానికి వీలు లేదని తెలిసిపోతుంది. తెలంగాణా భాషకు లంబాడి, సవర భాషలకు సంబంధం ఉండవచ్చునేమోనని మరో రచయిత సందేహం వెలిబుచ్చారు. లంబాడీ భాష రాజస్థానీ ఉపశాఖకు చెందిన ఇండో-ఆర్యన్ భాష. సవర భాష ముండా ఉప శాఖకు చెందిన ఆస్ట్రో-ఏసియాటిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందింది. తెలుగు భాషపై ఈ రెండు భాషల ప్రభావం చాలా తక్కువేనని చెప్పకోవచ్చు.
యయాతి చరిత్రము ఆద్యంతం అచ్చ తెలుగు భాషలో రాసిన కావ్యాల కోవలో మొదటిదిగా, అగ్రగణ్యమైనదిగా యయాతి చరిత్రము తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో నిలిచిపోయింది. తెలుగు భాషలో సంస్కృత సమాలు, ప్రాకృత సమాలు, సంస్కృత భవాలు, ప్రాకృత భవాలు, దేశ్యాలు, అన్యదేశ్యాలు అంటూ 6రకాల పదాలు ఉన్నాయి. వీటిలో సంస్కృత సమాలు తప్ప మిగిలిన పదాలన్నిటినీ కలిపి అచ్చతెలుగు పదాలుగా పేర్కొంటారు. అటువంటి అచ్చతెలుగులో పద్యరచన చేయడమే విశేషమైనదైతే ఇక కావ్యరచన ఎంతటి విశిష్టత సంతరించుకుంటుందో ఊహించవచ్చు. అచ్చతెలుగు కావ్యం వల్ల పాఠకులకు భాషా సంపద, భాషా సృజనశక్తి పెరుగుతుందని విమర్శకులు పేర్కొన్నారు.
తెలుగు వికీపీడియా దశాబ్ది ఉత్సవాలలో భాగంగా తెలుగు వికీమీడియా ప్రాజెక్టులలో గత 10 సంవత్సరాలలో విశేష కృషి చేసిన , , , , , , , , మరియు లకు నకు ఎంపికయ్యారు.స్మార్ట్ ఫోన్లలో తెర విస్తీర్ణము చిన్నదిగా ఉండటంవలన దీనికి తగ్గ మొబైల్ రూపంలో వికీపీడియా అందుబాట్లో ఉంది. దీనికొరకు ప్రత్యేక ఉపకరణం కూడా విడుదలైంది.
నెలవారీ తాజపరచబడే సారాంశ గణాంకాలు అధారంగా తెలుగు వికీని మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకోవచ్చు. మరిన్ని వివరాల కొరకు , ఇతర భాషలతో పోల్చిచూడడం కొరకు గణాంకాలు చూడవచ్చు. నెలవారీగా మరింత పేజీవీక్షణల వివరాలు అందుబాటులోవున్నాయి. భారతదేశ భాషల భాషల పేజీవీక్షణలు కూడా చూడవచ్చు.
నారాయణం నరసింహ మూర్తి ఎన్ ఎన్ మూర్తి అని ప్రముఖంగా పిలువబడే ఆయన పూర్తి పేరు నారాయణం నరసింహ మూర్తి. అంతర్జాతీయ ప్రఖ్యాతిగాంచిన ఓ ప్రముఖ పర్యవరణ వేత్త. ఆయన పర్యావరణ కవితోద్యమం అనే ఉద్యమాన్ని తెలుగు నాట 2008 లో ప్రారంభించారు. ఆయన జాగృతీ కిరణ్ ఫౌండేషన్ అనే సంస్థను నాగపూర్లో 1993 లో స్థాపించాడు. ఈ సంస్థ ఎన్నో కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది. ఈ సంస్థ ద్వారా ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో తెలుగు సాహిత్య, సామాజిక వికాసానికి ఈ ఉద్యమాన్ని నడుపుతున్నారు.
ఆయన 1964 లో గుంటూరు జిల్లాలోని నరసరావుపేట పట్టణంలో నారాయణం శ్రీనివాసులు, పారిజాత లక్ష్మి దంపతులకు మొదటి పుత్రుడుగా జన్మించాడు. .
