mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
زاغی اوراسیایی این پرنده به خاطر خوردن جوجه پرندگان دیگر از جمله مرغ‌های خانگی، آسیب زدن به فرآورده‌های باغی و دسترنج کشاورزان و خرابکاری‌های ریز و درشت مشکلات بسیاری در ایران پدیدآورده اند. از سوی دیگر خوردن تخم و جوجه پرندگان بومی ایران مانند کبک و تیهو، این پرنده را در کنار شکارچیان دیگر به دشمنی برای جمعیت این پرندگان تبدیل کرده‌است.
گاومرغ درخشان گاومرغ درخشان یک پرنده گنجشک در دنیای جدید از خانواده سیاه‌پره‌ایان است. در بیشتر مناطق آمریکای جنوبی به جز جنگل‌های انبوه و مناطق با ارتفاع زیاد مانند کوه‌ها زادآوری می‌کند. از سال 1900، محدوده پرندگان گاومرغ‌های درخشان به سمت شمال تغییر کرده است و در جزایر کارائیب و همچنین ایالات متحده ثبت شده است، جایی که در جنوب فلوریدا در حال تولید مثل است. این گونه پرنده‌ای است که با زیستگاه‌های باز، از جمله زمین‌های آشفته ناشی از کشاورزی و جنگل‌زدایی مرتبط است.
شهدخوار دم‌چنگالی شهدخوار دم‌چنگالی پرنده‌ای از خانواده شهدخواران است. این گونه نخستین بار توسط رابرت سوینهو در سال 1869 توصیف شد.  در چین، هنگ کنگ، لائوس و ویتنام یافت می‌شود. زیستگاه طبیعی آن جنگل‌های دشت نمناک نیمه‌گرمسیری یا گرمسیری است. این پرندگان کوچک، با نوک خمیده به پایین، یک صدای نرم و مکرر "zwink-zwink" و یک تریل فلزی تولید می‌کنند. این پرنده در پرکاربردترین تمبر پستی هنگ کنگ دیده می‌شود.
ابن فوطی نام کامل ابن فوطی بدین گونه است: کمال الدین عبدالرزاق احمد بن محمد صابونی معروف به ابن فوطی؛ وی اصالتاً ایرانی و از اهالی مرو خراسان است.
ابن فوطی او در ۲۵ ژوئن ۱۲۴۴ میلادی همزمان با ۵ تیر ۶۲۳ شمسی در محله خاتونیه، بغداد متولد شد.
ابن فوطی ابن فوطی مدتی خازن مدرسه مستنصریه بغداد و زمانی کتابدار رصدخانه مراغه بود و چندی در خدمت رشید الدین فضل‌الله همدانی اشتغال داشت.
ابن فوطی کمال‌الدین عبدالرزاق بن احمد بن محمد معروف به ابن فُوَطی و ابن صابونی (۲۵ ژوئن ۱۲۴۴– ۱۲ ژانویهٔ ۱۳۲۳) مورخ و دانشمند مسلمان قرن ۷ و ۸ ه‍.ق و کتابدار رصدخانه مراغه بوده‌است.
سعدی کتاب "مجمع‌الآداب فی معجم‌الالقاب"، اثر ابن فوطی (م. ۷۲۳ هجری)، مورخ و راوی حدیث در قرن هفتم و هشتم هجری است که شرح حال افراد گوناگون در مکان‌ها و زمان‌های مختلف را شامل می‌شود. بخش زیادی از این کتاب از میان رفته‌است و بخش باقی‌مانده مشتمل بر نزدیک به ۶۰۰۰ شرح حال است. این کتاب، طیف گسترده‌ای از شرح‌حال‌ها، از پیامبران گرفته تا معاصران ابن فوطی را دربردارد. با توجه به مطالب موجود در این کتاب می‌توان دریافت که وی شاهد صحنه‌های تاریخی مهمی از جمله سقوط بغداد به وسیله هولاکو بوده‌است. ابن فوطی، معاصر سعدی بوده و با وی ارتباط داشته‌است. وی در سال ۶۶۰ هجری، نامه‌ای به سعدی می‌نویسد و بعضی از اشعار عربی او را درخواست می‌کند. "مجمع‌الآداب"، قدیمی‌ترین مأخذی است که نام و نسب سعدی در آن بیان شده و از سعدی با عنوان «سعدی الشیرازی الشاعر العارف» یاد شده‌است. با این حال، ذبیح‌الله صفا گزارش ابن فوطی را خالی از اشکال نمی‌داند.
