mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
సామెతలు - అం శ్రీవైష్ణవులు బ్రాహ్మణులలో ఒక తెగ. బ్రాహ్మణులు మాంసం భుజించరు. అందరూ వైష్ణవులే - శాకాహారులే - ఉన్న చోట బుట్టలో ఉన్న రొయ్యలు మాయమయ్యాయి. ఉన్నవాళ్ళలోనే ఎవరో తీసి ఉండాలి, అంటే వారిలో ఎవరో ఒకరో, కొందరో మాంసాహారులై ఉండాలన్న మాట. కానీ ఆ విషయం ఎవరూ ఒప్పుకోరు. అలాగే, ఎక్కడైనా ఒక తప్పు పని జరిగినప్పుడు అక్కడ వున్నవారంతా 'నేను కాదంటే నేను కాదు' అని అనే సందర్భంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. తప్పు జరిగిపోయింది, అక్కడున్న వాళ్ళలో ఎవరో ఒకరు ఆ పనిచేసి ఉండాలి. చేసినట్లు ఎవరూ ఎవరూ ఒప్పుకోవడం లేదు - అందరూ శ్రీవైష్ణవులే, బుట్టెడు రొయ్యలు మాత్రం మాయమయ్యాయి.
తేజి గ్రోవర్ 1999లో ఆమె "నీలా " అనే నవల రాసింది.) ; 2009లో ఆమె రాసిన చిన్న కథలన్నింటినీ "సప్నే మే ప్రేమ్ కీ సాత్ కహానియా" అనే పుస్తకంగా సంకలనం చేసి, ఢిల్లీలోని వాణీ ప్రకాశన్ ద్వారా ప్రచురించింది. ). 2016లో నీలా నవల రెండో ముద్రణ వచ్చింది. ).
జై ఆంధ్ర ఉద్యమం ఉద్యమం హింసాత్మకంగా జరిగింది. సమైక్యవాదులపై దాడులు జరిగాయి. కమ్యూనిస్టు పార్టీ బహిరంగంగా ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకించింది. రాష్ట్ర విభజన రాష్ట్రహితం కాదని వాదించింది. ఆ పార్టీ పత్రిక విశాలాంధ్ర దినపత్రికలో ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా వ్యాసాలు రాసింది. ఉద్యమకారులు పత్రిక ఆఫీసుపై దాడులు చేస్తామని బెదిరించారు.
గోవిందరాజు సీతాదేవి గోవిందరాజు సీతాదేవి ప్రముఖ కథా/నవలా రచయిత్రి. ఈమె 300కు పైగా చిన్నకథలు, 21 నవలలు రాసింది. ఆమె రాసిన తాతయ్య గర్ల్‌ఫ్రెండ్, ఆశలపల్లకి నవలలు సినిమాలుగా వచ్చాయి. అనేక అవార్డులు, పురస్కారాలు ఈమెను వరించాయి. ప్రముఖ నవలారచయిత్రి యద్దనపూడి సులోచనారాణి ఈమెకు సొంత చెల్లెలు.
కొలకలూరి ఇనాక్ వీరి తాతను మునసబు కొట్టి చంపాడు. అట్లా చంపి ఉండకూడదని వీరి పసి మనస్సు ఏడ్చింది. ఆ సంఘటనే వీరి మొదటి కథ- ఉత్తరం రాయడానికి ప్రేరణ. వీరికి అప్పటికి 15 ఏళ్లు. కానీ అంబేద్కరును ఎరుగరు. నా ఆకలి, వీరి అస్పృశ్యతా వ్యధ, వీరి చుట్టూ జీవితాలు చూచి దుఃఖంతో ఆక్రోశించటానికి వీరి సాహిత్యం అండయింది. వీరి సాంఘిక జీవితాన్ని, వీరిని పీడించిన సమాజ ధోరణిని గూర్చి రాశారు . వీరు రాసింది పుస్తకాలు చదివి కాదు, సంఘాన్ని చదివి - 
ప్రబంధ సాహిత్యం మీద ఈయన చాలా చక్కటి విశ్లేషణలు చేశారు. వసుచరిత్ర వ్రాసిన రామరాజభూషణుడు శూద్రకవి, శుభమూర్తి అని వీరు రాసిన చేసిన పరిశోధన అపురూపమైంది. విమర్శకులు ఆ గ్రంథాన్ని తిరస్కరించలేకపోయారు. అకడమిక్ రంగంలో ఆధిపత్య వర్గాలను ధిక్కరించి ఈయన ఆ పరిశోధన చేశారు. అసలు ఆ రచన చేయాలని ఎందుకనిపించిందని ఆయన మాటలలోనే... 
"పీడింపబడేవాడు నాకు తల్లి తండ్రి దైవం సోదరుడు బిడ్డ. శుభమూర్తి నాకు గురువు. నా గురువు బట్రాజుగా పిలవబడి, పీడింపబడి అవమానింపబడి, తృణీకరింపబడ్డాడు. సాహిత్య గురువు సాంఘికంగా సోదరుడు. ఆ మహాకవిని వసుచరిత్రను భక్తితో చదివాను. తెలుగు సాహిత్యంలో అది మహోత్కృష్ట ప్రబంధం. మహా కావ్యం. గొప్ప సాహిత్య సృష్టి. అంత గొప్ప రచన అవతరించటానికి అది పీడన నుంచి పుట్టటం శూద్రుడి గుండె నుంచి ప్రవహించటం కారణమని నాకు అనిపించింది. నేను దళితుణ్ణి పీడితుణ్ణి కావటాన శుభమూర్తి దుఃఖం నాకు వినిపించింది. ఆయన కన్నీటి తడి నా గుండెను తాకింది."
వసుచరిత్ర స్రష్ట పేరు శుభమూర్తి. భట్టుమూర్తి అని కులం పేరుతో రామరాజభూషణుడని చేరదీసిన రాజు పేరుతో పిలిచారు. నా పేరు శుభమూర్తి అని ఆయన కంఠోక్తిగా చెప్పుకొన్నా ఇప్పటికీ ఎవరూ అలా పిలవటం లేదు, తలవటం లేదు. ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యాన్ని పండితులు ఒక దృష్టి నుంచే చూస్తున్నారు. ఇంకో దృష్టి నుంచి చూడవచ్చునని నా అభిప్రాయం. అదే వసుచరిత్ర వైశిష్ట్యం."
కాకటూరి పద్మావతి సంగీత రత్నమాల, సంగీత కదంబమాల, వైభవమాల ఆమె సంగీతం మీద రాసిన పుస్తకాలు. చిన్నప్పటి నుంచి చదివిన భాగవతం మీద "బాల గోపాల చరిత్ర" అనే పుస్తకం రాసింది. నాట్య సంబంధమైన రచనల్లో కల్యాణ జానకి, అలమేలు మంగా చరిత్ర, బృందావనం, శరద్రాత్రి మొదలైనవి ఎన్నదగిన రచనలు.
శార్దా రాం పిల్లౌరీ హిందీలో మొదటి నవల రాసింది శార్దారమేనని ఈ మధ్యనే నిరూపింపబడింది. ఆయన అమృత్ సర్ లో రాసిన భాగ్యవతి నవలే హిందీలో మొదటగా ప్రచురింపబడింది. 1888లో ఆయన చనిపోయిన తరువాత ప్రచురించారు. ఆ నవలలో మహిళల అభ్యుదయం గురించి రాశారాయన. ఆ సమయానికి అదంతా చాలా అభ్యుదయకరమైన విషయం.
డాలీ పార్టన్ పార్టన్ 9 టు 5: ది మ్యూజికల్‌కు రచన మరియు స్వరకల్పన (మరియు ప్యాట్రిసియా రెస్నిక్ ఈ పుస్తకాన్ని రాసింది) చేసింది, ఇది పార్టన్ ప్రత్యేక చలనచిత్రం "నైన్ టు ఫైవ్" (1980) యొక్క ఒక సంగీత-నాటకశాల అన్వయం. ఈ సంగీత నాటకం (యక్షగానం) అహ్మాన్సన్ థియేటర్, లాస్‌ఏంజిల్స్, కాలిఫోర్నియాలో, 2008 శరత్కాలంలో ప్రదర్శించబడింది.
నఫీసా జోసెఫ్ మోడలింగ్, నిర్వహణలతోపాటు జోసెఫ్ జంతు ప్రేమికురాలు, ఈమె వీధికుక్కల సంరక్షణ కోసం ప్రచారం (WSD) నిర్వహించింది, పీపుల్ ఫర్ ఎథికల్ ట్రీట్మెంట్ అఫ్ యానిమల్స్ (PETA), పీపుల్ ఫర్ యానిమల్స్ (PFA) వంటి జంతు రక్షణ సంస్థలకి ప్రచారం నిర్వహించి, "టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా" బెంగుళూర్ ప్రతికి "నఫీసా ఫర్ యానిమల్స్" అనే ప్రతివారపు అంశాన్ని రాసింది.
జి.ఎస్.దీక్షిత్ ఇండియన్ చెస్ పత్రిక దీక్షిత్ ఆటతీరు గురించి "శ్రీ దీక్షిత్ 20 ఎత్తుల వరకూ ఆలోచించి ఆడగల మేధావి. ఎత్తులలో ఆయనను బోల్తాకొట్టించగలమని ప్రత్యర్థులు భావించడం తమను తామే వంచించుకోవడం" అని రాసింది. చదరంగక్రీడకు సంబంధించి దేశంలోనే మొదటి ముగ్గురిలో ఒకరిగా సంవత్సరాల తరబడి పేరొందారని 20-7-1960న ప్రచురితమైన దీక్షిత్ గురించిన వ్యాసంలో ఆంధ్రసచిత్ర వారపత్రిక పేర్కొంది.
జలంధర చంద్రమోహన్‌ ఆమె ఎన్నో కథలు, నవలలు రాసింది. చంద్రమోహన్ తో పెళ్లి కాకముందు నుంచే రచనలు చేస్తోంది. వారికి ఇద్దరమ్మాయిలు. పెళ్లిళ్లయిపోయాయి. పెద్దమ్మాయి మధుర మీనాక్షి సైకాలజిస్టు. ఆమె భర్త బ్రహ్మ అశోక్ ఫార్మసిస్టు. అమెరికాలో స్థిరపడ్డారు. చిన్నమ్మాయి మాధవి వైద్యురాలు. ఆమె భర్త నంబి కూడా డాక్టరే. చెన్నైలోనే ఉంటున్నారు.
స్మృతి చిహ్నం 
ఆత్మహత్య
తమసోమా జ్యోతిర్గమయ
1962 భారత చైనా యుద్ధానికి దారితీసిన ఘటనలు గాల్వన్ లోయలో భారత్ చొరబడిందని అంటూ, అందుకు గాను దౌత్య వర్గాల ద్వారా చైనా జూలై 8 న నిరసన తెలియజేసింది. 2000 చదరపు మైళ్ళ చైనా భూభాగాన్ని ఆక్రమించుకున్నట్టు భారత్ పత్రికా ప్రకటనలు విడుదల చేసిందని ఒక చైనా పత్రిక రాసింది. అయితే, భారత్ అటువంటి సంఘటన ఏదీ జరగలేదని తెలిపింది.
ఆదర్శ వనితలు ఒకనాడు తంజావూరును తెలుగు రాజులు పరిపాలించేవారు. వారిలో గొప్ప వాడుగా పేరు తెచ్చుకున్నవాడు విజయరాఘవుడు. ఈతని వాణీ విలాస మందిరంలో నాట్యకత్తెగా పేరు తెచ్చుకున్న మహిళ రంగాజమ్మ. ఈమె చక్కని కవయిత్రి. అతిలోక సౌందర్యవతి. చాలా లౌక్యురాలు. రాజనీతి తెలిసినది, "విజయ రాఘవం" కథనీ "మున్నూరుదాస విలాసం" అన్న గ్రంథం రాసింది. ఆనాడు కనకాభిషేకం పొందిన ఏకైక కవయిత్రి.
