mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا کتابی از یدالله ثمره است که در سال ۱۳۶۴ منتشر شد. نویسنده در این کتاب به توصیفِ جامع تمام آواهای زبان فارسی و ساخت هجا در این زبان می‌پردازد. ویراست دوم این کتاب در آبان ۱۳۷۸ انتشار یافت. این کتاب که از درسنامه‌های دورهٔ کارشناسی ارشد و دکتری است، از پراستنادترین کتاب‌ها در حوزهٔ زبان‌شناسی به شمار می‌آید و در رشته‌های گویش‌شناسی، گفتاردرمانی، پردازش زبان گفتاری و حتی آواز مورد استفاده قرار گرفته‌است. غلامرضا دین‌محمدی (استادیار دانشگاه تهران) در مقاله‌ای به نقد این کتاب از نظر شیوهٔ پژوهش پرداخته‌است. نقد کوتاهی بر این کتاب نیز در "نقدنامه زبانشناسی" منتشر شده‌است.
پردازش سیگنال پردازش سیگنال یک تکنولوژی راهبردی است که به کمک آن نظریه‌های بنیادی، برنامه‌های کاربردی، الگوریتم‌ها، و پیاده‌سازی پردازش و انتقال اطلاعات در فرمت‌های فیزیکی، نمادین و یا انتزاعی را که به عنوان سیگنال شناخته می‌شود را شامل می‌شود. این علم با استفاده از نمایش‌های ریاضی، احتمالی، اکتشافی، زبانشناسی و روش‌هایی برای نمایش مثل مدل کردن، آنالیز، سنتز، اکتشاف، بازیابی و … استفاده می‌کند.
آواشناسی برخلاف آواشناسی، واج‌شناسی عبارت است از مطالعه چگونگی الگوپذیری اصوات و ایماها بین زبان‌ها که چنین مسائلی را با سطوح و جنبه‌های دیگر زبان مرتبط‌می‌کند. آواشناسی با خواص تفصیلی و آکوستیک اصوات گفتاری، چگونگی تولید شدن آن‌ها و چگونگی درک آن‌ها ارتباط‌دارد. آواشناسان می‌توانند به عنوان بخشی از این بررسی به خواص فیزیکی کنتراست‌های صدای معنادار یا معنای اجتماعی کدگذاری شده در سیگنال گفتار (مانند جنسیت، مسائل جنسی، مسائل اخلاقی و غیره) بپردازند. با این حال یکی از بخش‌های اساسی تحقیقات انجام شده در زمینه آواشناسی به عناصر معنی‌دار موجود در سیگنال گفتار مربوط‌نمی‌شود. درحالی‌که به شکل گسترده‌ای در مورد این مسئله موافقت شده که واج‌شناسی ریشه در آواشناسی دارد، شاخه متمایزی از زبان‌شناسی است که به اصوات و ایماها به عنوان واحدهای چکیده (مانند ویژگی‌ها، واج‌ها، وزن‌ها، هجاها و غیره) و تغییر شرطی آن‌ها (مثلا از طریق قوانین اَلوفونیک، محدودیت‌ها یا قوانین اشتقاق آن‌ها) مربوط می‌شود. واج‌شناسی از طریق دسته‌ای از ویژگی‌های متمایز با آواشناسی ارتباط دارد که نمایش چکیده واحدهای گفتاری را برای ایماهای تفصیلی، سیگنال‌های آکوستیک یا نمایش‌های ادراکی مجسم می‌کند.ویکی‌پدیای انگلیسی
دستور زبان در زبان‌شناسی، دستور زبان مجموعه‌ای از قانون‌های ساختمانی در زبان است که ساختِ جمله‌ها، عبارت‌ها، و کلمه‌ها را در هر زبانی تعیین می‌کند. این اصطلاح همچنین به مطالعهٔ این قانون‌ها نیز اطلاق می‌شود که در این‌زمینه شامل علم نحو، ریخت‌شناسی، و واج‌شناسی است که اغلب با آواشناسی، معناشناسی، و عملگرایی کامل می‌شود. زبان‌شناسان بیشتر این اصطلاح را به قوانین املایی اطلاق می‌کنند؛ هرچند کتاب‌های کاربردی و راهنماهای متداول ــ که خودشان را دستور زبان می‌نامند ــ ممکن است به قواعد املا و نشانه‌گذاری اطلاق شوند.
اصلاح زبان فمینیستی نظریه زبانشناسی ، یا روش درک مردم از زبان ، همچنین بر شیوه بازی زبانشناسی در ساختارهای قدرت جنسیتی تأثیر می گذارد. رویکرد ساختارگرایانه در نظریه زبانشناسی بر این باور استوار است که زبان باید به جای روشهای تأثیرپذیری از نیروهای خارجی ، فقط در درون زبان بررسی شود. رویکرد "شناخت گرایی" بر اتصال از زبان به مغز متمرکز است و رویکرد "فرهنگ اجتماعی" نقشی را که فرهنگ و زمینه اجتماعی در زبان بازی می کند برجسته می کند. تفسیر شخص از نظریه زبانشناسی ممکن است فرضیه های وی در مورد چگونگی تغییر زبان جنسیتی را تغییر دهد
علم و فناوری در آلمان دستاوردهای کشور آلمان در زمینه علم و فناوری همواره پررنگ بوده‌است به‌طوری‌که پایه‌گذار موفقیت‌های این کشور در زمینه اقتصادی است. آلمان خانه دانشمندان برجسته بوده‌است که پژوهش‌های آن‌ها در رشته‌های فیزیک، شیمی، ریاضیات و مهندسی کمک شایانی به گسترش علم در طول تاریخ بشریت کرده‌است. در بیشتر مواقع قرن بیستم دانشمندان بسیاری از آلمان موفق به دریافت جایزه نوبل در رشته‌های علمی شده‌اند. پژوهش‌های علمی در کشور همواره مورد حمایت دولت، دانشگاه‌ها و موسسه‌های پژوهشی مانند انجمن ماکس پلانک و بنیاد پژوهش آلمان است. اگرچه پایه‌گذاری مرزی‌های آلمان امروزی در سال ۱۸۶۷ شکل گرفت اما علم به زمان‌های بسیار گذشته برای مثال به دوران انقلاب علمی برمی‌گردد. آلمان داری کهن‌ترین دانشگاه‌های جهان مانند لایپزیگ ،هایدلبرگ و فرایبورگ است. از پایان قرن نوزدهم تا جنگ جهانی دوم آلمان کمک زیادی برای پیشرفت علم در همه جهان کرد.
فرانتس گونتنر فرانتس گونتنر زبان‌شناس آلمانی و استاد زبانشناسی رایانشی در مرکز پردازش اطلاعات و زبان (CIS) در دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ است. او در زمینه فلسفه و زبانشناسی تحصیلات دانشگاهی دارد.
همکاری علمی همکاری بین‌المللی در علم واقعیتی است که در گذشته و حال در سطح جهان مطرح بوده و هست، چرا که همواره فرض بر این بوده که علم می‌تواند به سلامت و رفاه ساکنان کره زمین کمک کند. همکاری بین‌المللی به درک مسؤولیت‌های عمومی همه انسان‌ها و تبادل اطلاعات در زمینه حل گره‌گاه‌های گوناگون کمک می‌کند.
عصب‌شناسی زبان تحقیقات عصب‌شناسی زبانی در تمام زمینه‌های اصلی زبانشناسی انجام می‌شود. زیرشاخه‌های اصلی زبانی، و نحوهٔ پرداختن عصب شناسان زبان به آنها، در جدول زیر آورده شده‌است. تحقیقات عصب‌شناسی زبان، چندین موضوع را بررسی می‌کند، از جمله مکان پردازش اطلاعات زبان، چگونه پردازش زبان با گذشت زمان آشکار می‌شود، ساختارهای مغز چگونه به کسب زبان و یادگیری آن مربوط می‌شوند و اینکه چگونه نوروفیزیولوژی می‌تواند به آسیب‌شناسی گفتار و زبان کمک کند.
تکامل اسپرانتو تکامل اسپرانتو، اشاره به مفهومی زبانشناختی در جهت بررسی زبان اسپرانتو از منظر علم زبانشناسی تکاملی دارد.
زبان‌های خویسان مهمترین ویژگی این زبان‌ها که آن‌ها در زمینه زبان‌شناسی ویژه آواشناسی منحصر بفرد آن است. در این زبان نوعی از واج‌ها وجود دارد که به همخوان کلیک است. همخوان‌های کلیک در این زبان‌ها حروف بی‌صدایی هستند که از الگوهای آواشناسی و خروج اصوات در سایر زبان‌ها پیروی نمی‌کنند. آواهایی مانند صدای بیرون راندن هوا از لای دندان‌ها یا سوت در آن‌ها وجود دارد. این خصیصه با میزان کمتر در برخی زبان‌های جوامع دیگر بویژه در آفریقا و میان زبان‌های بومی استرالیا نیز ثبت شده‌است.
زبان‌شناسی تحلیلی در کنار این حوزهٔ بینارشته‌ای از علم زبان‌شناسی، عصب شناسی زبان/زبان‌شناسی عصبی (Neurocognitive Linguistics) به دنبال کشف فرآیندهای ذهنی است که شامل مراحل صحبت کردن و فهمیدن زبان، فرآیندهای یادگیری زبان در مغز و مطالعه ساختار مغز است که انجام این مراحل را در مغز ممکن می‌سازد. البته پی بردن به این موضوع کار ساده‌ای نیست زیرا که زبانشناسی تحلیلی طیف وسیعی از نظریات زبانشناسی را در برمی گیرد. اما این دو رویکرد متنافر نبوده بلکه هر یک مکمل دیگری است. در ذیل برخی از تفاوت‌های بین آنها آمده‌است:
رئولوژی در مباحث مهندسی آشنایی با سیالات همواره مورد اهمیت بوده و این که بدانیم انواع آن و رفتار آن‌ها به شکل می‌باشد می‌تواند کمک بسیاری در پیشبرد صنعت داشته باشد. شناخت علم سیالات در بسیاری از زمینه‌های علمی و پژوهشی دارای اهمیت است و می‌تواند کمک زیادی در پیشبرد بسیاری از مسایل کند.