الحوادث الجامعه الحوادث‌الجامعه عنوان کتابی تاریخی به زبان عربی است از ابن فوطی مورخ قرن ۷ و ۸ ه.ق و کتابدار رصدخانه مراغه که در آن وقایع سده هفتم هجری قمری در سرزمین‌های اسلامی گزارش شده‌است. این کتاب با ذکر حوادث سال ۶۲۵ هجری شروع می‌شود و به‌صورت سال شمار حوادث سال‌های بعد از آن را تا سال ۷۰۰ هجری ذکر می‌کند؛ بنابراین به نظر می‌رسد بخش‌هایی از آن که به بیست و پنج سال نخست این سده مربوط می‌شده، از میان رفته‌است.در لغت نامه دهخدا مولف کتاب الحوادث الجامعه کمال الدین عبدالرزاق بن احمد بن محمد که او را ابن فوطی نیز می‌گفتند ذکر گردیده است. البته در نظرات دیگری انتساب آن به ابن فوطی امروزه مورد تردید جدی صاحب نظران است. به‌طور مثال، "مصطفی جواد" ضمن مقایسه کتاب "ابن فوطی"، مجمع الآداب فی معجم الالقاب، امکان نوشته شدن هردو کتاب توسط وی را رد می‌کند. وی با توجه به شواهدی که در این کتاب وجود دارد، نویسنده آن را ایرانی و شیعه به نام محب الدین کرجی می‌داند. نثر این کتاب، ساده و روان است و در خلال آن از آیات قرآن و اشعار نیز استفاده شده‌است.
ابن فوطی ابن فوطی زبان فارسی را کاملاً می‌دانست و اشعاری نیز به فارسی دارد. معروف‌ترین کتاب وی "مجمع الآداب فی معجم الالقاب" در پنجاه جلد است که تنها یک جلد (جلد چهارم) آن باقی‌مانده‌است؛ ولی تلخیص این کتاب ۵۰ جلدی در دست است و توسط مصطفی جواد چاپ شده‌است. همچنین دیگر اثر وی که الحوادث الجامعه نام دارد در تهران چاپ شده‌است.
حسام‌الدین خلیل خورشیدی ابن فوطی مورخ سرشناش سده ۷ و ۸ ه.ق و کتابدار رصد خانه مراغه نیز واقعه قتل حسام‌الدین خلیل پنجمین اتابک لر کوچک را به خروج وی از فرمان خلیفه و پیوستن به مغولان مرتبط می داند. ابن فوطی در کتاب الحوادث الجامعه میگوید:
ابن فوطی وی از این جهت که با دربار عباسی مرتبط بود، پس از سقوط عباسیان توسط مغول اسیر شد ولی با شفاعت خواجه نصیر طوسی از زندان آزاد گشت. وی در آثار خویش از اخلاق و دانش و منش نیک خواجه نصیر بسیار یاد می‌کند. ابن فوطی در زمان ارتباط با عباسیان و نیز مغولان سنی شده، یا تقیه می‌کرد یا مذهب تسنن داشت و بعدها بر اثر ارتباط با عالمان شیعه مستبصر گشته و شیعه شده‌است. (الحقائق الراهنه، آقا بزرگ تهرانی، صص۱۱۳–۱۱۶)
مؤیدالدین بن العلقمی اما مورخانی دیگر مانند: ابن فوطی، ابن طقطقی، رشیدالدین فضل‌الله، ابن العبری، خواجه نصیرالدین طوسی و… برای ابن علقمی وزیر شیعه مذهب خلیفه المستعصم بالله نقشی در حمله هولاکو به خلافت عباسی قائل نیستند
مجمع الآداب فی معجم الألقاب کتاب مجمع الآداب فی معجم الالقاب اثر ابن فوطی، مورخ و راوی حدیث در قرن هفتم و هشتم هجری است که شرح حال افراد گوناگون در مکان‌ها و زمان‌های مختلف را شامل می‌شود. بخش زیادی از این کتاب از میان رفته‌است و بخش باقیمانده مشتمل بر نزدیک به ۶۰۰۰ شرح حال است. این کتاب، طیف گسترده‌ای از شرح‌حال‌ها، از پیامبران گرفته تا معاصران ابن فوطی را در بر دارد. با توجه به مطالب موجود در این کتاب می‌توان دریافت که وی شاهد صحنه‌های تاریخی مهمی از جمله سقوط بغداد به وسیله هولاکو بوده‌است.