ముత్తరాజు సుబ్బారావు వీరి ఇతర రచనలు ఉత్తర రామచరిత్ర, రాజ్యశ్రీ, చంద్రగుప్త. వీటిలో రాజ్యశ్రీ నాటకాన్ని చెన్నపురిలోని సుగుణవిలాస సభవారు ఏర్పరచిన పోటీలకు రాసింది. దానికి స్వర్ణపతకం వీరికి లభించింది. ఇవి కాక బి.ఎ. చదివే విద్యార్థుల కోసం చరిత్ర పుస్తకాలు రచించారు. ముత్తరాజు సుబ్బారావు శ్రీకృష్ణ తులాభారం (నాటకం) కోసం రాసిన పద్యాలను శ్రీకృష్ణ తులాభారం సినిమాలో వావడం జరిగింది.
మీనా కందసామి 2013 వరకు మీనా, "టచ్" (2006) and "మిస్. మిలిటెన్సీ" (2010) అనే రెండు కవితా సంకలనాలు రాసింది. అఖిల భారత కవితల పోటీలో ఈ రెండు కవితా సంకలనాలకు ఎన్నో ప్రశంసలు లభించాయి. దళిత్ మీడియా నెట్ వర్క్ కు సంబంధించిన ఆంగ్ల ద్వైమాసిక పత్రిక "ది దళిత్"కు 2001 నుంచి 2002 వరకు సంపాదకురాలిగా పనిచేసింది.
తేజి గ్రోవర్ ఆమె ఎన్నో వ్యాసాలను, యాత్రా విశేషాలను, జానపద కథలను రాసింది. వీటిలో కొన్నిటిని 2016లో "నీలా ఘర్ ఔర్ దూసరీ యాత్రాయే" పేరుతో ప్రచురించింది. ) ;
అలాగే మరికొన్ని వ్యాసాలను 2017లో భోపాల్ లో ఏకలవ్య ప్రచురణల ద్వారా "అకమ్ సే పురం తక్: లోక్ కథాయో కా ఘర్ ఔర్ బాహర్" పేరుతో పుస్తక రూపంలోకి తీసుకు వచ్చింది. ).
చంద్రలత ఈమె 1993 నుంచి కథలు రాస్తూ ఉంది. ఇవి పలు తెలుగు పత్రికల్లో ప్రచురితమయ్యాయి. 1994 లో నార్ల వారి పురాణ వైరాగ్యం పూరణ చేసింది. "నేనూ నాన్ననవుతా" అనే పేరుతో 25 కథల సంకలనం రాసింది. ఆమె మొదటి నవల 1996 లో వచ్చిన వర్థని. 1997 లో వచ్చిన రేగడి విత్తులు అనే నవలకు తానా పోటీల్లో ప్రథమ బహుమతి లభించింది.
కువెంపు కుప్పళ్ళి వెంకటప్పగౌడ పుట్టప్ప () (డిసెంబరు 29, 1904 - నవంబరు 11, 1994) ఒక కన్నడ రచయిత మరియు కవి, ఈయన కన్నడ సాహిత్యంలో 20వ శతాబ్దానికి చెందిన అత్యంత గొప్పకవిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. కన్నడం లో జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని పొందిన ఏడుగురు గ్రహీతలలో ఆయన మొదటివాడు. పుట్టప్ప తన సాహిత్య రచనలన్నిటినీ "కువెంపు" అనే కలం పేరుతో చేసాడు. ఆయన "రాష్ట్రకవి"గా గౌరవించబడిన కన్నడ కవులలో రెండవ వాడు (ఎం. గోవింద పాయ్ తరువాత). పురాతన భారతీయ ఇతిహాసమైన రామాయణమును ఆధునిక కన్నడంలో తిరిగి వ్రాసిన ఆయన రచన "శ్రీ రామాయణ దర్శనం", "మహాకావ్య" (ఇతిహాస పద్య) యుగం యొక్క సమకాలీన రూపం మరియు ప్రయోగ పునరుద్ధరణగా భావించబడింది. ఆయన వాడిన కొన్ని పదబంధాలు, మరియు ప్రత్యేకించి సార్వత్రిక మానవత్వానికి లేదా ఆయన మాటలలో చెప్పాలంటే "విశ్వ మానవతా వాదా" నికి ఆయన చేసిన సేవ వలన చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాడు. భారత ప్రభుత్వంచే ఆయన పద్మ భూషణ్ పురస్కారాన్ని పొందాడు. ఆయన కర్ణాటక రాష్ట్ర గీతమైన 'జయ భారత జననియ తనుజతే' రచన చేసాడు.
బ్రిటన్ రాణి విక్టోరియా విక్టోరియా రాణి అయిన తర్వాత 1839లో రెండో పర్యాయం ఆల్బర్ట్ ను కలిసి అతని స్నేహాన్ని అభిమానించడం కొనసాగించింది, ఆమె అతన్ని గురించి ఇలా రాసింది, "...డియర్‌ ఆల్బర్ట్‌... అతను ఎంతో సున్నితుడు, ఎంతో కరుణ గలవాడు, ఎంతో మంచివాడు, మరెంతో స్నేహ యోగ్యుడు కూడా. అంతకు మించి అతనిలో సౌమ్యత చూడగల్గుతారు" ఆల్బర్ట్ విండ్సర్‌ చేరిన అయిదురోజుల తర్వాత 1839 అక్టోబర్‌ 15న వివాహానికి రాణి ప్రతిపాదించింది.
బ్రూస్ విల్లీస్ 1996లో, "మూన్ లైటింగ్" యొక్క రచయిత మరియు నిర్మాత అయిన రోజర్ డైరెక్టర్, విల్లిస్ పై "ఎ ప్లేస్ టు ఫాల్" అనే పేరుతో ఒక రోమన్ ఎ క్లెఫ్ ను రచించాడు. సిబిల్ షెఫర్డ్ 2000లో రచించిన తన ఆత్మకథ "సిబిల్ డిస్ఒబీడిఎన్స్" లో, ఈ పాత్ర "నరాల బలహీనత కలిగి, త్వరగా కోపం వచ్చే నటుడి" గురించి రచించబడటంతో విల్లీస్, డైరెక్టర్ పై ఆగ్రం వ్యక్తం చేసాడని రాసింది.
డేరా బాబా వివాదాస్పద ఆధ్మాత్మిక గురువు రాసలీలలను వివరిస్తూ ఓ బాధితురాలు రాసిన లేఖ సారాంశంతో ఓ వార్తాకథనం మీడియాలో వచ్చింది.
ఆ లేఖనే 15 ఏళ్ల తర్వాత డేరా బాబా మెడకు ఉచ్చు బిగించి అతన్ని దోషిగా నిలబెట్టింది. 2002లో డేరా బాబా బాధితురాలైన ఓ సాధ్వి (బాబా భక్తురాలు) తన పేరు బయటపెట్టకుండా లేఖ రాసింది. ఆ లేఖలోని విషయాలు సిబిఐ దర్యాప్తునకు దారి తీసేలా చేశాయి.
చక్రవర్తుల లక్ష్మీనర్సమ్మ లక్ష్మీనర్సమ్మ 7 సంవ‌త్స‌రాల వ‌య‌సులో గాంధీ మ‌హాత్ముని మ‌ర‌ణ‌వార్త విని “భార‌త జ‌న‌కుడు ఇక‌లేదు, గాంధీ తాత ఇక‌లేడు” అంటూ తన తొలి కవిత రాసింది. ఒక ప‌ది సంవ‌త్స‌రాలపాటు ఒయాసిస్సులు, విధి బ‌లీయం, పంట‌ క‌ళ్ళం మొదలైన కథలను ప‌త్రికలు ర‌చించాయి. గోల్కొండ ప‌త్రిక‌, కృష్ణా ప‌త్రిక‌, ప్ర‌జామ‌త‌, మ‌నదేశం, తెలుగు తేజం, ఆంధ్ర‌ప్ర‌భ‌, జ్యోతి, ఆంధ్ర‌ప‌త్రిక‌, వార ప‌త్రిక‌లు లక్ష్మీనర్సమ్మ రచనలను ప్రోత్స‌హించాయి.
నటాలీ పోర్ట్‌మన్ జూన్ 2003లో, పోర్ట్‌మన్ మనస్తత్వ శాస్త్రంలో బ్యాచులర్స్ డిగ్రీతో హార్వర్డ్ కళాశాల నుంచి పట్టభద్రురాలైంది. హార్వర్డ్‌లో ఉన్నప్పుడు, మనస్తత్వ ప్రయోగశాలలో అలెన్ డెర్‌షోవిట్జ్ వద్ద పరిశోధక సహాయకురాలిగా పోర్ట్‌మన్ పనిచేసింది (అతను "ది కేస్ ఫర్ ఇజ్రాయెల్‌"లో ఆమెకు ధన్యవాదాలు తెలిపాడు). హార్వర్డ్‌లో చదువుకుంటున్నప్పుడు, లోవెల్ హౌస్‌లో ఆమె నివాసం ఉండేది, ఈ సందర్భంగా ఇజ్రాయెల్ వ్యతిరేక వ్యాసానికి స్పందనగా "హార్వర్డ్ క్రిమ్సన్‌"కు ఆమె లేఖ రాసింది.
అగ్ని-6 2011 జూన్ 20 న, "ఇండియన్ డిఫెన్స్ న్యూస్" ప్రచురించిన ఒక వ్యాసంలో భారత్ తన క్షిపణుల పరిధిని విస్తరించాలని తీవ్రంగా ఆలోచిస్తోందని రాసింది. 10,000 కిమీ పైబడిన  దూరాల్లోని  లక్ష్యాలను  ఛేదించేందుకు క్షిపణిని అభివృద్ధి చెయ్యాలనే DRDO ప్రతిపాదనను రక్షణ శాఖ పరిశీలిస్తోంది. ఖండాంతర  క్షిపణిని నిర్మాణానికి అంతర్జాతీయ ప్రతిస్పందన లుంటాయి. అందుచేత ఈ ప్రతిపాదనపై అంతిమ నిర్ణయం మాత్రం క్యాబినెట్ కమిటీ ఆన్  సెక్యూరిటీ (CCS) తీసుకుంటుంది.
ఆటలు ఈ ఆటలో ముందుగా ఒకరిని దొంగగా ఎన్నుకుంటారు. మిగతా వారిలో ఎవరో ఒకరు ఒక కర్రను వృత్తాకారంలో గీచిన గీతలోనుండి విసురుతారు. ఇలా వృత్తాకారంలో గీచిన గీతను గిరి అని కూడా పిలుస్తారు. అలా విసిరిన కర్రను దొంగ తీసుకొచ్చి గిరిలో ఉంచుతాడు. ఆ తర్వాత మిగతా వారిలో ఎవరో ఒకరిని తాకడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. వారు అతనికి దొరకకుండా చెట్లెక్కి దాగి ఉంటారు. దొంగ వారిలో ఎవరో ఒకరిని తాకగల్గితే అలా దొరికిన అతను తర్వాత దొంగ అవుతాడు. ఒక వేళ దొంగ ఒకరిని తాకే ప్రయత్నంలో ఉండగా ఎవరో ఒకరు గిరిలో ఉన్న కర్రను తొక్కినట్లయితే మరలా అతనే దొంగగా ఉంటాడు.
