mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
ولادیمیر لنین بعد از پایان دوره تبعید، لنین در اوایل سال ۱۹۰۰ در پسکوف ساکن شد. آنجا، او شروع به جمع‌آوری کمک مالی برای تأسیس روزنامه‌ای به نام "ایسکرا" (فارسی: "شرر") به عنوان ارگان جدیدی از حزب مارکسیست روسیه که نام خود را به حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه (RSDLP) تغییر داده بود، کرد. در ژوئیه ۱۹۰۰، لنین روسیه را به مقصد اروپای غربی ترک کرد. در سوئیس او با دیگر مارکسیست‌های روس دیدار و با آن‌ها در کنفرانسی در کورسیه توافق کرد تا روزنامه را در مونیخ که لنین در سپتامبر در آن ساکن شد، راه‌اندازی کنند. "ایسکرا" که مارکسیست‌های برجسته اروپا نیز برای آن می‌نوشتند، پنهانی به روسیه می‌رسید و دیری نپایید که به موفق‌ترین نشریه زیرزمینی آن کشور در ۵۰ سال اخیر تبدیل شد. ولادیمیر اولین بار نام مستعار لنین را در دسامبر ۱۹۰۱ به کار برد. این نام احتمالاً در لنا، نام رودخانه‌ای در سیبری، ریشه دارد. او اغلب از نام مستعار را به صورت کامل ن. لنین می‌نوشت. ن مخفف هیچ چیزی نبود، هر چند بعدها یک تصور غلط عمومی رواج پیدا کرد که مخفف نیکولای بوده‌است. او رساله سیاسی «"چه باید کرد؟"» را با همین نام در سال ۱۹۰۲ منتشر کرد که اثرگذارترین اثرش تا به آن امروز شد و شامل تفکران لنین دربارهٔ نیاز به یک حزب پیش‌قراول برای رهبری پرولتاریا در مسیر انقلاب بود.
کتاب‌شناسی ولادیمیر لنین در گزیدهٔ آثار لنین که توسط محمد پورهرمزان ترجمه شده و از سوی انتشارات فردوس در تهران به چاپ رسیده‌است، آثار زیر ترجمه شده‌اند:
ولادیمیر لنین دیوید شوب در سال ۱۹۶۵ در یک کتاب زندگی‌نامه لنین نوشت که «امروزه تفکرات و اعمال لنین، اساس جنبش کمونیسم است.» در قرن بیستم، کشورهای سوسیالیستی پیرو عقاید لنین در مناطق مختلف جهان به قدرت رسیدند. مارسل لایبمن، مورخ، در سال ۱۹۷۲ گفت که «امروز یافتن جنبشی شورشی، از آمریکای لاتین گرفته تا آنگولا، که مدعی میراث لنینیسم نباشد، دشوار است.»
ولادیمیر لنین لنین خود را مرد سرنوشت می‌دید و به درستی هدف و به توانایی‌های خود به عنوان یک رهبر انقلابی اعتقادی راسخ داشت. لوییز فیشر، زندگی‌نامه‌نویس، او را «عاشق تغییرات بنیادی و تحول حداکثری» که «هیچ‌گاه حد وسط نمی‌شناخت» توصیف کرده‌است. پایپز با اشاره به «توانایی فوق‌العاده لنین برای کار منظم» و «وقف خود به اهداف انقلابی»، او را فردی کاریزماتیک می‌یابد. به همین ترتیب، ولکوگونوف اعتقاد داشت لنین «با نیروی شخصیت خود بر مردم اثر می‌گذاشت.» با وجود این نظرات، دوست لنین ماکسیم گورکی دربارهٔ ظاهر او گفته بود که با «سری کچل و تنی تنومند و ستبر»، لنین «خیلی عامیانه» بود و این احساس را منتقل نمی‌کرد که یک رهبر است.
ولادیمیر لنین لنین در ۲۱ ژانویه ۱۹۲۴ در گورکی (نیژنی نووگورود کنونی) درگذشت. علت رسمی مرگ او ابتلا به یک بیماری بی‌درمان از عروق خونی گزارش شده‌است. جسد لنین را پس از مرگ مومیائی کردند و در آرامگاه لنین در زیر گنبد «قبر سرخ» در بیرون کاخ کرملین گذاشتند. نقش صورت ولادمیر اولیانوف به ضمیمه نقش صورت مارکس و انگلس بر روی پرچم‌های بسیار به عنوان «یک سه‌گانه غیرقابل اعتراض نوین رستگاری» درآمده بود.
ولادیمیر لنین پدر و مادر هر دو سلطنت‌طلب و محافظه‌کارانی لیبرال و نیز متعهد به فرمان آزادسازی سرف‌ها که در سال ۱۸۶۱ توسط تزار الکساندر دوم صادر شد، بودند؛ آن‌ها از کسانی که دیدگاه‌های رادیکال سیاسی داشتند اجتناب کردند و شواهدی وجود ندارد که نشان دهد به دلیل تفکرات براندازانه پلیس آن‌ها را تحت نظر گرفته‌است. خانواده اولیانوف تابستان‌ها را در ملک روستایی خود در کوکوشکینو سپری می‌کرد. در میان خواهران و برادرانش، لنین بیش از همه با خواهرش اولگا صمیمی بود. ولادیمیر ذاتی رقابت‌طلب داشت و می‌توانست دردسر ایجاد کند اما معمولاً رفتار نادرست خود را می‌پذیرفت. او یک ورزشکار سخت‌کوش بود و بیشتر اوقات فراغت خود را در خارج از خانه یا به شطرنج بازی‌کردن سپری می‌کرد. ولادیمیر یکی از شاگردان ممتاز مدرسه خود — مدرسه منظم و محافظه‌کار گیمنیزیای کلاسیک سیمبرسک — بود.
مارکسیسم یکی از این تفاسیر که اندیشهٔ مارکسیسم-لنینیسم (تفاسیر لنین از اندیشهٔ مارکس) بود از سوی ولادیمیر لنین در شوروی سابق به اجرا گذاشته شد و بعد از ۷۰ سال به دلیل ناکارآمدی و ناتوانی در حل معضلات جامعه، و علی‌رغم جرح و تعدیل‌های فراوان از سوی جانشینان لنین، به جای تحقق جامعهٔ کمونیسم نهایی به فروپاشی اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی انجامید.
اولیانوفسک اولیانوفسک (سیمبیرسک پیشین ) مرکز استان اولیانوفسک در فدراسیون روسیه، شهریست در ۸۹۳ کیلومتری شرق مسکو بر رودخانه ولگا. این شهر زادگاه ولادیمیر لنین است و نام اولیانوفسک به روسی از نام تولد لنین گرفته شده‌است.
ولادیمیر لنین با ورود به دانشگاه قازان در اوت ۱۸۸۷، لنین در آپارتمانی در نزدیکی دانشگاه ساکن شد. آنجا او به یک زملیاچستوا، نوعی اجتماع دانشجویی متشکل از افراد یک منطقه، پیوست. این گروه لنین را به عنوان نماینده خود در شورای زملیاچستواهای دانشگاه انتخاب کرد و در ماه دسامبر، او در تظاهراتی علیه محدودیت‌هایی که دولت بر جوامع دانشجویی وضع کرده بود، شرکت داشت. پلیس لنین را دستگیر و او را متهم کرد که از رهبران تظاهرات بوده‌است؛ در نتیجه از دانشگاه اخراج شد و وزارت امور داخله او را به املاک خانواده‌اش در کوکوشکینو تبعید کرد. در آنجا، لنین بیشتر وقت خود را به مطالعه اختصاص می‌داد و شیفته رمان "چه باید کرد" (۱۸۶۳) از نیکلای چرنیشفسکی که مضمونی انقلابی داشت، شد.
ولادیمیر لنین نادیا که در اوت ۱۸۹۶ به دلیل سازماندهی یک اعتصاب دستگیر شده بود، در ماه مه ۱۸۹۸، در تبعید به لنین ملحق شد. او را ابتدا به اوفا تبعید کرده بودند، اما با ادعای اینکه با لنین نامزد کرده‌است، مقامات را راضی کرد تا به شوشنسکویه منتقلش کنند. آن‌ها در ۱۰ ژوئیه ۱۸۹۸ در یک کلیسا ازدواج کردند و زان پس الیزاوتا واسیلینا، مادر نادیا، نیز با آن‌ها زندگی می‌کرد. لنین و همسرش در شوشنسکویه آثار سوسیالیستی انگلیسی را به روسی ترجمه کردند. در این زمان در مارکسیسم آلمانی شکافی پدید آمد؛ مارکسیست‌های تجدیدنظرطلب به رهبری ادوآرد برنشتاین دستیابی به سوسیالیسم به شیوه‌ای صلح‌آمیز و از طریق انتخابات را راه مناسب‌تری یافتند و لنین که تحولات آلمان را دنبال می‌کرد، کماکان به شیوه قدیمی مبنی بر انقلاب خشونت‌آمیز وفادار ماند و رساله‌ای به نام "اعتراضی از سوی سوسیال دموکرات‌های روس" در نقد استدلال‌های تجدیدنظرطلبانه نوشت. او همچنین «"توسعه سرمایه‌داری در روسیه"» (۱۸۹۹)، طولانی‌ترین کتابش تا آن زمان، را به پایان رساند که اثری در نقد سوسیالیسم دهقانی و تحلیلی مارکسیستی از توسعه اقتصادی روسیه بود. او کتاب را با نام مستعار «ولادیمیر ایلین» منتشر کرد و با بازخوردی غالباً منفی روبرو شد.
ولادیمیر لنین در ژوئیه ۱۹۱۸، یاکوف اسوردلوف به شورای کمیسرهای خلق اطلاع داد که شورای محلی منطقه اورال تزار سابق و خانواده‌اش را از بیم نجات آن‌ها توسط ارتش‌های سفید، اعدام کرده‌است. مدرکی وجود ندارد که دخالت لنین در این اعدام را نشان دهد اما مورخانی مثل ریچارد پایپز و دمیتری وولکوگونوف معتقد هستند که احتمالاً لنین دستور این کار را داده‌است؛ برخلاف آنان، جیمز رایان می‌گوید «هیچ دلیلی» برای پذیرش این ادعا وجود ندارد. به هر روی، لنین این اعدام را ضروری و مشابه اعدام لوئی شانزدهم در انقلاب فرانسه می‌دانست.