బ్రదర్ ఆంగ్ల భాషలో బ్రదర్ అనగా తెలుగు భాషలో సోదరుడు. దీనికి బహువచనం బ్రదర్స్ అనగా సోదరులు.
లినక్సు-తెలుగు ఇండ్ లినక్స్ జట్టు మరియు వివిధ ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ సంస్థల కృషి వలన లినక్స్ లో భారతీయ భాషల తోడ్పాటు వీలైంది. ఫైర్ ఫాక్స్ విహరిణిలో భారతీయ భాషల తోడ్పాటు, నకలుహక్కులు నియంత్రణలు గల జాల స్థలాలను ఫైర్ఫాక్స్ లో చూపటానికి తెలుగు వికీ స్థాపకుడు అయిన నాగార్జున వెన్న రూపొందించిన పద్మ పొడిగింత చాలా ఉపయోగపడింది. ఆ తరువాత వివిధ సాఫ్ట్వేర్ స్థానికీకరణ కృషి జరిగింది. దీనిలో ముఖ్య మైలు రాళ్లు క్రింద యివ్వబడినవి.కొన్ని తెలుగు మాధ్యమంగాపనిచేసే సాఫ్టువేరుల వివరాలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి. వీటిలో కొన్ని ఇతర నిర్వహణ వ్యవస్థల రూపాలలో కూడా దొరుకుతాయి.
అనుపమ అనుపమ తొలి తెలుగు టైపింగ్ ట్యూటర్. 24 గంటల్లో, ఇన్‌స్క్రిప్టు కీబోర్డు లేఅవుట్లో, కంప్యూటర్లో తెలుగు టైపింగ్ నేర్పుతుంది. 
ఆంగ్ల భాషతో పోలిస్తే తెలుగు భాషలో అక్షరాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండడం, తెలుగులో ద్విత్వక్షరాలు, సంయుక్తాక్షరాలు ఉండడం ద్వారా తెలుగు క్లిష్టమైనదనే భావన వల్ల తెలుగు టైపింగ్ నేర్చుకునే ప్రయత్నం కూడా చేయలేదనే మాట సత్యదూరం కాదు. తెలుగును ఆంగ్ల భాషలో రాయడంలోనూ, ఫొనెటిక్ కీబోర్డు లేఅవుట్ ను ఉపయోగించడంలోనూ, ట్రాన్స్ లిటరేషన్ టూల్స్ నుపయోగించి రాయడంలోనూ కొన్ని ఇబ్బందులు ఉన్నాయి. తెలుగును ఆంగ్ల అక్షరాలతో రాస్తున్నామనే భావన మొదటి ఇబ్బంది అయితే, ఎక్కువకీ ప్రెస్సులు అవసరం కావడం మరో ఇబ్బంది. ఈ పరిస్థితుల్లో కంప్యూటర్లలోనే తెలుగు టైపింగ్ను సులువుగా నేర్పే సాప్ట్ వేర్ ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది. ఉదాహరణకు, కంప్యూటర్లో తెలుగు టైపింగ్ చేయడం వస్తే, ప్రభుత్వ అధికారులు అధికార భాషగా తెలుగును అమలు చేయవచ్చును. అధికారులకు తెలుగు టైపింగ్ రాకపోవడం ద్వారా, తెలుగు అధికారభాషగా విస్తృతమైన అమలుకు నోచుకోలేక పోయింది. విలేకరులు తమ వార్తలను క్షణాల్లో చేరవేయవచ్చును. రచయితలు తమ రచనలకు కొత్తమెరుగులు దిద్దుకోవచ్చును. ఇంటర్నెట్లో తెలుగులోనే మెస్సేజింగ్, చాటింగ్ చేయవచ్చును. తెలుగులో ఈ-మెయిల్ ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలను జరుపుకోవచ్చును. తెలుగు వెబ్ సైట్లు రూపొందించవచ్చును, తెలుగులో సులువుగా బ్లాగ్ లు రాయవచ్చును. ఒకటేంటి కంప్యూటర్లో ఏపనైనా తెలుగులోనే చేసుకోవచ్చును.