ابن فوطی وی عاقبت در سال ۷۲۳ ق در بغداد درگذشت.
سهروردیه ابوالمجد محمد بن مسعود تبریزی هم در سفینه تبریز از استاد و مرشد ش، جلال‌الدین عبدالحمید عتیقی، نام برده، که از مشایخ عرفان در تبریز بوده‌است. ابن فوطی نیاکان جلال‌الدین عتیفی را از سلسله سهروردیه دانسته‌است، که سند خرقه شان به ابوالنجیب سهروردی می‌رسد. ابن فوطی از استاد و مرشد ش، کمال‌الدین احمد بن عبدالعزیز مراغی، قاضی سراو، نقل می‌کند: «امام کمال‌الدین عتیق بن عبداللطیف از دست رکن‌الدین ابوالغنائم محمد سجاسی خرقه پوشید و او از دست شیخ مزیدالدهر قطب‌الدین ابهری و او از دست شیخ‌الاسلام ابوالنجیب سهروردی»
سعدی کتاب "الحوادث‌الجامعه"، کتابی است که مؤلفی ناشناس به زبان عربی نوشته‌است و در آن حوادث و رویدادهای سدهٔ هفتم هجری قمری در سرزمین‌های اسلامی را روایت کرده‌است. البته بخش‌هایی از این کتاب که به سال‌های ۶۰۰ تا ۶۲۵ مربوط می‌شود، از میان رفته‌است. تا مدتی گمان می‌رفت ابن فوطی مؤلف این کتاب باشد، اما امروز این نظر رد شده و مؤلف این کتاب ناشناس باقی مانده‌است. این کتاب یکی از منابع مهم در مورد چگونگی حملهٔ مغول به ایران محسوب می‌شود و علاوه بر این، رویدادهای تاریخی دیگری از جمله سقوط بغداد به دست هلاکو، سقوط اسماعیلیان، مناسبات خوارزمشاهیان و وقایع اداری و اجتماعی در بغداد در آن تشریح شده‌است. این کتاب تاریخ وفات سعدی و ارتباط سعدی با ابن جوزی را گزارش کرده‌است.
صفی‌الدین ارموی صفی‌الدین در ۶۱۳ هجری قمری در ارومیه به دنیا آمد. از پیشینهٔ خانوادگی او اطلاعات دقیقی در دسترس نیست اگر چه قطب‌الدین شیرازی از او با لفظ «افضلِ ایران» یاد کرده که می‌تواند به ایرانی بودن تبار او اشاره داشته باشد. برخی مورخان نام پدرش را یوسف و نام جدش را فاخر نگاشته‌اند. از آنجا که زادگان و اصلیت وی مورد اختلاف بوده، مورخان مختلف با نام‌های دیگری همچون «»، «»، «» و «» نیز از او یاد کرده‌اند. سال تولد ارموی نیز در منابع گوناگون مورد اختلاف است اما از آنجا که ابن فوطی (درگذشتهٔ ۷۲۳ ه‍.ق) در کتاب "" سن صفی‌الدین را در زمان فوت وی (سال ۶۹۳ ه‍.ق) حدود هشتاد سال گزارش کرده‌است، سال تولد وی می‌بایست بین ۶۰۸ تا ۶۱۸ قمری باشد.
