mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
Maumivu ya kiuno Uchunguzi wa pichatiba hupendekezwa panapokuwa na tahadhari, mfululizo wa dalili za kineva zisizopona, au maumivu yanayoendelea au yanayozidi kuwa makali. Hususan, kutumia uchunguzi wa pichatiba mapema(Picha wa Mwangwi wa Sumaku au CT) hupendekezwa katika visa vinavyoshukiwa kuwa saratani, maambukizi, ausindromu ya kauda ekuina. Picha wa Mwangwi wa Sumaku ni bora kidogo kuliko Tomografia ya Kompyuta katika kutambua ugonjwa wa diski. Mbinu hizi mbili ni muhimu katika utambuzi wa stenosisi ya uti wa mgongo. Ni vipimo vichache tu vya kimwili vinavyosaidia. Uchunguzi wa kunyoosha miguu mara nyingi huwanufaisha watu wenye hania wa diski. Uchunguzi wa diskografi ya kiuno unaweza kusaidia kubainisha diski maaluum inayosababisha maumivu katika watu wenye maumivu sugu ya kiwango cha juu. Vile vile, taratibu za kimatibabu kama vile kuziba neva zinaweza kutumika ili kubaini kiini maalum cha maumivu. Tafiti zingine hupendekeza matumizi yakudunga sehemu za viunga, kudunga epidura kwenye trasfomina na kudunga sakramu na iliamu kama njia ya kufanya utambuzi Uchunguzi mwingine wa kimwili kama vile kutathmini skoliosisi, ulegevu au uelemavu wa misuli, hitilafu ya msisimko wa misuli,si muhimu sana.Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo ni mojawapo ya sababu zinazofanya watu watafute usaidizi wa daktari. Katika maumivu yaliyodumu kwa wiki chache tu, kuna uwezekano wa maumivu kutulia bila matibabu. Hivyo, ikiwahistoria ya kimatibabu naUchunguzi wa mwili wa mtu hazitabaini ugonjwa fulani kuwa kisababishi, jamii za madaktari hazipendekezi uchunguzi kama vile eksirei, uchunguzi wa Tomografia ya Kompyuta, na Picha za Mwangwi wa Sumaku. Mgonjwa anaweza kuagiza kufanyiwa uchunguzi huo, lakini utafanywa tu ikiwa kuna dalili hatari , uchunguzi huu ni huduma za afya zisizohitajika. Uchunguzi wa pichatiba huongeza gharama, na huhusika kwa kiwango kikubwa na upasuaji usio na manufaa ya kijumla, na minunurisho inayotumika inaweza kudhuru afya ya mgonjwa. Chini ya 1% ya vipimo vya pichatiba chini hubaini kisababishi cha tatizo hili. Kupitia uchunguzi wa picha tiba, hitilafu zingine za kimwili zisizodhuru mwili zinaweza kugunduliwa, jambo linaloweza kusababisha watu waagize uchunguzi mwengine usiohitajika au kuingiwa na wasi wasi. Hata hivyo, uchunguzi wa Picha wa Mwangwi wa Sumaku kwenye kiuno uliongezeka kwa zaidi ya 300% miongoni mwa watu walionufaika na huduma ya Medicare nchini Marekani mwaka wa 1994 hadi 2006.
Klamidia Wakati dalili zinapoanza kujitokeza wanaume husikia maumivu wakati wa kukojoa au kutokwa usaha katika uume. Wanawake wanaweza kutokwa damu nje ya kipindi chao, maumivu wakati wa kukojoa, kutokwa usaha katika uke, au maumivu chini ya kitovu.
Endometriosisi Endometriosisi ni ugonjwa ambapo tishu ambazo kwa kawaida hukua ndani ya uterasi hukua nje ya uterasi. Dalili zake kuu ni maumivu ya pelvisi na utasa. Takribani nusu ya watu huwa na maumivu sugu ya pelvisi ilhali asilimia 70 ya maumivu hutokea wakati wa hedhi. maumivu wakati wa kushiriki ngono ni ya kawaida. Utasa hutokea kwa hadi nusu ya watu. Endometriosisi inaweza kusababisha athari za kijamii na kiafya. Dalili zisizo za kawaida sana hujumuisha zile za mkojo na utumbo. Takribani asilimia 25 ya wanawake hawawi na dalili.
Maumivu ya kiuno [Matibabu ya kitabia]] yanaweza kusaidia watu wenye maumivu sugu. Kuna aina mbalimbali za matibabu haya, ikiwa ni pamoja na uratibishaji tabia, ambayo ni njia ambapo kiimarishi hutumika kupunguza tabia mbaya na kukuza tabia njema; matibabu ya utambuzi wa tabia,ambayo husaidia watu kutambua na kubadilisha mawazo mabaya na tabia; na uratibishaji wa mwitikio, ni hatua zinazoweza kubadilisha mwitikio wa maumivu kisaikolojia kwa mtu binafsi. Wahudumu wa afya wanaweza kuunda mradi unganifu wa matibabu ya kitabia. Utafiti haujaweza kubainii iwapo Upunguzaji wa mfadhaiko kupitia uzingatifu utapunguza ukali wa maumivu ya mgongo au ulemavu unaohusiana na maumivu ya mgongo. Hata hivyo, utafiti huu unaashiria kuwa hatua hii inaweza kumwezesha mtu kukabiliana na maumivu yaliyopo.
Homa ya kuvuja damu Ugonjwa huu huanza kwa ghafla, na homa kubwa, maumivu ya kichwa, uchovu au kuhisi vibaya mwili mzima, maumivu ya misuli ni kipengele cha kawaida. Kuharisha kwa maji mengi, maumivu ya tumbo na kichomi, kichefuchefu na kutapika kunaweza kuanza siku ya tatu. Kuhara huweza kuendelea kwa wiki.
Athroskopia Upasuaji wa athroskopia wa goti hufanywa kwa sababu nyingi, lakini ipo shaka juu ya manufaa ya upasuaji kwa ajili ya kutibu ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee{/0. Utafiti maradufu unaodhibitiwa na kipozaungo pofu kuhusu upasuaji wa athroskopia kwa ajili ya ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee wa goti ulichapishwa kwenye "Jarida la Udaktari la Uingereza Mpya (New England Journal of Medicine)" mwaka wa 2002. Katika utafiti huu wa vikundi vitatu, wakongwe 180 wa kijeshi wanaougua ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee waliteuliwa kuondolewa tishu zenye madhara wa athroskopia na uoshaji, au uoshaji wa athroskopia bila kuondolewa tishu zenye madhara (utaratibu tu wa kuiga kuondoa tishu zenye madhara kwa upasuaji, ambapo mikato ya juu juu kwa ngozi ilifanywa ili ionekane kwamba utaratibu wa kuondoa tishu zenye madhara ulikuwa umetekelezwa). Kwa miaka miwili baada ya upasuaji, wagonjwa walitoa taarifa kuhusu viwango vyao vya maumivu na walitathminiwa kwa mwendo wa kifundo. Si wagonjwa wala watathmini huru walijua mgonjwa yupi alipata upasuaji upi (hivyo nukuu ya "pofu maradufu"). Utafiti huo ulitoa taarifa, "Hakuna wakati ambapo mojawapo ya vikundi vya kuingilia viliripoti maumivu ya chini au uamilifu bora kuliko kundi la kipozaungo". Kwa sababu hakuna faida iliyothibitishwa ya upasuaji huu kwenye mifano ya ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee wa goti, walipaji wengi husita kulipa madaktari wapasuaji na hospitali kwa kile kinachoweza kuchukuliwa kama utaratibu ambao unaonekana kusababisha hatari za upasuaji na faida isiyo hakika au isiyodhihirika. Utafiti wa mwaka 2008 ulithibitisha kuwa hakuna faida ya muda mrefu kwa ajili ya maumivu sugu, zaidi ya dawa na tiba ya mwili. Kwa kuwa moja ya sababu muhimu za athroskopia ni kurekebisha au kusawazisha umbo la hilali chungu na ilyoachana au kuharibika, utafiti wa hivi karibuni katika New England Journal of Medicine ambao unaonyesha kuwa kadiri ya 60% ya mitatuko hii haisababishi maumivu na hupatikana katika wagonjwa wasio na dalili zozote, unaweza kusaili zaidi urazini wa utaratibu huu.