భారత దేశ విద్యా వ్యవస్థ - చరిత్ర నిజాం కాలంలోని విద్యావ్యవస్థ గురించి మనకు చాలా ఆధారములు ఉన్నాయి.ముఖ్యముగా చివరి నిజాం కాలం గురించి పీ వీ నరసింహరావు గారి ది ఇన్ సైడర్ లేదా లోపలి మనిషి నుండి దాసరథి రంగాచార్య వారి ఆత్మ కథ నుండి తెలుస్తున్నదేమిటంటే, ఆ రోజులలో రాజు సహాయం చేసిన విద్య అరబిక్ భాషలో ఉండేదనీ, లేదా ఉర్దూ భాషలోనైనా ఉండేదనీ, తెలుగు భాషద్వారా విద్యావ్యాప్తికి బొత్తిగా రాజాశ్రయం లేదని తెలుస్తున్నది, తరువాత వచ్చిన గ్రంథాలయోద్యమం వంటివాటి ద్వారా ఎక్కువ మంది ప్రజల మాతృభాష అయిన తెలుగు ద్వారా విద్యావ్యాప్తికి ప్రయత్నాలు జరిగినాయని తెలుస్తున్నది.స్వాతంత్ర్యయం తరువాత ఈ సంస్థానములలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు చోటు చేసుకునాయి.చాలా పల్లెలు పోటీ పడి పాఠశాలలు నెలకొల్పినాయి.
ఈ సంస్థానంలోని రాజులు ప్రజలకు ప్రాథమిక విద్య (అనగా ఐదవ తరగతి వరకూ) పూర్తి ఉచితం మరియూ తప్పనిసరి చేసారు, దీనివల్ల స్ఫూర్తి పొందిన గోఖలే మహానుభావుడు ఈ విధానాన్ని భారతదేశం మొత్తం ప్రవేశపెట్టాలని మూడుమార్లు విఫలయత్నాలు చేసాడు.
క్రిమినల్ ఆంగ్ల భాషలో క్రిమినల్ (Criminal) అనగా తెలుగు భాషలో నేరస్థుడు లేదా నేర సంబంధమైన విషయాలు అని అర్ధం.
పొన్నెగంటి తెలగన్న సంస్కృత సమపదం ఒక్కటి కూడా రాకుండా పద్యాన్ని రచించడం కొంచెం కష్టమైన పనే. తెలుగు(ఆంధ్ర) భాషలో వందల పద్యాలతో రాస్తూ మధ్యలో ఎక్కడయినా ఒకటి అచ్చతెలుగు పద్యం రాస్తే, అది పాఠకునికీ, శ్రోతకీ ఒక విశ్రాంతిగా ఉంటుంది. వైవిధ్యం వల్ల మనస్సుకి ఉల్లాసం కలుగుతుంది. ఐతే మొత్తం పుస్తకమంతా అచ్చతెలుగులోనే చెప్తే, ఇంకెంత సంబరపడతాడు! దాని చందం తెలిసినవాడు ఎంతగా ఆశ్చర్యపడతాడు! శ్రమను గుర్తించి ఎంతగా కొనియాడతాడు! ఊహించలేం. ఈ అభిప్రాయంతోనే తెలగన్న అచ్చతెలుగు కావ్యాన్ని రాశానన్నాడు అవతారిక పద్యంలో. ఇటువంటి కావ్యం కవి భాషా సృజనశక్తికి అద్దంగా పాఠకుని భాషాసంపదకు ఆలంబనగా నిలుస్తుందని విమర్శకులు బేతవోలు రామబ్రహ్మం పేర్కొన్నారు.
ఒడియా భాష ఒరియా సాంప్రదాయకముగా బౌద్ధ మరియు జైన మతాలచే ప్రభావితమైనది. ఒరియాను ఒరియా లిపిలో రాస్తారు. తెలుగు భాష లాగే ఒడియా భాషలో అనేక మాండలికాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ ఒడిషాలో మాట్లాడే ఒడియా భాషలో తెలుగు ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఒడియా మాండలికాలలో రెల్లి భాష ఒకటి. ఈ మాండలికాన్ని రెల్లి జాతీయులు మాత్రమే మాట్లాడుతారు. వీరు ఒడిషా నుంచి వలస వచ్చి కోస్తా ఆంధ్రలోని అనేక జిల్లాలలో స్థిరపడిన వారు.
