mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
Wanilamba Japo haijulikani sababu hasa, kundi moja liliondoka kutoka katika kisiwa cha Ukerewe hadi kisiwa cha Uzinza na kutoka hapo wakahama hadi maeneo ya Tabora ambako waligawanyika, kundi moja likielekea kusini na inasemekana ndio waliokuja kuwa Wagogo na Wanyaturu, huku kundi lingine likiendelea kuelekea Mashariki kupitia mlima Sekenke hadi Kisiriri.
Where The Dreams Come True Tour Where the Dreams Come True Tour ilikuwa ni moja ya ziara kubwa walizowahi kufanywa na kundi la Westlife's Wakiweza kutembelea maeneo kama Uingereza, na bara la Uropa, katika mwaka, 2001. Ziara hiyo, ilipewa jina la utani la "The No Stool Tour" yaani onesho lisilo na viti, hii ikiwa ni kutokana na mazoea ya kundi hili kufanya maonesho wakiwa wamekaa.
Swear It Again "Swear It Again" ni wimbo kutoka kwa kundi la Westlife. Wimbo huu uliotoka kama single ya kwanza kutoka katika kundi la Westlife. Ulishika nafasi ya kwanza katika chati ya muziki wa Uingereza Ufalme wa Muungano,Ilifanikiwa kuuza nakala 182,000 katika wiki ya kwanza tangu itoke.Wimbo huu umekuwa wimbo kati ya nyimbo kumi na nne kufika namba moja katika chati ya muziki wa Uingereza
Kikharia Kikharia ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uhindi na Nepal inayozungumzwa na Wakharia. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikharia imehesabiwa kuwa watu 240,000 nchini Uhindi na watu 1580 nchini Nepal. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikharia iko katika kundi la Kimunda.
Kistieng-Bulo Kistieng-Bulo ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Vietnam na Kamboja inayozungumzwa na Wastieng. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kistieng-Bulo imehesabiwa kuwa watu 45,000 nchini Vietnam na watu 6540 nchini Kamboja. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kistieng-Bulo iko katika kundi la Kibahnariki.
Kikoli ya Kachi Kikoli-Kachi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi na Pakistan inayozungumzwa na Wakoli. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikoli-Kachi imehesabiwa kuwa watu 400,000 nchini Uhindi na watu 170,000 nchini Pakistan. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikoli-Kachi iko katika kundi la Kiaryan.
Kiaka (Kongo) Kiaka ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Waaka. Isichanganywe na lugha ya Kiaka nchini Sudan wala na lugha za Kiyaka. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kiaka nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 15,000; na mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 15,000 vilevile. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiaka iko katika kundi la C10.
Nakuru Utalii ni muhimu katika shughuli za kiuchumi Nakuru. Majaliwa na rasilimali za Mji, na kanda, huwa mapato muhimu ya utalii. Nakuru ni makao ya Ziwa Nakuru, moja ya maziwa soda ya Bonde la Ufa, ambayo hutengeneza sehemu ya Hifadhi ya Taifa ya Ziwa Nakuru. Hifadhi hii ni maarufu kwa idadi kubwa ya Flamingo. Pia ina wanyama pori wengi wanaoweza kuonekana wakati wa safari. Bali na wanyama maeneo mengine kadhaa ya riba hupatikana Nakuru. Hizi ni pamoja na Menengai Crater, vilkano. Waliopona mkubwa wa pili volkeno volkeno katika ulimwengu, it plunges 483 m chini kutoka rim na mkutano huo ni kupatikana kwa miguu au gari 8 km kutoka barabara kuu Nyahururu. Kuni-covered volkeno ardhini ni hifadhi ya asili.
Ingawa Ziwa Bogoria na Ziwa Baringo na katika wilaya ya Baringo, wao ni urahisi kutoka Nakuru. Hizi ni kubwa maeneo ya utalii kivutio pia.
Kiafade Kiafade ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Waafade. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiafade imehesabiwa kuwa watu 31,000 nchini Nigeria na watu 5000 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiafade iko katika kundi la Kichadiki.
Kimoken Kimoken ni lugha ya Kiaustronesia nchini Myanmar na Uthai inayozungumzwa na Wamoken. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimoken imehesabiwa kuwa watu 4000 nchini Myanmar na watu 2000 nchini Uthai. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoken iko katika kundi la Kimoklen.
Kikamta Kikamta (au Kirangpuri) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Bangladesh na Uhindi inayozungumzwa na Wakamta. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikamtaimehesabiwa kuwa watu milioni kumi nchini Bangladesh na watu milioni tano nchini Uhindi. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikamta iko katika kundi la Kiaryan.
Kingbaka-Ma'bo Kingbaka-Ma'bo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kongo na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wangbaka. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kingbaka-Ma'bo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 88,000. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingbaka-Ma'bo nchini Jamhuri ya Kongo imehesabiwa kuwa watu 90,600. Pia kuna wasemaji 11,000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingbaka-Ma'bo iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Nakuru Bonde la Ufa Sports Club lipo katika kitovu cha mji. A idadi ya shughuli za michezo ni mwenyeji katika klabu hii na maarufu miongoni mwao ni cricket. Indian jamii ya mitaa yanaweza kupatikana ifikapo cricket Fixtures thoroughout mwaka.
Majeshi ya mji tamasha la kila mwaka rugby dubbed "The Great Rift 10-a-upande" ambayo features timu kutoka kote Afrika Mashariki.
Kiklao Kiklao ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Liberia na Sierra Leone inayozungumzwa na Waklao. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiklao nchini Liberia imehesabiwa kuwa watu 213,000, na nchini Sierra Leone watu 9620. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiklao iko katika kundi la Kikru.
Zohali Zohali huhesabiwa kati ya sayari jitu za gesi yaani sayari kubwa sana zilizojengwa hasa kwa gesi inayopatikana katika hali mbalimbali kutokana na shinikizo kubwa inayotokea katika vilindi vyake.
Zohali Zohali (kutoka kar. "(zuhal)", pia: Zohari kutoka Kilatini/Kiing. Saturnus) ni sayari ya sita toka kwenye jua katika Mfumo wa jua na sayari zake. Ni sayari kubwa ya pili baada ya Mshtarii.
Sayari kibete Sababu ya kuanzisha utaratibu mpya wa sayari kibete ilikuwa kutambuliwa kwa Eris mwaka 2005. Wataalamu walio wengi hawakuwa tayari kuikubali kama sayari ya kumi. Lakini ilhali Eris ni kubwa kiasi kushinda Pluto (iliyohesabiwa kati ya sayari hadi wakati ule) yalitokea majadiliano kati ya wataalamu na kitengo kipya cha "sayari kibete" kilianzishwa. Pamoja na hayo Pluto haikuhesabiwa tena kuwa sayari kamili bali sayari kibete.
Mshtarii Mshtarii (pia Mshiteri, Mushtarii au Mshatira , kutokana na Kiarabu "المشتري" al-mshtari; na hata Jupita kutokana na Kiingereza Jupiter) ni sayari ya tano toka kwenye jua katika Mfumo wa jua na sayari zake.
Mshtarii ni sayari kubwa kabisa ya jua letu. Maada yake inazidi mara mbili na nusu maada ya sayari zote nyingine pamoja.
Sayari kibete Sayari kibete (kwa Kiingereza ) ni kiolwa cha angani kinachofanana na sayari ndogo lakini hakitimizi tabia zote za sayari kamili. Masi yake yanatosha kufikia umbo la tufe sawa na sayari kamili, lakini haikusafisha obiti yake kwa kujivutia sehemu kubwa sana za violwa vya angani vidogo vinavyozunguka kwenye obiti hiyohiyo.