فرزاد شریفیان شریفیان در زمینه زبانشناسی فرهنگی، مدل نظری ای ارائه داد مبنی بر مفهوم سازی فرهنگی و زبان. در این مدل ابزارهای تحلیل گرانه و دستاوردهای نظری در رشته‌های گوناگون مانند مردم‌شناسی شناختی، زبانشناسی مردم شناختی، و روانشناسی شناختی به کاررفته‌است. موضوعاتی که شریفیان در کتاب‌های خود با عناوین "مفهوم سازی و زبان" (انتشارات جان بنجامینز، سال ٢٠١١) و "زبانشناسی فرهنگی" (انتشارات جان بنجامینز، سال ۲۰۱۷) به آن پرداخته عبارتند از: مدل نظری مفهوم سازی فرهنگی و زبان ونیز کاربردهای آن درزمینه‌های ارتباط بین فرهنگی، کاربرد شناسی میان فرهنگی، یادگیری زبان دوم و بررسی گفتمان‌های سیاسی.
انجمن آواشناسی بین‌المللی انجمن آواشناسی بین‌المللی (فرانسوی: L'Association Phonétique Internationale، API) انجمنی است که بررسی علمی آواشناسی و کاربردهای مختلف مربوط را ترویج می‌کند. بزرگ‌ترین کار این انجمن انتشار الفبای آواشناسی بین‌المللی است، که می‌تواند آواهای هر زبانی را نشان دهد.
یورن ریشل او دانش‌آموختهٔ دانشگاه کپنهاگ بود و آثار و پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینهٔ آواشناسی، واج‌شناسی، فرهنگ‌نویسی و مستندسازی زبان‌های در معرض نابودی داشت.
یوجین نایدا نایدا فردی پیشگام در عرصه ترجمه و زبانشناسی بود. پایان‌نامه وی یعنی "نگاهی اجمالی بر علم نحو در زبان انگلیسی" (به انگلیسی "A Synopsis of English Syntax") اولین تجزیه و تحلیل تمام عیار یک زبان مهم . . برجسته‌ترین کمک وی به نظریه ترجمه، هم ارزی پو یا("Dynamic Equivalence")بود که با نام هم ارزی کاربردی ("Functional Equivalence") هم شناخته می‌شد. نایدا همچنین، فن تجزیه و تحلیل جزء به جزء("componential-analysis")را توسعه داد که فنی بود که در آن، فرد با ریز کردن یا شکستن واژه‌ها معادل بهتری در ترجمه برایشان پیدا می‌کند( مثال:bachelor = male + unmarried)؛ شاید این بهترین مثال برای این فن نباشد، اگرچه معروفترین مثال است.
گرنوت ویندفور او شغل دانشگاهی‌اش با سمینار «زبانشناسی عمومی و هند و اروپایی» در دانشگاه کیل شروع کرد. به دنبال دعوت دانشکده مطالعات خاورنزدیک دانشگاه میشیگان از او به عنوان استاد مدعو، بعد از یک سال او عضویت در دانشکده را به منظور تمرکز و تحقیق و تدریس ایران‌شناسی پذیرفت. از اینرو، زمینه تدریس وی زبانشناسی، ادبیات و دین ایرانیان باستان، میانه و نو، و سیمبولیک و رابطه میان فرهنگ‌ها و زبان‌های آسیای مرکزی و خاورنزدیک است.
ویلیام دی همیلتون همیلتون به خاطر کار تئوری‌اش در زمینه شرح پایه ژنتیکی برای انتخاب خویشاوندی و نوع‌دوستی مشهور شد که به گسترش پژوهش‌ها در زمینه نگاه ژنتیکی به فرگشت کمک بسیاری کرد. او را یکی از پیشگامان علم زیست‌جامعه‌شناسی (sociobiology) می‌دانند. او همچنین کارهای مهمی در زمینه نسبت جنسی و تکامل تولید مثل انجام داد. او از ۱۹۸۴ تا زمان مرگش، استاد پژوهشگر انجمن سلطنتی در دانشگاه آکسفورد بود.
نوروانفورماتیک با پیشرفت علوم عصبی و علم اطلاعات که باعث شد ادغام این دو علم ممکن گردد، مبانی نوروانفورماتیک به عنوان یک علم جدید در دهه ۱۹۸۰ پایه‌گذاری شد. ارتباط ساختارها و کارکردهای پیچیده سیستم عصبی نیاز به هماهنگی بین حوزه‌های متنوع دانش، ادغام در سطوح مختلف تحقیق و تلفیق رویکردهای فنی به ظاهر متفاوت، از مولکولها تا رفتار سلول‌های عصبی دارد. چالش نوروانفورماتیک نیز فراهم کردن یک چارچوب اطلاعات محاسباتی یکپارچه برای تسهیل و پرورش چنین ساختارهایی است. در عمل، پیشرفت‌های عمده در تحقیقات ما از مغز نیاز به توسعه و استفاده از ابزارهای الکترونیکی مناسب برای پردازش، تصویرسازی، تبدیل، تجزیه و تحلیل داده‌های علوم عصبی دیجیتال دارد؛ چنین چالشی راه حل اساسی برای پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌های مغزی است. این علم هنوز در مراحل ابتدایی خود است و درواقع تلاشی است برای یک چشم‌انداز تاریخی در زمینهٔ علوم اعصاب. در سال ۱۹۸۹ میلادی مؤسسه ملی سلامت روان ایالات متحدهٔ آمریکا به همراه چند مؤسسهٔ دیگر، تیمی را تشکیل دادند تا وظیفهٔ مطالعه و تحقیق روی این زمینه که چگونه فناوری اطلاعات می‌تواند ابزارهایی را که برای پیشرفت بهتر علوم اعصاب و به کارگیری بیشتر داده‌های عصبی، نیاز هستند برعهده بگیرند. در سال ۱۹۹۱ اولین گزارش‌ها حاکی از مثبت بودن تحقیقات بود که باعث شد «پروژهٔ مغز انسان» بوجود آید و در سال ۱۹۹۳ اولین کمک‌های مالی به این پروژه اختصاص یافت؛ این پروژه تا سال ۲۰۰۴ بگونه‌ای پیشرفت داشت که حدود ۱۰۰ میلیون دلار کمک مالی دریافت کرد و از مهم‌ترین پروژه‌های ایالات متحده بود که از طریق چندین مؤسسه و سازمان پشتیبانی می‌شد. پس از جهانی شدن این پروژه مقالاتی با تلاش دانشمندان از چندین کشور در زمینهٔ بیوانفورماتیک منتشر شد که از دو قسمت عمده تشکیل می‌شدند: که این مقالات باعث به وجود آمدن بیشتر تحقیق‌های مختلف در زمینهٔ نوروانفورماتیک شدند.
حسین فرهادی فرهادی در کنفرانسهایی در سطوح مختلف فنی از جمله کنوانسیون تحقیقات آزمایش زبان (LTRC)، انجمن آمریکایی زبانشناسی کاربردی (AAAL)، انجمن اتحادیه اروپا انجمن آزمون زبان (EALTA)، کنوانسیون TESOL، آسیا TEFL، دومین مجمع یادگیری زبان، جنوب انجمن تحقیقات ارزیابی زبان کالیفرنیا (SCALAR)، آزمون زبان سواحل شرقی (ECOLT) و انجمن تست زبان ژاپن (JALT). این فعالیت‌های متنوع به وی فرصت داده‌است تا در سطوح مختلف فنی در زمینه‌های مختلف زبانشناسی کاربردی از جمله آزمون زبان، ارزیابی کلاس، زبان انگلیسی برای اهداف خاص (ESP)، خواندن، ترجمه و تعدادی دیگر بنویسد. بیشتر کارهای وی متمرکز بر تحقیقات در زمینه آزمون سازی و ارزیابی زبان است.
هاینریش هرتز هرتس همیشه علاقهٔ عمیقی به علم هواشناسی داشت، که شاید به خاطر ارتباط با ویلهلم فون بتسولد، استاد آزمایشگاه هرتز در دانشگاه صنعتی مونیخ، بوده باشد. به هر صورت، او خود کمک قابل توجهی در این زمینه نکرد به جز چند مورد که بیشتر جنبهٔ تفریحی داشت؛ به هلمهولتس در برلین کمک کرد که شامل تحقیقاتی در زمینهٔ تبخیر مایعات، و ساخت یک نوع جدید رطوبت‌سنج می‌شد. او در ضمن تحقیقات بسیار خود به مبانی علومی رسید که خود یا آنها را نادیده گرفت یا نتایج را اشتباه اعلام کرد، ولی همین اکتشافاتی که او آنها را اشتباه قلمداد می‌کرد، بعدها از سوی دیگران توجیه شد و اکنون بسیار مهم تلقی می‌شوند؛ مانند سازوکار رادارها و امواج بی‌سیم و بسیاری دیگر. خود او در این زمینه گفته‌است: «من فکر نمی‌کنم که امواج بی‌سیمی که من کشف کردم هیچ استفادهٔ عملی داشته باشد.» در صورتی که ما امروزه استفادهٔ غیرقابل انکاری از این امواج می‌کنیم.http://en.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Rudolf_Hertz
۳۰ روز شب خون آشام ها با زبانی کاملاً اصلی صحبت می کنند. این فیلم با کمک یک استاد زبانشناسی در دانشگاه نیوزیلند ساخته شده است.
نشانه‌شناسی او در «درس زبانشناسی عمومی» در توضیح نشانه‌شناسی می‌گوید: می‌توان علمی را تصور کرد که به مطالعه زندگی نشانه‌ها در یک جامعه بپردازد. این علم بخشی از روان‌شناسی اجتماعی و در نتیجه روان‌شناسی عمومی خواهد بود. نشانه‌شناسی معلوم می‌کند که نشانه‌ها از چه تشکیل شده‌اند و چه قوانینی بر آن‌ها حکم فرماست.
