mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
Kimalay Kimalay ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia, Indonesia na Singapuri inayozungumzwa na Wamalay. Ni lugha ya mawasiliano kwa wengi, tofauti na Kimalay Sanifu ambayo ni lugha rasmi nchini Malaysia. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimalay nchini Malaysia imehesabiwa kuwa watu milioni kumi na nusu. Pia kuna wasemaji milioni 4.91 nchini Indonesia (2000) na wasemaji 414,000 nchini Singapuri (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalay iko katika kundi la Kimalayiki.
Lugha za Kiaustro-Asiatiki Lugha za Kiaustro-Asiatiki ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika nchi za Asia ya Kusini-Mashariki. Katika familia hiyo kuna lugha 168 zenye wasemaji takriban milioni 100. Lugha za Kiaustro-Asiatiki zenye wasemaji wengi mno ni Kivietnam na Kikhmer ambazo moja ni lugha rasmi nchini Vietnam na nyingine nchini Kamboja.
Kiestonia Kiestonia ni lugha ya Kifini-Kiugori nchini Estonia na Ufini inayozungumzwa na Waestonia. Ni lugha rasmi ya Estonia. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kiestonia nchini Estonia imehesabiwa kuwa watu 1,040,000. Pia kuna wasemaji 33,100 nchini Ufini (2013).
Sudan Nchini Sudan kuna lugha zaidi ya 70. Kati yake, muhimu zaidi ni Kiarabu, ambacho ndicho lugha rasmi pamoja na Kiingereza. (Angalia Orodha ya lugha za Sudan.)Dini kubwa zaidi nchini ni Uislamu (97%).
Kitonga (Tonga) Kitonga ni lugha ya Kiaustronesia nchini Tonga inayozungumzwa na Watonga ambapo ni lugha rasmi ya taifa. Isichangaywe na lugha nyingine ziitwazo Kitonga nchini Malawi, Zambia, Msumbiji na Uthai. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitonga nchini Tonga imehesabiwa kuwa watu 96,300; tena kuna wasemaji zaidi ya 70,000 nje ya Tonga. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitonga iko katika kundi la Kioseaniki.
Senegal Kwa ujumla kuna lugha 37 nchini Senegal. Kiwolof kinazidi kuenea, lakini mpaka sasa lugha rasmi ni Kifaransa. Shuleni kinatumika pia Kireno, hasa kusini.
Kimalagasy Sanifu Kimalagasy Sanifu (pia Kimalagasy ya Juu) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Madagaska inayozungumzwa na Wamalagasy; tena ni lugha rasmi ya Madagaska. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimalagasy Sanifu imehesabiwa kuwa watu 7,520,000. Pia kuna wasemaji 8000 nchini Reunion na 700 nchini Komori.Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalagasy Sanifu iko katika kundi la Kibarito.
Timor ya Mashariki Kuna lugha 19 ambazo huzungumzwa nchini Timor ya Mashariki.
Lugha rasmi ni Kitetum (36.6% za wakazi), ambacho ni kati ya lugha za Austronesia, pamoja na Kireno.
Kiuzbeki Kiuzbeki ni lugha rasmi nchini Uzbekistan ambako kuna wasemaji milioni 21.
Kiazeri ya Kusini Kiazeri za Kusini ni lugha ya Kiturki nchini Azerbaijan, Uajemi, Uturuki, Iraq na Syria inayozungumzwa na Waazeri. Ni lugha tofauti na Kiazeri ya Kaskazini ambayo ni lugha rasmi nchini Azerbaijan. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiazeri ya Kusini nchini Uajemi imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni kuminambili. Pia kuna wasemaji milioni mbili nchini Iraq (2014), 248,000 nchini Azerbaijan, 540,000 nchini Uturuki (2014) na 44,000 nchini Syria (2014). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiazeri za Kusini iko katika kundi la Kiturki ya Kusini.
Kijapani Kijapani (日本語 ""nihon-go" au "nippon-go"" ) ni lugha rasmi nchini Japani. Kinatumiwa na Wajapani karibu wote isipokuwa kundi dogo la Waainu wana lugha yao.
Kituruki Kituruki (Türkçe) ni lugha rasmi nchini Uturuki. Ni lugha yenye wasemaji milioni 80. Hivyo ni lugha yenye wasemaji wengi kati ya Lugha za Kiturki zinazozungumzwa na watu milioni 170 katika Asia ya Magharibi na Asia ya Kati.
Kinorwei Kinorwei kinasemwa na watu 4,700,000 hivi, na ni lugha rasmi nchini Norwei.
Kiyoruba Kiyoruba ni lugha ya Kiniger-Kongo hasa nchini Nigeria inayozungumzwa na Wayoruba. Ni lugha rasmi mojawapo ya nchi ya Nigeria. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiyoruba nchini Nigeria imehesabiwa kuwa watu karibu milioni 19. Pia kuna wasemaji 465,000 nchini Benin. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyoruba iko katika kundi la Kidefoidi.
Kislovakia Kislovakia ni lugha rasmi inayoongelewa nchini Slovakia, nchi iliyopo Mashariki mwa Ulaya. Ni moja kati ya Lugha za Kislavoni, mkusanyiko wa lugha unajumlisha Kirusi, Kipoland na lugha nyingine kadhaa za Mashariki ya Ulaya.
Kiazeri ya Kaskazini Kiazeri za Kaskazini ni lugha ya Kiturki nchini Azerbaijan, Urusi, Georgia na Armenia inayozungumzwa na Waazeri. Ni lugha rasmi nchini Azerbaijan. Ni lugha tofauti na Kiazeri ya Kusini nchini Uajemi. Hata hivyo wengine huangalia hizo lugha mbili kuwa lugha moja tu, yaani Kiazeri. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiazeri ya Kaskazini nchini Azerbaijan imehesabiwa kuwa watu milioni nane na robo. Pia kuna wasemaji 473,000 nchini Urusi (2010), 360,000 nchini Georgia (2007) na 161,000 nchini Armenia (1993). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiazeri za Kaskazini iko katika kundi la Kiturki ya Kusini.
Kijava Kijava ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wajava kwenye kisiwa cha Java ambapo ni lugha rasmi ya jimbo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kijava imehesabiwa kuwa watu milioni 84.3. Pia kuna wasemaji 300,000 nchini Malaysia (1981). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijava iko katika kundi lake lenyewe la Kijava.
Kikirgizi Kikirgizi ni lugha ya Kiturki nchini Kirgizia, Uchina, Afghanistan, Urusi, Uturuki na Uzbekistan inayozungumzwa na Wakirgizi. Kikirgizi ni lugha rasmi katika nchi za Kirgizia. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikirgizi nchini Kirgizistan imehesabiwa kuwa watu 3,830,000. Pia kuna wasemaji 160,000 nchini Uchina (2000), 60,100 nchini Tajikistan (2012) na 750 nchini Afghanistan (2000). Idadi za wasemaji wa Kikirgizi nchini Uturuki, Uzbekistan na Urusi hazijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikirgizi iko katika kundi la Kiturki ya Magharibi.
Kamboja Kuna lugha 22 ambazo huzungumzwa nchini Kamboja. Lugha rasmi na ya kawaida ni Kikhmer.
Pakistan Lugha rasmi nchini Pakistan ni Kiurdu na Kiingereza. Lugha nyingine ni zaidi ya 60, lakini ni ndogo, zenye wasemaji wachache; karibu zote ni lugha za Kihindi-Kiulaya (angalia orodha ya lugha za Pakistan). Robo tatu za wakazi wanaelewa Kiurdu.
Kiuyghur Kiuyghur ni lugha ya Kiturki nchini Uchina, Kazakhstan, Uzbekistan, Mongolia na Uturuki inayozungumzwa na Wauyghur. Ni lugha rasmi katika jimbo la Xinjiang, nchini Uchina. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiuyghur nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni kumi. Pia kuna wasemaji 191,000 nchini Kazakhstan (2009) na 1000 nchini Mongolia (1982). Idadi ya wasemaji nchini Uturuki na Uzbekistan haujulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiuyghur iko katika kundi la Kiturki ya Mashariki.