Asteroidi Tangu mwaka 2006 umoja wa kimataifa wa wanaastronomia umeamua kutofautisha kati ya asteroidi na sayari kibete. Sayari kibete ni gimba mango kubwa lenye masi ya kutosha kufikia umbo la tufe. Kutokana na mapatano haya violwa vilivyohesabiwa kama asteroidi kubwa kama Ceres siku hizi huitwa sayari kibete. Hakuna ufafanuzi rasmi wa kimondo (meteoridi) bado.
Sayari kibete Kuna uwezekano wa kuwepo kwa sayari kibete nyingine katika mfumo wa jua lakini hadi sasa hakuna taarifa za kutosha zinazoruhusu azimio kuwa gimba kubwa lina tabia zote za sayari kibete.
Uranus Ni sayari kubwa ya tatu ya mfumo wa jua hata kama mada yake ni hasa gesi iliyoganda. Jumla ya masi yake ni mara 14 ya dunia hivyo ni sayari nyepesi kulingana na ukubwa wake.
Ukristo barani Afrika Katika nchi nyingi Kanisa limekuwa nguvu ya kutetea haki za binadamu. Tumesikia habari za Desmond Tutu kule Afrika Kusini au za Janani Luwum katika Uganda jinsi walivyojaribu kutetea haki za wananchi dhidi ya utawala mbaya. Ikiwa Wakristo wanajisikia wito wa kusimama na kusema mbele ya wakubwa hukumbuka manabii wa Agano la Kale hadi Yohane Mbatizaji. Wanakumbuka pia Wakristo wengi katika historia walioweza kusimama mbele ya wafalme na kutetea haki za watu. Labda tunamkumbuka Askofu Ambrosio wa Milano (aliyemvuta kijana Agostino kuwa Mkristo) alivyomtenga Kaisari na Kanisa kwa sababu ya uuaji wa wananchi wengi wasio na kosa uliofanywa na wanajeshi wa serikali. Msingi wake ni katika mafundisho juu ya kazi ya uumbaji. Mbele ya Mungu tuko sawa: kuna msingi gani kuona wengine ni sawa zaidi?
Ukristo Katika nchi nyingi Kanisa limekuwa nguvu ya kutetea haki za binadamu. Tumesikia habari za Desmond Tutu kule Afrika Kusini au za Janani Luwum katika Uganda, jinsi walivyojaribu kutetea haki za wananchi dhidi ya utawala mbaya. Ikiwa Wakristo wanajisikia wito wa kusimama na kusema mbele ya wakubwa hukumbuka manabii wa Agano la Kale hadi Yohane Mbatizaji. Wanakumbuka pia Wakristo wengi katika historia walioweza kusimama mbele ya wafalme na kutetea haki za watu. Labda tunamkumbuka Askofu Ambrosi wa Milano (aliyemvuta kijana Agostino kuwa Mkristo) alivyomtenga Kaisari na Kanisa kwa sababu ya uuaji wa wananchi wengi wasio na kosa uliofanywa na wanajeshi wa serikali. Msingi wake ni katika mafundisho juu ya kazi ya uumbaji. Mbele ya Mungu tuko sawa: kuna msingi gani kuona wengine ni sawa zaidi?
Ukanda wa asteroidi Gimba kubwa katika ukanda huo ni 1 Ceres ambayo ni sayari kibete.
Obiti Obiti (kutoka neno la Kiingereza "orbit" lenye asili ya Kilatini "orbita" "njia, mzunguko"; pia: njia mzingo) ni njia inayotumiwa na gimba la angani linalozunguka gimba kubwa zaidi katika anga ya ulimwengu ilhali inashikwa na mvuto wa graviti. Mfano wake ni mwendo wa sayari inayozunguka jua, au mwezi unaozunguka sayari yake, au satelaiti inayozunguka dunia.
Sayari ya nje Hadi miaka ya 1990 idadi kubwa ya wanaastronomia bado walihangaika kama sayari za nje ziko au la. Mwaka 1992 watafiti Aleksander Wolszczan na Dale Frail waliofanya kazi ya astronomia ya redio walitangaza kugunduliwa kwa sayari mbili zinazozunguka nyota tutusi ("pulsar") PSR 1257+12. Miaka michache baadaye taarifa hii ilithibitishwa na wagunduzi wengine.
Satelaiti Kila satelaiti inashikwa na graviti ya gimba kubwa zaidi, kama ni sayari au asteroidi au galaksi.
Mirihi Vyombo vya angani vimefika Mirihi na kutuma picha. Hali halisi uso wa sayari ni jangwa kubwa sana.
Eris (sayari kibete) Eris (pia (136199) Eris au 136199 Eris) ni sayari kibete kubwa inayojulikana katika mfumo wa jua letu.
Hidrojeni Masi ya jua letu ni hasa hidrojeni lakini pia sehemu kubwa ya masi za sayari kubwa yaani Mshtarii, Zohali, Uranus na Neptun. Kwa jumla asilimia 93 za atomi zote na asilimia ya masi katika mfumo wa jua letu ni H.
Enzi ya barafu Wakati ule sehemu kubwa ya wataalamu walipinga mawazo yale maana hayakulingana na mafundisho kuhusu historia ya sayari yetu jinsi ilivyofundishwa na wengi.
Wingu la Oort Magimba ya wingu la Oort yanafanywa na vipande vya barafu, vumbi au mwamba vilivyobaki wakati wa kutokea kwa sayari. Vipande hivi vilisukumwa na graviti ya sayari kubwa kama Mshtarii ("Jupiter") au Zohali "(Saturn)" kuelekea mbali zaidi na Jua lakini hazikuondoka katika upeo wa graviti ya Jua. Athari ya nyota jirani ilisababisha vipande hivi kutoka kwenye bapa la ekliptiki ambako sayari na magimba mengine ya mfumo wa Jua letu huzunguka.
Sayari Wataalamu wa astronomia wamegundua sayari za nje (ing. "exoplanets") yaani sayari zilizo nje ya mfumo wa jua letu zinazozunguka nyota mbalimbali. Kutokana na umbali mkubwa na matatizo ya utazamaji kwa muda mrefu hakukuwa na uhakika kama nyota kuwa na sayari ni jambo la kawaida angani au kama sayari ni chache tu. Hadi Mei 2018 kuwepo kwa sayari 3,767 kumethibitishwa na kati ya hizi mifumo ya sayari 628 imetambuliwa ambako kuna zaidi ya sayari moja..
Mchoraji (kundinyota) Beta Pictoris ilitambuliwa kuwa nyota yenye sayari kubwa iliyo na masi mara nane kuliko Mshtarii katika mfumo wetu inayozunguka nyota kwa umbali wa vizio astronomia 8.
Sayari Jua letu lina sayari nane ambazo ni Utaridi "(Mercurius)", Zuhura (pia: Ng'andu; "Venus"), Dunia yetu "(Earth)", Mirihi "(Mars)", Mshtarii "(Jupiter)", Zohali "(Saturnus)", Uranus na Neptun. Toka mwaka 1930 hadi Agosti 2006 Pluto ilikuwa ikitambulika kama sayari hivyo kufanya idadi ya sayari zinazojulikana kuwa tisa. Hata hivyo chama chenye mamlaka juu ya masuala ya sayari na nyota, International Astronomical Union kimetangaza rasmi kuwa Pluto si sayari na kuiita sayari kibete. Vitabu vya shule vilibatilishwa ili kukidhi mabadiliko haya japo bado kuna vitabu katika shule vya toleo la zamani ambazo bado zaonyesha Pluto kuwa sayari kweli.
Dunia Dunia ni mojawapo ya sayari zinazoelea katika anga ya ulimwengu. Kuna sayari nane zinazolizunguka jua, dunia yetu ikiwa sayari ya tatu katika mfumo wa jua na sayari zake.