کردستان اکثریت قریب به اتفاق محققان از زمینه‌های مختلف تاریخ، مردم‌شناسی، مردم نگاری و زبانشناسی کُردهای معاصر را به عنوان بازماندگان گوتین‌های باستانی سومر بازشناخته‌اند.
گلناز مدرسی قوامی گلناز مدرسی قوامی (متولد ۲۰ مهر ۱۳۴۵) زبان‌شناس و آواشناس ایرانی و دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی است. پژوهش‌های او عمدتاً در زمینه آواشناسی، واج‌شناسی و نظریه بهینگی است.
فرانتس گونتنر علایق تحقیقاتی گونتنر شامل زبانشناسی رایانشی است و از سال ۱۹۹۶ در طراحی تعدادی از سیستم عامل‌های جستجوی آنلاین، از جمله AltaVista , فست (اکنون توسط مایکروسافت خریداری شده‌است) و JobaNova مشارکت داشته‌است. وی پیش از پیوستن به LMU در سال ۱۹۹۰ استاد زبانشناسی عمومی و رایانشی در دانشگاه توبینگن (۱۹۷۷–۱۹۸۹) بود. علایق پژوهشی وی شامل همه زمینه‌های پردازش متن و به ویژه تبدیل پیکره‌های متنی در نمایش‌های واژگانی و دستوری (به عنوان مثال فرهنگنامه‌های الکترونیکی دارای کاربرد رایانشی و دستور زبان‌های محلی) است.
ایرج بشیری در سال ۱۹۶۴ بشیری برای ادامه تحصیل به انگلستان و در سال ۱۹۶۶ به ایالات متّحده آمریکا سفر کرد. وی در سال ۱۹۶۸ موفّق به اخذ درجه فوق لیسانس در زبانشناسی عمومی از دانشگاه میشیگان گردید و در سال ۱۹۷۲ دکترای خود را در زبانشناسی ایرانی از همان دانشگاه اخذ کرد. رساله دکترای بشیری بر اساس تحقیقات ابن سینا در فعل «بودن» است. وی نشان می‌دهد که فعل «بودن» نحوی مخصوص بخود دارد که با کمک فعل «شدن» جنبه احوالی و با فعل «کردن» جنبه انفعالی بخود می‌گیرد و بازگوی تغییرات و تحوّلات منعکس در زبان می‌شود.
بازاریابی و هوش مصنوعی زمینه‌های بازاریابی و هوش مصنوعی در سیستم‌هایی که در زمینه‌هایی مانند پیش‌بینی بازار، ماشینی شدن فرایندها و تصمیم‌گیری، همراه با افزایش بازده وظایفی که معمولاً توسط انسان انجام می‌شود، به یکدیگر کمک می‌کنند. علم پشت این سیستم‌ها را می‌توان از طریق شبکه‌های عصبی و سیستم‌های خبره، برنامه‌های رایانه ای که پردازش ورودی را بر عهده دارند و خروجی ارزشمندی را برای بازاریابان فراهم می‌کنند، توضیح داد.
اصل توالی رسایی میزان رسایی یک آوا از نظر آواشناسی تولیدی نشان‌دهنده میزان بازبودن دهان در تولید آواست؛ و از نظر آواشناسی شنیداری نشان‌دهنده شدت صوت؛ و از نظر آواشناسی آکوستیک نشان‌دهنده دامنه بیشتر سیگنال صوتی است.
انجمن زبان‌شناسی ایران انجمن زبان‌شناسی ایران یک انجمن علمی در ایران است که به گسترش، پیش‌برد و ارتقای سطح علمی دانش زبانشناسی و توسعه کیفی نیروهای متخصص و نیز بهبود امور آموزشی و پژوهشی در زمینه‌های زبانشناسی نظری و کاربردی می‌پردازد. این انجمن در سال ۱۳۸۱ تأسیس شد و ریاست آن هم‌اکنون بر عهده شهین نعمت‌زاده است. نشریه رسمی این انجمن "زبان و زبان‌شناسی" نام دارد که به صورت دوفصل‌نامه منتشر می‌شود و دارای درجه علمی-پژوهشی است. همچنین کنفرانس‌های بسیاری توسط این انجمن برگزار می‌شود.زبان و زبان‌شناسی نام نشریه علمی انجمن زبان‌شناسی ایران است که به چاپ پژوهش‌های علمی در زمینه زبان‌شناسی می‌پردازد. سردبیری آن را امید طبیب‌زاده بر عهده دارد. پیش از او، یحیی مدرسی و سید علی میرعمادی سردبیر بودند. این نشریه از سال ۱۳۸۲ منتشر می‌شود و دارای درجه علمی-پژوهشی است.
آواشناسی کاربردهای آواشناسی عبارتند از:
فیلیپ هویسه زمینه کاری او واژه‌شناسی و زبانشناسی ایرانی و کتیبه‌شناسی ایرانی و یونانی شرقی در دوران هلنیستی است و روابط و ارتباطات بین ایرانی‌ها، یونانی‌ها-رومی‌ها تا هندی‌ها است.
ارتباط علمی در سال 1987 Geoffrey Thomas و John Durant در مقاله‌ای، دلایل مختلفی را برای افزایش درک عمومی از علم یا سواد علمی کردند. مهندسان آموزش‌دیده‌تر و دانشمندان می‌توانند موجب شوند تا ملتی به لحاظ اقتصادی قوی‌تر شود. علم همچنین می‌تواند به نفع افراد باشد. علم می‌تواند حتی جذابیت زیبایی‌شناسی داشته باشد (به عنوان مثال، دانش عامه‌پسند یا علمی تخیلی). با تکنولوژیک‌تر شدن هرروزهٔ زندگی، ایجاد بستر آگاهی عمومی می‌تواند به گفتگوی دربارهٔ فناوری کمک کند. علم سعادت نمونه‌ای از حوزه ای است که پژوهش در آن می‌تواند پیامدهای مستقیم و آشکاری برای افراد داشته باشد. دولت‌ها و جوامع نیز می‌توانند از سواد علمی بهره ببرند، چراکه یک رأی‌دهندهٔ آگاه موجب ارتقاء جامعه دموکراتیک‌تر می‌شود. علاوه بر این، علم می‌تواند منجربه تصمیمات آگاهانه‌تر در زمینۀ سیاست‌گذاری در حوزهٔ اخلاق شود (به عنوان مثال، پاسخ به سؤالاتی در مورد اینکه حیوانات می‌توانند احساس درد کنند، چگونگی تأثیر فعالیت‌های نوع بشر بر آب و هوا یا حتی علم اخلاق).
گستره صوتی وکال گسترهٔ صوتی وکال ()، منطقه‌ای از نقاطِ زیروبمی است که از یک صدای انسانی می‌تواند حاصل شود. متداول‌ترین کاربردِ آن در متن آواز خوانندگی است، جایی که از آن به عنوان یک ویژگی مشخص برای طبقه‌بندی گونه‌های صدا استفاده می‌شود. همچنین این یک موضوع برای مطالعه در زمینهٔ زبان‌شناسی، آواشناسی و گفتاردرمانی است.
جان نیکیسلاو بودوئن دو کورتنه یان نیسیسلاو بودوئن دوکورتنه (۱۳ مه ۱۸۴۵ - ۳ نوامبر ۱۹۲۹) زبان‌شناس لهستانی بود. او بیشتر به دلیل نظراتش در زمینه واج‌شناسی و تناوب آوایی شناخته می‌شود. نظرات او در زمینه آواشناسی و واج‌شناسی، الهام‌بخش زبان‌شناسان مکتب پراگ بود. بودوئن را نخستین بنیان‌گذار واج‌شناسی در مفهوم مطالعه نقش‌مدارانه آواهای گفتار به شمار می‌آورند.
زبان‌شناسی نظری زبان‌شناسی نظری شاخه‌ای از علم زبان‌شناسی است که به تدوین الگوهای دانش زبانی می‌پردازد. حوزه‌های اصلی در زبان‌شناسی نظری شامل نحو، واج‌شناسی، صرف و معناشناسی هستند. اگرچه آواشناسی معمولاً ارتباط تنگاتنگی با واج‌شناسی دارد، اما مثل حوزه‌هایی همچون جامعه‌شناسی زبان و روان‌شناسی زبان، خارج از حوزه زبان‌شناسی نظری قرار می‌گیرد. زبان‌شناسی نظری همچنین در پی تبیین جهانی‌های زبان است.
کاوشگر زمینه کیهان این کار کمک زیادی به حل موضوع مهبانگ کرد. دو بنیانگذار این پروژه یعنی جورج اسموت و جان ماتر در سال ۲۰۰۶ جایزه نوبل فیزیک را به خاطر کار بر روی این پروژه دریافت کردند. کمیته جایزه نوبل اعلام کرد «به خاطر کار بر روی پروژه کُبی که باعث شد علم کیهان‌شناسی به عنوان یک علم دقیق شروع شود». ناسا، در سال ۱۹۸۹ میلادی، ماهوارهٔ کاوشگر زمینهٔ کیهانی (COBE) را پرتاب کرد و نخستین یافته‌های آن در سال ۱۹۹۰ میلادی منتشر شد که سازگار با پیشگویی‌های مهبانگ، با توجه به CMB، بودند. COBE تابشی معادل با تابش جسم سیاه در دمای ۲٫۷۲۶ کلوین را یافت و همگن بودن CMB را مشاهده کرد.
سمعک بهترین فرد برای ارزیابی شنوایی و تجویز سمعک متخصص شنوایی‌شناس است که با علم بر این موضوع می‌تواند در انتخاب سمعک مناسب کمک کند. در زمینه شنوایی‌شناسی کودکان، حساسیت بیشتر است زیرا کودکان نمی‌توانند مشکلات شنیداری خود را بیان کنند از این رو توجه والدین به کیفیت شنوایی کودک بخصوص در زمینه حرف زدن و توانایی ارتباط برقرار کردن وابسته به تنظیم درست سمعک و ارزیابی‌های متدام در طول سال‌های کودکی است.
