mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
نفت خام اقوام متمدن دوران باستان، به‌ویژه سومری‌ها، آشوری‌ها و بابلی‌ها، در حدود چهارهزار و پانصد سال پیش در سرزمین میان رودان (عراق امروزی) با برخی از مواد نفتی که از دریاچه قیر به‌دست می‌آمد، آشنایی داشتند. آنان از خود قیر به‌عنوان مادهٔ غیرقابل نفوذ برای عایق‌کاری کشتی‌ها استفاده می‌کردند. در قرون وسطی دانشمندان مسلمان با تولید نفت سفید و نفت ضروری از آن برای چراغ‌ها استفاده کردند و خیابان‌ها و حمام‌های شهر بغداد به وسیله قیر و ماسه پوشانده می‌شد. اولین میدان نفتی دنیا در باکو در قرن نهم ساخته شد که به گفته مارکو پولو که در قرن سیزده به آنجا سفر کرده محصولات آن با صدها کشتی حمل می‌شد. در داستان‌ها آمده‌است که نوح نیز کشتی خود را با قیر پوشاند تا آب به درون آن نفوذ نکند.
قیر شدت تنش‌های سیاسی، اقتصادی در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ تا حدی بوده که برخی معتقدند پیش‌بینی قیمت محصولات نفتی و به‌طور خاص قیر به امری ناممکن تبدیل شده‌است. با وجود این، خبرگزاری‌ها، گزارشگران و تحلیلگران حوزه قیر با دقتی بیش از گذشته به رصد شرایط موجود می‌پردازند تا آینده این محصول صادراتی را به دقیق‌ترین شکل ممکن پیش‌بینی کنند.
قیر آینده نامعلوم قیمت قیر پس از شیوع بیماری کرونا در دنیا و کاهش ۳۵٪ مصرف آن و همچنین طوفان‌های سیاسی سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ از جمله چندین طوفان سیاسی، اقتصادی، بازار محصولات نفتی را درنوردیده و قیمت قیر را با نوسان شدید مواجه کرده‌است. رویدادهایی مثل خروج ایالات متحده از برجام و تشدید تحریم‌ها علیه ایران، آغاز جنگ تجاری میان چین و ایالات متحده، و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خلیج فارس تنها چند مورد از ده‌ها رویدادی هستند که در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ روی بازار قیر تأثیرگذاشتند.
قیر ازمایش‌های زیر خصوصیات قیر طبیعی را تعیین می‌کند:
گودال قیر گودال‌های تار کارپینتریا در پارک تار پیتز در محله کارپینتریا در ایالت کالیفرنیا واقع شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود که این چاله‌های قیر در دوران پلیستوسن شکل گرفته باشند. طی یک پروژه کاوش فسیل، 25 گونه گیاهی به همراه 55 گونه پرنده و 26 گونه پستاندار از این چاله‌های نفتی کشف شد. چشمه های نفتی هنوز از طریق شکستگی ها و گسل های لایه های زیرین به سطح می ریزد.
دریاچه قیر دریاچه قیر () بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه طبیعی آسفالت در جهان است. این دریاچه در کشور جزیره‌ای ترینیداد و توباگو واقع شده و آسفالت طبیعی موجود در آن ۱۰ میلیون تن برآورد می‌شود.
قیر مهمترین رویدادهای تأثیرگذار بر قیمت قیر در سال ۲۰۱۹ عبارت بودند از حمله به نفتکش‌ها در خلیج فارس، هدف قراردادن پهباد آمریکایی از سوی ایران، توقیف نفتکش بریتانیایی در آبهای خلیج فارس، و حمله به تأسیسات نفتی آرامکو در عربستان سعودی.
اندیس قیر اولاد قباد (۲) (OL۲) قیر اولاد قباد(۲)(OL۲) یک اندیس غیرفلزی است که در حوالی شهر نفت استان لرستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، قیر طبیعی است.سنگ میزبان این اندیس (سازند امیران) ماسه سنگ,سیلت استون است و دیرینگی آن به دوران پالئوسن می‌رسد.
قیر قیر استخراج شده از نفت یا سنگ‌های معدنی مخصوص، قیر خالص نام دارد که با توجه به منشأ تشکیل، طبقه‌بندی می‌شود. قیرهای خالص همچنین برای اینکه خواص مورد نظر برای کاربردهای مختلف را پیدا کنند، تحت فرایندهای دیگر قرار می‌گیرند و انواع مختلف قیر را (ازجمله قیر دمیده، قیر محلول، قیر امولسیون، قیر پلیمری و…) را تشکیل می‌دهند.
قیر "قیر مخلوط" به مخلوطی از قیر و یک حلال مناسب (مثلاً نفت سفید یا بنزین) گفته می‌شود. این قیر در درجه‌حرارت محیط مایع است یا با حرارت کمی به مایع تبدیل می‌شود. قیر مخلوط در انواع آسفالت‌های پوششی و ماکادامی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سرعت گیرش یا سفت شدن این نوع قیر بستگی به نوع محلول دارد. به‌طور مثال به دلیل سرعت بالای تبخیر بنزین، قیر حل شده در بنزین سریع‌تر سفت می‌شود. این قیر، اصطلاحاً "قیر تندگیر (RC)" نامیده می‌شود. همچنین قیرهایی که در نفت حل شده‌اند، "قیر کندگیر (MC)" نامیده می‌شوند و به قیرهایی که در نفت گاز یا نفت کوره حل شوند، قیر "دیرگیر (SC)" گفته می‌شود. قیرهای محلول بر اساس درجه گرانروی‌شان درجه‌بندی می‌شوند.
دا و دختر در ساخت این قلعه سترگ از مصالح ساختمانی چون سنگ، ملات گچ و در برخی از نقاط از آجر و قیر استفاده شده که سنگ آن از رودخانهٔ «اعلا» و سنگ پی آن را از معادن اطراف آن که در حدود سه کیلومتری شرق و شمال شرق قلعه قرار دارد، آورده‌اند. قیر آن که قیر طبیعی می‌باشد از معادن قدیمی در سه کیلومتری ضلع شمالی قلعه به محل آورده شده‌است. بیش‌ترین استفاده از آجر در این بنا مربوط به برج‌های ظلعِ جنوبی است.
قیر قیرابه (قیر امولسیون) با مخلوط کردن قیر و آب و یک ماده امولسیون‌ساز به‌دست می‌آید. مقدار ماده امولسیون ساز بسیار کم و در حدود ۰٫۳ تا ۰٫۵ درصد وزن قیر می‌باشد. مقدار آب مصرفی این نوع قیر در حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد وزن قیر می‌باشد. ماده امولسیون‌ساز معمولاً یک نمک قلیایی اسیدهای آلی یا نمک آمونیم است که باعث باردار شدن ذرات قیر می‌شود. به این ترتیب ذرات قیر در اثر بار القایی یکدیگر را دفع می‌کنند و به‌صورت کره‌هایی با قطر یک‌صدم تا یک‌هزارم میلی‌متر در آب شناور می‌شوند. استفاده از این نوع قیر، باعث کاهش آلایندگی محیط زیست می‌شود و چون از نفت یا حلال‌های قابل اشتعال استفاده نمی‌شود، خطر اشتعال در حین حمل و نقل قیر کاهش می‌یابد. از قیر امولسیونی برای آسفالت سرد در محیط‌های مرطوب یا برای عایق کاری استفاده می‌شود که در این صورت باید دوباره به آن آب اضافه کرد و محتوای آن را به حدود ۶۵ درصد رساند.
قیرگونی از قیرگونی برای عایق کاری استفاده می‌شود؛ و به منظور تثبیت قیر از گونی استفاده می‌شود. الیاف گونی نقش مسلح کننده قیر را دارند و قیر را در محل خود تثبیت می‌کنند. قیرگونی به دو شکل اجرا می‌شود یک لایه و دو لایه: یک لایه:ابتدا یک لایه قیر سپس یک لایه گونی و دوباره روی آن یک لایه قیر می‌ریزند. دو لایه:ابتدا یک لایه قیر سپس روی آن یک لایه گونی و دوباره یک لایه قیرو روی آن یک لایه گونی و در آخر یک لایه قیر می‌ریزند. توجه:ضخامت قیر گونی در حدود ۲تا ۳ سانتی‌متر است. آهک و شفته آهکی قیر را فاسد می‌کنند و نباید در زیر قیرگونی از این ملات استفاده شود و برای این کار ملات ماسه سیمان مناسب‌تر است.
قیر ۶-درجه خلوص: می‌دانیم حلال قیر تترا کلرور کربن و سولفور کربن است؛ بنابراین اگر نمونه‌ای از قیر را در هر یک از این مواد حل کنیم، ناخالصی‌های آن باقی می‌ماند و از آن جا درجهٔ خلوص قیر را می‌توانیم تعیین کنیم. درجه خلوص عبارت است از: (وزن نمونه قیر) ÷ [(وزن ناخالصی) - (وزن قیر)]
قیر قیر دمیده از دمیدن هوای داغ به قیر خالص در مرحله آخر عمل تصفیه به دست می‌آید. در این فرایند، هوای داغ با دمای ۲۰۰ تا ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد توسط لوله‌های سوراخ‌دار به محفظه حاوی قیر دمیده می‌شود. در اثر انجام این فرایند، اتم‌های هیدروژن موجود در مولکول‌های هیدروکربورهای قیر، با اکسیژن هوا ترکیب می‌شود و با تشکیل آب، عمل بسپارش اتفاق می‌افتد. قیر دمیده نسبت به قیر خالص دارای درجه نفوذ کمتری است، درجه نرمی بیشتری دارد و حساسیت کم تری نسبت به تغییرات دما دارد. این نوع قیر بیشتر در ساختن ورق‌های پوشش بام، باتری اتومبیل و اندودکاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. علامت اختصاری قیر دمیده R می‌باشد؛ مثلاً قیر۸۰/۲۵ R به معنای قیر دمیده با درجه نرمی ۸۰ و درجه نفوذ ۲۵ می‌باشد.