ابن خمار وی در بغداد متولد شد. او جراح بیمارستان «عدودی» در بغداد شد جایی که ابن طیب و ابن هندو شاگردانش بودند. به گفته ظهیرالدین بیهقی، ابن خمار آخرین سالهای زندگی خود را در خوارزم و غزنه گذراند و به اسلام گروید.
ابن زهر ابومروان عبدالملک بن ابی العلا، معروف به ابن زهر (۱۰۹۴-۱۱۶۲ م) متولد سبیا، پزشک مسلمان اندلسی و هم‌دوره ابن رشد و موسی بن میمون و ابن طفیل بود.
سمنون ابن حمزه سمنون ابن حمزه یا ابوالحسن سمنون ابن عبدالله از مشایخ و عُرفای قرن سوم هجری قمری است. او متولد بصره و ساکن بغداد بود و از مریدان سری سقطی و محمد ابن علی قصاب بشمار می‌آمد.
آسنات در ادبیات خاخامی یهود این موضوع که یوسف با یک زن "کافر" ازدواج کرده باشد مورد تردید واقع شده و او دختر دینه (خواهر یوسف) معرفی شده‌است که پس از تجاوز شکیم به او متولد می‌شود. پس از آن‌که فرزندان یعقوب از تولد این طفل نامشروع آگاه می‌شوند درصدد کشتن او برمی‌آیند ولی یعقوب مانع می‌شود و گردن‌بندی را که نام خدا بر روی آن است به گردن او می‌آویزد، به روایتی دیگر او را در زیر یک بوتهٔ خار ("سِنِه" در عبری به معنی بوته خار است) می‌گذارد و جبرئیل او را به قصر پوتیفار (فوطی‌فارع) برده و همسر پوتیفار او را به عنوان دختر خود بزرگ می‌کند. بر اساس روایت دیگری یعقوب او را پشت دروازه‌های مصر رها می‌کند و صدای گریهٔ او توجه پوتیفار را جلب کرده و او را همراه خود می‌برد. حکایت‌های مشابهی نیز در ادبیات سریانی و عربی در مورد آسنات نقل شده‌است.
ابن عطاءالله اسکندری ابن عطاءالله در اسکندریه متولد شد و در هر دو مسجد الازهر و مدرسه منصوریه در قاهره تدریس کرد.
ملای جزیری شیخ احمد جزیری متولد ۱۵۶۶ میلادیاز کرد(ترکیه امروزی) و از خاندان کُرد و با علم و فضیلت، در شهر جزیره ابن عمر، متولد شده‌است. ملا احمد مشهور به «ملای جزیری» منسوب به جزیره ابن عمر(جیزره) واقع در ساحل رود دجله و واقع در استان شرناق امروزی می باشد و نیز ملقب به (نیشانی)Nîşanî می‌باشد.
ابن محرز ابوخطاب مسلم بن محرز معروف به ابن محرز (متولد ۷۱۵ میلادی)، موسیقی‌دانی عرب بود.
یوسف خاص حاجب بلاساغونی یوسف خاص در سال ۴۱۰ هجری متولد می‌شود و این دوران مصادف با دوران گرفتاری و دربدری ابن سیناست. وی در سال ۴۲۸ درمی‌گذرد و بسیار بعید است که یوسف خاص قبل از ۱۸ سالگی محضر ابن سینا را دریافته باشد. شاید وی شاگرد شاگردان ابن سینا باشد و به سان خیام که شاگرد شاگردان ابن سیناست ولی خود را شاگرد ابن سینا می‌خواند، باعث ایهام در این قضیه شده باشد.
آسنات آسِنات شخصیتی در کتاب مقدس؛ دختر فوطی‌فارع کاهن شهر اون است که فرعون او را به همسری یوسف درمی‌آورد. او مادر منسه و افرایم است.