آواشناسی آواشناسی به عنوان یک رشته تحقیقاتی دارای سه شاخه اصلی است:
پزشکی ورزشی پزشکی ورزشی تخصصی از علم پزشکی است که با نام طب ورزش نیز از آن یاد می‌کنند. این گرایش در زمینه سلامتی ورزشکاران و همچنین استفاده از ورزش در جهت حفظ سلامت عمومی انسان‌ها مطالعه می‌نماید. علاوه بر آن به درمان، توانبخشی و پیشگیری از آسیب‌های ورزشی کمک می‌کند.
جهاندوست سبزعلی‌پور جهاندوست سبزعلی‌پور دانشیار زبان و ادبیات فارسی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت در زمینه زبانشناسی و گویش شناسی و ادبيات عامه است.
بیورن لیندبلوم بیورن ای. لیندبلوم (متولد ۱۹ ژوئن ۱۹۳۴ در استکهلم) زبان‌شناس و آواشناس سوئدی‌ست که به دلیل نظراتش در زمینه آواشناسی و واج‌شناسی تجربه‌گرا شناخته شده‌است. او دانش‌آموخته دانشگاه لوند است و در دانشگاه استکهلم و دانشگاه تگزاس در آستین تدریس می‌کند.
آنتونیو پانائینو دومنیکو آنتونیو کِلِمنته پانائینو تاریخ‌دان و خاورشناس ایتالیایی است. او پروفسور زبان‌شناسی ایرانی در دانشگاه بولونیا است و مقاله‌های زیادی در زمینه تاریخ، زبانشناسی و زبان مذهبی مردم ایران نوشته‌است.
اونوره شوه از سال ۲۰۰۱ یکی از دانشگاه‌های ادبی کهن در فرانسه، جایزه ای را برای برانگیختن بررسی‌های زبانشناسی بویژه در زمینه زبان‌های رومی (ایتالیایی، فرانسوی، اسپانیایی، پرتغالی، رومانیایی،...) به یاد و بزرگداشت او به بهترین این پژوهش‌ها می‌دهد.
احمد کسروی احمد کسروی با چیرگی بر برخی از زبان‌های ایرانی و فرنگی و نیز با دانشی گسترده در زمینهٔ زبانشناسی، واژه‌های بسیاری را از نو زنده کرد یا برساخت که بخشی از آن‌ها اکنون در گفتار و نوشتار روزانهٔ پارسی‌زبانان به کار می‌رود.
انجمن مهندسی متالورژی و مواد ایران انجمن مهندسی متالورژی و مواد ایران ، یک سازمان ملی حرفه‌ای است که هدف اصلی آن کمک به پیش‌برد فناوری و علم مواد به‌طور گسترده و حوزه‌های وابسته به مهندسی مواد و مهندسی متالورژی و هم‌چنین زمینه‌های وابسته به‌طور خاص است.
پیتر سورن پیتر سورن زبانشناسی هلندی (زاده ۹ ژوئیه ۱۹۳۴ در هارلم) است. بخش اول از کتاب "زبانشناسی در غرب" وی توسط علی‌محمد حق‌شناس و با فصل‌بندی دوباره در قالب دو کتاب با عنوان‌های "تاریخ زبانشناسی" و "مکاتب نوین زبانشناسی در غرب" به ترتیب برنده بیست‌وهفتمین و بیست‌وهشتمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی شدند.
علم سیاست علمی دولت فدرال ایالات متحده آمریکا مدت زیادی است که طرفدار SOSP بوده‌است. در سال ۲۰۰۶، در پاسخ به دفتر چالش سیاست علم و فناوری، دکتر جان اچ ماربورگر برای یک «علم سیاست علمی» کمیته فرعی شورای ملی علم و فناوری در جامعه، علوم اقتصادی و رفتاری (SBE) یک گروه کار بین سازمانی در علم سیاست علمی (ITG) به عنوان بخشی از فرایند مشورتی داخل کمیته فرعی خدمت می‌کند. در سال ۲۰۰۸، SOSP ITG توسعه یافت و علم سیاست علمی را منتشر شد: یک نقشه راه پژوهش فدرال، که تلاش لازم برای توسعه بلند مدت یک علم سیاست علمی، و این نقشه راه به جامعه SOSP معرفی شد. کار بعدی(ITG) به وسیله سوالات مطرح شده در نقشه راه و مراحل عمل توسعه داده شده در کارگاه هدایت شده‌است. علاوه بر این از سال ۲۰۰۷، بنیاد ملی علوم، در حمایت از تحقیقات دانشگاهی برای پیشبرد این زمینه، کمک‌های مالی از علم علم و برنامه سیاست نوآوری (SciSIP). پژوهش SciSIP تلاش‌های فدرال SOSP را به وسیله فراهم کردن ابزارهای جدید با ارتباط فوری با سیاست گذاران حمایت و کامل می‌کند.
هژیر رحمانداد رحمانداد با توسعه دادن تخمین متغیر و اعتبارسنجی مدل‌های پویا، به گسترش علم تحلیل سیستمها کمک می‌کند. مقالات وی در مجلات مختلفی از جمله علوم مدیریت، علم سازمانی، مجلهٔ استراتژیک مدیریت، PlosOne، مجله بین‌المللی چاقی و مجلهٔ تحلیل سیستم‌ها منتشر شده‌اند. وی به عنوان داور در بیش از ۲۰ پنل NIH و و بیش از دوازده مجله مختلف فعالیت داشته‌است. تحقیقات وی توسط بنیاد ملی علوم، سازمان‌های ملی بهداشت، گروه مسکن و شهرسازی و چندین شرکت خصوصی در این زمینه حمایت مالی شده‌است.
علوم اعصاب رفتاری با این حال ، با افزایش مهارت فنی و توسعه روشهای غیرتهاجمی دقیق تر که می تواند برای انسان ها اعمال شود ، دانشمندان علوم اعصاب رفتاری شروع به کمک به سایر موضوعات کلاسیک روانشناسی ، فلسفه و زبانشناسی می کنند ، مانند:
منطق ریاضی منطق ریاضی امروزه در فلسفه تحلیلی، ریاضیات، زیست‌شناسی، زبانشناسی، جامعه‌شناسی، فیزیک، روانشناسی، روش‌شناسی، علوم کامپیوتری، علم اخلاق، هوش مصنوعی، متافیزیک و حقوق کاربرد دارد. Ebbinghaus, H. -D. , Flum, J. , and Thomas, W. "Mathematical logic", Springer-Verlag New York Inc. , 1984.
جواد موفقیان این بنیاد با ایجاد دهلیز جواد موفقیان به مرکز تحقیقات تنوع زیستی بیتی در دانشگاه بریتیش کلمبیا که کارهای گسترده‌ای در زمینه دسترسی عمومی و ترغیب کودکان به علم، حفاظت و تنوع زیستی در ونکوور کانادا انجام می‌دهد ۳ میلیون دلار کمک کرده‌است.
علم مواد علم مواد یا مهندسی و علم مواد یک حوزهٔ میان رشته‌ای است که در آن رابطهٔ بین ساختار و خواص مواد به منظور طراحی مواد جدید برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون فناوری مواد مورد بررسی قرار می‌گیرد. امروزه با افزایش تحقیقات در زمینهٔ نانو، مهندسی مواد به یکی از رشته‌های پیشرو در عرصه دانش بدل شده‌است. به‌طور خلاصه یک مهندس مواد در نخستین گام به‌کمک میکروسکوپ الکترونی روبشی، میکروسکوپ الکترونی عبوری، پراش پرتوهای ایکس و هم چنین روش‌ها و تجهیزات مشابه به شناسایی و بررسی ساختار میکروسکوپی مواد گوناگون می‌پردازد. در گام بعدی خواص مختلف مواد مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرند تا روش‌های تولید مواد جدید یا بهبود خواص مواد قبلی فرا گرفته شود.
آزمایش جانوران انتقال دانش و فناوری حاصل از کار با جانداران آزمایشگاهی باید با موازین اخلاق در علم منطبق باشد و حداقل آزار و اذیت به حیوانات برسد. در میان جانورانی که در این عرصه بیشترین توجه بشر در سال‌های اخیر را به خود جلب نموده‌است، یک ماهی کوچک به‌نام ماهی دانیوی گورخری یا ماهی زبرا است. ماهی گورخری یک ارگانیسم مدل سرآمد است که با خصوصیات متنوعی که دارد، گسترش مرزهای علم را در رشته‌های متعدد سبب شده‌است. خصوصیات این ماهی کوچک آب شیرین به کمک زیست‌شناسان به نحوی نمود یافت که مقایسهٔ ژنتیکی آن با پستانداران (همچون موش) حتی برای بسیاری از محققان باورنکردنی بود؛ به‌عنوان مثال، ظهور روش‌های جدید و کارآمد برای نسخه‌برداری و ویرایش ژنوم، کمک کرد تا در زمینهٔ استفاده از آن در زمینه‌های مختلف علمی، از جمله سم‌شناسی، کشف مواد دارویی، زیست‌شناسی پیوند، مدل‌سازی بیماری و حتی آبزی‌پروری، رشدی فزاینده روی دهد. تداوم تکامل و تطبیق سیستم مدل ماهی گورخری، نیازمند بهبود روش‌ها و رویکردهایی برای پرورش و مدیریت این ماهی‌ها در مخازن کنترل‌شده‌است؛ به‌طوری‌که در نهایت، تحقیقات صورت‌گرفته بر روی این ماهی بیشتر تکرار شدنی، مقرون به صرفه و در چارچوب اخلاق پژوهشی باشد.