گودال قیر چاله قیر لا برا در جنوب کالیفرنیا در آمریکا قرار دارد. نفتی که به سطح تراوش کرده از مخزن میدان نفتی دریاچه نمک Repetto و ماسه های نفتی Pico تامین می شود. این ذخایر نفتی در دوران میوسن تشکیل شده است. زمانی که پلانکتون های دریایی در یک حوضه اقیانوسی تجمع کرده اند، به تدریج مرده اند و اجساد آنها زیر زمین دفن شده‌است. با گذشت زمان، رسوبات، جسد این موجودات را در عمق 300 تا 1000 متری زیر سطح زمین مدفون کرد و آنها را تحت فشارهای زیادی قرار داد. این فرآیندها مواد آلی موجود در اجسادشان را به نفت تبدیل کرد. گسل خیابان ششم که از میدان نفتی دریاچه نمک می گذرد مجرای تغذیه گودال های لابرا تار است. نفت به مرور زمان به سطح زمین تراوش کرد و حیوانات و گیاهان 50000 سال پیش، که اکنون تبدیل به نفت شده اند را با خود به سطح زمین رساند.
سادات قیری این خانواده از خانواده‌های شناخته‌شده شوشتر در استان خوزستان هستند و نسب خود را به امام هفتم شیعیان می‌رسانند. شغل سنتی این خانواده تا پیش از کشف چشمه‌های نفت و قیر، تجارت بین شهرهای مختلف بود. ضمن اینکه از دوره صفویه مالکیت زمینهای قیلارستان (قیرلارستان یا مسجدسلیمان امروزی) و تولیت امامزاده هفت شهیدان در اختیار این خاندان بود. پس از کشف این چشمه‌ها در دوره قاجار شغل آنها به استحصال قیر از دره خرسان و حمل آن به شوشتر برای تجارت و فروش به سایر شهرها و کشورها تغییر یافت. این خاندان به همین دلیل به خاندان قیری مشهور شد. کشف چشمه‌های طبیعی نفت و استحصال قیر مقدمه‌ای بود بر عقد قرارداد قیری-دارسی در سال ۱۹۰۷ میلادی و حفر چاه نفت شماره یک توسط کمپانی ویلیام ناکس دارسی. در مذاکرات خاندان قیری با مجلس شورا در موضوع قراردادهای نفتی، احتشام‌السلطنه نمایندگی این خانواده را بر عهده داشت. ضمن اینکه اجاره‌دهندگان زمین چاه نفت به ویلیام ناکس دارسی، سید لطف اله ولد مرحوم سید کریم قیری و آقا سید آقایی ولد مرحوم سید محمد قیری ذکر شده‌اند.
صنعت پتروشیمی اقوام متمدن دوران باستان، به ویژه سومری‌ها و آشوری‌ها و بابلی‌ها، در حدود چهار هزار و پانصد سال پیش در سرزمین میان رودان (محل عراق کنونی) با برخی از مواد نفتی که در دریاچه قیر بدست می‌آمد، آشنایی داشتند. آنان از خود قیر به عنوان ماده غیرقابل نفوذ، استفاده می‌کردند. رومی‌ها و یونانی‌ها نیز مواد قیری را برای غیرقابل نفوذ کردن بدنه کشتی‌ها به کار می‌بردند. همچنین برای روشنایی و گرم کردن نیز از آن بهره می‌جستند.
چشمه قیر دهلران چشمه قیر دهلران یکی از عجایب طبیعی استان ایلام است. مساحت این چشمه که در ۷ کیلومتری شهر دهلران قرار دارد ۸۵ هکتار است و از یک چشمه اصلی و ۳ چشمه فرعی تشکیل شده و دهانه آن ۹ متر است.
گودال قیر گودال های قیر از شکستن نفت خام در سطح زمین تشکیل می شوند. هیدروکربن های سبک تر از نفت خام، که شامل متان (CH اتان (CH و پروپان (CH تبخیر می‌شوند و هیدروکربن‌های بزرگتر که ترکیب شیمیایی آسفالت را تشکیل می دهند باقی می‌مانند. این یک نگرانی است زیرا متان، اتان و پروپان، گازهای گلخانه ای اصلی هستند. چاله های تار لا برا در روز حدود 500 کیلوگرم متان از خود خارج می کنند. بیشترین میزان انتشار در امتداد گسل خیابان ششم است، که مجرای ورودی آن است و چاله های قیر را با نفت خام از رسوبات زیر سطح زمین تغذیه می کند. همچنین کشف شد که متان از خاک مجاور دریاچه هم در حال تبخیر است که بر فیزیولوژی علف‌های بومی تأثیر می‌گذارد. چاله های قیر لا برا دارای بالاترین شار گاز طبیعی هستند.
شهرستان قیر و کارزین شهرستان قیر و کارزین، یکی از شهرستان‌های استان فارس با مرکزیت شهر قیر است. این شهرستان، پنج شهر قیر، افزر، امام‌شهر، مبارک‌آباد و کارزین را در بر می‌گیرد. شهرستان قیر و کارزین با شهرستان‌های فیروزآباد درشمال، جهرم درشرق، خنج درجنوب و فراشبند درغرب هم‌مرز است.
قیر طبق نظر اکثر کارشناسان و حتی شخص وزیر نفت سال ۹۸ سالی بسیار مهم در زمینه تولید و صادرات قیر بوده‌است. در این خصوص روزنامه شرق گزارشی مفصل مرتبط با این مهم انتشار داد که در آن تأکید شده بود وزیر نفت پس از رونمایی از لایحه بودجه ۹۸ عنوان کرده قیمت نفت معادل ۵۴ دلار در بودجه در نظر گرفته شده‌است. طبق گفته تیم اقتصادی دولت، متوسط نرخ ارز در بودجه سال جاری پنج هزار و هفتصد تومان خواهد بود و درآمدهای نفتی دولت در بودجه سال ۹۸ حدود ۱۴۲٫۵ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده‌است. با این حساب، دولت برای بودجه ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی در نظر گرفته‌است؛ اما این تمام درآمدهای نفتی کشور در سال جاری نخواهد بود، چراکه طبق لایحه بودجه، معادل ۲۰ درصد از مجموع درآمدهای نفتی سهم صندوق توسعه ملی و ۱۴٫۵ درصد سهم شرکت ملی نفت و شرکت ملی گاز ایران است؛ بنابراین درآمد نفتی دولت در بودجه باید بیش از ۳۸ میلیارددلار باشد.
قیر آزمایش‌هایی که بر روی نمونهٔ قیر صورت می‌گیرند تعیین کنندهٔ بخشی از انواع قیر از جمله penetration grade, viscosity grade و performance grade هستند. آزمایش‌های قیر شامل viscosity, penetration , spot test و … هستند که قیر را از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار می‌دهند و تعیین می‌کنند که نمونهٔ آزمایش شده برای چه منطقه ای و با چه هدفی کاربرد دارد.
قیر در زیر موارد کار برد قیر بررسی شده‌است: قیر ماده‌ای هیدروکربنی است به رنگ سیاه تا قهوه‌ای تیره که در سولفید کربن و تتراکلرید کربن کاملاً حل می‌شود. قیر در دمای محیط، جامد است. اما با افزایش دما، به حالت خمیری درمی‌آید و پس از آن مایع می‌شود. کاربردهای اصلی قیر به علت وجود دو خاصیت مهم این ماده است:
قیر نوسانات قیمت قیر در سال ۲۰۱۸ به اوج خود رسید؛ کمترین میزان قیمت قیر در طول سال، ۳۰۵ دلار و بیشترین قیمت آن ۴۲۰ دلار بود. اختلاف ۱۰۰ دلاری میان کمترین و بیشترین قیمت قیر در سال ۲۰۱۸، تحلیلگران را با ابعاد جدیدی از تأثیرپذیری بازار قیر مواجه کرد.
اختراع‌های دوران طلایی اسلام مواد نفتی ٬نفتا و قیر در قرن نهم اولین میدان نفتی در باکو در آذربایجان برای تولید نفت استخراج شد. این میدان نفتی توسط مسعودی در قرن دهم و مارکو پولو در قرن سیزده این‌گونه توصیف شده‌است.
قیر (فارس) علت نامیدن این شهر به نام قیر مربوط به دوره سلجوقیان و قلعه پرگان، نشانگر حاکمیت آنان بر این محدوده جغرافیایی است. همچنین قیر در زبان پهلوی به معنی مرز است و علت این نامگذاری قرار گرفتن این شهر بر روی مرز گرما و سرما است به نحوی که ۱۰ کیلومتر از شمال قیر، آب و هوا سردسیری و کیلومتر به سمت جنوب قیر آب و هوا و طبیعت گرمسیری می‌شود.