అస్రా నోమనీ ఆస్రా వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ లో కరెస్పాండెంట్ గా పనినేసింది. ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్, ది న్యూయార్క్ టైమ్స్, స్లేట్, ది అమెరికన్ ప్రోస్పెక్ట్, టైమ్ వంటి మ్యాగజైన్లలో కూడా రాసింది ఆమె. పాకిస్థాన్ లో సెలన్.కాంకు కరెస్పాండెంట్ గా కూడా చేసింది. ఆమె రాసిన వ్యాసాలు పీపుల్ మ్యాగజైన్, స్పోర్ట్స్ ఇలస్ట్రేటెడ్ ఫర్ ఉమెన్, కాస్మోపాలిటన్, ఉమెన్స్ హెల్త్ వంటి పత్రికల్లో కూడా ప్రచురితమయ్యాయి. నేషనల్ రిపబ్లిక్ రేడియోలో కూడా కామెంటరీ ఇచ్చింది.
భజ గోవిందం భావం: నీ భార్య ఎవరు? నీ కుమారుడు ఎవరు? ఈ సంసారం చాలా విచిత్రమైనది. నీవు ఎవరు? ఎవరికి చెందినవాడవు? ఎక్కడ నుంచి వచ్చావు? ఓ సోదరా! ఆ తత్వాన్ని ఇక్కడే - ఈ దేహం లో ఉండగానే ఆలోచన చేయి. 
సత్సంగత్వే నిస్సంగత్వం
వాగ్భటుడు చరక సుశ్రుత కాశ్యప సంహితల్లోని ముఖ్యాంశాలను సంక్షిప్తం చేసి, మరికొన్ని శాస్త్రాలను మిళితం చేసి సరళీకృతమైన సంస్కృతంలో అందించిన గ్రంథాలే... ‘అష్టాంగ సంగ్రహం’, ‘అష్టాంగ హృదయం’ . వీటిలో మొదటిదాన్ని రాసింది వృద్ధ వాగ్భటుడు. రెండోది రాసినవాడు లఘువాగ్భటుడు. వీటినే ‘వాగ్భట సంహిత’లని అంటారు. ఈ సంహితల్లో జ్వరాలను తగ్గించే ఎన్నో కష్టాలను పేర్కొన్నారు. త్రిదోషాల్లో ఒకటైన శ్లేషాన్ని (కఫం) అవలంబక, క్లేదక, బోధక, శ్లేషక, శ్లేష్మాలు అంటూ ఐదు రకాలుగా విభజించిన ప్రత్యేకత వీరిది.
కోతి కొమ్మచ్చి కోతి కొమ్మచ్చి, ఆంధ్రదేశములోని గ్రామీణ సాంప్రదాయక ఆట. 
ఈ ఆటలో ముందుగా ఒకరిని దొంగగా ఎన్నుకుంటారు. మిగతా వారిలో ఎవరో ఒకరు ఒక కర్రను వృత్తాకారంలో గీచిన గీతలోనుండి విసురుతారు. ఇలా వృత్తాకారంలో గీచిన గీతను గిరి అని కూడా పిలుస్తారు. అలా విసరిన కర్రను దొంగ తీసుకొచ్చి గిరిలో ఉంచుతాడు. ఆ తర్వాత మిగతా వారిలో ఎవరో ఒకరిని తాకడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. వారు అతనికి దొరకకుండా చెట్లెక్కి దాగి ఉంటారు. దొంగ వారిలో ఎవరో ఒకరిని తాకగల్గితే అలా దొరికిన అతను తర్వాత దొంగ అవుతాడు. ఒక వేళ దొంగ ఒకరిని తాకే ప్రయత్నంలో ఉండగా ఎవరో ఒకరు గిరిలో ఉన్న కర్రను తొక్కినట్లయితే మరలా అతనే దొంగగా ఉంటాడు.
సుభాష్ పాలేకర్ అడవిలోని చెట్లు, ఫల వృక్షాలకు ఎవరు నీరు పోస్తున్నారు, ఎవరు ఎరువులేస్తున్నారు, క్రిమి సంహారక మందులెవరు చల్లుతున్నారు. ఎవరు లేరు. ప్రకృతి ఆ బాధ్యతను తీసుకున్నది. ఇలా సహజ సిద్దంగా పండిన పంటలో రుచికరంగాను, పోషక విలువలు ఎక్కువగాను వుంటాయి. ఈ ఆలోచనే సుభాష్ పాలేకర్ "ప్రకృతి సేద్యం" అనే ఉద్యమం వైపు తిప్పింది.
జబ్ వి మెట్ "జబ్ వి మెట్" ([1], ఆంగ్లం: "సిన్స్ వుయ్ మెట్" ) 2007లో విడుదలయిన హాస్య ప్రేమకథా చిత్రం, దీని కథ రాసింది మరియు దర్శకత్వం వహించింది ఇంతియాజ్ అలీ.శ్రీ అష్ట వినాయక సినివిజన్ లిమిటెడ్ వారు సమర్పించిన ఈ చిత్రానికి ధిల్లిన్ మెహతా నిర్మాతగా వ్యవహరించారు. నటులు షాహిద్ కపూర్, కరీనా కపూర్ లు ఈ చిత్రం ద్వారా నాలుగోసారి కలిసి నటించారు. ఉత్తర భారతదేశ [[గొప్ప నటులు [[ధారా సింగ్]], [[సౌమ్యా టాండన్]]]] లు సహాయపాత్రలలో నటించారు.
సుధా మూర్తి విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసుకొని భారతదేశ అతిపెద్ద ఆటో పరిశ్రమ ఐన లో మొట్టమొదటి మహిళా ఇంజనీర్ గా ఉద్యోగం సాధించింది. అప్పటికి ఈ సంస్థలో కేవలము పురుషులకే స్థానం కల్పించేవారు. దీనిని ప్రశ్నిస్తూ ఆవిడ ఆ సంస్థ అధ్యక్షుడికి ఒక పోస్టుకార్డు రాసింది. దీనిని స్పందించిన ఆయన ఆవిడకు ప్రత్యోకంగ ముఖాముఖి (Interview) నిర్వహించి, అప్పటికప్పుడు నియామక ఉత్తర్వులు అందించాడు. ఆ సంస్థ పూనా శాఖలో పనిచేస్తున్నపుడే ఆవిడకు ఎన్.ఆర్.నారాయణ మూర్తి తో పరిచయమై తర్వాతి కాలంలో వారిద్దరు వివాహం చేసుకోవడానికి దారితీసింది.
వ్యూహాత్మక బలగాల కమాండ్ అగ్ని-1, అగ్ని-2 బాలిస్టిక్ క్షిపణులు ప్రస్తుతం వ్యూహాత్మక బలగాల కమాండ్ నియంత్రణలో మోహరించి ఉన్నాయి. అగ్ని-3 మోహరింపు దశలో ఉంది. 2012లో హిందూ పత్రిక కథనం ప్రకారం, అగ్ని-3 క్షిపణులు వ్యూహాత్మక బలగాల కమాండ్ నియంత్రణలో మోహరింప బడ్డాయి. 2012 సెప్టెంబరు 21 న రైలు మొబైలు నుండి అగ్ని-3 ని వాడుకరి పరీక్ష నిర్వహించినట్లుగా కూడా ఆ పత్రిక రాసింది. 2013 డిసెంబరు 23 న రెండవ వాడుకరి పరీక్ష నిర్వహించింది.
మీనా కందసామి మీనా 1984లో చెన్నైలో తమిళ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్లు. ఆమెకు తల్లిదండ్రులు ఇల్లవేనిళ్ అని పేరు పెట్టారు. చిన్నప్పుడే కవిత్వంపై ఇష్టం పెంచుకున్న ఆమె తరువాత మీనా అని తనకు తాను పేరు పెట్టుకుంది. ఆమె చెన్నైలోని, అన్నా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి సామాజికత-భాషాశాస్త్రంలో డాక్టరేట్ చదివింది. తన 17వ ఏటనే మొదటిసారి కవిత్వం రాసింది ఆమె. ఆ వయసులోనే దళిత రచయితలు, నాయకులు రాసిన పుస్తకాలను ఆంగ్లంలోకి అనువాదాలు చేసేది.
బమియాన్ బుద్ధ విగ్రహాలు 2001 మార్చి 6 న ముల్లా ఒమర్ ఇలా చెప్పాడని "ది టైమ్స్" రాసింది "విగ్రహాల విధ్వంసం పట్ల ముస్లిములు గర్వపడాలి. ఈ విధ్వంసంతో అల్లాకు జయం కలిగింది" మార్చి 13 న జపాను పత్రిక "మయినిచి షింబున్"కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆఫ్ఘను విదేశాంగ మంత్రి వకీల్ అహ్మద్ ముత్తావకీల్, ఇది అంతర్జాతీయ సమాజం మాపై విధించిన ఆంక్షలకు వ్యతిరేకంగా చేసిన పని కానే కాదు, "ఇస్లామిక్ చట్ట ప్రకారం మాత్రమే ఈ పని చేస్తున్నాం, ఇది పూర్తిగా మత వ్యవహారం." అని చెప్పాడు.
టూపాక్ షకుర్ "హౌ టు రాప్" అనే పుస్తకంలో ఇతర MCలు షకుర్ అత్యున్నత గౌరవాన్ని ఇచ్చారు. షకుర్ రాపింగ్ యొక్క “ప్రతి అంశము, ప్రతి కోణములో పరిపూర్ణత సాధించాడు” అని బిషప్ లామోంట్ అభిప్రాయపడ్డాడు మరియు Onyx కు చెందిన ఫ్రెడ్రో స్టార్ షకుర్, "ఆ ఒరవడిలో నేర్పరి" అని పేర్కొన్నాడు. "తొంభైలలో వృద్ధిలోకి వచ్చిన ప్రతి రాపర్ టూపాక్ కు ఏంటో కొంత రుణపడి ఉంటాడు," అని 50 సెంట్ రాసింది. "అతనికి అతని కంటే ముందు వచ్చిన వారితో పోలికే లేదు."
ఏకవీర (సినిమా) తొలి తెలుగు జ్ఞానపీఠ బహుమతి గ్రహీత, కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రాసిన ఏకవీర నవల ఈ సినిమాకు ఆధారం. ఈ సినిమాకు మాటలు రాసింది మరో జ్ఞానపీఠ గ్రహీత సి.నారాయణరెడ్డి. నారాయణరెడ్డి తన సినీరచనా జీవితంలో సంభాషణలు రాసిన సినిమాలలో ఇది మొదటిది. విశ్వనాథ సత్యనారాయణకు చిత్ర రూపం సంతృప్తి కలిగించలేదు. తొలిసారి విడుదలైనప్పుడు వ్యాపారపరంగా చిత్రం విజయవంతం కాలేదు కానీ, తరువాత విడుదలల్లో తెలుగు ప్రేక్షకులు ఈ చిత్రాన్ని కొంతవరకూ ఆదరించారు. కె.వి.మహదేవన్ సంగీతం, దేవులపల్లి, నారాయణ రెడ్డిల సాహిత్యం చిత్రాన్ని అజరామరం చేసాయి.
రాఖిగఢీ 2012 మే లో గ్లోబల్ హెరిటేజ్ ఫండ్, ఆసియాలో ప్రమాదపు అంచున ఉన్న తొలి 10 ప్రాచీన వారసత్వ స్థలాల్లో ఒకటిగా రాఖీగఢ్‌ను గుర్తించింది. సండే టైమ్స్ పత్రిక - ఈ స్థలాన్ని సరిగా పట్టించుకోవడం లేదని, చుట్టూ ఉన్న ఇనుప కంచె విరిగి పోయిందని, గ్రామస్థులు అక్కడి పురావస్తువులను తవ్వి అమ్ముకుంటున్నారని, ఇళ్ళ నిర్మాణం కోసం స్థలం ఆక్రమణలకు గురౌతోందనీ రాసింది. 2018 మే 23 న అక్రమంగా నిర్మించిన 24 నిర్మాణాలను ప్రభుత్వం కూల్చివేసింది. ప్రజలు ఇందుకు సహకరించారని అధికారులు తెలిపారు.
