mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
شیر ماسای شیر ماسای یا شیر شرق آفریقا زیرگونه‌ای از شیر است که نام خود را از منطقه حفاظت‌شده ماسایی مارا واقع در کنیا گرفته و کنام آن در مناطقی از شرق آفریقا شامل کشورهای کنیا، سودان جنوبی، تانزانیا، اتیوپی، سومالی، اوگاندا و موزامبیک قرار دارد. شیر ماسای در مناطقی از مصر، سودان، اریتره و جیبوتی نیز می‌زیسته اما امروزه در آن مناطق به انقراض کشیده شده‌است. شیرهای آدم‌خوار ساوو متعلق به این زیرگونه بوده‌اند.
برف‌مرز فاصله نسبی از دریا و ساحل نیز می‌تواند بر ارتفاع برف‌مرز تأثیر بگذارد. در مناطق نزدیک به ساحل نسبت به مناطقی در درون خشکی‌ها که در همان ارتفاع و عرض جغرافیایی قرار دارند به دلیل بارش برف زمستانه بیشتر و هچنین میانگین دمای تابستانه کمتر در مناطق ساحلی، برف‌مرز در ارتفاع کمتری قرار دارد.
ید در مناطقی که غذای مردم دارای مقدار کمی ید باشد (مناطق دور از دریا که هیچ‌گونه غذای دریایی مصرف نمی‌شود) کمبود ید ابتلا به بیماری گواتر اصطلاحاً گواتر محلی را افزایش می‌دهد. در بیشتر (نه تمامی) این مناطق با افزودن مقدار کم سدیم یدید به نمک خوراکی از ابتلا به این بیماری جلوگیری می‌کند. این محصول به نمک یددار نیز شناخته می‌شود.
خاستگاه گونه‌ها فصل یازدهم شواهدی از بیوگرافی را نشان می‌دهد، این فصل با مشاهدات این که تفاوت در گیاهان و جانوران از مناطق جداگانه را نمی‌توان به تنهایی با تفاوت‌های زیست‌محیطی توضیح داد، شروع می‌شود. آمریکای جنوبی، آفریقا و استرالیا همگی مناطقی با آب و هوای مشابه در عرض‌های جغرافیایی مشابه هستند اما این مناطق دارای گیاهان و حیوانات بسیار متفاوتی از یکدیگر هستند.
هرات شهر جدید هرات امروزه مرکز اصلی شهر هرات و مناطق جنوبی و شمالی آن را تشکیل می‌دهد، مناطقی مانند بکرآباد به تازگی ایجاد شده‌اند، خانه‌های مدرن در مناطق شمالی شهر هرات نیز شهر جدید و کهنه هرات را به دو چهره متفاوت از یک شهر تبدیل ساخته‌است. امروزه بیشترین گسترش شهر هرات به سوی جنوب و شمال غرب بوده‌است.
شهرستان مهریز شهرستان مهریز از دو منطقه خشک و نیمه خشک تشکیل شده‌است: مناطقی از قبیل دشت بهادران در شمال شرقی و مناطق جنوبی این شهرستان در زمره مناطق خشک و دامنه‌های شیرکوه در شمال غربی مهریز و برخی از دامنه‌های غربی، منطقه نیمه خشک آن را به وجود می‌آورند. با عنایت به مطالب فوق می‌توان نتیجه گرفت در گستره این شهرستان هرچه از شمال به جنوب و از غرب به شرق پیش برویم از میزان بارندگی کاسته شده و بر خشکی محیط افزوده می‌گردد. به‌طور کلی به استثناء قسمت بسیار محدودی از مناطق کوهستانی، بقیه در حیطه قلمرو مناطق خشک قرار دارد.
منطقه اچ ۲ در ویژگی‌های فیزیکی، مناطق اچ دو بسیار از هم متفاوت‌اند. از مناطقی که اندازهٔ آن‌ها در "منطقه‌های فوق فشرده" (UCHII) شاید وسعتی تنها تا یک سال نوری و بلکه کمتر داشته باشند گرفته، تا مناطق اچ دوی غول آسا که دامنه‌های آن‌ها به چند صد سال نوری می‌رسد متفاوت است. اندازهٔ وسعت آن‌ها به عنوان حوزهٔ استرومگرن نیز شناخته می‌شود و اساساً به شدت تراکم منبع فوتون‌های یونیزه شده و تراکم کلی خود منطقه بستگی دارد. چگالی آن‌ها نیز از بیش از یک میلیون ذره در هر سانتیمتر مکعب در مناطق فوق فشرده اچ دو گرفته، تا تنها چند ذره در هر سانتیمتر مکعب در بزرگترین مناطق اچ دو متغیر است. این مقدارها و اندازه‌ها، چیزی بین ۱۰۰ تا ۱۰ برابر جرم خورشید است.
تیمور شاه درانی او در سیاست خارجی، محتاط و مدبر بود و با آنکه مناطقی، از جمله ملتان و پنجاب، را در دست داشت، به سایر مناطق هندوستان و ایران حمله نکرد.
تاریخ نپال تاریخ نپال با تاریخچه شبه قاره وسیع هند و مناطق اطراف آن در هم تنیده‌است، مناطقی از جنوب آسیا و آسیای شرقی را شامل می‌شود.
آب‌نما باغ‌های قدیمی ایران اغلب در مناطق گرم و خشک و کم‌آب ساخته شده‌اند و دلیل احداث آن‌ها در چنین مناطقی، وجود چشمه‌های طبیعی یا کاریز است.
نواکشوت شهر به مناطقی تقسیم و شماره‌گذاری شده‌است و این مناطق نیز به محله‌هایی با نام‌هایی با ترتیب الفبایی بخش شده‌اند. در منطقه ۵ شهری مجتمع تجاری و فروشگاه‌های زیادی قرار دارند.
ابن حوقل وی برای نوشتن کتب خود بر پایه مشاهداتش سفری را آغاز کرد. وی در طی این مسیر از شمال آفریقا به اسپانیا رفت و بعد از مرزهای جنوبی صحرا به مصر و مناطق شمالی قلمرو مسلمانان و آذربایجان و ارمنستان رفته‌است. وی مسافرت خود را به طرف شبه جزیره عربستان و عراق و خوزستان و فارس ادامه داده‌است و در ۳۵۸ ه‍.ق به خوارزم و ماوراءالنهر رسیده‌است. اما بعد از آن مسیر مسافرت او گم شده‌است و اطلاعی در مورد ادامه مسیر وی در دست نیست.
کاکتوس کاکتوس‌ها در بسیاری از مناطق شمالی، مرکزی و جنوبی قاره آمریکا از پاتاگونیا در جنوب، تا بخش‌هایی از غرب کانادا در شمال این قاره، به‌طور طبیعی رویش دارند. تنها یک گونهٔ کاکتوس، به‌طور طبیعی، در مناطقی از قاره آفریقا و در سری‌لانکا نیز یافت می‌شود. کاکتوس‌ها امروزه در بسیاری از مناطق گرم و خشک جهان توسط انسان‌ها کاشته و پراکنده شده‌اند. کاکتوس‌ها در ایران نیز گونهٔ بومی ندارند.
برج‌خانه برج‌خانه‌ها به‌ویژه در قرون وسطی در مناطق کوهستانی یا مناطقی با دسترسی محدود ساخته شدند تا بتوانند از مواضع استراتژیک با تعداد کمی نیرو دفاع کنند.
محدوده آزادی بیان مناطق آزادی بیان (همچنین به عنوان مناطق اصلاحیه نخستین، قفس‌های گفتاورد آزاد و محدوده اعتراضی شناخته می‌شوند) مناطقی هستند که به منظور اعتراض سیاسی در مکان‌های عمومی ایجاد شده‌اند. در اولین اصلاحیه قانون اساسی ایالات متحده آمده‌است که: «کنگره نبایست قانونی را … محدود کند … حق مردم برای اجتماع مسالمت‌آمیز و درخواست و شکایت از دولت برای جبران مافات.»
نبرد رزم رود بعد از آنکه لشکریان عمرو لیث نتوانستند خوارزم را از زیر سلطه امیر اسماعیل سامانی بیرون آورند، فرمانروا صفاری جهت سیطره بر ماوراءالنهر به نزد خلیفه رفته و از وی حکومت ماوراءالنهر را طلب کرد و به جای آن تعهد نمود که علویان طبرستان را ریشه کن کند و خلیفه هم که از نتیجه این حرکت سود می‌برد در سال ۲۸۵ه‍.ق جعفر ابن بغلا را با فرمان حکومت بر ماوراءالنهر نزد عمرو لیث فرستاد.
افسریه نخستین مدرسه ساخته شده در افسریه، مدرسه جمهوری اسلامی می‌باشد؛ این بنا در دهه ۳۰ ساخته شده که آن زمان، کمتر کسی در این منطقه ساکن بوده‌است. این منطقه پس از تجربه بد شهرسازی در مناطقی مانند نظام‌آباد، سر آسیاب، خراسان، مناطق شمالی تهران و… که عمدتاً دارای کوچه‌های تنگ و باریک بود، در ابتدای امر همراه با مناطق تهرانپارس و نارمک، منطبق با استانداردهای روز شهرسازی طراحی گردید.
مناطق خودمختار چین منطقه خودمختار (AR; ) یکی از سطح‌های درجه اول در تقسیمات جمهوری خلق چین است. در چین وضعیت مناطق خودمختار نیز مشابه استان است ولی یک منطقه خودمختار دارای دولت محلی با اختیارات بیشتری در حقوق قانونی است. منطقه خودمختار بالاترین سطح نهادهای مستقل اقلیتی در چین را داراست و به مناطقی با جمعیت خاصی از اقلیت‌های قومی اهدا شده.
امپراتوری تیموری بعدها ظهیرالدین محمد بابُر، (فرزند میرزا عمر شیخ فرزند سلطان ابوسعید فرزند میرزا محمد فرزند میرانشاه) که در مناطق اطراف ماوراءالنهر حکومت داشت و برای دفع شیبک خان با بدیع‌الزمان متحد شده بود، نتوانست با ازبکان مقابله کند و به هندوستان رفت و و آنجا را فتح نمود و بر خلاف جدش تیمور در همان‌جا سکونت گزید. او در ۹۳۲ حکومت تیموریان هند (بابریان) را در آنجا پایه‌گذاری کرد.