Kinyarwanda Kinyarwanda ni lugha ya Kibantu ambayo ni lugha rasmi nchini Rwanda. Kuna wasemaji pia katika Uganda kusini na sehemu za mashariki za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Jumla ya wasemaji hukadiriwa kuwa mnamo milioni 7.
Kirundi Kirundi ni lugha ya Kibantu inayotumika na watu milioni kumi au zaidi hasa nchini Burundi lakini pia katika maeneo ya jirani ya Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Uganda. Ndiyo lugha ya taifa na mojawapo ya lugha rasmi za Burundi.
Uturuki Lugha rasmi na ya kawaida ni Kituruki, kinachotimika na 85% za wakazi. Hata hivyo, lugha 36 huzungumzwa nchini Uturuki, yaani 14 za asili na 22 za nje (angalia orodha ya lugha za Uturuki).
Singapuri Kuna lugha 24 ambazo huzungumzwa nchini Singapuri. Lugha rasmi ni Kiingereza (32%), Kimalay (12%), Kichina (50%) na Kitamil (3%).
Latvia Lugha rasmi ni Kilatvia, ambayo ni mojawapo ya lugha za Kibalti. Wananchi walipiga kura ya kukataa Kirusi kama lugha rasmi ya pili.
Kigeorgia Kigeorgia (jina la wenyewe: ქართული ენა - "kartuli ena") ni lugha rasmi nchini Georgia inazungumzwa na takriban watu milioni 4.5 - 5.
Lugha rasmi Kuna nchi zenye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali.
Kivietnam Lugha ya Kivietnam ni lugha rasmi nchini Vietnam. Pia huzungumzwa katika nchi nyingi na wahamiaji Wavietnam, k.m. Marekani, Australia na nchi za Ulaya.
Tanzania Baada ya uhuru, Kiingereza (iliyokuwa lugha ya kikoloni kabla ya uhuru) iliendelea kutumika kwa mambo kadhaa rasmi na kwa elimu kuanzia sekondari ingawa sera mpya inataka Kiswahili kishike nafasi yake hadi chuo kikuu; kwa hiyo ilichukuliwa kama lugha rasmi ya dhati pamoja na Kiswahili. Lakini utumizi rasmi wa Kiingereza umepungua katika milongo iliyopita, na sasa utumizi huu karibu umekwisha. Kwa hiyo siku hizi ni kawaida zaidi kuchukulia Kiswahili kama lugha rasmi ya dhati pekee.
Kimandarin Kimandarin ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wachina. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimandarin nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu milioni 840. Pia kuna wasemaji katika nchi zifuatazo: 10,600 nchini Brunei (2006), 60,900 ndani ya Hong Kong (2006), 24,320,000 nchini Taiwan (1993), 460,000 nchini Indonesia (1982), wengi nchini Malaysia ambapo ni lugha ya taifa (lakini bila idadi rasmi ya wasemaji), 35,000 nchini Mongolia (1993), 500,000 nchini Myanmar (1994), 500 nchini Ufilipino (1990), 1,210,000 nchini Singapuri (2010), na 5880 nchini Uthai (1984). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimandarin iko katika kundi la Kichina.
Lugha rasmi Lugha rasmi ni lugha iliyopewa cheo maalumu katika nchi fulani. Kwa kawaida ni lugha inayotumiwa hasa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake na pia kwa matangazo rasmi, kwa mfano kwa kutangaza sheria. Ni pia lugha ya kuendesha kesi mahakamani na kuandika hukumu.
Barua rasmi Mwandishi analazimika kuandika kwa ufupi na lugha nyepesi. Barua rasmi huwa na sentensi chache tena fupi, na ni lazima kufuata taratibu za uandishi, sentensi ziwe kamili.Tofauti na lugha ya barua ya kirafiki, barua rasmi hutumia lugha fupi na mwandishi hulenga mada mara moja bila kuzungukazunguka. Kwa mfano, kama minajili yako ni kuomba hela za kulipa karo ya shule kama barua hii ya EssayVikings, hutazungukazunguka. Utayataja madhumuni ya barua mara moja.
Kikiribati Kikiribati ni lugha ya Kiaustronesia nchini Kiribati inayozungumzwa na Wakiribati ambapo ni lugha rasmi ya taifa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikiribati imehesabiwa kuwa watu 58,300; tena kuna wasemaji 5300 visiwani kwa Fiji (1988), 4870 kwenye Visiwa vya Solomon (1999), na 870 visiwani kwa Tuvalu (1987). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikiribati iko katika kundi la Kioseaniki.
Puducherry Lugha rasmi za Puducherry zinategemea lugha kuu ya mazingira ya kila sehemu: kwa Pondicherry na Karakal ni Kitamil, kwa Yanam ni Kitelugu na kwa Mahe ni Kimalayalam. Kifaransa bado ni lugha rasmi lakini haitumiki sana: hali halisi serikali inafanya kazi kwa kutumia Kiingereza.
Kialbania Kinatumiwa na watu milioni 5 hivi hasa Ulaya Kusini. Ni lugha rasmi nchini Albania, Masedonia na Kosovo.
Hispania Lugha rasmi ni Kihispania lakini majimbo 17 yamepewa mamlaka ya kujitawala katika mambo mbalimbali pamoja na siasa ya kiutamaduni hivyo lugha za Kikatalunya, Kivalencia, Kibaski na Kigalicia zimekuwa lugha rasmi za kijimbo pamoja na Kihispania.
Lugha ya taifa Sifa za lugha rasmi
- Lugha hiyo lazima iwe sanifu.
- Inaweza kuwa lugha ya Taifa au la.
- Haifuati kabila au mchanganyiko wa makabila yaliyopo nchini
- Yaweza kuwa lugha ya kigeni kama vile Kiingereza, Kijerumani au Kifaransa, kuchaguliwa au kuteuliwa kwa lugha hiyo hutegemea utawala uliopo.
Lugha rasmi Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya taifa au katika sheria mahsusi, lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo na kueleweka.
Wayao (Tanzania) Upande wa lugha Wayao wenyewe wanaongea Kiyao; vilevile wanazungumza lugha rasmi ikiwamo ile ya Kiswahili kwa wale waliopo Tanzania, Kiingereza kwa wale wa Malawi na Tanzania na Kireno kwa wale waliopo nchini Msumbiji.
Kibelarus Idadi ya wasemaji ni kati ya milioni 7 au 8. Kibelarus ni lugha rasmi katika nchi ya Belarus. Kuna pia wasemaji nchini Poland katika eneo la Białystok) halafu kati ya vikundi vya wahamiaji waliotoka Belarus na kukaa Marekani, Kanada na Australia.
Kitajiki Kitajiki (тоҷикӣ / تاجیکی / "tamka "tojiki"" au забони тоҷикӣ / زبان تاجکی / "tamka "zabone tojiki"") ni lugha rasmi nchini Tajikistan katika Asia ya Kati. Kuna pia wasemaji wa Kitajiki katika Urusi na katika Uzbekistan.
Msumbiji Kila kabila lina lugha yake, lakini lugha rasmi ni Kireno.
Lugha rasmi Nchi kadhaa zimekubali pia lugha ya alama jinsi inavyotumiwa na watu bubu kati ya lugha rasmi ya nchi.
Angola Ingawa lugha za Kibantu zinaongoza, na 6 kati yake zina hadhi ya lugha ya taifa, lugha rasmi ni Kireno.
Kiwelisi Leo hi ni lugha ya Kikelti yenye wasemaji wengi. Katika Welisi ni lugha rasmi pamoja na Kiingereza.
Maldivi Lugha ya kawaida na lugha rasmi ni Kidhivehi, mojawapo ya lugha za Kihindi-Kiulaya.
Niger Tangu wakati wa ukoloni, lugha rasmi ni Kifaransa. Lakini kuna lugha 8 za taifa kati ya lugha kuu za makabila asili. Muhimu zaidi ni Kihausa na Kizarma-Sonrai.
Urusi Lugha rasmi na ya kawaida ni Kirusi kwenye maeneo yote ya Shirikisho la Kirusi lakini katiba ya nchi inatoa kibali kwa Jamhuri za shirikisho kujiamulia lugha rasmi ya nyongeza kwa eneo lao pamoja na Kirusi.. Kuna pia "maeneo huru" ya pekee yenye lugha zao pamoja na Kirusi.