ఎవరు ఎవరు (ఏకవచనం: ఎవడు) (Who) పేరుతో చాలా వ్యాసాలున్నాయి:
పురుషోత్తముడు (పద్యకావ్యం) అలెగ్జాండర్ దండయాత్రల గురించి తెలిసిందే. ఆయని ఎదిరించిన ధీరోదాత్తుడు పురుషోత్తముడు వారి చారిత్రక గాథను అక్షరీకరించిన కృష్ణమూర్తి తన కావ్యంలో వారిలో ఎవరో ఒకరిని విజేతగా నిలపలేదు. ఎవరూ జయించలేదు, ఎవరూ ఓడిపోలేదు. ఇద్దరూ పరస్పరం స్నేహార్ధ్రతతోనే యుద్ధాన్ని విరమించారు. అంటారు. మరో సీనియర్ రచయిత మొవ్వ వృషాద్రిపతి మాటల్లో చెప్పాలంటే ఈ దేశభక్తి భరిత కావ్య రచనమును, మహా సమర్ధతతో ప్రతి సన్నివేశ రసానుభూతితో, ప్రతిభావ్యుత్పత్తులతో ప్రతి పద్యమును రసోల్బణముగ రచించిరి.
ఆమె ఎవరు? ఆమె ఎవరు? 1966, అక్టోబర్ 20న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం.
గాబ్రియల్ గార్సియా మార్క్వెజ్ భూములన్నీ అపరిచిత భూములౌతున్న సందర్భం, ‘మెకాండో’ లాంటి ఒక ప్రాంతంలా ప్రపంచమంతా మారుతున్న వేళ; మనందరం జోస్ అర్కాడియో బోండియా, వారసులం అయినవేళ, మార్క్వెజ్ భవిష్యత్ దర్శనాన్ని చేసిన రచయితగా, ఆయన రచనలు ఎపిక్‌లుగా మారటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అటు ఫిడెల్ కాస్ట్రో, ఇటుబిల్ క్లింటన్ ఇద్దరూ అతని అభిమానులే. బైబిల్ తరువాత తను ఇష్టపడే పుస్తకం మార్క్వెజ్ రాసిన ‘లవ్ ఇన్ ది టైమ్స్ ఆఫ్ కలరా’ అంటాడు ఒక అమెరికన్ రచయిత. మార్క్వెజ్ రాసింది కొత్త ప్రపంచమే కాదు, మనం జీవిస్తున్న ఇవాళ్టి ప్రపంచమే అంటాడుసాల్మన్ రష్దీ.
సోమరాజు రామానుజరావు అయినప్పటికి భయపడకుండా ధైర్యంగా తాను రాసింది యథాతథంగా ప్రదర్శించే వారుంటే రాతప్రతిని పంపిస్తాననడం సోమరాజు రామానుజరావు నిబద్ధతకు తార్కాణం. నిజానికి గుంటూరులోని చంద్రికా ప్రెస్ దేశభక్తి రచనలకు ఆ రోజుల్లో పేరెన్నికగన్నదే. అయితే ఈ ప్రెస్‌తో స్వాతంత్య్రోద్యమ కారులతో సత్సంబంధాలుండడం అప్పటికే చంద్రికా ప్రెస్‌లో ముద్రించిన దేశభక్తి రచనలు నిషేధానికి గురికావడం వల్ల స్వరాజ్య రథము ముద్రణ నాటికి చంద్రికా ప్రెస్‌పై బ్రిటి ష్ ప్రభుత్వ నిఘా, నిర్బంధం పెరిగి ఉంటుంది. అయితే తన నాటక ప్రచురణకు గుంటూరు తిలకు నాటకసమాజము వారు ధన సహాయము చేసినట్లు సోమరాజు రామానుజరావు చెప్పుకున్నారు.
వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం 1943 నుంచి 1945 వరకు, దేశంలో యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్న కారణంగా చిత్రనిర్మాణం కుంటుపడింది. అప్పటికే మద్రాసులో మాంబళంలో క్రిసెంట్‌పార్కు వద్ద ఓ అద్దె ఇంట్లో కుటుంబంతో సహా మకాం పెట్టిన వెంపటి, చేతినిండా సినీరచనలు లేక మళ్లీ అవధానాలు, హరికథలు చెబుతూ కాలక్షేపం చేయసాగాడు. ఈ కాలంలో వెలువడిన చిత్రాలకు 'ఘోస్టురైటర్‌'గా కూడా పనిచేశాడు. గూడవల్లి రామబ్రహ్మం నిర్మించిన 'పల్నాటి యుద్ధం' (1947) చిత్రానికి కథ, స్క్రీన్‌ప్లే రాసింది వెంపటే (టైటిల్స్‌లో పేరు కనిపించదు) అలాగే కాళ్లకూరి సదాశివరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన "రాధిక (1948) సువర్ణమాల చిత్రాలకు కథ, స్క్రీన్‌ప్లే అందించాడు.
ఎలిజీ ఎవరు దుఃఖించారులే నేస్తం! నువ్వుచనిపోతే
ఏదో నేనూ ఆరుగురు స్నేహితులూ తప్ప!
ఆకాశం పడి పోకుండానే వుంది
ఆఫీసులకు సెలవు లేదు
సారాదుకాణాల వ్యవహారం
సజావుగానే సాగింది.
ఎవరి పనుల్లో వాళ్ళు
ఎవరి తొందరలో వాళ్ళు.
అలాగే మరొక పేరొన్న ఎలిజీ డాక్టర్ పి. శ్రీదేవి మరణవార్త విని నాయని కృష్ణకుమారి వ్రాసిన ఏం చెప్పను నేస్తం అన్న గేయం షెల్లీ, శ్రీ శ్రీ ల ఎలిజీలలో వలె ఇక్కడ కూడా కవయిత్రి చనిపోయిన వ్యక్తీ-ఇద్దరూ రచయిత్రులు.
జిడ్డు కృష్ణమూర్తి ఈ మహాత్యాగానికి జగత్తంతా విస్తుపోయింది. డాక్టర్ అనిబిసెంట్ లాంటి పెద్దలంతా నిరాశతో బాధపడ్డారు. అభిప్రాయాన్ని మార్చుకోమని ఒత్తిడి తేబడింది. కాని లాభం లేకపోయింది. తాను జిడ్డు కృష్ణమూర్తినే కాని జగద్గురువును కానని చాటసాగేడు. చివరకు లాభం లేకపోయింది. ఎక్కడివారక్కడ అసంతృప్త హృదయాలతో మౌనం దాల్చారు. అప్పటినుంచీ కృష్ణముర్తి స్వతంత్రమానవుడు, స్వేచ్ఛాచింతకుడు, నవమానవతావాది, ఎవరి అభిమానాలనూ ఆశించక, ఎవరి సహాయాలనూ కాంక్షించక, ఎవరి నిందలనూ లెక్కచేయక, జీవన సంగ్రామపు వాస్తవాన్ని గుర్తించి, గొప్ప జీవన శిల్పిగా రూపొందాడు.
అమలాపురం అమలాపురం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన పట్టణం. పిన్ కోడ్: 533201. ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08856. గోదావరి నదీ జలముల మధ్య ఏర్పడిన త్రిభుజాకారపు సుందర కోనసీమలో ముఖ్యమైన ప్రదేశము ఈ అమలాపురం.అమలాపురం తూర్పు గోదావరి జిల్లాకాకినాడకు 65 కి.మి దూరంలో ఉంది.
ఇందుపల్లి (అమలాపురం) ఇందుపల్లి, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అమలాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము... పిన్ కోడ్: 533 221.
నడిపూడి (అమలాపురం) నడిపూడి, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అమలాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము... పిన్ కోడ్: 533 221.
అమలాపురం(గ్రామీణ) .  ఇది మండల కేంద్రమైన అమలాపురం నుండి 6 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2534 ఇళ్లతో, 9508 జనాభాతో 1707 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4704, ఆడవారి సంఖ్య 4804. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 3239 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 46. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587879.పిన్ కోడ్: 533201.
ఇందుపల్లి (అమలాపురం) ఇది మండల కేంద్రమైన అమలాపురం నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1578 ఇళ్లతో, 5744 జనాభాతో 592 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2902, ఆడవారి సంఖ్య 2842. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1227 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 52. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587882.పిన్ కోడ్: 533221.
నల్లమిల్లి (అమలాపురం) ఇది మండల కేంద్రమైన అమలాపురం నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 558 ఇళ్లతో, 1996 జనాభాతో 218 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1041, ఆడవారి సంఖ్య 955. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 533 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 20. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587876.పిన్ కోడ్: 533241.
పాలగుమ్మి (అమలాపురం) ఇది మండల కేంద్రమైన అమలాపురం నుండి 8 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 664 ఇళ్లతో, 2369 జనాభాతో 210 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1166, ఆడవారి సంఖ్య 1203. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1041 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587874.పిన్ కోడ్: 533221.
తోటవారిపాలెం తోటవారిపాలెం, ప్రకాశం జిల్లా, చీరాల మండలానికి చెందిన పిన్ కోడ్: 523 166. ఎస్.టి.డి కోడ్:08594.
ఛెర్లోపల్లి చెర్లోపల్లి , ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక పిన్ కోడ్: 523326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
తొర్రగుడిపాడు తొర్రగుడిపాడు, ప్రకాశం జిల్లా, చీమకుర్తి మండలానికి చెందిన పిన్ కోడ్: 523 226. ఎస్.టి.డి కోడ్: 08592.
గోళ్ళమూడి "గోళ్ళమూడి" గుంటూరు జిల్లా, పెదకాకాని మండలానికి చెందినగ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 509., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 0863.
నడిగడ్డపాలెం "నడిగడ్డపాలెం" గుంటూరు జిల్లా, చుండూరు మండలానికి చెందినగ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 318., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08644.
యర్రబాలెం "యర్రబాలెం" ప్రకాశం జిల్లా కొరిశపాడు మండలానికి చెందినగ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 523 212., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08592.
చెరువుకొమ్ముతాండ చెరువుకొమ్ముతాండ , ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామం. పిన్ కోడ్: 523326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403
గొల్లవాండ్లపల్లె గొల్లవాండ్లపల్లె , ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామం. పిన్ కోడ్: 523326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
ధర్మారం (డిచ్‌పల్లి మండలం) ఈ గ్రామానికి గ్రామ పంచాయితీ పరిపాలానా వ్యవస్థ ఉంది.పిన్ కోడ్:503230., ఎస్.టి.డి కోడ్:08462.
చౌటపాలెం (పొన్నలూరు) చౌటపాలెం, ప్రకాశం జిల్లా, పొన్నలూరు మండలానికి చెందిన పిన్ కోడ్: 523 109. ఎస్.టి.డి కోడ్:08599.
పమిడివారిపాలెం పమిడివారిపాలెం గుంటూరు జిల్లా పెదనందిపాడు మండలంలోని గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 112., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08643.
అక్కచెరువుపాలెం అక్కచెరువుపాలెం : ప్రకాశం జిల్లా, జరుగుమల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్: 523 271. ఎస్.టి.డి కోడ్:08599.
చవటపాలెం (నాగులుప్పలపాడు) చవటపాలెం : ప్రకాశం జిల్లా, నాగులుప్పలపాడు మండలంలో ఒక పల్లెటూరు. పిన్ కోడ్: 523 180., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08592.
ముడివేముల ముడివేముల, ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523 326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
గుట్టలఉమ్మడివరం గుట్టల ఉమ్మడివరం, ప్రకాశం జిల్లా త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామం. పిన్ కోడ్: 523 326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
తిమ్మాయపాలెం (అద్దంకి) తిమ్మాయపాలెం, ప్రకాశం జిల్లా, అద్దంకి మండలానికి చెందిన గ్రామము పిన్ కోడ్ నం. 523201., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08593.