آواشناسی شنیداری آواشناسی شنیداری یکی از سه شاخه آواشناسی است که به مطالعه واکنش ادراکی به آواهای گفتار به وسیله گوش، اعصاب شنیداری و بخش‌هایی شنیداری مغز می‌پردازد. به این شاخه نسبت به دیگر شاخه‌های آواشناسی (یعنی: تولیدی و آکوستیک) به دلیل دشواری‌هایی که در سنجش و تشخیص واکنش‌های روانشناختی و عصب‌شناختی آواهای گفتاری وجود دارد، کمتر پرداخته شده است. مطالعات کالبدشناختی و فیزیولوژیک گوش، از حوزه‌هایی است که در این شاخه پیشرفت داشته است. این مسئله هم بیشتر به دلیل تکنیک‌های سنجش شنوایی و کاربرد طبّی چنین مطالعاتی در شنوایی‌شناسی و شنوایی‌سنجی است. با این حال مطالعات نسبتاً کمی بر روی ویژگی‌های حسی آواهای گفتار انجام شده که ارتباط آن با تحلیل‌های آواشناختی و مطالعات واجشناختی مبهم است. این موضوع با مطالعات درک شنیداری در زبان‌شناسی روان ارتباط نزدیکی دارد.
تأمین مالی تحقیقات بودجه تحقیقات اصطلاحی است که عموماً هر بودجه برای تحقیقات علمی را پوشش می‌دهد، و در زمینه‌هایی از علم و فناوری و علوم اجتماعی است. این اصطلاح اغلب از طریق یک فرایند رقابتی به دست آمده، که در آن پروژه‌های تحقیقاتی بالقوه ارزیابی و کمک‌های مالی برای آن‌ها دریافت می‌شود؛ که چنین فرایندها، توسط دولت، بنگاه‌ها و بنیادهای اجرا، تخصیص می‌یابد.
یوست گیپرت از سال ۱۹۹۴ یعنی از زمانی که دارای کرسی پروفسوری دانشگاه گوته فرانکفورت در رشته زبانشنانی تطبیقی است، در کنار موضوعات تحقیقاتی خود چون زبانشناسی هندواروپایی ورده‌شناسی زبانی به تحقیق وسیعی در زمینه زبان‌شناسی تاریخی قفقاز نیز می‌پردازد.
ادغام (آواشناسی) در آواشناسی و زبان‌شناسی تاریخی، ادغام () نوعی تغییر صوتی است که طی آن دو یا بیش از دو قطعه با مشخصه‌های تمایزدهنده ترکیب می‌شوند و یک قطعه را تشکیل می‌دهند. این فرایند هم می‌تواند برای واکه‌ها رخ دهد و هم برای همخوان‌ها.
گویش بیرجندی در زمینه آواشناسی این گویش ده واکه (= مصوت ) ساده و دو سایواک (نیم واکه ) دارد که در قیاس با فارسی رسمی دوواکة و ¦a در فارسی نو اصلا وجود ندارد و دوواکة ¦e (یای مجهول ) و ¦o (واو مجهول ) نیز در فارسی میانه و سده‌های نخستین فارسی نو رواج داشته اما ظاهراً از سده ششم به بعد از میان رفته‌است.
دانا هاراوی دانا جی هاراوی (به انگلیسی Donna j Harraway) (متولد سپتامبر ۶، ۱۹۴۴) استاد برجسته بازنشسته با حفظ کرسی دانشکده مطالعات هشیاری و دانشکده مطالعات فمینیستی در دانشگاه کالیفرنیا در سانتا کروز، ایالات متحده است. هاراوی محققی برجسته در زمینه مطالعات فناوری و علم است که در اوایل 1990s به عنوان یک "فمینیست و با کمی اغماض پسانوگرا طبقه‌بندی می‌شد. و نویسنده کتاب‌ها و مقالات متعددی است که در آن سوالات پیرامون علم و فمینیسم را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد؛ مثلاً "بیانیه سایبورگ: علم و فناوری و فمینیسم سوسیالیستی در اواخر قرن بیستم" (۱۹۸۵) و "دانش‌های موقعیتی: سؤال از علم در فمینیسم و ترجیح دیدگاه ناقص " (1988). هاراوی مطالعات زنان و تاریخ علم را در دانشگاه هاوایی و دانشگاه جانز هاپکینز آموخته‌است. آثار هاراوی به مطالعه روابط انسان و حیوان و انسان و ماشین کمک می‌کند. آثار او در زمینه نخستی‌شناسی، فلسفه و زیست‌شناسی رشد بحث‌های متعددی برانگیخته است. هاراوی از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۶ با نظریه‌پرداز فمینیستی لین رندولف وارد یکسری مبادلات همکارانه شد. کار آن‌ها روی ایده‌هایی خاص که فمینیسم را به علوم فناوری(Technoscience)، آگاهی سیاسی و دیگر مسائل اجتماعی مرتبط می‌ساخت دیدگاه‌ها و روایت‌های کتاب هاراوی با عنوان هوشمندی متواضعانه(Modest_Witness) را شکل داد. بخاطر این کتاب وی در سال ۱۹۹۹ جایزه لودویک فلک جامعه مطالعات اجتماعی علم را کسب کرد. در سپتامبر سال ۲۰۰۰ هاراوی بالاترین جایزه جامعه مطالعات اجتماعی علوم با عنوان جی دی برنل را به خاطر "مشارکت‌های برجسته " در حیطه مطالعاتی کسب کرد
مؤسسه کردی استانبول عمده فعالیتهای تحقیقاتی این موسسه در زمینه‌های زبانشناسی، فولکلور و تاریخ بود و یک مجله پژوهشی با عنوان "زند منتشر کرد." موسسه کردی استانبول دوره‌هایی را به زبانهای زازاکی، کرمانجی و سورانی برگزار می‌کرد و گواهینامه ترجمه به/از زبان کردی را ارائه می‌داد.
فقه‌اللغه ایرانی فقه‌اللغهٔ ایرانی یا تاریخ فقه‌اللغهٔ ایرانی دائرةالمعارف معروفی است در زمینهٔ زبانشناسی، ادبیات و هنر ایرانی که توسط برخی از دانشمندان کشور آلمان از جمله گایگر، گلدنر، نلدکه، اشپیگل، فردیناند یوستی، مارکوارت و بارتولومه و دیگران نوشته شده‌است.
طیف‌نگاره از طیف‌نگاره‌ها بطور گسترده در زمینه‌های موسیقی، زبانشناسی، سونار، رادار، پردازش گفتار، لرزه‌شناسی و سایر موارد بهره برده می‌شود. از آوانما می‌توان برای شناسایی واژگان گفتاری به صورت آوایی و نیز تجزیه و تحلیل روابط میان حیوانات بهره گرفت.
علوم محیطی ازآنجا که علوم محیطی دارای زمینه‌های تحقیقاتی علمی و اساسی است، از دهه ۱۹۶۰ و۱۹۷۰، ورود به یک رویکرد تحقیقاتی چند رشته‌ای با پروتکل‌های خاص برای تجزیه و تحلیل و شناخت مشکلات پیچیده مربوط به این علم، مورد نیازقرارگرفت. با شروع ا ین کار بود که علوم محیطی زنده شد، بطوریکه این تحقیقات برای افزایش آگاهی عمومی جهت رسیدگی به مشکلات زیست محیطی به امری ضروری تبدیل گردید. وقایعی که به این تحول شتاب بخشید، عبارت است از: انتشار کتاب برجسته زیست محیطی راشل کارسون به نام «بهار خاموش» که درآن عمده موضوعات زیست محیطی عمومی شد. همچنین کتابهایی مانند «نشت روغن» در سال ۱۹۶۹ توسط سانتا باربارا، وهمچنین رودخانه کیویا هوگا کلیولند، اوهایوو و آتشسوزی، به افزایش دید عموم، نسبت به مسائل زیست محیطی و ایجاد زمینه‌های جدید مطالعاتی این علم کمک کرد.
نمادگان در زبانشناسی و نشانه شناسی، نمادگان سیستمی از نگاره‌ها، نمادها و کاراکتر و عبارت‌های کوتاه شده‌است که طبق قرارداد برای بازنمایی حقایق و مقادیر و چندیها کاربرد دارد؛ بنابراین نمادگان مجموعه‌ای از نمادهای مرتبط است که هر کدام معنی خاصی دارند و به منظور ساده‌سازی برقراری ارتباط در یک زمینه یا دامنه خاصی از دانش و فناوری است.
لئونارد هرتسنبرگ لئونارد گئورگویچ سال‌ها روی اثر بنیادی خود «فرهنگ ریشه‌شناسی زبان فارسی» کار کرد که به صورت رایانه‌ای ایجاد شده و حاصل ترکیب سنت‌های علمی زبان‌شناسی غربی و شرقی است. از وی بیش از ۱۰۰ اثر از جمله چند تک نگاری در زمینه زبانشناسی تطبیقی ایران و هند و اروپایی منتشر شده‌است.
دنیل جونز (آواشناس) دنیل جونز در ۱۲ سپتامبر ۱۸۸۱ در لندن زاده شد. در سال ۱۹۹۰ جونز برای مدت کوتاهی در مؤسسه زبان ماربورگ در آلمان تحصیل کرد و در آنجا بود که نخستین بار با آواشناسی آشنا شد. در سال ۱۹۰۳ او مدرک کارشناسی خود را در رشته ریاضی از دانشگاه کمبریج دریافت کرد. از ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۶ او در پاریس زیر دست پل پسی که یکی از مؤسسان انجمن آواشناسی بین‌المللی بود، تحصیل کرد. در سال ۱۹۰۷ او در کالج دانشگاهی لندن مدرسی نیمه‌وقت گردید و پس از آن به وی جایگاه تمام‌وقت تعلق گرفت و در سال ۱۹۱۲ رئیس گروه آواشناسی آنجا شد.
گرفته در آواشناسی و واج‌شناسی، گرفته مشخصهٔ آوایی‌ای است که تولید آن با نوعی گرفتگی در مسیر جریان هوا همراه است. [k]،[d͡ʒ]، و [f] نمونه‌هایی از آواهای گرفته هستند. در آواشناسی، تولید آواها را می‌توان به دو دستهٔ بزرگِ گرفته و رسا تقسیم کرد.