Mmenyuko wa mzio Epinephrine (adrenaline) ndiyo tiba ya kimsingi ya anaphylaxis. Hapana sababu ya kutoitumia (haina tatizo lolote). Imependekezwa kuwa mtu adungwe sindano yenye mchanganyiko wa epinephrine katika msuli wa katikati ya paja mara tu anaposhukiwa kuugua maradhi ya anaphylaxis. Sindano hii yaweza kurudiwa kila baada ya dakika 5 mpaka 15 ikiwa mgonjwa hapati nafuu kutokana na matibabu. Dosi ya pili inahitajika katika asilimia 16 hadi 35% ya visa. Si kawaida kwa dosi zaidi ya mbili kuhitajika. Ni bora kudunga sindano kwa msuli (intramuscular administration) kuliko chini tu ya ngozi (subcutaneous administration), ambapo dawa itachukua muda mrefu kusambaa mwilini. Miongoni mwa athari kidogo za epinephrine ni kama vile kutetemeka, wasi wasi, maumivu ya kichwa, na mpigo wa juu wa moyo.
Jeraha sugu Kama maumivu ya jeraha hayatathminiwa na kurekodiwa vizuri yanaweza kupuuzwa na / au kutoshughulikiwa vizuri. Ni muhimu kukumbuka kwamba kuongezeka kwa maumivu ya jeraha kunaweza kuwa ni kiashiria cha matatizo ya jeraha ambayo yanahitaji matibabu, na kwa hiyo ni lazima matabibu watathmini jeraha pamoja na maumivu ya yanayohusishwa.
Kipandauso Mwaka 1988 ndio wakati wa kwanza kwa kipandauso kuainishwa kwa kina. Shirika laInternational Headache Society hivi karibuni walibadilisha uainishaji wao mwaka wa 2004.Kulingana na uainishaji huu, kipandauso ni maumivu ya kimsingi ya kichwa yanayoandamana na aina ya maumivu ya kichwa]] yenye [[wasi wasi na [[ maumivu ya kichwa mbalimbali]] na mengineyo.
Maumivu ya kiuno Kwa kuwa muundo wa mgongo ni tata, na njia ya kuripoti kuhusu maumivu ni yenye uvumi na huathiriwa na vipengele vya kijamii, utambuzi wa maumivvu ya sehemu ya chini ya mgongo si dhahiri. Huku idadi kubwa ya maumivu ya mgongo yakisababishwa na matatizo ya misuli na viunga, visababishi hivi vinapaswa kutofautishwa na matatizo ya kineva, tyuma za uti wa mgongo, mvunjiko katika uti wa mgongo na maambukizi, miongoni mwa matatizo mengine. Uwepo wa dalili fulani zinazojulikana kama tahadhari, huashiria haja ya uchunguzi zaidi ili kutathmini matatizo mengine andamizi yanayoweza kuhitaji matibabu maalum au ya dharura. Uwepo wa dalili hatari haumaamishi kuna tatizo kuu. Dalili hizi ni kidokezo tu, na watu wengi wenye tahadhari hizi huwa hawana tatizo lolote andamizi la kuhatarisha maisha.Bila dalili hatari, kufanya uchunguzi wa pichatiba au uchunguzi wa maabarani katika wiki nne za kwanza baada ya dalili kutokea hakujathibitishwa kuwa na umuhimu wowote. Baada ya sababu zingine kuondolewa, watu wenye maumivu yasiyo na kisababishi bayana hupewa matibabu ya kutuliza dalili. Jitihada za kugundua vipengele vinavyoweza kutatiza utambuzi, kama vile mfadhaiko, matumizi mabaya ya dawa, au swala kuhusu malipo ya bima, zinaweza kuwa na manufaa
Maumivu ya kiuno Mwanzoni mwa karne wa 20, mpasuaji wa mfumoneva wa Marekani Harvey Williams Cushing aliongeza umaarufu wa matibabu ya maumivu ya mgongo kupitia upasuaji. Katika miaka ya 1920 na 1930, nadharia geni zilizuka, huku madaktari wakidokeza kuna uhusiano kati ya mfumo wa neva na matatizo ya kisaikolojia kama vile ulegevu wa neva (niurasthenia) na histeria ya wanawake. Rimathoidi ya misuli (fibromiljia) pia ilitajwa sana.
Galenos Maandiko ya Galen yalikuwa msingi wa tiba kwa karne nyingi za baadaye. Yalitafsiriwa baadaye pia kwa Kiarabu na kuathiri tiba ya Waislamu.
Maumivu ya kiuno Misuli ya nyuzi nyingi hupanda na kushuka katika sehemu ya nyuma ya uti wa mgongo, na ni muhimu kwa kuwa hunyoosha uti wa mgongo na kuuimarisha wakati wa miendo kama vile kuketi, kutembea na kunyanyua vitu.. Mara nyingi tatizo la misuli hii hupatikana katika watu wenye maumivu sugu ya kiuno, kwa sababu maumivu haya husababisha mtu kutumia misuli ya mgongo vibaya katika harakati ya kuepuka maumivu. Tatizo la hali ya misuli yenye nyuzi nyingi huendelea hata baada ya maumivu kutulia, hivyo huenda ni kisababishi kikuu cha kurejea kwa maumivu. Inapendekezwa kuwafunza watu wenye maumivu sugu ya kiuno jinsi ya kutumia misuli hii kama njia ya matibabu.
Robert Pershing Wadlow Wadlow alikufa akiwa na umri wa miaka 22. Siku nne baadaye, katika mazishi yake, watu 40,000 walihudhuria na ilichukua watu 12 kubeba jeneza lake. Watu wanamkumbuka kama "njemba mpole" na kuna sanamu yake katika Chuo Kikuu cha Kusini cha Illinois Edwardsville cha tiba ya kinywa. Watu sasa wanasema Wadlow alikuwa na kitu kinachoitwa "gigantism", kilichomfanya awe mrefu sana.
Homa ya manjano Katika hali nyingi, dalili hujumuisha homa, homa ya baridi, kukosa hamu ya chakula, kichefuchefu, maumivu ya misuli hasa mgongoni, na maumivu ya kichwa.
Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo Maambukizi ya sehemu ya chini ya mfumo wa viungo vya mkojo pia hujulikana kama maambukizi ya kibofu. Dalili zinzotokea mara nyingi zaidi ni hisia za kuchomeka wakati wa kukojoana kukojoa kila mara (au kuhisi kukojoa) bila mchozo wa uke na maumivu mengi. Dalili hizi zinaweza kutofautiana kutoka dalili zisizo kali hadi dalili kali. Katika wanawake wenye afya njema, dalili hizi hudumu kwa wastani wa siku sita . Baadhi ya watu huwa na maumivu juu ya mfupa wa kinene au kwenye maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo. Watu walio na maambukizi katika sehemu ya juu ya mfumo wa viungo vya mkojo au pilonifritisi (maambukizi ya figo), wanaweza kuwa na maumivu katika maumivu ya fupanyonga, homa au kichefuchefu na kutapika. Dalili hizi huambatana na kikundi cha dalili za maambukizi ya upande wa chini cha mfumo wa viungo vya mkojo. Mkojo huwa na damu mara nadra sana au kuwa na piuria (usaha katika mkojo).