Zuhura Uso wa sayari umefanyiwa utafiti kwa msaada wa rada kutoka vipimaanga Magellan na Pioneer-Venus. Kutokana na matokeo yake ramani ya kwanza ilitokea. Sehemu kubwa ya sayari ni tambarare yenye vilima na mabonde yasiyo marefu. Kutokana na joto kubwa (mnamo 500°C) hakuna maji wala bahari. 
Kuna sehemu mbili ambako nyanda za juu zinapanda juu ya uwiano wa kawaida na hizi zilifananishwa na kontinenti za Dunia. Karibu na ikweta ya Zuhura iko sehemu inayoitwa "Aphrodite Terra" yenye ukubwa kama Amerika Kusini. Kwenye upande wa mashariki kuna safu za milima na mabonde makubwa pamoja na volkeno. Sehemu ya pili huitwa "Ishtar Terra" yenye ukubwa sawa na Australia kwenye Dunia. Hapa kuna milima ya Maxwell yenye urefu wa mita 10.800 juu ya uwiano wa wastani.
Angahewa Nje ya dunia yetu angahewa imetambuliwa pia kwenye sayari nyingine. Katika mfumo wa jua na sayari zake kuna sayari 4 za ndani zinazofanana kiasi, ni Utaridi(Mercury), Zuhura (Venus), Dunia na Mirihi (Mars). Zote nne ni sayari zinazofanywa na mwamba.
Sayari Sayari za jua letu hutofautiana kwa ukubwa na muundo. Mshtarii (Jupiter) ni sayari kubwa na masi yake ni mara 318 masi ya dunia yetu. Sayari ndogo ni Utaridi na masi yake ni takriban nusu ya dunia.
Mfumo wa Jua Pamoja na sayari kuna idadi kubwa ya violwa vingine. Vingi ni vipande vidogo vya mwamba vinavyokusanyika katika kanda 3 zenye umbo la mwiringo ambazo ni ukanda wa asteroidi, ukanda wa Kuiper na wingu la Oort.
Pluto Jina "Pluto" linamtaja mungu mtawala wa kuzimu katika mitholojia ya Roma ya Kale. Limechaguliwa kwa sayari hii kutokana na umbali wake na jua na giza kubwa liliko sawa na hali ya giza ambayo ni mfano wa kuzimu.
Zohali Hii inatokana na tabia za muundo wake kuwa mwili wa sayari hii imejengwa kwa gesi hasa hidrojeni inayopatikana kama hali ya gesi kwenye sehemu za nje na kiowevu katika tabaka za chini zaidi kwa hiyo sehemu kubwa ya masi yake si mango.
Jupiter Katika utamaduni wa Kiroma sayari Mshtarii ilitazamiwa kama alama ya mungu huyu angani na sayari aliitwa kwa jina la Jupiter. Lugha nyingi za Kiulaya zinaendelea kutumia jina kwa sayari hii.
Mpito wa sayari Mpito wa sayari unamaanisha hali ya sayari inapopita kati ya Jua na Dunia na hivyo hufunika sehemu ya Jua. Tofauti haionekani kwa macho lakini inaweza kutazamwa kwa kutumia darubini.
Mfumo wa Jua Mwaka 2017 kilitokea kiolwa cha anga kutoka nje ya mfumo wa Jua letu. Kiolwa hiki kilichoitwa ʻOumuamua kilifika kwa njia isiyolingana na bapa la sayari za mfumo wa Jua, tena kwa kasi kubwa mno hivyo kilionekana si sehemu ya mfumo wetu.
Ulimwengu Kwa maana hiyo dunia ni hasa sayari tunapoishi. Zamani watu waliona dunia kwa maana hiyo ni sawa na ulimwengu wote. Lakini maendeleo ya sayansi yametuonyesha upeo mkubwa zaidi uliopo ng'ambo ya sayari yetu na hata ng'ambo ya mfumo wa jua letu na sayari zake. Kwa hiyo neno "ulimwengu" limekuwa muhimu kwa sababu linalenga kiasili kwa jumla la vitu vyote si kwa sayari yetu hasa.
Jua Jua ni nyota iliyoko karibu na Dunia yetu kuliko nyota nyingine zote. Jua ni kitovu cha mfumo wa Jua likizungukwa na sayari nane. Dunia ni moja ya sayari hizo katika mfumo wa Jua na sayari zake.
Ceres (sayari kibete) Ceres (tamka "seres") ni sayari kibete ndogo inayojulikana katika mfumo wa jua letu na sayari kibete ya pekee iliyoko ndani ya ukanda wa asteroidi. Jina rasmi katika orodha ya sayari ndogo ni 1 Ceres.
Sayari Zamani kulikuwa na sayari 5 tu zilizoonekana angani kwa macho matupu kama nyota zinazobadilisha mahali. Tangu kupatikana kwa mitambo kama darubini miaka 400 iliyopita idadi ya violwa angani vyenye miendo ya pekee imeongezeka sana lakini imeonekana pia kuna tofauti kubwa sana kati ya violwa hivi.
MESSENGER Njia ya chombo cha angani haikuelekea moja kwa moja kwenda Utaridi kwa sababu hii ingehitaji fueli nyingi mno. Kwa hiyo MESSENGER ilizunguka jua na sayari mbalimbali mara kadhaa hadi kufikia umbali na Utaridi ambako ilishikwa na graviti ya sayari katika njia imara.
Kwa ujumla MESSENGER ilielea kilomita bilioni 8 hadi kufikia njia yake ya kuzunguka sayari ya Utaridi. Kwa kusudi la kupunguza matumizi ya fueli chombo kilipita karibu kwenye sayari za Dunia (2 Agosti 2005) na Zuhura (5 Juni 2007) hadi kukaribia Utaridi mara ya kwanza 14 Januari 2008. Halafu ilipita Utaridi mara tatu kwenye njia ambako graviti ya sayari inachelewesha mwendo wa chombo cha angani yaani mpito wa "swing-by".
Mirihi Mirihi (kutoka Kiarabu المريخ "al-miriikh"; pia: Murihi, Meriki; lat. & ing. Mars inayomtaja mungu wa vita katika dini ya jadi ya Waroma wa Kale) ni sayari ya nne katika mfumo wa Jua. Hivyo ni sayari jirani ya Dunia iliyo sayari ya tatu.
Nyotabadilifu Mwingereza John Goodricke alikuwa wa kwanza kutoa maelezo ya hali ya kibadilifu baada ya kutazama Rasi Madusa (Algol) akahisi ya kwamba kuna sayari kubwa inayopita mbele yake na hivyo kunpunguza mwangaza wake. Leo hii tunajua hii ni nyota pacha na kuna nyota dhaifu inayozunguka nyota angavu na hivyo kupunguza nuru yake.
Neptuni Lugha nyingi duniani zimetumia jina hilo kwa ajili ya sayari ya nane kutoka jua, kwa sababu katika tamaduni mbalimbali astronomia ya zamani haikujua sayari hiyo iliyojulikana tangu kupatikana kwa darubini tu, hivyo hazikuwa na jina kwa ajili yake. Kwa Kiswahili, sayari hiyo wakati mwingine inaitwa Kausi lakini hapa wikipedia tunatumia jina la kimataifa Neptun.
Johannes Kepler Kepler alitambua ya kwamba makadirio ya Nikolaus Kopernikus yalionyesha hali halisi, maana yake sayari pamoja na dunia zinazunguka jua. Hadi wakati ule wataalamu waliamini ya kwamba dunia yetu iko katikati ya ulimwengu na jua pamoja na sayari zinazunguka dunia.Kwa kanuni zake aliweza kutabiri mahali pa sayari angani vizuri kushinda wataalamu wote waliomtangulia.