سادات قیری سادات قیری خاندانی از سادات شهر شوشتر و اولین کاشفان نفت و قیر در ایران هستند. این خاندان در زمان قاجار چشمه‌های طبیعی نفت را در محلی به نام دره خرسان در شرق شوشتر (قیلارستان یا مسجدسلیمان امروزی) کشف کرده و روشی برای استحصال قیر ابداع نمودند.
قیر قیر معمولاً در دو حوزه راه‌سازی و عایق‌کاری به کار می‌رود. حدوداً ۹۰ درصد از قیر تولیدی، در حوزه راهسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد و مصارف عایق‌کاری، تنها ۱۰ درصد از مصرف قیر را به خود اختصاص می‌دهد.
شهرستان قیر و کارزین علت نامیدن این شهر به نام قیر مربوط به دوره سلجوقیان بوده که قلعه پرگان نشانگر حاکمیت آنان بر این محدودهٔ جغرافیای است. قیر در زبان پهلوی به معنی مرز است و علت این نامگذاری قرار گرفتن این شهر بر روی مرز گرما و سرما است. به‌طوری‌که ۱۰ کیلومتر از شمال قیر، آب و هوا سردسیری و کیلومتر به سمت جنوب قیر آب و هوا و طبیعت گرمسیری می‌شود.
میدان نفتی مغان نخستین بار در سال ۱۹۵۰ آثار تراوش‌های مواد نفتی در منطقه "قیر دره" در آذربایجان گزارش شد. بهره‌برداری از نفت دشت مغان به علت تراوایی بسیار کم مخزن، اقتصادی نیست. با وجود چشمه‌های متعدد نفتی در این حوضه، احتمال می‌رود اکتشافات دیگری در این منطقه صورت گیرد.
قیر عایق کاری: از قیر معمولاً برای عایق بندی بام‌ها و کف حمام‌ها استفاده می‌شود. معمولاً به منظور تثبیت قیر، آن را همراه با گونی مورد استفاده قرار می‌دهند که به آن قیرگونی گفته می‌شود. الیاف گونی نقش مسلح‌کننده قیر را دارند و قیر را در محل خود تثبیت می‌کنند. هم چنین محصولاتی مانند مقوای قیری یا نمد قیری که با نام‌های تجاری نظیر ایزوگام و… ارائه می‌شوند نیز کاربردی مشابه قیرگونی دارند. به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت زمین به کف ساختمان، از بلوکاژ یا ماکادم استفاده می‌شود.
سنگ‌نگاره قیر و کارزین سنگ‌نگارهٔ قیر و کارزین در سه کیلومتری شهر قیر در جنوب استان فارس و در حد فاصل گردنه گلومشک و گردنه سم دلدل در کنار جاده قیر به فیروزآباد قرار دارد.
دریاچه قیر نخستین چاه‌ها برای استخراج قیر در این دریاچه در سال ۱۸۶۶ شد. از سال ۱۸۶۰ تا ۱۸۶۵ از طریق تقطیر قیر دریاچه نفت سفید تولید می‌شد. امروزه شرکتی به نام «دریاچه آسفالت ترینیداد و توباگو» به بهره‌برداری قیر از این دریاچه مشغول است.
قیر قیر ماده‌ای است سیاه رنگ و خمیری شکل که در عایق‌کاری رطوبت و ساخت آسفالت کاربرد دارد. قیر انواع گوناگونی دارد که هر یک از انواع آن، دارای کاربرد خاصی است. قیر از مشتقات نفت است و اغلب در پالایشگاه نفت تولید می‌شود.
قیر (فارس) قیر، مرکز شهرستان قیر و کارزین در استان فارس می باشد.
چشمه‌های قیر ماماتین چشمه‌های قیر ماماتین از جاذبه‌های گردشگری شهرستان رامهرمز می‌باشند که در فهرست آثار ملی نیز به ثبت رسیده‌اند. این چشمه‌ها که به شکل تنورهای نانوایی می‌باشند و در دو طرف یک مسیل کم‌آب با مصالحی مثل قلوه سنگ و ملات ساروج قرار گرفته اند، در 25 کیلومتری شمال شرق شهرستان رامهرمز واقع شده‌اند. این چشمه که به باور اساطیری مردم عرب منطقه رامهرمز خون اژدهایی است که در جنگ به هلاکت رسیده، هنوز از چشمه‌های قیر ماماتین می‌جوشد. بررسی لوح‌هایی که درچغازنبيل پايتخت عيلام عربي به دست آمده نشان می‌دهد عيلاميان از این چشمه‌های قیر ظروف خود را می ساختند  ده چشمه قیر با مصالحی مثل قلوه ‌سنگ و ملات ساروج‌ در دو طرف یک مسیل کم آب قرار دارند. آب که با نفت ترکیب شده از چشمه‌های سیاه رنگ می‌جوشد و با آب رودخانه‌ای به إسم رود زرد ترکیب می‌شود و در نهایت وقتی از غلظت نفت و قیر آن کم شد به زمینهای کشاورزی می‌رسد. عرب هاي عيلامي از خون اژدها یا همان قیر جوشیده از زمین برای ساختن بناهای تاریخی و ظروف استفاده می‌کردند. کشف این ظروف ساخته شده از قیر در تپه چغازنبيل مربوط به هزاره چهارم قبل از میلاد مسیح نشان می دهد که قیر در بناهای تاریخی عیلامی کاربرد داشته‌است.
قیر با وجود نوسانات شدید بازار قیر در سال ۲۰۱۹، قیمت قیر در نیمه دوم سال کاهش غافلگیرکننده‌ای را تجربه کرد. پس از تصمیم سازمان جهانی دریانوردی (IMO) در خصوص ضرورت استفاده از سوخت‌های کم‌سولفور، قیمت قیر روند کاهشی به خود گرفت.
گیلسونایت "'گیلسونایت" () یا قیر معدنی، یک هیدروکربن جامد و گونه‌ای آسفالت است، که اغلب در معادن قیر طبیعی یافت می‌شود و در واقع نفت خام سخت شده‌است. گیلسونایت در معادن زیرزمینی به صورت ماده‌ای سیاه و سخت، با سطحی براق یافت می‌گردد. با توجه به شکنندگی این ماده، کاربرد آن اغلب به صورت پودر است، که رنگ قهوه‌ای تیره تا سیاه دارد.
شهرستان قیر و کارزین قیر و کارزین در زلزله فروردین سال ۱۳۵۱ مخروبه شد و مردم این شهرستان ناچار به کوچ از آن منطقه شدند. شهری که در حال حاضر به قیر مشهور است مقداری از شهر کهنه فاصله دارد که اکنون جز مخروبه‌هایی از آن باقی نمانده و در قسمت جنوبی قیر کنونی واقع است.
قیر ۷-درجه نرمی: درجه نرمی دمایی است که با رسیدن قیر به آن دما، قیر از حالت جامد به حالت روان در می‌آید. هرچه درجه نرمی قیر بیشتر باشد، حساسیت کم تری نسبت به تغییرات دما دارد. درجه نرمی قیرهای معمولی حدود ۶۰ تا ۷۰ می‌باشد.
بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین یکی از بخش‌های شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در سال ۱۳۹۰ برابر با ۳۷۵۰۰ نفر بوده‌است.
قیر لازم است ذکر شود که برخی از این طبقه‌بندی‌ها براساس نتایج آزمایشات انجام شده روی قیر و برخی دیگر براساس نوع پالایش و مراحل انجام شده بر روی قیر صورت گرفته‌اند.
قیر کاهش تقاضا برای قیر در چین منجر شد که قیمت این محصول صادراتی در خاورمیانه و سایر کشورهای آسیا افت شدیدی را تجربه کند. سایر کشورهای واردکننده قیر مثل اندونزی و ویتنام نیز به دنبال بحران اقتصادی و کاهش نرخ ارز ملی در برابر نرخ دلار، تقاضای خود برای قیر را کاهش داده‌اند.
حمام قیر و کارزین بقایای حمام قیرو کارزین مربوط به سده‌ها میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قیر و کارزین، شهر قیر، ابتدای جاده قیر به خنج، سمت راست جاده واقع شده و با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گودال قیر برای هزاران سال، بومیان آمریکا از قیر حاصل از چاله های تار لا برا به عنوان چسب و عامل اتصال استفاده می کردند. آنها از آن به عنوان درزبندی ضد آب برای محکم کردن و عایق کردن قایق ها و سبدهای خود استفاده می کردند. هنگامی که غربی ها به چاله های قیر رسیدند، شروع به استخراج کردند و از قیر برای عایق کردن و ایزوگام سقف خانه ها در برابر باران و برف استفاده می‌کردند.
روزدگی قیر روزدگی قیر یکی از خرابی‌های رایج روسازی‌های آسفالتی است. این نوع خرابی ممکن است با نام‌های دیگر چون خونریزی یا گُرگرفتگی هم شناخته شود. روزدگی قیر همان لایه نازک براق و سیاه سطح جاده است که در اثر حرکت قیر رو به بالا ایجاد می شود. علل عمده این خرابی، استفاده بیش از حد از قیر در بتن آسفالتی، هوای گرم، درصد کم هوا در بتن آسفالتی و کیفیت کم آسفالت است. روزدگی قیر می‌تواند یک خطر باالقوه ایمنی باشد، زیرا باعث ایجاد سطح بیش از حد صاف و صیقلی می‌شود. برخی شاخص‌های عملکرد روسازی از جمله شاخص زبری بین‌المللی نمی‌تواند وجود خونریزی را تشخیص دهند، زیرا این نوع خرابی باعث افزایش ناهمواری سطح نمی‌شود، اما سایر شاخص‌های عملکردی مانند شاخص شرایط روسازی این عامل را در نظر می‌گیرند.