Maumivu ya kiuno Matibabu ya maumivu ya ghafla ya kiuno kwa kawaida huwa haihusishi upasuaji, kama vile vituliza maumivu na kuendeleza kazi za kawaida jinsi mtu anavyoweza licha ya maumivu. Matibabu hupendekezwa kwa kipindi ambapo yanamsaidia mtu, huku dawa aina ya acetaminophen (inayojulikana pia kama paracetamol) ikiwa ya kwanza kupendekezwa. Dalili za maumivu ya kiuno hufifia baada ya wiki chache, huku 40 - 90% ya watu wakipata nafuu kabisa baada ya wiki sita.
Sklerosisi ya sehemu nyingi Katika sklerosisi ya sehemu nyingi inayotoweka na kurejea, dawa hizi ni bora kwa kiasi katika kupunguza idadi ya maambukizi. Interferons na glatiramer acetate ni tiba za awamu ya kwanza na ni karibu sawa, kwani zote hupunguza kurejea kwa ugonjwa kwa takriban asilimia 30. Matibabu ya muda mrefu yaliyoanzishwa mapema ni salama na huboresha matokeo. Natalizumab hupunguza kiwango cha kurejea zaidi ya tiba za awamu ya kwanza; hata hivyo, kutokana na athari mbaya inazosababisha, imetengwa kama tiba ya awamu ya pili kwa wasiopata nafuu kwa tiba zingine au walio na ugonjwa mkali. Mitoxantrone, ambayo matumizi yake yamekandamizwa kwa athari kali mbaya, imetengwa kama ya awamu ya tatu kwa wasiopata nafuu kwa matibabu mengine. Kutibu sindromu isiyoshughulikiwa kiafya kwa interferon hupunguza uwezekano wa kuendelea hadi katika kiwango cha sklerosisi ya sehemu nyingi ya kiafya. Ubora wa interferons na glatiramer acetate kwa watoto umekadiriwa kuwa takriban sawa na ilivyo kwa watu wazima. Jukumu la baadhi ya tiba mpya kama vile fingolimod, teriflunomide, na dimethyl fumarate kufikia mwaka wa 2011 bado halijajulikana kikamilifu.
Maumivu ya kiuno Utaratibu wa kuhisi maumivu huanza tukio lililosababisha maumivu linapochochea ncha za seli za neva za hisia. Seli hii hubadilisha tukio la maumivu kuwa vimuli vya umeme kwa njia ya uhamishaji. Aina mbalimbali za nyuzi za neva husambaza arifa za umeme kutoka kwenye seli zinazotekeleza uhamishaji hadi pembe ya nyuma ya uti wa mgongo. Kutoka hapa, arifa huelekezwa kwenye shina la ubongo, kisha kutoka kwenye shina la ubongo hadi sehemu mbalimbali za ubongo kama vile thalamasi na mfumo wa viungo. Katika ubongo, arifa za maumivu huchakatwa na kuainishwa katika utaratibu wa hisia ya maumivu. Kupitia njia ya uhamishaji, ubongo unaweza kubadilisha jinsi ya kusambaza arifa za neva kwa kupunguza au kuongeza utoaji wa nyurotransmita.
Bawasiri Hemoroidi hutambuliwa kwa uchunguzi wa kimwili. Uchunguzi wa kutazama mkundu na maeneo yaliyo karibu na mkundu unaweza kutambua hemoroidi za nje au zile zilizoshuka. uchunguzi wa rektamu unaweza kufanywa ili kutambua uwezekano wa tyuma, ya rektamu polipsisi, prosteti iliyo kubwa, au jipu. Uchunguzi huu unaweza kutofaulu bila utulizaji unaofaa kwa sababu ya maumivu ,Hata ingawa hemoroidi nyingi hazihusiani na maumivu. Udhibitishaji wa kutazama kwa hemoroidi za ndani unaweza kuhitaji anoskopu, kifaa cha bomba tupu kilicho na mwanga ulioshikishwa katika mwisho wa upande mmoja . Kunazo aina mbili za hemoroidi: Za nje na za ndani. Hizi zinatofautishwa na mahali zilipo kwa kuzingatia mstari wa denteti . Watu wengine wanaweza kuwa na aina zote mbili za dalili kwa wakati mmoja. Ikiwa maumivu yapo kuna uwezekano mkuu wa hali kuwa kupasuka kwa mkundu au hemoroidi ya nje kuliko ile ya ndani.
Msindo (Same) Pia kata hii ina makanisa manne ya kiluteri yaliyoko Duma, Mararo, Msindo na Mbakweni[Kumaka];kanisa la pentekoste lililoko Mbakweni[Kumaka] bila kusahau kanisa la Wasabato lililoko Mbakweni[Mareti] na lile la Assemblies of God lililoko Mbakweni [Ikongwe]. Tena kuna misikiti miwili; mmoja uko Mbakweni[Kiwetha] karibu kabisa na shule ya msingi ya Mbakweni[Kiwetha] kwa mganga mashuhuri wa tiba za asili aitwaye mzee Said Geleta Mmbakweni almaaruf kwa jina la Dokta Kanyani na mwingine ulioko Msindo.
Jeraha sugu Usimamizi wa majeraha bora kabisa unahitaji tathmini ya jumla. Rekodi ya maumivu ya mgonjwa aliopitia ni muhimu na inaweza kuwa kutoka kwa matumizi ya shajara na mgonjwa, (ambayo inaendeshwa na mgonjwa), hadi kurekodi maumivu na mtaalamu wa afya au Mlezi pekee. Mawasiliano kati ya mgonjwa na timu ya huduma ya afya ni muhimu kwa mtizao hii ujumla. Uchungu unapopimwa kwa wingi na wataalamu wa afya, uwezekano wa kuanzisha au kubadilisha njia ya usimamizi wa maumivu unaongezeka.
Uzazi wa mpango kwa njia asilia Dalili tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni "joto msingi la mwili", "ute wa uke" na "mkao wa mlango wa kizazi". Wanawake wengi hung'amua pia dalili nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi, kama vile maumivu na uzito tumboni, maumivu mgongoni, ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai.
Maumivu ya kiuno Kuna njia nyingi mbadala katika watu wasiopata nafuu baada ya matibabu ya kawaida. Opioidi zinaweza kusaidia ikiwa vituliza maumivu vya kawaida havitafaulu, ingawa kwa jumla hazipendekezwi kwa sababu zina madhara, hasa uraibu. Upasuaji unaweza kuwafaidisha watu wenye matatizo ya maumivu sugu na ulemavu unaohusiana na diski.Upasuaji pia unaweza kuwafaidisha watu wenye stenosisi ya uti wa mgongo. Hakuna manufaa bayana ya upasuaji yaliyopatikana kwa visa vingine vya maumivu ya kiuno yasiyo na kisababishi cha moja kwa moja.
Jeraha sugu Mara nyingi wagonjwa wa majeraha sugu huripoti maumivu kama sehemu kubwa katika maisha yao.
Inapendekezwa kwamba watoa huduma za afya kukabiliana na maumivu yanayohusiana na majeraha ya muda mrefu kama moja ya vipaumbele muhimu katika usimamizi wa majeraha sugu (pamoja na kushughulikia chanzo chake). Sita kati ya kumi ya wagonjwa wa vidonda vya vena vya mguu huwa na maumivu na vidonda vyao, na mwelekeo sawa huonekana katika vidonda vingine sugu.