الفبای آوانگاری بین‌المللی الفبای آوانگاری بین‌المللی یک سامانهٔ نوشتاری و آوانگاری است که برپایهٔ الفبای لاتینی ساخته شده‌است. این سامانه به‌وسیلهٔ انجمن آواشناسی بین‌المللی به‌عنوان یک الفبای استاندارد برای نشان دادن صداهای ایجادشده در زبان‌های گوناگون طراحی شده‌است. در ایجاد این سامانه از دانشجویان و استادانی با زبان‌های گوناگون، زبان‌شناسان، خوانندگان و هنرپیشگان، فرهنگ‌نویسان، زبان‌فراسازان و مترجمان کمک گرفته شده‌است.
مطالعات منطقه‌ای مطالعات منطقه‌ای () یا () مجموعه‌ای از حوزه‌های میان رشته‌ای پژوهشی و علمی است که به مطالعه مناطق جغرافیایی، ملی یا فرهنگی می‌پردازد. این اصطلاح به‌صورت گسترده‌ای برای حوزه‌های مختلف علمی و پژوهشی در علوم انسانی و علوم اجتماعی به ویژه در علوم سیاسی بکار می‌رود. برنامه‌های معمول مطالعات منطقه‌ای شامل مطالعه تاریخ، علم سیاست، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، زبانشناسی، جغرافیا، ادبیات و دیگر رشته‌های مرتبط می‌شود.
موضوعات سقراطی مثلاً پرسشی از قبیل «عدالت چیست؟» برای بررسی با روش سقراطی مناسب است؛ چراکه همهٔ ما کلمات عادلانه و غیرعادلانه را بدون قیدوبند به کار می‌بریم. با استقرای موارد استعمال این کلمات، می‌توان به تعریفی رسید که به بهترین وجهی منطبق با موارد استعمال این کلمه باشد. تنها چیزی که در اینجا مورد احتیاج خواهد بود، دانستن اینست که کلمات مورد بحث در چه مواردی استعمال می‌شوند. امّا هنگامی که تحقیق به نتیجه رسید، به باور بسیاری فیلسوفان، ما تنها به کشفی در زبانشناسی نائل شده‌ایم؛ و نه علم اخلاق.
نیم‌واکه نیم‌واکه یا نیم‌مصوت یا نیمه‌صدادار یا غلت در آواشناسی و واج‌شناسی صوتی همانند یا در انگلیسی است، که از نظر قواعد آواشناسی شبیه به یک واکه است اما به جای آنکه در هستهٔ هجا قرار گیرد در حاشیهٔ آن قرار می‌گیرد.
لادیسلاو زگوستا لادیسلاو زگوستا( ۲۰ مارس ۱۹۲۴ - ۲۷ آوریل ۲۰۰۷) زبانشناس و فرهنگ‌نویس چکی-آمریکایی بود که یکی از اولین کتابهای درسی در زمینه فرهنگ‌نویسی را تألیف کرد. او در دانشگاه ایلینوی در اربانا-شمپین استاد زبانشناسی و مطالعات کلاسیک بود. محمد دبیرمقدم از شاگردان وی است.
محمد بن زاید آل نهیان او به رشد و توسعه فناوری امارات متحده عربی کمک کرده است و با حمایت از رویدادهایی همچون فستیوال ملی علم، فناوری و نوآوری، فرهنگ نوآوری را تشویق کرده است. او همچنین مسابقه بین‌المللی رباتیک محمد بن زاید را راه‌اندازی کرد که موجب شده است تا امارات متحده عربی به یک مرکز منطقه‌ای برای تحقیقات در زمینه رباتیک و سیستم‌های خودگردان تبدیل شود.
تمهیداتی بر نظریه زبان تمهیداتی برنظریه زبان کتابی به نویسندگی لویی یلمزلف است که توسط محمدامین شاکری ترجمه شده و در سال ۱۳۹۸ توسط نشر شرکت سهامی انتشارات خوارزمی به زبان فارسی منشتر شد. این کتاب در زمینه زبانشناسی بوده و در زمستان ۱۳۹۸ در فهرست نامزدهای دریافت جایزه کتاب سال قرار گرفت.
ماسیمو پیلیوچی زمینه‌های تحقیقاتی پیلیوچی فلسفه علم، فلسفه زیست‌شناسی، فلسفه شبه‌علم و رابطه بین علم و دین است.
داوود بنیامین کلدانی چنانچه از نتایج پژوهش‌ها و آثارش آشکار است عبد الاحد به زبان‌های عبری، آرامی (سریانی)، لاتین، یونانی، ارمنی و عربی تسلط داشته و به زبان‌های فرانسه، انگلیسی، فارسی، ترکی و آرامی مقاله و کتاب نوشته است و در زمینه زبان و زبانشناسی به معنای اعم از نعمت و نبوغ خاصی برخوردار بوده.
هوشنگ اعلم در دوران پرشكوه دیگری از زندگی ایشان به لحاظ علمی، پس از انقلاب اسلامی همكاری با دانشنامه جهان اسلام و ورود به عرصه دایرهٔ المعارف نگاری آغاز می شود. او پیش از ۵۰ مدخل دانشنامه جهان اسلام و بیش از ۱۰۰ مدخل در دانشنامه ایرانیکا (به زبان انگلیسی) نوشته و در سال‌های پسین زندگی در زمینه نگارش مقاله‌های علوم زیستی و تاریخ پزشکی و دیگر رشته‌های وابسته به همکاری با بنیاد دائرةالمعارف اسلامی و دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پرداخته است. انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۲۳ آبان ۱۳۸۵ نشست بزرگداشتی برای دکتر اعلم بر پا کرد. همچنین در همایش بین‌المللی دانش پزشکی در ایران و هند در سال ۱۳۸۶ از او تجلیل شد. دقت و وسواس علمی به خصوص در حوزه زبان و تسلط و استادی در حوزه زبانشناسی و كتابشناسی، احاطه بر متون ادب فارسی و منابع دست اول در حوزه تاریخ علم و خواص دارویی گیاهان، او را در زمره متخصصان برتر این حوزه و مقالات او از شمار دقیق ترین مقالات و حتی الگوی مقاله نویسی دایرهٔ المعارفی جای داده است.
جنگ ایران و عثمانی (۱۶۲۹–۱۶۳۱) سلطان مراد پادشاه عثمانی که پس از آخرین نبرد با شاه عباس دیگر هرگز جرات تعرض به خاک ایران را نیافته بود، به مجرد آگهی از مرگ شاه عباس به آذربایجان و بغداد لشکر کشید. البته مراد چهارم از آخرین پادشاهان جنگنده عثمانی است که پس از او به ندرت کسی از پادشاهان عثمانی در میدان جنگ حاضر می‌شد. خسرو پاشا، وزیر اعظم عثمانی با مأموریت بازپس‌گیری ولایاتی که در زمان شاه عباس از تصرف آنان خارج شده بود، به سوی ایران روانه شد.
فهرست سلاطین امپراتوری عثمانی عثمان یکم یا عثمان بن أرطغرل بن سلیمان شاه معروف به عثمان غازی یا عثمان بیگ رهبر ترکان عثمانی و بنیانگذار امپراتوری عثمانی بود. او از قبیله قایی شاخه‌ای از ترکان اغوز بود. بعد از او ۳۵ تن از نسل او با عنوان سلاطین عثمانی حکومت کردند. محمد ششم آخرین سلطان عثمانی و عبدالمجید دوم آخرین خلیفه عثمانی بود. امپراتوری عثمانی بعد از شکست قدرت‌های مرکز در جنگ جهانی اول منحل شد و به دنبال آن در سال ۱۹۲۲ جمهوری ترکیه مدرن تاسیس شد.
جنگهای مولداوی-عثمانی اولین درگیری بین مولداوی و امپراتوری عثمانی که روایت تاریخی از آن وجود دارد در زمان الکساندرو سل بون، در سال ۱۴۲۰ هنگامی که عثمانی‌ها سعی در تصرف شیلیا داشتند، رخ داد که این حمله ناموفق بود. در سال ۱۴۳۹، زیگیزموند پادشاه مجارستان با ولادیسلاو پادشاه لهستان در مورد تقسیم مولداوی بین دو کشور بحث کردند. زیگیزموند از این موضوع که مولداوی‌ها از کمک به وی در لشکرکشی‌های خود علیه ترک‌ها امتناع ورزیدند گلایه داشت، اما پادشاه ولادیسلاو استدلال کرد که مولداوی نمی‌تواند از طریق نظامی به وی کمک کنند، زیرا قبلاً در عوض کمک‌های او به وی کمک کرده‌اند و زیگیزموند مجبور شد از ادعاهای خود صرف نظر کند.
بسیکی او علی‌رغم سن کمی که داشت مورد کینه‌ورزی بسیاری از درباریان قرار گرفته بود چرا که اشعار طنز، انتقادآمیز و بعضاً توهین‌آمیزی در وصف آنان می‌سرود که از جمله آنان جاثلیقی به نام آنتون بود. شایعاتی نیز مبنی بر ارتباط بسیکی با آنا خواهر ایراکلی دوم نیز وجود داشت که ۲۸ سال از بسیکی بزرگ‌تر بود. این شایعات بر زمینهٔ یکی از اشعار عاشقانهٔ او یعنی დედოფალს ანაზედ ("درمورد ملکه آنا") بود. او در سال ۱۷۷۷ میلادی از سوی جاثلیق آنتون یکم مورد اتهام قرار گرفت و مجبور شد تفلیس را ترک کرده و به پادشاهی ایمرتی (گرجستان غربی) برود. جایی که سولومون یکم پادشاه ایمرتی او را صدر اعظم خود نمود و بعدها پس از مرگ سولومون اول، به عنوان دیپلمات سولومون دوم پادشاه بعدی ایمرتی فعالیت داشت. بسیکی دوباره خود را گرفتار دسیسه‌های درباری یافت. پادشاه او را به مأموریت‌های خطرناک می‌فرستاد که آخرین آن مأموریتی در امپراتوری روسیه جهت حمایت روسیه از ایمرتی در طول جنگ روسیه و عثمانی (۱۷۸۷-۱۷۹۲) بود. او به مدت سه سال همراه فیلد مارشال پوتمکین در لشکرکشی‌های روسیه مقابل امپراتوری عثمانی شرکت می‌کرد و در ۲۵ ژانویه ۱۷۹۱ میلادی در شهر یاش در رومانی امروزی از دنیا رفت و او را در همان‌جا به خاک سپردند.