فهرست مناطق خودمختار بر پایه کشور این لیست شامل مناطقی است که در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته شده‌اند؛ با این حال مناطق دیگری نیز به عنوان خودمختار مطرح هستند که در نظام بین‌الملل رسمیت ندارند. تعریف یک "منطقه خودمختار" از هر کشوری تا کشور دیگر متفاوت است؛ لذا نام محلی تقسیمات کشورها دارای اهمیت است که در جدول آمده.در تعدادی از کشورها همه مناطق یا تمامی سطوح تقسیمات سیاسی از نوع خاصی از «استقلال» برخوردارند. میزان اختیارات و قدرت دولت‌های محلی و مرکزی در چنین کشورهایی متفاوت است. تعدادی از مناطق مسکونی نیز تحت عنوان «مستقل» شناخته شده‌اند که گرچه دارای آزادی‌های ویژه و به خصوصی نیستند ولی به صورت منطقه خودمختار شناخته شده‌اند.
یکسان‌سازی فرهنگی در ایران معاصر گذشته از این نمی‌توان گفت که تمامی مناطق «قومی» ایران به‌طور یک‌سان از عقب‌ماندگی رنج می‌برند و مناطق غیرقومی یا فارس‌زبان ایران به لحاظ توسعه اقتصادی دارای شکوفایی چشمگیر باشند. برای نمونه وضع اقتصادی آذربایجان ایران از بسیاری از مناطق فارسی‌زبان بهتر و شاخصه‌های توسعه اقتصادی آن بالاتر است. در مقابل، برخی از مناطق فارس‌زبان ایرانی به لحاظ برخی از شاخص‌های اقتصادی از مناطق غیرفارس‌زبان ایران عقب‌ترند. برای نمونه بخش اعظم مناطق جنوب خراسان از خدمت گازرسانی محروم هستند. در حالی که در بسیاری از مناطق آذربایجان و کردستان دولت خدمت لوله‌کشی گاز را انجام داده‌است. به همین گونه آمار و ارقام دقیق نشان می‌دهند که وضع برخی مناطق فارس‌زبان استان‌های حاشیه کویر، نظیر سمنان و کرمان یا مناطقی همچون هرمزگان و بوشهر به لحاظ اقتصادی و شاخص‌های توسعه اقتصادی و رفاه اجتماعی جزو عقب‌ترین استان‌ها و از مناطق آذربایجان (آذری‌نشین) و کرمانشاه (کردنشین) عقبتر است.
جغرافیای تهران نما شهر در نقاط گوناگون بر اساس عوامل جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی متفاوت است. در شمال شهر که به کوه‌ها نزدیک‌تر است معمولاً خیابان‌ها و کوچه‌ها شیبدارتر و در جنوب شهر هموارترند. همچنین در جنوب شهر ساختمان‌های بلندمرتبه کم‌تر و در شمال شهر بیشترند. ساختمان‌های اداری و دولتی نیز عمدتاً در مرکز شهر قرار دارند. از طرف دیگر در مناطقی که تاریخ ساخت آن‌ها جدیدتر است مانند منطقه ۲، منطقه ۵ و منطقه ۲۲ که همگی در غرب و شمال غرب شهر قرار دارند با توجه به پیروی از آیین‌نامه‌های جدیدتر اصول شهرسازی در آن‌ها بیش‌تر رعایت شده است. در این مناطق معمولاً پهنا خیابان‌ها و کوچه‌ها، سرانه پارکینگ و سرانه فضای سبز از سایر مناطق شهر بیش‌تر است. برعکس در مناطقی که ساخت آن‌ها زودتر صورت گرفته است مانند منطقه ۱۲ و منطقه ۲۰ معمولاً بناها تاریخی و سنتی بیشتری وجود دارد.
جزایر امواج محوطه تالاب مرکزی (لاگون مرکزی) قسمت مرکزی پروژه جزیره امواج است که تمرکز خاصی را بر روی مناطق تجاری مانند مناطقی که اغلب رستوران‌ها و بازارهای تجاری را در خود جای داده‌است.
ستون چینه‌شناسی در مناطقی که از نظر زمین‌شناسی پیچیدگی بیشتری دارند، مانند مناطق دارای توده‌های نفوذی، گسل‌ها و سنگ‌های دگرگونی، ستون چینه‌شناسی می‌تواند موقعیت نسبی این واحدها را نسبت به یکدیگر مشخص سازد.
تاریخ سری‌لانکا تاریخچه سری لانکا با تاریخچه شبه قاره وسیع هند و مناطق اطراف آن در هم تنیده‌است و شامل مناطقی از جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا و اقیانوس هند است.
فرهنگ در سری‌لانکا تاریخچه سری لانکا با تاریخچه شبه قاره وسیع هند و مناطق اطراف آن در هم تنیده‌است و شامل مناطقی از جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا و اقیانوس هند است.
لشت نشا سرزمین لشت نشا از مناطق قدیمی گیلان است که سابقهٔ تاریخی آن را بنا به آثار باستانی خرابه‌های موجود در آن به قبل از اسلام می‌رسانند. لشت نشا از نظر موقعیت جغرافیایی در منطقه بیه پس، یعنی در غرب گیلان (غرب سفیدرود)، قرار دارد، جزء اولین مناطقی بود که مذهب شیعه زیدی را پذیرفت و به همین علت بیش از دیگر مناطق صحنهٔ درگیری‌ها و پیکارهای خونبار و خونین بود.
زبان بروشسکی ادبیات ثبت شده قدیمی از این زبان بدست نیامده‌است این موضوع بازسازی گذشته این زبان را دشوار می‌سازد. کوشش‌های زیادی صورت گرفته تا پیوند آن را با زبان‌های قفقازی، دراویدی، موندا و باسک و دیگر زبان‌ها پیدا کنند اما در این زمینه نتیجه نهایی در دست نیست. گفته می‌شود که بروشسکی در دوره‌های قدیم در مناطقی که امروزه در آن‌ها زبان‌های داردی رواج دارد رایج بوده و زیرلایه‌ای در گستره داردی‌زبان به‌شمار می‌آید. حتی گریرسن Grierson ادعا می‌نماید که گویندگان زبان بروشسکی و زبانهای دیگر زمانی همه مناطق یا تقریباً تمام مناطقی را که قبایل داردی در آنند اشغال نموده بودند.
حزب سوسیال دموکرات آلمان شهرهای کوچکتری که از حزب سوسیال دموکرات حمایت می‌کنند، بغیر از شهرهای کوچک دانشگاهی مناطقی همانند ایالت براندنبورگ در شمال و شرق آلمان هستند که به‌طور سنتی جمعیتی پروتستان دارند. کمی جنوب‌تر، حزب سوسیال دموکرات از پشتیبانی خوبی در شمال هسن، مناطقی از فالتز و زارلند برخوردار است. سوسیال دموکرات‌ها در ایالت‌هایی همانند بایرن، زاکسن و تورینگن در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ ضعیف‌ترین نتایج خود را کسب کردند و درصد آرای آن در انتخابات ایالتی در این مناطق به زیر ده درصد رسید.
عصر یخبندان کوچک در آن سال‌ها دمای هوا در نقاط مختلف جهان شدیداً کاهش یافت و موجب تغییر در پوشش گیاهی و جانوری و حتی تا حدی در الگوهای بارندگی و دمایی مناطق گوناگون جهان تغییر حاصل شد. در آن سال‌ها زمستان‌ها سردتر و تابستان‌ها خنک‌تر بودند. برف و سرما حتی در مناطقی که عرض جغرافیایی چندان بالایی ندارند نمود بیشتری داشت. برخی از مناطق که عرض جغرافیایی یا ارتفاع نسبتاً زیادی داشتند در هر زمستان مدتی را کاملاً در یخبندان به سر می‌بردند و همه جا پوشیده از برف و یخ می‌شد اما امروزه تنها در روزهای برفی این مناطق پوشیده از برف و یخ می‌شود.
کابل خودنگه‌دار این کابل‌ها کارایی خود را در مناطقی که میزان سوانح و اتفاقات فشار ضعیف علاوه بر مشکلات استفاده غیرمجاز از برق به دلایل اجتماعی در این مناطق وجود دارد را نشان داده و آن را تا حد قابل قبولی حل کرده‌است.
جبهه تحریر سوریه این گروه در مناطق مختلف سوریه حضور دارد و اصلی‌ترین رقیب تحریر الشام است و از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸ در درگیری‌های مختلف با تحریر الشام مناطقی را در استان ادلب به کنترل خود درآورده بود.
انسان‌شناسی موسیقی " مثال‌هایی را که در این کتاب انتخاب کرده‌ام در اغلب موارد از سه محدوده جغرافیایی مختلف انتخاب شده‌اند: مناطق جنوبی صحرای آفریقا، شمال آمریکا و اقیانوسیه؛ که در واقع شامل مناطقی می‌شوند که من آگاهی و علاقه بیشتری به آنها دارم. در صورت لزوم از مثال‌های مربوط به مناطق دیگر نیز استفاده کرده‌ام که به عنوان مثال شامل ارجاعاتی به پدیده‌های موسیقی در فرهنگ غربی به خصوص در ارتباط با موسیقی جز می‌شود. خواننده با مثال‌های بسیاری از قبیله‌های سرخ‌پوست فلت هد (Flathead Indians) در مناطق غربی ایالت مونتانا و باسونژی (Basongye)های استان کاسی در کنگوی بلژیکی سابق نیز مواجه می‌شود. بیشتر مطالعات میدانی من پیرامون مسائل مربوط به قوم نگاری و موسیقی‌شناسی قومی در واقع دربرگیرنده نمونه‌هایی از این دو مناطق بوده‌است "
حمله مغول به ایران بخش‌های عمده‌ای از دره سند و شبه قاره هند نیز چنین سرنوشتی داشت و سلاطین مملوک که از ۶۰۲ تا ۶۸۹ ه‍.ق بر مناطق گسترده‌ای از این دیار حکمرانی داشتند، نگاهبانان فرهنگ و ادب ایران بودند. هر چند مهاجرت ادیبان فارسی‌زبان به هند از دورهٔ غزنویان آغاز شده بود اما مهم‌ترین سبب مهاجرت آنان حمله مغول به مناطق فارسی‌زبان بود. در طی این حمله شاعران، ادیبان، هنرمندان، شاهزادگان و غیره برای نجات جان از ماوراءالنهر و ایران خارج شده و به شبه قاره هند روی آوردند. نه تنها در این دوره بر تعداد مهاجرین ادیب افزوده شد بلکه از نظر علم و فضل و هنر، مهاجرین این دوره برجسته‌تر از دوران‌های پیش بودند، از جمله این مهاجرین می‌توان از محمد عوفی و منهاج سراج نام برد.