Uswazi Wakazi wengi ni wa kabila la Waswati na kuongea lugha ya Kiswati ambacho ni lugha rasmi pamoja na Kiingereza.
Kirgizia Lugha ya kawaida ni Kikirgizi, ambacho ni lugha rasmi pamoja na Kirusi. Angalia pia orodha ya lugha za Kirgizia.
Lebanoni Wenyeji wana damu mchanganyiko sana, lakini lugha ya kawaida na lugha rasmi ni Kiarabu.
Malawi Wakazi wengi ni wa makabila ya Wabantu na wanatumia lugha za Kibantu, hasa Kichewa (57%), lakini lugha rasmi ni Kiingereza.
Lugha ya kufundishia Baadhi ya nchi huwa na lugha zaidi ya moja za kufundishia. Kwa mfano, nchini Tanzania, elimu ya msingi na elimu ya watu wazima hutolewa kwa lugha ya Kiswahili, lakini elimu ya sekondari na ya chuo kikuu hutolewa bado kwa Kiingereza. Hata hivyo serikali ya Tanzania iko mbioni kuelekea zaidi kutumia lugha ya Kiswahili kama lugha rasmi ya kufundishia kati ngazi zote.
Zimbabwe Kwa sasa lugha rasmi ni 16. Lugha kubwa ni Kishona (70%) na Kindebele (20%). Kiingereza ni lugha ya kwanza ya asilimia 2.5% za wakazi.
Kigujarati Kinajadiliwa na watu milioni 46 duniani. Ni kati ya lugha rasmi 22 za shirikisho la Uhindi na lugha rasmi ya jimbo la Gujarat katika Uhindi ya magharibi.
Rwanda Lugha rasmi tangu enzi za ukoloni ni Kifaransa. Tangu mwaka 1994 serikali mpya, iliyoongozwa na Watutsi walioishi miaka mingi Uganda, imetumia pia Kiingereza kama lugha rasmi ya tatu.
Somalia Wengine (15%) ni:
Kisomali ndiyo lugha ya kawaida ya wakazi wengi na lugha rasmi pamoja na Kiarabu. Kati ya lugha nyingine zinazotumika nchini, mojawapo ni Kiswahili.
Tajikistan Wakazi wengi ni Watajiki na kuongea Kitajiki (84.3%), lugha ambayo inahusiana na Kiajemi. Ndiyo lugha rasmi na ya kawaida. Kabila linalofuata kwa ukubwa ni Wauzbeki (13.8%). Angalia pia orodha ya lugha za Tajikistan.
Kiromania Kiromania (Kiromania: român "tamka "romin"") ni kati ya lugha za Kirumi na lugha rasmi ya Romania na Moldova.
Makaburu Mwaka 1910 maeneo ya Kiingereza pamoja na majimbo ya Makaburu yaliungana kuwa Muungano wa Afrika Kusini. Hapo lugha ya Kiholanzi (lugha mama ya Kiafrikaans) ilitambuliwa kama lugha rasmi ya nchi pamoja na Kiingereza. Mwaka 1925 Kiafrikaans ilikubaliwa kama lugha rasmi badala ya Kiholanzi.
Kimanchu Kimanchu ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina inayozungumzwa na Wamanchu. Ingawa idadi ya Wamanchu ni zaidi ya milioni kumi (kufuatana na sensa ya 2000), mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimanchu imehesabiwa kuwa watu ishirini tu. Karibu Wamanchu wote huzungumza Kichina cha Mandarin, na lugha yao ya asili imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimanchu kipo katika kundi la Kitungusi cha Kusini. Kimanchu huandikwa kwa alfabeti ya Kimongoli, na kuna fasihi andishi kwa karne kadhaa. Kimanchu kilikuwa lugha rasmi wakati wa nasaba ya Qing.
Uganda Nchini kuna lugha asilia 40 hivi, ambazo zinagawanyika katika makundi makubwa mawili: lugha za Kibantu upande wa kusini na lugha za Kinilo-Sahara upande wa kaskazini. Hata hivyo lugha rasmi ni Kiingereza na Kiswahili.
Venezuela Lugha rasmi na ya kawaida ni Kihispania, ingawa lugha asilia zinakubalika kwa Waindio, na lugha nyingine zinatumiwa na wahamiaji.
Lugha ya taifa Tofauti katika malengo au madhumuni, Lugha ya Taifa lengo kuu ni kuwasiliana ndani ya Taifa au kukidhi haja ya mawasiliano katika nchi husika katika nyanja mbalimbali, kwa mfano, kiuchumi, kisiasa, kiutamaduni na kijamii, lakini lugha rasmi lengo lake ni kukidhi haja ya mawasiliano katika shughuli maalumu za kiserikali kama mahakama na ofisi.
Kigezo cha utamaduni, lugha ya Taifa ni sehemu ya utamaduni wa nchi husika, lakini lugha rasmi mara nyingi si sehemu ya utamaduni wa jamii husika kwani hukidhi mahitaji ya watu wachache kwa sababu imeteuliwa kutumika katika shughuli maalumu.
Shikomor Shikomor ni lugha asilia ya wakazi wa funguvisiwa ya Komori katika Bahari Hindi. Pamoja na Kifaransa na Kiarabu ni moja ya lugha rasmi ya Komori.
Isle of Man Lugha rasmi ni Kiingereza pamoja Kimanx ambacho ni lugha ya kikelti. Hakuna wasemaji wa Kimanx kama lugha ya kwanza tena lakini inafundihswa shuleni.
Guinea Bisau Pamoja na lugha asilia, 14% za wakazi wanasema Kireno ambacho ndicho lugha rasmi na 44% wanatumia Krioli maalumu ya Kireno ambayo ni kama lugha ya taifa inayounganisha makabila.
Jamhuri ya China Kichina ndiyo lugha rasmi na ya taifa, pia lugha ya kawaida katika lahaja zake mbalimbali. Lugha za wenyeji, ambazo ni kati ya lugha za Austronesia, zinazidi kufa.
Dini rasmi Kwa sasa, dini rasmi katika nchi tofautitofauti ni Ukristo, Uislamu na Ubuddha. Suala la haki za Uyahudi nchini Israeli ni la pekee.
Sierra Leone Lugha inayojulikana na asilimia 90 za wakazi ni Kikrio, aina ya Krioli ya Kiingereza iliyochanganya pia lugha mbalibali za Kiafrika. Lakini lugha rasmi ni Kiingereza.
Romania Lugha rasmi ya nchi nzima ni Kiromania ambayo ni lugha ya Kirumi kama Kiitalia, Kifaransa na Kihispania, lakini lugha nyingine kadhaa zinatambuliwa na sheria, kuanzia Kihungaria.
Burundi Jina lenyewe la nchi hii, limetokana kwa msingi na kutanuka kwa lugha ya Kirundi ambacho ni lugha ya Kibantu kama vile Kiswahili ambacho pia kinatumika sana ingawa si lugha rasmi mojawapo.
Cote d'Ivoire Lugha zinazotumika kawaida ni 65, lakini lugha rasmi ni Kifaransa.
Lucy Kibaki Alikutana na Mwai Kibaki mwaka wa 1960, na walifunga ndoa mwaka wa 1962. Wanandoa wana watoto wanne: Judy Wanjiku, Jimmy Kibaki, David Kagai, na Tony Githinji. Bi. Kibaki ni mlezi wa Shirika la Chama cha Viongozi Wasichana.
Mary Wambui Kibaki, alitoa taarifa rasmi akisema kuwa mke wake, Lucy Kibaki na watoto wao ndio walikuwa familia yake pekee ya karibu. Ingawa amekanwa kama mke, Wambui hupewa huduma zote za mkewe rais zikiwemo walinzi na magari ya kifahari.
Kibaki Kibaki ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vanuatu inayozungumzwa na Wabaki kwenye kisiwa cha Epi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibaki imehesabiwa kuwa watu 350. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaki iko katika kundi la Kioseaniki.
Lucy Kibaki Bibi Kibaki anajulikana kwa kusaidia walio na mazuizi na watu walemavu.