ابن ربن طبری به‌طور کلی، در مورد تاریخ تولد و درگذشت وی نیز اختلاف نظر وجود دارد. مورخینی مانند صدیقی، تولد ابن ربن را در اواخر حکومت منصور، خلیفه عباسی، (۱۳۶–۱۵۸ ه‍.ق) یا اوایل خلافت مهدی عباسی (۱۵۸–۱۶۹ ه‍.ق) دانسته‌اند و با توجه به نوشته خود ابن ربن در ، که می‌گوید به همراه پدرش، شاهد «آتش‌سوزی عظیم در طبرستان» بوده‌است، این حریق را با لشکرکشی مهدی به طبرستان در سال ۱۶۷، هم‌عصر تصور کرده‌اند و اینطور نتیجه‌گیری کرده‌اند که اگر ابن ربن در زمان آن واقعه حداقل ۱۰ ساله بوده‌باشد، پس در حدود سال ۱۵۷ متولد شده‌است. برخی از منابع متأخر نیز بدون ذکر منبع، تاریخ تولد او را ۱۹۲ ه‍.ق در شهر مرو نوشته‌اند. اما برخی دیگر محل تولد او را طبرستان ذکر کرده‌اند. ابن ربن که در خانواده‌ای مسیحی متولد شده‌بود جوانی خود را در طبرستان گذراند؛ وی در طبرستان، از دبیران مازیار بن قارن بود و در این کار بسیار مهارت داشت، چنان‌که به قول ابن اسفندیار: «باعث حیرت بُلَغای عراقین و حجاز می‌شد». او مدتی نیز در ری زندگی کرد. پس از شکست قیام مازیار، در سال ۲۲۴ هجری ابن ربن به سامرا رفت و در آنجا مورد احترام معتصم بود. سپس متوکل او را به ندیمی برگزید، و در عصر معتصم ابن ربن به دارالخلافه هم راه یافت. او پس از معتصم، به واثق و متوکل نیز خدمت کرد و از نزدیکان خلفا به‌شمار می‌رفت.
ابن هشام با ابن هشام انصاری اشتباه نشود ابومحمد عبدالملک بن هشام تاریخ‌نگار مسلمان است که به‌خاطر ویرایش و سیره‌ای که روی زندگی‌نامه محمد، پیامبر اسلام، نوشته ابن اسحاق انجام داده، شهرت دارد. گفته می‌شود که خانواده ابن هشام از حمیریه بوده‌اند؛ ولی پیش از تولد ابن هشام از بصره به مصر مهاجرت کرده‌اند. ابن هشام در مصر متولد و در مصر در سال ۲۱۳ یا ۲۱۸ هجری قمری فوت کرد. ابن هشام در علم‌الانساب (نسب شناسی) و علم دستور زبان تبحر بالایی داشت. اگر چه از او کتابی با نام «کتاب التیجان» دربارهٔ جنوب شبه جزیره عربستان در دوران کهن بر جای مانده‌است، ولی شهرت اصلی او به دلیل ویرایشی که روی زندگی‌نامه محمد اثر ابن اسحاق انجام داده‌است. نسخه اصلی اثر ابن اسحاق به دست ما نرسیده‌است ولی بخش‌هایی از آن در آثار نوشته شده توسط ابن هشام و طبری به جای مانده‌است.
حفیظ‌الله امین حفیظ‌الله امین در سال ۱۰ اسد (مرداد) ۱۳۰۸ در ولسوالی/شهرستان پغمان ولایت/اُستان کابل متولد گردید. پس از فراغت از مکتب لیلیهٔ ابن سینا و دارالمعلمین، وارد دانشکده علوم شد. سپس بعنوان معلم در مکتب ابن سینا، و مدیر مکتب ابن سینا و دارالمعلمین کار کرد.