جایزه صلح لنین جایزهٔ بین‌المللی صلح لنین جایزه‌ای معادل جایزه صلح نوبل در شوروی بود، که به افتخار ولادیمیر لنین نامگذاری شده بود. این جایزه از سوی یک هیئت منتخب حکومت شوروی به افراد برجسته‌ای که به تشخیص هیئت «صلح میان رفقا (خلق‌ها) را مستحکم کرده‌اند»، اعطا می‌شد. این جایزه ابتدا بنام «جایزهٔ بین‌المللی استالین برای تحکیم صلح میان خلق‌ها» بنیان‌گذاری شده‌بود ولی در جریان استالین‌زدایی به «جایزهٔ بین‌المللی لنین برای تحکیم صلح میان خلق‌ها» تغییر کرد.
ولادیمیر اوبروچف وی همچنین برنده جوایزی همچون نشان لنین شده است.
ولادیمیر کوزین وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان لنین شده‌است.
ولادیمیر لنین برخی از مورخان و زندگی‌نامه‌نویسان دولت لنین را تمامیت‌خواه و حکومتی پلیسی توصیف کرده‌اند و در نظر بسیاری، رژیم او یک دیکتاتوری تک‌حزبی و شخص او یک دیکتاتور بود. رایان می‌گوید «او در معنای واقعی دیکتاتور نبود زیرا همه خواسته‌هایش پذیرفته و اجرا نشدند» چون بسیاری از همکارانش در مسائل مختلف با او مخالفت کردند. فیشر می‌گوید «لنین یک دیکتاتور بود، اما نه از جنس دیکتاتوری که استالین بعداً به آن تبدیل شد.» ولکوگونوف نیز اعتقاد دارد لنین «دیکتاتوری حزبی» تأسیس کرد و در زمان استالین بود که اتحاد جماهیر شوروی به «دیکتاتوری فردی» تبدیل شد.
ولادیمیر لنین هر چند لنین خود انقلابی بود، اما نمایش انقلاب در ادبیات و هنر را نمی‌پسندید و عدم علاقه خود به اکسپرسیونیسم، فوتوریسم و کوبیسم را ابراز می‌کرد و در عوض، به واقع‌گرایی و ادبیات کلاسیک روسیه علاقه‌مند بود. لنین همچنین نظری محافظه‌کارانه نسبت به رابطه جنسی و ازدواج داشت. در بزرگسالی با کروپسکایا وارد رابطه شد و با او ازدواج کرد. لنین و کروپسکایا هرگز بچه‌دار نشدند و از این موضوع ناراحت بودند و از بازی با فرزندان دوستانشان لذت می‌بردند. او با اعضای خانواده‌اش روابط بسیار نزدیک، گرم و همیشگی داشت. لنین هیچ دوستی که در تمام زندگی با او ارتباط داشته باشد، نداشت و از اینسا آرماند به عنوان تنها دوست معتمد و صمیمی او نام برده شده‌است.
ولادیمیر فوک وی همچنین برنده جوایزی همچون درجه لنین شده است.
ولادیمیر کاورایسکی ولادیمیر ولادیمیرویچ کاورایسکی (؛ – ) یک کارتوگراف و جغرافیدان اهل روسیه بود. تحقیقات و ابداعات او در سال ۱۹۳۹ میلادی در پروژه کاورایسکی که درباره ترسیم نقشه جهان بود، تمرکز داشت. وی همچنین برنده جوایزی همچون درجه پرچم سرخ و نشان لنین شده است.
نادژدا کروپسکایا او در سال ۱۸۹۸ با ولادیمیر لنین ازدواج نمود و تا آخرین لحظات زندگی لنین با او ماند. او در ۱۹۰۱، هنگام انتشار ایسکرا، دبیر هیئت تحریریهٔ آن بود. کروپسکایا نقش مؤثری در به رسمیت شناخته شدن روز جهانی زن در روسیه داشت.
چه باید کرد؟ (لنین) چه باید کرد؟ سوال هایی اساسی درباره جنبش ما (روسی: Что делать? Наболевшие вопросы нашего движения) کتابی‌ست از ولادیمیر لنین که در سال ۱۹۰۱ نوشته شد و در سال ۱۹۰۲ به چاپ رسید. عنوان کتاب الهام گرفته از رمانی به همین نام به قلم نیکولای چرنیشفسکی است.
لئون تروتسکی تروتسکی همکاری خود را با ایسکرا، نشریهٔ حزب سوسیال دمکرات روسی آغاز کرد. حزب او را برای جمع‌آوری کمک به اروپا فرستاد. در سال ۱۹۰۲، در سن ۲۳ سالگی در خانه دوستی در لندن با ولادیمیر لنین دیدار نمود. این دیدار به پیوند سیاسی نزدیک و طولانی بین تروتسکی و لنین انجامید. با وجود اختلاف نظر بین آن‌ها، لنین همواره تروتسکی را فردی با ارزش برای اهداف خود می‌دید.
انقلاب اکتبر در ۲۰ دسامبر ۱۹۱۷ (۲ ژانویه ۱۹۱۸ سبک جدید)، چکا با فرمان ولادیمیر لنین ایجاد شد. اینها آغاز تحکیم قدرت بلشویک‌ها بر مخالفان سیاسی آن‌ها بود. ترور سرخ در سپتامبر ۱۹۱۸، پس از ناکامی ترور لنین آغاز شد. ترور یعقوب (ترور ژاکوبین) نمونه‌ای برای بلشویک‌های شوروی بود. لئون تروتسکی در اوایل سال ۱۹۰۴ لنین را با ماکسیمیلیان روبسپیر مقایسه کرده‌بود.
کتاب‌شناسی ولادیمیر لنین مجموعه آثار لنین مشتمل بر ۵۴ مجلد، هر یک دارای نزدیک به ۶۵۰ صفحه، به زبان انگلیسی ترجمه و در ۴۵ مجلد از سوی انتشارات پروگرس در مسکو در سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ منتشر شده‌است. فهرست زیر شامل برگزیدهٔ نوشته‌هاست:
منصور حکمت حکمت خود را پیرو کارل مارکس، فردریک انگلس و ولادیمیر لنین می‌دانست و بعدها، جنبش خود را که به عقیدهٔ وی چیزی جز ادامهٔ همان جنبشی که مارکس و انگلس و لنین به آن تعلق داشتند، نبود، کمونیسم کارگری نامید. این نام نماد تفاوت‌های این جنبش با بقیهٔ جریان‌ها و جنبش‌هایی است که به زعم او «غیرکارگری» و «بورژوایی» بودند.
ولادیمیر لنین ولادمیر لنین اعلام کرد که سیاست‌های دولت‌های امپراتوری روسیه و بریتانیا باعث فقر و عقب‌ماندگی ایران و جلوگیری از دسترسی مردم ایران به آزادی و دموکراسی بوده‌اند. به همین دلیل قراردادهای استعماری روسیه تزاری با ایران (مانند قرارداد حق کشتیرانی ایران در دریای کاسپین) را لغو کرد.
ولادیمیر لنین الکساندر بوگدانف و سایر بلشویک‌های پرنفوذ تصمیم گرفتند مقر بلشویک‌ها را به پاریس منتقل کنند. اگر چه لنین مخالف بود، اما در دسامبر ۱۹۰۸ در آن شهر ساکن شد. لنین از پاریس خوشش نمی‌آمد و آن را «گودال کثیف» توصیف می‌کرد. در زمان اقامت در پاریس یک مرتبه هنگام دوچرخهسواری با یک موتورسوار تصادف کرد و او را به دادگاه کشاند. در نظر بوگدانف، پرولتاریای روسیه برای تبدیل شدن به انقلابیونی کارآمد، باید فرهنگ سوسیالیستی شکل می‌دادند اما لنین با او مخالف بود و رهبری انقلاب کارگری توسط روشنفکران سوسیالیست را ترجیح می‌داد. همچنین بوگدانف، تحت تأثیر ارنست ماخ، معتقد بود که همه مفاهیم جهان نسبی هستند، اما لنین به دیدگاه مارکسیستی مبنی بر وجود واقعیت‌های عینی و مستقل از نظریات انسانی، پایبند بود. در آوریل ۱۹۰۸، لنین و بوگدانف تعطیلاتشان را در ویلای ماکسیم گورکی در کاپری در کنار یکدیگر سپری کردند و بعد از بازگشت به پاریس، لنین با متهم‌کردن بوگدانف به انحراف از مارکسیسم، خواستار جدایی میان دو جناح بلشویک‌ها شد.
ولادیمیر لنین از آنجا که بیم حمله ارتش آلمان به پتروگراد وجود داشت، شورای کمیسرهای خلق در مارس ۱۹۱۸ به صورت موقتی به مسکو منتقل شد. لنین، تروتسکی و دیگر رهبران بلشویک در کرملین ساکن شدند؛ لنین با همسر و خواهرش ماریا در طبقه اول و در اتاق کناری جلسات شورای کمیسرهای خلق سکونت گزیدند. لنین مسکو را دوست نداشت اما در سال‌های باقی مانده عمرش به ندرت مرکز شهر را ترک کرد. در اوت ۱۹۱۸ در مسکو دوباره به او سوءقصد شد؛ وی در حال سخنرانی بود و این بار به شدت زخمی شد. فانی کاپلان که از سوسیالیست‌های انقلابی بود به عنوان سوءقصدکننده دستگیر و اعدام گردید. رسانه‌های روس خبر سوءقصد را به‌طور گسترده‌ای پوشش دادند که باعث افزایش محبوبیت لنین شد. لنین برای استراحت در سپتامبر ۱۹۱۸ به عمارت گورکی در حومه مسکو رفت.