Sayari ya nje Kuwepo kwa sayari ya nje inayozunguka nyota ya kawaida kulithibitishwa mara ya kwanza mwaka 1995 na watafiti wa Geneva waliogundia sayari ya nyota 51 Pegasi. Idadi iliongezeka hasa kutokana na matokeo ya utafiti wa chomboanga Kepler kilichoweza kuthibitisha kuwepo kwa mamia ya sayari za nje zenye ukubwa wa Neptun hadi Utaridi.
Eris (sayari kibete) Kutambuliwa kwa Eris kulisababisha wanafalaki kuanzisha kitengo kipya cha "sayari kibete". Brown aliwahi kutangaza Eris kuwa sayari ya kumi ya jua letu. Lakini wataalamu wengine waliona uwezekano mkubwa ya kwamba magimba mengine ya kufanana na Eris yatapatikana karibuni. Maana ya neno "sayari" kwa kulingana na sayari za ndani ilihofiwa kutavurugika. Hivyo utaratibu wa sayari kibete ulianzishwa.
Utaridi Utaridi (kwa Kiingereza Mercury) ni sayari iliyo karibu zaidi na jua letu katika mfumo wa jua na sayari zake.
Utaridi Uhaba wa hewa umesababisha uso wa sayari kujaa mashimo ya kasoko. Kasoko hizi zimesababishwa kwa kugongwa na meteoridi. Angahewa kama duniani ingeangamiza meteoridi ndogo na kusababisha kupasuka kwa kubwa lakini Utaridi zote zinafika usoni bila kizuizi. Alama za meteoridi ni mmomonyoko wa pekee unaoonekana hakuna dalili ya mmomonyoko kutokana na hewa au maji ya awali.
ʻOumuamua Kiliingia katika mfumo wa Jua kwa njia isiyolingana na bapa la sayari kwenye mfumo wa jua lakini njia yake ilifika kwa pembe la wima na bapa hili. Pia ilikuwa na kasi kubwa sana hivyo ilionekana si sehemu ya mfumo wetu maana violwa vingi ndani ya mfumo wa Jua huzunguka kwenye bapa la pamoja tena kwa kasi ya wastani.
Mpito wa sayari Kuna sayari mbili zinazoweza kupita mbele ya Jua kwa macho ya mtazamaji duniani: Utaridi ("Mercury") na Zuhura ("Venus").
Sayari Jumla ya jua, sayari zote 8 pamoja na miezi yao, sayari kibete, vimondo, nyotamkia na asteroidi inaitwa mfumo wa jua.
MESSENGER MESSENGER ("kifupi cha MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging, yaani uso, anga, mazingira, kemia na umbali wa Utaridi)" ilikuwa chombo cha angani kutoka nchini Marekani chenye kazi ya kuzunguka sayari Utaridi na kukusanya data juu yake. 
Kiliingia katika obiti ya sayari hii tarehe 18 Machi 2011 kikaendelea kutekeleza kazi zake hadi kuanguka kwenye uso wa sayari tarehe 30 Aprili 2015.
Ukanda wa asteroidi Masi ya ukanda wote huhesabiwa kuwa takriban asilimia 5 ya masi ya mwezi wa dunia yetu. Zaidi ya nusu ya masi hii ya asteroidi za ukanda ni magimba 4 makubwa ambayo ni sayari kibete Ceres na asteroidi kubwa za 4 Vesta, 2 Pallas na 10 Hygiea. Zote 4 huwa na kipenyo kinachozidi kilomita 400. Yote mengine ni madogo zaidi hadi kuwa punje za vumbi tu. Lakini densiti ya masi ya ukanda si kubwa na vyombo vya angani kadhaa vimeshapita ukanda bila kugongana na vipande vyake.
Vega Hadi sasa sayari zinazozunguka Vega hazikuthibitishwa. Lakini kuna dalili ya kwamba kuna mata inayozunguka nyota iliyo katika mchakato ya kujikaza kuwa sayari
Tarakilishi Pia kompyuta inazingatiwa ni mwalimu au muelekezaji, kwani inakuelekeza jinsi gani unaweza kufanya kazi yako kwa ukamilifu. Pia ndani ya kompyuta kuna kitu kinachoitwa kisaidizi (help) ambacho kinatumika kwa ajili ya kufanya utafiti wa kitu fulani ili kufahamu matumizi na njia zake.
Miongoni mwa mambo muhimu ndani ya kompyuta ni kupatikana sehemu kubwa ya kuhifadhia taarifa kwa amani na bila kuzipotea.
Sayari kibete Pluto ilikuwa ikitajwa kama sayari ya jua letu tangu kutambuliwa mara ya kwanza mwaka 1930 lakinimwaka 2006 iliwekwa kwenye kundi la sayari kibete.
Zohali Tabia ya pekee ya Zohali ni bangili zake. Mtu wa kwanza wa kuziona alikuwa Galileo Galilei alipotazama sayari hii kwa darubini yake. Lakini Galileo alishindwa kutambua alichoona kutokana na kasoro za darubini yake. Aliandika wakati ule ya kwamba Zohali ilikuwa na "masikio". Mwaka 1655 Mholanzi Christiaan Huygens aliweza kutumia darubini kubwa zaidi akatambua "masikio" ya Galilei kuwa bangili inayozunguka sayari.
Ceres (sayari kibete) Ina kipenyo cha kilomita 950 hivyo ni gimba kubwa kabisa ndani ya ukanda wa asteroidi. Sababu ya kuihamisha katika kundi la sayari kibete ni ya kwamba inaonyesha umbo la tufe kama sayari. Hii inasababishwa na Tungamo yake inayosababisha graviti yake kutosha kusawazisha umbo lake kuelekea tufe, tofauti na magimba madogo yanayoonekana kwa maumbo mbalimbali yasiyofuata muundo maalumu.
Sayari Ufafanuzi huo uliamuliwa kwa kura hata kama wanaastronomia wengine hawakukubali. Azimio hili liliondoa hadhi ya sayari kwa Pluto iliyowahi kutazamwa kuwa sayari katika miaka iliyopita.
Titan (Zohali) Titan (Gir.: "Τῑτάν") ni mmoja ya miezi ya sayari Zohali (Saturnus). Kipenyo chake kwenye ikweta ni kilomita 5,150 km na inatembea kwenye mzingo mwenye umbali wa kilomita 1,221,865 km kutoka Zohali. Titan ilitambuliwa mwaka 1655 na mwanaastronomia Christiaan Huygens kwa kutumia noja ya darubini za kwanza iliyoboreshwa.
Titan ni mwezi mkubwa wa Zohali na mwezi mkubwa wa pili katika mfumo wa jua letu. Hata ni kubwa kuliko sayari Utaridi. Pamoja na dunia yetu ni mahali pa pekee penye angahewa nzito ya gesi. Lakini haifai kwa binadamu kwa sababu ni baridi sana na gesi zake ni nitrojeni pamoja na hidrokaboni kama methani. Pamoja na dunia yeti ni pia mahali pa pekee katika mfumo wa jua letu penye maziwa na mito lakini hii si ya maji bali na methani kiowevu.
Dunia Dunia yetu ni sayari pekee inayojulikana mpaka sasa ambapo binadamu na viumbe vingine vinaweza kuishi. Wanasayansi bado wanafanya ufafiti kujua kama kuna kuna viumbe hai kwenye sayari nyingine.
Ekliptiki Kutokana na asili ya pamoja katika sahani asilia ya mfumo wa Jua tunakuta sayari zote zinapatikana takriban katika bapa moja. Pia miendo yote ya sayari inafuata mwelekeo huohuo.