కందులాపురం కందులాపురం, ప్రకాశం జిల్లా, కంభం మండలానికి చెందిన గ్రామము..పిన్ కోడ్ నం. 523 333., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08406.
రాజానగరం (తాళ్ళూరు) రాజానగరం, ప్రకాశం జిల్లా, తాళ్ళూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్:523 264. ఎస్.టి.డి కోడ్:08593.
నడిగడ్డ (త్రిపురాంతకము) నడిగడ్డ, ప్రకాశం జిల్లా, త్రిపురాంతకము మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523 330. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
ఒద్దులవాగుపల్లి "ఒద్దులవాగుపల్లి" ప్రకాశం జిల్లా రాచర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 523 356., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08405.
దశరాజుపల్లె "దశరాజుపల్లె" ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 523 182., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08592.
బొట్లపాలెం "బొట్లపాలెం" ప్రకాశం జిల్లా దర్శి మండలానికి చెందిన గ్రామము. 
పిన్ కోడ్ నం. 523 252., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08499.
సత్యాలపాడు "సత్యాలపాడు" కృష్ణా జిల్లా గంపలగూడెం మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 401., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08673.
భువనగిరిపల్లె "భువనగిరిపల్లె" కడప జిల్లా రాజంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 516 115., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08565.
కొత్తముడివేముల కొత్తముడివేముల, ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామం. పిన్ కోడ్: 523 326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
బొంకూరివారిపాలెం బొంకూరివారిపాలెం , ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523 326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
పాపన్నపాలెం పాపన్నపాలెం , ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523 326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
దివ్వేపల్లి దివ్వేపల్లి , ప్రకాశం జిల్లా లోని త్రిపురాంతకము మండలం లోని ఒక గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523 326. ఎస్.టి.డి కోడ్:08403.
పామూరు పామూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక చిన్న పట్టణం. పిన్ కోడ్: 523108. ఎస్.టి.డి కోడ్:08490.
జరుగుమల్లి జరుగుమల్లి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 274. ఎస్.టి.డి కోడ్:08599.
పొన్నలూరు పొన్నలూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్: 523 109. ఎస్.టి.డి కోడ్: 08599.
అన్నపనేనివారిగూడెం అన్నపనేనివారిపాలెం కృష్ణా జిల్లా, ముసునూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 521 207., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08656.
ఇడమకల్లు ఇడమకల్లు, ప్రకాశం జిల్లా, కొమరోలు మండలానికి చెందిన గ్రామము..పిన్ కోడ్ నం. 523 369., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08405.
నరసింహనాయని ఖండ్రిక నరసింహనాయని ఖండ్రిక, ప్రకాశం జిల్లా, జరుగుమిల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523271. ఎస్.టి.డి కోడ్:08599
హనుమంతునిపాడు హనుమంతునిపాడు, ప్రకాశం జిల్లా, హనుమంతునిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 523 227., ఎస్.టి.డి కోడ్:08402.
తూర్పు కోడిగుడ్లపాడు తూర్పు కోడిగుడ్లపాడు, ప్రకాశం జిల్లా, పామూరు మండలానికి చెందిన పిన్ కోడ్:523 108. ఎస్.టి.డి కోడ్:08490.
ముప్పాళ్ల (పొన్నలూరు) ముప్పాళ్ల, ప్రకాశం జిల్లా, పొన్నలూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్: 523 109. ఎస్.టి.డి కోడ్:08599.
మర్టూరు మార్టూరు, విశాఖపట్నం జిల్లా, అనకాపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామము.. పిన్ కోడ్ నం. 531 032., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08924.
నెప్పల్లి నెప్పల్లి, కృష్ణా జిల్లా, కంకిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 521 245., ఎస్.టీ.డీ. కోడ్ = 08676.
గోపవరం (కైకలూరు) గోపవరం, కృష్ణా జిల్లా, కైకలూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్: 521 333. ఎస్.టి.డి కోడ్ 08677
బెలూం గుహలు బెలూం గుహలు కర్నూలు కు 110 కిలోమీటర్లు, హైదరాబాద్ కు 320 కిలోమీటర్లు, బెంగుళూరు కి కూడా 320 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి. నంద్యాలకు 70 కిలోమీటర్లు, తాడిపత్రికి 35 కిలోమీటర్లు, జమ్మలమడుగుకు 75 కు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి. బెలూం గుహలు చేరుకోవాలి అంటే కర్నూలు, నంద్యాల మీదుగా లేదా అనంతపురం జిల్లా తాడిపత్రి మీదుగా లేదా వైఎస్ఆర్ kadapa district జమ్మలమడుగు మీదుగా రోడ్డుమార్గం ద్వారా వెళ్లవచ్చు. రైలు ప్రయాణం ద్వారా అయితే తాడిపత్రి రైల్వే స్టేసన్ లో దిగి , అక్కడినుంచి రోడ్డుమార్గం ద్వారా చేరుకోవచ్చు. బెలూం గుహలు సందర్శించాక సమీపంలోని యాగంటి, బుగ్గ క్షేత్రాలను కూడా సందర్శించవచ్చు.
బెలూం గుహలు బెలూం గుహలు కర్నూలు జిల్లాలోని కొలిమిగుండ్ల మండలంలో మండల కేంద్రానికి 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి. భారత ఉపఖండంలో మేఘాలయ గుహల తరువాత ఇవే రెండవ అతిపెద్ద గుహలుగా భావిస్తున్నారు. అత్యంత సహజంగా అతి పురాతన కాలంలో ఏర్పడిన గుహలు ఇవి. దేశ, విదేశీ, స్థానిక పర్యాటక ప్రదేశంగా అలరారే ప్రత్యేకతలు ఎన్నో బెలూం గుహల సొంతం. పొడవైన సొరంగమార్గాలు, జాలువారే శిలాస్పటికాలు, రకరకాల శిలాకృతులు, అడుగడుగునా అబ్బురపరిచే అద్భుతాలు బెలూం గుహల ప్రత్యేకత .
బెలూం గుహలు బెలూం గుహలు పది లక్షల సంవత్సరాల క్రితం ఏర్పడినవని నిపుణుల అభిప్రాయం.క్రీ.పూ. 4,500 సంవత్సరాల ప్రాంతంలో అక్కడ మానవుడు నివసించినట్లు గుహల్లో లభించిన మట్టిపాత్రల ద్వారా తెలుస్తోంది. 1884 లో మొదటిసారిగా రాబర్ట్ బ్రూస్ ఫూట్ అనే ఆంగ్లేయుడు బెలూం గుహల ఉనికి గురుంచి ప్రస్తావించాడు. తరువాత దాదాపు ఒక శతాబ్దం వరకు వాటి గురించి ఎవరి వల్ల ప్రస్తావన జరగలేదు. 1982లో డేనియల్ జెబోర్ నాయకత్వంలో గుహలకు సంబంధించిన జర్మన్ నిపుణుల బృందం వీటిని సందర్శించి, పరిశీలించింది. బెలూం గుహల ఉనికి గురించి ఈ బృందం ద్వారానే బయటి ప్రపంచానికి ప్రముఖంగా తెలిసిందని చెప్పవచ్చు. ఈ బృందానికి రామస్వామిరెడ్డి, చలపతిరెడ్డి, మద్దులేటి అనే ముగ్గురు స్థానికులు సహకరించారు. ఈ గుహలు భూగర్బంలో 10 కిలోమీటర్లు విస్తరించి ఉన్నాయని కనిపెట్టారు. 2002 ఫిబ్రవరిలో బెలూం గుహలను సందర్శించడానికి ప్రజలను అనుమతించారు. అప్పటినుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ ఈ గుహలను, చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాలను అభివృద్ధి పరుస్తోంది. 1985లో బెలూం గుహలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం స్వాధీనపరచుకుంది. 1999లో రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ అధీనంలోకి వచ్చిన ఈ గుహలలో పర్యాటకుల కోసం 1.5 కిలోమీటర్ల్ దూరం వరకు సిమెంట్, స్లాబ్ రాళ్ళతో నడవటానికి అనుకూలంగా దారి నిర్మించారు.
కర్నూలు జిల్లా పర్యాటకరంగం తాడిపత్రికి 28 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉన్న బెలూం గుహలు ప్రకృతి సిద్ధమైనవి.
బెలూం గుహలు సహజత్వానికి లోపం రాకుండా బెలూం గుహల అందాలు ద్విగుణీకృతమయ్యే విధంగా విద్యుత్ దీపాలను అమర్చారు. దిగుడు బావి మాదిరిగా ఉన్న ప్రవేశద్వారాన్ని పూర్తి రూపురేఖలు మార్చేసి, భూమికి 20 మీటర్ల అడుగున ఉన్న గుహల్లోకి వెళ్లేందుకు మెట్లు నిర్మించారు. గుహల లోపల పర్యాటకులు ఆక్సిజన్ కోసం ఇబ్బంది పడకుండా ఉండేందుకు లోపలికి గాలిని పంపే ఆక్సిజన్ బ్లోయర్లు ఏర్పాటుచేశారు . గుహల్లోపల ఫౌంటెన్, కృత్రిమ కొలను ఏర్పాటు చేయటంతో, గుహలు మరింత అందాన్ని సంతరించుకున్నాయి. బెలూం గ్రామ సమీపంలో గల చదునైన వ్యవసాయ భూమి అడుగున ఈ గుహలు ఉన్నాయి. ఈ గుహలకు దిగుడు బావి వంటి మూడు దారులు ఉన్నాయి. మధ్యలో ఉన్న దారి గుహల్లోకి ప్రవేశ ద్వారంగా ఉపయోగపడుతోంది. ఈ గుహల్లోకి వెళ్లేదారి బిలంలా ఉంటుంది. దాంతో వీటిని బిలం గుహలుగా పిలిచేవారని, అదే పేరు కాలక్రమంలో బెల్లం గుహలుగా మారిందని భావిస్తున్నారు. బెలూం గుహలు విశాఖపట్నం జిల్లాలోని బొర్రా గుహల కంటే పొడవైనవి. వీటిలో పొడవాటి మార్గాలు, విశాలమైన ఛాంబర్లు, మంచినీటి గ్యాలరీలు మొదలైనవి ఉన్నాయి. బెలూం గుహల్లోని క్రీ.పూ. 4500 నాటి పాత్రల అవశేషాలు చూస్తే, వాటి పురాతనతత్వం అర్థమవుతుంది. గుహల పైకప్పు నుంచి కిందికి వేలాడుతున్న స్పటికాల వంటి శిలాకృతులను 'స్టాలక్ టైట్' లని, కింది నుంచి మొలుచుకొని వచ్చినట్లు కనపడే ఆకృతులను 'స్టాలగ్ మైట్' లని అంటారు. వీటి రకరకాల ఆకారాలను బట్టి, స్థానికులు వీటికి కోటిలింగాలు, మండపం, సింహద్వారం, పాతాళగంగ వంటి పేర్లు పెట్టి పిలుస్తున్నారు. సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన శివలింగం పర్యాటకులను భక్తిభావంతో ముంచుతుంది.
కొలిమిగుండ్ల కొలిమిగుండ్ల, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామము., మండలము. పిన్ కోడ్ : 518 123.ఇక్కడికి 5 కి.మీ.లో ఉన్న బెలూం గుహలు చూడదగినవి. భారత ఉపఖండంలో మేఘాలయ గుహల తరువాత ఇవే రెండవ అతిపెద్ద గుహలుగా భావిస్తున్నారు. అత్యంత సహజంగా అతి పురాతన కాలంలో ఏర్పడిన గుహలు ఇవి. దేశ, విదేశీ, స్థానిక పర్యాటక ప్రదేశంగా అలరారే ప్రత్యేకతలు ఎన్నో బెలూం గుహల సొంతం. పొడవైన సొరంగమార్గాలు, జాలువారే శిలాస్పటికాలు, రకరకాల శిలాకృతులు, అడుగడుగునా అబ్బురపరిచే అద్భుతాలు.. బెలూం గుహల ప్రత్యేకత. కొలిమిగుండ్ల లక్ష్మి నరసింహ దేవాలయం చాలా పురాతనమైనది. ఇది సమీప పట్టణమైన తాడిపత్రి నుండి 27 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1210 ఇళ్లతో, 4844 జనాభాతో 1055 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2498, ఆడవారి సంఖ్య 2346. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 752 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 167. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594582.పిన్ కోడ్: 518123.