Party of National Unity (Kenya) PNU iliundwa haraka inaonekana bila maandalizi mazuri. Hadi mwanzo wa Septemba 2007 haikueleweka Kibaki atagombea urais kupitia chama gani. Chama cha NARC kilichokuwa chombo cha Kibaki mwaka 2002 ilikuwa mkononi mwa mwenyekiti wake Charity Ngilu asiyeonyesha dalili la kumwunga Kibako mkono. Wanasiasa wengi wa upande wa Kibaki waliwahi kuacha NARC na kujenga badala yake NARC-Kenya lakini kikundi hiki hakikujenga uhusiano mzuri na wanasiasa wa serikali ya umoja wa kitaifa walionekana kuwa muhimu kwa Kibaki kama vile Simon Nyachae wa FORD-Kenya au Njenga Karume wa KANU.
Mwai Kibaki Mwaka 1988 Kibaki alianza kuwa na mgongano na Rais Moi. Mwaka huo alivuliwa Umakamu wa Rais na kupelekwa Wizara ya Afya.
Mwai Kibaki Baada ya kutangazwa kuwa rais mpya Kibaki aliteua mawaziri 17 kama awamu ya kwanza ya serikali akiacha nafasi nyingine serikalini kando kwa muda.
Lucy Kibaki Lucy Muthoni Kibaki (1940 - 26 Aprili, 2016) alikuwa mke wa Rais wa Kenya Mwai Kibaki, yaani alikuwa Mwanamke wa Kwanza wa Kenya (2003-2013).
Mwai Kibaki Katika uchaguzi wa 2002 Kibaki alishinda na kutangazwa kuwa Rais wa Kenya. Alikuwa mgombea wa maungano wa vikundi vingi vya upinzani vilivyoshirikiana kwa jina la "NARC".
Mwai Kibaki Uchaguzi wa 28 Desemba 2007 ulimrudisha Kibaki kwa kipindi cha pili kama rais. Uchaguzi huu ulipingwa na chama cha upinzani,ODM , na watazamaji wa kimataifa kuwa matokeo hayo hayakuwakilisha matakwa ya Wakenya. Mpinzani wake mkuu, Raila Odinga alikuwa mbele katika hesabu za kura hadi Kamati ya Uchaguzi iliposimamisha kuhesabu; baada ya kuendelea na matanganzo Kibaki alionekana kuwa mbele. Kulikuwa na hofu ya kwamba matokeo ya majimbo ya uchaguzi kadhaa yalibadilishwa yakiegemea upande wake kwa kumwongezea kura. Hisia hizi zilisababisha ghasia kuibuka Nairobi, Kisumu, Eldoret, Kericho, Mombasa na sehemu zinginezo nchini. Kibaki aliapishwa upya kuwa rais wa Kenya masaa machache tu baada ya kutangazwa kuwa mshindi; hafla ilifanywa katika Bustani ya Ikulu ya Nairobi mbele ya waalikwa wachache walioruhusiwa kushuhudia.
Mwai Kibaki Mwai Kibaki ni rais wa tatu wa Jamhuri ya Kenya akiwa ametanguliwa na Rais wa Kwanza wa Kenya,Mzee Jomo Kenyatta, na Daniel Arap Moi. Jina lake la kubatizwa ni Emilio Stanley .
Mwai Kibaki Kibaki, licha ya kuwa mbunge, amewahi kuwa Naibu Waziri wa Fedha, Mwenyekiti wa Tume ya Mipango, Waziri wa Biashara na Viwanda, na Waziri wa Fedha. Moi alipoingia madarakani baada ya kifo cha Jomo Kenyatta, Kibaki aliteuliwa kuwa Makamu wa Rais.
John Michuki Kisha alihamishwa kwa nafasi ya Waziri wa Barabara na Ujenzi wa Umma katika baraza lililoundwa na Rais Kibaki mnamo 8 Januari 2008, kufuatia utata wa uchaguzi wa rais Desemba 2007. Baada ya Kibaki na mpinzani wake, Raila Odinga, kufikia makubaliano ya kugawana madaraka, Michuki aliteuliwa kuwa Waziri wa Mazingira na Rasilimali za Madini katika baraza lililotangazwa tarehe 13 Aprili 2008 na alikula kiapo mnamo 17 Aprili. Rais Kibaki alimteua Michuki kama Kaimu Waziri wa Fedha tarehe 11 Julai 2008 baada ya kujiuzulu kwa Amos Kimunya. Alifanya kazi katika Wizara ya Fedha mpaka uteuzi wa Uhuru Kenyatta kama Waziri.
Lucy Kibaki Mwezi Mei 2006, aliumba utata zaidi kwa kusema kwamba vijana nchini Kenya "hawana biashara" kwa kutumia kondomu. Lucy Kibaki aliita wito kwa wanafunzi katika shule siku wa kutunikiwa zawadi wajihini na ngono ili waepuka kuambukizwa na viini vya ukimwi. Yeye ndiye mwenyekiti wa Shirika la Wake arobaini wa Kwanza Afrika wanaopinga Ukimwi.
Lucy Kibaki Tarehe 12 Desemba 2007 alimzaba kofi afisa rasmi wa serikali aliyechanganisha jina lake na lile la Mary Wambui, mwanamke ambaye amekuwa akiripotiwa kuwa rais mke wa pili. Lucy Kibaki alimzaba kofi Katibu wa kanuni Utawala wa Serikali baada ya kumtambulisha kama "Wambui" wakati wa sherehe ya tuzo ya rais, NTV huru iliripoti.
Lucy Kibaki Mwaka wa Januari 2008, mbunge wa Kenya wa Imenti ya Kati Gitobu Imanyara alimshtaki Lucy Kibaki kwa shambulio na kutishia kwenda mahakamani kumdaha Mke wa Kwanza juu ya madai ya tukio. Alikanusha madai haraka, akimlaumu Imanyara kwa jaribio la malipizi baada ya kushindwa kupata kiti cha naibu mnenaji wakati wa uchaguzi wa Bunge.
Amos Kimunya Kimunya alibakia kama waziri wa Fedha katika Baraza la Mawaziri walioteuliwa na Kibaki on 8 Januari 2008, kufuatia utata wa Uchaguzi Mkuu wa 2007 Baada ya ugawaji madaraka kati ya Kibaki na Raila Odinga, wote ambao alidai ushindi katika uchaguzi wa rais, Kimunya alibakia na kazi yake Bunge ilitotajwa tarehe 13 Aprili 2008.
Gitobu Imanyara Katika Januari 2008, Imanyara alimshitaki mkewe rais wa Kenya Lucy Kibaki kwa kushambuliwa na kutishia kumpeleka kotini Kibaki juu ya tukio hilo. Mkewe rais alikataa madai hayo kwa haraka, akimstumu Imanyara kwa usaliti baada ya kushindwa kupata kiti cha naibu Spika wakati wa uchaguzi katika Bunge. Uvumi ulikuwa umesambazwa kwamba Imanyara alikufa baada ya tukio hilo.
Amos Kimunya Wakati National Rainbow Coalition (NARC) ilishinda uchaguzi mkuu Desemba 2002, Rais Mwai Kibaki alimteua Kimunya kama Waziri wa Ardhi na Makazi. Alikuwa kuchaguliwa Mbunge wa Jimbo la Kipipiri. Tarehe 14 Februari 2006 aliteuliwa kama Waziri wa Fedha na Rais Kibaki kufuatia kujiuzulu kwa David Mwiraria, ambaye alikuwa amejiuzulu ili uchunguzi wa kashfa ya Anglo leasing uweze kuendelea.
George Saitoti Katika Bunge iliyotangazwa na Kibaki 8 Januari 2008, kufuatia utata wa Uchaguzi wa 2007, Saitoti alikuwa Waziri wa Usimamizi wa Majimbo na Usalama wa Ndani katika Ofisi ya Rais. Baada ya ugawaji madaraka kufikiwa kati ya Kibaki na Raila Odinga, wote ambao alidai ushindi katika uchaguzi wa 2007, Saitoti alihifadhi kazi yake katika Bunge ya muungano iliyotajwa tarehe 13 Aprili 2008.
Wanjiru Kihoro 2002 baada ya uchaguzi wa Mwai Kibaki alirudi Kenya.