Suheli Miaka mingi ilikuwa vigumu kukadiria umbali wa Suheli na tabia nyingine. Tangu kupatikana kwa vipimo vya darubini ya angani Hipparcos umbali wake ulipimwa kuwa miaka ya nuru 309-310 kutoka Jua letu. Ni kubwa kuliko Jua letu, kipenyo chake ni mara 70 cha Jua na kama ingekuwepo katika mfumo wa Jua letu ingefikia karibu hadi obiti ya sayari Utaridi. Mwangaza halisi ni mara 13,000 kushinda Jua.
Urano Jina la mungu huyu lilichaguliwa katika karne ya 19 kuitaja sayari ya saba Uranus baada ya sayari hii kugunduliwa na mwanafalaki Herschel kwa kutumia mitambo ya kisasa ya wakati wake.
Pluto Umoja wa kimataifa wa wanaastronomia uliondoa Pluto katika orodha ya sayari kwenye mkutano wake wa mwaka wa 2006. Badala yake wameiita sayari kibete. Hata hivyo baadhi ya wanaastronomia walipinga uamuzi huu.
Sayari ya Tisa Katika hesabu yao Sayari ya Tisa ingekuwa sayari jito ya gesi yenye masi takriban mara kumi kuliko dunia. Brown anawaza ya kwamba sayari itagunduliwa katika miaka mitano ijayo. Kama ina masi hii na kama muundo wake unafanana na Uranus na Neptun, ni lazima sayari hii iwe na kipenyo mara 3.7 za dunia (km 46,600) na halijoto usoni ya K 47 (−226°C).
Katika kielelezo obiti ya Sayari ya Tisa ingekuwa kabisa nje ya obiti ya Neptun.
Zohali Tangu kuboreka kwa darubini na kupita kwa vipimaanga karibu na sayari za mbali bangili zimetambuliwa pia kwa sayari za Mshtarii, Uranus na Neptuni lakini ni dhaifu hazionekani kwa darubini sahili ya mkononi.
Hewa Katika mazingira ya dunia yetu hewa hutokea kama gesi. Lakini inawezakana kupata hewa katika hali ya kiowevu kwa msaada wa mitambo ambako halijoto ya hewa inapozwa hadi sentigredi 170 chini ya 0 ambako inaanza kugeukia kuwa majimaji. Ikitunzwa katika chupa imara chini ya kanieneo kubwa inaendelea kupatikana kama kiowevu hata kama halijoto yake inapanda tena. Kama halijoto inashuka zaidi hadi kufikia -220 °C kuna pia uwezekano wa kupata hewa mango. Kwenye sayari katika mfumo wa jua letu zilizo mbali na jua na baridi vile hewa yaani elementi kama nitrojeni, oksijeni au methani hazipatikani kama gesi lakini kama barafu au theluji. Kama sehemu ya sayari hizi zinaingia katika kipindi cha "joto" kiasi barafu hizi zinaweza kuyeyuke kuigia atika hali ya kiowevu au gesi na kuunda aina ya angahewa inayoganda tena wakati kipindi cha joto inakwisha na halijoto inashuka tena katika mazingira yale.
Alien (kiumbe) alien ni kiumbe cha ajabu ambacho kinaishi sayari tofauti kabisa na sayari wanayoishi viumbehai kwa utafiti wa wanasayansi wa mwaka 1978 wanasayansi waligundua ya kwamba aliens wanauwe+zo wa+ kuzibadilisha seli zao kuwa wa tofauti
Zebaki Wakati mwingine jina la "zebaki" linatumiwa kutaja sayari ya kwanza kutoka kwa jua inayoitwa Utaridi kwa Kiswahili; kosa hili latokana na utafsiri kutoka Kiingereza ambako metali ya zebaki na sayari ya Utaridi wote zinaitwa "".
Mfumo wa Jua Mfumo wa Jua ("") ni mpangilio wa Jua letu, sayari na sayari kibete zinazolizunguka pamoja na miezi yao, asteroidi, meteoridi, kometi na vumbi la angani, vyote vikishikwa na nguvu ya mvutano wa Jua.
Mzingo (jiometria) Katika fani ya astronomia mzingo au njia mzingo inataja pia obiti yaani njia ya gimba la angani kama sayari ya kuzunguka jua au mwezi kuzunguka sayari yake kwa sababu njia hii inafanana na mzinga wa duaradufu.
Utaridi Katika vitabu kadhaa vya Kiswahili sayari inaitwa Zebaki lakini hii inaonekana ni kosa lililotokana na jina la Kiingereza "Mercury" kwa sayari hii. Mercury ni pia jina la metali inayoitwa zebaki kwa Kiswahili kutokana na Kiarabu "زئبق" (tamka "zibaq").
Duaradufu Duaradufu ni neno la kutaja maumbo ya jiometria yanayofanana na duara.
Kwa lugha ya kawaida ni umbo linalofanana na yai la ndege. Katika mazingira yetu obiti za sayari yaani njia ambako sayari zinazunguka jua huwa na umbo la duaradufu.
Zamaradi Mketema Alijiunga na masomo ya Elimu ya Juu katika Chuo Kikuu cha Mt. Augustino tawi la Mwanza. Akiwa chuoni aliweza kushiriki mashindano ya kumtafuta Miss Mwanza mwaka 2007 na kuweza kushika nafasi ya Kwanza .
Akon Yeye pia ana shirika lake la kutoa msaada kwa watoto wasiojiweza barani Afrika liitwalo Konfidence Foundation. Akon anamiliki mgodi wa almasi katika Afrika ya Kusini na anakanusha uwepo wa almasi za damu (zinajulikana pia kama " almasi za vita") akisema, "Hata siamini kuwa kuna almasi za vita. Hiyo ni filamu tu. Hebu fikiria. Hakuna mtu yeyote aliyewahi kufikiria chochote kuhusu almasi ya vita hadi wakati filamu hii ilipotolewa. Hata hivyo,tangu wakati huo yeye amesema kuwa hakubali kwamba almasi za damu zipo, na kwamba anamiliki nusu ya mgodi mmoja uliopo Afrika ambao unatia jitihada kuepuka matumizi ya almasi za damu huku wakizifaidi jamii zinazowazunguka. Inadaiwa kuwa aliwahi kushiriki katika ulanguzi wa madawa ya kulevya, lakini yeye amekanusha akisema hajawahi kutumia madawa haya, ingawa maneno ya baadhi ya nyimbo zake yanakinzana na makanusho yake.
Tsunami Isitoshe, wazazi wanahitaji kuwasaidia watoto kuepuka maradhi yanayoenezwa na maji. Usiwaruhusu watoto kucheza katika maeneo yenye maji ya mafuriko, osha mikono ya watoto mara nyingi (kila mara kabla ya kula) na usiwaruhusu kuchezea vinyago vilivyochafuliwa na maji ya mafuriko ambavyo havijatiwa kiua viini. Unaweza kutumia mmumunyo wa kikombe kimoja cha klorini katika galoni 5 za maji kwa kuua viini kwenye vinyago. Vinyago vingine kama vile wanyama waliojazwa nguo na vinyago vya watoto haviwezi kutiwa kiua viini; vinapaswa kutupwa.
Utunziwa Mtoto Ni jadi katika jamii za magharibi kwa watoto kutunzwa na mzazi mmoja au wote wawili . Katika familia ambapo watoto wanaishi na mmoja au wawili wa wazazi wao, jukumu la kulea watoto pia linaweza kuchukuliwa na ndugu na marafiki. Ikitokea kutokuwepo mmoja au wazazi wote wawili au jamaa tayari kuwatunza mtoto vituo vya yatima ni njia nyingine ya kutoa huduma kwa watoto, makazi, na shule.
Aina kuu tatu za huduma kwa watoto za nyingi za familia za Marekani zinazofanya ni huduma za nyumbani, huduma za familia, na vituo vya huduma ya watoto. Familia nyingi za Marekani hufanya kazi mara mbili, na hii ina maana kuwa mara nyingi kazi kulea watoto hupewa wanaotunza watoto au yaya siku nzima au masaa machhe.