Malaria Kuanzia mwaka wa 2001, [[Shirika la Afya Duniani]] limependekeza kutumiwa kwa dawa mseto ya [[artemisinin]] combination therapy (ACT) kama tiba ya kwanza kwa malaria isiyo kali katika maeneo ambapo kuna usugu kwa madawa ya awali. Hivi karibuni WHO imetoa miongozo ya tiba ya malaria inayopendekeza aina nne tofauti za ACT. Ijapokuwa nchi nyingi, zikiwa ni pamoja na mataifa mengi ya Afrika, zimejumuisha mabadiliko hayo katika sera zao rasmi kuhusu matibabu ya malaria, gharama kubwa bado ni kikwazo katika utekelezaji wa ACT. Kwa sababu ACT hugharamu hadi mara ishirini ya dawa za zamani, zimebakia ghali kwa nchi nyingi ambako maleria imeenea. Kuna utata kuhusu sehemu ambayo artemisisn hulenga, ingawa tafiti za hivi karibuni zinadokeza kwamba [[SERCA]], aina ya kalsiamu ambayo huelekezwa katika [[endoplasmic reticulum]] inaweza kuhusishwa na usugu wa artemisinin. Vimelea vya malaria vinaweza kuwa sugu dhidi ya artemisinin na usugu unaweza kuletwa na mgeuko palepale wa SERCA. Hata hivyo, tafiti nyingine zinadokeza kuwa mitokondria ndiyo inayolengwa sana na artemisinin na analogi zake.
Sklerosisi ya sehemu nyingi Kuna utafiti unaoendelea unaotafuta tiba bora, inayofaa, na yenye kustahimilika kwa sklerosisi ya sehemu nyingi inayotoweka na kurejea; kubuni tiba za aina ndogo endelevu; mbinu za kukinga nuro; na matibabu bora ya dalili.
Saratani ya endometriamu Saratani ya endometriamu ni saratani inayotokana na endometriamu ( utando wa uterasi au tumbo la uzazi). Hii hutokana na ukuaji usio wa kawaida wa seli zenye uwezo wa kushambulia au kuenea katika sehemu zingine za mwili. Ishara ya kwanza mara nyingi huwa hali ya kutokwa na damu ukeni isiyohusishwa na hedhi ya kila mwezi. Dalili zingine zinajumuisha maumivu wakati wa kukojoa, maumivu wakati wa ngono au maumivu ya pelvisi. Saratani ya endometriamu hutokea mara nyingi baada ya ukomohedhi.
Kipandauso Utaratibu wa ugonjwa huu haujatambulika. Hata hivyo, hali hii inaaminika kuwa tatizo la mfumo wa neva. Nadharia ya msingi inahusiana na kuongezeka kwa uchangamfu wa koteksi ya serebramu na udhibiti usio wa kawaida wa maumivu ya nyuroni kwa kiiniseli cha trijemia cha mfumo wa ubongo.
Matibabu ya kwanza yanayopendekezwa ni dawa za kuondoa maumivu kama vile ibuprofen na acetaminophen ili kutuliza maumivu ya kichwa na antiemetic ili kutuliza kichefuchefu na kuepuka vichocheo. Dawa maalumu kama vile triptan au ergotamine zinaweza kutumika kwa watu wasiosaidiwa na dawa za kawaida za kuondoa maumivu. Zaidi ya asilimia 10 ya watu wote ulimwenguni huathiriwa na kipandauso wakati fulani maishani mwao.
Kwa kawaida kipandauso hutokea pamoja na maumivu ya kichwa makali, yanayojisetiri na yanayojirudiarudia ambayo huhusishwa na dalili za mfumo unaojiongoza wa neva. Takriban asilimia 15-30 za wenye kipandauso hukabiliwa na aura lakini mara nyingi hupata kipandauso kisicho na dalili za aura. Ukali wa maumivu ya kichwa, muda yanayochukua na marudio yake hubadilika mara kwa mara. Kipandauso kinachodumu zaidi ya saa 72 hujulikana kwa Kilatini kama status migrainosus.
Mmenyuko wa mzio Dalili kutoka kwa tumbo na matumbo ni pamoja na crampy maumivu ya tumbo ya kubananisha, kuharisha na kutapika. Mtu anaweza kuwa na mawazo y a kuchanganyikiwa, kupoteza udhibiti wa kibofu cha mkojo wao, na inaweza kuwa na maumivu katika fupanyonga ambayo inahisi kama kubananishwa ka mfuko wa uzazi. Kupanuka kwa mishipa ya damu karibu na ubongo inaweza kusababisha maumivu ya kichwa. Mtu anaweza pia kujisikia ana wasiwasi au kufikiria kwamba wako karibu kufa.
Athari za muda mrefu za pombe Matumizi ya kila mara ya pombe huhusishwa na ongezeko la hatari ya maumivu ya viungo kutokana na jongo. Matumizi ya pombe huhusishwa na upungufu wa hatari ya maumivu ya viungo. Tafiti mbili za hivi karibuni zinaripoti kwamba jinsi pombe zaidi inavyotumiwa, ndivyo hatari ya kupatwa na maumivu ya viungo hupungua. Miongoni mwa watu wanaokuunywa mara kwa mara, robo moja ya wanaokunywa zaidi walikuwa na kiwango cha hadi 50% cha chini cha uwezekano wa kupata ugonjwa wakilinganishwa na nusu ambao hunywa kidogo.
Kipandauso Kwa kawaida maumivu ya kichwa huathiri upande mmoja, hudunda, na ukali wake huwa wa kadri hadi mkali mno. Kwa kawaida hali hii huja polepole na huzidishwa kwa kujishugulisha sana.Hata hivyo, kwa visa zaidi ya asilimia 40, maumivu yanaweza kuathiri pande zote mbili huku maumivu ya shingo yakihusishwa na hali hii. Maumivu ya pande zote mbili huwa hasa kwa watu walio na kipandauso bila aura. Maumivu yasiyo ya kawaida yanaweza kutokea hasa kwa sehemu ya nyuma au ya juu ya kichwa. Kwa kawaida, maumivu hudumu kwa saa 4 hadi 72 kwa watu wazima ingawa katia watoto mara nyingi yanadumu kwa kipindi kisichozidi saa 1 . Marudio ya kukabiliwa na hali hii hubadilika mara kwa mara, kutoka visa vichache maishani hadi visa kadhaa kwa wiki, huku wastani ukiwa ni mara moja kwa mwezi .
Sklerosisi ya sehemu nyingi Zaidi ya asilimia 50 ya watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi wanaweza kutumia tiba ya kutimizana na mbadala, ingawa asilimia hubadilika kulingana na jinsi tiba mbadala zinavyofafanuliwa. Ushahidi wa ufaafu wa matibabu kama haya kwa hali nyingi ni duni au haupo.
Mkanda wa jeshi Wagonjwa wenye maumivu madogo hadi wastani wanaweza kutibiwa kwa kutumia vituliza maumivu vinavyouzwa kwenye maduka. Losheni za topiki zenye kalamini au mafuta ya nguruwe yanaweza kupakwa juu ya upele au malengelenge na yanaweza kutuliza maumivu. Mara kwa mara, maumivu makali yanaweza kuhitaji madawa ya afyuni, kama vile mofini. Mara baada ya vidonda kufunikwa na magamba, krimu ya kapsaisini (Zostrix) inaweza kutumika. Lidokeini ya topiki na bloku za neva pia zinaweza kupunguza maumivu. Kutumia gabapentini pamoja na kinzavirusi kunaweza kuleta nafuu kwa niuraljia ya baada ya malengelenge.