زمین‌لرزه ۱۳۵۱ قیر و کارزین در تاریخ۱۳۹۸/۱/۲۲اولین یادمان در مکان قیر قدیم(قیر کهنه)برگزار شد
رویال داچ شل بخش بالادستی آمریکا، مدیریت پروژه‌های بخش بالادستی نفت و گاز در آمریکای شمالی و جنوبی را برعهده دارد. وظیفه این بخش، اکتشاف و تولید نفت خام، گاز طبیعی و مدیریت کلیه بخش‌های میان‌دستی و بالادستی رویال داچ شل، در آمریکای شمالی و جنوبی می‌باشد. از وظایف دیگر این بخش، استخراج قیر از ماسه‌های نفتی بوده، که به نفت خام مصنوعی تبدیل شده‌است.
آبگرم (قیر و کارزین) آبگرم (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
اسلام‌آباد (قیر و کارزین) اسلام‌آباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
عروسک (قیر و کارزین) عروسک (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
مظفری (قیر و کارزین) مظفری (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
مبارکه (قیر و کارزین) مبارکه (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
مزرعه (قیر و کارزین) مزرعه (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
هفت آسیاب (قیر و کارزین) هفت آسیاب (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
سرچاه (قیر و کارزین) سرچاه (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
پیرغیب (قیر و کارزین) پیرغیب (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
قلمدان (قیر و کارزین) قلمدان (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
کردشول (قیر و کارزین) کردشول (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
ریکان (قیر و کارزین) ریکان (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
شلدان (قیر و کارزین) شلدان (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
خیرآباد (قیر و کارزین) خیرآباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
نجف‌آباد (قیر و کارزین) نجف‌آباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
حسن‌آباد (قیر و کارزین) حسن‌آباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
نوآباد (قیر و کارزین) نوآباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
حاجی‌آباد (قیر و کارزین) حاجی‌آباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
نجم‌آباد (قیر و کارزین) نجم‌آباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
شهرک علی‌آباد (قیر و کارزین) شهرک علی‌آباد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
آب بیدک (قیر و کارزین) آب بیدک (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
چشمه آبگرم (قیر و کارزین) چشمه آبگرم (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
باغ نو (قیر و کارزین) باغ نو (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
قیر همان‌طور که گفته شد، این محصول یک هیدروکربن با وزن مولکولی بالا شامل روغن، رزین و آسفالتین است. وجود ۵ تا ۳۰ درصد آسفالتین در قیر باعث سختی قیر می‌شود.
شهرستان قیر و کارزین شهرستان قیر و کارزین با مرکزیت شهر قیر، دارای دو بخش مرکزی و افزر، پنج دهستان و پنج شهر به نام‌های قیر (از سال ۱۳۶۰)، کارزین (از سال ۱۳۷۹)، افزر، امام شهر (از سال ۱۳۸۷) و مبارک‌آباد (از سال ۱۳۸۷) است و بالغ بر ۷۰ روستا و ۵۵ آبادی دارد. شهرستان قیر و کارزین سابقه تاریخی نسبتاً کهنی دارد و مورخین و سیاحانی همچون ابن حوقل بغدادی، اصطخری، ابن بلخی، مستوفی ودیگران بدین شهرستان اشاراتی داشته‌اند و در فارسنامه ناصری این شهرستان مهد و خاستگاه دانشمندان و فرهیختگانی همچون شیخ ابوطاهر مجد الدین محمد یعقوب کارزینی صاحب قاموس شریف قلمداد گردیده‌است. قیر و کارزین با قدمتی بیش از هزار سال جزء ولایت اردشیر خوره یکی از پنج ولایت فارس در زمان ساسانیان بوده‌است.
باغ مصلی‌نژاد (قیر و کارزین) باغ مصلی‌نژاد (قیر و کارزین)، روستایی از توابع بخش افزر شهرستان قیر و کارزین در استان فارس ایران است.
قیر-یول (شهرستان سوزک) قیر-یول (به لاتین: Kyr-Jol) یک منطقهٔ مسکونی در قرقیزستان است که در شهرستان سوزک واقع شده‌است. قیر-یول ۵۳۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان قیر و کارزین همچنین در دهستان افزر و دهستان هنگام (قیر و کارزین) و دهستان زاخرویه و همچنین بخش‌های جنوبی شهر قیر (محله موصلوها) و بندبست پایین، مردم به زبان ترکی قشقایی سخن می کنند.
قیر (فارس) علاوه بر کشاورزی و باغداری شهر می‌توان به وجود سد سلمان فارسی قیر و کارزین (سد قیر) اولین سد بتنی قوسی وزنی ایران واقع در حدود ۲۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان قیر و کارزین و میدان‌های بزرگ گاز و ذخایر انرژی در منطقه اشاره نمود. محصولات خرمای این شهرستان نیز از لحاظ کمّی قابل توجه و به لحاظ کیفی از بهترین خرماهای منطقه‌است.
قیر (فارس) فرهنگ فارسی معین از کتاب راحه الصدور قیر را به زبان ترکی به معنی سرحد و ثغر مربوط می‌داند که محافظ سرحد مملکت و آن ظاهراً عنوانی بوده مثل قیر خان و مانند آن.
آب‌بند (مصالح) پوشش عایق بر پایه قیرهای امولسیون در آب می‌باشد؛ که به قیر سرد نیز شهرت دارد و محصول بروزرسانی شده مشابه قیر و گونی قدیمی می‌باشد. از این محصول در تمامی مکان‌هایی که از قیر و گونی استفاده می‌گردد می‌توان استفاده نمود.
قاروه درازای این جزیره ۲۷۵ متر و پهنای آن از ۱۷۵ بیش تر نیست. نام قاروه از واژه قار به معنی قیر گرفته شده است زیرا ته‌نشین‌های نفتی در گوشه و کنار کرانه‌ها و تخته‌سنگ‌های این جزیره دیده می‌شود.
بند قیر بند قیر بندی باستانی و از آثار دوره ساسانی است که بر روی رود گرگر یکی از آثار سیستم آبی تاریخی شوشتر (میراث جهانی یونسکو) ساخته شده است. این بند را به‌وسیله قیر (نفت خام) اندود و محکم کرده بودند. کاربری این بند کنترل پیوستن رودخانه‌های شطیط و گرگر را به یکدیگر برعهده دارد. همچنین رود دز نیز در این منطقه به آن‌ها می‌پیوندد و کارون را تشکیل می‌دهند. اثر تاریخی بند قیر در کیلومتر ۴۰ بزرگراه شوشتر-اهواز واقع شده‌است.
تپه بند قیر تپه بند قیر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شوشتر، روستای بند قیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دهستان هنگام (قیر و کارزین) دهستان هنگام (قیر و کارزین) نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین، استان فارس در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۴۷۳۶ نفر (۱۴۵۸ خانوار) بوده‌است.
مهرداد پنجم پنتوس مهرداد پنجم پنتوس یا مهرداد نیکوکار (یونانی: "Μιθριδάτης ὁ εὐεργέτης") هفتمین پادشاه ثروتمند پادشاهی پنتوس بود. وی یک مقدونیه‌ای یونانی ایرانی‌تبار بود. وی فرزند فارناک یکم پنتوس پنجمین پادشاه پونتوس و نیسا بود.
مهرداد چهارم (پنتوس) مهرداد چهارم پنتوس () مهرداد چهارم پونتوس یا شناخته شده با نام کامل مهرداد فیلوپاتور فیلادلفوس که به معنی "مهرداد پدر دوست"، و در برخی منابع "برادر دوست"، یکی از پادشاهان پونتوس در قرن دوم قبل از میلاد می‌باشد. مهرداد چهارم از اصل و نسب مقدونی (یونانی) و ایرانی بود، پدر او مهرداد سوم پونتوس بود، مهرداد یک خواهر و یک برادر به نام فارناک پونتوسی داشت، خواهر او به نام لودیس، شُهره بود در تاریخ برای اولین بار از ۱۷۹ قبل از میلاد به نام او برمی‌خوریم، که در آن زمان با نام فارناک معاهده‌ای را با پادشاه دوم پرگامون منعقد می‌نماید به شکلی که از او به عنوان حاکم و سهیم در قدرت، یاد می‌شود
بیتینی و پنتوس آخرین پادشاه بیتینی، نیکومدس چهارم نام داشت که در جنگی از مهرداد ششم، پادشاه پنتوس، شکست خورد. پس از آنکه لوکیوس کورنلیوس سولا، سردار جمهوری روم، در اولین جنگ مهردادی مهرداد را شکست داد، نیکومدس به تاج و تختش بازگشت و بعدها با مرگ خود در ۷۴ قبل از میلاد قلمرو خود را برای رومیان به ارث گذارد و آنان هم این پادشاهی را بدل به یک استان رومی کردند.
مهرداد سوم (پنتوس) مهرداد سوم (۲۱۰–۱۹۰ ق. م)، چهارمین شاه پونت و پسر مهرداد دوم و لائودیس بود. او دو خواهر با نام لائودیس داشت که یکی از آنان همسر اول آنتیوخوس سوم بود. او در دوره‌ای نامعین (احتمالاً ۲۲۰–۱۸۳ ق. م) حکومت می‌کرد. او شهر سینوپ را تصرف کرد. مهرداد سوم با یک شاهزادهٔ سلوکی به نام لائودیس ازدواج کرد و صاحب سه فرزند شد: مهرداد چهارم پنتوس، فارناک یکم پنتوس و لائودیس.