Huduma nyumbani zinazotolewa kwa kawaida ni yaya, au marafiki na familia. Mtoto anaangaliwa akiwa nyumbani au kituo cha kutunza watoto, kupunguza mfiduo ya watoto na magonjwa. Kutegemea idadi ya watoto walio nyumbani, watoto wanaochukulia fursa hii ya huduma za nyumbani vizuri kufurahia huduma yhufurahia mwingiliano mkubwa na anayemtunza na kuunda urafiki wa kudumu. Hakuna leseni inayohitajika kama njia ya kuangalia utunzi wa nyumbani, kwa hivyo ni jukumu la wazazi kuchagua watunzi watoto vwanaofaa. Huduma za yaya huwa na walezi waliothibitishwa na gharama za huduma za nyumbani huwa juu ingawa familia inayo watoto wengi wanaweza wanapendelea chaguo hili.
Huduma za familia zinazotolewa katika nyumba ya mlezi mtoto ambayo mazingira yake ni sawa na nyumbani kwa mtoto. Mahitaji ya leseni hutafautiana,kwa hivyo mzazi anatakiwa kufanya mahojiano kwa makini na kutembelea nyumba hizo, vilevile kukamilisha kukagua leseni ya mwenye kupatiana huduma hizi za mtoto. Malalamiko yoyote dhidi ya mlezi mtoto itawekwa kwenye rekodi kwa ajili ya umma. Huduma ya familia kwa ujumla ni nafuu zaidi katika chaguo za kulea watoto, na huwa na masaa yanayoweza kubadilika katika utunzaji wa mtoto. Huduma ya familia kwa ujumla ina uwiano wa watoto wadogo katika huduma, na kuruhusu mwingiliano zaidi kati ya mtoto na mlezi kuliko vile iko katika kituo cha kibiashara cha huduma za watoto.
Vituo vya kibiasharavya huduma ya watoto yaliyopangwa ya kazi, na kutoa mfumo uliopangwa za huduma kwa watoto. Wazazi wanaweza kuchagua kutoka kituo cha biashara cha huduma ya mtoto karibu na kazi zao, na baadhi ya makampuni hutoa huduma katika vituo vyao. Watoto waliochangamka huweza kustawi katika shughuli za elimu zinazotolewa na vituo bora za huduma . Madarasa ni kawaida huwa kubwa katika aina hii ya huduma.Uiwano wa watoto nawalezi wazima hutofautiana kulingana na mahitaji ya leseni.
Bila kujali aina ya huduma ya iliyochaguliwa, mtoa huduma bora anapaswa kumpatia mtoto mwanga, angavu safi na maeneo ya kucheza na vile vile mahala tofauti pa kula na kulala v.
Ngw'anamalundi (Mwanamalundi) Igulu (Ngw'anamalundi) alikua na tabia ya uzururaji na haikuwa rahisi kumkuta nyumbani. Alikua mahiri wa kucheza ngoma, na mara nyingi alifuatwa na kundi la watoto kwa sababu hiyo. Hali hii iliwachukiza wazazi wengi kutokana na kwamba watoto wao, ambao pia walikuwa wakiwategemea katika kuchunga mifugo, waliwatelekeza mifugo na kumfuata Igulu, hivyo kupelekea kupotea kwa watoto wa mifugo hao. Walimkebehi kwa msemo wa “Mamirundi galyo lilihumbura bhana bhise” ikiwa na maana ya “mamiguu yake marefu linarubuni watoto wetu”: hiyo ilipelekea kufutika jina la Igulu na kuwa Ng’anamalundi.
Elimu nchini Kenya Kwa sasa elimu ni bure, mahudhurio yameongezeka na kuna uhaba wa walimu na madarasa na watoto kutopata makini kutokana na ukosefu wa walimu wa kutosha inayotokana na msongamano wa wanafunzi madarasani. Hii ni matokeo ya watoto wote wanaohudhuria ambao hapo mwanzo hawakuweza kumudu ada ya shule, na watoto wanaotolewa shule za kibinafsi zenye hadhi ya chini ili kujinufaisha na ya elimu ya bure. Hii imejenga mahitaji kwa shule za kibinafsi zenya gharama ya chini ambazo wazazi wanaweweza kumudu kulipa ada kuwatutuma watoto wao ili kujifunza katika mazingira yaliyo bora.
Shinikizo la juu la damu Si kawaida kwa watoto waliozaliwa karibuni kuwa na shinikizo la juu la damu na ni asilimia 0.2 hadi 3% ya watoto wachanga ambao wanapata. Shinikizo la damu haipimwi mara kwa mara kama watoto ni wadogo na wana afya nzuri. Shinikizo la damu huwapata watoto ambao wako katika hatari kubwa. Kuna masuala tofauti ya kuangalia, kama vile kipindi cha ujazito, umri baada ya utungaji mimba, na uzito wakati wa kuzaliwa kabla ya kuamua kama kipimo cha shinikizo la damu ni cha kawaida kwa mtoto mchanga.
Pesa Pesa hutolewa na serikali ya nchi au na taasisi kama benki kuu inayofanya kazi hii kwa niaba ya serikali. Mwanzoni sarafu ilikuwa sawa na kiasi fulani cha dhahabu au fedha.
Euro Pesa ya karatasi inatolewa na benki kuu ya Ulaya na ni sawa kote.
Pesa Pesa ni chombo cha kubadilishana bidhaa na huduma kati ya watu. Pesa yenyewe haina faida, haitoshelezi mahitaji ya binadamu ila imekubalika katika jamii kama njia ya kujipatia mahitaji mengine.
Mto Arno Ukiwa na urefu wa kilomita 241, ndio mto mkubwa zaidi katika kanda hilo. Tawimito yake kuu ni: Sieve (kilomita 60), Bisenzio (kilomita 49), Ombrone, Era, Elsa, Pesa na Pescia. Eneo la kumwagia maji yake ni km² 8,200 na humwaga maji yake katika beseni zifuatazo ndogo:
Pesa Hatua nyingine ilikuwa kutolewa kwa pesa ya karatasi au benknoti zilizoahidi kumpatia mtu yeyote kiasi kilichoandikwa kwa dhahabu au fedha yenyewe. Kwa muda mrefu benki kuu zilikuwa na hazina ya dhahabu iliyolingana na kiasi cha benknoti zilizochapishwa.
Pesa Wajerumani walipoanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani waliendelea kutoa sarafu kwa jina la rupia na pesa hadi 1904. Pesa 64 zilifanya rupie 1. Mwaka 1904 walibadilisha muundo na sarafu ya pesa ilipotea, badala yake heller ilianzishwa. Lakini neno lilibaki katika lugha.
Melilla Uchumi unategemea uvuvi pamoja na biashara ya mpakani. Pesa rasmi ni Euro.
Euro Pesa za nchi zifuatazo zimeungwa na Euro:
M-pesa Mpesa Charges: Pesa unazotozwa kutoa au kutuma pesa ukitumia Mpesa.
Epsilon Pesa ya Euro inatumia epsilon yenye mistari miwili kama alama yake.
Pesa Tangu mwisho wa karne ya 20 nchi kadhaa zilianza kutoa benknoti za plastiki kwa sababu zinadumu kushinda noti za karatasi, tena ni vigumu zaidi kwa wajanja kutengeneza pesa bandia.
Carl Linnaeus Pesa ya Uswidi inaonyesha picha yake kwenye noti ya krona 100."Maisha"
Pesa Kuna maneno mengine ya Kiswahili kwa pesa kama vile hela, fedha au sarafu.
Pesa Mfumo wa sarafu unamaanisha utaratibu wa kutoa na kusimamia pesa katika uchumi wa kisasa.