రష్యన్ భాష రష్యన్ భాష ఐదు అచ్చులను కలగి ఉంటుంది, ముందు ఉన్న హల్లు తాలవ్యమా కాదా అనే విషయంపై ఆధారపడి అవి వివిధ రకాల అక్షరాలతో రాయబడుతాయి. హల్లులనేవి ప్రత్యేకించి సాధారణ vs నుంచి వస్తాయి. తాలవ్య జంటలనేవి సంప్రదాయకంగా "కఠిన" మరియు "మృదు." అని పిలవబడుతాయి (కొన్ని మాండలికాల్లో వెలరైజేషన్ అనేది కఠినానికి పరిమితంగా ఉన్నప్పటికీ, ఐరీష్‌లో లాగా ప్రత్యేకించి అచ్చులకు ముందుగా ఉన్నప్పుడు "కఠిన" హల్లులనేవి తరచూ వెలారైజ్‌ అవుతుంటాయి). రష్యన్ ప్రామాణిక భాష అనేది మాస్కో మాండలికంపై ఆధారపడి ఉండడం వల్ల అధిక ఒత్తిడి మరియు స్వరస్థాయిలో మితమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఒత్తిపలికే అచ్చులు కొంతవరకు దీర్ఘంగా ఉంటాయి, అదేసమయంలో ఒత్తిపలకాల్సిన అవసరం లేని అచ్చులు పక్కనే ఉన్న అచ్చులు లేదా ఒక అస్పష్టమైన ష్క్వాతో కలిసి ఉనికిలో లేకుండా పోతుంది. (రష్యన్‌లో అచ్చు క్షీణత కూడా చూడండి.)
తెలుగు వచనములు తెలుగు భాషలో ఏకవచనము మరియు బహువచనములు మాత్రమే ఉన్నాయి.
పాండవ వనవాసం మహా భారతంలోని అజ్ణాతవాస ఘట్టంతో నర్తనశాల చిత్రం రూపు దిద్దుకోగా (11-10-1963 విడుదల), వనవాస వృత్తాంతంతో (కొంత వరకూ సభా పర్వం కలిపి) పాండవ వనవాసం సినిమా తయారైంది. ఈ రెండు చిత్రాలకూ కమలాకర కామేశ్వర రావు గారు దర్శకులు కావడం గమనార్హం. ఆ సినిమాలో విజయుడిగా నటించిన ఎన్ టి ఆర్ ఇందులో భీమసేనుడిగా నటించారు. అంతకుముందు అనేక పౌరాఇక పాత్రలను పోషించిన ఎన్ టి ఆర్ ఈ సినిమాలో తన అభినయంతో భీముని పాత్రకు వన్నె  చేకూర్చి పాండవ వనవాసం చిత్రం తెలుగు చలనచిత్ర చరిత్రలో నిలిచిపోవడానికి కారకులయ్యారు. అన్నమాట జవదాటని అనుంగు సోదరుడిగా నడకలో, చేతల్లో, మాటల్లో వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ అనితర సాధ్యమైన రీతిలో నటించారు ఎన్ టి ఆర్. ముఖ్యంగా మాయా జూద సన్నివేశం, ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం సన్నివేశాల్లో ఎన్ టి ఆర్ రౌద్ర రసాన్ని అభినయించిన తీరు అభినందనీయం.
ప్రకృతి - వికృతి 'ఎల్ల భాషలకు జనని సంస్కృతంబు' - అని మన పూర్వీకుల అభిప్రాయం. సంస్కృత భాషలో నుండే ఈ ప్రపంచ భాషలు పుట్టాయని వారి నమ్మకం. సాధారణంగా మనం వాడుకునే తెలుగు మాటలు చాలావరకు సంస్కృత భాషలో నుండి స్వల్ప మార్పులతో గ్రహించినవి. అలాగే కొన్ని పదాలు ప్రాకృత భాషల నుండి వచ్చాయని వ్యాకరణ వేత్తలు తెలియచేశారు.
అచ్చ తెలుగు కావ్యం తెలుగు భాషలో అప్పటికి అపూర్వమైన ఈ ప్రక్రియను చేపట్టిన మొదటి పట్టే తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో గొప్ప అచ్చతెలుగు కావ్యంగా పేరుతెచ్చుకున్నారని బేతవోలు రామబ్రహ్మం వ్యాఖ్యానించారు.
తెలుగు పాటలు తెలుగు భాషలో పాడిన పాటలను తె
లుగు పాటలు అంటారు.