ولادیمیر لنین لنین دولت شوروی را «میلیون‌ها بار دموکراتیک‌تر از دموکراتیک‌ترین جمهوری‌های بورژوازی که دموکراسی ثروتمندان» بودند، می‌دانست. او «دیکتاتوری پرولتاریا»ی خود را دموکراتیک به حساب می‌آورد زیرا مدعی بود در آن نمایندگان شوراها به صورت انتخابی برگزیده می‌شوند، کارگران مقامات خود را انتخاب می‌کنند و همه کارگران به صورت چرخشی و منظم در اداره دولت سهیم هستند. برداشت لنین از دولت پرولتری با مارکسیسم جریان اصلی فاصله داشت. مارکسیست‌های اروپایی مانند کارل کائوتسکی دولتی پارلمانی که اعضایش به صورت دموکراتیک انتخاب شده‌اند و پرولتاریا در آن صاحب اکثریت هستند را مناسب می‌یافتند، اما لنین خواستار تشکیلات دولتی قدرتمند و متمرکز بود که در آن هیچ جایی برای بورژوازی وجود نداشت.
پارک لنین پارک لنین بزرگ‌ترین پارک طبیعی واقع در جنوب هاوانا، کوبا، با ۴۷۲ هکتار از مناطق سبز است که از جاذبه‌های شهری برای کودکان و بزرگسالان و نمایشگاه‌هاست. این پارک متشکل از شهر بازی، آکواریوم مصنوعی، دریاچه، محوطهٔ قایق‌رانی، سالن آمفی تئاتر، پیست سوار کاری، استخرهای شنا، کافه‌ها و رستوران‌ها می‌باشد. این پارک همچنین دارای یک خط راه‌آهن است که در محوطه بازدیدکنندگان را جابه‌جا می‌کند. پارک لنین در ۲۲ آوریل سال ۱۹۷۲ به یاد ولادیمیر لنین، رهبر و مؤسس اتحاد جماهیر شوروی، ساخته و تأسیس شد.
ولادیمیر لنین رابرت سرویس، مورخ و زندگی‌نامه‌نویس، می‌گوید لنین در جوانی شدیداً احساساتی بود و نفرت زیادی از مقامات رژیم تزاری داشت. به گفته سرویس، لنین به قهرمانان ایدئولوژیکی خود، مثل مارکس، انگلس و چرنیشفسکی «دلبستگی عاطفی» داشت و پرتره‌هایی از آن‌ها را نزد خود نگه می‌داشت و در گفتگویی خصوصی خود را «عاشق» مارکس و انگلس توصیف کرد. مطابق نظر جیمز دی وایت، لنین مانند یک جزم‌اندیش دینی نوشته‌های آن‌ها را چون «متون مقدس» که نباید «در آن‌ها تردید کرد» محسوب می‌کرد. در نظر ولکوگونوف، لنین مارکسیسم را «حقیقت مطلق» می‌دانست و بر این اساس مثل «یک متعصب مذهبی» رفتار می‌کرد. به همین ترتیب، برتراند راسل احساس می‌کرد لنین «اعتقادی تزلزل‌ناپذیر و ایمانی دینی در انجیل مارکسی» دارد. کریستوفر رید لنین را «معادل سکولار رهبران دینی که مشروعیت خود را از حقیقت (در باور مؤمنان) آموزه‌های خود (و نه خواسته‌های مردم) می‌گیرند» می‌یافت. البته لنین به لحاظ اعتقادی، خداناباور و منتقد دین بود. او سوسیالیسم را دارای ماهیتی بی‌خدایانه می‌دانست و در نظرش سوسیالیسم مسیحی تفکری متناقض بود.
ولادیمیر لنین لنین معتقد بود دموکراسی نیابتی کشورهای کاپیتالیست تنها توهم وجود دموکراسی ایجاد می‌کند و در عمل کارکرد آن حفظ «دیکتاتوری بورژوازی» است؛ او دموکراسی نیابتی ایالات متحده را «دوئل تماشایی و بی‌معنی دو حزب بورژوازی» که هر دو توسط «میلیونرهای زیرک» که پرولتاریای آمریکا را استثمار می‌کنند رهبری می‌شوند، توصیف کرده‌است. لنین با لیبرالیسم مخالف بود و به‌طور کلی آزادی را یک ارزش نمی‌یافت و باور داشت آزادی‌های لیبرالیسم جعلی هستند زیرا کارگران را از استثمار سرمایه‌داری آزاد نمی‌کنند.
ولادیمیر لنین هر چند لنین به‌طور موقت از سازش میان جناحین حزب (بلشویک‌ها و منشویک‌ها) حمایت کرد، اما منشویک‌ها در کنگره چهارم که در آوریل ۱۹۰۶ در استکهلم برگزار شد، حمایت لنین از خشونت و سرقت را محکوم کردند.. تا زمانی که بلشویک‌ها توانستند در کنگره پنجم که در مه ۱۹۰۷ در لندن برگزار شد، اکثریت را به دست آورند، لنین و عده‌ای دیگر در کوکلا در دوک‌نشین بزرگ فنلاند (بخشی نیمه‌خودمختار در امپراتوری روسیه) برای بلشویک‌ها مقر تازه‌ای تأسیس کردند. با ادامه سرکوب مخالفان دولت تزاری، هم از طریق انحلال دومای دوم (مجلس روسیه) و هم از طریق بازداشت انقلابیون توسط پلیس مخفی، لنین از فنلاند به سوئیس فرار کرد. آنجا او تلاش کرد اسکناس‌های دزدیده شده در تفلیس که با شماره سریال‌شان قابل شناسایی بودند را مبادله کند.
ولادیمیر لنین در ماه مه ۱۹۰۸، لنین مدت کوتاهی را در لندن سپری و آنجا از اتاق مطالعه موزه بریتانیا برای نوشتن "ماتریالیسم و امپریوکریتیسیسم" استفاده کرد. این اثر حمله‌ای به «اکاذیب بورژوایی-ارتجاعی» نسبی‌گرایانه بوگدانف بود. رفتار جناحی لنین باعث رانده شدن تعداد روزافزونی از بلشویک‌ها، از جمله طرفداران نزدیک سابقش آلکسی رایکوف و لو کامنف، از او شد. پلیس مخفی روسیه فرصت را غنیمت شمرد و جاسوسی به نام رومن مالینوفسکی، را نزد او فرستاد تا در حزب نقش طرفدار وفادار لنین را بازی کند. تعدادی از بلشویک‌ها سوءظن خود نسبت به مالینوفسکی را به او ابراز کردند و اگر چه اطلاع داشتن لنین از نقش دوگانه مالینوفسکی قطعی نیست اما ممکن است او از مالینوفسکی برای رساندن اطلاعات غلط به پلیس مخفی روسیه استفاده کرده باشد.
مارکسیسم و مذهب برخورد ولادیمیر لنین با دین بسیار منتقدانه بود، او در کتابش "دین" می‌گوید:
ضد لنینیسم ضد لنینیسم مخالفت با فلسفه سیاسی، لنینیسم است که توسط ولادیمیر لنین مطرح می‌شد.
ولادیمیر لنین در ساعات پایانی زندگی، ولادمیر اولیانوف دچار تشنج شدیدی شد. نمونه‌برداری از جسد لنین نشان داد که سرخرگ‌های منتهی به مغز او تقریباً به صورت کامل مسدود بودند. گفته می‌شود وقتی انبرک جراحی به شریان‌های او برخورد می‌کرد، صدایی مانند سنگ شنیده می‌شد که نشانه رسوب شدید کلسیم در دیواره سرخرگ‌ها بود.
ایلیچ رامیرز سانچز کارلوس در سال ۱۹۴۹ در شهر میشلانا در ایالت تاچیرا در غرب ونزوئلا به دنیا آمد. پدر وی یک مارکسیست معتقد بود و او را (مانند نام پدری لنین) "ایلیچ" نامید. دو برادر کوچکترش هم "ولادیمیر" و "لنین" نام دارند. مادر او در محافل اشرافی، شخصی شناخته شده بود. او در ناز و نعمت بزرگ شد.
ولادیمیر لنین همسرش نادیا بعد از اینکه خود را در مونیخ لنین رساند، منشی شخصی او شد. لنین به نوشتن برای "ایسکرا" ادامه داد و همزمان بر روی برنامه حزبی حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه نیز کار می‌کرد و به مخالفان ایدئولوژیکی و منتقدان خود، به خصوص حزب انقلابی سوسیالیست (SR) (گروهی پیرو سوسیالیسم دهقانی نارودنیکی که در سال ۱۹۰۱ تأسیس شده بود)، حمله می‌کرد. لنین کماکان یک مارکسیست بود اما دیدگاه نارودنیکی دربارهٔ قدرت انقلابی دهقانان روسیه را قبول کرد و رساله "به فقرای روستا" را در سال ۱۹۰۳ نوشت. برای فرار از پلیس بایرن، لنین در آوریل ۱۹۰۲ راهی لندن شد و روزنامه "ایسکرا" را نیز با خود به آن شهر منتقل کرد. آنجا با لئون تروتسکی، از دیگر مارکسیست‌های روس، دوست شد. ابتلا به اریزیپلاس باعث شد لنین نتواند مانند قبل در هیئت تحریریه "ایسکرا" نقشی پیشرو داشته باشد و در غیاب او، مقر روزنامه به ژنو منتقل شد.
ولادیمیر لنین مادر لنین نگران رادیکالیزاسیون پسرش بود و در متقاعد کردن وزارت داخله برای صدور مجوز بازگشت او به شهر قازان، هر چند نه به دانشگاه، نقش اساسی داشت. در بازگشت به قازان، لنین به گروه انقلابی نیکلای فدوسیف پیوست و از همین طریق با کتاب "سرمایه" (۱۸۶۷) اثر کارل مارکس آشنا شد. این سبب علاقه او را به مارکسیسم، نظریه‌ای سیاسی-اجتماعی مبتنی توسعه مرحله‌ای جوامع در اثر مبارزه طبقاتی و جایگزینی نهایی جامعه کاپیتالیستی با یک جامعه سوسیالیستی و سپس کمونیستی، شد. مادر لنین که از دیدگاه‌های سیاسی پسر خود بیمناک شده بود، ملکی در روستای آلاکائوکا در استان سامارا خریداری کرد و امیدوار بود بدین طریق توجه لنین به کشاورزی معطوف شود. اما لنین علاقه چندانی به مزرعه‌داری نداشت و مادرش مدت کوتاهی بعد زمین را فروخت و تنها خانه را به عنوان اقامتگاه تابستانی نگه داشت.
