mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
అన్నమయ్య ఉదయాద్రి తెలుపాయె ఉడురాజు కొలువిడె
అదనెరిగి రాడాయెనమ్మా నా విభుడుఅన్నమయ్య వంశం తెలుగు సాహిత్యానికి ఆభరణం. అన్నమయ్య తండ్రి మహాపండితుడు. తల్లి సంగీతకళానిధి. అన్నమయ్య భార్య తిమ్మక్క తెలుగులో తొలి కవయిత్రి. "సుభద్రా కళ్యాణం" మంజరి ద్విపద కావ్యం రచించింది. ఈమె కుమారుడు నరసింహుడు సంగీత సాహిత్య కళా కోవిదుడని చిన్నన్న వ్రాశాడు ("పాడఁజెప్పఁగ వర్ణపద్ధతినీడు, జోడులేఁడని సభ సొచ్చి వాదించి, పరఁగిన ధీశాలి ప్రతివాదదైత్య నరసింహుఁడనఁగల్గె నరసింహగురుఁడు"). కవికర్ణ రసాయనం అనే కావ్యాన్ని వ్రాసిన సంకుసాల నృసింహకవి ఇతడేనని కొందరి అభిప్రాయం. నరసింగన్న భార్యలు వాచ్చారమ్మ, అనంతమ్మ. వారి పుత్రులు నారాయణుడు, అప్పలార్య, అన్నలార్య.
తిరుమలాచార్యుడు తండ్రి వలెనే సంకీర్తనా యజ్ఞం నిర్వహించాడు. ఇతని ఆధ్యాత్మ శృంగార సంకీర్తనలతో పాటు మరికొన్ని లఘురచనలు లభించాయి. వెంకటేశ్వర వచనములు, శృంగార దండకము, చక్రవాళ మంజరి, శృంగార వృత్త శతకము, వేంకటేశ్వరోదాహరణము, నీతి సీసశతకము, సుదర్శన రగడ, రేఫఱకార నిర్ణయం, ఆంధ్ర వేదాంతం (భగవద్గీత తెలుగు అనువాదవచవం), శ్రీ వేంకటేశ ప్రభాత స్తవము (ద్విపద), సంకీర్తనా లక్షణ వ్యాఖ్యానం (అలభ్యం) వంటివి రచించాడు. ఇతని భార్య తిరుమలమ్మ. వారి కొడుకులు చిన తిరుమలయ్య, అన్నయ్య, పెదతిరువెంగళ నాథుడు, చినతిరువెంగళనాధుడు (చిన్నయ్య లేదా చిన్నన్న), కోనేటి తిరువేంగళనాధుడు. చినతిరుమలయ్య తన తండ్రి, తాతలవలెనే ఆధ్యాత్మ, శృంగార సంకీర్తనలు రచించాడు. ఇంకా అష్టభాషా దండకం, సంకీర్తన లక్షణం (తండ్రి, తాతల సంస్కృత రచనలకు అనువాదం) వ్రాశాడు.
చినతిరుమలయ్య, అతని భార్య పెదమంగమ్మల కొడుకు తిరువేంగళప్ప అమరుక కావ్యానువాదము, అమరకోశానికి బాల ప్రబోధిక వ్యాఖ్య, ముమ్మటుని కావ్య ప్రకాశికకు సుధానిధి వ్యాఖ్య, రామచంద్రోపాఖ్యానం (అలభ్యం) వంటి రచనలు చేశాడు. పెద తిరుమలయ్య కొడుకు చిన్నన్న జనుల మన్ననలు పొందిన పరమ భక్తుడు, మహాగాయకుడు, భజన సంప్రదాయ ప్రచారకుడు, ద్విపద కవితకు విశేషంగా ప్రచారాన్ని కలిగించాడు. ఇతడు రచించిన అన్నమాచార్యుని జీవిత చరిత్రయే మనకు అన్నమయ్య జీవితానికి సంబంధించిన ప్రధాన ఆధార గ్రంథము. అంతే గాక ఇతడు పరమయోగి విలాసము, అష్టమహిషీ కళ్యాణము, ఉషా పరిణయము అనే ద్విపద కావ్యాలను రచించాడు. అన్నమయ్య, అక్కలమ్మల కుమార్తె తిరుమలాంబను తిరుమల కొండయార్యునికిచ్చి పెళ్ళి చేశారు. వారి కొడుకు రేవణూరి వెంకటాచార్యుడు శకుంతలా పరిణయము, శ్రీపాదరేణు మహాత్మ్యము.
ఇలా తాళ్ళపాక కవులు తెలుగు భాషకు, ప్రత్యేకించి పదకవితకు, ద్విపద కవితకు ఎనలేని సంపదను ఒనగూర్చారు. "చిన్నన్న ద్విపద కరగును, పన్నుగ పెద తిరుమలయ్య పదమునకెరగున్, మిన్నంది మొరసె నరసింగన్న పద్య గద్య శ్రేణిన్" అని తెనాలి రామకృష్ణుని చాటువు.
అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టు 15వ శతాబ్దానికి చెందిన తొలి తెలుగు వాగ్గేయకారులలో ఒకడైన తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు ఇప్పటి వైఎస్ఆర్ జిల్లా రాజంపేట మండలం తాళ్ళపాక గ్రామానికి చెందినవాడు. అన్నమాచార్యుల తరువాత వాగ్గేయకారులలో ముఖ్యులు త్యాగయ్య మరియు క్షేత్రయ్య. అన్నమయ్య, వేంకటేశ్వరుని ఉద్దేశించి 32వేలకు పైగా సంకీర్తనలు వ్రాశాడు. ఈ సంకీర్తనలు వ్యాప్తిచేసే దిశగా ఈ అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టు 1978లో ప్రారంభించబడింది. అన్నమయ్య యొక్క విస్తృత పద సంపదను ఉపయోగించుకొని ప్రజలలో వేంకటేశ్వరుని మధురభక్తిని మరియు శరణాగతిని ప్రోత్సహించడానికి అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టు స్థాపించబడింది.
బారాముల్లా బారాముల్లా జిల్లా తూర్పుసరిహద్దులో శ్రీనగర్ మరియు గండెర్‌బల్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో దేశీయసరిహద్దు, ఉత్తర సరిహద్దులో కుప్వారా జిల్లా,
వాయవ్య సరిహద్దులో బండిపోరా జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో పూంచ్ (జమ్ము మరియు కాశ్మీర్) జిల్లా మరియు ఆగ్నేయ సరిహద్దులోబాద్‌గం జిల్లా ఉన్నాయి.
బారాముల్లా జిల్లా జెహ్లెం నదీతీరంలో ఉంది. ఈ జిల్లా జెహ్లెం నది జన్మస్థలం ఉంది. పాతపట్టణం నది ఉత్తర తీరంలో ఉంది. కొత్త పట్టణం నది దక్షిణతీరంలో ఉంది. ఈ ప్రాంతం గుల్నర్‌ పార్క్, దేవన్ బాగ్‌లతో సస్పెంషన్ వంతెనతో కలిసి ఐదు వంతెనలు కలుపుతున్నాయి.కొత్తగా నిర్మించబడిన వంతెన ఖాన్‌పోరా మరియు ద్రాంగ్‌బల్ నగరాలను బారాముల్లాతో అనుసంధింస్థుంది. 
కొత్త పట్టణం కంటే పాతపట్టణం ఇరుకుగానూ చిన్నదిగానూ ఉంటుంది. కొత్త పట్టణంలో ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సివిల్ ఆసుపత్రులు, జిల్లా ఆసుపత్రులు మరియు పలు ఇతర సౌకర్యాలూ ఉన్నాయి. కొత్తపట్టణానికి తూర్పు సరిహద్దులో రైవే స్టేషను ఉంది. పాతపట్టణం దాటిన తరువాత జెహ్లెం నది రెండు పాయలుగా చీలి ద్వీపాన్ని ఏర్పరిచింది. జెహ్లెం నిదీ ద్వీపంలో ఎకోపార్క్ 
రూపొందించబడింది. ఈ నది తరువాత ఉరి పట్టణం నుండి ముజఫరాబాద్ ప్రవహించి తతువాత కాశ్మీర్ నుండి పాకిస్థాన్ దేశంలో ప్రవేశిస్తుంది.
అన్నమాచార్య కీర్తనలు అన్నమయ్య కీర్తనలను పదాలు అనే జానపద కవితా ప్రక్రియగా విభజించారు. అన్నమయ్య కీర్తనల్లో పెళ్ళిపాటలు, జోలపాటలు, గొబ్బిళ్ళపాటలు, ఏలపాటలు, సంవాదపాటలు, తుమ్మెదపాటలు, కోలాటపుపాటలు, సువ్విపాటలు, చిందుపాటలు, తందానపాటలు తదితర రకాలు ఉన్నాయి. కీర్తనల్లో గల విషయాన్ని బట్టి భక్తిపాటలు, శృంగారకీర్తనలు, వేదాంతకీర్తనలు, సాంసారికకీర్తనలు, వేడుకపాటలు మొదలైన విధంగా కూడా విభజించవచ్చు.'న్నమయ్య పదాలు సాధారణంగా సుళువుగా, అందరికీ అర్థమయ్యే భాషలో ఉంటాయి. అందరూ పాడుకోవడానికి వీలుగా అన్నమయ్య వాడుక భాషనే ఎంచుకున్నాడని మనం ఊహించవచ్చు. ఆయన పూర్తిగా సంస్కృతంలో రాసిన సంకీర్తనలను మినహాయిస్తే, మిగిలిన గీతాలలో సంయుక్తాక్షరాలు ఉన్న సంస్కృత పదాలు ఎక్కువగా వాడకుండా తేలికగా ఉండే దేశ్య పదాలను వాడాడు; సంస్కృత పదాలు అవసరమైన చోట వాటికి మారుగా లలితంగా ఉండే వాటి తద్భవ రూపాల వాడుకే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఆయన గీతాలను వింటునప్పుడు ఆయన మన పక్కనే ఉండి మృదువైన కంఠంతో మనకు బోధ చేస్తున్నట్టో, మన హృదయంలో కూర్చొని మనలోని భావాలను మనకే అతి మధురంగా వినిపిస్తున్నట్టో అనిపిస్తూ ఉంటుంది. అయితే, ఆ పాటలలో అంతర్లీనంగా వినిపించే గొంతు ఆ దేవదేవునికి కూడా సన్నిహితమైనదిగా మనకు స్ఫురించజేయడం ఈ గీతాల ప్రత్యేకత.
జాజఱ పాటలు జానపదుల గేయములకు రాగనిర్దేశ ముండదు. రాగనిషేధమూ ఉండదు. కనుక అభిలషితార్ధ చింతామణి కాలానికి హిందోళము లో నుండిన జాజఱ అన్నమయ్య నాటికి రాగము మార్చుకోవడము జరిగినది. జాజఱ పాటల సందర్భము అన్నమయ్య పదాలలో చక్కగా తెలిసిపోతుంది. వెంకటపతిపై వెలదుల నించేరు | సంకు మదంబుల జాజఱ అన్న పాదాలు జాజర అంటే (ద్రవ్యరూపమైన) సుగంధ ద్రవ్యమని చెప్పేస్తున్నాయి.దీనిలో కస్తూరి, పుప్పొడి, సుగంధ ద్రవ్యాలు చేరీ ఘుమఘుమలాడిస్తాయి.ఈ జాజరాటకు వీణాగానమూ, వెన్నెల తేట, రమణుల పాటా చేరి అందగిస్తాయి.
అన్నమయ్య గ్రంథాలయం ఈ గ్రంథాలయానికి తరచుగా వచ్చు కొందరు పెద్దలు, వక్తలు, రచయితలు, గ్రంథ సేకరణ కర్తలు తదితర అతిధుల గురించిన సమాచారం
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రెస్ అకాడమి ద్వారా భావితరాలకు పనికివచ్చే కార్యక్రమాలకు రూపశిల్పిగా ప్రసిద్ధిగాంచిన మాజీ చైర్మన్ పొత్తూరి వెంకటేశ్వరరావు గారు2015 జనవరి 29 న అన్నమయ్య గ్రంథాలయాన్ని సందర్శించారు. వీరు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి గౌరవ డాక్టరేట్, రాష్ట్రప్రభుత్వ ఉత్తమ జర్నలిష్టు అవార్డు వంటి పలు సత్కారాలు అందుకున్నారు. వీరు ప్రముఖ పాత్రికేయులు. 4 దశాబ్దాల పాటు వివిధ పత్రికలకు సంపాదకులుగా పనిచేశారు.