Mwai Kibaki Kinyume cha uchaguzi wa rais uchaguzi wa Bunge la Kenya 2007 uliendelea bila matatizo makubwa.
LDP (Kenya) Kibaki alijibu kwa kufuta serikali akiwaachisha mawaziri wote. Serikali mpya ilikuwa bila wawakilishi wa LDP tena.
FORD-Asili Katika uchaguzi wa 2007 Ford-A ilijiunga na ushirikiano wa PNU wa Mwai Kibaki na kumrudisha mbunge 1 bungeni.
Uchaguzi Mkuu wa Kenya, 2007 Baada ya Raila Odinga wa ODM kuongoza katika hesabu ya kura kwa muda mrefu Tume ya Uchaguzi ya Kenya lilisimamisha hesabu ya kura kwa muda wa usiku mmoja na baada kuanza upya kura za Mwai Kibaki wa PNU zilikuwa mbele. Tume ikamtangaza Kibaki kuwa mshindi aliyeapishwa mara moja bila kusubiri muda wa kisheria kwa malalamiko. Watazamaji waliona kasoro, makosa na matokeo yaliyodokeza ya kwamba hesabu ya kura ilibadilishwa kwenye ngazi za kupiga jumla za kura kimkoa na kitaifa. Vilevile kuna madokezo ya kwamba kura za kiraisi ziliongezwa katika usiku ambako hesabu ilisimamishwa.
Bunge la 10 la Kenya 12 Mei 2009 - Rais Kibaki alikubali bili iliyoumba IIBRCK na akateuwa rasmi makamishina waliyoidhinishwa na Bunge.
Charity Ngilu Charity Kaluki Ngilu (* 1952) ni mwanasiasa Mkenya aliyekuwa waziri wa afya katika serikali ya rais Mwai Kibaki kuanzia 2002 hadi 2007.
Moses Wetangula Wetangula alichaguliwa kwenye Bunge katika uchaguzi wa Desemba 2007. Rais Mwai Kibaki alimchagua Wetangula kuwa Waziri wa Mambo ya Nje mnamo tarehe 8 Januari 2008, pindi kulipokuwa na migogoro kuhusu matokeo ya uchaguzi wa rais. Mwezi wa Januari, baada ya nchi ya Uingereza kulalamika kuhusu uchaguzi wa rais, Wetangula alimwita na kumlalamikia Kamishna wa Uingereza , Adam Wood, na alisema kwamba "uchaguzi wetu hauhitaji muhuri wa mamlaka kutoka House of Commons ". Baada ya serikali ya mseto kukubaliwa kati ya Kibaki na Raila Odinga, wote ambao walidai ushindi katika uchaguzi wa rais, Wetangula bado alihifadhi cheo chake katika Serikali ya Mseto, iliyotangazwa tarehe 13 Aprili 2008.
Democratic Party (Kenya) Chama kilikuwa na athira na uwezo hasa katika maeneo ya Wakikuyu. Kiliteua Kibaki kama mgombea wa uraisi mara mbili 1992 na 1998 bila kufaulu.
NARC-Kenya NARC-Kenya ilipangwa kuwa chama kipya cha kumrudisha Mwai Kibaki kama rais wa Kenya baada ya kuporomoka kwa NARC asilia bila kuacha nembo na jina la "Rainbow".
Wangari Maathai Katika maandalizi ya uchaguzi wa 2007 Maathai alisimama upande wa rais Kibaki lakini hakuteuliwa na chama cha "PNU" akagombea kwa chama cha Mazingira Green Party lakini hakurudi bungeni.
Ellen DeGeneres Mbali na vipindi vya TV na kadhalika, Ellen vilevile ni mwandishi wa vitabu mbalimbali. Hii ni sehemu ya baadhi ya vitabu vyake;
Ellen DeGeneres Ellen Lee DeGeneres (amezaliwa tar. 26 Januari 1958) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Maarufu kwa kipindi chake cha mazungumzo kinachokwenda kwa jina la Ellen Show. Ellen ni mwanamama wa kwanza katika tasnia ya vipindi vya mazungumzo kujitokeza hadharani na kusema kwamba yeye anapenda mahusiano ya jinsia moja. Hatua hii ilipelekea kufukuzwa katika nyumba aliyokuwa anaishi na baba yake mzazi kwa kuhofia kuambukiza tabia hiyo mbaya kwa ndugu zake wa kike wengine wawili waliozaliwa baba mmoja lakini mama tofauti. Kipindi hiki mzee wake alikuwa ameoa mke mwengine na walibahatika kupata wawili na mke huyo. Wengi walihisi huenda mama wa kufikia alitia fitna kati yake na baba yake ili aondoke, jambo ambalo lilimuumiza Ellen lakini hatimaye aliyamaliza hayo.
Ellen DeGeneres Kwa mara ya kwanza aliuonesha umma wa watu wa Marekani kama yeye ni mpenzi wa mahusiano ya jinsia moja ilikuwa katika mfululizo wa TV wa Ellen uliokuwa unarushwa na TV ya ABC katika kisa maarufu cha "The Puppy Episode" kilichorushwa hewani mnamo tarehe 30 Aprili 1997. Kisa hicho kinamuelezea Ellen Morgan ana mahusiano na mwanamke mwenzake ambaye wakati huo alikuwa Laura Dern kwa pamoja walipata tabu sana katika kazi zao za uigizaji, kazi zilipotea na wakaanza moja. Walitengwa na watu wengi, makundi mbalimbali wanaopinga mahusiano ya jinsia moja. Ilichukua muda sana hadi Ellen na mwenzake kurudi tena katika soko. Mwezi wa Agosti 2008, baada ya sheria ya kukinga ndoa za jinsia moja kuondolewa huko jijini Los Angeles, Ellen na Portia walioana rasmi kuwa mke na mke.
Ellen Glasgow Ellen Glasgow (22 Aprili 1873 – 21 Novemba 1945) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1942, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "In This Our Life".
Ellen Kuzwayo Ellen Kuzwayo (29 Juni 1914 - 19 Aprili 2006) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Alikuwa mwalimu wa shule ya msingi na kuifanyia kazi mambo ya jamii. Aliishi Soweto. Sera za apartheid ikiondolewa, Kuzwayo alichaguliwa 1994 kuwa mbunge. Alifariki kufuatana na matatizo ya kisukari akiwa na umri wa miaka 91.
Ellen Johnson-Sirleaf Ellen Johnson-Sirleaf (alizaliwa 29 Oktoba 1938 nchini Liberia) amekuwa rais wa kwanza mwanamke barani Afrika baada ya kushinda katika uchaguzi wa mwaka 2005. Johnson-Sirleaf ameshika nyadhifa mbalimbali serikalini na katika mashirika ya kimataifa. Baada ya kumaliza masomo katika chuo kikuu cha Harvard, alifanya kazi katika serikali ya Rais William Tolbert mwaka wa 1970 akiwa ni Waziri wa Fedha.
Tuzo ya Nobel ya Amani 2011 Ellen Johnson Sirleaf, Leymah Gbowee, na Tawakel Karman
Liberia Hivi karibuni umefanywa kwa mara ya pili uchaguzi kwa amani na kuweza kumchagua George Weah kushika nafasi ya mwanamke wa kwanza kuwa Rais barani Afrika, Ellen Johnson-Sirleaf.
Leymah Gbowee Leymah Gbowee (amezaliwa 1 Februari, 1972) ni mwanaharakati wa amani kutoka nchi ya Liberia. Mwaka wa 2011, pamoja na Ellen Johnson Sirleaf na Tawakel Karman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Historia ya Liberia Hivi karibuni umefanywa kwa mara ya pili uchaguzi kwa amani na kuweza kumchagua George Weah kushika (2018) nafasi ya Ellen Johnson-Sirleaf, mwanamke wa kwanza kuwa Rais barani Afrika.
Q (gazeti) Gazeti hili lilianzishwa na Mark Ellen na David Hepworth ambao walichoshwa na vyombo vya habari za muziki vya wakati huo, ambapo walikuwa wakihisi kwamba vinadharau vizazi vile ambavyo vinanunua muziki wa CD wa zamani.