انقلاب پرولتری ولادیمیر لنین در ۱۹۱۸ در کتاب «انقلاب پرولتری و کائوتسکی مرتد»، ایدهٔ انقلاب پرولتری را بسط و گسترش می‌دهد. او در این کتاب انقلاب اکتبر روسیه را انقلابی پرولتری می‌خواند. لنین بر عوامل سازمان، رهبری و اراده برای ایجاد انقلاب پرولتری تاکید می‌کند و آن‌ها را ضروری می‌داند.
استان اولیانوفسک نام اولیانوفسک از نام خانوادگی اولیانوف که نام خانوادگی اصلی ولادیمیر ایلیریج لنین بود گرفته شده.
ولادیمیر لیاخوف (فضانورد) وی همچنین برنده جوایزی همچون درجه لنین و قهرمان اتحاد شوروی شده است.
چه کسی چه کسی را چه کسی چه کسی را؟ ( یا ?"Kto kovo") یک اصل یا شعار بلشویکی ست که توسط ولادیمیر لنین، در ۱۹۲۱ فرمول‌بندی شد.
ولادیمیر لنین لنین دو سال پیش از مرگ، سه سکته ناتوان‌کننده مغزی را تجربه کرد. در آن زمان با پزشکان برجسته اروپایی مشورت کردند و آن‌ها تشخیص‌های گوناگونی، چون خستگی شدید عصبی، مسمومیت مزمن ناشی از سرب گلوله‌ها باقی‌مانده در بدن به خاطر تلاش برای ترور او، سختاک سرخرگها یا آرتریوسکلروز، و گونه‌ای از اختلال عروقی و پرده‌های مغز ناشی از سیفلیس به نام Endarteritis luetica ی را مطرح کردند. تشخیص آخر به خاطر همخوانی نداشتن با کالبد شکافی لنین و همچنین منفی بودن آزمایش سیفلیس در او، نامحتمل بود. با این همه به لنین محلول‌هایی حاوی آرسنیک که درمان رایج سیفلیس در آن زمان بود تزریق می‌شد.
ولادیمیر لنین لنین یک انترناسیونالیست و هوادار سرسخت انقلابی جهانی بود. او مرزهای ملی را منسوخ و ناسیونالیسم را انحرافی از مبارزه طبقاتی به شمار می‌آورد. لنین معتقد بود در یک جامعه سوسیالیستی، ملل جهان به‌طور ناگزیری یکی خواهند شد و نتیجه ایجاد دولت واحد جهانی خواهد بود. او باور داشت این دولت سوسیالیستی باید یک دولت متمرکز و واحد باشد و فدرالیسم را مفهومی بورژوایی قلمداد می‌کرد. لنین در آثارش حمایت خود از عقاید ضد امپریالیستی را نشان داده‌است و برای همه ملت‌ها «حق تعیین سرنوشت» قائل شده‌است. او همچنین از جنگ‌های آزادی ملی نیز حمایت می‌کرد و قبول داشت ممکن است چنین منازعاتی برای جدایی گروه‌های اقلیت از دولت‌های سوسیالیستی لازم باشد زیرا دولت‌های سوسیالیستی «مقدس یا مصون در برابر اشتباهات و ضعف‌ها» نیستند.
ولادیمیر لنین ولکوگونوف می‌گوید «به دشواری می‌توان مرد دیگری در تاریخ پیدا کرد که توانسته باشد جامعه‌ای به این بزرگی را در چنین مقیاسی عمیقاً تغییر دهد.» دولت لنین نظامی را پایه گذاشت که هفت دهه بر روسیه حکومت کرد و به الگویی برای دولت‌های کمونیستی بعدی که در قرن بیستم بر یک سوم جمعیت جهان حاکم شدند، تبدیل شد. بدین ترتیب، می‌توان تأثیر لنین را جهانی برشمرد. او شخصیتی مناقشه‌برانگیز محسوب می‌شود و تا به امروز برای گروهی منفور و برای گروهی دیگر محترم باقی مانده‌است. او حتی در زمان حیات خود نیز «مورد عشق و نفرت و نیز تحسین و تمسخر» مردم روسیه بود. این امر به مطالعات آکادمیک دربارهٔ لنین و لنینیسم هم گسترش پیدا کرده‌است و دو قطبی سیاسی مورد نظر در این زمینه نیز اغلب دیده می‌شود.
ولادیمیر لنین آلبرت رسیس، مورخ، می‌گوید اگر انقلاب اکتبر مهم‌ترین واقعه قرن بیستم به حساب می‌آید، پس لنین نیز خوب یا بد مهم‌ترین شخصیت سیاسی آن قرن بود. وایت لنین را «بدون تردید یکی از شخصیت‌های برجسته تاریخ معاصر» توصیف کرده‌است و در نظر رابرت سرویس، او به‌طور معمول یکی از «بازیگران اصلی» قرن ۲۰ محسوب می‌شود. رید او را «یکی از رایج‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نمادهای قرن بیستم» می‌دانست، در حالی از دیدگاه رایان او «یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین چهره‌های تاریخ معاصر» بود. مجله "تایم" لنین را به عنوان یکی از ۱۰۰ شخصیت برجسته قرن بیستم و یکی از ۲۵ نماد سیاسی برتر تاریخ انتخاب کرده‌است.
ولادیمیر لنین لنین در کنار روسی، فرانسه، آلمانی و انگلیسی نیز می‌دانست. او به آمادگی جسمانی خود اهمیت می‌داد و مرتباً ورزش می‌کرد؛ از دوچرخه‌سواری، شنا و شکار لذت می‌برد و همچنین به پیاده‌روی در کوهستان‌های سوئیس علاقه داشت. نیز به حیوانات خانگی، به ویژه گربه‌ها، علاقه‌مند بود. او که می‌خواست از تجمل‌گرایی دوری کند، مانند اسپارتان‌ها زندگی می‌کرد و و پایپز خاطر نشان می‌کند که لنین «در خواسته‌های شخصی خود بسیار متواضع بود» و سبک زندگی‌اش «سخت‌گیرانه و حتی تقریباً زاهدانه» بود. لنین از بی‌نظمی متنفر و همیشه میز کار خود را مرتب و مدادهایش را تیز نگه می‌داشت و وقتی کار می‌کرد، خواستار سکوت کامل بود. به گفته فیشر، لنین خودبین نبود و به همین دلیل کیش شخصیتی که دولت شوروی پیرامون او ایجاد کرد را نمی‌پسندید اما با این وجود آن را پذیرفت، زیرا اعتقاد داشت می‌تواند در ایجاد اتحاد در جنبش کمونیسم مؤثر باشد.
ولادیمیر لنین نیکیتا خروشچف که بعد از مرگ استالین رهبر اتحاد جماهیر شوروی شد، سیاست استالین‌زدایی را در پیش گرفت و به نوشته‌های لنین، به خصوص نوشته‌های مربوط به استالین، برای مشروعیت‌بخشی به این سیاست استناد می‌کرد. هنگامی که میخائیل گورباچف در سال ۱۹۸۵ قدرت را به دست گرفت، او نیز سیاست‌های "گلاسنوست" و "پرسترویکا" را بازگشت به اصول لنین توصیف کرد. بعد از انحلال اتحاد جماهیر شوروی در اواخر سال ۱۹۹۱، رئیس‌جمهور روسیه بوریس یلتسین دستور داد بایگانی لنین از کنترل حزب کمونیست خارج شود و تحت نظر ارگان دولتی مرکز روسیه برای حفظ و مطالعه اسناد تاریخ اخیر قرار گیرد؛ در آن زمان مشخص شد بیش از ۶٬۰۰۰ نوشته لنین منتشر نشده باقی مانده‌است. دولت روسیه آن نوشته‌ها را از حالت محرمانه خارج کرد و برای مطالعه علمی در دسترس عموم قرار داد. یلتسین مقبره لنین را تخریب نکرد، زیرا بدان نتیجه رسیده بود که لنین در میان مردم روسیه محبوب و مورد احترام است و نتیجتاً این تصمیم صحیحی نیست.
سید جواد طباطبایی ۱۸. ترجمهٔ یادداشت‌هایی دربارهٔ دیالکتیک، ولادیمیر لنین، ۱۳۵۹، ۸۱ص
ولادیمیر لنین نظرات لنین قبل از سال ۱۹۱۴ تا حد زیادی مشابه مارکسیسم جریان اصلی اروپا بود. هر چند او مارکسیست‌هایی که از تفکرات فلاسفه و جامعه‌شناسان معاصر غیر مارکسیست پیروی می‌کردند را سرزنش می‌کرد، اما تفکرات خود او نیز تحت‌تأثیر سایر اندیشه‌های جنبش انقلابی روسیه، از جمله نظرات سوسیالیسم دهقانی نارودنیکی، قرار داشت. او تفکرات خود را با شرایط موجود، مثل جنگ، قحطی و سقوط اقتصادی در روسیه، تطبیق می‌داد. با گسترش لنینیسم، لنین مارکسیسم را مورد تجدیدنظر قرار داد و عناصر جدیدی بدان وارد کرد.