Kitanda Pia kuna kitanda cha mwinuko "elevation bed" ambacho hutumika hasa nyumbani sana sana na watu wenye shinda ya mzunguko wa damu miguuni, wanaopata maumivu ya maungio ya mifupa na pia wanao penda starehe kitandani. Kitanda cha muinuko pia kina uwezo wa kubadili kimo kama kitanda cha wagonjwa, na la ziada, chaweza pia kubadili umbo la msingi wa kulalia na kuchukua umbo la anayekilalia. Kitanda cha muinuko cha kisasa hutumia kisengeletua/kitanza mbali "(remote control)" kudhibiti muinuko na umbo lake.
Yoana Beretta Molla Mke wa Pietro Molla, alipokuwa mjamzito kwa mara ya nne, alipatikana na ugonjwa ambao tiba yake ilitaka mimba yake ife asije akafa mwenyewe. Ingawa alijua vizuri hilo, alikataa tiba kamili ili mtoto aweze kuzaliwa.
Uislamu barani Asia Uislamu ulianza barani Asia katika karne ya 7 wakati wa zama za uhai wa Mtume Muhammad. Idadi kubwa ya wafuasi wa dini ya Kiislamu wameishi huko Asia na hasa mjini Magharibi mwa Asia na Kusini tangu kuanza kwa historia ya Uislamu.
Uislamu barani Asia Uislamu kwa sasa ndiyo dini kubwa barani Asia ikiwa na asilimia 25% ikifuatiwa na Uhindu Idadi kamili ya Waislamu barani Asia mnamo mwaka wa 2010 ilikuwa kwenye bilioni 1.1 (sawa na asilimia 25 ya wakazi wote wa Asia).
Rasi ya Malay Rasi ya Malay (Kimalay: "Semenanjung Tanah Melayu") ni rasi kubwa katika Asia ya Kusini-Mashariki.
Uislamu nchini Lesotho Sehemu kubwa ya jamii ya Kiislamu nchini humo ni kutoka Asia ya Kusini (India, Pakistan, Bangladesh, na Sri Lanka), lakini pia kuna idadi kubwa ya wakazi kutoka Mashariki ya Kati, kama vile Afghanistan.
Rasi ya Magharibi Eneo la jimbo lilikuwa chanzo cha Afrika Kusini ya kisasa. Historia imeonekana pia kati ya wakazi. Idadi kubwa ni watu wenye uzazi wa chotara hasa wa Waafrika, Wazungu na Waasia waliopelekwa hapa kama watumwa katika karne ya 18. Kati ya Waafrika Weusi kundi kubwa ni Waxhosa. Wazungu ni wa asili ya Kimakaburu na Kiingereza hasa. Rasi Maghribi ina pia jumuiya kubwa ya Waislamu iliyoanzishwa na watumwa Waasia kutoka Asia Kusini-Magharibi.
Kizimba (mlima) Mlima huo ni maarufu sana kwa kuashiria mvua kubwa kunyesha mara wingu linapotanda juu yake.
Mashariki ya Kati Mashariki ya Kati (kwa Kiingereza "Middle East") ni namna ya kutaja sehemu kubwa ya Asia ya Magharibi pamoja na Afrika ya kaskazini-mashariki, hasa Misri.
Muwa Miwa ("Saccharum" spp.) ni aina za manyasi yanayotoa sukari. Asili yake ilikuwa Asia ya Mashariki na kutoka huko imesambazwa katika nchi za tropiki penye mazingira inayofaa kwake. Kilimo cha mmea huu ni chanzo cha sehemu kubwa ya sukari kwa ajili ya matumizi ya kibinadamu na pia kwa sehemu kubwa ya ethanoli inayotengenzwa kwa matumizi ya biofueli.
Aleksander Mashuhuri Wakati wa Aleksander Milki ya Uajemi ilikuwa milki iliyotawala eneo kubwa duniani. Wakati wa karne mbili zilizotangulia watawala wa Uajemi waliwahi kuvamia na kuteka Mesopotamia, Shamu, Palestina, Misri, Asia Ndogo pamoja na sehemu za Asia ya Kati. Walijaribu mara kadhaa kuvamia Ugiriki pia lakini waliweza kushindwa kwa matatizo. Katika Asia Ndogo walitawala miji minghi ya Kigiriki iliyokaa ng'ambo ya Bahari ya Aegean. Hivyo Filippo II aliandaa vita dhidi ya Uajemi kwa sababu alitaka kutumia vita dhidi ya maadui wa miaka mingi kuimarisha nafasi yake kati ya Wagiriki. Uvamizi wa kwanza wa Masedonia katika Asia Ndogo ulirudishwa nyuma na Waajemi.
Uajemi ya Kale Mfalme Dareio I aliyefuata alizidi kupanusha eneo hadi kujumlisha Asia Magharibi yote, milima ya Kaukazi, Asia ya Kati pamoja na Afghanistan, sehemu kubwa za Pakistani ya leo, Afrika ya Kaskazini pamoja na Misri, Libia, pwani la Sudani, Eritrea, sehemu za Balkani. Aliingia pia Ugiriki kwa shabaha ya kuadhibu Athens iliyowahi kusaidia miji ya Wagiriki iliyoasi katika Asia Ndogo dhidi ya milki ya Uajemi. Lakini kwenye mapigano ya Marathon mwaka 490 KK Waajemi wakashindwa wakarudi Asia.
Mahé Sehemu kubwa za Mahe zimefunikwa na misitu minene. Mlima mkubwa ni "Morne Seychellois" mwenye kimo cha mita 905 juu ya UB.
Endymion Katika mythology ya Kiyunani, Endymion ( Kigiriki cha kale: Uholanzi,) , alikuwa mchungaji mzuri wa  Aeolian, wawindaji, au mfalme ambaye alisema kutawala na kuishi katika Olimia huko Elis, Na pia aliheshimiwa na katika kuishi Mlima Latmus huko Caria, pwani ya magharibi ya Asia Ndogo.
Primates Primates wengi hukalia miti na viungo vya vinlingana na maisha yao. Kwa spishi nyingi miguu ni mikubwa na yenye nguvu zaidi kuliko mikono, isipokuwa Giboni wa Asia Kusini-Mashariki na sokwe kubwa wasio binadamu.
1405 Makala hii inahusu mwaka 1405 BK (Baada ya Kristo).19 Februari - Timur aliyeunda milki kubwa katika Asia ya Kati
Uislamu barani Asia Asia ni nyumbani pa makundi makubwa ya Waislamu, Mashariki ya Kati ikiwa na (Magharibi/Kusinimagharibi mwa Asia), Asia ya Kati, Asia Kusini na Kusinimashariki mwa Asia ikiwa kama dini muhimu sana.
Warumi Kirumi au Warumi inaweza kumaanisha:Kwa maana ya kihistoria, Waroma ni watu wa Dola la Roma lililotawala eneo kubwa katika Ulaya, Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi takriban karne ya 1 hadi ya 5 BK. Kiasili ndio watu wa mji wa Roma na mazingira yake tu, lakini baadaye sehemu kubwa ya wakazi wote wa dola wamekuwa raia wakiitwa Waroma."Angalia: vipengee vifuatazo vimeandikwa katika mpangilio wa kietimolojia."
Asia Ndogo Asia Ndogo (Kilatini: Asia Minor) ni jina la kihistoria la eneo hili. Wakati mwingine kisiwa cha Kipro kilihesabiwa kama sehemu ya Asia Ndogo.
Milki ya Gupta Milki hii kubwa iliporomoka polepole kutokana na mafarakano ya ndani na uvamizi wa makabila ya Wahunni kutoka Asia ya Kati.