కర్నూలు నంద్యాల చెక్ పోస్టు వద్ద నుండి రాజవిహార్ హోటల్ కూడలి వరకు ఉన్న రోడ్డు కర్నూలు పట్టణానికి వెన్నెముక వంటిది. రాజవిహార్ కూడలి వద్ద కుడి వైపు వెళ్ళే రోడ్డు కొండారెడ్డి బురుజు, పాత బస్టాండు, పెద్ద పార్కు వద్దకు దారి తీయగా, ఎడమ వైపు వెళ్ళేరోడ్డు రైల్వే స్టేషను, కొత్త బస్టాండులకు దారి తీస్తాయి.
కర్నూలు జిల్లాలో చూడదగిన ప్రదేశాలలో ఒకటి బెలూం గుహలు. ఇవి కర్నూలు జిల్లాలో యాగంటి పుణ్య క్షేత్రానికి దగ్గరలో కొలిమిగుండ్ల దగ్గర ఉన్నాయి. ఇక్కడ గుహలను చూడడానికి ప్రజలు దూరప్రాంతాల నుంచి వస్తుంటారు. ఆసియా లోనే అతిపెద్ద సహజ గుహలివి. కర్నూలులో పుల్లారెడ్డి నేతిమిఠాయిలు ప్రఖ్యాతి గాంచినవి. శ్రీశైలం కూడా చాలా ప్రసిద్ధి చెందినది. షిర్డీ తరువాత కట్టిన సాయిబాబ గుడి కర్నూలు నగరంలో ఉంది.=
బెలూం గుహలు బెలుం గుహల సమీపంలో కొలిమిగుండ్ల లక్ష్మీనరసింహ స్వామి గుడి అనే సందర్శక ప్రదేశం ఉన్నది. ఈ దేవాలయం పాలరాతి తో కట్టబడి, చుట్టూ లెక్కలేనన్ని మెట్ల తో ఉన్నది.
బేలుం బేలుం, కర్నూలు జిల్లా, కొలిమిగుండ్ల మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఇది మండల కేంద్రమైన కొలిమిగుండ్ల నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తాడిపత్రి నుండి 31 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 854 ఇళ్లతో, 3614 జనాభాతో 1165 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1821, ఆడవారి సంఖ్య 1793. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1434 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594583.పిన్ కోడ్: 518123.
భీమ్‌బేట్కా శిలా గుహలు భీమ్‌బేట్కా శిలా గుహలు ప్రాచీన శిలా యుగం (పేలియోలిథిక్) నాటి పురావస్తు గుహలు. ఈ గుహలు భారతదేశంలో ఆదిమానవుడి ఉనికి తెలియజేస్తున్నాయి మరియు ఈ రకముగా దక్షిణ ఆసియా రాతి యుగం ఆరంభాన్ని కూడా చాటుతున్నాయి. ఈ గుహలు భారతదేశం లోని మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం రైసేన్ జిల్లా అబ్దుల్లాగన్జ్ పట్టణానికి సమీపంలోని రతపాని వన్యప్రాణి అభయారణ్యంలో ఉన్నాయి.ఇందులో కొన్ని గుహలో 1,00,000 (1 లక్ష) సంవత్సరాలకు పూర్వం హోమో ఎరక్టస్ అనే ఆది మానవ జాతి నివసించారు. ఈ గుహలలోని కొన్ని రాతి గుహ చిత్రాలు 30,000 సంవత్సరాలకు పై బడినవి. ఈ గుహలు పూర్వం నాట్యం యొక్క ఉనికి కూడా కనబర్చాయి. 2003 లో ఈ గుహలను ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలుగా ఆమోదించబడింది.
సంగమేశ్వర దేవాలయం, కర్నూలు శ్రీశైల జలాశయం నిర్మించాక ఈ సంగమేశ్వర, అలంపుర ఆలయలన్నీ ముంపుకు గురయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడే పరిస్థితి రాగా, పురాతత్వ శాఖవారు సంగమేశ్వరాలయాలను విడదీసి వేర్వేరు ప్రాంతాలలో పునర్నిర్మించారు. కూడలి సంగమేశ్వరాలయాన్ని పాపనాశన ఆలయాలను అలంపురం వెళ్లే దారిలోనే పున: ప్రతిష్ఠించారు. అలంపురం నవ బ్రహ్మాలయాలకు అడ్డుగా ఓ పెద్ద గోడను నిర్మించారు. రూపాల సంగమేశ్వరాలయాన్ని కర్నూలు సమీపంలోని జగన్నాధ గట్టు పై కట్టారు. కాని ఈ జోడు రథాల్లాంటి ఆలయాల్లో మరొకటైన భుజంగేశ్వరాలయాన్ని నందికొట్కూరు సమీపంలోని జూపాడు బంగ్లా వద్ద నిర్మించారు. త్రివేణి సంగమ శిల్పం మాత్రం హైదరాబాద్ లోని పురాతత్వశాఖవారి ప్రదర్శన శాలలో ఉంది. ఇది పబ్లిక్ గార్డెన్స్ లో ఉంది.
తాడిపత్రి తాడిపత్రి అనంతపురం జిల్లాలో ఒక ముఖ్యమైన పట్టణము.ఇది చెన్నయి, ముంబై రైలు మార్గములో కడప, గుంతకల్ జంక్షన్ ల మధ్యన ఉంది. అనంతపురం నుంచి 55 కి.మీ,కడపనుంచి 104 కి.మీ,బెంగుళూరు నగరంనుంచి 250కి.మీ దూరంలో ఉంది.ఇక్కడ అనేక కడప బండల పాలిష్ ప్యాక్టరీలు, గ్రానైట్ ఫ్యాక్టరీలు అనేకము ఉన్నాయి. ఇక్కడ పెన్నా సిమెంట్,అల్ట్రాటెక్ సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీలు గలవు. వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు కూడా అనేకము ఉన్నాయి. ఇక్కడికి దాదాపు 25 కిలోమీటర్ల దూరములో ప్రఖ్యాతి గాంచిన బెలుం గుహలు ఉన్నాయి.
10 కి.మీ. దూరంలో,హాజీవలీ దర్గా,15కి.మీ.దూరంలో పప్పూరు గ్రామంలో శ్రీ అశ్వర్ద నారాయణ స్వామి,భీమలింగేశ్వర 
ఆలయాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
కర్నూలు నవాబులు నవాబు పాలించిన ప్రాంతానికి ఒక బ్రిటీషర్‌ని ఏజెంటు పేరిట నియమించి భూమిని రైత్వారీ పద్ధతుల్లో ఏర్పాటుచేశారు. [[1858]]లో ఈస్టిండియా కంపెనీ వారి చేతుల్లో ఉన్న భారతదేశంతోపాటుగా కర్నూలు ప్రాంతం కూడా ప్రత్యక్షంగా బ్రిటీష్ కిరీటం పాలన కిందకు వచ్చింది. ఆ క్రమంలోనే 1858లో కర్నూలు నవాబు పరిపాలన భూమికి తక్కిన నాలుగు తాలూకాలు కలిపి దాదాపుగా ప్రస్తుతం ఉన్న కర్నూలు జిల్లాను కలెక్టర్ పాలన కింద నిర్మించారు.
అజంతా గుహలు మహారాష్ట్ర లోని అజంతా గుహలు రాతి శిల్పకళ ను కలిగిన గుహ నిర్మాణాలు. ఇవి సుమారుగా క్రీ.పూ. రెండవ శతాబ్దము నకు చెందినవి. ఇక్కడి శిల్ప చిత్ర కళలు బౌద్దమత కళకు చెందినవి. మరియు 'విశ్వజనీయ చిత్రకళలు'. . ఔరంగాబాద్ జిల్లా లోని మహారాష్ట్రలో నెలకొని ఉన్న అజంతా గుహలు మనకు వారసత్వంగా అందిన అపురూపమైన చారిత్రక సంపద. ఇవి సుమారుగా క్రీ.పూ. రెండవ శతాబ్దం నాటివని చెబుతారు. ఇక్కడ కనబడుతున్న చిత్రకళలో ఎక్కువ భాగం బౌద్ధ మతానికి చెందినవి. గుహల లోపల అద్భుతమైన నిర్మాణ సౌందర్యం కనబడుతుంది. అజంతా గ్రామము బైట ఉన్న ఈ గుహలు 1983 నుండి యునెస్కో (UNESCO) వారిచే ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం గా పరిగణించబడుతున్నాయి. ఔరంగాబాద్‌ జిల్లాలోని అజంతా గ్రామానికి వెలుపల ఈ గుహలు ఉన్నాయి. దట్టమైన అడవుల మధ్య గుర్రపు నాడా ఆకారంలో ఉన్న కొండపై ఇవి నెలకొని ఉన్నాయి. 56 మీటర్ల ఎత్తులోని పర్వతాల మీద ఇవి పడమర నుండి తూర్పునకు వ్యాపించి ఉన్నాయి.
ఎల్లోరా గుహలు ఎల్లోరాలో చైత్యశాల ఇది ఒకటే, దీనిని విశ్వకర్మ చైతన్యమని అంటారు. ఇది గొప్ప శిల్ప విన్యాసంతో బౌద్ధ గుహాలయాలన్నింటికీ మకుటాయ మానంగా వెలుగొందుతోంది. ఈ గుహాలయాన్ని విశ్వకర్మ గుహ అని పిలు స్తారు. విశ్వకర్మ అనే శిల్పాచార్యుడు ఒక్కరాత్రి లోనే తన పరివారంతో ఈ గుహలో శిల్పాలను చెక్కాడట. అందుకే ఈ గుహకు విశ్వకర్మ గుహాలయం అనే పేరు వచ్చిందని ఇక్కడివారు చెబుతారు. ఆయన ఒక్కరాత్రిలో నిర్మించారో లేదో అనే మీమాంసకు వెళ్లకుండా ఈ గుహను పరిశీలిస్తే అద్భుతమైన శిల్పాలతో చాలా మనోహరంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ 15 అడుగుల బుద్ధుని విగ్రహము చాలా శాంతంగా, ధ్యానంలో నిమగ్నుడై ఎంతో సౌందర్యంగా ఉంటుంది.
చుంచు యెర్రగుడి చుంచు యెర్రగుడి, కర్నూలు జిల్లా, క్రిష్ణగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము..