ولادیمیر لنین در اتحاد جماهیر شوروی، کیش شخصیت لنین در طول زندگی او شروع به شکل‌گیری کرد اما تنها پس از مرگ او بود که کاملاً تثبیت شد. به گفته نینا تومارکین، مورخ، کیش شخصیت لنین «بسیط‌ترین کیش یک رهبر انقلابی» از زمان جرج واشینگتن در آمریکا بود و ماهیت آن بارها «شبه مذهبی» توصیف شده‌است. سردیس‌ها یا مجسمه‌های لنین را می‌شد تقریباً در هر روستایی یافت و چهره او را روی تمبرها، ظروف، پوسترها و صفحات نخست روزنامه‌های شوروی، "پراودا" و "ایزوستیا"، دید. محل‌های زندگی یا اقامت او را به موزه‌های مربوط به او تبدیل کرده بودند و نام او را بر روی کتابخانه‌ها، خیابان‌ها، مزارع، موزه‌ها، شهرها و مناطق نهاده بودند؛ در سال ۱۹۲۴، نام شهر پتروگراد (سن پترزبورگ) به «لنینگراد» و زادگاهش سیمبیرسک به اولیانوفسک تغییر یافت و از سال ۱۹۳۰ نشان لنین به عنوان یکی از عالی‌ترین نشان‌های کشور اهدا می‌شد. لنین شخصاً به این مسائل علاقه‌مند نبود و بعد از مرگش، همسرش به‌طور علنی از این سیاست‌های دولت شوروی انتقاد کرد.
ولادیمیر لنین یکی از نمایندگان حزب لیبرال دموکرات روسیه در سال ۲۰۱۲ پیشنهاد کرد همه بناهای یادبود لنین جمع‌آوری شوند که برخی از نمایندگان حزب حاکمه، روسیه واحد، نیز آن حمایت کردند، اما حزب کمونیست فدراسیون روسیه شدیداً مخالفت خود را ابراز کرد. در سال ۲۰۱۲، آخرین مجسمه لنین در اولان‌باتور، پایتخت مغولستان، از دید عمومی برداشته شد و شهردار شهر او را یک «قاتل» خواند. در جریان و پس از اعتراضات یورومیدان ۲۰۱۳–۱۴ اوکراین، هزاران مجسمه لنین توسط معترضانی که آن‌ها را نماد امپریالیسم روسیه می‌یافتند، آسیب دید یا تخریب شد. نهایتاً، در آوریل ۲۰۱۵ دولت اوکراین دستور به تخریب دیگر مجسمه‌ها تحت قوانین کمونیسم‌زدایی داد.
ولادیمیر لنین لنین به کراکوف در پادشاهی گالیسیا و لودومریا، بخشی از امپراتوری اتریش-مجارستان که به لحاظ فرهنگی لهستانی بود، عزیمت کرد و آنجا از کتابخانه دانشگاه یاگیلونیا برای انجام تحقیقات خود استفاده می‌کرد. او با اعضای حزب که در امپراتوری روسیه فعالیت می‌کردند، در تماس نزدیک بود و توانست اعضای بلشویک دوما را متقاعد کند تا به ائتلاف پارلمانی خود با منشویک‌ها پایان دهند. در ژانویه ۱۹۱۳، با ژوزف استالین که لنین از او به عنوان «گرجی شگفت‌انگیز» یاد می‌کرد، دیدار کرد و آن‌ها دربارهٔ آینده گروه‌های قومی غیر روس امپراتوری روسیه بحث کردند. به دلیل وضعیت سلامتی لنین و همسرش، آن‌ها مدتی در بیاو دونایتس، منطقه‌ای روستایی، اقامت داشتند و سپس برای عمل جراحی گواتر نادیا به برن سوئیس رفتند.
آرامگاه لنین آرامگاه لنین () که در میدان سرخ واقع در مرکز شهر مسکو قرار دارد؛ آرامگاه اولین رهبر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، ولادیمیر لنین، است. جسد او از سال ۱۹۲۴ در این مکان به صورت مومیایی شده نگهداری می‌شود. جسد لنین را پس از مرگ مومیائی کرده در زیر بقعه موسوم به قبر سرخ در خارج کاخ کرملین گذاشتند و همه روزه زیارتگاه مورد احترام هزاران نفر از معتقدان و پیروان وی می‌گشت. نقش صورت وی به ضمیمه نقش صورت مارکس و انگلس نیز بر روی هزاران هزار پرچم (شبیه سه‌گانه مقدس در مسیح) به عنوان “یک سه‌گانه غیرقابل اعتراض نوین رستگاری“ درآمده بود. این آرامگاه هنوز هم تحت تدابیر امنیتی قرار دارد، هرچند گارد حفاظتی به صورت نامشخص از این مکان محافظت می‌نماید. مباحثات زیادی در رابطه با آینده جسد لنین در جریان است
ولادیمیر لنین لنین همه اتهامات علیه خود را رد کرد اما تا زمان صدور حکم، یک سال در زندان ماند. او این زمان را صرف نظریه‌پردازی و نوشتن کرد. وی در این نوشته‌ها متذکر شد که ظهور سرمایه‌داری صنعتی در روسیه باعث شده تعداد زیادی از دهقانان راهی شهرها شوند و آنچه طبقه پرولتاریا را تشکیل دهند. لنین از دیدگاه مارکسیستی خود، نتیجه گرفت که پرولتاریای روسیه به زودی به آگاهی طبقاتی خواهند رسید و سپس تزاریسم، اشرافیت و بورژوازی را به‌طور خشونت‌آمیزی ساقط خواهند کرد و دولت پرولتری تأسیس خواهند کرد که جامعه را به سوی سوسیالیسم سوق خواهد داد.
رابرت سرویس (مورخ) رابرت جان سرویس (متولد ۲۹ اکتبر ۱۹۴۷) مورخ، استاد دانشگاه و نویسنده انگلیسی است که در مورد تاریخ اتحاد جماهیر شوروی، به ویژه از دوران انقلاب اکتبر تا مرگ استالین، مطالب زیادی نوشته است. وی تا سال ۲۰۱۳ استاد تاریخ روسیه در دانشگاه آکسفورد، عضو کالج سنت آنتونی، آکسفورد و عضو ارشد در دانشگاه استنفورد موسسه هوور بود. وی بیشتر به خاطر نوشتن زندگینامه ولادیمیر لنین، ژوزف استالین و لئون تروتسکی شناخته شده‌است. وی از سال ۱۹۹۸ عضو آکادمی انگلیس است.
ولادیمیر لنین ولادمیر اولیانوف که در این تلاش برای ترور به سختی زخمی شده بود در دو سال آخر زندگی، عملاً از هدایت حزب و کشور ناتوان مانده بود. رهبری حزب به دست دو تن از یاران نزدیک او (لئون تروتسکی و ژوزف استالین) افتاد که با هم دشمنی دیرین داشتند. پس از مرگ لنین در ژانویه ۱۹۲۴، استالین مدعی جانشینی او شد. او با توطئه‌های زیرکانه و رشته‌ای از تصفیه‌های خونین، تروتسکی و دیگر رقبا را از سر راه خود برداشت و در سال‌های پس از آن، نظامی برافراشت که یکی از ترسناک‌ترین رژیم‌های تاریخ شناخته شد و به باور بسیاری از کمونیست‌ها دیگر ربطی به آموزه‌های مارکس یا حتی لنین نداشت.
تاریخ روسیه در سال ۱۹۰۳ حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه به دو جناح تقسیم شد: بلشویک‌های رادیکال به رهبری لنین، و منشویک‌های میانه‌رو به ریاست یولی مارتف، دوست سابق لنین. منشویک‌ها بر این عقیده بودند که سوسیالیسم روسیه تدریجاً و با آرامش رشد خواهد نمود. بلشویک‌های تحت ریاست ولادیمیر لنین، از تشکیل یک گروه منتخب از انقلابیون حرفه‌ای حمایت می‌نمودند که مقید به یک نظام حزبی قوی بود تا به عنوان گروه پیشگامان طبقه کارگر برای کسب قدرت عمل کند و یک جمهوری دموکراتیک کارگری جایگزین رژیم تزاریسم شود.
دفترهای فلسفی دفترهای فلسفی (به روسی : Философские тетради) مجموعه نوشتارهای ناتمام فلسفی است که ولادیمیر لنین آن‌ها را برای فهم شخصی یادداشت برداری کرده بود تا مسائل فلسفی و منطق دیالکتیکی را بیشتر درک کند. در ترجمهٔ فارسی این کتاب که توسط حسن مرتضوی انجام شده‌است، دو عنوان برای این اثر به صورتِ "دفترهای فلسفی، دفترهای هگل "، به کار رفته‌است. بی‌ربط نیست که آن را دفترهای هگل نیز بنامیم زیرا لنین در بیشتر این کتاب تحلیل‌ها و نظرات خود را درباب منطقِ دیالکتیکی هگل افزوده‌است. لنین علاوه بر خوانش هگل در این نوشتار نگاهی نیز به آثار فلاسفهٔ دیگری چون هراکلیتوس ، ارسطو ، لایبنیتس ، فوئرباخ و مارکس می‌اندازد.
ولادیمیر لنین لنین هنگام شروع جنگ جهانی اول در گالیسیا بود. این جنگ امپراتوری روسیه را در برابر امپراتوری اتریش-مجارستان قرار داد و به دلیل تابعیت روسی لنین، او دستگیر و برای مدت کوتاهی زندانی شد، تا اینکه مقامات اتریش-مجارستان قانع شدند او یکی از مخالفان رژیم تزاری است و آزادش کردند. لنین و همسرش به ابتدا به برن رفتند و سپس در فوریه ۱۹۱۶ در زوریخ ساکن شدند. رای موافق حزب سوسیال دموکرات آلمان در پارلمان کشور خود به جنگ، لنین را عصبانی کرده بود؛ مطابق قطعنامه اشتوتگارت بین‌الملل دوم، تمامی احزاب سوسیالیستی باید با منازعه‌های نظامی مخالفت می‌کردند و نتیجتاً، حزب سوسیال دموکرات آلمان آن توافق را نقض کرده بود و لنین بین‌الملل دوم را به پایان رسیده می‌دید. او در سپتامبر ۱۹۱۵ در کنفرانس سیمروالد و در آوریل ۱۹۱۶ در کنفرانس کینتال شرکت و از سوسیالیست‌های اروپا تقاضا کرد این «جنگ امپریالیستی» را به «جنگ داخلی» درون قاره‌ای تبدیل کنند که در آن پرولتاریا در برابر بورژوازی و اشراف قرار گیرد. در ژوئیه ۱۹۱۶، مادر لنین درگذشت، اما او نتوانست در مراسم خاکسپاری وی شرکت کند. مرگ او به شدت لنین را متأثر کرد و ترس مردن قبل از انقلاب پرولتری، افسرده‌اش کرد.