Pesa Kiasili watu walibadilishana vitu kwa mfano ng'ombe mmoja kwa mbuzi kadhaa au mazao kwa samaki n.k.
Pesa Pale ambako serikali inachapisha benknoti kushinda kiwango hicho, thamani ya pesa inashuka na mfumko wa bei unatokea.
Pesa Metali zilizokuwa haba zilitumiwa kama kipimo hiki, kwa mfano dhahabu, fedha au shaba. Vilipimwa kufuatana na uzito.
Daniel Arap Moi Pesa zilizolipwa goldenbarg, zilikua zitolee kenya pesa za kigeni lakini kwa sababu ni mambo fisadi, basi waliopewa pesa hizo wakurudisha na basi serikali ya sasa ya Mwai Kibaki ya jaribu kuchunguza kesi yenyewe zaidi.
Reale Katika karne ya 19 "reale" ilitumiwa katika Afrika ya Mashariki kwa sarafu za fedha kutoka nchi mbalimbali. Hasahasa ilimaanisha sarafu za Dolar ya Maria Theresa au Maria-Theresien-Thaler. Pesa hii ilitolewa nchini Austria wakati wa malkia Maria Theresa kuanzia mwaka 1741. Ilisambaa haraka katika nchi za Mediteranea na Milki ya Osmani hadi Uarabuni ilipendwa kwa sababu asilimia ya fedha ndani yake haikupungua. Kutokana na madai Austria iliendelea kutoa sarafu hii hata baada ya kifo cha malkia mwaka 1780. Dolar ya Maria Theresa iliendelea kuwa pesa kuu Uarabuni na Ethiopia ikawa pia pesa ya kawaida Uswahilini, ikiitwa hapa "reale ya Shamu" na kutumiwa pamoja na rupia ya Kihindi kwa kubadilisha rupia mbili kwa reale moja.
Gaudium et Spes Pesa zitumike ili kuandaa nafasi za kazi kwa watu wa leo na wa kesho wa nchi zote ([[vitegauchumi]]).
Mark (pesa) Sarafu za nusu mark (Pfenning 50) hadi mark 5 zilikuwa za dhahabu. Pesa za mark 10 na 20 zilikuwa za dhahabu.
Pesa Asili ya neno "pesa" katika lugha ya Kiswahili ni sarufi ndogo ya Kihindi iliyokuwa kitengo cha rupia. Rupia 1 ilikuwa na "paisa" 64 ikawa sarufi ya kawaida katika Afrika ya Mashariki kabla ya kipindi cha ukoloni. Neno la kiasili "paisa" likanyoshwa kuwa "pesa".
Mark (pesa) Sarafu zilipatikana kama mark 1, 2, 3, 5, 10 na 20. Pesa ya karatasi ilitolewa kwa mark 5, 10, 20, 50, 100 na 1000.
Dolar (pesa) Wakati ule migodi ya Joachimsthal ilikuwa na fedha nyingi kiasi kwamba mji ulianza kutoa pesa zake. Pesa hizo zilitwa (kufuatana na mji) "Joachimsthaler", iliyofupishwa kuwa "taler" tu.
Somo la Uchumi Pesa ni "njia ya malipo ya mwisho " ya bidhaa katika mingi ya mifumo ya bei na kitengo cha akaunti ambacho hutumika kwa kawaida kwa kuweka bei. Hujumuisha sarafu ambazo zinashukiliwa na umma usio benki na amana ambazo zinaweza kulipwa na pesa. Mfumo huu umeelezwa kuwa mkataba wa kijamii, kama lugha, inayofaa mmoja kwa sababu inawafaa wengine.
Pesa Katika karne ya 20 nchi zote zilifanya hatua ya kuacha makadirio ya dhahabu kwa sababu thamani ya bidhaa katika jamii ilipita kiasi cha dhahabu iliyopatikana. Siku hizi jumla ya pesa inayotolewa inatakiwa kulingana na thamani ya rasilmali ya taifa fulani.
Noah Gray-Cabey AIM ni mradi ulioanzishwa na wazazi wa Gray-Cabey. Madhumuni ya AIM ni kuwasaidia watoto kuendeleza vipaji vyao vya muziki na kuwapa fursa ya kutumbuiza katika nchi nyingine. Pesa zinazotoka kwa matamasha haya hupelekwa kwa hospitali na nyumba za mayatima katika nchi hizo. Amewahi kurekodi CD akiwa na familia yake, wakiimba vipande vya Bach, Haydn na Vivaldi na nyingineyo. CD hii pia inaonyesha Noah akipiga paino alipokuwa na umri wa miaka 5.
Etihad Airways Etihad Airways ilitangazwa na Sheikh Khalifa in Zayed Al Nahyan kuwa ni ndege ya kitaifa ya nchi ya United Arab Emirates mnamo Februari 2003. Pesa za kuanzia kampuni hii ilikuwa takribam dirhamu milioni 500. Mnamo 12 Novemba 2003 Etihad ilianza kusafiri hadi mji wa Beirut.
Viti vyake huweza kugeuzwa na kuwa kama kitanda cha urefu wa 6'8". Kuna taa ya kusomea, runinga, kioo, na hata chombo cha kukandia mwili.
Dunia Uwanja wa Fujo Pesa za urithi alizoachiwa Tuamini pamoja na malezi mabaya kutoka kwa wazazi wake ndizo zinazokuwa usababishi wa utovu wa nidhamu wa Tumaini katika kijiji chao cha Bugolola, mambo hayo ya utovu wa nidhamu ni kama vile: kuwa mlevi, malaya, kutofanya kazi, pia kutumia ovyo mali alizoachiwa. Mfano katika uk.15 “tunamuona mama yake Tumaini akimkabithi Tumaini funguo ya kufungua sanduku la marehemu baba yake ambalo lilikuwa limebeba urithi wake.
Somo la Uchumi Kama chombo cha ubadilishanaji, pesa huwezesha biashara. Kazi yake ya kiuchumi inaweza kutofautishwa na ubadilishanaji wa bidhaa (ubadilishanaji ambao hauhusishi pesa). Huku kukiwa na aina tofauti tofauti za bidhaa zilizozalishwa na wazalishaji maalum, ubadilishanaji wa bidhaa unaweza kuhitaji bahati mara dufu ambayo ni ngumu kupata kulingana na vitu vya kubadilisha, kwa mfano tufaha na kitabu. Pesa inaweza kupunguza gharama ya ubadilishanaji kwa sababu ya kukubalika kwake kwa urahisi. Hivyo, huwa ni nafuu zaidi kwa muuzaji kukubali pesa katika ubadilishanaji, kuliko mazao ambayo mnunuzi huzalisha.
Ming (nasaba) Mabadiliko ya uchumi yalileta upanuzi wa miji. Mapato makubwa ya fedha kutokana na biashara ya nje yalisababisha mfumko wa bei hasa kwa mazao ya kilimo. Pesa ilibaki mjini na wenye mashamba makubwa walijenga nyumba zao mjini badala ya kurudisha pesa mashambani. Hali ya maisha ya wakulima ilishuka vibaya hasa na kusababisha ghasia za wakulima za mara kwa mara.
Mikoa ya Uholanzi Mkoa unasimamia hasa kazi ya manisipaa na kata halafu shughuli za hifadhi mazingira, ustawi wa jamii na utamaduni kwa eneo lake. Katika wajibu hizi inapaswa kufuata masharti yanayotolewa na wizara za serikali kuu. Pesa yake inapokea kutoka makisio ya kitaifa lakini ina haki ya kuamua kimkoa juu ya kodi ya magari. 