Fimbi Fimbi ni jina linalotumika kwa spishi ndogo za familia ya ndege Bucerotidae; spishi moja inaitwa kwembe au kwembekwembe pia. Spishi kubwa za familia hii zinaitwa hondohondo. Fimbi wana domo kubwa lakini lile halina aina ya pembe juu lake kama domo la hondohondo au pembe hii ni dogo sana. Domo linaweza kuwa jeusi, jekundu au njano. Isipokuwa fimbi wadogo, spishi za Afrika zinatokea savana kavu na spishi za Asia zinatokea misitu. Fimbi hula matunda, mbegu, wadudu, mijusi na panya.
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki Unaunganisha mataifa 10 yaliyoko kijiografia na kisiasa kati ya nchi kubwa za China na Uhindi. Shabaha yake ni kuboresha ustawi wa uchumi, maendeleo ya kijamii na ya kiutamaduni na kutunza amani ya sehemu hii ya dunia.
Kirukanjia Meno-meupe Virukanjia meno-meupe au virukanjia-zabadi ni wanyama wadogo wa nusufamilia Crocidurinae katika familia Soricidae wanaofanana na vipanya, lakini virukanjia si wagugunaji (oda Rodentia). Spishi hizi zinatokea Afrika, Asia na Ulaya ya kusini. Nusufamilia hii ina spishi ndogo kuliko virukanjia wote (kirukanjia wa Etruski aliye na 3.5 sm) na ile kubwa kuliko wote (Kirukanjia-kaya wa Asia aliye na sm 15). Spishi za Crocidurinae zina meno meupe, kinyume na zile za Soricinae ambazo zina meno mekundu, na zina harufu ya zabadi pia. Zina miiba mgongoni inayoonekana zikiogopa au zikikasirika. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Hula wadudu, konokono na nyungunyungu hasa lakini mbegu na makokwa pia.
Mlima Njia nyingine ya kutokea kwa milima ni volkeno. Hapo magma (mwamba moto ulioyeyuka) inapanda kutoka koti ya dunia inakuta njia kupitia nafasi katika ganda la dunia na kufika usoni kwa umbo la zaha (lava). Hapa zaha inaganda kuwa mwamba imara. Kama akiba ya magma chini ya volkeno ni kubwa inaendelea kupanda juu na kutoka kwenye kasoko za volkeno. Inapanda juu ya zaha iliyoganda tayari na kwa njia hii volkeno inazidi kukua. Volkeno kubwa Afrika ni Kilimanjaro.
Alexander von Humboldt Baadaye aliongeza safari ya kutembelea Asia ya Kati na sehemu kubwa ya muda wake aliutumia kuandika taarifa ya safari hizi na kufanya tathmini ya yale aliyoyaona na kuyakuta.
Wikipedia ya Kiindonesia Wikipedia ya Kiindonesia au Wikipedia bahasa Indonesia ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiindonesia. Wikipedia ya Kiindonesia, imekuwa ya tatu kwa ukuaji wa haraka katika orodha ya Wikipedia za lugha za Asia baada ya Wikipedia ya Kichina na Kijapani, na ndiyo kubwa katika nchi zile zinazoendelea (2006) .
Bumbuli Kwa upande wa kaskazini mashariki upo mlima mkubwa unaoitwa "Kizimba". Mlima huu huaminika sana kwa kuonyesha dalili za mvua kubwa mara wingu linapotanda juu yake.
Enzi ya kati Kabla ya Enzi ya Kati kulikuwa na ustaarabu wa Dola la Roma. Milki hiyo kubwa ilijenga utamaduni uliounganisha nchi za Afrika ya Kaskazini, Asia ya Magharibi na Ulaya ya Kusini pamoja na Ulaya ya Magharibi.
Mlima Mifano katika Afrika ni Mlima Kilimanjaro na Mlima Kenya.
Watu wa Emirati Wakazi hao wengine wa UAE (83,5%) wanajumuisha wafkuzwa-nchi, asilimia kubwa ikitoka Asia ya Kusini kutoka nchi kama vile Uhindi (1,75 milioni), Pakistan (1,25 milioni) na Bangladesh (500.000). Watu kutoka Jamii zingine, ikiwa ni pamoja na China, Ufilipino, Thailand, Korea, Afghanistan na Iran ni takriban milioni moja. Wafkuzwa-nchi kutoka Ulaya, Australia, Afrika Kaskazini, Afrika na Amerika ni kama watu 500,000.
Sensa ijayo itafanyika katika mwaka 2010.
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikirgizi Ilikuwa jamhuri kubwa ya saba yenye eneo la 198,500 km² ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Mji mkuu ulikuwa Frunse inayoitwa leo Bishkek. Tangu Agosti 1991 imekuwa nchi huria ya Kirgizia katika Asia ya Kati.
Chingis Khan Chingis Khan (pia: "Genghis Khan", * takriban 1162 – + 18 Agosti 1227) alikuwa kiongozi wa Wamongolia aliyeunda Milki ya Wamongolia iliyoendelea kutawala eneo kubwa kuanzia China pamoja na Asia ya Kati hadi Urusi na Mashariki ya Kati.
Pergamon Wakati wa karne ya 3 na ya 2 kabla ya Kristo Pergamon ilikuwa mji mkuu wa milki iliyotawala sehemu kubwa za Asia Ndogo. Watawala wa nasaba ya Attalos walipamba mji kwa mahekalu na taasisi zilizoufanya kitovu cha utamaduni wa Kigiriki.
Koreshi Mkuu Aliunganisha kwanza maeneo ya nyanda za juu za Uajemi, akaendelea kutwaa mamlaka juu ya madola yote yaliyokuwepo katika Asia Magharibi, akatawala milki kubwa kuanzia pwani za Ugiriki katika Ulaya hadi mto Indus katika Uhindi na Yerusalemu upande wa kusini.
Uhindi Kampuni iliyopokea hati hii ilikuwa kundi la wafanyabiashara na matajiri wa London waliovutwa na utajiri wa nchi za mashariki na hasa na faida kubwa mikononi mwa wafanyabiashara Wareno na Waholanzi waliotangulia katika biashara kati ya Ulaya na nchi za Asia ya Kusini.
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikazakhi Yenye eneo la 2,717,300 km² ilikuwa jamhuri kubwa ya pili ndani ya Umoja wa Kisovyeti baada ya Urusi. Mji mkuu ulikuwa Alma-Ata inayoitwa leo Almaty. Tangu Desemba 1991 imekuwa nchi huria ya Kazakhstan katika Asia ya Kati.
Mlima Mabamba ya gandunia husukumana na kusababisha shinikizo linalosababisha ufa mkubwa kwa sehemu fulani. Baada ya kuvunjwa kwa sehemu kubwa ya mwamba mwendo wa ganda la dunia unaweza kusukuma kipande kimoja juu.
Orodha ya mabenki nchini Asia Hii ni orodha ya mabenki nchini Asia duniani kote.
The Big nne benki ya
Uhindi ya Kiingereza Kampuni iliyopokea hati hii ilikuwa kundi la wafanyabiashara na matajiri wa London waliovutwa na utajiri wa nchi za mashariki na hasa na faida kubwa mikononi mwa wafanyabiashara Wareno na Waholanzi waliotangulia katika biashara kati ya Ulaya na nchi za Asia ya Kusini.
Mkoa wa Mashariki (Kenya) Ndani ya mkoa kuna maeneo yenye rutba sana hasa karibu na Mlima Kenya. Sehemu kubwa za Ukambani ni yabisi kiasi na wakulima wake hukosa mvua kila baada ya miaka kadhaa na kuteswa na njaa. Kaskazini ni nchi yabisi hata jangwa kama jangwa la Chalbi kati ya Ziwa Turkana na Marsabit.  Inaitwa pia"Wilaya ya Nyambene". Inaitwa pia "Wilaya ya Nithi".