Tatyana Ali Ali alizaliwa mjini Long Island, New York, Marekani, ni binti wa Sonia, mwuguzi, na Sheriff Ali, askari mpelelezi. Mama yake ni mzaliwa wa Panama na baba yake ni mhindi asilia kutoka Trinidad na Tobago. Ali pia ana wadogo zake wa kike wawili, mmoja anaitwa Anastasia mwingine anaitwa Kimberly. Ali ni mwongeaji mzuri wa Kiingereza na Kihispania.
Accra Academy Kuna Majumba ya makazi manne katika Accra Academy, tatu ambayo yalipewa majina ya waanzilishi wa shule, isipokuwa Dkt KG Konuah, na jumba la nne lilipewa jina la Bi Ellen Buckle. Kwa hivyo, majumba hayo manne yanaitwa; Alema, Awuletey, Ellen, Halm Addo
Tawakel Karman Tawakkol Abdel-Salam Karman (amezaliwa 7 Februari, 1979 mjini Mekhlaf) ni mwanasiasa na mwandishi wa habari kutoka nchi ya Yemen. Jina lake pia huandikwa Tawakel katika alfabeti ya Kilatini. Mwaka wa 2011, pamoja na Ellen Johnson Sirleaf na Leymah Gbowee alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Ellen Johnson-Sirleaf Johnson-Sirleaf alimuunga mkono Charles Taylor wakati wa mapinduzi yake dhidi ya Jenerali Samuel Doe lakini baadaye alikuja kuwa mpinzani wake mkubwa na hata kugombea urais dhidi yake mwaka 1997. Taylor alimwandana na hata kumpeleka mahakamani kwa madai ya kuhusika na hujuma za kihaini.
Mjomba Mke wa mjomba anaitwa "mkazahau" au "mkazamjomba".
Ellen Johnson-Sirleaf Uchaguzi wa urais mwaka 2005 ulirudiwa baada wagombea urais kutopata kura za kutosha. Katika raundi ya kwanza Johnson-Sirleaf alikuwa wa pili, wa kwanza alikuwa ni mpinzani wake mkubwa George Weah. Katika raundi ya pili ya uchaguzi, Johnson-Sirleaf alitangazwa kuwa mshindi. Hata hivyo, George Weah amepeleka mashtaka mahakama kuu akidai kuwa uchaguzi haukuwa wa haki.
George Weah Mwaka 2017 alishinda uchaguzi wa urais wa Liberia. Aliongoza kwa kura nyingi katika uchaguzi uliofanyika Oktoba 10 2017. Hata hivyo, alishindwa kupata asilimia zaidi ya asilimia 50. Kwenye raundi ya pili ya uchaguzi hapo 25 Desemba 2017 alimshinda Joseph Boakai aliyekuwa makamu wa rais aliyetangulia Ellen Johnson Sirleaf. Weah alipata asilimia 61.5 za kura..
Mwanaume Kabla ya hapo huwa anaitwa mtoto wa kiume tu au mvulana.
Ellen Johnson-Sirleaf Johnson-Sirleaf alihukumiwa kifungo cha miaka kumi jela mwaka 1985 baada ya kushutumu utawala wa kijeshi nchini humo katika kampeni zake za kugombea ubunge. Alitumia kifungo hicho kwa muda mfupi kabla ya kuachiliwa na baadaye kukimbilia uhamishoni hadi aliporudi mwaka 1997 akiwa anafanyia kazi Benki ya Dunia na Citibank.
Amfetamini Katika filamu ya "Requiem for a Dream," Ellen Burstyn anamwonyesha Sara Goldfarb, mjane mzee ambaye anazoea kutumia dawa za kupunguza uzito za amfetamini. Baada ya kupatwa na kichaa kinachosababishwa na amfetamine, yeye hulazwa hospitalini bila yeye kutaka, anapewa tiba ya msukosuko wa kielektroniki, na baadaye anafungiwa katika hifadhi ya wazimu.
Mwanamke Kabla ya hapo huwa anaitwa mtoto wa kike, binti, mwanamwali au msichana.
Natanaeli wa Kana Wengi wanaona ni yuleyule ambaye katika Injili Ndugu anaitwa Bartolomayo, yaani mwana wa Tolomayo.
Chita Diwani wa kata anaitwa Chelele John, wakati Erasto Mwanyika ni diwani katika kata mpya ya Ching'anda.
Kimochi (Moshi Vijijini) Diwani wa kata hii kwa kipindi cha mwaka 2015 hadi sasa anaitwa "Mama Massam".
Mwanaume Baada ya kuzaa anaitwa kwa kawaida baba, jina lenye heshima kubwa katika utamaduni wa aina nyingi.
Mwanamke Baada ya kuzaa anaitwa kwa kawaida mama, jina lenye heshima kubwa katika utamaduni wa aina nyingi.
Uainishaji wa kisayansi Kwa mfano paka anaitwa "Felis silvestris" (Linnaeus, 1758) na spishi hii inajumlisha paka wa porini na paka wa nyumbani.
Taaluma Mwenye taaluma anaitwa mtaalamu.
Ellen Johnson-Sirleaf Ndiye rais wa sasa wa Liberia. Alimshinda alikuwa mwanasoka mashuhuri George Weah na zaidi ya asilimia ishirini katika uchaguzi wa mwaka wa 2005. Uzinduzi ulifanyika tarehe 16 Januari 2006 na ulihudhuriwa na wageni mashuhuri wakiwemo aliyekuwa waziri ya maswala ya kigeni wa Marekani, Condeleeza Rice, Laura Bush na Mitchelle Jean.
Katika mwaka wa 2005 alianzisha tume ya ukweli na maridhiano ambayo ilitoa ripoti yake katika mwaka wa 2009.
Basil wa Caesarea Ni mmojawapo kati ya Mababu wa Kanisa muhimu zaidi. Ndiyo sababu anaitwa Basili Mkuu (kwa Kigiriki Βασίλειος ο Μέγας).
Nabii wa uongo Nje ya dini, mtu anaitwa hivyo kwa kutetea hoja au mpango ambao msemaji anaona ni mbaya.
Agronomia Mtu anayejihusisha na agronomia anaitwa mwanaagronomia.
Mtume Simoni Mkananayo Ili kumtofautisha na mtume mwenzake Simoni Petro anaitwa Mkananayo, yaani "Mwenye juhudi" kwa ukombozi wa Israeli kutoka ukoloni wa Roma.
Bao Mchezo wa Bao huchezwa na mchezaji mmoja mmoja kila upande. Mchezaji mmoja anaitwa "Kaskazini (K)" na mwingine "Kusini (S)".
Bikira Kati ya wote waliokuwa na sifa hiyo, maarufu zaidi ni mama wa Yesu wa Nazareti ambaye kwa heshima anaitwa kwa kawaida Bikira Maria.
Anjela wa Foligno Kutokana na umuhimu wa maandishi yake kwa teolojia, anaitwa tangu zamani "Magistra Theologorum" (kwa Kilatini, "Mwalimu wa Wanateolojia) na anatarajiwa kutangazwa mwalimu wa Kanisa.
Abati Jina linatokana na Kilatini "abbas", mkoko kutoka Kiaramu אבא ("Abba", yaani "baba"). Kiongozi wa monasteri ya kike anaitwa pengine abesi.
Veronika Giuliani Maandishi yake mwenyewe yanasimulia alivyoanza kujaliwa karama za pekee akiwa na umri wa miaka 3 tu, alipokuwa anaitwa Orsola.
Birinus Birinus (600 hivi – 649), anayeheshimiwa kama mtakatifu, alikuwa askofu wa kwanza wa Dorchester, na anaitwa "mtume wa Wasaksoni wa Magharibi" kutokana na kuingiza ufalme wa Wessex katika Ukristo.
Leseni Mtu mwenye leseni anaitwa "mwenye leseni" (kwa Kiingereza "licensee").
Mke Katika adhimisho la ndoa, mwanamke anaitwa pia bibi arusi.
Mume Katika adhimisho la ndoa, mwanamume anaitwa pia bwana arusi.
Kristo Mfalme Humo Kristo anaitwa wazi mfalme (βασιλεύς) mara kadhaa,
Shinz Stanz Shinz Stanz kwa jina lake halisi anaitwa Shinz.