తాళ్ళపాక కవులు అన్నమయ్య, తిమ్మక్కల సంతానం. ఇతడు సుంకేశుల గ్రామంలో స్థిరపడినందున సంకుసాల నృసింహకవిగా పేరు పొందాడని ఒక అభిప్రాయము.ఇతడు పెదతిరుమలయ్య పెద్ద కుమారుడు (అనగా అన్నమయ్య మనుమడు). తాతగారిచే ఉపదేశము పొందాడు. 16వ యేటనే సాహిత్య వ్యాసంగం ప్రారంభించాడు. ఎనిమిది భాషలలో అష్టభాషా దండకం చెప్పి "అష్టభాషా చక్రవర్తి" అనే బిరుదు పొందాడు.పెద తిరుమలాచార్యుని మూడవ కొడుకు. సాత్విక శుభమూర్తి, సంగీత సత్కవిత్వాధికుడు. ఇతడు సంకీర్తనలు వ్రాసి గానం చేస్తుంటే వే్కటేశ్వరుడే స్వయంగా వచ్చి నాట్యం చేసేవాడని రేవణూరి వెంకటాచార్యుడు శకుంతలా పరిణయంలో పేర్కొన్నాడు.
అన్నమయ్య చందమామ రావే జాబిల్లి రావే అంటే వేంకటేశుడు ముద్దలు తిన్నాడో తినలేదో కానీ, తెలుగు పిల్లలు మాత్రము గబుక్కున తింటారు. జోఅచ్యుతానంద జో జో ముకుందా అంటే ముకుందుడు నిద్ర పోతాడో లేదో కానీ తెలుగు పిల్లలు మాత్రము హాయిగా నిద్ర పోతారు. అన్నమయ్య పాటలు తెలుగు సంస్కృతికి ప్రతిరూపాలు. అవి తెలుగు సంస్కృతిలో ఒక భాగమై పోయినాయి; జనాల నోళ్ళలో నాటుకొని పోయినాయి. తుమ్మెద పాటలు, గొబ్బిళ్ళ పాటలు, శృంగార గీతాలు, ఆధ్యాత్మిక పదాలు - ఇలా మొత్తము ముప్పై రెండు వేల పాటలు వ్రాసాడు.
అన్నమాచార్య కీర్తనలు అన్నమయ్య కీర్తనలను రాగిరేకులపై చెక్కడం పూర్తయిన కాలంలోనే ఆధ్యాత్మిక కీర్తనలు, శృంగార కీర్తనలు అనే విభజన చేశారు.
ఈ పాటలలో కవి తన మనస్సులో చెలరేగే భావాలను మళ్ళీ, మళ్ళీ మనకు వినిపించడం కనిపిస్తుంది. ఈ సంకీర్తనలలో కవి చాలావరకూ తన వేదనను ఉత్తమ పురుషలో (first person) వివరిస్తాడు. ఎన్నో కీర్తనల్లో తనలో జరిగే అంతస్సంఘర్షణ, అశాంతి; కవి చేసుకునే ఆత్మవంచన, స్వయం-సమర్థన; నిరర్థకమైన జీవితం పట్ల నిరాసక్తత; తన మనస్సులోని అపరాధ భావం, ఆత్మనింద మనకు వివరంగా చిత్రీకరిస్తాడు కవి. ఒక్కోసారి హితబోధ చేసే సందేశాన్ని అందజేయడం కూడా కనిపిస్తుంది. మానవునిగా తన జీవనకాల పరిమితి గురించి ఈ కవికి బాగా తెలుసు. ఈ కాల పరిమితిని సద్వినియోగం చేసుకోకుండా తను వృథా జీవనం గడుపుతున్నానని కూడా తెలుసు. ఆ ఎరుకే కవి వేదనకు కారణం. ఈ రకమైన పశ్చాత్తాపంతో కూడిన ధోరణి వల్ల ఈ సంకీర్తనలో మాట్లాడుతున్న వ్యక్తికి, ఆ వ్యక్తిని సృష్టించిన కవికి భేదం మసకబారుతుంది. అన్నమయ్య మగగొంతుకతో వినిపించే ఈ అంతర్ముఖ పదసంకీర్తనలలో ఈ రెండు పురుష రూపాలను విడదీయలేము. పాటలోని కవి-వ్యక్తికి కలిగిన జ్ఞానోదయమే ఈ గీతాలను మనకు వినిపింపజేస్తుంది. అయితే, ఈ గీతాల్లో చివరి చరణంలో వినిపించే మరో గొంతుక, అన్నీ ఎరిగిన దేవునిది.
ఉత్తమపురుషలో సాగే ఇటువంటి కీర్తనలను రాగిరేకులపైకి ఎక్కించిన కాలంలో "ఆధ్యాత్మిక సంకీర్తనలు"గా అభివర్ణించారు. దాదాపుగా నాలుగోవంతు ఉండే ఈ కీర్తనల్లో నిజానికి ఆధ్యాత్మిక భావాల కన్నా అంతర్ముఖ భావాల మోహరింపు ఎక్కువ వుంటుంది.
అన్నమాచార్య సంకీర్తనల్లో దాదాపు మూడువంతులు శృంగార కీర్తనలు ఉన్నాయి. ఆ కీర్తనల్లో దేవదేవుని శృంగార కలాపాల వర్ణన ప్రధానాంశం. కొన్ని కీర్తనల్లో అలిమేలుమంగ నాయికగా, మరికొన్ని కీర్తనల్లో ఎవరో తెలియని యువతి నాయికగా వుంటూ వస్తుంది. చాలావరకు కృతుల్లో కవి గొంతు నాయికది అవుతూంటుంది. కొన్ని కీర్తనల్లో నాయిక చెలికత్తెల గొంతును కూడా కవి స్వీకరిస్తారు. ప్రతీ శృంగార కీర్తనకూ చిత్రమైన భావాల మార్పులతో శ్రోతలను అన్నమయ్య ఆశ్చర్యపరిచారు.
అన్నమయ్య సంకీర్తనలను ఆధ్యాత్మిక సంకీర్తనలుగా, శృంగార సంకీర్తనలుగా విభజించడం ఆయన సంకీర్తనల సంపుటి రచన దాదాపుగా పూర్తయినాకానే జరిగి ఉండవచ్చునని ప్రముఖ విమర్శకుడు వెల్చేరు నారాయణరావు భావించారు. సంకీర్తనలను భద్రపరిచే క్రమంలో, వాటి లక్షణాలను రచించే క్రమంలో ఈ విభజన స్థిరపడివుంటుంది తప్ప ఈ విభజనలో అన్నమయ్య స్వయంగా పాలుపంచుకుని ఉండరని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఐతే ఈ రెండు విధాలైన కీర్తనల్లోనూ సుస్పష్టమైన విభజన కనిపిస్తూ ఒకదానికొకటి ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి. అంతేకాక ఈ రెండు విభాగాలకూ లొంగని పలు కీర్తనలను ఆయన రచించారు.
ఆయిర్టన్ సెన్నా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభిమానుల్లో అతను ప్రోత్సహించిన విపరీతంగా పొగడ్తలకు ఒక వీలునామా ప్రతి రేసు తర్వాత సాధారణంగా మెక్‌లారెన్ కార్లను ప్రదర్శించే హోండా టోక్యో ప్రధాన కార్యాలయంలో దృశ్యాన్ని చెప్పవచ్చు. అతను మరణించిన తర్వాత, పలు పుష్ప గుచ్చాలు అందాయి, అవి భారీ ప్రదర్శన వసారాని నింపేశాయి. సెన్నా ఇకపై మెక్‌లారెన్‌కు డ్రైవ్ చేయడని తెలిసినప్పటికీ ఈ సంఘటన జరిగింది మరియు ఆ మెక్‌లారెన్ గత సీజన్‌ల్లో హోండా పవర్‌ను ఉపయోగించలేదు. సెన్నా సంస్థ స్థాపకుడు సోయిచిరో హోండాతో ప్రత్యేక సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాడు మరియు ఒక సమీప పురాణ స్థాయిను స్థాపించిన జపాన్‌లో అభిమానించారు. అతని స్వస్థలమైన బ్రెజిల్‌లో, అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుండి సాయో పౌలో వరకు ఒక ప్రధాన రహదారి మరియు నగరానికి కొనిపోయే మార్గంలోని ఒక సొరంగ మార్గానికి సార్మకార్ధం అతని పేరు పెట్టారు. అలాగే, రియో డె జానైరోలో ముఖ్యమైన రహదారుల్లో ఒకదానికి సెన్నా పేరు పెట్టారు ("అవెనిడా ఆయెర్టన్ సెన్నా"). సెన్నాను అతని జన్మస్థలం సాయో పౌలోలో మోరుంబీ శ్మశానంలో ఖననం చేశారు. అతని సమాధిపై ఇలా రాసి ఉంటుంది: "Nada pode me separar do amor de Deus" దీని అర్థం "నన్ను దేవుని యొక్క ప్రేమ నుండి ఏదీ వేరు చేయలేదు".
గుల్ల సూర్యప్రకాశ్ వీరి జన్మస్థలం విజయనగరం జిల్లాలోని రావిపల్లి గ్రామం.
మంచాళ జగన్నాధరావు ఈయన మహారాజా ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాలలో పనిచేసారు. ఆకాశవాణి పాట్నాలో కొంతకాలం పనిచేశారు. 1954లో హైదరాబాదుకు బదిలీ అయ్యారు. 1981 లో పదవీవిరమణ చేశారు. గీత శంకరం (సంస్కృతం), రాధావంశీధరవిలాస్ (హిందీ) సంగీత రూపకాలకు స్వరరచన చేశారు. అన్నమయ్య, త్యాగయ్య, క్షేత్రయ్య, రామదాసు రచనలను నొటేషంతో ప్రచురించారు. (తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం సహాయంతో). కొన్ని వందల అన్నమయ్య కీర్తనలను స్వరపరిచారు. ఎంకి పాటలకు నండూరి సుబ్బారావుతో కలిసి బాణీ తయారుచేసి రేడియోలో పాడించారు. స్వీయరచనలైన లలితగీతాలను, పలు భావకవుల గీతాలను స్వరపరిచి నొటేషన్ తో 'ఆధునిక సంగీతం' పేరుతో రెండు సంపుటాలుగా ప్రచురించారు.
శాంతినికేతన్ శాంతినికేతన్ అర్థశాస్త్రంలో నోబెల్ పురష్కార విజేత అమర్త్య సేన్‌కు కూడా జన్మస్థలం.
వంఛినాథన్ తమిళనాడు ప్రభుత్వం ఈ అమరుడి జన్మస్థలం సెంకోట్టయ్‌లో స్మారకస్థూపం నిర్మించాలని నిర్ణయించింది.
శివరామపురం (సాలూరు) ఇది ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు సాలూరు రాజేశ్వరరావు గారి జన్మస్థలం.
అన్నమయ్య పూర్తి అన్నమాచార్య కీర్తనలు :
అన్నమయ్య సంకీర్తనా సేవ సంగీత, సాహిత్య, భక్తి పరిపుష్టం. అధికంగా తెలుగులోనే పాడినా అతను సంస్కృత పదాలను ఉచితమైన విధంగా వాడాడు. కొన్ని వందల కీర్తనలను సంస్కృతంలోనే రచించాడు. కొన్నియెడల తమిళ, కన్నడ పదాలు కూడా చోటు చేసుకొన్నాయి. అతని తెలుగు వ్యావహారిక భాష. మార్గ, దేశి సంగీత విధానాలు రెండూ అతని రచనలలో ఉన్నాయి. అన్నమయ్యకు పూర్వం కృష్ణమాచార్యుల వచనాలవంటివి ఉన్నా గాని అవి "అంగాంగి విభాగం లేక, అఖండ గద్య ధారగా, గేయగంధులుగా" ఉన్నాయి. శివకవుల పదాలగురించి ప్రస్తావన ఉన్నాగాని అవి లభించడంలేదు. మనకు లభించేవాటిలో అన్నమయ్యవే తొలిసంకీర్తనలు గనుక అతను "సంకీర్తనాచార్యుడు", 'పదకవితా పితామహుడు" అయ్యాడు.
గ్రంధి మల్లికార్జున రావు గ్రంథి మల్లికార్జునరావు జన్మస్థలం శ్రీకాకుళం జిల్లా రాజాం. ఇద్దరు కుమారులు ఒక కుమార్తె ఉన్నారు.
ట్రినిడాడ్ మరియు టొబాగో ట్రినిడడ్ మరియు టొబాగో తన సంబరాలకు పేరెన్నిక గన్నది, అది స్టీల్‌పన్, కాలిప్సో, సోకా మరియు లింబోలకు జన్మస్థలం.