విద్యార్థి తెలుగు విద్యార్థి - తెలుగు భాషలో ప్రచురించబడుతున్న విద్యా సాంస్కృతిక మాస పత్రిక
తెలుగు మాండలికాలు తెలుగు భాషలో ప్రాంతాల ఆధారంగా నాలుగు ప్రధానమైన మాండలిక భాషలున్నాయి.
వాస్కోడగామా సీన్స్ లో కొంత వరకు చదువుకుని పై తరగతులు చదువుకోడానికి వాస్కో ఎవోరా అనే నగరానికి వెళ్లాడు. సీన్స్ లాగ కాక ఈ ఎవోరా పెద్ద పట్టణం. ఈ నగరానికి ఇరుగు పొరుగు దేశాల నుండి జనం వస్తుండేవారు. అలా నానా రకాల సంస్కృతులకి, భాషలకి చెందిన వ్యక్తులతో వాస్కోకి పరిచయం ఏర్పడింది. లోకంలో మనుషులు ఎన్ని రకాలుగా జీవిస్తారో, ఎన్ని రకాలుగా ప్రవర్తిస్తారో వాస్కోకి అర్థం కాసాగింది.
పదిహేనవ ఏటికే వాస్కో మంచి నావికుడిగా ఎదిగాడు. పశ్చిమ ఆఫ్రికా తీరం వద్దకి ప్రయాణించే ఓడలలో స్థానం సంపాదించి నౌకా యానంలో తొలిపాఠాలు నేర్చుకోవడం మొదలెట్టాడు. తుఫాను సమయంలో సముద్రం అల్లకల్లోగంగా ఉన్నప్పుడు, పొగ మంచు వల్ల దారి అయోమయం అయినప్పుడు, కరకు శిలలు పొంచివున్న ప్రమాదకరమైన మార్గాలలో ఓడలు ప్రయాణించవలసి వచ్చినప్పుడు నావికులు ఎలాంటి కౌశలాన్ని ప్రదర్శించాలో నేర్చుకున్నాడు.
వికీపీడియా వికీపీడియా ఓపెన్ సోర్సు మరియు ఉచితంగా లభించే వికీమీడియా సాఫ్టువేరు ఆధారంగా నడుస్తుంది. ఇది పి హెచ్ పి (PHP) అనే భాషలో అభివృద్ధి చేయబడింది. దీనిలో వాడే డేటాబేసు పేరు మై ఎస్ క్యు ఎల్ (MySQL). ఇది జి ఎన్ యు జనరల్ పబ్లిక్ లైసెన్సు క్రింద రిజిస్టర్ చేయబడి ఉంది.
తెలుగు పదాలు == పదాలలో రకాలు నవ్య
తెలుగు భాషలో పదములు నాలుగు రకములు అవి:
నానార్థాలు 2. ఆంగ్ల భాషలో పెద్ద అక్షరాలని చిన్న అక్షరాలని వేరు వేరు అక్షరాలు ఉంటాయి. తెలుగు భాషలో పెద్ద అక్షరాలు చిన్న అక్షరాలు అని వేరు వేరుగా ఉండవు.
తెలుగు ప్రజలు భారతదేశంలో హిందీ మరియు బెంగాలి భాషల తరువాత తెలుగు భాషను అత్యధికంగా మాట్లాడుతున్నారు. ద్రవిడభాషలలో అత్యధికంగా మాట్లాడబడే భాష కూడా తెలుగే. తెలుగు మాట్లాడే అత్యధికులకు తెలుగు భాష మాతృ భాషగా ఉంది. తెలుగు సంస్కృతి కలిగి వుండి, తెలుగే గాక, కన్నడ భాష, మరాఠీ, ఉర్దూ, దక్కని, గోండి మాట్లాడేవారూ తెలుగువారే. తెలుగు ప్రజల రాష్ట్రం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కాగా వీరు తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, పాండిచ్చేరి, మహారాష్ట్ర మరియు ఒడిషాలలో కూడా ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నారు.