Mikoa 12 inaorodheshwa hapo chini pamoja na miji penye makao makuu:
Pilau Wamughal walianzisha milo ya Kiajemi katika Asia Kusini ikiwa ni pamoja na milo ya mchele. Pulao (wakati mwingine unatamkwa kama 'pulav') ni mlo wa Asia ya Kusini ulioandaliwa kwa mchele. Kwa kawaida hupakuliwa katika hafla maalum na harusi na ina kiwango cha juu ya nishati ya chakula na mafuta. Pulao ya nyama ni tamaduni ya India Kaskazini, hasa kati ya idadi ya Waislamu. Biryani ni mlo wa Pakistani na India unaofanana na pilaf ulioanzishwa wakati wa kipindi cha Mughal. Imetengenezwa kutoka kwa basmati au mchele sawa wa aromatiki. Katika milo ya Kipakistani na Kiajemi, yakhni (pia inajulikana kama yahni), supu, hupakuliwa juu ya pilaf (pulao).
Ulaya 11. Azerbaijan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.
Ulaya 13. Georgia huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.
Ulaya 15. Kazakhstan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.
Ulaya 12. Kupro huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu zisozo chini ya Dola ya Kituruki ya Cyprus.
Mpopoo Mpopoo ("Areca catechu") ni mti unaozaa popoo. Kokwa hii huliwa sana huko Asia ya kusini na kusini-mashariki na pia katika nchi kadhaa za Afrika ya Mashariki zenye idadi kubwa za Wahindi. Jenasi "Areca" ni jenasi-mfano ya familia Arecaceae.
Uchapaji Katika nchi ya Korea mafundi walijaribu kufupisha kazi kubwa ya kuchonga ukurasa mzima kwa kuandaa alama mojamoja zilizoweza kuunganishwa baadaye. Walifanya majaribio kwa kutengeneza alama kwa kauri sini, udongo wa kuchomwa (uliovunjika kirahisi), ubao na baadaye pia metali ya shaba. Kuna vitabu kadhaa vilivyochapwa kwa njia hii lakini kwa jumla kazi ilikuwa kubwa mno kutokana na idadi kubwa ya alama katika maandishi ya Kichina. Njia ya kuchonga kurasa zote kwa mbao iliendelea kutumiwa hadi karne ya 19 wakati mfumo wa Kiulaya ulifika Asia ya Mashariki.
Kirgizia Kirgizia (pia "Kirgizstan", "Kirigizistani" au "Kigistani"; kwa Kikirgizi: Кыргызстан "(Kyrghyzstan)"; kwa Kirusi: Киргизия "(Kirgizia)") ni nchi ya Asia ya Kati.
Madhara ya ongezeko la joto duniani Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwepo kwa vifo 150,000 kila mwaka "kutokana na mabadiliko ya hali ya anga", ambapo nusu kati ya vifo hivyo ni katika kanda ya Asia ya Kipasifiki. Mnamo Aprili mwaka wa 2008, shirika hilo liliripoti kuwa, kutokana na ongezeko la vipimo vya joto, idadi ya watu wanaoambukizwa ugonjwa wa malaria inatarajiwa kuongezeka katika maeneo ya miinuko ya nchi ya Papua New Guinea.
Nguruwe-kaya Kwa kawaida nguruwe anafugwa kwa nyama yake lakini pia ngozi ina matumizi yake. Nyama ya nguruwe ni nyama inayoliwa sana Ulaya na pia Asia ya mashariki na kusini-mashariki. Katika tamaduni kadhaa nguruwe na nyama yake hutazamiwa kuwa najisi, kwa mfano katika Uyahudi na Uislamu.
Myanmar Myanmar "(pia: Myama; Myamari)" ni nchi ya Asia ya Kusini-Mashariki inayojulikana pia kwa jina la Burma au Bama.
Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Vita hii ilitwa "Vita ya Dunia" kwa sababu mapigano yalisambaa kote duniani. Sehemu kubwa ya mapigano yalitokea Ulaya na Asia ya Magharibi lakini pia katika makoloni ya Afrika, Asia na Pasifiki. Nchi za Amerika hazikuona mapigano kwenye nchi kavu lakini manowari za Ujerumani zilipigana na mataifa ya ushirikiano mbele ya pwani za Marekani na Amerika Kusini.
Uajemi ya Kale Nasaba mbalimbali za watawala ziliunda madola makubwa yaliyounganisha nyanda za juu za Uajemi pamoja na nchi za jirani. Athira ya Uajemi ilikuwa kubwa katika nyakati zile ilikuwa nchi muhimu zaidi katika Asia ya Magharibi kwa karne nyingi.
Umaskini Mwanzoni mwa miaka ya 1990, baadhi ya nchi za Mashariki ya Ulaya na Asia ya Kati zilizokuwa na uchumi wa mpito, zilikabiliwa na kushuka kwa mapato kwa kiasi kikubwa.
Sri Lanka Sri Lanka (kwa Kisinhala Śrī Laṃkāva, kwa Kitamil Ilaṅkai; hadi mwaka 1972: Ceylon) ni nchi ya kisiwani katika Asia ya Kusini.
Umaskini Sababu za ukuaji wa uchumi katika Mashariki mwa Asia na Asia ya Kusini zinatokana na kutoendelea kwao ikilinganishwa na maeneo mengine. Hii ni kulingana na nadharia ya kuja pamoja au nadharia ya sharti la kukusanyika pamoja. Kwa kuwa uchumi wa nchi hizi ulianza kupata usasa baada ya mataifa tajiri, uliweza kufaidika kwa kuiga maendeleo ya kiteknolojia yatakayouwezesha kuwa na viwango vikubwa zaidi vya uzalishaji ambavyo vimeundwa kwa karne nyingi katika mataifa tajiri.
Ibn Battuta Baada ya miaka kadhaa akatumwa kama balozi wa sultani kwenda China. Akisafiri kwa jahazi alipita nchi na visiwa vya Asia ya Kusini-Mashariki hadi China.
Manukato Biashara ya viungo iliendelezwa katika Asia ya Kusini na Mashariki ya Kati kwa mwanzoni mwa mwaka wa 2000 KWK na mdalasini na pilipili nyeusi, na katika Asia ya Mashariki na mimea na pilipili. Wamisri walitumia mimea kwa ajili ya kuzuia uvimbe na mahitaji yao ya viungo vya kigeni na mimea ilisababisha kuchochea biashara ya dunia. Neno la neno linatokana na neno la Kifaransa la kale la Kifaransa, ambalo lilikuwa kipande, na lililokuja kutoka kwa vipimo vya Kilatini spec, jina ambalo linamaanisha "kuonekana, aina, aina": aina ina mizizi sawa. Mnamo mwaka wa 1000 KWK, mifumo ya matibabu ya msingi ya mimea inaweza kupatikana nchini China, Korea na India. Matumizi ya awali yalihusishwa na uchawi, dawa, dini, utamaduni, na uhifadhi.
Umaskini Kati yao, milioni 347.1 hivi walikuwa Afrika Kusini kwa Sahara (35.2% za wakazi) na 231.3 Asia Kusini (13.5%), lakini ufukara ni changamoto kwa nchi zote duniani.
Eurasia Eurasia ni jina linalotumika kutaja kwa pamoja nchi zote za Asia na Ulaya. Jina hilo linaunganisha maneno "Europa" na "Asia".
Maktaba ya IOGT Maktaba ya IOGT nchini Tanzania iko chini ya shirika lisilo la kiserikali linalojishughulisha na uzuiaji wa matumizi ya dawa za kulevya, hasa kwa vijana. Maktaba hii inakusanya na kuhifadhi habari mbalimbali kutoka ndani ya nchi na hata nchi jirani za Afrika Mashariki, Ulaya, Asia na Amerika.
Historia ya Kanisa Pamoja na Wakristo wengi kugeuka Waislamu, umisionari kwa mataifa mengine ya Afrika na Asia ulizuiwa na dola la Kiislamu lililozunguka karibu pande zote nchi za Kikristo.