చుంచు ఎర్రగుడి అనే ఈ గ్రామం కర్నూలు జిల్లా క్రిష్ణగిరి మండలంలో ఉంది. ఈ గ్రామం కర్నూలు జిల్లా లోనే చాలా పురాతనమైనది. ఈ గ్రామాన్ని మొదటగా చోళులు పరిపాలించారు. ఈ గ్రామంలో చోళులు ఒక గుడిని కట్టించారు. ఇది చాలా పురాతనమైనది. తర్వాతి కాలంలో దీనిని చాళుక్యులు పరిపాలించారు. చాళుక్యుల కాలంలో ఈ గుడి గోపురాన్ని నిర్మించారు. ఈ గుడిని మొత్తం ఒకే రాతితో నిర్మించారు. తర్వాత శ్రీ క్రిష్ణదేవరాయలు పాలించారు వీరి కాలంలో గుడి ముందరి బాగాన్ని నిర్మించారు. ఈ గుడి నిర్మాణంలో హంపి దేవాలయ నిర్మాణ నిపునులు పాల్గొనట్లు చరిత్ర చెపుతుంది. ఇక్కడ శ్రీ క్రిష్ణదేవరాయలు చెక్కించిన చాలా శాసనాలు ఉన్నాయి. ఈ గుడి పేరు రామలింగేశ్వర దేవాలయం.గుడి గోడలపై చాలా దేవతా విగ్రహనాట్యభంగిమలున్నాయి. ఈ నాట్య భంగిమలు రాత్రి వేలలో సంగీతం, నాట్యం చేస్తాయి.చరిత్ర ప్రకారం ఒక ముస్లిం త్రాగి వచ్చి ఈ శబ్దాన్ని భరించలేక సుత్తి తీసుకుని ఈ నాట్యం చేస్తున్న నాట్య భంగిమల ముక్కుల పైన కొట్టాడు. అప్పటి నుండి ఈ నాట్య భంగిమలు నాట్యం చెయుటలేదు. ఈ శబ్దాలు భరించలేక గ్రామ ప్రజలు ఇల్లు వదిలి కొంత దూరంలో కట్టుకున్నారు. రాష్ట్రంలో ఏ గుడికి లేని ప్రాముక్యత ఈ గుడికి ఉంది ఈ గుడికి ఒక చుంచు ఉంది ఇది చాలా మలుపు తిరిగి ఉంది. ఈ గుడి చాలా ఎర్రగా ఉంది అందుకే ఈ గ్రామానికి చుంచు ఎర్రగుడి అనే పేరు వచ్చింది. చరిత్ర ప్రకారం ద్రోణాచలంలో ఒక గుడి, ఈ గుడి మహబూబ్ నగర్ లో ఒక గుడిని కాలి నడకన దర్శిస్తే పునర్జన్మ ఉంటాదంటారు ఒక రాజు తన గుర్రం పైన ఈ మూడు గుడులను దర్శించాడు రాజు బదులు గుర్రానికి మోక్షం ప్రాప్తించింది 
ప్రస్తుతం ఈ గుడి శిథిలావస్థలో ఉంది. పురావస్తు శాఖ అధికారంలో ఉన్నా కూడా దీనిని పట్టించుకునే వారే లేరు. ఈ గుడిలోని సంపదను దొంగలు దోచుకుంటున్నారు 2006 సంవత్సరంలో ఈ గుడి దొంగలు పడి నందిని పగులగొట్టి విలువైన సంపదను దోచుకెల్లారు. 
ఈ గుడి దర్శించుకుని ఏ ప్రజా నాయకుడైనా ప్రచారం మొదలు పెడితే తప్పకుండా ఎన్నికలలో విజయం సాదిస్తాడు అనే ప్రతీతి. 
ఈ గ్రామంలోని ప్రజలు ఫ్యాక్ష్యనిష్టులు కాని ఇప్పుడు ఫ్యాక్ష్యన్ ని వదులుకుని ఈ గ్రామంలోని ప్రజలు శంతి మార్గాన్ని చేపట్టారు. జిల్లాలోనే ఈ విదంగా నిర్మించబడిన గ్రామం లేదు చాలా నైపున్యంతో నిర్మించారు
ఇది మండల కేంద్రమైన క్రిష్ణగిరి నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన డోన్ నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 714 ఇళ్లతో, 3191 జనాభాతో 2339 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1621, ఆడవారి సంఖ్య 1570. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 651 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 28. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594212.పిన్ కోడ్: 518225.
హరిసేన హరిసేన (క్రీస్తుశకం 475 - క్రీ.శ 500) తన తండ్రి దేవసేన యొక్క వారసుడు. ఇతను బౌద్ధ వాస్తుశిల్పం, కళ మరియు సంస్కృతికి గొప్ప పోషకుడు. వరల్డ్ హెరిటేజ్ స్మారక కట్టడం అజంతా తన కళాపోషణలకు ఉదాహరణ. దక్షిణాన కుంతల (దక్షిణ మహారాష్ట్ర), తూర్పున లాతా (మధ్య మరియు దక్షిణ గుజరాత్) మరియు పశ్చిమాన త్రికూటం (నాసిక్ జిల్లా) ఉత్తరాన అవంతి (మాల్వా), కోసల (చత్తీస్గఢ్), కళింగ మరియు ఆంధ్రను ఆక్రమించుకున్నాడని అజంతా యొక్క నిర్మాణ గుహ-16 లోని రాక్-కట్ శిల్పాన్ని బట్టి తెలియజేస్తున్నది. హరిసేన యొక్క మంత్రి మరియు హస్తిభోజ కుమారుడు అయిన వరాహదేవ అజాంతా యొక్క గుహ 16 యొక్క రాక్-కట్ విహారాను త్రవ్వినట్లు తెలుస్తుంది. 
అజంతాలోని మూడు బౌద్ధ గుహలలో; గుహలు త్రవ్వకాలలో గుహ 16 , గుహ 17మరియు గుహ 17 నందు రెండు విహరాలు మరియు ఒక చైత్యం; ఉన్నాయి మరియు ఇవి 
హరిషేనా పాలనలో పెయింటింగ్ మరియు శిల్పాలుతో అలంకరింపబడినవి ఇప్పటికీ ఉన్నాయి.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ విశిష్ట దేవాలయాలు శ్రీశైల జలాశయం నిర్మించాక ఈ సంగమేశ్వర, అలంపుర ఆలయాలన్నీ ముంపుకు గురయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడే పరిస్థితి రాగా... పురావస్తు శాఖవారు సంగమేశ్వరాలయాలను విడదీసి వేర్వేరు ప్రాంతాలలో పునర్నిర్మించారు. కూడలి సంగమేశ్వరాలయాన్ని, పాపనాశన ఆలయాలను అలంపురం వెళ్లే దారిలోనే పున: ప్రతిష్ఠించారు. అలంపురం నవ గ్రహాలయాలకు అడ్డుగా ఓ పెద్ద గోడను నిర్మించారు. రూపాల సంగమేశ్వరాలయాన్ని కర్నూలు సమీపంలోని జగన్నాధ గట్టు పై కట్టారు. కాని ఈ జోడు రథాల్లాంటి ఆలయాల్లో మరొకటైన భుజంగేశ్వరాలయాన్ని నంది కొట్కూరు సమీపంలోని జూపాడు బంగ్లా వద్ద నిర్మించారు. త్రివేణి సంగమ శిల్పం మాతం హైదరాబాదు లోని పురావస్తు శాఖ వారి ప్రదర్శన శాలలో ఉంది. ఇది పబ్లిక్ గార్డెన్ లో ఉంది. నివృత్తి సంగమేశ్వరాలయం అలాగే నీటిలోనే మునిగి ఉంది. ప్రతి ఏటా వేసవిలో శ్రీశైలం జలాశయం లోని నీటి మట్టం తగ్గినప్పుడు ఆలయం బయట పడుతుంది. అలా బయట పడే నాలుగు నెలలు అనగా మార్చి, ఏప్రిల్, మే, జూన్ నెలల్లో భక్తులు ఆలయానికి వెళ్లి పూజలు చేస్తుంటారు. ఈ ఆలయాలన్నీ చూడాలంటే కర్నూలు కేంద్రం చేసుకొని చూడొచ్చు. అదే అనుకూలం. (మూలం: సాక్షి ఆదివారం: 2011 ఏప్రిల్ 17)
స్వర్గం గుహ స్వర్గం గుహ, 60 DongHoi యొక్క km వాయవ్య మరియు హనోయి యొక్క 450 km దక్షిణ వియత్నాం లో ఒక గుహ ఉంది. ఒక స్థానిక వ్యక్తి 2005 లో ఈ గుహ కనుగొన్నారు. బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్తలు 2005 నుంచి 2010 వరకు అది అన్వేషించారు. 2010 లో వారు గుహ 35 km ప్రకటించింది. ఎందుకంటే దాని అందాన్ని, వారు స్వర్గం అని. ఇది ఆసియాలో అత్యంత పొడవైన గుహ ఉంది.
బరాబర్ గుహలు బరాబర్ గుహలు (నాలుగు గుహలు), నాగార్జుని గుహలు (మూడు గుహలు) బిహార్ లోని గయకు 16 మైళ్ళ దూరంలో ఫల్గు నదికి ఎడమ ఒడ్డున గల బరాబర్ కొండలలో, నాగార్జుని కొండలలో వున్నాయి. బరాబర్ గుహలలో సుదామ గుహ, లోమస్ రుషి గుహ, కరణ్ చౌపర్ గుహ, విశ్వా జోప్రి అనే నాలుగు గుహలు వున్నాయి. ఈ గుహలలో సుదామ గుహ, లోమస్ రుషి గుహలు భారతదేశంలో కొండలను తొలిచి చేసిన శిలా వాస్తు నిర్మాణాలకు తొలి ఉదాహరణలు. నాగార్జుని గుహలలో గోపికా గుహ, వహిమ గుహ, వేదాంతి అనే మూడు గుహలు వున్నాయి. అయితే ప్రస్తుతం ఈ బరాబర్ ప్రాంతంలో కూడా అనేక శిలలను తొలిపించి నిర్మించిన బౌద్ధ మరియు హిందూ శిల్పాలు వెలసి ఉన్నాయి.
బౌధ్ పతలి దైవం జిల్లా కేంద్రానికి 12 మైళ్ళదూరంలో ఉన్న గోపాలీ గ్రామంలో ఉంది. నాయికపదా గుహకు దక్షిణంలో గోపాలి గ్రామం ఉంది. రత్నపూర్, భగపలి, బిరిబంధ్ (ప్రద్తుత బిరిఘర్) ప్రాంతాలు నైకపద గుహకు సమీపంలో ఉన్నాయని మదలపాంజి రచనలలో ప్రస్తావించబడింది. భంజా సామ్రాజ్యానికి చెందిన ఓడ్రదేశపాలకులకు నైక్పద గుహ సమీపంలో ఉన్న యజతి రాజధానిగా ఉండేదని తెలుస్తుంది. అది మహానది వరదలలో కొట్టుకు పోయిందని. ఇది ప్రస్తుత బౌధ్ లోని జగతి గ్రామానికి సమీపప్రాంతమని చారిత్రకారులు డాక్టర్ సత్యనారాయణ్ రాజ్గురు మరియు డాక్టర్ నబిన్ కుమార్ సాహు విశ్వసిస్తున్నారు. తరువాత నీలమాధబ్‌గా విష్ణుమూర్తి జగతి గ్రామంలో ఆరాధించబడుతున్నాడు. 8వ శతాబ్దంలో ఇక్కడ రాతి ఆలయం నిర్మించబడింది. ప్రస్తుతం
ఈ ప్రాంతం ఆర్కియాలజీ డిపార్ట్మెంటు ఆధీనంలో ఉంది. నయాఘర్ జిల్లాలో కంతిలో వద్ద మరొక నీలమాధభ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని ఓడ్రదేశం (ప్రద్తుత బౌధ్) పాలకులు నిర్మించారని భావిస్తున్నారు. మదలపంజి రచనల ఆధారంగా జగన్నాథుని మూర్తి 144 సంవత్సరాల క్రితం నౌక్పద గుహలో పూడ్చిపెట్టపడిందని భావిస్తున్నారు.
అంకాళమ్మ కోట అంకాళమ్మ కోట మహబూబ్ నగర్, కర్నూలు జిల్లాల సరిహద్దులో విస్తరించి ఉన్న నల్లమల అడవులలో ఉంది. ఈ అటవి ప్రాంతంలో ప్రవహించే కృష్ణానది మధ్యలో ద్వీపకల్పంలా విస్తరించి ఉన్న భూభాగంలో 600 అడుగుల ఎత్తులో కొండ మీద 20 ఎకరాల స్థలంలో ఈ కోటను నిర్మించారు. ప్రస్తుతం కోట శిథిలావస్థలో ఉన్నా, ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణంలో ఉండటంతో పర్యాటకులకు కనువిందు చేస్తూ అలరారుతూ ఉంది.