مهرداد ششم (پنتوس) مهرداد ششم از سال ۱۲۰ تا ۶۳ پیش از میلاد، حاکم پادشاهی پنتوس در شمال آناتولی بود و یکی از مخالفان جدی و مصمم جمهوری روم به حساب می‌آمد. مهرداد یک حاکم مؤثر، جاه طلب و مقتدر بود که قصد داشت بر آسیای صغیر و مناطق حاشیه دریای سیاه تسلط یابد و در این جهت چندین جنگ بزرگ و سخت اما در نهایت ناموفق (جنگ‌های مهردادی) برای شکستن سلطه روم بر آسیا و جهان انجام داد. او را بزرگترین پادشاه پنتوس لقب داده‌اند و پس از مرگ وی را مهرداد بزرگ نامیدند، به دلیل تمایل به مصرف انواع سموم، وی را پادشاه زهر نیز خوانده‌اند. و این روش او نیز به نام مهردادگری معروف است. مهرداد همواره مدعی بود که از نوادگان کوروش بزرگ و از خانواده داریوش بزرگ است.
داریوش پنتوس داریوش پنتوس (به انگلیسی: Darius of Pontus؛ پادشاهی ۳۷–۳۷ / ۳۶ پیش از میلاد) پادشاهی با پیشینه ایرانی و یونانی مقدونی بود. او نخستین فرزند پادشاه فارناک دوم پنتوس و همسر سرمتی اش بود. او دو خواهر و برادر کوچکتر داشت: خواهری به نام دینامیس و یک برادر به نام ارشک. پدربزرگ و مادربزرگ‌های پدری وی مهرداد ششم پنتوس و لائودیس بودند.
تیگران دوم تیگران با دختر مهرداد ششم پنتوس، پادشاه پنتوس، ملقب به «اصیل» ازدواج کرد و با آن قدرت نوپا، روابط دوستی برقرار نمود، ضمن اینکه در جنگ‌های مهرداد با دولت جمهوری روم بیطرفی خود را حفظ کرده بود.
فارناک دوم (پنتوس) فارناک پادشاه پونتوس, شناخته شده به عنوان فارناک دوم (; حدود ۹۷–۴۷ ق. م) شاهزاده و بعدها پادشاه پنتوس و سرزمین پادشاهی بسفور تا زمان مرگش بود. او یک پادشاه با تبار پارسی و یونانی مقدونی بود. فارناک دوم جوانترین پسر و فرزند متولد شده از مهرداد ششم از همسر اول خود، خواهرش ملکه لیودایس بود. او در پادشاهی پنتوس متولد و بزرگ شده و همنام جد بزرگ پدری خود فارناک یکم بود.
فارناک یکم (پنتوس) فارناک یکم پنتوس پسر پادشاه مهرداد سوم پونت (Mithridates III of Pontus) و همسر وی لوادیس (Laodice) است.
جنگ‌های مهردادی جنگ‌های مهردادی به مجموعهٔ سه جنگ میان جمهوری روم و پادشاهی پنتوس در سدهٔ یکم پیش از میلاد اطلاق می‌گردد. نام این جنگ‌ها از روی نام مهرداد ششم پادشاه آن زمان پنتوس وام گرفته شده‌است.
نامه مهرداد نامه مهرداد () یا نامه مهرداد به شاه اشکانی، نامه‌ای است که ظاهراً توسط مهرداد ششم پادشاه پنتوس به شاهنشاه فرهاد سوم اشکانی (۷۰–۵۷ پ. م) نوشته شده‌است. این نامه در میان مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و نامه‌های سالوستی که احتمالاً در سده اول یا دوم پیش از میلاد تولید شده‌است، کشف شد. در این نامه مهرداد از شاه اشکانی در مقابل نیروهای لوکولوس کمک می‌خواهد و از او می‌خواهد به اتحاد او و تیگران (شاه ارمنستان) علیه رومیان بپیوندد. این نامه که به سالوست اختصاص داده شده‌است، منبع مهمی در روابط پنتوس و ایران در آن زمان تلقی می‌شود.
پنتوس سال ۱۲۰ پیش از میلاد، اوج گرفتن قدرت پادشاهی پنتوس به وسیله مهرداد ششم پنتوس بود.
مهرداد یکم (پنتوس) مهرداد یکم سیتیس تس (به یونانی Mιθριδάτης Kτίστης; پادشاهی از ۲۸۱–۲۶۶ پ. م)، همچنین با نام مهرداد سوم کیوس نیز شناخته می‌شود، اشراف‌زاده‌ای ایرانی و بنیانگذار پادشاهی پنتوس در آناتولی است.سیتیس تس در نیز ادبیات یونانی به معنای بنیادگذار است.
آرامگاه‌های پادشاهان پنتوس این منطقه با توجه به اینکه پادشاهی پنتوس بزرگ‌ترین پادشاهی شمال آناتولی و دارای گذشته باشکوهی طی چند سده در دوران عصر هلنیستی بود، «دره پادشاهان» نامیده می‌شود. پنج پادشاه دفن شده در کاخ دوشیزگان مهرداد یکم (مرگ در ۲۶۶ ق. م)، آریوبرزن (مرگ در ۲۵۰ ق. م)، مهرداد دوم (مرگ در ۲۱۰ ق. م)، مهرداد سوم (مرگ در ۱۹۰ ق. م) و فارناک یکم (مرگ در ۱۵۵ ق. م) هستند. ۹ آرامگاه سنگی دیگر در داخل قلعه آماسیه در دامنه کوه هارشنا وجود دارد. تعداد کل مقبره‌های سلطنتی سنگی در اطراف این شهر ۲۱ عدد است.
فارناک یکم (پنتوس) فارناک یکم پنتوس در ۲ سده پیش از میلاد زندگی می‌کرده؛ وی پنجمین پادشاه پنتوس بوده و از تبار پارسیان و یونانی-مقدونی بوده است.
ارمنستان کوچک تا قبل از سده ۴ پیش از میلاد این منطقه تحت تسلط پادشاهان ارمنی دودمان اروندی بود تا اینکه در سده ۶ پیش از میلاد این منطقه یکی از ساتراپ نشینان هخامنشیان شد. در دهه ۳۳۰ پیش از میلاد توسط اسکندر تصرف شد و مهرداد ششم پادشاه پنتوس که اصل و نسب ایرانی-یونانی داشت آن منطقه جزئی از پنتوس نمود. قلمرو ارمنستان از سال ۶۶ پیش از میلاد تا سده ۲ میلادی شاهد جنگ‌های متعدد بین (جنگ‌های ایران و روم و جنگ ایران و روم) بود تا اینکه پسر بلاش یکم شاه اشکانی با عنوان تیرداد یکم پادشاه ارمنستان گردید و پادشاه سلسله اشکانی ارمنستان را بنیان نهاد.
مهرداد دوم (پنتوس) مهرداد دوم (به یونانی Mιθριδάτης) سومین پادشاه پونتوس و پسر آریوبرزن ۳ قرن پیش از میلاد می‌زیست. وقتی که او کوچک بود پدرش مرد، اما زمان تولدش را نمی‌توان تعیین نمود. به نظر می‌رسد که باید او سالها پیش از سال ۲۴۰ قبل از میلاد متولد شده‌است. چند ماه پس از تولد او قبایل گول‌ها در سال ۲۲۲ پیش از میلاد به پدر او حمله کرد و او را عقب راند. پس از رسیدن به بلوغ، لائودیس خواهر سلوکوس دوم با او به عنوان تضمین ازدواج می‌کند. در نهایت، مهرداد، سلوکوس را در یک نبرد بزرگ در آنقره در ۲۳۹ سال قبل از میلاد شکست داد که به موجب آن سلوکوس بیست هزار نیروی خود را از دست داده و پا به فرار گذاشت. در سال ۲۲۲ پیش از میلاد، مهرداد دختر خود لائودیس را به ازدواج شاه سلوکی، آنتیوخوس سوم درآورد. در سال ۲۲۰ پیش از میلاد، مهرداد به شهرستان ثروتمند و قوی سینوپه اعلام جنگ کرد. با این حال، او قادر به شکست دادن آن نشد و خود را تضعیف کرد و این شهرستان به دست پادشاهان پنتوس تا ۱۸۳ سال قبل از میلاد سقوط نمی‌کند. تاریخ مرگ او کاملاً ناشناخته است.
رخش‌الان‌ها آنان در سال ۱۰۰ پ. م به رهبری پادشاه خود تاسیوس (به گویش لاتین) در پشتیبانی از جنگ سالار سکایی پالاکوس، از دیفانتوس سردار مهرداد ششم پادشاه پنتوس شکست می‌خورند و از کریمه واپس رانده می‌شوند.
جنگ مهردادی دوم جنگ مهردادی دوم (۸۳–۸۱ پیش از میلاد) یکی از سه نبرد میان پونتوس و جمهوری روم بود. این جنگ جنگ بین پادشاه مهرداد ششم پنتوس و ژنرال رومی لوسیوس لیسینیوس مورنا بود.