جنگ استقلال بولیوی از سال ۱۸۱۰ تا ۱۸۲۴، ایده استقلال توسط شش گروه چریکی در کارکاس دنبال می‌شد. مناطقی که این گروه‌ها در آن تسلط داشتند رپپبلیکوتاس یا جمهوری‌های کوچک نام داشت. این مناطق در اطراف سوکره یعنی سرزمین‌های جنوبی در مرز «آرژانتین» کنونی و «سانتا کروز دو له سیه را» قرار داشتند. بومی‌های مستقر در این مناطق قدرت آن را نداشتند که استقلال خود را بدست بیاورند اما به جای آن، با سلطنت طلب‌ها قرار دادی را داشتند که با هم در مقابل آرژانتین از خود دفاع کنند.
جهرم محله‌های جدید علاوه بر محلات یادشده محلات جدید دیگری نیز با توسعه شهر در اطراف آن در حال شکل گرفتن است و مهم‌ترین مناطق تجمع جمعیت رو به افزایش می‌باشند مناطقی که به‌طور کامل چهرهٔ یک محله به خود گرفته‌اند عبارتند از:
گارگین نژده سپاه یازدهم سرخ به نام روسیه شوروی در ۲۹ نوامبر وارد مناطقی از ارمنستان می‌شود و به همراه منطقه آرتساخ آن مناطق را اشغال می‌کند و از فرمانده نیروهای ارمنی در آرتساخ خواست که واحدهای خود را فراخوانند.
محله‌های جهرم علاوه بر محلات یادشده محلات جدید دیگری نیز با توسعه شهر در اطراف آن در حال شکل گرفتن است و مهم‌ترین مناطق تجمع جمعیت رو به افزایش می‌باشند مناطقی که به‌طور کامل چهرهٔ یک محله به خود گرفته‌اند عبارتند از:
پلیس اسرائیل پلیس اسرائیل کلیه مناطقی را که ارتش در آن‌ها حضور نظامی ندارد را تحت کنترل دارد این مناطق عبارت اند از:سراسر اسرائیل، بلندی‌های جولان، منطقهC و… در تمام شهرها و محلات اسرائیل ادارات پلیس وجود دارد.
باقرقره پرپای بیدی باقرقره پرپای بیدی پرنده ایالات آلاسکا است. این پرنده در سردترین مناطق آمریکای شمالی زندگی می‌کند. همچنین در مناطقی از اسکاتلند، اسکاندیناوی، سیبری زندگی می‌کند. این پرنده نشان ایالت آلاسکا می‌باشد.
ماوراءالنهر این منطقه در فارسی باستان "«پردری»" و در پهلوی "«فرارود»" بود. در سده اول هجری فاتحان عرب این منطقه را ماوراءالنهر به معنای آن سوی رودخانه نام نهادند. فردوسی در مورد این تغییر نام می‌سراید:
سنجابی (منطقه) ایل سنجابی یکی از ایل‌های کرد ایران و از ایل‌های بزرگ کرد استان کرمانشاه است. از مناطقی که این ایل در استان کرمانشاه در آن حضور داشته یا دارند می‌توان به قصرشیرین، نفت شهر، بخش‌هایی از دشت ماهیدشت کرمانشاه و مناطقی از اورامانات اشاره کرد. مناطقی از کشور فعلی عراق نیز در ایام قدیم جزء مناطق ایل سنجابی محسوب می‌شده‌اند. این ایل به لحاظ مجاهدت‌های ملی و تلاش‌های وطن دوستانه مردم آن معروف است. این ایل سابقه مجاهدت‌های طولانی در برابر ارتشهای متجاوز روسیه تزاری، عثمانی و انگلستان را دارد. بنا به روایتی نیز نام این ایل از یکی از مجاهدت‌های آن می‌آید. بنا بر این روایت، گفته شده که افراد این ایل در نبرد ایران برای بازپس‌گیری هرات (اکنون در کشور افغانستان قرار دارد) در دوران قاجار، بالاپوشی از پوست سنجاب دربرداشته‌اند و از این رو با نام سنجابی‌ها معروف شده‌اند. در زمان‌های پیشین، بالاپوش پوست سنجاب لباس گرانی بوده که تنها بزرگان و افسران آن را می‌پوشیده‌اند. پیرحسین نظری
ماوراءالنهر چون اعراب از خراسان به این ناحیه تاختند، پس از غلبه بر آنجا، آن را ماوراءالنهر نامیده و ضمیمهٔ خراسان ساختند. حملات اعراب به ماوراءالنهر از سال ۴۷ ه‍.ق در زمان حکومت زیاد بن ابیه در عراقین آغاز شد. با مهاجرت جمع زیادی از اعراب کوفه و بصره به خراسان، علاوه بر اینکه امنیت حمله‌کنندگان تأمین شد، ادامهٔ فتوحات نیز ممکن گردید. اگرچه از آن پس تا زمان قتیبة بن مسلم، تلاش برای فتح ماوراءالنهر ادامه یافت، عملاً فعالیت اعراب مسلمان در آن ناحیه از تاخت و تازهای پراکنده فراتر نرفت. با انتصاب قتیبة بن مسلم به حکومت خراسان در سال ۸۲ قمری بر موفقیت اعراب در ماوراءالنهر بسیار افزوده شد. با تلاش‌ها و حملات متعدد وی، بالاخره تا سال ۹۶ ه‍.ق سلطهٔ اعراب بر بیشتر فرارود تا سیردریا گسترده شد. مهاجرت تعداد زیادی از اعراب و اسکان آنها در نقاط مختلف ماوراءالنهر از جمله بخارا فتح این ناحیه قطعی به نظر می‌رسید؛ اما با مرگ قتیبه و شورشهایی که در پی آن رخ داد شاهزادگان و امیران بومی آن ناحیه با یاری گرفتن از امپراتوری ترک قراخانیان سر به شورش برداشتند و دوباره مستقل شدند. چنان‌که تا دو دههٔ بعد، والیان عربِ خراسان ناچار به جدال و کشمکش در این منطقه بودند و تنها در زمان امارت نصر بن سیار، آخرین امیر اموی خراسان، در سال ۱۲۱ ه‍.ق این ستیزه‌ها پایان یافت. از آن پس تا پایان عصر اموی، این منطقه پیوسته ضمیمهٔ خراسان بود و از طریق حکمران عرب مستقر در مرو اداره می‌شد.
سرژ تانکیان سرژ تانکیان (، متولد ۲۱ اوت ۱۹۶۷) خواننده، ترانه‌سرا، آهنگ‌ساز، نوازنده، تهیه‌کننده موسیقی، شاعر و کنش‌گر آمریکایی ارمنی‌تبار است که بیشتر به‌عنوان خواننده، ترانه‌سرا و نوازنده گروه راک سیستم آو اِ داون شناخته می‌شود.
سرژ تانکیان flying cunts of chaos گروهی بود که تا سال ۲۰۰۹ در اجراهای سرژ نوازندگی می‌کرد.
سرژ تانکیان شروع حرفهٔ سرژ به بعد از تشکیل گروه Soil (با بند SOiL اشتباه گرفته نشود) بازمی‌گردد که اعضای آن شامل سرژ تانکیان (خواننده و کار با کیبورد)، دارون ملکیان (خواننده و گیتاریست)، دیو هاکوپیان (گیتار بیس) و دومینگو لورانینو (درام) می‌شد. در آینده شاوو اودادجیان نیز به‌عنوان مدیر گروه استخدام شد که بعد نقش گیتاریست ریتم را برعهده گرفت. با ترک لورا و هاکوپیان، اعضای گروه متوجه شدند که بقا در این گروه مانع رسیدن به آرزوهایشان می‌شود، در نتیجه گروه سویل پاشیده شد.
سرژ تانکیان دومین آلبوم سرژ تانکیان در سال ۲۰۰۹ ساخته شد. این آلبوم بیشتر از سبک جاز و به نوع ارکسترال ساخته شده‌است. تانکیان می‌گوید: نام این آلبوم در حال ضبط Music Without Borders بود اما در انتها به Imperfect Harmonies تغییر کرد. در تاریخ ۲۳ ژوئن ۲۰۱۰ تک‌آهنگی تبلیغاتی به نام "Borders Are" به بازار ارائه گردید. اولین تک‌آهنگ رادیویی این آلبوم به نام Left Of Center در تاریخ ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۰ به بازار آمد. سومین تک‌آهنگ این آلبوم به نام "Disowned Inc" در تاریخ ۹ اوت ۲۰۱۰ به بازار ارائه گردید. در نهایت آلبوم "Imperfect Harmonies" در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۰ راه به بازار پیدا کرد.