అన్నమాచార్య కీర్తనలు అన్నమాచార్య కీర్తనలను అపూర్వమైన రీతిలో రాగిరేకులపై రాయించి భద్రపరిచారు. 2,289 రాగిరేకుల్లో దాదాపు 13వేల సంకీర్తనలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్నాయి. రాగిరేకుల సంపుటాలను బంగారువాకిలి ఎదురుగా ఉన్న "సంకీర్తన భాండాగారం"లో భద్రపరిచారు. ఇన్నివేల సంకీర్తనలను రాగిరేకులపై చెక్కించడానికి ఎంతో సమయం, ధనం వెచ్చించాల్సి ఉంటుందని, బహుశా, ఇంత పెద్ద ప్రచురణా కృషి తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో అంతకు ముందెప్పుడూ కనీ వినీ ఎరుగనిదని ప్రముఖ సాహిత్యవిమర్శకుడు వెల్చేరు నారాయణరావు పేర్కొన్నారు. భాండాగారాన్ని గురించి, రాగిరేకులపై రాయించడాన్ని గురించీ అన్నమయ్య స్వయంగా 2 సంకీర్తనల్లో పేర్కొన్నారు. "తగ ప్రాణములో నుండి పలికింతువు అక్షరముల," అంటూ వెంకటేశ్వరుణ్ణి పొగుడుతూ "పరగ నవే వ్రాయింతువు," అని కూడా అంటాడు. ఈ కీర్తనలో సంకీర్తనలు పలికించడాన్ని తర్వాత వాటినే "వ్రాయించడాన్ని" ప్రస్తావించగా, మరో కీర్తనలో భాండాగారాన్ని గురించి ప్రస్తావించారు. అందులో "ఒక్క సంకీర్తనే చాలు ఒద్దికై మమ్ము రక్షించగ/తక్కినవి భాండారాన దాచి వుండనీ" అని వుంటుంది. ఈ కారణంగా సంకీర్తనలను రాగిరేకులపై సంపూటీకరించడం, వాటిని భాండాగారాన దాచడం అన్నమయ్య జీవించివున్న కాలంలోనే జరిగిందని పరిశోధకులు తేల్చారు.
చాలా రేకుల్లో సంకీర్తనలు రాగిరేకులపై రాసిన వ్రాయసగాళ్ళ పేర్లు, సంకీర్తనలు రాసిన తేదీ వంటి వివరాలు ఉన్నాయి. 5వ రేకుపై రాగిరేకులపై రాయించి సంపూటీకరించే కృషిని అన్నమయ్య వంశీకుడైన పెదతిరుమలాచార్యులే స్వయంగా వహించినట్టు రాసివుంది. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంలో 1920లలో శిలాశాసనాధికారిగా పనిచేసిన సాధు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి తానే స్వయంగా ఈ సంకీర్తనల రాగిరేకులను భాండారం నుండి దేవస్థాన కార్యాలయానికి తరలించినట్లు చెప్పుకున్నాడు. ప్రస్తుతం ఈ రాగిరేకులు దేవాలయం వారి మ్యూజియంలో భద్రంగా ఉన్నాయి.
చిక్కబళ్ళాపూర్ పట్టణాలు ముద్దెనహళ్ళి ప్రఖ్యాత ఇంజనీర్ మరియు స్టేట్స్‌మన్ శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్యా జన్మస్థలం. ఇక్కడ సత్యసాయిబాబా విశ్వవిద్యాలయం (కనివెనరాయణపురా) ఉంది.
కోడూరి విష్ణునందన్ కోడూరి శేషఫణి శర్మ, శ్రీమతి విజయలక్ష్మి
జన్మస్థలం: నంద్యాల, కర్నూలు జిల్లా
సతీమణి: డా.యజమానం కాత్యాయని యం.బి.బియస్.ఎం.డి
అహ్మదాబాద్ అహ్మదాబాద్ జిల్లా తాలూకా యొక్క ఒక సంఖ్య విభజించబడింది.
ఆచార్య హేమచంద్ర (1089 - 1172) జైన్ పాలీమత్ ; జన్మస్థలం ధంధుక.
తునికిపాడు 2013 జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి సి.హెచ్.కృష్ణకుమారి, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [2]
కర్నాటి లక్ష్మీనరసయ్య జన్మస్థలం.
కలుగోట్ల (కోయిలకుంట్ల) బ్రహ్మంగారి శిష్యుడు సిద్దయ్య గారి జన్మస్థలం ఈ ఊరే .
కాశినాయన ఆన్నదాన ఆశ్రమం కూడా ఈ ఊరిలో ఉంది.
దాట్ల సత్యనారాయణ రాజు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని పోడూరు గ్రామం ఈయన జన్మస్థలం. ఈయన 1904, ఆగష్టు 28 న జన్మించాడు.
శోభారాజు ఆమె చిన్నప్పటి నుంచి అన్నమాచార్య వేదికలమీద అన్నమయ్య సంకీర్తనలు గానం చేసేది. పాఠశాల స్థాయిలోనే అనేక పురస్కారాలు అందుకుంది. ప్రముఖ సినీ సంగీత దర్శకులు పెండ్యాల, సాలూరి రాజేశ్వర రావు, రమేష్ నాయుడు, ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం తదితరుల చేతుల మీదుగా అనేక ప్రశంసలు, పురస్కారాలు అందుకుంది. ఎస్. రాజేశ్వరరావు ఆమెను చెన్నైకు ఆహ్వానించి రెండు పాటలను కూడా రికార్డు చేశాడు. కామిశెట్టి శ్రీనివాసులు ఆమెకు అన్నమాచార్య కీర్తనలకు మార్గం సూచించారు. ఆమెకు శిక్షణ ఇచ్చారు. 1976లో అన్నమయ్య పాటలను అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించింది. అన్నమాచార్య సంకీర్తనల ప్రచారమే లక్ష్యంగా పనిచేసి, హైదరాబాదు నగరంలో అన్నమయ్యపురం ఏర్పాటులో కీలకపాత్ర పోషించారు. అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టు తర్వాత 1982 లో దేవాదాయ ధర్మాదాయ శాఖ ఆధ్వర్యంలో రామదాసు ప్రాజెక్టులో పనిచేసింది.
కారణజన్ముడు అన్నమయ్య
వివేకానందుడు
అన్నమయ్య అని చింతించి...
జ్ఞానాంబ జ్ఞానాంబ తెలుగు రచయిత్రి. ఈమె జన్మస్థలం విజయవాడ.ఇంటిపేరు తెలియదు. ఈమె మే 5 1895 న సుబ్బరాయలు, శేషుమాంబ దంపతులకు జన్మించారు.
ఔరంగాబాద్, బీహార్ జిల్లాలోని మరొక పర్యాటకప్రాంతం చారిత్రక ప్రాధన్యతకలిగిన పీరు. పురాతన కాలంలో దీనిని ప్రీతికోట అనేవారు. ఇది హర్షవర్ధనుని ఆస్థానంలోని కవి బాణభట్టుని జన్మస్థలం.
తాళ్ళపాక కవులు అన్నమయ్య భార్య
అన్నమయ్య నారాయణయ్యకు చిన్నతనంలో ఎంతకీ చదువు రాలేదు. తండ్రి విఠలయ్య నయాన భయాన చెప్పి చూశాడు. లాభం లేక పోయింది. తన వద్ద ప్రయోజనం లేదని ప్రక్కనే వున్న ఊటుకూరులో తన బంధువుల వద్ద వుంచాడు. ఊటుకూరు నేడు కడపజిల్ల రాజంపేట తాలూకాలో ఉంది. అన్నమయ్య మనవడు చినతిరుమలయ్య ఊటుకూరి చెన్నరాయని మీద కొన్ని సంకీర్తనలు కూడా రచించాడు. అక్కడ బళ్ళో ఉపాధ్యాయులు శతవిధాల ప్రయత్నించారు. గురువులు నారాయణయ్యను చతుర్విధ ఉపాయాలకు గురి చేశారు. అయినా బాలునికి చదువుపట్ల శ్రద్ధకలుగలేదు. నారాయుణిని కళ్లల్లో నీళ్లే తప్ప నోట సరస్వతి పలకలేదు. వాళ్లు విసిగిపోయి బాలుని రకరకాల శిక్షలకు గురిచేసారు. చివరకు గురువు నారాయణయ్యను కోదండమున వ్రేలాడదీశారు. కోలగగ్గెర విధించారు. గుంజిళ్లు తీయించారు. కోదండం అంటే దూలానికి తాడు కట్టి వ్రేలాడతీయడం. కోలగగ్గెర అంటే కాళ్ళుచేర్చికట్టి కూలద్రోయడం.
బీహార్ బౌద్ధ, జైన మతాలకు బీహార్ జన్మస్థలం. బోధ్‌గయలో గౌతమబుద్ధుడు జ్ఙానోదయం పొంది, ధర్మ బోధన ఆరంభించాడు. జైనమత ప్రవక్త మహావీరుడు బీహారులోని వైశాలిలో జన్మించాడు.
స్వర్గసీమ (1945 సినిమా) సాహిత్యం: ఆన్నమయ్య
కళా వెంకటరావు కళా వెంకటరావు లేదా కళా వెంకట్రావు (జూలై 7, 1900 - మార్చి 28, 1959) ప్రముఖ స్వాంతంత్ర్య యోధుడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి.
కొణిదెల నాగేంద్రబాబు అక్టోబర్ 29, 1961 న పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా మొగల్తూరులో కొణిదెల వెంకట్రావు,అంజనాదేవి దంపతులకు ద్వితీయ సంతానంగా నాగేంద్రబాబు జన్మించాడు.
కళారత్న 2018, మార్చి 18న విళంబి నామ సంవత్సర ఉగాదిని పురస్కరించుకుని విజయవాడ తుమ్మలపల్లి వారి కళాక్షేత్రంలో జరిగిన వేడుకలలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రివర్యులు నారా చంద్రబాబునాయుడు 47 మందికి కళారత్న పురస్కారం అందజేయడ ప్రదానం చేశారు. ఈ కార్యక్రమంలో తెలుగుదేశం పార్టీ అధ్యక్షులు కళా వెంకట్రావు, శాసనసభాధిపతి కోడెల శివప్రసాద్, శాసనసభ ఉప సభాధిపతి మండలి బుద్ధ ప్రసాద్, మంత్రులు దేవినేని ఉమామహేశ్వరరావు, భూమా అఖిల ప్రియ తదితరులు పాల్గొన్నారు.
పెమ్మరాజు వెంకట్రావు నీలం సంజీవరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా పెమ్మరాజు వెంకట్రావును అభిమానించారు. గాంధిభవన్ లో వెంకట్రావు రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. ముక్కుసూటిగా వున్న వెంకట్రావును కాంగ్రెస్ నాయకులు పైకి మెచ్చుకున్నా ఆయన్ను పైకి రానివ్వలేదు.
వెంకట్రావు వెంకట్రావు అనేది తెలుగునాట ఒక సాధారణమైన పేరు. "వెంకట్రావు" పేరుతో ఉన్న కొన్ని వ్యాసాలు.
పెమ్మరాజు వెంకట్రావు కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాత పెమ్మరాజు క్రమేణా కాంగ్రెసు రాజకీయాలకు దూరంగా జరిగారు. ప్రెస్ లు స్థాపించి నష్టపడ్డారు. 1982లో ఎన్.టి. రామారావు తెలుగుదేశం పార్టీ స్థాపించినప్పుడు కొద్దికాలం వెంకట్రావు సన్నిహితంగా ఉన్నారు. ఇరువురి భావాలూ పొత్తు కుదరక, వెంకట్రావు రాజకీయాలకు స్వస్తి పలికారు. 1987 సెప్టెంబరులో పెమ్మరాజు వెంకట్రావు హైదరాబాదులో చనిపోయాడు. ఆయన కృషి, రచనలు గ్రంథస్తం కావలసివుంది.
పెమ్మరాజు వెంకట్రావు రాష్ట్రపతి నామినేషన్ వలన పెమ్మరాజు వెంకట్రావు ఒక టరం శాసనమండలి సభ్యుడుగా పనిచేశారు. అప్పుడు తనవంతు కృషి కనిపించింది. 1958లో గోల్కొండ దినపత్రిక ఆగిపోగా వారపత్రికగా పెమ్మరాజు వెంకట్రావు కొంతకాలం హైదరాబాద్ లో నిర్వహించారు. కాని అదీ ఆట్టేకాలం సాగలేదు.
కళారత్న పురస్కారాలు - 2018 ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం ఉగాదినాడు వివిధ కళలలో అత్యుత్తమ కృషి చేసిన వారికి అందించే కళారత్న (హంస) పురస్కారం. 2018, మార్చి 18న విళంబి నామ సంవత్సర ఉగాదిని పురస్కరించుకుని విజయవాడ తుమ్మలపల్లి వారి కళాక్షేత్రంలో జరిగిన వేడుకలలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రివర్యులు నారా చంద్రబాబునాయుడు 47 మందికి కళారత్న పురస్కారం అందజేయడ ప్రదానం చేశారు. ఈ కార్యక్రమంలో తెలుగుదేశం పార్టీ అధ్యక్షులు కళా వెంకట్రావు, శాసనసభాధిపతి కోడెల శివప్రసాద్, శాసనసభ ఉప సభాధిపతి మండలి బుద్ధ ప్రసాద్, మంత్రులు దేవినేని ఉమామహేశ్వరరావు, భూమా అఖిల ప్రియ తదితరులు పాల్గొన్నారు.