جنگ مهردادی سوم سومین جنگ مهردادی آخرین و طولانی‌ترین رشته از جنگ‌های مهردادی بود که در سال‌های ۷۴ تا ۶۳ ق. م میان مهرداد ششم پادشاه پنتوس، و جمهوری روم درگرفت. هر دو طرف توسط متحدین متعددی که از کل حوضه مدیترانه شرقی و بخش‌های بزرگی از آسیا (آسیای صغیر، ارمنستان بزرگ، شمال بین‌النهرین و شام) در جنگ درگیر شده بودند، حمایت می‌شدند. این نبرد با شکست مهرداد و خودکشی‌اش به پایان رسید و به پادشاهی پنتوس و نیز امپراتوری سلوکی مُهر پایان زد و پادشاهی ارمنستان بزرگ را مبدل به یک دولت متکی رومی ساخت. تا سال ۶۷ ق. م هدایت این نبرد را ژنرال رومی لوکیوس لیکینیوس لوکولوس برعهده داشت و از این سال به بعد فرماندهی عالی رومیان به گنایوس پومپیئوس کبیر سپرده شد.
تیگران دوم شهر تیگراناکرت کلان‌شهر باستانی واقع در جوار دیاربکر در ترکیهٔ کنونی را تیگران بزرگ پادشاه ارمنستان در سده یکم پیش از میلاد (۸۳–۷۸ (پیش از میلاد)) بنیاد نهاد. از سال ۷۵ تا ۷۲ پیش از میلاد، مهرداد ششم پنتوس، که از رومیان شکست خورده بود نیز به سوی هم پیمانش تیگران دوم پادشاه ارمنستان گریخت و به او پیوست.
داریوش پنتوس طبق گفته‌های آپیان، مارک آنتونی پادشاهان تحت‌الحمایه را در مناطق شرقی امپراتوری روم که به شرط فرمانبرداری، تحت کنترل وی بودند، به رسمیت شناخت. در آناتولی، داریوش، پسر فرناک دوم و نوه مهرداد ششم، در پنتوس، پلمون که بخشی از کیلیکیه و آمینتاس در پیسیدیا به عنوان حاکم منصوب شدند. در سال ۳۷ قبل از میلاد، قبل از جنگ آنتونی با اشکانیان، هنگامی که او در حال آماده‌سازی برای جنگ پیش از زمستان در آتن و سپس در زمستان ۳۷/۳۶ پیش از میلاد بود. سلطنت داریوش کوتاه مدت بود. استرابو نوشت که پلمون و Lycomedes of Comana به ارشک یکی از فرزندان فرناک دوم در Sagylium حمله کردند، زیرا او "در حال بازی خاندان بود و بدون مجوز هیچکدام از بخشداران [روم] به دنبال انقلاب بود … " و در نهایت فرار کرد و به کوه‌ها گریخت در حالی که گرسنه بود و بخاطر مقررات پومپه بدون آب هم بود؛ زیرا سه دهه قبل پومپه مقرراتی وضع کرده بود که چاه‌ها به وسیله سنگ پر شده و مانع از جلوگیری از پنهان شدن سارقین در کوه‌ها شوند. ارشک در نهایت اسیر و کشته شد. کاسیوس دیو پلمون را به عنوان «پادشاه آن بخش از پونتوس که در مرز کاپادوکیا بود قرار دارد». احتمالاً، پلمون به عنوان پاداش برای سرکوب تلاش ارشک برای به دست گرفتن تاج و تخت پادشاه به عنوان پادشاه پونتوس منصوب شد. پنتوس، که به یک استان رومی تبدیل شده بود، باید به چندین پادشاه تحت‌الحمایه اختصاص داشت که مناطق مختلف آن را اداره می‌کردند. ما نمی‌دانیم که چگونه داریوش درگذشت و ارشک که در تلاش بود تا جانشین بشود آیا یک غاصب بود یا خیر. سلطنت داریوش باید کمتر از یک سال به طول انجامیده باشد زیرا کاسیوس دیو هنگامی که درگیر جنگ مارک آنتونی علیه اشکانیان در ۳۶ سال پیش از میلاد بود، از پلیمون به عنوان پادشاه پونتوس یاد می‌کرد.
مهرداد یکم (پنتوس) گفته می‌شود مهرداد هم‌سال دمتریوس پولیورکتس بوده‌است، که به این معنی است که او در اواسط ۳۳۰ پیش از میلاد زاده شده‌است. در ۳۰۲ یا ۳۰۱ پیش از میلاد، در مدت کوتاهی پس از اعدام مهرداد دوم (کیوس) پدر مهرداد سوم، آنتیگون یکم قصد کرد، که مهرداد سوم را بکشد و خاندان کیوس را از میان بردارد و مالک کیوس شود. با این همه مهرداد با اطلاع‌رسانی دمتریوس پولیورکتس از قصد آنتیگون مطلع شد و به پافلاگونیا گریخت و در آن جا دژی استوار به نام سیمیاتا را اشغال کرد. نیروهای زیادی از مناطق مختلف به او پیوستند و به تدریج سلطنت خود را در پونتوس گسترد و پایه‌های تولد پادشاهی جدیدی را بنا نهاد. در حدود ۲۸۱ پیش از میلاد مهرداد عنوان بازیلیوس (پادشاه) را به دست آورد، که نشان می‌دهد، که قدرتش در آن هنگام بسیار افزایش یافته بود.
پادشاهی پونتوس پادشاهی پنتوس یا امپراتوری پونت دولتی بود که ایرانیان به رهبری دودمان مهردادی -که از تبار داریوش بزرگ هخامنشی دانسته می‌شوند در پنتوس وجود داشت. این پادشاهی را مهرداد یکم در ۲۸۱ پیش از میلاد بنیاد نهاد و با چیرگی جمهوری روم در ۶۳ پیش از میلاد به پایان رسید. اوج گسترش این دولت در زمان پادشاهی مهرداد ششم معروف به مهرداد بزرگ بود. در این زمان مرزهای پادشاهی از سرزمین‌های یونانی‌نشین کریمه تا بیتینی و کولخیس و کاپادوکیه گسترده شد.Wikipedia contributors, "Kingdom of Pontus," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kingdom_of_Pontus&oldid=802999639 (accessed October 1, 2017
مهرداد ششم (پنتوس) نام او به زبان فارسی امروزی «مهرداد» است، که در پارسی باستان «میثره‌داتَه» به معنای «دادهٔ میثره (مهر)» بوده‌است. یونانیان و رومیان او را «میتراداتس» خوانده‌اند.
شش ولایت ارمنی نخستین نشانه‌های موجود از حیات سیواس به سده ۱ (پیش از میلاد) بازمی‌گردد. در این زمان، شهر در قلمرو حکومت کاپادوکیه بود و "کاپارا" نامیده می‌شد اما پس از مدتی به تصرف پُنتوس‌ها درآمد و مهرداد، از پادشاهان پنتوس، استحکامات نظامی، قلعه‌ها و ساختمان‌های متعددی در آن بنا کرد. رونق و شکوفایی این شهر سبب شد تا مورد توجه رومیان قرار گیرد و خیلی زود، پمپئوس آن را تصرف کرد. کاپارا در دوران سلطهٔ او بسیار رونق یافت و به تئوسوپولیس تغییر نام داد اما اندکی بعد ملکهٔ "پُنتوس" برای حمایت هرچه بیشتر این شهر از آماج تهاجمات رومیان به احترام قیصر روم، آگوستوس شهر را سباستیا نامید. در زمان حکومت تئودئوس یکم سباستیا درمحدودهٔ سرزمین ارمنستان کبیر قرار داشت و یکی از شهرهای مهم آن به‌شمار می‌رفت.
کاپادوکیه در سال ۹۰ تا ۸۸ پیش از میلاد، فتح کاپادوکیه در آسیای صغیر به وسیله مهرداد ششم پنتوس روی می‌دهد.
آرامگاه‌های پادشاهان پنتوس آرامگاه‌های پادشاهان پنتوس () مجموعه آرامگاه‌های ایجاد شده در صخره در آماسیه در شمال ترکیه هستند که شهر مردگان پادشاهان پنتوس را شکل می‌دهند. پادشاهی پنتوس دولتی بود که ایرانیان به رهبری دودمان مهردادی در پنتوس بنیان نهادند. این آرامگاه‌ها در دامنه جنوبی کوه ۲۷۲ متری هارشنا در شمال شهر آماسیه و رود یشیل‌ایرماق واقع شده‌اند. این مجموعه در ۱۳ آوریل ۲۰۱۴ از طرف ترکیه به فهرست پیشنهادی رده فرهنگی میراث جهانی یونسکو اضافه شد.
یازیگ‌ها بطلمیوس گیتاشناس از ایشان به نام "یازوگس متاناسته" یاد می‌کند. آنها در آغاز در کنار دریای آزوف زندگی می کردند ولی در آینده به سوی کرانه‌های دریای سیاه در جنوب باختری اوکراین پیشروی کردند. آنها به سربازی سپاه مهرداد ششم پادشاه پنتوس درآمدند و در جنگ با رومیان همراهیش نمودند. میان سال‌های ۷۸ تا ۷۶ پیش از میلاد رومیان برای گوشمالی ایشان بدانسوی دانوب لشکر کشیدند و کوشیدند تا ایشان را هراسان سازند.
نیسا (همسر فارناک یکم پنتوس) نیسا () شاهدخت سلوکی و ملکهٔ پادشاهی پنتوس بود. وی تباری ایرانی داشت و با فارناک یکم پنتوس ازدواج کرد.