Diahnne Abbott Diahnne Abbott (wakati mwingine anaitwa Diahnne Eugenia Abbott au Diahnne Déa; alizaliwa 1 Januari 1945) ni mwigizaji na mwimbaji wa Marekani.
Dhuluma Mtu anayetenda hivyo anaitwa dhalimu, kama yeyote anayewakosea haki wengine.
Jimbo kuu Askofu anayeongoza jimbo la namna hiyo anaitwa Askofu mkuu.
Wilaya ya Momba Mbunge wake anaitwa Silinde kutoka chama cha Chadema.
Wagogo Wagogo (mmojawao anaitwa Mgogo) ni kabila kubwa la Tanzania ya kati, wenyeji wa mikoa ya Dodoma na Singida. Wanakadiriwa kuwa zaidi ya 1,500,000.
Karolo Mkuu Pengine anaitwa "baba wa Ulaya" kwa kuwa milki yake iliunganisha nchi zilizoanzisha Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya (chanzo cha Umoja wa Ulaya) katika karne ya 20.
Uandishi Kilichopatikana kwa njia ya uandishi kinaitwa "matini", na anayeyapokea anaitwa msomaji.
Mwanamke Mwanamke ni mwanadamu wa jinsia ya kike, kwa maana anafaa kuwa mke. Ndiyo sababu kwa kawaida anaitwa hivyo aliyefikia utu uzima au walau amebalehe.
Afrodita Afrodita (pia anaitwa kwa Kigiriki: Ἀφροδίτη, "Afrodite") ni mungu wa kike wa upendo na uzuri katika mitholojia ya Kigiriki. Analingana na Venusi katika dini ya Roma ya Kale.
Malezi Anahitaji kueleweka na kuthaminiwa, lakini akitafuta hayo anaitwa jeuri, mwenye kiburi n.k.
Pius Buswita Ana watoto wawili: Patrick na Prince. Mke wake anaitwa Khadija Zubery.
Dioniso Dioniso (Kigiriki: Διόνυσος, "Diónysos") ni mungu wa divai na nishai katika mitholojia ya Kigiriki. Analingana na Bacchus (pia anaitwa "Liber") katika dini ya Roma ya Kale.
Ukristo Zaidi ya nusu ya Wakristo wote wanashikamana katika imani na sakramenti chini ya maaskofu wenye ushirika kamili na yule wa Roma, ambaye kwa kawaida anaitwa Papa.
Mwanaume Mwanaume (vizuri zaidi: mwanamume) ni binadamu wa jinsia ya kiume, kwa maana anafaa kuwa mume. Ndiyo sababu kwa kawaida anaitwa hivyo aliyefikia utu uzima au walau amebalehe.
Baba Krismasi Asili yake ni mtu halisi, mtakatifu Nikolasi wa Myra, askofu aliyejulikana kwa ukarimu wake. Ndiyo sababu kwa kawaida kwa Kiingereza anaitwa Santa Claus (yaani Mt. Nikolaus).
Yuda Iskarioti Kwa Kigiriki, katika Agano Jipya anaitwa Ιουδας Ισκαριωθ (Ioudas Iskariôth) na Ισκαριωτης (Iskariôtês).
Yakobo Mdogo Katika Injili anaitwa Yakobo wa Alfayo na kutajwa na Injili ya Mathayo 10:3, Injili ya Marko 3:18, Injili ya Luka 6:15, mbali ya Matendo ya Mitume 1:13.
Kuhani Katika Biblia ya Kiebrania anaitwa כּהן (kôhên), neno lililotafsiriwa katika Kigiriki kwa neno ἱερεύς (hiereus).
Borenga Wahiri Saroti ni wale wenye asili ya Kimasai, kutokana na mwasisi wao ambaye anaitwa Saroti,
Demakufu Dj Demakufu (kwa jina halisi anaitwa Martin Owaka; amezaliwa 21 Oktoba) ni dijei kutoka Kenya.
Mtoto Mara nyingi miaka kabla ya kubalehe inatazamiwa kuwa kipindi cha utoto na baadaye mtu anaitwa kijana.
Katekesi Kwa kawaida kazi ya katekesi inaongoza waamini kwenye sakramenti mbalimbali, kuanzia ubatizo. Anayejiandaa kuupokea anaitwa mkatekumeni.
James Cook Yeye ni maarufu kwa kutafuta pwani ya mashariki ya Australia, kuviona Visiwa vya Hawaii na ramani ya kwanza ya Newfoundland na New Zealand. Ndiyo sababu anaitwa "mtafiti wa Uingereza".
Ndugu Katika Kiswahili, ndugu wa kiume anaitwa kaka, hasa kama ni mkubwa kuliko mhusika. Hapo mara nyingi anakubalika kuwa na haki za pekee na majukumu kwa wadogo wake na dada zake.
Julius Nyerere Kwa ruhusa ya makao makuu ya Kanisa Katoliki duniani, Jimbo Katoliki la Musoma linashughulikia kesi ya kumtangaza mwenye heri na hatimaye mtakatifu. Kwa sababu hiyo anaitwa pia "mtumishi wa Mungu".
Tegan Moss Moss ana kaka wawili, Rory Moss, na mwingine mwigizaji anaitwa Jesse Moss. Moss alijinga na Shule ya Sekondari ya Point Grey na kumaliza mnamo mwezi Juni katika mwaka wa 2003.
Bata Mzinga Mabata mzinga au mapiru (kwa Kiingereza anaitwa "turkey") ni ndege wakubwa wa jenasi "Meleagris", jenasi pekee ya nusufamilia Meleagridinae katika familia Phasianidae. Ndege hawa ni wakubwa kabisa kati ya Phasianidae.
Thomas Aquinas Mtakatifu Alitangazwa na Papa Yohane XXII kuwa mtakatifu tarehe 18 Julai 1323, halafu na Papa Pius V kuwa mwalimu wa Kanisa mwaka 1568. Kwa Kilatini anaitwa "Doctor Angelicus" ("Mwalimu wa Kimalaika") au "Doctor Communis" ("Mwalimu wa wote").
Wabilikimo Mbali na makabila ya Wabilikimo, kuna watu katika makundi yoyote ya jamii ambao wanaweza kuwa wafupi kupita kiasi kwa sababu 300 na zaidi tofauti za kiafya. Mtu wa namna hiyo kwa Kiingereza anaitwa "dwarf".
Nino wa Georgia Nino wa Georgia (kwa Kigeorgia: წმინდა ნინო, ts'minda nino, kwa Kigiriki Αγία Νίνα, Agia Nina) alikuwa mwanamke (296 hivi – 338 au 340) aliyeingiza Ukristo nchini Georgia, na kwa sababu hiyo anaitwa "Aliye sawa na Mitume" na "Mwangazaji wa Georgia".
Kanisa la Kitume la Armenia Mkuu wake anaitwa "Catholikos" (kwa Waarmenia cheo hicho ni cha juu kuliko kile cha "Patriarki") na makao yake makuu yako katika mji wa Echmiadzin, huko Armenia. Kwa sasa ni Karekin II.
Patrick Garcia Alikuwa na mahusiano ya muda mrefu na mwigizaji Jennylyn Mercado na wamebahatika kupata mtoto mmoja Agosti 2008, mtoto wao anaitwa Jazz.
Mama Teresa Mama Teresa aliaga dunia tarehe 5 Septemba 1997 akafanyiwa mazishi ya kitaifa.
Mama Teresa Mama Teresa wa Kolkata (26 Agosti 1910 – 5 Septemba 1997) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki aliyejulikana kimataifa hasa kutokana na huduma zake kwa watu maskini katika mji wa Kolkata (Uhindi) na kwingineko iliyofanya apatiwe tuzo ya Nobel ya Amani mwaka 1979.
Tuzo ya Nobel ya Amani 1979 Mama Teresa
Mama Teresa Mwaka 1979 alipewa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Mama Teresa Shirika lilikua haraka sana; hadi leo kuna masista 4,500 kwa jumla katika matawi mengi kote duniani.
Teresa wa Yesu Teresa alizaliwa Avila, Hispania, tarehe 28 Machi 1515, katika familia kubwa yenye asili ya Kiyahudi, ikiwa na watoto 9 wa kiume na 4 wa kike.