పెమ్మరాజు వెంకట్రావు ఆంధ్రలో కార్మికోద్యమ పితామహులలో ఒకడుగా పెమ్మరాజు వెంకట్రావు చరిత్రలో నిలుస్తారు. వి.వి.గిరి, బి.శివరావు వంటివారితో సన్నిహితంగా కృషిచేసిన ఖ్యాతి ఆయనది. 1907లో పుట్టిన పెమ్మరాజు వెంకట్రావు 1929 నాటికే గనుల ఇంజనీరింగ్ శాఖలలో (చీపురుపల్లి, విజయనగర ప్రాంతం) పనిచేసి అనుభవం గడించారు. 1931 నుండి నెల్లిమర్ల జూట్ మిల్స్ కార్మిక సంఘం స్థాపించి 25 సంవత్సరాలు అధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. అప్పుడే వరాహగిరి వెంకటగిరి, బి. శివరావులతో ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు నడపడం, కార్మిక రంగంలో విశేష అనుభవం గడించడం ఆయన ప్రత్యేకత. 1938 సెప్టెంబర్ 1 నుండే కార్మిక పత్రిక అనే వారపత్రిక విజయనగరం నుండి పెమ్మరాజు వెంకట్రావు ప్రపంచ రాజకీయాల్ని అవగహన చేసుకుంటూ ఉద్యమాల్ని సాగించారు.
దుగ్గిరాల వెంకట్రావు దుగ్గిరాల వెంకట్రావు కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మరియు మాజీ శాసన సభ్యుడు.
ఎల్కతుర్తి మండలం గోపాల్‌పూర్‌కు చెందిన దుగ్గిరాల వెంకట్రావు మొదటి నుంచి స్వతంత్య్ర పోరాటంలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు. సొషలిస్టు భావాలు కల్గిన ఆయన ప్రజల పక్షాన నిలిచి అనేక పోరాటాలు చేశారు. 1978లో హుజూరాబాద్ నియోజకవర్గం నుంచి కాంగ్రెస్ పక్షాన పోటీ చేసి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచారు. 1983లో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓటమి పాలయ్యారు. ఆ తర్వాత తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరిన ఆయన 1985లో మళ్లీ ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొంది రాష్ట్ర కర్షక పరిషత్ ఛైర్మన్ పదవిని చేపట్టారు. ప్రజల మనిషిగా గుర్తింపు పొందిన వెంకట్రావును చివరకు 1991లో నక్సల్స్ తూటాలకు బలయ్యాడు.
కాథలిక్ సిరిల్ ఆఫ్ జెరుసలేం (c. 315-386) ను రోమన్ కాథలిక్ చర్చి, ఈస్ట్రన్ ఆర్థడక్స్ చర్చి, మరియు ఏంజలికన్ కమ్యూనియన్‌లు దైవ సమానుడుగా భావించేవి, "నగరాల్లో నివాసముండడం ఎల్లవేళలా మీ కళ అయినట్టైతే, దేవుని గృహం ఎక్కడ అని (అపవిత్రత యొక్క ఇతర శాఖల మరియు వారి స్వంత గృహాలైన "దేవుని యొక్క గృహం" కోసం కూడా ప్రయత్నించండి), లేదా కేవలం చర్చి ఎక్కడ అని మాత్రమే గట్టిగా అన్వేషించండి, అంతే తప్ప కాథలిక్ చర్చి ఎక్కడ అని మాత్రం కాదు. ఎందుకంటే ఈ పవిత్రమైన చర్చికి ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన పేరు, అంతేకాకుండా దేవుని యొక్క ఏకైక కుమారుడైన మన దేవుడు జీసస్ క్రైస్తుకు భాగస్వామి" (కాటెచిటికల్ బోధనలు, XVIII, 26) అని ఆయన క్రైస్తవ మత విశ్వాసంలో బోధించేవారు.
గాండ్ల వెంకట్రావు గాండ్ల వెంకట్రావు ప్రజావైద్యుడు. అభ్యుదయ కళాసమితి అధ్యక్షుడిగా, పట్టణ కళాకారుల సమాఖ్య కన్వీనర్‌గా, ఎన్టీఆర్‌ కళాపరిషత్‌ కోశాధికారిగా, పౌరహక్కుల సంఘం నాయకుడిగా పనిచేశారు.ఇద్దరు సంతానం.పాతికేళ్ల నుంచి డాక్టర్‌ గరికపాటి రాజారావు వర్ధంతిని ఒంగోలు లో క్రమం తప్పకుండా నిర్వహించిన గాండ్ల వెంకట్రావు స్వతహాగా నటుడు. 1960వ దశకంలో రక్తకన్నీరులోని నాగభూషణం పాత్రను ఏకపాత్రగా మార్చి 200 ప్రదర్శనలిచ్చారు. నవభారతం చిత్రంలో కూడా నటించిన గాండ్ల వెంకట్రావు వందేమాతరం, ఏవీఎస్‌, పోకూరి బాబూరావు, కాకరాల , మాదాల రంగారావులకు సన్నిహితుడు. దివిసీమ బాధితుల కోసంకళాప్రదర్శనలు ఇప్పించి విరాళాలు పంపారు. కళాక్షేత్రం ఈయన తీరని కోరిక.పేదప్రజలకు గౌతమీ వైద్యశాలలో ఉచిత వైద్యసేవలు అందించారు.డాక్టర్ గురుకుల మిత్రా శిష్యునిగా ఆక్యుపంక్చర్ వైద్యం కూడా చేశారు.డాక్టర్ సుంకు బలరాం గారి సహకారంతో ఉబ్బసవ్యాదికి చికిత్సలు అందించారు.గద్దలగుంట లోని తన నివాసంలో 18.6.2013 న కన్నుమూశారు.
కుండీలో మర్రిచెట్టు కుండీలో మర్రిచెట్టు ఒక తెలుగు కవితల పుస్తకం. ఈ పుస్తకాన్ని విన్నకోట రవిశంకర్ వ్రాసారు. ఈ పుస్తకం ముందు మాటలో ఇస్మాయిల్ ఒక కవిత గురించి " కళకి ఇంత పర్యాప్తమైన నిర్వచనం ఎక్కడా నాకు తారసపడ లేదు. జీవితపు విలువలతోనే కదా కళకి ప్రమేయం. ఈ సత్యాన్ని ప్రవించడం కాదు ఈ కవిత చేసిన పని, ఇది మనకు అనుభూతమయేటట్లు చేసింది. అనగా, ఒక యథార్థాన్ని ఆలోచనా రూపంలో కాక అనుభవ రూపంలో మనకు ప్రసాదిం చింది. ఇదే కవిత్వసారం." అంటూ మెచ్చుకున్నారు.
పాలడుగు వెంకట్రావు పాలడుగు వెంకట్రావు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రాజకీయనాయకుడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీలో కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్సీగా వ్యవహరించారు.రెండు సార్లు నూజివీడు ఎమ్మెల్యేగా పనిచేసారు.
పాలడుగు వెంకట్రావు 1940 నవంబర్ 11న కృష్ణా జిల్లా మునలూరు మండలం గోగులంపాడులో జన్మించారు. తండ్రి వామపక్ష భావాలు కలిగి ఉన్నా వెంకట్రావు మాత్రం కాంగ్రెస్ వైపే ఆకర్షితులయ్యారు. 1968లో యువజన కాంగ్రెస్లో చేరడంతో ఆయన రాజకీయప్రస్థానం ప్రారంభమైంది. 1972లో ఎమ్మెల్సీగా ఎన్నికైన ఆయన ఆరేళ్లపాటు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. 1978లో నూజివీడు నియోజకవర్గం నుంచి మొదటిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైన పాలడుగు అంజయ్య కేబినెట్లో గ్రామీణాభివృద్ధిశాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. అయితే ఆ మరుసటి ఎన్నికల్లో ఓటమి పాలయ్యారు. 1989లో మళ్లీ నూజివీడు నుంచి నియోజకవర్గం నుంచి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైన ఆయన నేదురుమల్లి జనార్ధనరెడ్డి కేబినెట్లో పౌరసరఫరాలమంత్రిగా పనిచేశారు. 2007 నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలిలో కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్సీగా కొనసాగుతున్నారు.
కాంగ్రెస్ లో ఉన్న కొద్దిమంది సోషలిష్టు నేతల్లో పాలడుగు వెంకట్రావు ఒకరు. స్వతహాగా పాలడుగు ధనవంతుడు, భూస్వామి అయినప్పటికీ ఆ దర్పం ప్రదర్శించకుండా సామన్య జీవితం గడిపేవాడు. ప్రజలకు సేవచేయటంలోనే అసలైన ఆనందం ఉందని ఆస్తులను పక్కనబెట్టేశాడు. సోషలిస్టు విధానాలు పాటించే పాలడుగు పిల్లలను కూడా వద్దనుకుని జీవితాన్ని ప్రజలకు అంకితం చేశారు. తన ఆస్తులు కూడా ప్రజలకే చెందేలా వ్యవహరించారు. ఇలాంటి మంచి మనిషి మరణం పట్ల కాంగ్రెస్ నేతలు విచారం వ్యక్తం చేశారు. –
పాలడుగు వెంకట్రావు గారు "నాటి త్యాగం-నేటి స్వార్థం- రేపటి?" అనే పేరిట ఓ పుస్తకాన్ని రాశారు. ఉక్కు మనిషి కాకాని వెంకటరత్నం అడుగుజాడల్లో నడిచిన నిజమైన శిష్యుడు పాలడుగు. అంతేకాదు, నైతిక విలువలను, నీతి నిజాయితీలను తన జీవితంలో ఆచరించి చూపిన వ్యక్తిగా చరిత్రలో నిలిచిపోతారాయన. పాలడుగు విప్లవకారుడు కాకపోయినా విప్లవాభిమాని, పేదలకు భూ పంపిణీ చేయాలని ఎన్నో పోరాటాలు చేసిన పోరాటయోధుడనే చెప్పొచ్చు..
పాలడుగు వెంకట్రావు ఆయన నివాస గృహాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ హార్టికల్చర్ విశ్వవిద్యాలయానికి "రైతు సేవా కేంద్రం" (కిసాన్ భవన్) స్థాపించుటకు జనవరి 20 2009 న దానం చేసారు. ఆయన ఈ కిసాన్ భవనాన్ని (వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం) ఆయన తల్లిదండ్రులైన పాలడుగు లక్ష్మయ్య మరియు నాగరత్నమ్మ గార్ల కిసాన్ భవనంగా నామకరణం చేసారు.దీనిని పార్లమెంటు సభ్యులు సచిన్ పైలట్ ప్రారంభించారు.
ఆయన కేన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతూ 2015 జనవరి 19 న కన్నుమూసారు.
శ్రీ అంజనేయ స్వామి దేవాలయం, పొనుగుపాడు ఆ తరువాత 2004 నవంబరు 23న క్రోసూరి వెంకట్రావు,మాగులూరి సత్యవతి,కుంభా సుశీలరావు, తెలగతోటి చిన లక్ష్మయ్య,కట్టమూరి సుబ్బారావులతో నియమించిన ట్రష్టుబోర్డుకు వెంకట్రావు చైర్మనుగా 2004 డిశెంబరు 18న ఎన్నికై 2007 ఏప్రియల్ 25 వరకు పనిచేసాడు.తిరిగి ఇదే సభ్యులుతో 2007 ఏప్రియల్ 9న నియమించిన ట్రష్టీకి 2007 ఏప్రియల్ 26న జరిగిన ఎన్నికలో తిరిగి రెండవసారి వెంకట్రావు ఎన్నికై జూన్ 2010 వరకు పని చేసాడు.ఆ దరిమిలా 2010 జూన్లో క్రోసూరి పున్నమ్మ (మాజీ ట్రష్టు బోర్డు చైర్మెన్ వెంకట్రావు భార్య) ఎన్నికై 2013 జూన్ వరకు పని చేసింది.ఈ ట్రష్టు బోర్డు సభ్యులుగా తెలగతోటి చిన లక్ష్మయ్య,మాగులూరి సత్యవతి,అదనంగా ఆలయ పూజారి శ్రీనివాస రాజగోపాలాచారిని ఎక్స్ అఫిసియో మెంబరుగా దేవాదాయ శాఖ నియమించింది..అదే ట్రష్టుబోర్డు సభ్యులుతో నియమించిన కమిటీకి చైర్మెనుగా తిరిగి పున్నమ్మ ఎన్నికై ఆగష్టు 2016 వరకు పని చేసింది.