سرژ تانکیان Serart
سرژ تانکیان Buckethead
سرژ تانکیان Tony Iommi
سرژ تانکیان Wyclef Jean
سرژ تانکیان سرژ تانکیان موفقیت خود را به عنوان خواننده و نوازنده سولو در آلبوم Elect the Dead بدست آورد. اولین آهنگ‌های این آلبوم "The Unthinking Majority" و "Empty Walls" بودند. در ادامه اولین نماهنگ این خواننده برای آهنگ "Feed Us" در کانال MTV در کشورهای سوئد و بریتانیا به نمایش درآمد. او همچنین در کانال MTV و در برنامه You Rock the Duce شرکت کرد تا آلبوم خود را به بینندگان این کانال پرطرفدار معرفی کند. نکته جالب توجه در مورد این آلبوم این است که برای تمامی آهنگ‌های این آلبوم نماهنگی ساخته و جالب تر اینکه هر کدام از این نماهنگ‌ها توسط کارگردان متفاوتی ساخته شد. تانکیان در این مورد می‌گوید: "من از تمامی کارگردان‌ها درخواست کردم تا تعبیر خود را از کار من به صورت بصری ارائه کنند. به آنان گفتم تا به هیج گونه توضیحی برای ساخت نیازی نیست و آن‌ها جایزند تا هر آن چیزی را که دوست دارند بسازند." نتیجه این کار شگفت‌انگیز بود. تعدادی از نماهنگ‌ها به‌طور اختصاصی به کسانی ارائه شد که نسخه محدود آلبوم را خریداری کرده بودند اما در ادامه تمامی نماهنگ‌های این آلبوم به جز نماهنگ "Money" توسط تانکیان در وب سایت شخصی و کانال یوتیوب خویش به صورت عمومی ارائه گردید. جالب اینکه تعدادی از نماهنگ‌های این آلبوم دارای نسخه‌های دیگری نیز بودند که این نماهنگ‌ها نیز ابتدا به صورت عمومی در اختیار عموم قرار گرفت اما در ادامه دچار تغییر شدند. ۳ نسخه متفاوت تبلیغاتی این آلبوم در اختیار عموم قرار گرفت. نسخه اول نسخه ایست تبلیغاتی که تنها از سازها در آن استفاده شده توسط "Serjical Strike/Reprise Records" در اختیار عموم قرارگرفت. این نسخه جهت استفاده آهنگ‌های این آلبوم در صنعت فیلم‌سازی ارائه گردید. نسخه تبلیغاتی دیگر این آلبوم توسط "Reprise Records" ارائه و تنها برای تعداد محدودی شنونده خاص که دارای ویژه گی‌های نسخه آخر بود در نظر گرفته شد. این نسخه CD-R تبلیغاتی که تحت عنوان "Smart Talk" و به عنوان کد مخصوص سرژ تانکیان ارائه گردی تا از پخش این آلبوم توسط افراد غیرمجاز جلوگیری گردد. ضمناً این موضوع نشان دهنده آن است که تهیه این آلبوم قبل از ۲۰ اوت سال ۲۰۰۷ به اتمام رسیده بوده‌است. اولین تور رسمی این آلبوم در تاریخ ۱۲ اکتبر سال ۲۰۰۷ با برگزاری کنسرتی در سالن Chicago's Vic آغاز گردید که به سختی حدود ۱۰۰۰ نفر در این کنسرت شرکت داشتند. با این که سرژ تانکیان قبل تر اعلام کرده بود که آهنگی از گروه قبلی یعنی سیستم او اِ داون اجرا نخواهد کرد اما وی در این کنسرت آهنگ‌های "Charades" و "Blue" را که در نوشتن آن دارون ملکیان نیز شرکت داشته‌است اجرا کرد.
سرژ تانکیان انفرادی System of a Down
سرژ تانکیان او در طول فعالیت حرفه‌ای خود در زمینه موسیقی در ساخت پنج آلبوم از گروه سیستم آف اِ داون و یک آلبوم از آردو تونجبویاجیان با نام صرارط، به‌علاوه سه آلبوم سولو با نام انتخاب مرده، هارمونی ناقص و هاراکیری دست داشته‌است. البته از اجرای زنده وی با ارکست فیلارمونیک آوکلند که نسخهٔ فیزیکی آن با نام سمفونی انتخاب مرده شناخته می‌شود نمی‌توان چشم‌پوشی کرد. در سال ۲۰۰۲ وی با تام مورلو، گیتاریست دو گروه طغیان در مقابل ماشین‌ها و بردهٔ صوت، سازمان سیاسی کنش‌گری اکسس آف د جاستیس را بنیان‌گذاری کردند. سرژ تانکیان پایه‌گذار شرکت سرژیکال استرایک رکوردز نیز بوده‌است. وی در مجله هیت پارادر به مقام بیشت و ششمین خواننده بزرگ متال دست یافته‌است. در ۱۲ اوت ۲۰۱۱، تانکیان توسط تیگران سارگسیان، نخست‌وزیر ارمنستان مدالی برای بزرگداشت نسل‌کشی ارمنی‌ها و تأثیر مثبت وی در جامعه موسیقی، دریافت نموده‌است.
فریادزنان (فیلم ۲۰۰۶) از بازیگران آن می‌توان به سرژ تانکیان، دارون ملکیان، شاوو اودادجیان، و جان دالمایان اشاره کرد.
دارون مالاکیان ملکیان در سال ۱۹۹۳ با سرژ تانکیان ملاقات کرد، در حالی که هر دو در یک استودیوی تمرین مشترک، در گروه‌های مختلف حضور داشتند.
سرژ تانکیان سرژ در ۲۱ اوت ۱۹۶۷ در بیروت، لبنان متولد شد. در سن هفت سالگی به همراه والدینش به لس آنجلس در ایالت کالیفرنیا نقل مکان نمودند. در جوانی به مدرسه ارمنی-آمریکایی The Rose & Alex Pilibos رفت، همان مدرسه‌ای که اعضای گروه آینده اش، دارون ملکیان و شاوو اودادجیان نیز در آن تحصیل کردند. پس از اتمام دوره تحصیلی در دبیرستان، سرژ در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در نورتریج پذیرفته شد و اینجا بود که او برای اولین بار به نواختن ساز و نوشتن موسیقی پرداخت.
سرژ تانکیان تانکیان همچنین حضور فعالی در زمینه سیاست نیز دارد. وی به همراه تام مورلو بنیان‌گذاران بنیاد یا سازمان محور عدالت (Axes of Choice) می‌باشند. تانکیان همچنین اقامت نیوزیلند را نیز داراد و در آنجا دارای اقامتگاهی تفریحی نیز می‌باشد. در این مورد می‌توان به گمانه زنی‌هایی غلط اشاره کرد که باور بر این داشت که تانکیان قصد دارد تا اتمام جنگ عراق در نیوزیلند بماند اما همان‌طور که وی در مصاحبه خود اعلام کرد او اصلاً قصد چنین کاری را نداشته‌است. وی بغضً سخنرانی‌هایی در مجامع عمومی در اعتراض به خشونت و بی عدالتی نیز انجام می‌دهد. او همچنین آهنگ جدیدی را در نوامبر سال ۲۰۰۸ در راستای حمایت از عفو بین‌الملل اجرا کرد. وی در ۱۶ مارس سال ۲۰۰۸ به اجرای آلبوم خود به همراهی ارکست سمفونی اوکلند فیلارمونیک (Auckland Philharmonia Orchestra) در نیوزیلند پرداخت که اجرای ارکسترایی آلبوم وی بود. این اجرا بر روی CD/DVD و تحت عنوان Elect the Dead Symphony و در تاریخ ۹ مارس ۲۰۱۰ به بازار ارائه گردید.
۱۹۱۵ (فیلم) فیلم "۱۹۱۵" اولین فیلم بلند سینمایی کارگردانان این فیلم محسوب می‌شود. موسیقی این فیلم نیز توسط سرژ تانکیان برنده جایزه گرمی ساخته شده است.
من تنها نیستم موسیقی این فیلم توسط سرژ تانکیان خلق شده‌است که همچنین به عنوان تهیه‌کننده در این فیلم حضور داشته‌است. premiere این فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو ۲۰۱۹ صورت گرفت که در جایزه منتخب مردمی بخش مستند به مقام دوم دست یافت.
مرکز نوآورانه فناوری‌های تومو ساخت و ساز آن در سال ۲۰۰۳ آغاز و در سال‌های ۲۰۰۹–۲۰۱۰ به پایان رسید. افتتاح مرکز تومو در تاریخ ۱۴ اوت ۲۰۱۱ همراه با اجرای کنسرت فضای باز با هنرنمایی سرژ تانکیان و دوریانس (گروه موسیقی) صورت گرفت.
سرژ تانکیان بعد از این واقعه، بقیه اعضای گروه یعنی سرژ، دارون و شاوو گروه سیستم آف اِ داون را تشکیل دادند که نام آن براساس شعر "Victims of A Down"، نوشتهٔ دارون ملکیان، گرفته شد. درامر اصلی این گروه اونترونیک خاچاتوریان بود که در گذشته با گروه سویل همکاری می‌کرد. مدتی بعد جان دالمایان جایگزین اونترونیک شد. اونترونیک که دقیقاً چند روز قبل از تور گروه دستش شکست گروه را مجبور کرد تا در آخرین لحظه از جان دالمایان درخواست کنند تا به عنوان نوازنده درام آن‌ها را در تور همراهی کند. آن‌ها بعد از آمدن جان بلافاصله تور خود را شروع کردند.
دارون مالاکیان دارون به مدرسه ارمنی رز و الکس پیلیبوس در سمت لس فلیز هالیوود رفت، که همکاران آینده اش شاوو اودادجیان و اونترونیک خاچاتریان (درامر قبلی "سیستم آو ا داون") نیز در آن شرکت کردند. سرژ تانکیان، خواننده "سیستم آو ا داون" نیز در مدرسه حضور داشت، اما او چندین سال بزرگتر از ملکیان و دیگران بود.
سیستم آو ا داون سرج تانکیان و دارون ملکیان هر دو در دوران کودکی به مدرسه روز و الکس پیلیبوس می‌رفتند اما به دلیل ۸ سال تفاوت سنی تا سال ۱۹۹۲ همدیگر را ملاقت نکرده بودند اما هر دو به تنهایی در بندهای متفاوت مشغول به کاربودند. این دو تصمیم به پایه‌گذاری یک گروه راک گرفتند. ابتدا نام “SOIL” (خاک) را برای گروه انتخاب کردند که در آن تانکیان به عنوان خواننده اصلی و نوازنده کیبورد٫ملکیان به عنوان خواننده و نوازنده گیتار٫ دیو هاکوپیان به عنوان نوازنده گیتار باس و در آخر دمنگو یا دینگو لارانیو به عنوان نوازنده درام فعالیت می‌کردند. بعد از آن گروه٫ شاو آدادجیان را به عنوان مدیر گروه استخدام می‌کند اما وی تنها به عنوان نوازنده اصلی گیتار وارد گروه می‌شود. در سال ۱۹۹۴ تنها بعد از یک اجرای زنده و و یک دوره ضبط٫ هاکوپیان و لارانیو با باور به این که این گروه آینده‌ای نخواهد داشت از آن جدا شدند.