Wilaya ya Monduli Makao makuu ya wilaya iko Monduli Mjini ambayo ni moja wa miji midogo miwili (pamoja na Namanga) katika wilaya yenye tabia ya vijijini.
Monduli iko upande wa magharibi wa Jiji la Arusha na Mlima Meru. Sehemu kubwa ya eneo lake ni milima pamoja na volkeno ya Oldoinyo Lengai iliyokatwa na Bonde la Ufa. Pia mlima karibu na Monduli mjini huitwa Monduli, ni volkeno bwete.
Asia Ndogo Asia Ndogo ni namna ya kutaja eneo la Anatolia ambalo ni sehemu ya Kiasia ya Uturuki. Ni hasa eneo la rasi kati ya Bahari Nyeusi na Mediteranea.
Mirihi Katika kizio cha kusini ndipo milima mikubwa inayojulikana ulimwenguni hadi leo. Mlima mkubwa kabisa, wenye kimo cha km 26 (zaidi ya mara nne urefu wa Kilimanjaro), ndio Olympus Mons (Mlima wa Olimpiki), volkeno , ambayo ni kubwa kuliko zote za mfumo wa jua. Mazingira yake mengine yenye milima mikubwa huitwa Tharsis kuna pia volkeno.
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi Baada ya miaka ya kufundisha Uislamu na kusafiri nchini Sudani Muhammad Ahmad alijitangaza kuwa al-Mahdi al-Muntazar (mwokozi anayetarajiwa) mwaka 1881. Katika barua ya tar. 29 Juni 1881 aliwaeleza Wamisri ya kwamba aliteuliwa kuunganisha nchi zote za Waislamu na kurudisha uataratibu wa siku za Mtume Muhamad.
Majeshi ya Ulinzi ya Kenya "East African Rifles" pia ilitumia askari "Uganda Rifles" kusaidia kukandamiza uasi wa vikosi vya Sudani katika Uganda.
Bahari ya Hindi Afrika Kusini, Msumbiji, Tanzania, Kenya, Somalia, Jibuti, Eritrea, Sudani na Misri (kupitia Bahari ya Shamu).
Ndani ya Bahari Hindi kuna mataifa huru ambayo ni nchi za visiwani pamoja na Bahrain (Ghuba ya Uajemi), Komori, Madagaska, Maldivi, Morisi, Shelisheli na Sri Lanka.
Kusini Jina "kusini" laaminiwa limetokana na neno lenye asili ya Misri ya Kale kwa ajili ya nchi ya Kushi iliyokuwepo upande wa kusini wa Misri katika Nubia (au Sudani ya leo) pamoja na Uarabuni ya Kusini. Jina la Kushi lapatikana pia katika masimulizi ya Biblia likimtaja mmoja wa wana wa Hamu katika kitabu cha Mwanzo 10:16 kama baba wa watu wa Kushi. Hili neno lilitumiwa na mabaharia Waarabu pia kutaja mwelekeo wa kusini na kwa umbo la "kusi" hasa upepo wa kusini.
Misri Mafarao wa Misri ya Kale walifaulu mara kadhaa kupanua mamlaka yao hadi ndani ya Sudani ya leo, na pia kwa vipindi juu ya sehemu za Palestina na Syria ya leo. Mara kadhaa wavamizi kutoka nje walifaulu kushika utawala juu ya Misri kama vile Wahyksos kutoka Palestina / Kanaan, Wakushi kutoka Nubia au watu kutoka Lybia. Wavamizi hao walitumia pia cheo cha Farao wakijaribu kuendeleza tabia nyingi za milki za awali. Hatimaye wote walipinduliwa tena na viongozi wazalendo walioanzisha nasaba mpya.
Wakalenjin Kati ya vikundi hivi ni Elgeyo, Kipsigis, Marakwet, Wanandi, Sabaot, Terik na Tugen. Mababu wao walihamia Kenya kutoka Sudani karne nyingi zilizopita na wengine wanakadiria walifika tayari miaka 2,000. Wakati mwingine hata Wapokot wanahesabiwa kati ya Wakalenjin lakini kwa kawaida wanajitazama kama kundi la pekee hata kama lugha yao ni ya karibu.
Dola la Mahdi Khalifa alifaulu kupanusha uatwala wake juu ya maeneo karibu yote ya Sudan ya leo lakini alishindwa kufikia jimbo la Ikweta ambako Emin Pasha aliendelea kutetea mabaki ya Sudani ya Kimisri.
Ukristo barani Afrika Misri ilikuwa kitovu cha elimu ya juu tangu karne nyingi. Mji mkuu wa Misri ulikuwa Aleksandria. Eneo la utawala wa Roma lilifika mpakani mwa Sudani ya leo (eneo lililoitwa "Nubia").
Misri Tabianchi ni yabisi sana na maeneo makubwa ni jangwa, pamoja na oasisi na maeneo ya savana ya miiba. Karibu wananchi wote huishi ndani ya kanda nyembamba ya bonde la mto Naili. Bonde hili linavuka nchi kuanzia mpakani na Sudani katika kusini kuelekea kaskazini hadi mdomo wa mto kwenye Bahari ya Mediteranea. Ardhi pande zote mbili za mto inamwagiliwa na kulimwa. Kwatika umbali mdogo kutoka mto jangwa inaanza.
Jihadi ya Kiislamu ya Misri Hatua zilizochukuliwa dhidi ya Sudan iliyowapa magaidi nafasi ya kuwa wageni iliongeza shindikizo dhidi yao. Viongozi walipoamua kuwaua dhidi ya ombi la serikali ya Sudani vijana wadogo walioshtakiwa kushirikiana na polisi ya siri ya Misri ilileta azimio la Sudan kuwafukuza wanajihadi nchini.
Samia Yusuf Omar Alishiriki katika viatu na nguo zilizotolewa na timu ya Sudani kwa sababu mwenyewe au kamati ya Somalia walikosa pesa. Alimaliza wa mwisho lakini kwa makofi ya watazamaji wote katika sekunde 32.16. Habari zake akiwa mwanamke wa pekee kutoka Somalia ziliripotiwa na magazeti na vituo vya runinga vingi duniani.
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi Mohammed Ahmad ibn Abd Allah (*12 Agosti 1844 - 22 Juni 1885) alikuwa mwenyeji wa Sudani aliyejitangaza kuwa ndiye mahdi. Alifaulu kuunganisha makabila mbalimbali ya nchi kwa vita ya jihadi akamaliza utawala wa kikoloni wa Misri iliyosaidiwa na Uingereza na kuanzisha Dola la Mahdi.
Berbera Tangu 1546 Dola la Osmani lilivamia eneo lote na kumpeleka wali wake Berbera. Wakati wa udhaifu wa Waturuki athira hii ilipotea tena. Baada ya vita ya Mahdi katika Sudani Waosmani walipaswa kuondoa wanajeshi wao tena na Waingereza waliingia wakaitawala Berbera kama sehemu ya eneo lindwa la "British Somaliland Protectorate" au Somalia ya Kiingereza.
Muda sanifu wa dunia Mfano mtu anapiga simu ya nje kutoka Tanzania saa 2 usiku atampata mwenzake pia saa 2 kama yuko huko Kenya, Uganda, Ethiopia, Sudani au Uarabuni maana wote wako katika kanda muda moja. Saa ya marejeo, yaani, Greenwich ni sasa saa 11 jioni. Lakini akipiga simu huko China atapampata mwenzake saa 8 usiku maana huko saa inatangulia masaa 5; kinyume akipiga wakati huohuo New York ya Marekani ataongea na mtu aliye kwenye saa 6 mchana.
Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania Koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ilianzishwa kwa njia ya vita kadhaa ambako jeshi la Kijerumani lilishinda upinzani wa wenyeji. Wajerumani walitumia askari kutoka kwao pamoja na askari waliokodiwa kutoka Sudani na Wazulu kutoka Afrika Kusini. Waliendelea kuajiri Waafrika wazalendo na kujenga hivi jeshi la Schutztruppe (tamka "shuts-tru-pe") lililokuwa hasa na askari Waafrika waliohudumia chini ya maafisa Wajerumani. Jeshi hili lilivunjwa baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.
Kicrioulo Kicrioulo ni krioli nchini Guinea-Bisau inayozungumzwa na watu wengi kama lugha ya taifa. Kicrioulo imetokea misamiati ya Kireno pamoja na sarufi ya lugha za Kimanding. Mwaka wa 2016 idadi ya wasemaji nchini Guinea-Bisau ambao hutumia Kicrioulo kama lugha ya kwanza imehesabiwa kuwa watu 239,000. Tena kuna watu 600,000 ambao hutumia Kicrioulo kama lugha yao ya pili. Pia, kuna wasemaji 30,000 nchini Senegal.
Homanyongo C Watu wachache, kama asilimia 5-50 walioambukizwa nchini Marekani na Canada, wanafahamu hali yao. Kupima inapendekezwa kwa watu walio na hatari ya juu, ambao ni pamoja na watu wenye chale . Uchunguzi pia inapendekezwa kwa watu wenye muinuko wa kimeng'enya ya ini kwani hii ni ishara ya pekee ya homanyongosugu ya mara kwa mara. Uchunguzi wa mara kwa mara hapendekezwi nchini Marekani.
Kifang Kifang ni lugha ya Kibantu nchini Guinea ya Ikweta, Gabon, Kamerun na Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wafang. Isichanganywe na Kifang-Wum. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kifang imehesabiwa kuwa watu 588,000 nchini Gabon, 297,000 nchini Guinea ya Ikweta na 8100 nchini Kongo. Pia kuna watu 121,000 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kifang iko katika kundi la A70.
Kisô Kisô ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Uthai inayozungumzwa na Wasô. Idadi ya wasemaji wa Kisô imehesabiwa kuwa watu 118,000 nchini Laos (2005) na watu 70,000 nchini Uthai (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisô iko katika kundi la Kikatuiki.
Kikunda Kikunda ni lugha ya Kibantu nchini Zimbabwe na Zambia inayozungumzwa na Wakunda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikunda nchini Zimbabwe imehesabiwa kuwa watu 145,000, na nchini Zambia watu 43,800. Pia kuna wasemaji 5500 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikunda iko katika kundi la N40.
Kiprai Kiprai (pia Kiphai) ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Uthai inayozungumzwa na Waprai. Idadi ya wasemaji wa Kiprai imehesabiwa kuwa watu 21,900 nchini Laos (2005) na watu 20,000 nchini Uthai (2001). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiprai iko katika kundi la Kikhmuiki.
Kidera (Indonesia) Kidera ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia na Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wadera. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kidera nchini Indonesia imehesabiwa kuwa watu 1000, na nchini Papua Guinea Mpya kuna watu 690. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidera iko katika kundi la Kisenagi.
Kisowanda Kisowanda ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya na Indonesia inayozungumzwa na Wasowanda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisowanda nchini Papua Guinea Mpya imehesabiwa kuwa watu 970. Pia kuna watu 210 nchini Indonesia (2002). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisowanda iko katika kundi la Kiwaris.
Kibisaya ya Brunei Kibisaya ya Brunei ni lugha ya Kiaustronesia nchini Brunei na Malaysia inayozungumzwa na Wabisaya. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kibisaya ya Brunei nchini Brunei imehesabiwa kuwa watu 37,600 na nchini Malaysia kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibisaya ya Brunei iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Kitausug Kitausug (pia Kisulu) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino, Malaysia na Indonesia inayozungumzwa na Watausug kwenye visiwa vya Palawan, Basilan na Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitausug imehesabiwa kuwa watu 900,000 nchini Ufilipino na watu 150,000 nchini Malaysia. Pia kuna wasemaji 12,000 nchini Indonesia (1981) Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitausug iko katika kundi la Kifilipino.
Kimasana Kimasana ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad na Kamerun inayozungumzwa na Wamasana. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimasana nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 130,000 na mwaka wa 1982 nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 103,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimasana iko katika kundi la Kichadiki.
Kiglio-Oubi Kiglio-Oubi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Liberia na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waglio na Waoubi. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiglio-Oubi imehesabiwa kuwa watu 3500 nchini Liberia na watu 2500 nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiglio-Oubi iko katika kundi la Kikru.
Kiokolod Kiokolod ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia na Malaysia inayozungumzwa na Waokolod kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiokolod nchini Indonesia imehesabiwa kuwa watu 3390 na nchini Malaysia watu 1580. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiokolod iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Kisa'ban Kisa'ban ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia na Indonesia inayozungumzwa na Wasa'ban kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisa'ban nchini Malaysia imehesabiwa kuwa watu 1110 na nchini Indonesia watu 850. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisa'ban iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Sudan Khalifa alifaulu kupanua utawala wake juu ya maeneo karibu yote ya Sudan ya leo lakini alishindwa kufikia jimbo la Ikweta ambako Emin Pasha aliendelea kutetea mabaki ya Sudani ya Kimisri. 
Itikadi ya kupanua utawala wa mahdiyya kwa njia ya jihad ilimsababisha khalifa kushambulia nchi jirani ya Ethiopia iliyotawaliwa na kaisari wa Kikristo. Mwaka 1887 akaongoza jeshi la askari 60,000 hadi Gondar. Waethiopia wakajibu kwa kushambulia Sudan mwaka 1889. Kifo cha Kaisari Yohane IV katika mapigano ya Metemma tarehe 9 Machi 1889 ililazimisha Waethiopia kurudi kwao. Lakini jeshi la mahdiyya lilipoteza wanajeshi wengi pia likadhoofika.
Kimlabri Kimlabri ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Laos na Uthai inayozungumzwa na Wamlabri. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimlabri nchini Uthai imehesabiwa kuwa watu 130 tu. Idadi ya wasemaji nchini Laos hata ni ndogo zaidi; mwaka wa 1982 kulikuwa na watu 24 tu. Maana yake, lugha ya Kimlabri imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimlabri iko katika kundi la Kikhmuiki.
Kiejagham Kiejagham ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Waejagham. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiejagham imehesabiwa kuwa watu 67,300 nchini Nigeria na watu 49,400 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiejagham iko katika kundi la Kiekoidi ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kievant Kievant ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Waevant. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kievant imehesabiwa kuwa watu 10,000 nchini Nigeria na watu 1000 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kievant iko katika kundi la Kitivoidi ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Kiselungai-Murut Kiselungai-Murut (pia Kimurut) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia na Malaysia inayozungumzwa na Wamurut kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiselungai-Murut imehesabiwa kuwa watu 640 nchini Indonesia na watu 600 nchini Malaysia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiselungai-Murut iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Kisembakung-Murut Kisembakung-Murut (pia Kitingalun) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia na Malaysia inayozungumzwa na Wamurut kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisembakung-Murut imehesabiwa kuwa watu 3180 nchini Indonesia na watu 2000 nchini Malaysia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisembakung-Murut iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Kitagal-Murut Kitagal-Murut (pia Kisemambu) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia na Malaysia inayozungumzwa na Wamurut kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitagal-Murut imehesabiwa kuwa watu 2000 nchini Indonesia na watu 13,000 nchini Malaysia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitagal-Murut iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.