قلعه قهقهه در سال ۹۲۲ هجری قمری امیرخان موصلوی ترکمان حاکم تبریز که به شاه محمد خدابنده شوریده بود دستگیر و در زندان قهقهه زندانی شد و پادشاه صفوی آخرین خواستهٔ او را اجابت کرده و معشوقه‌اش بی نظیر را همراه وی روانه زندان کرد و تا واپسین لحظات عمر را در آن زندان سپری کرد. مراد پاشای رومی و احمد پاشا دو تن از سرداران نظامی عثمانی از دیگر زندانیان قلعه قهقهه می‌باشند.
پادشاه (عنوان) پادشاه ('استاد شاه'؛ از فارسی: [یا فارسی باستان: 'استاد' و "شاه"، 'پادشاه')، گاهی اوقات به عنوان شاه یا پادشاه (ارائه ؛ ترکی عثمانی: ; ، )، یک عنوان حاکمیتی فوق‌العاده و با منشأ ایرانی است.
کاپیتولاسیون مورخین ایتالیایی گفته‌اند نخستین بار در سال ۱۴۵۳ میلادی پس از فتح قسطنطنیه بیگانگان توانستند کاپیتولاسیون را بنفع اتباع خود از دولت عثمانی بگیرند. شماری هم منشأ کاپیتولاسیونرا سال ۱۵۳۵ میلادی زمان توافق فرانسوای دوم پادشاه فرانسه با پادشاه عثمانی سلیمان پاشا می‌دانند. توافقی که البته بعداً تکمیل شد.
بیجاپور در ۱۵۱۸ م بهمنیان منطقه خود را به پنج ناحیه اداری تقسیم کردند که یکی از آنها بیجاپور بود. در ۸۹۵ ق، یکی از غلامان پیشین این وزیر به نام یوسف عادل خان ـ که ادعا می‌شد فرزند سلطان مراد دوم عثمانی است ـ و بعدها با نام عادلشاه حکومت کرد، این شهر را مستقل کرد. در دوره محمد عادلشاه (۱۰۳۵–۱۰۶۶ ق) بیجاپور و بسیاری از دژهای مهم آن به دست شیواجی، رهبر مَراتهه‌ها، افتاد. در ۱۰۹۷ ق، در ایام سلطنت اسکندر عادلشاه (۱۰۸۳–۱۰۹۷)، آخرین پادشاه عادل‌شاهیان، اورنگ زیب (حک: ۱۰۶۸–۱۱۱۸ ق) آخرین امپراتور بزرگ گورکانی هند بیجاپور را تصرف کرد.
شاه صفی یکم سلطان مراد پادشاه عثمانی به مجرد آگهی از مرگ شاه عباس به آذربایجان و بغداد لشکر کشید. البته مراد چهارم از آخرین پادشاهان جنگنده عثمانی است که پس از او به ندرت کسی از پادشاهان عثمانی در میدان جنگ حاضر می‌شد. خسرو پاشا وزیر اعظم عثمانی با مأموریت بازپس‌گیری ولایاتی که در زمان شاه عباس از تصرف آنان خارج شده بود، به سوی ایران روانه شد. در سال ۱۰۳۹ ه‍.ق / ۱۶۲۹ میلادی، ابتدا شهرزور را تصرف کرد و مقر فرماندهی خود را در آن قرار داد و با جمع‌آوری تدارکات از حله و اشغال سرزمین اردلان برای هجوم به بغداد آماده شد سپس به بغداد حمله نمود که از ۱۷ صفر ۱۰۳۹ ق (سوم مهر) تا ۸ ربیع‌الثانی (۲۳ آبان) تحت محاصره بود اما نتوانست بغداد را تصرف کند. خسرو پاشا که مأموریت اصلی‌اش استرداد بغداد بود، گروهی از سپاه خود را همراه با برخی خان‌های کُرد به سوی تبریز روانه ساخت. تبریزیان از بیم قتل و غارت، اسباب و اموال خود را در نهان‌خانه‌ها گذاردند و گروهی نیز تبریز را ترک گفتند؛ اما صف‌آرایی سپاه ایران به سرکردگی رستم‌بیک، دیوان بیگی تبریز و نقدی‌بیک شاملو، داروغهٔ فراشخانه در برابر سپاه عثمانی در کنار آجی‌چای، باعث قوت قلب و اطمینان تبریزیان شد. سرانجام، عثمانیان عقب‌نشینی کردند و کاری از پیش نبردند.
سفارت عثمانی در فرانسه (۱۵۳۳) به عنوان هدیه دیپلماتیک، سفارت عثمانی "شیر معروف بارباروسا" و همچنین یکصد نفر از زندانیان مسیحی را تحویل فرانسه داد. سپس برای دیدار با پادشاه فرانسه فرانسوای اول به منطقه اوگرن رهسپار شدند. در راه سفیر فرانسه در بندر آنتونیو رینکن به آنها ملحق شد و سرانجام در ۱۶ ژوئیه ۱۵۳۳ برای ملاقات با پادشاه به لو پوی-آن-ولی رسیدند.
یوهان بالبی در این نامه شارلکن ضمن تعریف از شجاعت و تدبیر شاه صفوی، سفیر خود بالبی را که از سران لشکر بود معرفی کرد و یک بار دیگر آمادگی خود را برای عقد پیمان اتحاد علیه دولت عثمانی اعلام نمود. بالبی مأموریت داشت جنگ‌های شارلکن با عثمانی‌ها را به تفصیل برای شاه ایران شرح دهد و اضافه نماید که در سال ۱۵۲۶ میلادی سلطان عثمانی به تحریک پادشاه فرانسه (فرانسوای اول) به مجارستان حمله برده و پس از تصرف بوداپست لایوش دوم، پادشاه آن کشور و برادرزن شارلکن را در جنگ موهاج به قتل رسانده، اکنون فردیناند، برادر شارلکن، به پادشاهی مجارستان رسیده است و امپراتور و برادرش قصد دارند برای انتقام از دو طرف؛ یعنی از طرف ایتالیا و دریای مدیترانه و دیگری از طرف خاک مجارستان، به امپراتوری عثمانی حمله کنند.
محمد دوم محمد دوم (به ترکی عثمانی: محمد ثانی؛ آوانویسی: "Meḥmed-i sānī") ملقب به محمد فاتح (۳۰ مارس ۱۴۳۲–۳ مه ۱۴۸۱؛ به ترکی عثمانی: فاتح سلطان محمد) هفتمین و یکی از بزرگ‌ترین پادشاهان دولت عثمانی بود. او دو بار به عنوان پادشاه عثمانی برتخت نشست، نخست از ۱۴۴۴ تا ۱۴۴۶ و سپس از ۱۴۵۱ تا ۱۴۸۱ میلادی.
لوئی چهاردهم به این ترتیب هم کشورهای پروتستان، به رهبری هلند و هم کشورهای کاتولیک، به رهبری امپراتوری مقدس روم (آلمان) علیه فرانسه متحد شدند و در ۱۶۸۶ اتحادیه آگسبورگ را علیه فرانسه تشکیل دادند. هدف اتحادیه آگسبورگ بازگرداندن فرانسه به مرزهای وستفالی و پیرنه بود. لوئی آخرین متحد خود، یعنی جیمز دوم پادشاه انگلستان را در پی انقلاب باشکوه ۱۶۸۸ از دست داد و در نتیجه جبهه متحدی از تمام اروپا ضد فرانسه تشکیل شد. آخرین امید لوئی ترکان عثمانی بودند که با معاهده کارلوویتز بسیاری از متصرفات خود در اروپا را از دست دادند. لوئی مجبور شد در ۱۶۹۷ با صلح رایسویک دست از سیاست‌های جاه‌طلبانه خود بکشد. ویلیام درانژ پادشاه انگلستان نیز یک اتحادیه ضد فرانسوی از کشورهای هلند، امپراتوری مقدس روم (آلمان)، براندنبورگ (پروس)، پرتغال و ساووی تشکیل داد. در این جنگ‌ها قدرت فرانسه تضعیف شد تا آنکه سرانجام پیمان اوترخت در سال ۱۷۱۳ میان فرانسه و کشورهای فوق و پیمان راشتاد در ۱۷۱۴ میان فرانسه و امپراتوری مقدس روم (آلمان) منعقد شد. در نتیجه این جنگ‌ها و همچنین جنگ جانشینی اسپانیا، راه برای اقتدار انگلستان هموار شد.
تاریخ ایرانیان در شبه‌قاره هند بابر، یکی از شاهزادگان تیموری، با پشتیبانی ایران و عثمانی در جهت تضعیف سلطان دهلی، ابراهیم لودی، به جنوب آسیا لشکر کشید و در نبرد نخست پانی‌پت دولت دهلی را به سختی شکست داد و بر شمال هند مسلط شد. با این حال، ظهور گورکانیان به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای، حدوداً در سال ۱۶۰۰ میلادی و در دوران اکبر، نوهٔ بابر، روی داد. امپراتوری وسیع اکبر تا پایان حکومت اورنگ‌زیب، آخرین پادشاه بزرگ گورکانی، پا بر جا ماند
محاصره گنجه (۱۷۳۴) محاصره گنجه طی آخرین مرحله جنگ ۱۷۳۵–۱۷۳۰ ایران و عثمانی رخ داد و پس از مقاومت طولانی آن با نابودی ارتش اصلی عثمانی در نبرد یغوارد، شهر توسط پادگان عثمانی تسلیم شد.