کلئوپاترا پونتوس کلئوپاترا پونتوس (; ) ملکه ارمنستان بود. وی دختر مهرداد ششم (پنتوس) و همسر تیگران دوم بود و اولین زن سلطنت کرد ارمستان.
جنگ‌های مهردادی از سال ۸۷ تا ۸۶ پیش از میلاد جنگ‌های مهردادی شروع می‌شود و مهرداد ششم پنتوس به وسیله رومیان از یونان و دیگر نقاط اروپا عقب رانده می‌شود.
جمهوری روم سولا در سال ۸۸ پیش از میلاد، به منصب کنسولی برگزیده شد و با فرمان سنا به فرماندهی یک ارتش رومی گماشته شد تا جنگ علیه قدرت آسیایی نوظهور مهرداد ششم، پادشاه پنتوس، را عهده‌دار شود. ماریوس و پوپولارها به‌واسطهٔ یک تریبون، فرماندهی سولا در جنگ علیه مهرداد را ملغی کردند. سولا درپاسخ ارتش خود را به ایتالیا بازگردانده و در اقدامی بی‌سابقه در روم رژه رفت. وی به قدری از اقدام تریبون خشمناک بود که قانونی را از تصویب گذراند که برای همیشه منصب تریبونی را تضعیف می‌کرد. پس از اینکار باردیگر روانهٔ جنگ خود با مهرداد شد. بلافاصله پس از آنکه وی روم را ترک کرد، پوپولارها به رهبری ماریوس و لوسیوس کورنلیوس کینا کنترل شهر را بدست گرفتند.
مهرداد ششم (پنتوس) مهرداد مدعی بود که تبار ایرانی‌اش به کوروش بزرگ و داریوش بزرگ شاهان هخامنشی می‌رسد. همچنین او مدعی بود که تبار یونانی‌اش به آنتیپاتر که یکی از سرداران اسکندر بود و سلوکوس پادشاه پرآوازه سلوکی بازمی‌گردد.وی که از حدود سال ۱۲۰ تا ۶۳ پیش از میلاد سلطنت نمود، بزرگترین دشمن امپراتوری روم در طول یک قرن پیش از میلاد به‌شمار می‌آمد. مهرداد بزرگ به تدریج بر کاپادوکیه، پافلاگونیا، بیثونیا و تقریباً تمامی کرانه‌های دریای سیاه تسلط یافت. مخالفت وی با شاهان بیثونیا و پیشروی نیروهای روم به مدیترانه شرقی، دولت روم را در مقابل وی قرار داد و موجب شد تا سه بار با رومیان بجنگد و این جنگها در تاریخ به نام «جنگهای مهردادی» معروف است.
پنتوس از دیر باز خاندان شاهی ایرانی‌نژاد بر آنجا حکومت می‌کردند و در معابد بزرگی که بردگان مقدس زن و مرد بیشماری وقف آنها بود، مغان نفوذ دینی داشتند. این سرزمین از زمان‌های کهن تحت نفوذ فرهنگ ایرانی قرار گرفته و بسیاری از باورهای دینی و رسم و آیین‌های ایرانی را پذیرفته بود. بنا بر قول استرابو در همهٔ شهرهای پونتوس آتشکده‌ها وجود داشت و مغان در همه جا فراوان بودند. اسکندر مقدونی در تازش به هخامنشیان بر این بخش هم دست‌یافت. با مرگ او و آشفتگی‌ای که در پی‌اش آمد پادشاهی پونتوس در آن سوی رود هالیس در ۳۰۲ (پیش از میلاد) بنیاد نهاده شد. پایه‌ریز این پادشاهی مهرداد یکم کتیستس پسر مهرداد دوم کیوسی بود. این مهرداد دوم یک ایرانی بود که در خدمت آنتیگونوس یکم مونوفتالموس یکی از جانشینان اسکندر بود. این پادشاهی تا ۶۴ (پیش از میلاد) به دست فرزندان مهرداد پایدار ماند. در زمان مهرداد بزرگ این پادشاهی از مرزهای پنتوس بسیار فراتر رفت. در ۶۴ پیش از میلاد پومپی سردار رومی بر این سرزمین دست‌یافت. پومپی سردار رومی که آسیای صغیر و پونتوس و کاپادوسیه را فتح کرده بود، آریوبرزن دست نشاندهٔ خود را در این نواحی به امیری گذاشت و در همان زمان بود که پس از چندین قرن به جای گاه‌شماری کاپادوسی-ایرانی تقویم رومی در این کشورها رایج شد.
جمهوری روم در ۱۱۱ پیش از میلاد، مهرداد ششم، فرزند مهرداد پنجم مقتول، به تخت پادشاهی پنتوس رسید. این پادشاه جوان فوراً سیاستی گسترش‌طلبانه در حوزه دریای سیاهدر پیش گرفت و تمامی نواحی از سینوپ (شمال ترکیه) تا حوزه دانوب مشتمل‌بر کولخیس، تاوریس، شبه‌جزیره کریمه را متصرف شد و سپس اقوام همسایهٔ سکاها، سرم‌ها و رخش‌الان‌های ایرانی‌تبار را مطیع ساخت. سپس این شاه جاه‌طلب علایق خود را معطوف شبه جزیره آناتولی ساخت، جایی‌که اقتدار روم در آن به‌طور مداوم رو به رشد بود. وی آگاه بود که درگیری با جمهوری روم به قیمت نابودی یکی از طرفین خواهد انجامید.
پنتوس (فیلم ۲۰۰۸) «پنتوس» () یک فیلم است که در سال ۲۰۰۸ منتشر شد.
فارناک دوم (پنتوس) فارناک دوم به عنوان جانشین پدر خود با تمایز تربیت شد. با این وجود، از جوانی وی از نویسندگان آن زمان نوشته زیادی در دست نیست و اولین بار پس از شکست مهرداد ششم از ژنرال رومی پومپه در جنگ مهردادی سوم است که نام او را می‌بینیم.
استن پنتوس استن پنتوس (؛ زادهٔ ) راننده خودروی مسابقه‌ای اهل استونی است.
کیت پنتوس-روسیمانوس کیت پنتوس-روسیمانوس (؛ زادهٔ ) سیاست‌مدار اهل استونی است.
جنگ اشکانیان و ارمنیان در ۸۹ پیش از میلاد، سپاهیان روم به فرماندهی لوسیوس کورنلیوس سولا جنگی را علیه مهرداد ششم پنتوس آغاز کرد که تا ۸۴ پیش از میلاد ادامه یافت. این جنگ در نهایت با شکست مهرداد و عقد پیمان صلح خاتمه یافت؛ هرچند تیگران هم پیمان مهرداد بود از مداخله در این جنگ خودداری و موضعی بی طرفانه اختیار کرد چراکه وی برای جنگ با اشکانیان آماده می‌شد و از سوی دیگر هم نمی‌خواست با درگیر شدن با روم همزمان با دو امپراتوری قدرتمند وارد جنگ شود.
جمهوری روم به پاس این دستاوردها، سنای روم برای وی مراسم تریومف شایسته‌ای در ۲۹ سپتامبر (زادروز خودش) سال ۶۱ پیش از میلاد برگزار کرد و او را به لقب "مانیوس" به معنای کبیر مفتخر ساخت. در بالاتر اشاره شد که نیکومدس چهارم، واپسین شاه بیتینی، قلمرو خود را در ۷۴ ق. م برای روم به ارث گذاشت؛ حال با پایان یافتن جنگ مهردادی سوم، قلمرو پادشاهی پنتوس نیز به همراه قلمرو بیتینی متفقاً به عنوان استان جدیدی تحت نام بیتینی و پنتوس به جمهوری روم منضم شدند.
مهردادگری مِهردادگَری (Mithridatism) اشاره به عملی دارد که شخص با خوردن مقدار کمی سم، به صورتی که برای بدن خطرناک نباشد، و انجام آن به صورت طولانی مدت، بدن خود را در برابر مسمومیت مقاوم می‌کند. این عمل از آن رو مهردادگری نامیده می‌شود که مهرداد ششم، یکی از پادشاهان ایرانی پنتوس بدان دست زد. وی این کار را انجام می‌داد به سرنوشت پدرش، مهرداد پنجم که توسط همسر خود مسموم شده بود، گرفتار نشود.
فهرست شاهان پنتوس این فهرستی است از پادشاهان پنتوس، یک پادشاهی باستانی در عصر هلنیستی با ریشه پارسی که در آسیای کوچک قرار داشته‌است.
بوون (پنتوس) بوون () یک شهر واقع در ساحل دریای سیاه در ۹۰ استادیای شهر پنتوس و در شرق دماغه جیسون است.
استن پنتوس وی در مسابقاتی همچون فرمول بی ام و و فرمول ۲ رنو یوروکاپ شرکت کرده است. کیت پنتوس-روسیمانوس خواهر وی از سیاستمداران استونی است.
داریوش پنتوس اطلاعات کمی در مورد داریوش وجود دارد. ما فقط از طریق آپیان که نام اورا ذکر کرده اطلاعاتی داریم که وی توسط مارک آنتونی به پادشاه پونتوس منصوب شد.
جنگ مهردادی یکم جنگ اول مهردادی () یک جنگ چالش برانگیز در برابر حکومت در حال گسترش جمهوری روم در بخش یونان در سال‌های ۸۵ تا ۸۹ قبل از میلاد می‌باشد، در این درگیری پادشاهی پنتوس و بسیاری از شهرستان‌های یونانی، توسط مهرداد ششم به شورش علیه جمهوری روم و پادشاهی بیتینی منجر شد، جنگ پنج سال به طول انجامید و منتهی به پیروزی جمهوری روم و بازگشت مهرداد به پونتوس و ترک تمام فتوحاتش گردید.