تام مورلو توماس باپتیست "تام" مورلو (زاده ۳۰ مه ۱۹۶۴) گیتاریست آمریکایی برندهٔ جایزهٔ گرمی است که به‌خاطر عضویت در گروه‌های ریج اگینست د ماشین و آودیو اسلیو شناخته شده‌است. او به‌همراه سرژ تانکیان سازمان فعالیت سیاسی غیرانتفاعی اکسیس آو جاستیس را تأسیس کرده‌اند. مورلو به خاطر سبک نوازندگی یگانه و خلاقانه‌اش در نواختن گیتار مشهور است که شامل استفادهٔ زیاد از اودیو فیدبَک، پیکینگ غیرمتعارف، تَپینگ و همچنین به‌کارگیری افکت‌های متعدد گیتار می‌شود. او در ردهٔ ۴۰ از رتبه‌بندی «۱۰۰ گیتاریست بزرگ تمام دوران» مجلهٔ رولینگ استون قرار دارد.
سرژ رجیانی سرژ رجیانی (; – ) خوانندهٔ شانسون اهل فرانسه بود. وی بازیگری برجسته، با قریحه و استعداد در خوانندگی و نقاشی، سال ۱۹۲۲ در شمال ایتالیا متولد شد. پدرش یک ضد فاشیست سرشناس، به دلیل فعالیت‌های سیاسی‌اش ضد موسولینی برای حفاظت از خانواده مهاجرت کرد. رجیانی فعالیت حرفه‌ای‌اش را با نقش آفرینی در تئاتر و سینما آغاز کرد. سرانجام در سن ۴۳ سالگی با خوانندگی در رادیو وارد دنیای موسیقی شد. پیش‌رفت او در حرفه‌ی جدیدش به قدری بود که اکنون از او به عنوان یکی از تحسین‌برانگیزترین و موفق‌ترین خوانندگان شانسون، یاد می‌شود. هواداران او بیشتر جوانانی با آرمان‌های چپ‌گرا و ضد جنگ از شورش‌های دانشجویی فرانسه در سال ۱۹۶۸ بودند. سال ۱۹۸۰، پس از مرگ پسرش٬ با الکل و افسردگی مبارزه کرد؛ با این حال در سال ۱۹۹۵ با اجرای دوباره و برپایی چند کنسرت با وجود مشکلات جسمانی به دنیای موسیقی بازگشت آخرین اجرایش در بهار سال ۲۰۰۴ برگزار شد، وی در اواخر عمر به نقاشی روی آورد و تعدادی از آثار خود را به نمایش گذاشت. او سرانجام در سن ۸۲ سالگی در پاریس درگذشت.
سیستم آو ا داون در ماه می سال ۲۰۱۲ آدادجیان٫ در فیس بوک خود به نقد سرج تانکیان خواننده اصلی گروه پرداخت. وی در این نقد اشاره کرد که اختلاف نظر بین اعضای گروه و خواننده اصلی گروه سرج تانکیان دلیل اصلی ناتوانی گروه جهت ارائه آلبوم جدید به بازار می‌باشد. او در ادمه گفت این ما نیستیم (آدادجیان٫ ملکیان و دالمایان) بلکه سرج تانکیان است که علاقه‌ای به ارائه آلبوم جدید را ندارد. پس لطفاً اعتراضی به ما نداشته باشید. ما فقط منتظر سرج هستیم. او همچنین اعلام کرد که احتمال دارد که سرج تانکیان به دلیل گفته‌هایم از من متنفر شود اما این یک حقیقت است و من باید آن را عنوان می‌کردم. دوستان٫ من از شما عذرخواهی می‌کنم اما ما در تلاشیم تا آلبوم جدید را ارئه کنیم اما این قوانین سرج است که جلوی این امر را گرفته‌است. این به نوعی خنده دار است که ما گروه را تشکیل داده‌ایم اما حالا سرج از جلو رفتن ما جلوگیری می‌کند. در حالی که وی این پست را از روی فیس خود برداشته‌است پیح اصلی گروه سیستم او اِ داون پستی را در جواب نظرات آدادجیان ارائه کرد. در این جوابیه آمده‌است: ساعاتی قبل آدادجیان چندین بیانیه در پیج شخصی خود گذاشت که بیان‌کننده احساسات و نظر گروه نمی‌باشد. این نوع بیانات گمراه‌کننده تحت تأثیر یک سری احساسات و عدم برداشت درست از شرایط از طرف شخص آدادجیان بوده و ارتباطی به افراد دیگر گروه ندارد. برای تمیز دادن ذهن دوست داران لازم است ذکر شود که کل گروه یعنی تانکیان٫ ملکیان٫ دالمایان و آدادجیان در تمامی تورهای اعلام شده حضور خواهند داشت.
سرژ لاما سرژ لاما با نام اصلی سرژ کلود برنارد شووی (زاده ۱۱ فوریه ۱۹۴۳) خواننده فرانسوی است.
سرژ آواکیان یکی از شناخته شده‌ترین آثار سرژ آواکیان طراحی بسته‌بندی پفک نمکی است. در دهه ۱۳۵۰ (خورشیدی) وقتی در گروه صنعتی مینو تصمیم به تولید پفک می‌گیرند بسته‌بندی این محصول را به سرژ سفارش می‌دهند، او می‌گوید:
ویکتور سرژ سرژ در ۱۹۳۳ تبعید شد.
دولت سوم سرژ سرکیسیان دولت سوم سرژ سارگسیان () هیئت حاکمه ارمنستان از تاریخ ۱۷ آوریل تا ۲۳ آوریل ۲۰۱۸ می‌باشد. سرژ سارگسیان توسط مجلس ملی جمهوری ارمنستان انتخاب شد و در تاریخ ۱۷ آوریل ۲۰۱۸ نخست‌وزیر توسط رئیس‌جمهور آرمن سارگسیان منصوب شد. این دولت یک دولت ائتلافی بود و توسط گروه‌های پارلمانی حزب جمهوری‌خواه ارمنستان و فدراسیون انقلابی ارمنی شکل گرفت. کابینه شامل ۱۸ وزارتخانه و ۸ سازمان وابسته بود. سرژ سارگسیان پس از چندین روز اعتراضات گسترده در قالب مجبور شد استعفا دهد.
سرژ نوبرت سرژ نوبرت (؛ – ) یک بدنساز و هنرپیشه اهل فرانسه بود.
سرژ هود سرژ هود (زاده ۱۹۵۳) بازیگر کانادایی است.
سرژ باگه سرژ باگه (; – ) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک بود.
سرژ بلوسون سرژ بلوسون (; – ) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه بود.
سرژ روی سرژ روی (؛ زادهٔ ) بازیکن هاکی روی یخ اهل کانادا است.
سرژ ردینگ سرژ ردینگ (; – ) وزنه‌بردار اهل بلژیک بود.
ساسکیا و سرژ ساسکیا و سرژ گروه موسیقی دو نفره هلندی بود.
سرژ رضوانی در سال ۱۹۶۱، نام سرژ با ترانه گردباد (Le Tourbillon) با صدای ژن مورو در فیلم «ژول و ژیم» ساخته فرانسوا تروفو بر سر زبان‌ها افتاد. او علاوه بر ساختن موسیقی و شعر این ترانه، در فیلم «ژول و ژیم» در نقش «آلبر»، دوست کاترین (ژن مورو) نیز بازی کرد. در سال ۱۹۶۳ و ۱۹۶۶، ژن مورو، دو آلبوم از ترانه‌های سرژ را ضبط کرد و بیرون داد که مورد استقبال واقع شد. سرژ از طریق تروفو با ژان لوک گدار آشنا شد و گدار از او خواست که برای آنا کارینا در فیلم پیِرو خُله نیز ترانه بسراید و او نیز دو آهنگ برای این فیلم ساخت که بسیار مشهور است و آناکارینا آن‌ها را در فیلم اجرا کرد.
سرژ میمپو سرژ میمپو (؛ زادهٔ ) بازیکن سابق فوتبال اهل کامرون است.
سرژ برانکو سرژ برانکو (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل کامرون است.
سرژ پارسانی سرژ پارسانی (؛ زادهٔ ) دوچرخه‌سوار اهل ایتالیا است.
سرژ پولس سرژ پولس (؛ زادهٔ ) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک است.
سرژ دمیر سرژ دمیر (؛ زادهٔ ) دوچرخه‌سوار اهل سوئیس است.
سرژ بوشری سرژ بوشری (؛ زادهٔ ) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه است.
سرژ ماسناگتی سرژ ماسناگتی (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
سرژ کیزا سرژ کیزا (؛ زادهٔ ) بازیکن سابق فوتبال اهل فرانسه است.
سرژ خوتسیف از جمله شاگردان سرژ خوتسیف، به نام‌های زیر می‌توان اشاره نمود:
سرژ کوین سرژ کوین (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل گابن است.
سرژ ونتورینی سرژ ونتورینی شاعر قرن بیستم میلادی اهل فرانسه است.
سرژ مارکان سرژ مارکان (؛ – ) یک تهیه‌کننده فیلم و هنرپیشه اهل فرانسه بود.
سرژ بوئاور سرژ بوئاور (؛ زادهٔ ) بازیکن هاکی روی یخ اهل کانادا بود.
سرژ دانو سرژ دانو (؛ ۱۹۳۱–۲۳ دسامبر ۱۹۹۰) یک اَنیماتور اهل فرانسه بود.