ماکسیم گورکی گورکی عضو فعال جنبش سوسیال‌دموکرات‌مارکسیستی بود و علناً با حکومت تزار مخالفت می‌کرد. برای مدتی نیز با ولادیمیر لنین و الکساندر بوگدانف از شاخهٔ بلشویکی حزب همراه بود ولی بعدها به منتقد تند لنین تبدیل شد و او را شخصی توصیف نمود، بیش از حد جاه‌طلب، بی‌رحم و تشنهٔ قدرت که هیچ مخالفتی را برنمی‌تابید.
ولادیمیر لنین دو نهاد پلیتبورو و اورگبورو در درون حزب تشکیل شدند تا در کنار کمیته مرکزی وظیفه تصمیم‌گیری حزب را برعهده داشته باشند؛ شورای کمیسرهای خلق و شورای کار و دفاع نیز باید از تصمیمات این سه نهاد پیروی می‌کرد. لنین مهم‌ترین شخص در ساختار دولت بود؛ او در کنار ریاست بر شورای کمیسرهای خلق، در شورای کار و دفاع، کمیته مرکزی و پلیتبورو نیز عضویت داشت. تنها یاکوف اسوردلوف، دست‌راست لنین، از نظر قدرت و تأثیرگذاری با او قابل مقایسه بود اما اسوردلوف در مارس ۱۹۱۹ به دلیل آنفلوانزای اسپانیایی درگذشت. در نوامبر ۱۹۱۷، لنین و همسرش آپارتمانی دو طبقه در مؤسسه سمولنی ساکن شدند و در ماه آتی برای تعطیلاتی کوتاه به فنلاند رفتند. در ژانویه ۱۹۱۸، لنین در پتروگراد هدف سوءقصد قرار گرفت اما فلیتس پلاتن که در کنارش بود، خود را سپر بلای او کرد و با گلوله زخمی شد.
ولادیمیر لنین در درون حزب کمونیست دو جناح ناراضی به نام‌های گروه سانترالیسم دموکراتیک و اپوزیسیون کارگری وجود داشت که هر دو دولت روسیه را متهم می‌کردند که بیش از حد متمرکز و بوروکراتیک است. اپوزیسیون کارگری که ارتباطاتی با اتحادیه‌های رسمی کارگری دولتی داشت نگرانی خود مبنی بر اینکه دولت اعتماد طبقه کارگر روسیه را از دست داده، ابراز کرد. آن‌ها از پیشنهاد تروتسکی مبنی بر حذف اتحادیه‌های کارگری خشمگین بودند. او اتحادیه‌ها را در یک «دولت کارگری» زائد می‌یافت اما لنین مخالف بود و معتقد بود که حفظ آن‌ها تصمیمی بهتر است؛ بیشتر بلشویک‌ها در بحث اتحادیه‌های کارگری جانب لنین را گرفتند. لنین برای مقابله با مخالفت‌های درون‌حزبی، در کنگره دهم حزب در فوریه ۱۹۲۱ فعالیت‌های جناحی درون حزب را ممنوع کرد.
ولادیمیر لنین لنین پس از پیروزی انقلاب روسیه در ۱۶ دسامبر ۱۹۱۷ (۲۵ آذر ۱۲۹۶) اعلامیه‌ای خطاب به مسلمانان روسیه و مشرق زمین منتشر کرد: «... ما اعلام می‌کنیم که عهدنامه سری راجع به تقسیم ایران محو و پاره شد و همین که عملیات جنگی خاتمه یافت قشون روس از ایران خارج می‌شود و حق تعیین مقدرات ایران به دست ایرانیان تأمین خواهد شد».
افیون توده‌ها از جمله کسانی که به این عبارت واکنش نشان داده‌اند، می‌توان به ولادیمیر لنین، چارلز کینگزلی و آرنولد ریوج اشاره کرد.
لادا در آوریل ۱۹۷۰ اولین ماشین لادا از خط تولید بیرون آمد که دقیقاً مصادف با صدسالگی تولد ولادیمیر لنین بود.
ماکس نونه او یکی از ۴ پزشکی بود که در مراحل پایانی بیماری ولادیمیر لنین بر بالینش حاضر شدند تا به ارزیابی وضعیتش بپردازند.
ولادیمیر پتروف وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون جایزه هنرمند مردمی اتحاد جماهیر شوروی، نشان پرچم سرخ کار و نشان لنین شده‌است.
ولادیمیر لنین به گفته سرویس، لنین می‌توانست «بدخلق و بی‌ثبات» باشد. پایپز او را «مردم‌ستیزی تمام و کمال» توصیف می‌کند اما رید با اشاره به موارد بسیاری که لنین، به ویژه نسبت به کودکان، از خود مهربانی نشان داده‌است، نظر او را رد می‌کند. به گفته چندین نفر از زندگینامه‌نویسان او، لنین مخالفت را برنمی‌تابید و اغلب نظرات متفاوت با نظر خود را رد می‌کرد. او می‌توانست «در انتقاد از دیگران زهرآگین باشد» و تمسخر، استهزا و حملات شخصی نثار کسانی که با او مخالف بودند، کند. حقایقی که با استدلالش همخوانی نداشتند نادیده می‌گرفت، از سازش بیزار بود و خیلی کم به اشتباهاتش اعتراف می‌کرد. او تا زمانی که عقیده‌ای را کاملاً رد نمی‌کرد، آن را تغییر نمی‌داد و پس از آن نیز در مورد عقاید جدید شیوه مشابهی در پیش می‌گرفت. لنین هیچ نشانه‌ای از سادیسم یا تمایل شخصی به ارتکاب اعمال خشونت‌آمیز نشان نداد، اما اقدامات خشونت‌آمیز دیگران را تأیید می‌کرد و برای کشته‌شدگان اهداف انقلابی دریغ نمی‌خورد. او از نظر اخلاقی پوچ‌گرا بود و هدف را همیشه توجیه‌کننده وسیله می‌یافت. سرویس می‌گوید: «معیار اخلاقی لنین ساده بود: آیا این عمل به خصوص، منجر به پیش‌روی انقلاب می‌شود، یا پس‌روی آن؟»
ولادیمیر لنین اما در نظر برخی از مارکسیست‌ها، از جمله هیل و جان ریس، حکومت لنین دیکتاتوری نبود بلکه شیوه‌ای ناکامل در حفظ عناصر دموکراسی بود که برخی از خصیصه‌های لیبرال دموکراسی در آن یافت نمی‌شد. به گفته رایان، «مورخ چپ‌گرا پل لو بلان به درستی اشاره کرده‌است که خصوصیات شخصی که منجر به سیاست‌های بی‌رحمانه لنین شد لزوماً تفاوت زیادی با خصوصیات مشابهی که در برخی رهبران غربی قرن بیستم یافت می‌شد، نداشت.» رایان همچنین عقیده دارد که از نظر لنین، خشونت انقلابی صرفاً وسیله‌ای برای رسیدن به هدف، تأسیس یک جهان سوسیالیستی و در نهایت کمونیستی، بود — جهانی بدون خشونت. آرچ گتی می‌گوید «لنین شایسته تمجید است زیرا نشان داد و وجود جنبش‌های سیاسی مبتنی بر برابری و عدالت اجتماعی ممکن است.» برخی از روشن‌فکران چپ، از جمله اسلاوی ژیژک، آلن بدیو، لارس لی و فردریک جیمسون، خواستار احیای روحیه انقلابی سازش‌ناپذیر لنین برای حل مشکلات جهانی معاصر هستند.
رابرت سرویس (مورخ) بین سالهای ۱۹۹۵ و ۱۹۸۶، سرویس زندگی‌نامه سه جلدی ولادیمیر لنین را منتشر کرد. وی چندین اثر از تاریخ عمومی راجع به روسیه قرن بیستم نوشت، از جمله ""تاریخ روسیه قرن بیستم"". او سه‌گانه زندگینامه دربارهٔ سه رهبر مهم بلشویک منتشر کرد: "لنین" (۲۰۰۰)، "استالین" (۲۰۰۴) و "تروتسکی" (۲۰۰۹).
ولادیمیر لنین در ژانویه ۱۹۲۰، دولت شغل را برای شهروندان ۱۶ تا ۵۰ الزامی کرد. لنین همچنین خواستار اجرای پروژه برق‌رسانی انبوه (به نام طرح گوئلرو) شد که از فوریه ۱۹۲۰ آغاز گردید؛ اعلامیه لنین («کمونیسم در کنار برق‌رسانی کلِ کشور قدرت شوروی است») در سال‌های آتی بارها مورد استفاده قرار گرفت. شورای کمیسرهای خلق با هدف توسعه اقتصاد روسیه از طریق تجارت خارجی، نمایندگانی به کنفرانس جنوا فرستاد؛ لنین امیدوار بود شخصاً در آن شرکت کند اما وخامت سلامت مانع شد. از نتایج کنفرانس توافق تجاری روسیه با آلمان و بریتانیا بود. لنین امید داشت که با اجازه‌دادن به شرکت‌های خارجی برای سرمایه‌گذاری در روسیه، باعث تشدید رقابت بین کشورهای سرمایه‌دار و در نتیجه تسریع سقوط آن‌ها شود؛ او سعی کرد میادین نفتی کامچاتکا را به شرکتی آمریکایی اجاره کند تا تنش‌های بین آمریکا و ژاپن (که کامچاتکا را برای امپراتوری خود می‌خواست) افزایش دهد.
ولادیمیر لنین بعد از مرگ لنین، یک ایدئولوژی تحت نام مارکسیسم–لنینیسم توسط دولت استالین شکل داده شد که جناحین متخاصم در جنبش کمونیسم از آن تفسیرهای متفاوتی کردند. تروتسکی، پس از آن‌که توسط دولت استالین تبعید شد، گفت که استالینیسم مکتبی بروکراتیک و دیکتاتوری شخصی استالین است و لنینیسم را خوار کرده‌است. تعداد زیادی از جنبش‌های انقلابی برجسته قرن بیستم رهرو مارکسیسم–لنینیسم بودند و از آن شاخه‌های مختلفی مثل استالینیسم، مائوئیسم، جوچه، اندیشه هو شی مین و کاستروئیسم، پدید آمده‌است. اما بسیاری از کمونیست‌های غربی، مانند مانوئل آزکاراته و ژان النشتاین، راه خود را از لنین و تفکرات او جدا دانستند و فقط از مارکسیسم (و نه مارکسیسم–لنینیسم) پیروی کردند.