ఆకాశవాణి కేంద్రం, విజయవాడ 1948 డిసెంబరు 1వ తేది ఆంధ్రుల సాంస్కృతిక కేంద్రమైన విజయవాడలో ఆకాశవాణి నెలకొంది. రెవిన్యూమంత్రి శ్రీ కళా వెంకట్రావు దాన్ని ప్రారంభించారు. 1 KW మీడియం వేవ్ పై ప్రసారాలు సాగేవి. ప్రసారశక్తి ఆరువేల చదరపు కిలోమీటర్లు. విజయవాడలో PWD ఎగ్జిక్యూటివ్ యింజనీర్ బంగళాలో ఆరెకరాల స్థలంలో దీన్ని స్థాపించారు. అప్పట్లో బెజవాడ క్లబ్ అక్కడ వుండేది. దాన్ని అద్దెకు తీసుకున్నారు. 120 అడుగుల ఎత్తుగల రిలే టవర్ నెలకొల్పారు. N. S. రామచంద్రన్ తొలి స్టేషను డైరక్టరు. M. S. నారాయణస్వామి స్టేషను యింజనీరు. మదరాసు ' బి ' కేంద్రం నుండి తెలుగు కార్యక్రమాలు రిలే చేసేవారు. తర్వాత కొంతకాలానికి 1950 లో డా. అయ్యగారి వీరభద్రరావు స్టేషను డైరక్టరుగా చేరారు. రెండేళ్ళ పరిపాలనలో ఆయన ప్రసారాలలో నూతనత్వాన్ని కలిగించారు.
కాగిత వెంకట్రావు కాగిత వెంకట్రావు కృష్ణాజిల్లాకు చెందిన తెలుగుదేశం నాయకుడు. 2014 ఎన్నికలలో పెడన అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందారు.
ఆంథోని రాజ్ ఆంథోని రాజ్ 1975, మార్చి 21న సుసై రాజ్, తులసిబాయి దంపతులకు సికింద్రాబాదు, లాలాగూడాలో జన్మించాడు. లాలాగూడలోని రైల్వే బాలుర ఉన్నత పారశాలలో పూర్తిచేసిన ఆంథోని రాజ్, రైల్వే జూనియర్ కళాశాలలో ఇంటర్, రైల్వే డిగ్రీ కళాశాలలో డిగ్రీ చదివాడు. అనంతరం నాంపల్లిలోని తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో డిప్లొమా ఇన్ మిమిక్రీ (2003 - 2004), పీజీ డిప్లొమా ఇన్ యాక్టింగ్ (2004-2005) చదవాడు. అదే విశ్వవిద్యాలయంలో 2005 – 2007 మధ్యకాలంలో ఎం.ఏ. రంగస్థల కళలు చదివిన ఆంథోని రాజ్, 2010లో మిమిక్రీ కళ - ఒక అధ్యయనం అనే అంశంపై ఎం.ఫిల్, 2015లో మిమిక్రీ కళ – వికాసం అనే అంశంపై పిహెచ్.డి. పట్టాలు అందుకున్నాడు.
స్లొవేకియా 20 వ శతాబ్దపు పాప్ ఆర్ట్ గా పిలువబడే 20 వ శతాబ్దపు దృశ్యమాన కళ ఉద్యమంలో ప్రముఖ వ్యక్తి ఆండీ వార్హోల్ (1928-1987), పిట్స్బర్గ్, పెన్సిల్వేనియాలో జన్మించాడు. ఆండ్రెజ్ వర్కొలా స్లోవాక్ తల్లిదండ్రులు ఓండ్రేజ్ వర్కోలా (1889-1942), జులియా (నీ సావాకా, 1892) -1972)కు జన్మించాడు. ఆండీ వార్హోల్ తల్లిదండ్రులు స్లొవేకియా నుండి వలస వచ్చారు. మ్యూజియం మెడ్జిలోబొర్సీలో ఆయనకు అంకితం చేయబడిన ఉంది. ఇక్కడ అతని తల్లిదండ్రులు నివసించారు.
చందమామ కొడవటిగంటి కుటుంబరావు స్వయంగా పేరొందిన కథా/నవలా రచయిత కావటంవల్ల, ఆయన చందమామను సర్వాంగసుందరమైన ఆకర్షణీయ పత్రికగా, ప్రతి మాసం మలచేవాడు. దీనికి తోడు, ఎంతో కళా దృష్టి ఉన్న చక్రపాణి పర్యవేక్షణ ఎంతగానో ఉపకరించేది. కథలలో ఎక్కడా అసంబద్ధమైన విషయాలు ఉండేవి కావు. ప్రతి కథా చాలా సూటిగా, కొద్ది పాత్రలతో మంచి విషయాలతో నిండి ఉండేది.
గబ్బిట బాలసుందర శాస్త్రి బాలసుందర శాస్త్రి 1895 లో గురునాథం, వేదాంతి సుబ్బమ్మ దంపతులకు బందరు లో జన్మించాడు. 1920లో గాంధీజీ పిలుపుమేరకు బి.ఏ. చదువుకు మధ్యలోనే అపేసి, నాటక కళా వ్యాసంగం, ఆధ్యాత్మిక చింతన వైపు తన దృష్టి సారించాడు.
దోమాడ చిట్టబ్బాయి దోమాడ చిట్టబ్బాయి (మే 9, 1933, - జూలై 2, 2002) ప్రముఖ నాదస్వర విద్వాంసులు. వీరు తూర్పు గోదావరి జిల్లా బొలిపాలెం గ్రామంలో చాగంటి రాఘవులు, చిట్టెమ్మలకు 1933 ఆగష్టు 1న జన్మించారు. వీరు దోమాడ లచ్చన్న, అచ్చమ్మలకు దత్తపుత్రుడుగా పెరిగారు. ఈయన మేనమామ పసుపతి వెంకట్రావు చిట్టబ్బాయికి నాదస్వరాన్ని పరిచయం చేశాడు. సుప్రసిద్ధ నాదస్వర విద్వాంసులు పసుపులేటి వెంకట్రావు, నేదునూరి కృష్ణమూర్తి, దాలిపర్తి పిచ్చయ్యల వద్ద నాదస్వర విద్యాభ్యాసంలో శిక్షణ పొందారు.
ఆకెళ్ల రాఘవేంద్ర విజయం సాధించడానికి ఏం చెయ్యాలో మనందరికీ తెలుసు. నిజానికి అది తెలియాలి కూడా ! కానీ ఎక్కడ ఆపితే ఆ విజయాన్ని ఆస్వాదించగలమో ఎంత మందికి తెలుసు? డబ్బు, పేరు - ఏదైనా సరే.. అన్నింటికీ ఒక స్థాయి తర్వాత 'ఇక చాలు' అని చెప్పడమే ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్. ప్రశాంతతకు చిరునామా అదే. ఈ జీవితసారాన్ని ఆకళింపు చేసుకున్న సోగ్గాడు శోభన్ బాబు జీవనయానాన్ని, అంతరంగాన్ని ఆవిష్కరించడమే "పరుగు ఆపడం ఒక కళ" అనే గ్రంథం.
ఆయిర్టన్ సెన్నా సెన్నా సాయో పౌలో నగరంలోని ఒక బాయిరో సాంతానాలో జన్మించాడు. పాఠశాలలో, అతను జిమ్నాస్టిక్స్, కళ మరియు రసాయన శాస్త్రంలో ప్రజ్ఞ కలిగి ఉండేవాడు కాని గణితశాస్త్రం, భౌతికశాస్త్రం మరియు ఆంగ్ల సబ్జెక్ట్‌లను కష్టంగా భావించేవాడు. ఒక ఐశ్వర్యవంత బ్రెజిల్ భూస్వామి యొక్క కుమారుడు వలె, అతను ప్రారంభ వయస్సులోనే మోటారు రేసింగ్‌లో ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు.
వారణాసి ఘంటయ్య శాస్త్రి ఇతడు కృష్ణా జిల్లా లోని వడాలి అగ్రహారంలో సుబ్బరామయ్య మరియు లక్ష్మీ నరసమాంబ దంపతులకు మూడవ పుత్రునిగా జన్మించాడు. చిన్నతనం నుండే అన్నగారైన వారణాసి బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద విద్య నేర్చి తర్వాత తోట్లవల్లూరు లోని శివలెంక వీరయ్య అయ్యవార్ల వద్ద శాస్త్రాభ్యాసం చేసి, కుంభకోణం లో మృదంగం కోదండరామయ్యరు వద్ద తన కళా కౌశలానికి మెరుగులు దిద్దుకున్నాడు.
తెలిదేవర భానుమూర్తి తెలిదేవర భానుమూర్తి- కవి, కథకుడు, కాలమిస్ట్ మరియు సీనియర్ పాత్రికేయుడు. 
భానుమూర్తి 1953 జనవరి 16 న భువనగిరిలో జన్మించాడు. తెలిదేవర వెంకట్రావు, సీతమ్మ ఇతని తల్లిదండ్రులు. ఇతడు యాదగిరిగుట్ట, ఆర్మూర్, భువనగిరిలో చదువుకొన్నాడు. ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నుంచి పి.జి.డిగ్రీ తీసుకొన్నాడు. 1969లో ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో స్నేహితులతో కలిసి ఈయన నల్లగొండ జైల్లో ఉన్నాడు. అప్పటి నుంచే ఈయన తెలంగాణ బాసలో కవితలు రాయడం మొదలు పెట్టాడు. ఆ కవితలను ఊరోలు అనే పేరుతో అరసం ఓ సంకలనంగా తెచ్చింది. ఉదయం దినపత్రికలో తెలంగాణ బాసలో రాజకీయ వ్యంగ్య రచనలకు శ్రీకారం చుట్టాడు. ఈయన ఎన్టీఆర్ ప్రభుత్వంపై, చంద్రబాబు ప్రభుత్వంపై సంధించిన వ్యంగ్య బాణాలు 335 పలుకుబడి పుస్తకరూపంలో వెలువడ్డాయి. ఉదయం వారపత్రికలో 'చల్నేదో బాల్ కిషన్ శీర్షికన ఇతడు రాసిన వ్యంగ్య, హాస్య రచనలు ఆదే పేరుతో విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయం పుస్తకంగా వెలువరించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ మాస పత్రికలో ఇతడు రాసిన హాస్య రచనలు గిల్లిదండ అనే పేరుతో పుస్తకంగా వచ్చింది. ఆక్సిజన్ బార్, నెమీక, గులేర్ అనే కథా సంపుటాలు ఇతని కలం నుంచి వెలువడ్డాయి.
పలనాటి వీర విద్యావంతులు వీర గాథల్ని వీర విద్యాంతులు అనర్గళగా చూపుతారు. కాథా ప్రారంభంలో కుల దైవమైన మాచర్ల చెన్న కేశవుని ప్రార్థిస్తారు. ఆ తరువాత కథలో వచ్చే వీరులందర్నీ, పేరు పేరునా స్మరిస్తారు. ముఖ్యంగా "అంకాళమ్మనూ' ప్రార్థిస్తారు. వీర గాథల్నీ వీర రస ప్రధానమైనవి. కథకులు వీరావేశ పరులైన ప్రేక్షకుల్ని ఉర్రూత లూగిస్తారు. యుద్ధ రంగ భట్టాలలో భయానక బీభత్స రసాలు ఎంతో ప్రాముఖ్యాన్ని వహిస్తాయి. కథకుడు కథా సన్నివేశాలలో పలనాటి పౌరుల పౌరుషాన్ని మన కళ్ళ ముందు ప్రత్యక్షం చేస్తాడు. ముఖ్యంగా సాత్విక అంగికాభి నయాలతో సన్ని వేశాన్ని బట్టి నృత్యాన్ని కూడా అభినయిస్తారు. రంగ స్థలాన్నంతా దద్దరిల చేస్తారు. వీర విద్యావంతులు రాష్ట్రంలో మొక చోట ఎక్కడా కనిపించరు. స్థానిక గాథలకే పరిమితమైన కళా రూపమిది. ఈ నాటు వారి వారి ఆర్థిక పరిస్థుల ననుసరించి సాంప్రదాయక మైన వేష ధారణతో కథలు చెప్పలేక పోతున్నారు. నానాటికీ వీర విద్యావంతుల కళ హీన స్థితిలో పడి పోతూ ఉంది. దానిని పునరుద్ధరించాల్సిన అవశ్యకత ఎంతో ఉంది.