సుల్తాన్ బహు ఆయన ఎన్ని పుస్తకాలు రాశారో కచ్చితంగా ఎవరికీ తెలియదు. కానీ ఇస్లాం గురించీ, సూఫిజం గురించీ దాదాపు 140 పుస్తకాలు రాశారు. ఎక్కువ పుస్తకాలు పర్షియా భాషలో రాసిన సుల్తాన్ అబ్యత్-ఎ-బహూ అనే కవితల పుస్తకాన్ని మాత్రం పంజాబీ భాషలో రాశారు. ఆయన రాసిన సాహిత్యంలో కొన్ని పుస్తకాలు మాత్రమే ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్నాయి. అవి:
తన రచనల్లో అబ్దుల్ ఖాదిర్ జిలానీని తన గురువుగా పేర్కొన్నారు సుల్తాన్. కానీ ఆయన కాలానికంటే చాలా ముందే అబ్దుల్ చనిపోయారు. అబ్దుల్ ఖాదిర్ సూఫీ ప్రపంచంలో చాలా ప్రసిద్ధమైనవారు. ఆయన ఆలోచనలు, ప్రబోధాలు ఎందరో సూఫీ సాధువులపై ప్రభావం చూపాయి. తనను తాను జిలానీకి చెందిన ఖాదిరియా సంప్రదాయానికి అనుచరునిగా ప్రకటించుకున్న సుల్తాన్ దానిలో సర్వారి ఖాదిరి అనే శాఖను ప్రారంభించారు.
హ హకారము ప్రాచీన ద్రవిడ భాషలో లేని అక్షరమని సామాన్య అభిప్రాయము. కానీ భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి గారు మూల ద్రావిడ భాషలో కంఠమూలీయ ధ్వని ఉండేదని, నేటికీ తమిళములో కనిపించే ఆయిదం అక్షరం దీనికి సాక్షమని అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రస్తుతం తమిళములో క, గ, హ ధ్వనులను ఒకటే అక్షరముతో రాస్తారు. తెలుగు మొదలైన ఇతర ద్రావిడ భాషల మాత్రం సంస్కృతం నుండి దీన్ని అక్షరంగా స్వీకరించినవి.
బులెమోని వెంకటేశ్వర్లు దేశభక్తి, జాతీయ సమైక్యతలపై తెలుగు భాషలో నిర్మించిన తొలి తెలుగు వీడియో ఆల్బం "త్రివర్ణం".
తెలుగు వచనములు తెలుగు భాషలో రెండు వచనములు ఉన్నాయి. అవి. ఏకవచనము మరియు బహువచనము.వచనములు లేదా వచనాలు సంఖ్యలను తెలియజేసేవి.
ప్రకృతి - వికృతి తెలుగు భాషలో చాలా ప్రకృతి వికృతులుగా ఉన్నాయి. తెలుగు నిఘంటువులు వీటిని ఆకారాది క్రమంలో చూపిస్తాయి.
మొగుడు మొగుడు అనగా తెలుగు భాషలో భర్త అని అర్ధం.
మొగుడు పేరుతో విడుదలైన కొన్ని తెలుగు సినిమాలు:
మిశ్రమ పదార్థం అర్ధ ముఖం యొక్క రెండు ఉపరితలాలను ఏర్పరిచే ద్విపార్శ్వ అచ్చును ఈ ప్రక్రియలో ఉపయోగిస్తారు. దిగువవైపు దృఢమైన అచ్చు ఉంటుంది, ఎగువ భాగంలో సిలికాన్ లేదా నైలాన్ వంటి పాలిమర్ పొరతో తయారు చేయబడిన అదృఢ పొర ఉంటుంది. ఉప పదార్థాలను చేతిలో లేదా యంత్ర సాయంతో అమరుస్తారు. ఇవి వస్త్ర నిర్మాణాల్లోకి రూపం ఏర్పరచబడిన నిరంతర ఫైబర్ రూపాలను కలిగివుంటాయి. బాగా తరచుగా, ప్రెప్రెగ్ ఫాబ్రిక్స్ లేదా యూనీడైరెక్షనల్ టేప్‌ల రూపంలోని రెసిన్‌తో ముందుగా నింపబడతాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో, రెసిన్ పొరను దిగువ అచ్చుపై అమరుస్తారు, దీనిపై పొడి ఉపబల పదార్థాన్ని ఉంచుతారు. ఎగువ అచ్చును వ్యవస్థాపన చేసి, అచ్చు కుహరంలో పీడనరహిత ప్రదేశాన్ని సృష్టిస్తారు. ఈ నిర్మాణాన్ని ఒక ఆటోక్లేవ్‌లో ఉంచుతారు. ఈ ప్రక్రియను సాధారణంగా కృత్రిమ పీడనం మరియు కృత్రిమ ఉష్ణోగ్రత వద్ద నిర్వహిస్తారు. ఈ కృత్రిమ పీడనాన్ని ఉపయోగించడం వలన గరిష్ఠ నిర్మాణ సమర్థత కోసం అవసరమైన అధిక ఫైబర్ ఘనపరిమాణ భాగం మరియు తక్కువ శూన్యతా భాగం ఏర్పడతాయి.