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కొల్లాపూర్కు 16 కిలోమీటర్ల దూరంలో కృష్ణానది ఒడ్డున అంకాళమ్మ కోట ఉంది. ఈ భూభాగం కర్నూలు జిల్లా లోని ఆత్మకూర్ అటవీ డివిజన్ పరిధిలోని పెద్ద చెరువు ప్రాంతంలో ఉంది.
ఈ కోటను 16 వ శతాబ్దంలో నిర్మించినట్లు తెలుస్తుంది.
ఈ కోటలో కాళికాలయం, ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహం, శివలింగం, పురాతన బావి ఉన్నాయి. ఇక్కడి కాళికాదేవికి అంకాళమ్మ అని పేరు. ఆమె పేరు మీదుగానే ఈ కోటకు అంకాళమ్మ కోట అని పేరు వచ్చింది. పేరు భయం కొల్పే విధంగా ఉండినా, అమ్మ వారు మాత్రం ప్రశాంత వదనంతో ఉంటుందంటారు. కోట జన బాహుళ్యంలోకి రాని నాడు, గుప్త నిధుల కొరకు కొందరు దుండగులు విగ్రహాలను ధ్వంసం చేస్తే, జాలరులు, అక్కడి చెంచులు, మరికొందరు భక్తులు విగ్రహాలను పునఃప్రతిష్ఠించారు. ఇక్కడ అమ్మవారి పూజారులు కూడా చెంచులే.
అంకాళమ్మ కోటకు చేరుకోవటానికి రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి. ఒకటి జల మార్గం, మరొకటి రోడ్డు మార్గం. జల మార్గం ద్వారా మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వాసులు, రోడ్డు మార్గం ద్వారా కర్నూలు జిల్లా వాసులు ఈ కోటకు వస్తుంటారు. మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని పర్యాటకులు, భక్తులు కొల్లాపూర్‌కు 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో నల్లమల కొండల మధ్యన ఉన్న అమరగిరి గ్రామానికి చేరుకొని, అక్కడి నుండి కృష్ణానదిలో 8 కిలోమీటర్లు పుట్టీలలో, మోటార్ బోటులలో ప్రయాణించి అంకాళమ్మ కోటకు చేరుకుంటారు. కర్నూలు జిల్లా వాసులు ఆత్మకూరు అటవీ డివిజన్ పరిధిలోని పెద్ద చెరువు ప్రాంతం వరకు లారీలు, ట్రాక్టర్లలో వచ్చి, అక్కడి నుండి కాలినడకన కోటకు చేరుకుంటారు.
ప్రతి మంగళవారం ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతుంటాయి. అందుకే ఆ రోజు భక్తుల తాకిడి ఎక్కువగా ఉంటుంది. కొన్ని ప్రత్యేక దినాలలో కూడా భక్తులు బంధుమిత్రులతో వచ్చి జంతు బలిలు ఇచ్చి, అమ్మ వారికి పూజలు చేస్తుంటారు.
కురుమూర్తి మొదట్లో సహజ సిద్ధమైన గుహలలో పెద్ద రాతిగుండు కింద ఉండేది. భక్తులు గుహ లోపలికి వెళ్ళి స్వామివారిని దర్శించుకొనేవారు. రోజురోజుకూ భక్తుల సంఖ్య ఎక్కువ కావడంతో గర్భగుడికి గోపురం నిర్మించారు. దానిముందు మండప నిర్మాణం, ధ్వజ స్తంభం ఏర్పాటు చేశారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు కర్నూలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం గతకాలపు రాజధాని కూడా గుర్తించబడింది. పట్టణం పురాతన నగరాల్లో ఒకటిగా మరియు Ketavaram శిలా చిత్రలేఖనాలు ఆధారంగా, పట్టణం రాతియుగ కాలం నుండి మానవులు చూసింది ఉంది. కర్నూలు పురాతన గుహలు, కోట శిథిలాలు అందంగా చాలా చరిత్రలో కాలానికి ఇదిగో ఒక మార్వెల్ ఉంటాయి. పట్టణం ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి సమాంతర నడుస్తున్న పర్వత శ్రేణులతో నిండి ఉంటుంది. ఈ పురాతన పట్టణంలో వివిధ దేవాలయాలు మరియు యాత్రికుల సైట్లు అది వారి సాంస్కృతిక చరిత్ర విషయానికి వస్తే మాత్రమే ముఖ్యమైనవి కానీ కూడా నగరంలోని ముఖ్యమైన నిర్మాణ వారసత్వం ఉన్నాయి. Rollapadu బర్డ్ సంక్చురి ప్రకృతి ప్రేమికులకు shutterbugs రెండు కోసం ఒక గొప్ప ప్రదేశంగా ఒక ఈ పట్టణం సందర్శించడానికి ఉండాలి ప్రధాన కారణాలు ఒకటి. కర్నూలు కొన్ని ప్రధాన ఆకర్షణలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:
బేలుం గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల కొలిమిగుండ్ల లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం బనగానపల్లె లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాలకర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
దూపాడు (కర్నూలు జిల్లా) గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు మేనేజిమెంటు కళాశాలలు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, కల్లూరు (కర్నూలు)లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కల్లూరు (కర్నూలు) లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల చిన్న టేకూరు లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లో ఉన్నాయి.
జార్జియా (దేశం) క్రూబెర గుహ ప్రపంచంలోని అత్యంత లోతైన గుహగా గుర్తించబడుతుంది. అరబ్రికా మాసిఫ్‌లో అబ్ఖజియాలో గగ్రా పర్వతశ్రేణి ఉంది. 2001 లో ఒక రష్యన్-ఉక్రేనియన్ జట్టు 1,710 మీటర్ల (5,610 అడుగులు) గుహలో ప్రపంచ లోతు రికార్డును నెలకొల్పాడు. 2004 లో ఒక ఉక్రైనియన్ బృందం స్పెలోలజీ చరిత్రలో మొదటిసారిగా 2,000 మీటర్ల (6,562 అడుగులు) మార్కును అధిగమించినప్పుడు మూడు దగ్గరి దాడుల్లో చొచ్చుకెళ్లింది. అక్టోబరు 2005 లో సి.ఎ.వి.ఇ.ఎక్స్ బృందం గుర్తించబడని భాగం కనుగొనబడింది. ఇది గుహ లోతును మరింత పెంచింది. ఈ యాత్ర గుహ లోతు 2,140 మీటర్ల (7,021 అడుగులు) వద్ద ధ్రువీకరించింది.
హిరా గుహ హిరా (అరబ్బీ : حراء ) లేదా హిరా గుహ (غار حراء ) సౌదీ అరేబియా, హిజాజ్ ప్రాంతంలోని "జబల్-ఎ-నూర్" (జబల్=పర్వతం; నూర్=జ్యోతి:: జ్యోతి పర్వతాలు) లో గల ఒక గుహ. దీని పొడవు 4 మీటర్లూ, వెడల్పు 1.5 మీటర్లు.
భీమ్‌బేట్కా శిలా గుహలు యునెస్కో భీమ్ బేట్కా రాతి గుహలను ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించింది.1888 లో పురావస్తు శాఖ స్థానిక ఆదివాసీల కథనం ప్రకారం పూర్వం ఈ గుహలు బౌద్దా రామాలని నమోదు చేసింది. తరువాత ప్రముఖ భారతీయ పురావస్తు శాస్త్రవేతైన వీ.ఎస్. వకాన్కర్ రైలులో భుపాల్ కి వెళ్తుండ తాను స్పేన్ మరియు ఫ్రాన్స్ లో చూసిన గుహలను పోలిన వాటిని ఇక్కడ చూసాడు. తరువాత 1957లో వకాన్కర్ తమ బృందంతో కలసి ఈ గుహలు కనుగోన్నాడు.
ఛింద్వారా జిల్లా జిల్లాలో పతల్‌కోట్, తమియా, ట్రైబల్ మ్యూజియం, చోటా మహాదేవ్ గుహ, దేవనాథ్ కోట, నాద్వారి, అంహోనీ వద్ద ఉన్న వేడి నీటి ఊట మరియు రాధాదేవి గుహలు మరియు సౌసర్ సమీపంలో జాం సంవి ఆలయం, సౌసర్ లోని మోహ్ గావ్ వద్ద ఉన్న అర్ధనారీశ్వర్ జ్యోతిర్లింగ్, హిరామన్ తివారి దాదాజీ సమాధి ఆలయం, ఖెర్పతీ దేవి మందిరం, చంద్రదేవ్ మందిరం (హిందు), చంద్షష్ వాలి (ముస్లిం), దర్గా ; చందమెట్ట, మసీద్ ఎక్లెహరా మందిర్, హింగ్లజ్ దేవి మందిరం; అంబారా మొదలైన పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి. పదిర్నాలో నిర్వహించబడే " స్టోన్ గోతమర్ మేళా " ప్రపంచం నలుమూలల నుండి పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తుంది.
బాటరా గోర్జ్ జలపాతం ఈ జలపాతం 255 మీటర్ల (837 అడుగులు) ఎత్తు నుండి బాటరా గుహ (జూరాసిక్ సున్నపు రాతి గుహ) లోనికి పడిపోతుంది . ఈ ప్రాంతం లెబనాన్ పర్వత శ్రేణి ప్రాంతంలో ఉంది. 1952 లో ప్రెంచి జీవ శాస్త్రవేత్త ఈ జలపాతాన్ని కనుగొన్నాడు. దీనిని 1980 లో ద్వారా పూర్తిగా మ్యాప్ చేయబడినది. ఈ గుహను "మూడు వంతెనల గుహ" అంటారు. ఈ ప్రాంతం భౌగోళిక వింత. ఈ వంతెనలు ప్రకృతిసిద్ధంగా యేర్పడినవి. ఈ జలపాతం ప్రపంచ వింతల్లో ఒకటిగా చేరిపోయింది. ఈ పర్వతంపైన గల మంచు అంతా ఒకచోట చేరి కరిగి ఒక జలపాతంగా అవుతుంది. అందుకే ఈ ప్రవాహం తక్కువగా ఉంటుంది. వర్షం పడినపుడు ఈ ధారలు ఎక్కువగా పెరుగుతాయి. అపుడు ఈ నీరు భూగర్భంలో గల గుహ లోనికి చేరుతుంది. ఇక్కడి నేలలు సున్నపు రాతితో కూడి ఉంటాయి. ఈ నేలలు నీటితో తడిసినపుడు భారీ గుంతలు ఏర్పడుతాయి. వీటిని "సింక్ హోల్స్" అంటారు. కొన్నిలక్షల సంవత్సరాల క్రితం డైనోసార్లు ఈ ప్రాంతంలో తిరుగాడటం వలన ఈ నేల క్రిందికి పోయి మూడు వంతెనలుగా యేర్పడ్డాయి. దీనిలో జలపాతం దూకుతుంది.
ఎస్.తిమ్మాపురం (దేవనకొండ) ఎస్.తిమ్మాపురం, కర్నూలు జిల్లా, దేవనకొండ మండలానికి చెందిన గ్రామము.ఎస్.తిమ్మాపురం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కర్నూలు జిల్లా, దేవనకొండ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన దేవనకొండ నుండి 23 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కర్నూలు నుండి 47 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594195.
మద్దిగట్ల (నందికోట్కూరు) మద్దిగట్ల, కర్నూలు జిల్లా, నందికోట్కూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. 
మద్దిగట్ల ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కర్నూలు జిల్లా, నందికొట్కూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నందికొట్కూరు నుండి 0 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కర్నూలు నుండి 32 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593929.