ولادیمیر لنین حکومت لنین بعد از در دست گرفتن قدرت، فرامینی صادر کرد. اولین فرمان، فرمان زمین بود که مطابق آن، مقرر شد زمین‌های اشراف و کلیسای ارتدکس ملی شده و توسط دولت‌های محلی میان دهقانان توزیع شود. لنین در ابتدا قصد داشت از زمین‌ها برای کشاورزی جمعی استفاده کند اما با این فرمان، تصاحب زمین‌ها توسط دهقانان از سوی دولت به رسمیت شناخته شد. در نوامبر ۱۹۱۷؛ دولت فرمان رسانه‌ها را صادر کرد و در نتیجه، بسیاری از رسانه‌های مخالف تحت عنوان «ضدانقلابی» تعطیل شدند. دولت این مسئله را موقتی اعلام کرد اما بسیاری، از جمله در میان بلشویک‌ها، از آن به دلیل از بین بردن آزادی رسانه انتقاد کردند.
ولادیمیر لنین لنین به دفعات به نیاز به استفاده از وحشت و خشونت برای نابودی نظام قدیم و موفقیت انقلاب تأکید کرده بود. او در نوامبر ۱۹۱۷ در سخنرانی برابر کمیته مرکزی اجرای شوراها گفت که «دولت نهادی است که برای اعمال خشونت ساخته شده‌است. در گذشته این خشونت را ثروتمندان انگشت‌شماری علیه تمام مردم اعمال می‌کردند. حالا ما می‌خواهیم [...] از خشونت برای حفظ منافع مردم استفاده کنیم.» او قویا با لغو مجازات اعدام مخالف بود. لنین در دسامبر ۱۹۱۷ دستور داد کمیسیون اضطراری مبارزه با ضدانقلاب و خرابکاری (چکا) تشکیل شود زیرا بیم داشت مخالفان بلشویک‌ها دولتش را ساقط کنند. ریاست چکا به فلیکس ژرژینسکی سپرده شد.
ولادیمیر لنین دومین کنگره حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه در ژوئیه سال ۱۹۰۳ در لندن برگزار شد. در این کنگره، شکافی بین طرفداران لنین و طرفداران ژولیوس مارتوف پدید آمد. مارتوف معتقد بود اعضای حزب باید بتوانند به صورت مستقل از رهبری حزب، نظراتشان را ابراز کنند. لنین مخالف بود؛ او بر نیاز به رهبری قوی با سلطه کامل بر حزب تأکید داشت. طرفداران لنین در اکثریت بودند و لنین آن‌ها را بلشویک (در روسی به معنای اکثریت) نامید و مارتوف نیز در جواب به این عمل، پیروان خود را «منشویک» (در روسی به معنای اقلیت) نام گذاشت. مشاجرات بین بلشویک‌ها و منشویک‌ها پس از کنفرانس نیز ادامه یافت؛ بلشویک‌ها رقبای خود را به فرصت‌طلبی و اصلاح‌طلبی و عدم برخورداری از نظم متهم می‌کردند، در حالی که در نظر منشویک‌ها، لنین مستبد و خودکامه بود. لنین که از منشویک‌ها خشمگین شده بود، از هیئت تحریریه "ایسکرا" استعفا داد و در مه ۱۹۰۴ اثر "یک گام به پیش، دو گام به پس" را علیه آن‌ها منتشر کرد. استرس ناشی از این درگیری‌ها باعث بیماری لنین شد و او برای بهبود، به تعطیلاتی در روستاهای سوئیس رفت. قدرت جناح بلشویکی حزب به مرور افزایش پیدا کرد و تا بهار، همه اعضای کمیته مرکزی RSDLP بلشویک بودند و آن‌ها روزنامه "رو به جلو!" را در ماه دسامبر تأسیس کردند.
ولادیمیر لنین در اکتبر ۱۹۱۷، لنین ساعات کار در روسیه را به ۸ ساعت در روز محدود کرد. او همچنین دولت را موظف کرد تحصیلات رایگان و سکولار را برای تمام کودکان روسیه فراهم کند. همچنین نهادی برای رسیدگی به وضعیت یتیمان تاسیس و برنامه جامعی برای مبارزه با بی‌سوادی عمومی آغاز شد که در طی آن ۵ میلیون نفر در کلاس‌های سوادآموزی پایه شرکت کردند. قوانینی هم برای دستیابی به برابری جنسیتی تدارک دیده شد؛ به زنان حق خودمختاری اقتصادی دادند و محدودیت‌های طلاق را برداشتند. سازمان ژنوتدل به همین منظور تأسیس شد. روسیه تحت حکومت لنین اولین کشوری شد که سقط جنین در سه‌ماهه اول را قانونی کرد. لنین و حزب کمونیست که قصد نابودی دین سازمان‌یافته را داشتند، در ژانویه ۱۹۱۸ جدایی دین از سیاست را اعلام و تعلیم دینی در مدارس را ممنوع کردند.
ولادیمیر لنین ولادمیر اولیانوف ایران را شاهراه گسترش کمونیسم انقلابی به شرق می‌دانست و پس از به قدرت رسیدن، همکاری نزدیکی را با ایران آغاز کرد. این همکاری از طریق سازمان «همت» و جبهه سوسیال دموکرات‌های ایران انجام شد. مهمترین همکار ایرانی او، آوتیس سلطان‌زاده بود که پس از انقلاب اکتبر به عنوان معاون لنین در امور مصادره اموال مالکین و سرمایه‌داران روس منصوب شد.
ولادیمیر لنین لنین از نظر قومی خود را یک روس می‌دانست. به گفته سرویس، او «از نظر ملی، اجتماعی و فرهنگی ذره‌ای خود کم‌بینی داشت.» او معتقد بود دیگر کشورهای اروپایی، به ویژه آلمان، از نظر فرهنگی از روسیه برتر هستند و روسیه را یکی از «عقب‌افتاده‌ترین و قرون وسطایی‌ترین کشورهای آسیایی» توصیف می‌کرد. او از آنچه که عدم وجود آگاهی و نظم میان روس‌ها به حساب می‌آورد، آزرده بود و از جوانی طالب اروپایی‌تر و غربی‌تر شدن روسیه بود.
ماریا الکساندروونا اولیانووا ماریا الکساندروونا اولیانووا (؛ – ) آموزگار اهل روسیه و مادر ولادیمیر لنین، مؤسس اتحاد جماهیر شوروی، بود.
فانی کاپلان فانی افمیوونا کاپلان (؛ – ) یک انقلابی اصالتاً یهودی-اوکراینی در انقلاب اکتبر بود که اقدام به ترور ولادیمیر لنین کرد و به همین خاطر اعدام شد.
آندره ژلیابوف ولادیمیر لنین در تحسین تعهد ژلیابوف به‌عنوان یک انقلابی، ژلیابوف را با دیگر انقلابیون بزرگ مانند ماکسیمیلیان روبسپایر و گیوسپ گریبالدی، هم‌سنگ دانسته است.
دمیتری اولیانف دمیتری ایلیچ اولیانف (؛ – ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۳) پزشک و انقلابی روس، و برادر کوچکتر ولادیمیر لنین و الکساندر اولیانوف بود.
متارکه مودروس در پی انقلاب بلشویکی در روسیه و گسیختن اوضاع روسیه و بعد از اینکه ولادیمیر لنین و حزب بلشویک قدرت را در دست گرفتند سیاست لنین بر خروج از جنگ بورژوازی دول غربی به منظور تحکیم پایه‌های قدرت حکومت تازه بنیان شوروی قرار گرفت لذا در سال ۱۹۱۷ میلادی در پی مذاکراتی که بین هیئت روس و عثمانی صورت گرفت متارکه ارزنجان بین طرفین امضاء شد.
زبان فراساخته برخی از افراد یا گروه‌ها، به خاطر دلایل انسان‌دوستانه، کاربردی، ایدئولوژیکی، برای آزمایش (یک تئوری یا فرضیه) یا حتی دلایل زیباشناختی، زبان‌های فراساخته‌ای پدیدآورده‌اند. زبان‌های مشترک جهانی یا زبان‌های کمک فرامرزی (بین‌المللی) اغلب زبان‌های فراساخته‌ای هستند که سعی شده‌است ساده‌تر از زبان‌های طبیعی باشند. سایر زبان‌های فراساخته به گونه‌ای ایجاد شده‌اند که منطقی‌تر از زبان‌های طبیعی باشند؛ نمونه‌های مشهور این نوع زبان، زبان اسپرانتو (Esperanto)، زبان لگلان (Loglan) و زبان لژبان (Lojban) است.
زبان فراساخته زبان فراساخته در مقابل زبان طبیعی قرار دارد و زبانی است که عمداً و آگاهانه توسط فرد یا گروهی از افراد به‌گونه‌ای طراحی شده‌است که فاقد بی‌قاعدگی‌ها، پیچیدگی‌ها و استثناهای موجود در زبان‌های طبیعی باشد و یادگیری و مسلط شدن به آن نسبتاً آسان و در مدت زمان کوتاهی میسر باشد.
زبان اینترلینگوا اینترلینگوا یک زبان فراساخته و زبان میانجی جهانی است که در سال ۱۹۵۱ میلادی توسط مؤسسه زبان میانجی بین‌المللی انتشار یافت. بیشینه واژگان و دستور این زبان ساختگی وابسته به زبانهای طبیعی است.
زبان خوب پروفسور پیرون در این اثر خود به ابعاد گوناگون زبان نگاه می‌کند و به‌ویژه به بیان ترجیح خود در مورد به‌کارگیری آگاهانه از فرصت‌های موجود در زبان اسپرانتو برای واژه‌سازی می‌پردازد، و این‌که این زبان فراساخته همانند زبان‌های طبیعی دچار ازدیاد ریشه‌کلمات بسیار زیاد نگردد، و زبانی خوب باقی بماند.