బుసిరెడ్డిపల్లె "బుసిరెడ్డిపల్లె" కడప జిల్లా చింతకొమ్మదిన్నె మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
ఈ గ్రామస్థులైన శ్రీ కొండయ్య, పురాతన కళారూపమైన "చెక్క భజన"లో దిట్ట. ఈ కళ అంటే ఆయనకు ఆరో ప్రాణం. వీరు సాంప్రదాయ కళ అయిన చెక్కభజనకు జీవంపోసి, ప్రాచుర్యం కల్పించుచున్నారు. దీనిపైన ఉన్న ఆసక్తితో చిన్నతనం నుండి, ఎంతో శ్రద్ధతో అభ్యసించి, ఇందులో మంచి నైపుణ్యం సంపాదించారు. ఎక్కడ జాతరలు జరిగినా, దేవుని కార్యక్రమాలు జరిగినా, వీరు అక్కడ ప్రదర్శనలు ఇచ్చి ప్రజలను అలరించుచున్నారు. ఒకవైపు రాతినార బండల వ్యాపారం నిర్వహించుచూ, మరోవైపు ఈ కళలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చుచున్నారు. ఇంతవరకు కొన్ని వందల ప్రదర్శనలు ఇచ్చి, ఎన్నో బహుమతులు, ఎందరి ప్రశంసలనో అందుకున్నారు. జిల్లాలోని అన్ని గ్రామాలలోనూ, దాదాపుగా వీరు చెక్కభజన ప్రదర్శనలు ఇచ్చినారంటే ఆశ్చర్యం లేదు. ఇంతేగాక వీరు ఈ కళలో దాదాపు ఒక వేయిమంది ఔత్సాహికులకు, చిన్నా, పెద్దా తేడాలేకుండా శిక్షణ ఇచ్చారు. వారికి ఈ కళలో ఎన్నో మెళుకువలను నేర్పి వారిని ఉత్తమ కళాకారులుగా తీర్చిదిద్దినారు. పాతకాలపు ఈ కళారూపాన్ని భవిష్యత్తు తరాలవారు మర్చిపోకుండా వారికి గూడా అందజేయాలని వీరి తాపత్రయం. [1]
లక్ష్మణ్ ఏలె ఆయన తన స్వగ్రామమైన కదిరేణి గూడెం వెళ్లాడు. ఆయనకు తన గ్రామం కొత్తగా కనబడింది. అడుగడుగునా కళాత్మకత కనబడింది. ముత్తాదుకు(గీతకార్మికులు నడుముకు కట్టుకునే పట్టి) లోట్లు పెట్టుకొని గౌడు పొలం వెంట నడుస్తుంటాడు… గొల్లోల్ల బుచ్చయ్య తనదైన ఆహార్యంలో అందంగా కనిపిస్తాడు. ముసలవ్వ తన్మయంగా సుట్ట తాగుతూ కనిపిస్తుంది. ఇసుర్రాయి సంగీతం వినిపిస్తుంది. ఇలా తన ఊళ్లో ఎవరిని చూసినా, ఎక్కడ చూసినా కళే కనిపించింది. ఇక అది మొదలు తన కుంచె తన వేళ్లను తడమడం మొదలుపెట్టింది. ఎన్నో కళాత్మక చిత్రాలను గీశాడు.
పీర్ల పండుగలో పేరెన్నికగన్న ధులా ధులా అనే కళా రూపం, సర్కారు ఆంధ్ర దేశంలో కానీ, రాయలసీమ ప్రాంతంలో కాని ఎక్కడా కనిపించక పోయినా, తెలంగాణా ప్రాంతంలో మాత్రం అధిక ప్రచారంలో ఉంది. ఇది ముఖ్యంగా శ్రమ జీవుల కళా రూపమనీ, అంత కంటే ముఖ్యంగా ముస్లింలు జరుపుకునే పీర్ల పండగకు సంబంధించిందనీ, జయధీర్ తిరుమల రావు గారు ప్రజా కళారూపాలు అనే తమ గ్రంథంలో వివరించారు. ఇది శ్రమ జీవుల కళారూపమైనా శ్రమ జీవులందరూ ఈ కళా రూపంలో పాల్గొన్నట్లు మనకు పెద్ద ఆధారాలు లేవు. ఇది అందరూ కలిసి సామూహిక నృత్యం చేస్తారు. పాటకు, పాటకు సంబంధించిన ఆటకూ సంబంధించిన జానపద కళారూపం. ధులా కళా రూపానికి సంబంధించిన పాటల్లో గానీ, పదాల్లో గానీ అవి అతి చిన్నవిగానూ, అంత కంటే కథా వస్తువు అతి చిన్నది గానూ వుంటుంది. ముఖ్యంగా మొహరం పండుగల్లోజరిగే పీర్ల పండుగల్లో ధులా ఎక్కువ ప్రచారమైనా, ఆ కళారూపాన్ని తెలంగాణా పోరాట సమయంలో సాయుద దళాల్లో వున్న ముస్లిం సహోదరులూ, ఇతర శ్రమ జీవులూ కూడా ఈ కళారూపాన్ని బాగా ఉపయోగించు కున్నారు. దళాలకు సంబంధించిన క్యాంపులలో వున్న వారందరూ వలయాకారంగా నిలబడి, ఒకరు పాటను ప్రారంభించి, ఆ పాటను సామూహికంగా అందరూ అందుకుని ఆ పాటకు తగిన అడుగులను అందరూ ఒకే రీతిగా క్రమశిక్షణతో లయ బద్ధంగా ధులా పాటను పాడుకునే వారు. ధులా కళా రూపంలో పాడుకునే పాటలు అనేకం వున్నా ఈ క్రింది ఉదహరించిన పాట ఎంతో ప్రచారంలో ఉంది.వాని పేరు గన్నె గాడు, లంబాడోడు గన్నెగాడు
వాడి పల్లె దోచి నాడు, ఓడ పైన ఎక్కి నాడు
కొండ పోల్లో కొని నాడు - కొండ లాగ ఎదిగి నాడు
మీర్సాలం చూసినాడు - మీసామె దువ్వి నాడు
గూడెంలో పేల్చి నాడు - గుండేంతో చేసి నాడు...|వాన|
రామ్మడు గూరేసి నాడూ - రాళ్ళ గుట్ట కెక్కి నాడు
పిట్టల్ గూడెం కొట్టి నాడు - పిట్టల్లే ఎగిరి నాడు
నల్లగొండ తిరిగి నాడు - నలుగురితో మెలిగినాడు
పల్లెల్లో తిరిగి నాదు - ప్రజల బాధ తెలిసినోడు...|వాని|
బుగతాలా చూసినాడు బలుపంతా తీస్తాడాడు
బందూకూ పట్టినాడూ - బరిగీసి నిల్చినాడు
పోకిళ్ళకు ఓర్చాడాడు - పోలీసోళ్ళ ముంగు తాడు...|వాని|
రైతుల్లో రాజు వాడూ - లలలన్నీ పండిస్తాడు
మరుసటేడు వస్తాడాడు - మా యిండ్లకే వస్తాడాడు...|వాని|ధులా కళా రూపంలోని పాటలు ఈ విధంగా సాగుతాయి. ప్రజా పోరాటంలో ప్రజా కళా కారులు ఈ పాటలను ప్రజల్లో ప్రచారానికి బాగా ఉపయోగించారు.
సాఖిమేళం సోఖి మేళం అనే కళా రూపం ఆంధ్ర దేశంలో ఎక్కడా కనిపించదు. కాని ఒడిషా సరిహద్దుల్లో వున్న అయా పట్టణాల్లోనూ, పల్లెలలోనూ పైన పేర్కొన్న సోఖి మేళాన్ని ప్రదర్శిస్తూ వుండే వారు. కళాకారు లందరూ ఆంధ్ర దేశంలో స్థిర పడి పోయిన ఒరియావారు. దీనిని బట్టి బహుశా ఈ కళా రూపం ఒడిషాలో బహుళ ప్రచారంలో వుండ వచ్చును. ఈ మేళం పేరు సోఖి మేళం. అంటే "సఖీ మేళం" అనీ దీని అర్థం. ఈ మేళం మన ప్రాంతాల్లో పొరదర్శించే దేవదాసీ మేళస్ం లాంటిది. వివాహ సమయాల్లో మేజు వాణీలు భోగం వారు ఎలా చేసేవారో వీరూ అలాగే చేస్తారు. ఇంతకూ ఈ మేళంలోని వారందరూ యుక్త వయస్సులో నున్న యువకులు స్త్రీ పాత్ర ధరిస్తారు. అందరూ ఇరవై సంవత్సరాల లోపు వారే. వారి స్త్రీ పాత్ర వేషధారణ యవ్వనంలో వుండే మిఒటమిటలాడె అంద కత్తెల అంద చందాల్ని మించి వుండేది. వారి స్త్రీ పాత్రల వేష ధారణకూ, అభినయానికి పురుషు లందరూ ముగ్దులై పోయి మేళంలోని వారందరూ స్త్రీలే నన్నంత భ్రమలో పడి పోయేవారట. వారు కొన్ని ఒరియాపాటలు పాడినా, ఎక్కువగా తెలుగు పాటలనే పాడుతారట.
జాఫ్నా ఆధునిక కాలానికి వస్తే, 1822 డిసెంబరులో నల్లూరులో ఆరుముగ నవలార్ జన్మించాడు. అతను 1879లో మరణించాడు. ఇతను ఆధునిక తమిళం యొక్క గద్య భాగాన్ని అభివృద్ధి పరచుటకు దోహద పడ్డాడు మరియు అతని యొక్క పదజాలంతో భాషను గతం యొక్క సాహిత్య ఉద్యమపు బూటకత్వం నుంచి విడిపించాడు. ఇతను బైబిల్‌ని తమిళంలోకి అనువదించి హిందూ మతం యొక్క ఉపదేశాల మీద పరిశోధనలు చేశాడు. నవలార్ అనేక హిందూ మత గ్రంథాలను రచించాడు మరియు ఇతను ఒక విశిష్టమైన ప్రాసంగికుడు. జాఫ్నా హిందూ సమాజంలో నెలకొన్న మత సంబంధిత సంస్కరణలకు ఇతను మార్గం చూపిన మొదటి వ్యక్తి. సి.డబ్ల్యూ..దామోదరం పిళ్ళై మరియొక జాఫ్నా దేశస్థుడు, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో పట్టభద్రులైన మొదటి ఇద్దరిలో ఒకరు. 1858లో మద్రాస్ విశ్వ విద్యాలయం నుంచి అతని డిగ్రీ పట్టాని పొంది, తమిళ ఉన్నత విద్యలకు సహకరించాడు. ఆనంద కుమారస్వామి భారతీయ కళ లోని సాంఘిక అంశం మీద విస్తృతమైన అధ్యయనం చేసి సహకరించారు. 1877లో ఇతను జన్మించాడు.
పాలడుగు వెంకట్రావు • పాలడుగు ఇక లేరు
పెమ్మరాజు వెంకట్రావు ఆ దశలో వెంకట్రావుకు ఆంధ్ర పర్యటనకు వచ్చిన ఎం.ఎన్.రాయ్ భావాలు దృష్టికి రాగా, ఆకర్షితుడయ్యాడు. ఎం.ఎన్.రాయ్ స్థాపించిన ఇండియన్ లేబర్ ఫెడరేషన్ లో చేరాడు. అప్పటి నుండి ఎం.ఎన్.రాయ్ 1954లో చనిపోయేవరకూ పెమ్మరాజు వెంకట్రావు రాడికల్ హ్యూమనిస్టు భావాలతో రచనలు చేశారు. ఆయన తరచు కవితలు కూడా రాసేవారు. భారత పునర్వికాసం, బౌద్ధ విప్లవంపై దృష్టి వుండేది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తరువాత నెల్లిమర్ల జూట్ మిల్లు కార్మిక సంఘం నుండి తన స్థానాన్ని హైదరాబాద్ కు మార్చిన వెంకటరావు, కాంగ్రెసు పార్టీలో చేరారు. ఆ సందర్భంగా ఆవుల గోపాలకృష్ణమూర్తికి రాస్తూ, కమ్యూనిజాన్ని ఎదుర్కోడానికి కాంగ్రెసు ద్వారా కృషి చేస్తానని, రాయ్ భావాలు అమలు చేయడానికి పార్టీలో పనిచేస్తాననీ అన్నాడు. ఆ ప్రకారమే కాంగ్రెస్ పత్రిక పెట్టి రాయ్ భావాలు వ్యాస రూపంలో అందించారు.