آ پرفکت سرکل در نیمه اول سال ۲۰۰۴، یعنی پس از به پایان رسیدن تورهای در حمایت از آلبوم "سیزدهمین گام"، گروه اعلام کرد که به علت بازگشت مینارد به تول و پروژه انفرادی هاوردل، یک وقفه نسبتاً طولانی را برنامه‌ریزی کرده‌اند. در ژوئیه ۲۰۰۴، کینن در کنسرت مولفه عدالت (رویدادی برای موزیسین‌ها بود که در آن از مسائل سیاسی و اجتماعی دفاع می‌کردند)، که توسط سرژ تانکیان (سیستم آو ا داون) و تام مورلو (ریج اگنست د ماشین) برگزار شد، اجرا کرد. در این اجرا، کینن از انتشار یک آلبوم جدید با آ پرفکت سرکل خبر داد؛ همچنین اعلام کرد که قرار است این آلبوم، مجموعه‌ای از آهنگ‌های بازخوانی (کاور) سیاسی باشد. در دوران آغاز تور برای آلبوم سیزدهمین گام، هاوردل و کینن ایده‌هایشان برای ساخت سومین آلبوم را مطرح کردند. یکی از اولین ایده‌ها، این بود که آلبومی متشکل از آهنگ‌های کاور را ضبط کنند؛ ولی در ابتدا مردد بودند، حس می‌کردند که نیاز به دلیلی موجه برای انجام این کار دارند. کینن، که در دوران برگزاری تور منتقد جدی رئیس‌جمهور وقت آمریکا، جرج و. بوش بود، ایده ضبط آلبومی از آهنگ‌های کاور با مضمون سیاسی را با هاوردل مطرح کرد؛ با این‌که کینن شخصیتی غیرسیاسی در عموم داشت، احساس کرد که ضبط چنین آلبومی، در حال و هوای سیاسی و اجتماعی پس از حمله‌های ۱۱ سپتامبر ارزشش را دارد.
ویکتور سرژ ویکتور سرژ (۱۹۴۷–۱۸۹۰) از انقلابیون بلشویک، نویسنده، شاعر و مورخ روسی بود.
سرژ اوریه سرژ الان استفان اوریه (؛ زاده ) بازیکن فوتبال اهل ساحل عاج است.
سیستم آو ا داون اما جدا از این وقفه سرج تانکیان و دارون ملکیان هر یک جداگانه به کار خود ادامه داده و هر دو نیز به‌طور جداگانه آلبوم‌های خود را منتشر کردند.
سرژ داسو سرژ داسو، (زاده ۴ آوریل ۱۹۲۵ – درگذشته ۲۸ مه ۲۰۱۸) کارآفرین، سیاست‌مدار، سرمایه‌دار و مدیر ارشد اجرایی فرانسوی بود، که در سال ۱۹۹۵ گروه داسو را تأسیس نمود. وی فرزند مخترع فرانسوی مارسل داسو بود. خانواده او اصالت یهودی داشته‌اند و بعداً به مسیحیت کاتولیک تغییر مذهب دادند. سرژ داسو مالک شرکت‌های هوانوردی داسو، داسو سیستمز و گروه داسو بشمار می‌آید. سرژ داسو در سال ۲۰۱۳ با دارایی خالص ۱۵٫۳ میلیارد دلار بعنوان چهارمین فرد ثروتمند فرانسه شناخته شد. داسو در سال ۲۰۱۴ در رتبه ۶۵ از فهرست ثروتمندترین افراد جهان قرار داشت.
سرژ خوتسیف سرژ خوتسیف، موسیقی‌دان، نوازندهٔ ویلن و رهبر ارکستر اهل روسیه بود. او مدتی رهبر ارکستر سمفونیک تهران بود. سرژ خوتسیف نوازنده و مدرس ویلن، از شاگردان لئوپولد آئر بود که به همراه برادرش «میشل خوتسیف» (نوازندهٔ ویلنسل) از روسیه گریخته و به ایران مهاجرت کرده بودند. او در هنرستان عالی موسیقی به آموزش ویلن مشغول شد و رهبری ارکستر هنرستان را بر عهده گرفت. در سال ۱۳۳۲ مرتضی حنانه که در آن زمان رهبر ارکستر سمفونیک تهران بود، با اخذ بورسیه به ایتالیا سفر کرد، در این هنگام رهبری ارکستر سمفونیک تهران به سرژ خوتسیف سپرده شد. او نخستین کنسرت خود را به همراه ارکستر سمفونیک تهران، در اسفند سال ۱۳۳۲ اجرا نمود.
سرژ بورگینیون سرژ بورگینیون (؛ زادهٔ ) یک فیلم‌نامه‌نویس، هنرپیشه، و کارگردان فیلم اهل فرانسه است.
سرژ موری سرژ موری (؛ زادهٔ ۲۴ ژوئیه ۱۹۴۶) قایقران قایق بادبانی اهل فرانسه است.
سرژ-جونیور مارتینسون انگوالی سرژ-جونیور مارتینسون انگوالی (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل سوئد است.
سرژ دنی سرژ دنِی (; – ) منتقد برجستهٔ سینما و تلویزیون اهل فرانسه و از چهره‌های مطرح "کایه دو سینما" بود.
سرژ کلارزفلد سرژ کلارزفلد (؛ زادهٔ ) حقوقدان، شکارچی نازی‌ها، نویسنده، تاریخ‌نگار، و وکیل اهل فرانسه است.
سرژ مرلان سرژ مرلان (؛ زادهٔ ۱۹۳۳ میلادی - ۱۶ فوریه ۲۰۱۹) یک هنرپیشه و کارگردان فیلم اهل فرانسه است.
سرژ چوروک با نام اصلی سرژ چوروکچیان در مارسی به دنیا آمد. در سال ۱۹۶۲ از مدرسه پلی‌تکنیک فارغ‌التحصیل شد و عضو می‌باشد.
سرژ وبر سرژ وبر (؛ ۲ سپتامبر ۱۸۹۷ – ۱۶ ژوئیه ۱۹۷۶) نویسنده و کارگردان فیلم اهل فرانسه بود.
سرژ رضوانی سیروس رضوانی معروف به سرژ رضوانی (؛ زادهٔ ۲۳ مارس ۱۹۲۸)، آهنگساز، ترانه‌سرا، نمایشنامه نویس، رماننویس و نقاش است که با بازیگری و آهنگسازی برای فیلم‌های فرانسوا تروفو و ژان لوک گدار، نامش با جنبش موج نوی سینمای فرانسه گره خورده‌است. سرژ اصالتاً ایرانی است ولی بیشتر در فرانسه به ویژه در میان علاقه‌مندان موسیقی، تئاتر و سینما، چهره‌ای مورد احترام است.
سرژ گنابری سرژ دیوید گنابری (؛ زاده ) یک بازیکن فوتبال اهل آلمان است که برای تیم بایرن مونیخ در بوندسلیگا آلمان بازی می‌کند.
سرژ آواکیان سرژ آواکیان در سن ۸۳ سالگی، شامگاه ۱۸ شهریور ۱۳۹۹ بر اثر ایست قلبی-ریوی در تهران در گذشت.
سرژ آفانسیان سرژ آفانسیان ( زاده ۱۳ ژانویه ۱۹۱۳ – درگذشته ۳۰ مه ۱۹۹۴) یک تاریخ‌نگار اهل ارمنستان بود.
سرژ آزاناویسیوس سرژ آزاناویسیوس (؛ زادهٔ ) بازیگر، کارگردان فیلم و نویسنده اهل فرانسه است. وی از سال ۱۹۸۸ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
ویکتور سرژ ویکتور سرژ، ابتدا آنارشیست بود، اما بعدها به حزب کمونیست روسیه پیوست. او به عنوان نمایندهٔ کمینترن در آلمان، شورش ناموفقی را در ۱۹۲۳ سازمان داد.
سرژ آویدیکیان سرژ آویدیکیان (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه، کارگردان، و فیلم‌نامه‌نویس اهل ارمنستان-فرانسه است. وی از سال ۱۹۷۹ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
سرژ تورسارکیسیان سرژ تورسارکیسیان (؛ زادهٔ ) یک سیاستمدار ارمنی‌تبار اهل لبنان است که از سال ۲۰۰۰ و بار دیگر از ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۹ عضو مجلس نمایندگان لبنان بود.
ویکتور سرژ ویکتور سرژ کتاب «نیمه شب قرن» خود را به «آندرو نین» و دیگر رهبران حزب اتحاد مارکسیستی کارگران اسپانیا که جان خود را از دست دادند تقدیم کرده‌است.
سرژ گنابری سرژ هم اکنون شماره 7 بایرن را برتن میکند و همراه با لروی زانه زوج خط هجومی بایرن رو میسازند که به آنها (سانبری) میگویند
سرژ واینبرگ سرژ واینبرگ، (زاده ۱۰ فوریه ۱۹۵۱) کارآفرین و مدیر ارشد اجرایی فرانسوی است، که اکنون به‌عنوان رییس هیئت مدیره شرکت سانوفی فعالیت می‌نماید.
سرژ رضوانی از سرژ بیش از ۴۰ رمان، ۱۵ نمایشنامه، دو مجموعه شعر و چندین مقاله فلسفی به زبان فرانسوی منتشر شده و نمایشنامه‌های او بارها به وسیله خود او یا دیگران بر صحنه‌های تئاتر فرانسه اجرا شده‌است.
سرژ رضوانی سرژ رضوانی (سیروس رضوانی) در سال ۱۹۲۸ میلادی (۱۳۰۷ شمسی) در ایران زاده شد. پدرش مجید رضوانی (محقق و بازیگر تئاتر و نویسنده کتاب "نمایش و رقص در ایران") و مادرش از مهاجران قفقازی بود. او در کودکی به همراه خانواده‌اش به مسکو و از آنجا به فرانسه رفت. مادرش بر اثر بیماری سرطان در جوانی درگذشت و او مجبور شد کودکی‌اش را در پانسیون‌های مهاجران روسی بگذراند. در پانزده سالگی از این پانسیون‌ها گریخت تا به نقاشی بپردازد. به مدت بیست سال نقاشی کرد و بعد به نوشتن نمایشنامه و داستان پرداخت. سرژ در سال ۱۹۵۰، با ایولین لانزمن، بازیگر فرانسوی ازدواج کرد اما خیلی زود از او جدا شد و در سال ۱۹۵۰ میلادی با دانیله که او را "لولا" و زن رویاهایش نامید ازدواج کرد. دانیله دختر نخست‌وزیر وقت فرانسه بود که با ازدواج آن دو مخالف بود با اینحال لولا همه چیز را رها کرد و با سرژ ازدواج کرد. لولا نقش و تأثیر مهمی در زندگی و آثار رضوانی باقی گذاشت. وی لولا را در سال ۲۰۰۴ میلادی به علت آلزایمر از دست داد.