زبان رمزگذاری‌شده دستی زبان‌های رمزگذاری‌شده دستی خانواده‌ای از روش‌های ارتباطی حرکتی هستند که شامل هجی کردن با دست و همچنین زبان‌های فراساخته می‌شوند که دستور زبان و نحو زبان‌های شفاهی را مستقیماً به صورت حرکتی-تصویری کنار یکدیگر قرار می‌دهند (همان نسخه‌های اشاره از زبان‌های گفتاری). برخلاف زبان اشاره که در جوامع ناشنوایان به‌طور طبیعی تکامل یافته‌است، این رمزگذاری‌های دستی اختراع آگاهانه مربیان ناشنوا و شنواست. این گروه بیشتر از دستور زبان زبان گفتاری، یا به عبارت دقیق‌تر از گونه نوشتاری آن، پیروی می‌کنند.
پاندونیا پاندونیا یکی از جدیدترین زبان‌های فراساخته جهان است که توسط ریستو کوپسالا از سال ۲۰۰۷ ساخته شده است. هدف این زبان کارکرد پیامرسانی برای گفتگو به صورت جهانی و برابر بین انسان‌ها است.تخمین زده می‌شود در دنیا بیش از ۶۰۰۰ زبان وجود دارد که انسان‌ها به آن تکلم می‌کنند. در این میان زبان‌های دارای بیشترین متکلمان در سراسر دنیا شامل زبان‌هایی با پیشینه و ریشه‌های کاملا متفاوتی همچون زبان چینی، انگلیسی، اسپانیایی، هندی، عربی و... هستند. سازندگان زبان پاندونیا بر این باور هستند که تکیه به یکی از این زبان‌ها به صورت تنها برای ایجاد ارتباط بین‌المللی نمی‌تواند رویکردی منصفانه و عادلانه باشد. جدای از این موضوع دیگر زبان‌های مشهور فراساخته با هدف ایجاد ارتباط عادلانه همچون اسپرانتو نیز عملا ریشه‌های خود را در زبان‌های اروپایی می‌یابند و دیگر زبان‌های دنیا همچون چینی نقشی مهم در زبان‌های فراساخته‌ی مشهور ایفا نمی‌کنند. بنابراین سازندگان زبان پاندوینا ایجاد این زبان را بر این ایده استوار کردند که تقریبا تمامی زبان‌های دنیا به نوعی در به وجود آمدن این زبان نقش داشته باشند.
زبان میان‌اسلاوی میان‌اسلاوی را می‌توان به عنوان یک زبان نیمه-فراساخته طبقه‌بندی کرد. این زبان اساساً با مدرن‌سازی زبان اسلاوی کلیسای باستان ساخته شده‌است، اما همچنین بر روی شکل‌های مختلف بداهه زبان بنا شده‌است که اسلاوها قرن‌ها برای برقراری ارتباط با اسلاوهای ملیت‌های دیگر استفاده می‌کرده‌اند، به عنوان مثال در محیط‌های چند-اسلاوی و در اینترنت، برایشان یک پایه علمی مشترک ایجاد می‌کند؛ بنابراین، هر دو دستور زبان و واژگان بر مبنای مشترکات میان زبان‌های اسلاوی بنا شده‌اند و از عناصر غیر اسلاویک اجتناب شده‌است. تمرکز اصلی آن بر فهم فوری در عوض یادگیری آسان است، که تعادلی معمولی برای زبان‌های طبیعی است (در مقابل زبان میانجی جهانی).
یوهان مارتین اشلیر یوهان مارتین اشلیر یا شله‌یر ، (زادهٔ ۱۸۳۱ و درگذشتهٔ ۱۹۱۲)، کشیش کاتولیک آلمانی و سازندهٔ نخستین زبان فراساختهٔ موفق در اروپا در سال ۱۸۸۰ بود. نام این زبان ولاپوک و به‌معنی «زبان جهانی» بود، ولی پس از مدت کوتاهی، جای آن را زبان بین‌المللی اسپرانتو، موفق‌ترین و پرمتکلم‌ترین زبان فراساختهٔ جهان تا به امروز‍، گرفت.
شانزده قاعده بنیادی اسپرانتو شانزده قاعدهٔ بنیادی اسپرانتو عبارتند از تنها قواعد زبان فراساخته‌ی اسپرانتو که در کتاب اول توسط سازندهٔ این زبان مشترک جهانی، دکتر لودویک زامنهوف، آمده است. هیج استثنائی در این قواعد وجود ندارد، و این در حالی است که زبان‌های طبیعی یا ملی به‌طور متوسط دارای بیش از ۱۵۰۰ قاعده‌اند که بسیاری از آن‌ها نیز با استثناهای فراوان روبرو هستند. ۱۶ قاعدهٔ بنیادی اسپرانتو به‌شرح زیر است:
لگلان لُگلان (Loglan) زبانی‌است ابداعی، اختراعی یا فراساخته و مهندسی‌شده بر پایه منطق و فاقد ابهامات و ایهامات موجود در زبان‌های طبیعی، که در سال ۱۹۵۵ توسط جیمز کوک براون اختراع گردید. در پی اختلافات حقوقی که در مورد کپی‌رایت در زبان لگلان|لُگلان پدید آمد، زبان لُژبان در سال ۱۹۷۷ابداع گردید و توسعهٔ آن از سال ۱۹۸۷ میلادی و از سوی گروه زبان منطقی آغازشد. زبان لژبان شباهت بسیار زیادی به لگلان دارد و تنها به‌خاطر احتراز از مشکلات حقوقی، فقط ریشهٔ کلمات در آن قدری متفاوت با لگلان انتخاب شده‌است.
زبان ساختگی زبان ساختگی (لوتَر، لوتَرا، لُتَر) به زبانهائی گفته می‌شود که از سوی اهالی یک زبان به روش قلب (یعنی پس و پیش کردن صداها مانند زبان مطربی)، افزودن (یعنی افزودن صدا مانند صدای «ز» در زبان زرگری یا صدای «ل» در زبان لامی و مانند آن) ، تغییر معنا (یعنی استفاده از یک واژه در معنای قراردادی دیگر مانند اغلب زبانهای صنفی) و حتی گاه برای تفنن و شاید ساده‌سازی (مانند زبان تلگرافی یا زبان رایانه‌ای) ساخته می‌شود و عمدتاً استفاده ارتباط بین گروهی، به خصوص در بین کودکان و نوجوانان یا ارتباط بین اهالی صنوف را دارد. برخی این زبان‌ها را جزو زبان‌های فراساخته قرار می‌دهند. در حالی که عده‌ای معتقدند اینها دو مقوله متفاوت هستند. زبانهای فراساخته کاربرد وسیع و عمومی دارند در حالی که زبانهای ساختگی مصرف محدود بین فردی و بین گروهی دارند.
الفبای آوایی زبان‌های طبیعی معمولاً دارای الفبای فونتیک نیستند، و از این رو برای ثبت نحوهٔ تلفظ کلمات در لغت‌نامه‌ها یا دانشنامه‌ها از الفبایی فونتیک، مانند الفبای آوانگاری بین‌المللی (IPA) استفاده می‌کنند. اما زبان‌های فراساخته عموماً دارای الفبای آوایی یا فونتیک هستند بنابراین خواندن و نوشتن آنها بسیار آسان است، و نیازی به الفبای فونتیک دیگری برای کمک به شناخت تلفظ صحیح مثل IPA ندارند. به عنوان مثال زبان بین‌المللی اسپرانتو، دارای الفبایی کاملاً آوایی است و پس از فراگیری الفبای این زبان، خواندن و نوشتن به آن، بدون هیچ گونه اشتباهی، میسر است.
سل‌رسل سل‌رسل (سُل‌رِسُل) (Solresol) نام زبان فراساخته‌ی موسیقائیِ است که در سال ۱۸۲۷ توسط ژان فراسیس سودر (۱۸۶۶–۱۸۱۷) ابداع گردید. زبان سُل رِ سُل، نخستین زبان فراساختهٔ جهان است که با موفقیتی نسبتاً بزرگ روبرو شد و به فراسوی مرزهای کشور سازنده‌اش (فرانسه) راه یافت و طرف‌داران مشهوری نیز پیدا کرد.
زبان میان‌اسلاوی زبان میان‌اسلاوی (Medžuslovjansky) یک زبان فراساخته ناحیه‌ای براساس زبان‌های اسلاوی است. هدف آن آسان‌سازی ارتباط بین ملت‌های اسلاو است، همچنین به افرادی که زبان اسلاوی را نمی‌دانند برای برقراری ارتباط با اسلاوها (یا آموزش یک زبان اسلاوی) کمک می‌کند.
فهرست تنظیم‌کنندگان زبان سوای از فرهنگستان اسپرانتو، سایر زبان‌های فراساخته هیچ فرهنگستان زبان واقعی ندارند اما سازمان‌های زیر آن‌ها را کنترل می‌کنند.
نشریه‌های اسپرانتوزبان نشریه‌های اسپرانتوزبان شامل مجلات و روزنامه‌هائی می‌گردند که به زبان فراساخته‌ی اسپرانتو در سراسر جهان منتشر می‌شوند. نخستین نشریهٔ اسپرانتو، «اسپرانتودان» یا لا اِسپرانتیستو (La Esperantisto)، نام داشت، که اولین شمارهٔ آن در روز اول سپتامبر سال ۱۸۸۹ (دو سال پس از ابداع زبان فراساخته‌ی اسپرانتو در جهان) منتشر شد. از آن زمان تاکنون صدها نشریه به زبان اسپرانتو در کشورهای گوناگون جهان - و اغلب با پخش بین‌المللی - به‌وجود آمده‌اند، که در اینجا برای نمونه به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌شود:
زبان‌های مغولی‌تبار شماری از واژگانِ این زبان فراساخته را می‌توانید در جدول زیر ببینید:
فهرست زبان‌های جهان به ترتیب حروف الفبا = زبان‌های فراساخته =Interesting facts