آریوبرزن (پنتوس) آریوبرزن (به یونانی Ἀριoβαρζάνης پادشاهی از ۲۶۶–۲۵۰ پ. م) دومین فرمانروای پادشاهی پونت بود که در ۲۶۶ ق.م. جانشین پدرش مهرداد یکم شد و خود نیز در زمانی نامشخص میان ۲۵۸–۲۴۰ پ.م. درگذشت. وی کنترل شهر آماستریس در پفلاگونیا را بدست آورد؛ پس از آنکه، این شهر تسلیم او شد. او و پدرش به دنبال کمک و همراهی گل‌ها بودند که دوازده سال قبل از مرگ مهرداد، وارد آسیای کوچک شده بودند. هدف آنها از این همکاری، بیرون راندن مصری‌ها بود که به دستور بطلمیوس دوم به آسیای کوچک آمده بودند. آریوبرزن سرانجام در ۲۵۰ پ.م. درگذشت و مهرداد دوم جای او را گرفت.
مهردادیان دودمان مهردادی یا مهردادیان دودمانی ایرانی‌تبار در عصر هلنیستی بود که به دست مهرداد اول پنتوس در سال ۲۸۱ پیش از میلاد مسیح بنیاد گذارده شد. در ابتدا گستره قلمرو مهردادیان به شمال آناتولی و کرانه‌های جنوبی دریای سیاه محدود بود، اما این قلمرو در دوران فرمانروایی مهرداد ششم به اوج گستره خود رسید، که تا کرانه‌های دریای اژه و مدیترانه گسترده بود. دودمان مهردادیان سرانجام توسط جمهوری روم از میان رفت.
مارک جان البریخ علاقه پژوهشی البریخ متمرکز بر تاریخ باستان، به ویژه تاریخ و فرهنگ ایران و آسیای میانه (دوران پیش از اسلام)، ارتباط یونان و روم با شرق، اسکندر مقدونی و دوران هلنی، مهرداد ششم پنتوس و تاریخ هنر جنگ است. نوشته‌های او شامل این کتاب‌ها و مقالات است:
کیت پنتوس-روسیمانوس وی از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۵ وزیر امور خارجه استونی و از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ وزیر محیط زیست استونی بوده است. پنتوس-روسیمانوس در انتخابات ۲۰۱۵ از حزب اصلاحات استونی وارد پارلمان استونی شده است.
پادشاهی بسفور برپایهٔ گزارش دیودور سیسیلی میان سال‌های ۴۸۰ تا ۴۳۸ پیش از میلاد پادشاهی از خاندانی حکومتگر به نام آرکایانتید نام می‌برد. میان سال‌های ۴۳۸ تا ۴۳۱ یک تراکیه‌ای به نام اسپارتوکوس با جباریت حکومت منطقه را تصاحب نمود. او دودمانی را برپانمود که به نام خودش اسپارتوکی خوانده‌می‌شد و تا ۱۱۰ پیش از میلاد نیز توانست به حکومت خود ادامه دهد. از آنان آثار چندی به دست امده‌است. فرمانروایان نخستین این خاندان با لقب آرکنت خوانده می‌شدند. پایریسادس پنجم واپسین فرمانروای این دوده هنگامی که در برابر تازش قبایل کوچ‌نشین خود را ناتوان دید، دست به دامان مهرداد ششم پادشاه پنتوس شد. خود پایریسادس ولی به زودی در شورش یکی از سکاهای زیردستش به نام سائوماکوس کشته‌شد.
سیزیک هخامنشیان این شهر را ضمیمهٔ شاهنشاهی خویش نمودند. در ۳۳۴ پیش از میلاد اسکندر مقدونی بر آن دست یازید. سپس سیزیک به انقیاد روم درآمد. مهرداد ششم پنتوس در خلال نبرد با رومیان در ۷۴ پیش از میلاد به طور نافرجامی دست به محاصره این شهر زد. در زمان تیبریوس سیزیک مرکز موسیا ماند و یکی از بزرگترین شهرهای زمان گردید.
بیتینی و پنتوس در ابتدا بیتینی، که پایتختش همان نیکومدیا باقی‌مانده‌بود، به استان آسیا منضم گشت. با این‌حال از سال ۶۴ قبل از میلاد منفصل شده و با پنتوس یکپارچه گشت و بدین ترتیب «بیتینی و پونتوس» خوانده شد. پلینی کوچک برای مدتی (۱۱۲ تا ۱۱۱ ق. م) به‌عنوان استاندار بر آنجا حکومت کرد.
پنتوس پُنتوس، پنتس، پنطس، پنطش، پونتوس یا پونت (به یونانی:Πόντος) نام سرزمینی باستانی در جنوب دریای سیاه در ترکیه کنونی‌است. در عصر تاریک یونانی یونانی‌های یونیه آغاز به ساخت شهرهایی در این سرزمین کردند. این نام در پایان دوران کلاسیک بیشتر به بخش شمالی آناتولی داده‌می‌شد. پونتوس با کاپادوسیه و ارمنستان هم‌مرز بود.
جمهوری روم با رسیدن لوکیوس کورنلیوس سولا به یونان در ۸۷ ق. م سرنوشت جنگ علیه مهرداد به سود رومیان تغییر کرد. وی ابتدا آتن را محاصره کرد و بعد پیرئاس را متصرف شد. این فرمانده رومی دو پیروزی تعیین‌کننده دیگر در جنگ بدست آورد: ابتدا در نبرد خایرونیا در ۸۶ ق. م، جایی‌که به گفته تیتوس لیویوس ۱۰۰٬۰۰۰ نفر کُشته یا اسیر از پادشاهی پنتوس گرفت، و سپس در ارکومنوس.
مهرداد ششم (پنتوس) مهرداد در نخستین جنگ که از ۸۹ تا ۸۴ پیش از میلاد به طول انجامید تمامی نواحی سرزمین آسیای کوچک را فتح نموده و ساکنان رومی این نواحی را به قتل رساند و حتی یونان را به چنگ آورد تا اینکه سردار وی در یونان از دست سولا سردار رومی شکست خورد و مهرداد ناچار به صلح شد و غرامت زیادی پرداخت. در دومین جنگ (۸۳ تا ۸۱ پیش از میلاد) پس از یک رشته کشمکش‌های جزئی، مهرداد با شکست سپاهیان رومی پونتوس را مورد حمله قرار داد اما رومیان به پیروزی دست یافته و او را تا ارمنستان عقب راندند. در سومین جنگ (۷۴ تا ۶۴ پیش از میلاد) مهرداد بیثونیا را متصرف شد و پونتوس را از نو فتح کرد (۶۸ تا ۶۷ پیش از میلاد) اما از پومپه سردار رومی در سال ۶۶ پیش از میلاد شکست خورد و به کریمه گریخت. در اینجا بود که او طرح نقشه بزرگ و بلندپروازانه‌ای مبنی بر حمله به روم را، در سر می‌پروراند اما فرزندش با خیانت به او، وی را از سلطنت خلع کرده و مهرداد ناخرسند از این عمل، سرانجام خودکشی نمود.
گایوس فلاویوس فیمبریا فیمبریا به عنوان لگاتوس (ژنرالِ) گایوس والریوس فلاکوس در 86 پیش از میلاد به آسیا (استان روم) فرستاده شد امّا با وی اختلاف پیدا کرد و معاف شد. وی با سودجستن از غیبت فلاکوس و نیز نارضایتیی که بر اثر سخت‌گیری‌ها و حرص و طمع وی در سربازان پدید آمده بود، شورشی علیه او (فلاکوس) ترتیب داد که به مرگش انجامید. سپس خود شخصاً فرماندهی ارتش را عهده‌دار شد و موفقیّت‌های متعددی در برابر مهرداد ششم (پنتوس) کسب کرد و او را در اسپارت شکست داد.
نبرد تیگراناکرت تیگران دوم در مناقشه بزرگ بین جمهوری روم و مهرداد ششم، که به‌طور مستقیم ربطی هم به او نداشت تا به آن زمان بی‌طرف مانده بود. وقتی مهرداد به ارمنستان پناهنده شد تیگران مشغول تصرف فلسطین بود. لوکولوس که دلش می‌خواست به هر قیمتی شده بر مهرداد دست بیابد تا وی را به عنوان یکی از مظاهر پیروزی خود عرضه کند؛ سفیر خود به نام «آپیوس کلودیوس» را به نزد تیگران فرستاد و از او خواست تا مهرداد را به وی تسلیم کند. تیگران سفیران رومی را در شهر ثروتمند انطاکیه پایتخت امپراتوری سابق سلوکیان به حضور پذیرفت، تیگران حاضر نشد اصول و مقررات مهمان نوازی را زیر پا بگذارد و به سفیران رومی پاسخ داد که برایش مقدور نیست مهرداد را به آنان تسلیم کند. در عین حال علاقه‌مند است با دولت رم در صلح بسر ببرد و منافع رم با منافع ارمنستان بزرگ هیچگونه تعارضی ندارد، زیرا او هیچگونه نظر طمعی نه به آسیای کوچک دارد و نه به کشور پنتوس. دیگر از آن لحظه به بعد، جنگ بین ارمنستان و روم گریزناپذیر می‌نمود و شاید هم یکی از مقدرات تاریخ بود.