ابن صوفی نجم‌الدین ابوالحسن علی بن ابوالغنائم علوی عمری معروف به ابن صوفی (حدود ۳۹۰ – حدود ۴۶۰ هجری) نسب‌شناس شیعه بود. در بصره متولد شد. به‌علت انتساب به عمر الاطرف، فرزند علی بن ابی‌طالب معروف به ابن تغلبیه، به «عمری» و «علوی» معروف است. مهم‌ترین اثر او "المجدی فی انساب الطالبیین" است. برخی از آثار منسوب به او عبارتند از:‌
علم کلام در قرن سوم هجری، مکاتب فکری و کلامی دیگری نیز، مانند مکتب «طحاویة» توسط «احمد ابن محمد ابن سلامة الطحاوی»، متولد سال ۲۲۹ هجری در مصر، و مکتب «اشعریة» توسط «ابو الحسن علیّ ابن اسماعیل ابوالحسن اشعری»، زاده سال ۲۶۰ یا ۲۷۰ هجری در منطقه بین‌النهرین، و مکتب «ماتریدیة» توسط «ابومنصور ماتریدی»، متوفای سال ۳۳۳ هجری در سمرقند به وجود آمدند.
ابن بیطار ضیاء الدین ابو محمد عبدالله احمد بن محمد مالکی، عالم مسلمان مشهور به ابن بیطار، گیاه‌شناس و دارو شناس اندلسی اواخر قرن ششم ه. ق در مالقه اسپانیا (اندلس قدیم)متولد شد.
ابن رومی علی بن عباس بن جریج یا جرجیس معروف به ابن رومی (متولد ۸۳۶م - وفات ۸۹۶م) از جمله شاعران عربی سرای سده ۳ قمری در دوران عباسیان است. وی هم‌عصر معتضد خلیفه عباسی و هم دوران سامانیان است.
لسان‌الدین خطیب ابن خطیب در لوشه متولد شد و در کودکی طی سفر به غراته به فراگیری علم پرداخت؛ و سپس به خدمت سلطان ابوالحجاج درآمد و در دیوان انشاء زیردست ابوالحسن بن جَیّاب مشغول به کار شد. هنگامی که ابن جیّاب در طاعون سیاه درگذشت، ابن خطیب به جای وی کاتب السّر و وزیر ابوالحجاج شد و با وجود جوانی، گذشته از وزارت، ریاست لشکر و بیت‌المال را عهده دار شد. همچنین انتصاب کارگزاران دولت بر عهده وی بود.
ابن یمین تاریخ ولادت ابن یمین به طور مشخص، معلوم نیست اما از آنجا که در برخی از اشعارش به سال‌های ۷۰۳ و ۷۰۴ ه.ق اشاره داشته‌است و با توجه به اینکه اگر در آن تاریخ، بیست ساله بوده‌است، طبعا تاریخ ولادت او ۶۸۵ ه.ق بود‌ه‌است. او را متولد یکی از سال‌های ۶۶۳، ۶۶۵ و ۶۶۹ ه.ق نیز یاد کرده‌اند. وی دوران کودکی خویش را در زادگاهش، فریومد گذراند. وی تحصیلات مقدماتی خویش را در همانجا گذراند و احتمالا در همان دوران به علوم معقول و منقول مهارت یافت. مکاتبات شاعری ابن یمین با پدرش در دوران نوجوانی شهرت داشته‌است.
شعب ابی‌طالب ابن‌عباس از افرادی است که در شعب ابی طالب متولد شده است.
حسن عسکری بر اساس غالب منابع شیعه و سنی نظیر ابوالمعالی (و. پس از ۴۸۵ ه‍.ق)، ابن اثیر (و. ۵۵۵ ه‍.ق) و ابن شهرآشوب (و. ۵۸۸ ه‍.ق) و ابن طلحه (و. ۶۲۵ ه‍.ق) تنها فرزند وی محمد نام دارد، که بنا بر روایت مشهور نزد شیعه در نیمهٔ شعبان ۲۵۵ ه‍.ق متولد شد و البته سال‌های ۲۵۴ و ۲۵۶ ه‍.ق هم در منابع ذکر شده‌است. برخی منابع شیعه و سنی نظیر محمد زرندی (و. ۷۵۰ ه‍.ق) و حسین خصیبی (و. ۳۴۶ ق) فرزندان دیگری تا ۳ پسر و ۳ دختر را برشمرده‌اند. برخی از مورخان اهل سنت نظیر طبری (و. ۳۱۰ ه‍.ق) و ابن حزم (و. ۴۵۶ ه‍.ق) بر این نظرند که وی اصلاً فرزندی نداشته‌است.