పిల్లుట్ల ప్రకాశ్‌ పిల్లుట్ల ప్రకాశ్‌ జానపదకళాకారుడు, యక్షగాన రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు. అతను జానపద కళల విభాగంలో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కీర్తి పురస్కారాన్ని 2017లో అందుకున్నాడు
పిల్లుట్ల ప్రకాష్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, సిద్ధిపేట జిల్లా, కొండపాక మండలంలోని బందారం గ్రామంలో జన్మించాడు. అతను తన తండ్రి నుంచి వారసత్వంగా చిందుయక్షగానాన్ని నేర్చుకున్నాడు. ఆ యక్షగానాన్ని గ్రామగ్రామాన ప్రదర్శించి కుటుంబ పోషణ చేస్తూండేవాడు. క్రమంగా జానపదం వైపు తన కళను మరల్చుకొని జానపద కళాకారునిగా అందరిచేత మన్ననలు పొందాడు. చిందు యక్షగానంలో తన కుల వృత్తిని ప్రారంభించిన అతను కళాకారునిగా ఎదిగి జానపదంలో తనదైన బాణీని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలతో పాటు తెలంగాణ ఉద్యమానికి తన కళను అంకితం చేశాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ర్టానికి చెందిన ఆర్పిత సాహిత్యసాంస్కృతిక స్వచ్ఛంధ సేవా సంస్థ అతనికి తెలంగాణ రత్న పురస్కారాన్ని విశాఖపట్టణంలోని కళాభారతి ఆడిటోరియంలో జరిగిన 15వ వార్షికోత్సవ సందర్భంగా అందజేసింది. తెలంగాణ ఉద్యమంలో తనదైన శైలిలో చిందుయక్షగానంతో ప్రజలను చైతన్యపరిచాడు. చిందుయక్షగానం, పౌరణిక, పద్యనాటకం, జానపదం పలు కళరంగాల్లో ప్రసిద్ద కళాకారునిగా గుర్తింపు సాధించుకున్నాడు. దేశ వీదేశాల్లో ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు.
శ్రీ అంజనేయ స్వామి దేవాలయం, పొనుగుపాడు దేవాలయం దాదాపుగా 21 శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి పూర్తిగా శిధిలావస్థ దశకు చేరుకుంది.క్రోసూరి వెంకట్రావు చైర్మెనుగా కొనసాగిన కాలంలో గ్రామస్థులు ఆలయ నిర్మాణం చేపట్టాలని 2008లో నిర్ణయం గైకొన్నారు.ట్రష్టుబోర్డు చైర్మెన్ వెంకట్రావు,మాజీ ట్రష్టుబోర్డు చైర్మెన్లు జగన్నాధం,రాధాకృష్ణ,గ్రామ పెద్దలు గుర్రం రామారాయుడు, క్రోసూరి బుచ్చయ్య,కోయ వెంకట్రావు,క్రోసూరి బాలరాజు మరికొంతమంది కలసి అప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని హైదరాబాదు వెళ్లి అప్పటి దేవాదాయ శాఖ మంత్రి -------- కి 2008 జులై 18న ధరఖాస్తు ఇచ్చారు.2011లో పొన్నాల లక్ష్మయ్య దేవాదాయశాఖ మంత్రిగా అదనపు భాద్యతలు నిర్వహించే కాలంలో ప్రభుత్వం సి.జి.యఫ్.గ్రాంటు క్రింద 1/3 మ్యాచింగ్ కంట్రిబ్యూషన్ చెల్లించే పద్దతిపై రు.24.45 లక్షలు అంచనా మొత్తంగా శాంక్షన్ చేయబడింది..ప్రభుత్వం నుండి దేవాలయ నిర్మాణ అనుమతి ఉత్తర్వులు సకాలంలో అందటానికి గేరా కోటేశ్వరరావు, హైదరాబాదులో నివసిస్తున్న క్రోసూరి సుబ్బారావు,అభినయ శ్రీనివాస్,ఆలయ వ్యవస్థాపక వారసులకు చెందిన కీ.శే.పొనుగుపాటి వెంకట నాగభూషణంల కృషి ఉంది.ఆరోజుకు వాస్తవంగా వెంకట నాగభూషణం పూర్వీకులు ఆలయ నిర్మాణం చేసారని ఆతనికి కూడా తెలియదు.పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన యర్రం కోటేశ్వరరావు ప్రోద్బలంతో, మాచవరపు కోటేశ్వరరావు,సీతమ్మ దంపతుల కుమార్డు సాయి గోపాల్,రీతి దంపతులు (యు.ఎస్) 1/3 వంతు విరాళం రు.8.15 లక్షలు చెల్లించి జీర్ణోద్ధరణకు మార్గం సుగుమం చేసారు.వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం గ్రామంలో లోగడ లేదని, గ్రామస్థులు అసంతృప్తిగా ఉన్న విషయం గ్రహించి గ్రామానికి చెందిన క్రోసూరి రామకోటేశ్వరరావు, అరుణశ్రీ దంపతులు ఆలయ నిర్మాణం పూర్తిగా వారి స్వంత నిధులతో గావించుటకు ముందుకు వచ్చారు.ప్రభుత్వం సి.జి.ఎఫ్.గ్రాంటుతో కలుపుకొని మంజూరు చేసిన రు.24.45 లక్షలు అంచనాతో ఆలయ నిర్మాణం అసాధ్యమని అందరూ గుర్తించారు.గ్రామ ప్రజలు, పెద్దలు దేశ విదేశాలలో ఉన్న పొనుగుపాడు నివాసులు అందరూ ఎవరి శక్తి కొలది వారు విరాళాలు అందించారు.
ముళ్ళపూడి శ్రీరామమూర్తి శ్రీరామమూర్తి తూర్పు గోదావరి జిల్లా, పెద్దాపురంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ముళ్ళపూడి లక్ష్మణరావు, తాత వడలి వెంకటనారాయణ, ముత్తాత వడలి చంద్రయ్యలు కూడా మృదంగ విద్వాంసులుగా ప్రసిద్ధి చెందినవారు. ఇతనికి వంశపారంపర్యంగా మృదంగ విద్య అబ్బింది. ఇతనికి చిన్నతనంలోనే మాతృవియోగం కలిగితే తండ్రి విరక్తితో పెద్దాపురం విడిచిపెట్టి విజయనగరం వెళ్లి అక్కడ స్థిరపడ్డాడు. అక్కడ అతను 1955 నుండి తండ్రి వద్ద మృదంగ విద్యను అభ్యసించడం మొదలు పెట్టాడు. ఆ సమయంలో నౌడూరు వెంకట్రావు, కాట్రావులపల్లి వీరభద్రరావు, ధర్మాల వెంకటేశ్వరరావు, వంకాయల నరసింహమూర్తి, ముళ్ళపూడి సూర్యనారాయణ తదితరులు ఇతని సహాధ్యాయులు. ఇతడు ఒక సంవత్సరంలోనే సాధన చేసి 1956లో కాకినాడలో జరిగిన సంగీత పోటీలలో పాల్గొని ప్రథమ బహుమతి పొందాడు. తరువాత ఇతడు విజయనగరం మహారాజా సంగీత కళాశాలలో కోటిపల్లి గున్నయ్య వద్ద వయొలిన్ నేర్చుకున్నాడు. ఇతడు మృదంగం, వయొలిన్ రెండూ సాధన చేస్తూ 1963లో జరిగిన అఖిల భారత సంగీత పోటీలలో ద్వితీయ స్థానం సంపాదించుకుని అప్పటి రాష్ట్రపతి సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా సత్కరించబడ్డాడు. ఇతడు ప్రముఖ సంగీత కళాకారులు పాల్గాట్ మణి అయ్యర్, కోలంకి వెంకటరాజు, తిరుపతి రామానుజ సూరి, మహదేవ రాధాకృష్ణరాజు, దండమూడి రామమోహనరావు, వి.కమలాకరరావు, ధర్మాల రామమూర్తి మొదలైన వారి కచేరీలకు మృదంగ సహకారం అందించాడు. ఇతడు విశాఖపట్నం, అనకాపల్లి, కాకినాడ, తుని, రాజమండ్రి, భీమవరం, నరసాపురం, విజయవాడ, మద్రాసు, ఢిల్లీ, ఖరగ్‌పూరు, భువనేశ్వరం, విజయనగరం, బొబ్బిలి, సాలూరు, పార్వతీపురం మొదలైన చోట్ల జరిగిన అనేక సంగీత కార్యక్రమాలకు మృదంగం వాయించాడు.
కాన్స్టాంటినోపుల్ బైజాన్టిన్ రాజ్యము రోమన్ మరియు గ్రీకుల నిర్మాణ శైలిని మరియు వారి విధానములను వాడుకుని వారి స్వంత నిర్మాణ శైలిని అభివృద్ధి చేసుకుంది. బైజాన్టిన్ నిర్మాణ శైలి యొక్క ప్రభావము ఐరోపా మొత్తములో ఎక్కడ చూసినా తెలుస్తుంది. ముఖ్యమైన ఉదాహరణలలో వెనిస్ లోని, డి బసలికా ఆఫ్ రావేన్నా మరియు తూర్పు ప్రాంతము నుండి చాలా చర్చ్ లు కూడా వస్తాయి.సైంట్.మార్క్'స్ బసిలికా ఇంకా, కేవలము ఐరోపాలో 13వ శతాబ్దంలో ఇటాలియన్ వెండి నాణెము, బంగారు రూపాయలను ముద్రించేవారు, మధ్య కాలము వరకు సాలిడాస్ ఆఫ్ డయోక్లేతియాన్బీజంట్ బాగా ప్రశంసించబడేది. ఈ నగర గోడలు, చాలా అనుకరించబడ్డాయి (ఉదాహరణకు, కాఏర్నర్ఫాన్ కోటను చూడండి) మరియు దీని పట్టణ నిర్మాణ శైలి, కళను, నైపుణ్యాన్ని మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానమును పునర్జీవింపచేస్తూ ఉండి, మధ్య ప్రాంతముల వరకు చాలా గొప్పగా భావించబడింది.
ఉప్పూడి (కాట్రేనికోన) శ్రీ వోలేటి కృష్ణమూర్తి గారు, శ్రీ వోలేటి రామస్వామి గారు, శ్రీ మంత్రిప్రగడ వెంకట్రావు గారు.శ్రీ రంబాల మూలాస్వామి నాయుడు గారు
ఆదిమ వాసుల గిరిజన కళా రూపాలు ఆంధ్ర దేశంలో ఆయా ప్రదేశాల్లో వున్న కళారూపాలు మాత్రమే వెలుగులో కొచ్చాయి. అలా వెలుగులోకి వచ్చి ప్రచారమై ప్రజల నాకర్షించినవి మాత్రమే మనకు తెలుసు. కానీ ఆంధ్ర దేశంలోనే ఎక్కడో మారు మూల గిరిజన ప్రాంతాల్లో వున్న కళారూపాలు మాత్రం ఆంధ్ర ప్రజల కెవ్వరికీ తెలియకుండా అజ్ఞాతంగానే వుండి పోయాయి. అక్కడి ప్రజలకు బయటి ప్రపంచంతో సంబంధమే లేదు. ఈ నాగరిక ప్రపంచానికే దూరమైన అజ్ఞాత జీవితాలు వారివి. అమాయక ప్రజలు నిర్మలమైన మనస్సులు, నిష్కల్మష హృదయాలు, మాయమర్మాలు తెలియని వారు. వారూ వారి జీవితం, జీవితానందం కోసం వారి ఆచారాలూ, ఆధ్యాత్మిక చింతనలూ, ఆరాధనలూ, వినోద ప్రదర్శనాలూ, కొన్ని వందల సంవత్సరాలుగా ఆ ప్రాచీన సంస్కృతిని రక్షిస్తూ మారు మూల కొండల్లో, అడవుల్లో వుంటూ జంతువులతో పాటు వారూ పరిమిత కుటుంబాలుగా బ్రతుకుతున్నారు.
సుళ్ళూరుపేట సుళ్ళు ఉత్సవము చెంగాళమ్మ తిరునాళ్ళలో అన్నిటి కన్నా ఆసక్తి కరమైన కళా రూపం ఈ సుళ్ళు తిరగటమే. ఈ వుత్సవంలో మహిషాసుర మర్థన... తెప్పోత్సవాలు వైభవంగా..జరుగుతాయి. ఈ ఉత్సవాలకు ఒక్క నెల్లూరు జిల్లా నుంచే కాక, చిత్తూరు, తమిళ నాతు ప్రాంతాల నుంచి కూడా ప్రజలు తండోప తండాలుగా వస్తారు. చెంగాళమ్మ దేవాలయం, మద్రాసు ... కలకత్తా ట్రంకు రోడ్ ప్రక్కనే ఉంది. వచ్చి పోయే వాహనాల వారు అక్కడ ఆగి పూజలు జరిపి వెళుతూ వుంటారు. చెంఘాళమ్మ మహత్తు కలిగిన దేవతగా కొలుస్తారు. బ్రహ్మోత్సవ కార్యక్రమాలు జరిగినన్ని రోజులూ, సంగీత, నృత్య, నాటక, సాంస్కృతి కోత్సవాలు బ్రంహ్మాండంగా జరుగుతాయి. విద్యుద్దీపాలతో ఆ ప్రాంతాన్నంతా రంగు రంగుల బల్పులతో అలంకరిస్తారు. ఈ ఉత్సవంలో ఎక్కడా కనిపించని సుళ్ళు తిరిగే సిడి బండి ప్రత్యేకత ఆకర్షణ.