سرژ سارگسیان سِرژ آزاتی سارگسیان - ، (زاده ۳۰ ژوئن ۱۹۵۴ در استپاناکرت) رئیس‌جمهور پیشین ارمنستان است. او همچنین رئیس فدراسیون شطرنج ارمنستان نیز هست. وی همچنین دارای مدال شجاعت «عقاب طلایی» جمهوری آرتساخ می‌باشد.
ترانه‌شناسی سیستم آو ا داون سیستم آو ا داون یک گروه موسیقی راک و هوی متال ارمنی-آمریکایی است که در میانه دهه ۱۹۹۰ میلادی توسط خواننده سرژ تانکیان، گیتاریست دارون ملکیان، نوازده باس شاوو اودادجیان و درام‌زن جان دالمایان تشکیل شد. این بند تا کنون پنج آلبوم، نوزده‌تا تک‌آهنگ و سیزده‌تا موزیک ویدئو عرضه کرده‌است. در پایان ۱۹۹۷، این گروه با امریکن رکوردینگز قرارداد داشت و پس از آن با کلمبیا رکوردز قرارداد بست. همان سال، آن‌ها نخستین آلبوم خود را عرضه کردند که در بیلبورد ۲۰۰ ایالات متحده آمریکا رتبه ۱۲۴ و در جدول آلبوم‌های بریتانیا رتبه ۱۰۳ را به دست آورد. این آلبوم دو سال بعد توسط انجمن صنعت ضبط موسیقی ایالات متحده آمریکا گواهی پلاتینیوم و توسط میوزیک کانادا گواهی طلا را به دست آورد. نخستین آلبوم آن‌ها یک تک‌آهنگ به نام «شکر» بیرون داد که در چارت‌های ترانه‌های آلترناتیو و مین‌استریم راک در ۳۰ ترانه نخست قرار گرفت. آلبوم بعدی آن‌ها، "سمی بودن" در چارت‌های آمریکا و کانادا در رتبه‌های بالایی قرار گرفت و در استرالیا، فنلاند و نیوزیلند در ۱۰تای نخست قرار گرفت. آلبوم در ایالات متحده سه بار گواهی پلاتینیوم گرفت و در استرالیا توسط انجمن صنعت ضبط استرالیا سه بار و در کانادا توسط میوزیک کانادا دو بار گواهی پلاتینیوم گرفت. آلبوم "سمی بودن" سه تک‌آهنگ، یکی به نام خود آلبوم، «چاپ سویی!» و «آسمانی‌ها» تولید کرد. آسمانی‌ها در چارت‌های آلتراناتیو و مین‌استریم راک در شماره یک قرار گرفت.
سرژ آزاریان سروژ «سرژ» آزاریان (; ) کارگردان، نویسنده تهیه‌کننده ارمنی‌تبار فرانسوی بود. وی پیش از ساختن اولین فیلمش از فرانسه به ایران آمد و چون به زبان فرانسه صحبت می‌کرد سر صحنهٔ فیلم‌هایش از وجود مترجم استفاده می‌کرد.
سرژ آواکیان سرژ آواکیان (زاده در تبریز - درگذشته در تهران)، گرافیست، و نقاش ارمنی‌تبار اهل ایران و پایه‌گذار زیر مجموعه‌های جدید رشتهٔ گرافیک در ایران مانند طراحی حروف گرافیک تلویزیونی و چاپ گرافیک بود.
سرژ گنسبور سرژ گَنسبور [sɛʁʒ ɡɛ̃sbuʁ] ()؛ زاده – درگذشته ) موسیقی‌دان اهل فرانسه بود. وی فرزند خانواده مهاجر یهودی از بخش اوکراین در امپراتوری روسیه بود. جوزیپ گینسبورگ بین سال‌های ۱۹۵۷ تا ۱۹۹۱ میلادی فعالیت می‌کرد.
سرژ آواکیان سرژ آواکیان دانش آموختهٔ «دانشگاه هنرهای زیبای کرویدون» لندن در رشتهٔ هنرهای تجسمی و دانشگاه لندن در رشتهٔ نقاشی است. او پس از بازگشت به ایران آتلیه خود را در خیابان طالقانی راه‌اندازی می‌کند و به کار گرافیک مشغول می‌شود.
سرژ خوش‌تیپ سرژ خوش‌تیپ () فیلمی در ژانر دراما به کارگردانی کلود شابرول و کلود دو ژیوره است که در سال ۱۹۵۸ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به ژان-کلود برایلی، برنادت لافون و کلود شابرول اشاره کرد.
سرژ دوبروسکی ژولین سِرژ دوبروسکی زادهٔ ۲۲ مه ۱۹۲۸ در پاریس و درگذشتهٔ ۲۲ مارس ۲۰۱۷ در همان شهر، نویسنده و منتقد ادبی یهودی اهل فرانسه است. او به پدر ژانر ادبی خوداِنگاری (Autofiction) معروف است.
سرژ کامپف سرژ کامپف (زاده ۱۳ اکتبر ۱۹۳۴) کارآفرین، بازرگان و مدیر ارشد اجرایی فرانسوی است، که در سال ۱۹۶۷ شرکت کاپژمینای را تأسیس نمود. کاپژمینای هم‌اکنون یکی از بزرگترین شرکت‌های مشاوره فناوری اطلاعات جهان بشمار می‌آید.
یکشنبه‌ها و سیبل یکشنبه‌ها و سیبل () یک فیلم به کارگردانی سرژ بورگینیون است که در سال ۱۹۶۲ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به هاردی کروگر، مالکا ریبوفسکا و سرژ بورگینیون اشاره کرد. این فیلم برنده جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی زبان ۱۹۶۲ شده‌است.
سرژ چوروک سرژ چوروک ( ؛ زادهٔ ) کارآفرین ارمنی‌تبار اهل فرانسه بود. وی تا پایان نوامبر ۲۰۰۶ مدیر عامل اجرایی و رئیس هیئت مدیره آلکاتل-لوسنت (یک شرکت مخابرات جهانی) و تا زمان استعفایش در اکتبر ۲۰۰۸ رئیس همان شرکت بود.
اندی دریس با مقایسه تاریخچه دوران خوانندگی اندی دریس، به این نتیجه می‌رسیم که سبک او در خوانندگی بسیار مهار شده‌است. او در خوانندگی خود توجه ویژه‌ای بر پاور و اصوات بالا ندارد. او جایگزین مایکل کیسکه شد و این صدای بسیاری از منتقدان را درآورد اگرچه که پس از مدتی هوادران گروه نظر خوبی نسبت به او ارائه کردند و تفاوتهای سبک خوانندگی او را در بعضی جاها شبیه سبک خوانندگی کای هانسن دانستند.
دارون مالاکیان تانکیان برای یک گروه، کیبورد می‌نواخت و ملکیان برای گروه دیگری گیتار می‌زد و آواز می‌خواند. آنها یک گروه به نام Soil (خاک) را با نوازنده بیس (دیو هاکوپیان) و (درامر دومینگو لارینو) تشکیل دادند. شاوو اودادجیان نخست مدیر و سپس نوازنده ریتم گیتار شد.
دولت دوم سرژ سارگسیان دولت دوم سرژ سارگسیان (انگلیسی: Second Serzh Sargsyan government) هیئت حاکمه ارمنستان از تاریخ 26 مارس 2007 تا 2007 می‌باشد. این دولت یک دولت ائتلافی بود و توسط گروه‌های پارلمانی حزب جمهوری‌خواه ارمنستان و فدراسیون انقلابی ارمنی شکل گرفت. کابینه شامل ۱۸ وزارتخانه و ۸ سازمان وابسته بود.
سرژ پرایس سرژ پرایس (زادهٔ ۶ ژوئیه ۱۹۹۱ در آمستردام) یک بازیگر هلندی است. او به همراه کوینتن اسخرام از بازیگران اصلی فیلم‌های "پیتر بل ۱" (۲۰۰۲) و" پیتر بل ۲" (۲۰۰۳) بوده است. او همچنین یکی از بازیگران اصلی فیلم "پزشک پرنده" بود که در سال ۲۰۰۴ برنده جایزه "گاو طلایی" (Golden Calf) برای بهترین فیلم کوتاه شده بود..
شانسون شانسون در دوران مدرن (Nouvelle chanson) معمولاً با ریتم مبتنی بر زبان فرانسه و کلام فاخر از دیگر ترانه‌های پاپ فرانسوی متمایز می‌شود. از خوانندگان بزرگ شانسون جدید شارل ترنه، ژاک برل، ژرژ برسنس، ادیت پیاف، شارل آزناوور، لئو فره، دالیدا، سرژ گنزبور، سرژ رجیانی و میری ماتیو را می‌توان نام برد.
دولت اول سرژ سارگسیان دولت اول سرژ سارگسیان (انگلیسی: First Serzh Sargsyan government) هیئت حاکمه ارمنستان از تاریخ 26 مارس 2007 تا 7 ژوئن 2007 می‌باشد. این دولت یک دولت ائتلافی بود و توسط گروه‌های پارلمانی حزب جمهوری‌خواه ارمنستان و فدراسیون انقلابی ارمنی شکل گرفت. کابینه شامل ۱۸ وزارتخانه و ۸ سازمان وابسته بود.
دارون مالاکیان Soil از هم پاشید و ملکیان، تانکیان و اودادجیان (که به گیتار بیس روی آورد) گروه جدیدی را با استفاده از نام "System of a Down" بر اساس شعری که ملکیان نوشت، تشکیل دادند. عنوان شعر (victims of a down) "قربانیان یک سقوط" بود، اما اودادجیان فکر می‌کرد "سیستم" کلمهٔ قوی تری از "قربانیان" است.