Mama Teresa Mwaka 1950 alianzisha shirika la Masista Wamisionari wa Upendo ambalo mwanzoni lilikuwa jumuiya ndogo ya masista 12 tu.
Mama Teresa Hata hivyo aliguswa sana na hali ya mafukara nje ya shule akajisikia wito wa kuwasaidia na kuishi pamoja nao.
Mama Teresa Wanaendesha nyumba kwa watoto yatima, wagonjwa wa UKIMWI, wenye ukoma, walemavu, walevi, wenye kichaa na kila aina ya matatizo maishani.
Mama Teresa Alianzisha shule lakini baada ya muda alitambua umuhimu wa kuzingatia zaidi hali ya watu ambao walikuwa wagonjwa na hatimaye kufa katika mitaa hiyo.
Mama Teresa Alizaliwa tarehe 26 Agosti 1910 mjini Skopje (katika Dola la Kituruki, leo mji mkuu wa Makedonia) katika familia ya Waalbania akaitwa Agnes Gonxha Bojaxhiu.
Mama Teresa Kwa kibali cha wakuu wa shirika lake na wa Kanisa mwaka 1948 alitoka jumuiya ya Loreto akaanzisha maisha duni kati ya wakazi wa mitaa ya vibanda.
Mama Teresa Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 5 Septemba. Siku hiyohiyo imetangazwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa kuwa siku ya kimataifa ya upendo kuanzia mwaka 2013.
Mama Teresa Kati ya kazi zao za kwanza ilikuwa nyumba kwa watu mahututi; masista waliwakusanya wakiwa wamelala barabarani na kuwapeleka katika nyumba hiyo walipopata dawa, chakula na usaidizi mwingine.
Mama Teresa Alipofikia umri wa miaka 18 alijiunga na shirika la Masista wa Loreto huko Ireland na mwaka 1929 alitumwa Uhindi afundishe kwenye shule ya masista mjini Kolkata alipoendelea hata kuwa mkuu wa shule.
Mama Teresa Tarehe 19 Oktoba 2003 alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri. Baada ya muujiza wa pili kufanywa na Mungu kwa maombezi yake, Papa Fransisko amemtangaza kuwa mtakatifu tarehe 4 Septemba 2016.
Mama Teresa Kwa mikono yetu uwape leo mkate wao wa kila siku;
na kwa upendo wetu wenye kuelewa uwape amani na furaha.
Ee Bwana wangu, nakupenda,
Mungu wangu, najuta,
Mungu wangu, nakuamini,
Mungu wangu, nakutumainia.
Mama Teresa Baada ya kifo chake maandishi yake yaliyotolewa hadharani yakafichua siri ya maisha yake ya ndani, yaani kwamba alipitia kwa karibu miaka 50 mfululizo katika hali ngumu inayoitwa usiku wa roho, bila ya hiyo kuweza kumzuia atabasamu muda wote.
Kolkata Mji ulikuwa mji mkuu wa Uhindi wa Kiingereza hadi 1911. Baada ya ugawaji wa Uhindi hali yake ilirudi nyuma kwa sababu ya ugawaji wa Bengali kwa jumla. Baadaye jina limekuwa mashuhuri tena kimataifa kutokana na kazi ya Mama Teresa aliyeishi hapa.
Mama Teresa Baba yetu, mwanao nipo hapa, tayari kwako
unitumie ili kuendelea kupenda ulimwengu kwa kuupatia Yesu
na, kwa njia yangu, kumtoa kwa kila mmoja na kwa ulimwengu.
Ee Bwana, utufanye tustahili kutumikia watu wenzetu
ambao ulimwenguni kote wanaishi na kufa kwa ufukara na njaa.
Nadhiri Baadhi yanaongeza nyingine (nadhiri ya nne), k.mf. kujitoa hadi kufa kwa ajili ya Wakristo walio katika hatari ya kupoteza imani (kwa Wamersedari), kutekeleza toba ya kudumu kwa Waminimi, utiifu kwa Papa kwa Wajesuiti, na utumishi wa walio mafukara zaidi kwa wafuasi wa Mama Teresa wa Kolkata.
Mama Teresa Utusaidie kupendana unavyotupenda.
Bwana Yesu, wewe ambaye uliumba kwa upendo,
ulizaliwa kwa upendo, ulitumikia kwa upendo, ulitenda kwa upendo,
uliheshimiwa kwa upendo, uliteseka kwa upendo,
ulikufa kwa upendo, ulifufuka kwa upendo,
nakushukuru kwa upendo wako kwangu na kwa ulimwengu wote,
na kila siku nakuomba: unifundishe mimi pia kupenda!
Amina.
I Wonder If Heaven Got a Ghetto Video pia inanonesha watu maarufu kadhaa. Mama Teresa anaonekana akiingia kwenye basi, na waliokuwa tayari ndani ya gari ni pamoja na Jimi Hendrix, Martin Luther King Jr., wanachama wa Black Panther Party, na Elvis Presley. Ndani ya baa, Ray Charles anapiga piano, na Snoop Dogg anamsalimia msichana ambaye Tupac alimleta chumbani kwake.
Lloyd Banks Lloyd Banks alizaliwa na mzee Christopher Lloyd mjini Baltimore, Maryland na akakulia mjini South Jamaica, Queens. Mama yake ni Mpuerto Rico na baba yake ni Mmarekani mweusi.
Nadhiri ya nne Ni nadhiri inayotokeza kwa namna ya pekee tabia na karama ya shirika, kama vile kujitoa hadi kufa kwa ajili ya Wakristo walio katika hatari ya kupoteza imani (Wamersedari), kushika matendo ya toba ya kwaresima mwaka mzima (Waminimi), kumtii Papa katika kutumwa naye (Wajesuiti), kutumikia walio fukara zaidi kati ya mafukara (Wamisionari wa Upendo wa Mama Teresa wa Kolkata).
David Blaine Blaine alizaliwa na kukulia huko Brooklyn, New York City. Baba yake, William Perez, alikuwa askari katika vita vya Vietnam. Mama yake, Patrice Maureen White, alikuwa mwalimu wa shule.
Ella Fitzgerald Ella Fitzgerald alizaliwa 25 Aprili 1917 mjini Newport News (Va- Marekani). Ella ameshirikiana na wanamuziki wengi mojawapo ni Louis Armstrong "Satchimo" huyu alikuwa ni mpiga tarumpeta mashuhuri. Mama Ella alizama zaidi katika mtindo wa Swing Jazz.
Abu Nuwas Mshairi Abu Nuwas alizaliwa Ahwaz (Uajemi). Mama yake alikuwa Mwajemi na baba alikuwa mwanajeshi Mwarabu ambaye hakupata kumjua. Jina lake halisi lilikuwa Hasan ibn Hani al-Hakami, 'Abu Nuwas' ni jina la kutania kutokana na nywele zake ndefu.
Miriam Makeba Miriam Makeba alizaliwa tarehe 4 Machi 1932 katika jiji la Johannesburg, Afrika Kusini. Mama yake alikuwa wa kabila la Swazi sangoma na baba yake wa kabila la Xhosa. Baba alifariki wakati Miriam akiwa na umri wa miaka sita.
Mapenzi Papa Benedikto XVI aliandika waraka wake wa kwanza kuhusu "Mungu ni upendo". Humo alisema kuwa mwanadamu, aliyeumbwa kwa mfano wa Mungu ambaye ni upendo, anaweza kupenda; kujitoa kwa Mungu na wengine (agape) na kwa kupokea na kuhisi upendo wa Mungu kupitia tafakuri (Eros). Maisha haya ya upendo, kulingana na yeye, ni maisha ya watakatifu kama Bikira Maria na Mama Teresa wa Kolkata na ni mwelekeo ambao Wakristo huchukua wanapoamini kuwa Mungu anawapenda.
Teresa wa Mtoto Yesu Teresa, mtoto wa tisa na wa mwisho wa Louis Martin na Marie-Azélie Guérin (Zélie), ambao wanaheshimiwa kama wenye heri tangu tarehe 19 Oktoba 2008 na kama watakatifu tangu tarehe 18 Oktoba 2015, alizaliwa tarehe 2 Januari 1873 kwenye barabara Saint-Blaise 42, huko Alençon, mkoa wa Normandie (Ufaransa).