శ్రీ అంజనేయ స్వామి దేవాలయం, పొనుగుపాడు ట్రష్టుబోర్డు చైర్మెను క్రోసూరి పున్నమ్మ,ఆలయ నిర్వహణాధికారి వెంకటరెడ్డి ఆధ్వర్యంలో, అప్పటి పూజారి శ్రీనివాస రాజగోపాలాచార్యులు అర్చకత్వంలో ఖర నామ సంవత్సరం, పాల్గుణ మాసం,బహుళ పాడ్యమి, శుక్రవారం,ఉదయం గం.6.59 ని.కు ఉత్తరానక్షత్ర యుక్త మీన లగ్న పుష్కరాంశమందు (2012 మార్చి 12న) ఒకే ఆవరణలో శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ప్రధాన దేవాలయంతోపాటు,లోగడ ఉన్న శ్రీ సీతారామలక్ష్మణస్వామి ఉపాలయం జీర్ణోద్దరణ కార్యక్రమానికి, శ్రీ శ్రీదేవి భూనీళా సమేత శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామి ఉపాలయం కొత్తగా నిర్మించుటకు ఒకేసారి శంఖుస్థాపన కార్యక్రమం జరిగింది.కార్యక్రమంలో అప్పటి గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి డొక్కా మాణిక్యవరప్రసాదరావు,దేవాదాయశాఖ అధికారులు ఉప కమీషనరు సుబ్బారెడ్డి, సహాయ కమీషనరు పరమేశ్వరరెడ్డి, డిప్యూటి ఇంజనీరు శ్రీనివాసులు, స్థపతి పరమేశ్వరరావు, ఇనస్పెక్టరు సుబ్రమణ్యం, మాజీ ట్రష్టు బోర్డు చైర్మెన్లు జగన్నాధం,రాదాకృష్ణ,వెంకట్రావు, ట్రష్టుబోర్టు సభ్యులు,దాతలు సాయి గోపాల్, వంకాయలపాటి బలరామకృష్ణయ్య,కోయ వెంకట్రావు,క్రోసూరి రామకోటేశ్వరరావు సుబ్బారావు,బాలరాజు, యర్రం కోటేశ్వరరావు, గుర్రం పెదబాబు ఇతర గ్రామ పెద్దలు పాల్గొన్నారు.
టి. వి. యస్. శర్మ టి. వి. యస్. శర్మ సుప్రసిద్ధ కళా దర్శకుడు. ఇతడు 1909లో మూగచింతల అనే గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు 1936లో వచ్చిన సతీతులసి అనే సినిమాకు మొదటి సారి కళాదర్శకత్వం వహించాడు. 1939లో విడుదలైన మైరావణ ఇతని పనితనానికి ఒక గీటురాయి. ఆ చిత్రంలో పాతాళ లోక సృష్టి అందరినీ మెప్పించింది. సత్యభామ సినిమాలో నారద పాత్ర ఆహార్యం, నర్తనశాలలో "బృహన్నల" రూప సృష్టి , శ్రీకృష్ణపాండవీయం సినిమాలో దుర్యోధనుని రూపకల్పన ఇతని ప్రతిభకు తార్కాణాలు. జకార్తాలో జరిగిన అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవంలో నర్తనశాల చిత్రంలో కళాదర్శకత్వానికి ఇతని ఉత్తమ కళాదర్శక పురస్కారం లభించింది. ఇతడు 1970, డిసెంబరు 7వ తేదీన మరణించాడు.
ఖలీల్ జీబ్రాన్ జీబ్రాన్ ఒట్టోమాన్ సామ్రాజ్యంలోని లెబనాన్ ముతసర్రిఫేట్ పర్వత ప్రాంతం (ప్రస్తుతం లెబనాన్‌లో భాగం) బ్షార్రీ పట్టణంలో ఖలీల్ జీబ్రాన్, కమిలా జీబ్రాన్ (రహ్మెహ్) దంపతులకు జన్మించాడు. చిన్నవయసులోనే జీబ్రాన్ తన కుటుంబంతో పాటు అమెరికా వలసవెళ్ళి అక్కడ కళను అభ్యసించి, ఆంగ్ల, అరబిక్ భాషల్లో సాహిత్య రచన ప్రారంభించారు. అరబ్ ప్రపంచంలో, జీబ్రాన్ సాహిత్యంలోనూ, రాజకీయంలోనూ తిరుగుబాటుదారునిగా పేరొందాడు. అతని కాల్పనికవాద శైలి ఆధునిక అరబిక్ సాహిత్య పునరుజ్జీవనంలో కేంద్ర స్థానం పొందింది. అప్పటివరకూ ఉన్న సంప్రదాయ శైలి నుంచి ఖలీల్ జీబ్రాన్ శైలి విడిపోయి ప్రత్యేక మార్గాన్ని ఏర్పరిచింది. లెబనాన్‌లో ఆయనను ఇప్పటికీ సాహిత్యంలో హీరోగా భావిస్తారు.
రేకందార్ ప్రేమలత రేకందార్ ప్రేమలత 1957, ఆగష్టు 21 న శ్రీమతి వనారస భువనేశ్వరి, వనారస వెంకట్రావు దంపతులకు విశాఖపట్నం జిల్లా, రావికమతం మండలంలోని మేడివాడలో జన్మించింది.
భారతీయ నాగరికతా విస్తరణం భారతీయ నాగరికతా విస్తరణము మారేమండ రామారావు గారు రచించిన చారిత్రక గ్రంథం. దీనిని 1947 సంవత్సరంలో వేంకట్రామ అండ్ కో వారు ముద్రించారు.
పాయకరావుపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం పాయకరావుపేట ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో ఒక నియోజకవర్గము. ఇది షెడ్యూల్ జాతులకు రిజర్వ్ చేయబడినది.2009 ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున చెంగల వెంకట్రావు పోటీ చేస్తున్నాడు.
భవనీలే బైండ్ల వారి కళలు ఎల్లమ్మ కథా గాన ప్రచారం 13 వ శతాబ్దంలోనే ప్రారంభ మైంది. నాటి నుంచి ఈ నాటి వరకూ తెలంగాణా జిల్లాలలో రేణుకా, ఎల్లమ్మ కథలు విరివిగా సాగుతూనే ఉన్నాయి. ఇక ఎల్లమ్మ గుడులు తెలంగాణాలో ఎక్కడ చూచినా కోకొల్లలు. ఎల్లమ్మను ఇంత శ్రద్ధగా వారు కొలుస్తూన్నారంటే, ఆ కథల పట్ల ప్రజలలో వున్న భక్తి శ్రద్ధలను అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఆయా రాజుల పారిపాలనా కాలంలో మారిని చారిత్రిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా, రేణుకా ఎల్లమ్మ కథా గానం, ఆంధ్ర, తమిళ, కర్ణాటక రాష్ట్రాలలో కూడా ప్రవేశించి, తెలంగాణా సరిహద్దుల దాటి మహారాష్ట్రకు వెళ్ళిన గొండ్లి వారు, ఎల్లమ్మ కథలను గానం చేస్తూ కర్ణాటకకు కూడా వ్వాపింప చేశారు. ఈనాటికీ కర్ణాటకలో రేణుకా దేవాలయాలున్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం అక్కడ జరిగే ఉత్సవాలలో స్త్రీలు వివస్త్రలై నగ్నంగా అవేశంతో ఆలయం చుట్టు పరుగెత్తుతూ రేణుకాదేవిని పూజిస్తారు.
పీర్ల పండగలో మొహరం గీతాలు ఇలా ఎన్నో పాటలు సాగి పోతాయి. హసన్, హుస్సేన్ వీరులను కీర్తిస్తూ అనేక మైన మొహరం గీతాలు ఆంధ్ర దేశమంతటా ప్రచారంలో వున్నా రాయలసీమలో ఎక్కువగా ఉన్నాయి. వ్రాసిన వారందరూ ఇతర కులాల వారే. ఇద్దరు అన్నదమ్ముల త్యాగాలను ముస్లిములు ఎలా కీర్తిస్తారో ఇతర కులాల వారు కూడా అలాగే పూజిస్తారు. ఏ తెలుగు మొహరం గీతాలు జాన పదులు ఎంతో భక్తితో పాడు కుంటారు. పని పాటల్లో కష్టాన్ని మర్చి పోతూ పాడు కుంటారు. ఈ మొహరం గీతాలను ఆచార్య తూమాటి దోణప్ప గారు తమ జానపద కళా సంపదలో వ్రాశారు. వారికీ, ఆ పాటలు వ్రాసిన వారికీ ధన్య వాదాలు. ఈ నాడు ఎక్కడో చెదురు మదురుగా తప్ప పీర్ల పండుగలు పూర్వంలా జరగటం లేదు. ఈ తరం వారికి ఈ పీర్ల వండుగ గురించి మొహరం గీతాలను గురించీ అంతగా తెలియదు.
కుల్కచర్ల (గ్రామం) రాష్ట్ర అవతరణ సమయములోనే 1956లో గ్రామపంచాయతీ ఏర్పడింది. నాగప్ప తొలి సర్పంచిగా పనిచేయగా, ఆ తరువాత మోహన్ రెడ్డి, బిచ్చిరెడ్డి, వెంకట్‌రావు, బాల్‌రెడ్డి, వెంకటయ్య జోగి, ప్రహ్లాద్‌రావు, కె.ఎల్లయ్య (ప్రస్తుతం) సర్పంచులుగా పనిచేశారు.
హంపి వద్ద నిర్మాణ సమూహాలు "... ముఖ్యమైన విషయం ఏమంటే ఈ దేశ వాసులు ఆవులను, ఎద్దులను చంపరు, వాటి మాంసమును తినరు. ఎద్దులు వీరి సామానును మోస్తాయి. అంతే గాక వీరు ఎద్దులను, ఆవులను పూజిస్తారు. దేవాలయాలల్లో వీటి విగ్రహాలు కూడ ఉన్నాయి. వీరు కొన్ని ఎద్దులను దేవాలయాలకు అంకిత మిస్తారు. అటువంటి ఎద్దులు ఎక్కడ తిరిగినా వాటికి ఎవరూ ఎటువంటి హానీ చేయరు.."విజయనగర సామ్రాజ్యం లోని పల్లెలు, పట్టణాల గురించి వ్రాయాలంటే చాలా అవుతుంది. ఒక్క ధార్వార్ నగరాన్ని గురించి మాత్రం వ్రాస్తాను... ఈ నగరంలో ఉన్న కట్టడం ఒక దేవాలయం. ... ఇందులో శిల్ప కళ ఎంతో కళాత్మకంగా ఉన్నది. అందులోని శిల్పాలు రాయి నుండి ఒక మూర ముందుకు ఉన్నందున ఆ ప్రతిమను ఆన్ని వైపుల నుండి చూడ గలము. ...రాతి స్తంభాలతో నిర్మితమైన ద్వారంలో దానిపైనున్న శిల్ప కళను బట్టి అది ఇటలీ లో తయారైన దనిపిస్తున్నది.
దీనికున్న అడ్డపట్టీలు, దూలాలు అన్నీ శిలా నిర్మితాలే. పలకలుగాని, కర్రలు గాని వాడలేదు. ఈ ఆలయానికి మూడు ద్వారాలున్నాయి. తూర్పున ఉన్న ద్వారానికి చిన్న వరండాల వంటివి ఉన్నాయి. అందులో జోగినులు కూర్చొని ఉన్నారు. ఈ ఆవరణలో ఎర్రటి చిన్న చిన్న ఆలయాలున్నాయి. అందులో ఓడ స్తంభంలాంటి రాతి స్తంభం ఉన్నది. అది మొదట నాలుగు పలకలుగా ఉండి, తర్వాత పైకి పోను పోను ఎనిమిది పలకలుగా ఆకాశం వైపు నిలబడి ఉన్నది. ఇలాంటి దాన్ని నేను ఇటలీలోని "రోమ్" నగరంలో చూసి ఉన్నందున నాకు అంత ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించ లేదు. ఈ దేవాలయంలోని విగ్రహాలు కొన్ని, ఆడ మగ రూపంలోను, కొన్ని ఎద్దు రూపంలోను, కోతి రూపంలోను, ఉన్నాయి. మరి కొన్నింటిలో ఒక గుండ్రటి రాయి మాత్రమే ఉన్నది. వీటినే ఈ ప్రజలు పూజిస్తారు.