واروژان واروژان کار آهنگسازی یا تنظیم بیش از ۱۰۰ ترانه مختلف را برعهده داشته‌است که بعضی از آن‌ها به عنوان آهنگ‌های اثرگذار تاریخ موسیقی پاپ ایران شناخته می‌شوند. آهنگ‌های «حرف»، «پل»، «باور کن»، «شب شیشه ای»، «خوابم یا بیدارم»، «گهواره» «فصل تازه»، «همسفر»، «وقتشه»، «ماه پیشونی» و «دریایی (کمکم کن)» به خوانندگی گوگوش، «برادر جان»، «عشق من عاشقم باش» و «بوی گندم» به خوانندگی داریوش، «شب زده»، «پوست شیر» و «کندو» به خوانندگی ابی، «هفتهٔ خاکستری» به خوانندگی فرهاد و «شام آخر» به خوانندگی ستار از جمله این ترانه‌ها محسوب می‌شوند.
ژرژ موستاکی ژرژ موستاکی در اسکندریه مصر زاده شد. پدر و مادرش از یهودیان یونانی‌تبار بودند که اصالت ایتالیایی داشتند. او به لطف پدرش که فروشندهٔ کتاب‌های فرانسوی بود، تحصیلات متوسطهٔ خود را در دبیرستان فرانسوی اسکندریه (Lycée Français d'Alexandrie) گذراند. ژرژ در ۱۹۵۱، عازم پاریس شد و نزد خواهر و شوهرخواهرش ژان‌پی‌یر رُزنه (Jean-Pierre Rosnay) که شاعر بود، اقامت گزید و در یک پیانوبار مشغول به کار شد. شنیدن صدای ژرژ برسنس انقلابی در او بر پا کرد و موجب آشنایی او با برسنس شد. موستاکی در ۱۹۵۸ به واسطهٔ دوستی گیتارنواز به نام هانری کرولا (Henri Crolla) که ترانهٔ معروف "Milord "را برای ادیت پیاف سروده بود، با این خوانندهٔ مشهور آشنا شد. از ۱۹۶۰ موستاکی به تشویق پیاف که به رغم تفاوت سنی دوستی و رابطهٔ نزدیکی با او پیدا کرده بود، یکسره به کار آهنگ‌سازی و ترانه‌سرایی پرداخت و برای خوانندگان سرشناسی نظیر ایو مونتان، باربارا (Barbara) و سرژ رجیانی ترانه سرود.
سرژ هاروش سرژ هاروش فیزیکدان فرانسوی (متولد ۱۱ سپتامبر ۱۹۴۴ در کازابلانکا مراکش) است. او در سال ۲۰۱۲ برای «روشهای تجربی پیشرو منجر به اندازه‌گیری و دستکاری سیستمهای مجزای کوانتومی» برنده جایزه نوبل فیزیک شده‌است. او هم‌اکنون پروفسور فیزیک و رئیس کلژ دو فرانس (معتبرترین آکادمی علمی فرانسه) و صاحب کرسی فیزیک کوانتومی است. او فارغ‌التحصیل دانشگاه پاریس ۶ در سال ۱۹۷۱ در رشته فیزیک است.
سیستم آو ا داون در ماه آگوست سال ۲۰۱۲ ار گروه در مورد آلبوم جدید سؤال شد که در جواب سرج تانکیان اعلام کرد که اعضاء گروه تا این لحظه جهت درست کردن آلبوه جدید تصمیم خاصی نگرفته‌اند. اما دیرتر در جای دیگر وی اعلام کرد که آلبوم جدید در زمان خود درست خواهد شد. همچنین دالمیان در سال ۲۰۱۲ از علاقه خود برای درست کردن آلبوم جدید پرده برداشت.
مرجان (خواننده) مرجان اما وقتی به شهرت و محبوبیت بیشتری رسید که گام در وادی خوانندگی و موسیقی نهاد. راه ورود او به موسیقی را همسر دومش فریدون ژورک باز کرد. ژورک که دستی در سینما و هنر داشت، به استعداد خوانندگی مرجان پی برد اما آنکه سبب شد تا مرجان به شکلی جدی‌تر به خوانندگی بیندیشد، بابک بیات بود که به گفتهٔ مرجان (گفتگو با مجله جوانان سال ۱۳۵۴) صدای او را در محفلی خانوادگی می‌شنود و سخت تشویقش می‌کند تا گام در دنیای حرفه‌ای خوانندگی بگذارد. آنگونه که مرجان تعریف کرده‌است، بابک بیات، واروژان، پرویز مقصدی و یکی دو موزیسین برجسته دیگر یک سالی به او اصول اولیهٔ خوانندگی را آموزش دادند و همزمان به پرورش صدای او پرداختند تا او را به عنوان خواننده‌ای متفاوت به جامعهٔ موسیقی معرفی کنند.
حجاز (مقام موسیقی) حجاز یا حجازی یکی از مقام‌های موسیقی است. حجاز در موسیقی قدیم ایران جزء دوازده مقام اصلی بوده‌است. در موسیقی ترکی هم حجاز جزء مقام‌های سیزده‌گانهٔ اصلی است و در موسیقی عربی هم حجاز جزء نه خانوادهٔ اصلی مقام‌ها شمرده می‌شود.
عراق (مقام موسیقی) عراق یک مقام موسیقی است. در موسیقی قدیم ایران، عراق جزء دوازده مقام اصلی بوده‌است. در موسیقی عربی، عراق جزء خانواده‌های اصلی مقام‌ها دانسته نمی‌شود، اما به عنوان یک از مقام‌های خانوادهٔ سه‌گاه وجود دارد.
زنگوله (مقام موسیقی) زنگوله یا زنگله یک مقام موسیقی است. در موسیقی قدیم ایران، زنگوله یکی از دوازده مقام اصلی بوده‌است. در برخی از متون از این مقام با نام نهاوند هم یاد شده‌است.
موسیقی در ایران ردیف موسیقی فعلی ایران با مقامات قدیم موسیقی ایران حلقه‌های مفقوده بسیاری دارد که باید آن‌ها را پیدا کرد. برای مثال «اصفهان» در موسیقی قدیم ایران از دوازده مقام اصلی بوده و «همایون» یکی از گوشه‌های بیست و چهارگانه بوده‌است.
موسیقی در ایران از قرن چهارم تا نهم هجری قمری، موسیقی ایران وضعیت خوبی داشته‌است. اغلب دانشمندان و فلاسفه در کتاب‌ها و رسالات خود مبحثی را به موسیقی اختصاص داده‌اند. از آن جمله ابو نصر فارابی، بو علی سینا، صفی الدین ارموی، قطب الدین شیرازی و عبدالقادر مراغی را می‌توان نام برد. در کتاب‌های قدیم موسیقی ایران تا قرن نهم هجری از واژه «مقام»، «پرده» و «شدّ» استفاده کرده‌اند. در موسیقی قدیم ایران برای نام گذاری پرده‌ها یا نغمه‌ها از حروف ابجد استفاده می‌شده و همچنین دوازده مقام اصلی وجود داشته‌است که عبارتند از:
بوسلیک بوسَلیک نام یکی از مقام‌های موسیقی است. در موسیقی قدیم ایران، بوسلیک جزو مقام‌های دوازده‌گانهٔ اصلی بود و بعد از تحول موسیقی ایران از موسیقی مقامی به موسیقی دستگاهی، بوسلیک به شکل یک گوشه در دستگاه نوا به جا مانده‌است اگر چه به دستگاه شور نزدیکی بیشتری دارد. بوسلیک در موسیقی سنتی عربی و ترکی نیز دیده می‌شود، اما فواصل آن با آنچه در متون قدیمی است متفاوت است.
راست (مقام موسیقی) راست نام یکی از مقام‌های موسیقی است. در موسیقی قدیم ایران، راست جزو مقام‌های دوازده‌گانهٔ اصلی بود و بعد از تحول موسیقی ایران از موسیقی مقامی به موسیقی دستگاهی، راست به عنوان یکی از ریشه‌های دستگاه راست‌پنج‌گاه به جا مانده‌است، اگر چه فواصل این دستگاه با دستگاه ماهور نزدیکی بیشتری دارد و از فواصل مقام راست متفاوت است. از میان دستگاه‌های موسیقی ایرانی، دستگاه نوا بیشترین نزدیکی را از نظر فواصل با مقام راست دارد. مقام راست در موسیقی سنتی عربی و ترکی نیز به کار گرفته می‌شود و در تئوری موسیقی عربی نقشی بنیادی داراست.
گوشه (موسیقی) در موسیقی قدیم ایران، علاوه بر دوازده مقام اصلی و شش آواز، بیست و چهار «شعبه» وجود داشته که در برخی متون به آن‌ها نیز «گوشه» می‌گفته‌اند. بعد از جدایی موسیقی ایرانی از موسیقی عربی و ترکی (یا مجموعاً، موسیقی عثمانی) و تحول مقام به دستگاه، برخی از دستگاه‌ها (نظیر سه‌گاه، چهارگاه، راست پنج‌گاه، و همایون) نامشان را از همین گوشه‌ها گرفتند و مفهوم گوشه نیز تغییر کرد.
شور (دستگاه موسیقی) بزرگ یکی از مقام‌های دوازده‌گانهٔ اصلی در موسیقی قدیم ایران بوده که پس از تحول مقام به دستگاه به صورت گوشه‌ای در شور حفظ شده‌است. این گوشه بر درجهٔ چهارم شور استوار است و در آن درجهٔ پنجم شور نت متغیر نیست (ثابت است)، و نقش نت شاهد را برای این گوشه ایفا می‌کند.
حسینی (مقام موسیقی) مقام حسینی یکی از دوازده مقام موسیقی ایرانی بود. همچنین، در موسیقی قدیم ایران یک آواز به نام "نوروزِ اصل" وجود داشت که از نظر فواصل با مقام حسینی یکسان بود و فقط به جای هشت درجه، هفت درجه داشت.