جنگ‌های امپراتوری عثمانی و مجارستان ماتیاش کوروینوس، پسر هونیادی پس از درگذشت لاسلوی پنجم، پادشاه بی فرزند مجارستان در سال ۱۴۵۷ با تلاش پاپ کالیکتوس سوم در سال ۱۴۵۸ به سن پانزده سالگی در شهر بودا، پایتخت وقت امپراتوری به عنوان پادشاه مجارستان تاجگذاری کرد. ماتیاش در سال ۱۴۷۱ حکومت صربستان را در مناطق جنوبی مجارستان جهت حفاظت از سرحدات مقابل امپراتوری عثمانی از نو بنیاد نهاد. در سال ۱۴۷۹ یک لشکر امپراتوری عثمانی که ترانسیلوانیا را مورد تاخت و تاز قرار داده بود، به همراه نفرات معدود متحد خود، والاچیا در اورشتیه در نبردی موسوم به «حقل الخبز» مقابل یک لشکر مشترک از مجارستان و صربستان قرار گرفت و به شدت شکست خورد و اکثر نفرات آن کشته شدند. همین سال ماتیاش یایجه را دوباره تصرف کرد و با بیرون راندن عثمانی از شمال صربستان دو پایگاه نظامی در این شهر و سربرنیک ایجاد نمود.
ائتلاف فرانسه و عثمانی ائتلاف فرانسه و عثمانی (Franco-Ottoman alliance) همچنین با عنوان اتحاد فرانکو-تُرک نیز شناخته می‌شود، ائتلافی بود که در سال ۱۵۳۶ بین پادشاه فرانسه فرانسوای اول و سلطان امپراتوری عثمانی سلیمان اول ایجاد شد. این اتحاد استراتژیک و گاه تاکتیکی یکی از مهمترین اتحادهای خارجی فرانسه، و به ویژه در جنگهای ایتالیا تأثیرگذار بود. اتحاد نظامی فرانسه و عثمانی حدود ۱۵۵۳ در زمان سلطنت هنری دوم فرانسه به اوج خود رسید.
قره مصطفی پاشا پس از شکست امپراتوری عثمانی در نبرد وین در برابر اتحاد مقدس به دستور محمد چهارم پادشاه عثمانی در شهر بلگراد وی به وسیله طناب ابریشمی خفه شد.
امپراتوری عثمانی در آخرین سال‌های امپراتوری، امید به زندگی جمعیت ساکن عثمانی ۴۹ سال بوده‌است. در طول حیات عثمانی، قحطی و بلایای طبیعی به دفعات متعدد منجر به تغییر بافت جمعیت امپراتوری شده‌است. در سال ۱۷۸۵، یک ششم جمعیت مصر به دلیل طاعون جان خود را از دست دادند و جمعیت حلب بیست درصد کاهش یافت. تنها در بین سال‌های ۱۶۸۷ تا ۱۷۳۱ مصر شش قحطی بزرگ را پشت سر گذاشت و آخرین قحطی بزرگ آناتولی چهار دهه پس از آن و در اواخر قرن هجدهم رخ داد.
آخنجی سیستم آخنجی نقش مهمی در تأسیس امپراتوری و گسترش سریع سرزمینهای عثمانی در اروپا داشت. اگرچه سیستم آخنجی از قرن 14 تا 16 عالی کار می کرد ، اما پس از قرن 16 پس از توقف پیشرفت عثمانی در اروپا ، جنگجویان آخنجی غیرضروری شدند و بدون درآمد یغما گری ، این طبقه جنگجو به مرور از بین رفت. پس از مدرنیزاسیون ارتش عثمانی ، آخرین چند قبیله آکینجینی نیز بین رفتند. هنوز آخرین بقایای سیستم آخنجی تا اواخر قرن نوزدهم در استانهای بالکان به عنوان جنگجویان باشی بوزوک (نامنظم) وجود داشت.
امپراتوری عثمانی در سال ۱۷۶۸، شبه‌نظامیان اکراینی تحت حمایت روسیه وارد شهر تحت کنترل عثمانیِ بالتا شدند، مردم شهر را کشتند و در نهایت آن را به آتش کشیدند. این اتفاق، منجر به آن شد که پادشاه عثمانی به روسیه اعلان جنگ بدهد. جنگ شش سال طول کشید و در پایان آن، عثمانی به همه مسیحیان مولداوی و والاکیا آزادی مذهبی اعطا کرد. در سال‌های پایانی قرن هجدهم، بسیاری از شخصیت‌های سیاسی عثمانی به این عقیده بودند که شکست‌های پیاپی آنان در برابر روس‌ها به اصلاحات گسترده پتر کبیر که منجر به مدرن‌سازی کشور و سپاه روسیه شده بود، بازمی‌گردد و عثمانی نیز باید دست به چنین اصلاحاتی بزند.
جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۹–۱۶۲۳) جنگ صفویان و عثمانی (۱۶۳۹–۱۶۲۳) از آخرین مجموعه جنگ‌ها میان امپراتوری صفوی و امپراتوری عثمانی است که میان این دو قدرت خاور نزدیک برای دستیابی به میان‌رودان روی داد. پس از حمله‌های ایران به سمت قلمروهای عثمانی و تصرف بیشتر سرزمین عراق امروزی از جمله بغداد عثمانی اقدام به پسگیری مناطق از دست رفته کرد. جنگی در میان‌رودان میان امپراتوری ایران صفوی با امپراتوری عثمانی درگرفت و علی‌رغم تلاش‌های بسیار، عثمانی موفق شد که کنترل میان‌رودان را بدست گیرد و حکومت به آن منطقه را تا جنگ جهانی اول حفظ کرد.
نبرد مشعل امرای قزلباش با خواست پادشاه عثمانی مخالفت کردند و در پاسخ نوشتند که واگذاری شروان به عثمانی ممکن نیست و اگر صلح با شرایطی که سنان پاشا پذیرفته بود، امکان‌پذیر نباشد همچنان به نبرد ادامه خواهند داد.
ایل ملکشاهی منظور از رومی:(دشمن، یا همان عثمانی)----(والی: پادشاه)----(کرن وبن:اسارت) معنای شعر: ما شیر مردهای ملکشاهی هستیم. ما گوش‌های سپاهیان رومی (عثمانی) را بریدیم. رومی‌های زمانه (عثمانی‌ها) غلط کردند که به فکر تجاوز به ایران افتادند تا در مراتع حلت (زمین‌های گرمسیر ملکشاهی) شکست خوردند و به اسارت گرفته شدند و گوش‌هایشان بریده شد.
امپراتوری عثمانی روزی که سلطان سلیمان قانونی درگذشت، امپراتوری عثمانی نسبت به روز برتخت نشینی او ۲٬۲۷۳٬۷۲۰ کیلومتر مربع وسیع‌تر بود و در سه قاره مناطقی را تحت فرمان خود داشت. در کنار این مسئله، دولت عثمانی در دریای مدیترانه نیز قدرت مطلق دریایی بود و به یکی از بازیگران مهم صحنه سیاست اروپا نیز تبدیل شده بود. با اتحاد پرتغال و اسپانیا، عثمانی درگیر یک جنگ فراقاره‌ای مذهبی با آنان گردید؛ زیرا از آنجایی که پادشاه عثمانی خود را خلیفه می‌نامید، آنان به رهبران جهان اسلام تبدیل شده بودند، درحالی که اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌ها بزرگ‌ترین نیروی صلیبی وقت بودند.
ژان د کاروژ سر ژان د کاروژ چهارم () شوالیهٔ فرانسوی بود که در ایالتی در نورماندی به‌عنوان واسال کنت پیر الانسون حکومت می‌کرد. وی همچنین تحت رهبری دریاسالار ژان د وین در چندین لشکرکشی علیه پادشاهی انگلستان و نیروهای امپراتوری عثمانی خدمت کرد. ژان بخاطر جنگیدن در یکی از آخرین محاکمه توسط مبارزه — که مجوز آن از سوی پادشاه فرانسه و پارلمان پاریس صادر شده بود — در فرانسه قرون وسطی به شهرت رسید. مجوز این مبارزه در سال ۱۳۸۶ با متهم‌کردن ژاک ل گریس به تجاوز به مارگارت دی تیبوویل توسط کاروژ صادر شد. این مبارزه با حضور پادشاه فرانسه، شارل ششم و خانواده‌اش و بسیاری از نجبا و اشراف بالا رتبه برگزار شد. علاوه بر اشراف هزاران نفر از مردم پاریس نیز برای مشاهده این مبارزه شرکت کردند که بعدها مورخانی همچون ژان فروآسار و ژان ژوونال دزورسن در آثار خود بدین حادثه پرداخته‌اند.
روابط امپراتوری عثمانی و دودمان نصریان روابط امپراتوری عثمانی و دودمان نصریان (Nasrid–Ottoman relations) در آخرین سال‌های قرن پانزدهم اتفاق افتاد، زیرا سلسله نصریان سعی در کمک گرفتن از امپراتوری عثمانی علیه تحرکات برای بازپس‌گیری اندلس در اسپانیا داشت.
مراد چهارم سلطان مراد چهارم (تولد ۲۷ ژوئیه ۱۶۱۱ استانبول – درگذشته ۸ فوریه ۱۶۴۰ استانبول) پسر سوم احمد یکم از کوسم سلطان و خلیفه امپراتوری عثمانی بود. سلطان مراد چهارم عثمانی مانند اجدادش یعنی سلطان سلیمان یکی از بزرگترین و مشهورترین پادشاه عثمانی بود که امروزه آن هم مانند بسیاری از پادشاهان امپراتوری در جهان به بزرگی از آن یاد می‌شود.
فتح شروان (۱۵۸۱) سنان پاشا در جواب این مکتوب، نامه‌ای ملایم‌تر ارسال کرد و یادآور گردید که چون عثمان پاشا به پادشاه عثمانی گزارش داده که شروان و شکی را سپاهیان ترک در تسخیر دارند، بهتر است که در آن سال هر دو سپاه دست از کارزار بردارند، تا یکی از سرداران عثمانی به همراه یکی از امرای قزلباش به شروان بروند و اوضاع را از نزدیک گزارش دهند و آن را به دو دربار عثمانی و صفوی ارسال کنند.
گلستو خانم گلستو خانم ( - ؛ حدود ۱۸۳۱ – حدود ) همسر عبدالمجید یکم سلطان امپراتوری عثمانی بود. او مادر محمد ششم آخرین سلطان عثمانی بود.