తెలుగు తెలుగు లిపిని బౌద్ధులు, వర్తకులు ఆగ్నేయ ఆసియా ప్రాంతాలకు అందచేసారు. అక్కడ ఈ లిపి, మాన్, బర్మీస్, థాయ్, ఖ్మేర్, కామ్, జావనీస్, మరియు బాలినీస్ భాషల లిపుల ఉద్భవానికి కారకమయ్యింది. తెలుగు లిపితో వాటికి స్పష్టంగా పోలికలు కనిపిస్తాయి. తెలుగు అక్షరమాల చూడడానికి దాని సమీప దాయాదియైన కన్నడ అక్షరమాల వలెనే కనిపిస్తుంది.
వ్యాసం (సాహిత్య ప్రక్రియ) ఒక విషయాన్ని వివరంగా విస్తరించి రాయటమే వ్యాసం. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో వ్యాసాలకు (Essays) ప్రముఖ స్థానం ఉంది. 
ఆంగ్లంలో వచ్చిన వ్యాసాల ఆధారంగా తెలుగు రచయితలు కూడా వ్యాసాలను రాశారు. ఇందులో సాక్షి వ్యాసాలు, వదరుబోతు వ్యాసాలు ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి. వ్యాస రచన జ్ఞానానికి, సృజనశక్తికి, తార్కికతకు అద్దం పడుతుంది.ఇతర మాధ్యమాలలో కార్యక్రమాల రూపకల్పనకు కూడా మూలం వ్యాసం రచన మెళకువలు ఉపయోగపడ్తాయి.వ్యాసం అనేది ఫ్రెంచ్ భాషలో పుట్టింది.మాంటేన్ అనేవ్యక్తి ఫ్రెంచ్ భాషలో వ్యాసం ప్రారంభించాడు.ఆంగ్లంలో వ్యాసాన్ని ప్రారంభించిన వ్యక్తి ప్రాన్శిస్ బేకన్. తెలుగులో వ్యాసరచనను ప్రారంభించిన వ్యక్తి "స్వామినేని ముద్దు నర్సింహంనాయుడు. తెలుగు లో వ్యాసరచనను ప్రారంభించిన సంవత్సరం 1842. హితవాది పత్రికలో వ్యాసాన్ని ప్రారంభించారు. స్వామినేని వారు వ్యాసానికి పెట్టిన పేరు ప్రమేయం.ఈ ప్రమేయం సంకలనమే "హితసూచిని'.ఆధునిక ప్రక్రియలలో తొలుత ఆవిర్భవించిన ప్రక్రియ వ్యాసం.
పెద్దరంగాపురం పులివెందులలో మొదటిగ మనం చర్చించవలసిదినది జె ఎన్ టి యు కాలేజి గురించి.ఇది 2006లో స్థాపించబడింది.ఈ కాలేజి మొత్తం 165 ఎకరాలలో విస్తరించింది.ఇందులో సుమారు 1200 మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నరు,450 మంది ఉపాధ్యాయులు మరియు 250 మంది సహాయ ఉపాధ్యాయులు ఉన్నారు.ఇందులో 50 లబోరెతటరీలు ఉన్నాయి.జె ఎన్ టి యు కాలేజి దివంగత ముఖ్యమంత్రి శ్రీ వై.యస్.రాజశేఖర్ రెడ్డి గారు స్థాపించారు.కాలేజిలో చెట్లు ఎక్కువగ ఉండుట వలన కాలుశ్యం తక్కువగ ఉంటుంంది.
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం తెలుగు జాబితా తెలుగులో యువ పురస్కార గ్రహీతలు
తెలుగు భాషలో బాల సాహిత్య పురస్కార గ్రహీతలు