ابن بنای مراکشی ابو العباس احمد بن محمد بن عثمان الازْدی معروف به ابن بنّای مراکشی (۷۲۱–۶۵۴ هـ / ۱۳۲۱–۱۲۵۶ م) دانشمند مسلمان دوران طلایی اسلام است متولد مراکش دانشمند در ریاضیات، ستاره‌شناسی، ستاره‌بینی، علوم دینی، تصوف و طب بود.
ابن صلاح ابو عمرو عثمان بن عبد الرحمان صلاح الدین الکردی شمس الدین شهرزوری (۱۱۸۱ م / ۵۷۷ ق - ۱۲۴۵/۶۴۳)، که معمولاً به عنوان ابن صلاح شناخته می‌شود، کرد شافعی متخصص حدیث و نویسنده مقاله "مقدمه برعلوم حدیث" بود. وی اصالتاً اهل منطقه شهرزور در استان سلیمانیه در کردستان عراق بود، در موصل بزرگ شد و سپس در دمشق اقامت گزید و در آنجا درگذشت. ابن صلاح در سال ۱۱۸۱ م / ۵۷۷ هجری قمری در شهرزور متولد شد.
ابن اسحاق محمد بن اسحاق بن یسار (یا به صورت خلاصه‌تر ابن اسحاق) مورخ و سیره‌نگار اهل مدینه در اواخر دوره اموی و اوایل دوره عباسی و از شاگردان ابن شهاب الزهری بود که با حمایت دربار عباسی کتابی به نام "سیرت رسول‌الله" تألیف کرد. اصل این کتاب امروزه از بین رفته‌است. تمرکز ابن اسحاق بیشتر حول ماجراهای مدینه است. بر اساس اکثر منابع، او در مدینه و در سال ۸۵ هجری قمری متولد شد؛ منابع وفات او را در بغداد در سال ۱۵۰ هجری قمری قرار می‌دهند - تاریخ وفاتهای دیگری که برای او ذکر شده ۱۵۱، ۱۵۳ و ۱۴۴ می‌باشد. او در قبرستان خیزوران نزدیک قبر ابوحنیفه نعمان بن ثابت به خاک سپرده شده‌است.
ابن کثیر مکی ابو معبد عبدالله بن کثیر از قراء سبعه است. وی ایرانی تبار و متولد مکه، از نسل ایرانیانی بود که انوشیروان پادشاه ایران برای فتح حبشه گسیل کرده بود. ابن کثیر مردی فصیح و بلیغ بود؛ و از جمع صحابه عبدالله بن زبیر و انس بن مالک را درک کرد. او در سال ۱۲۰ هجری قمری درگذشت.
ابن استبی ابن فیسک استبی (متولد ۲۲ می ۱۹۹۵) از پیشگامان توسعه گرافیک کامپیوتری، انیماتور و مدیر فنی پروژه‌های انیمیشنی است. او جر چهار نفر نخستی است که در پیکسار مشغول به کار شدند. استبی به همراه جان لستر موفقیت‌های زیادی در اولین انیمیشن‌های کوتاه پیکسار مانند چراغ مطالعه کوچک‌تر (به انگلیسی: Luxo Jr.) کسب کردند.
ابن صباغ مالکی علی بن احمد بن عبدالله مالکی (۸۵۵–۷۸۴ ه‍.ق) مشهور به ابن صباغ مالکی، یکی از بزرگان عالمان اهل سنت است که در نیمه اول قرن نهم هجری و به مذهب مالکی می‌زیسته‌است. وی متولد مکه بوده و در آنجا به تحصیل علوم دینی پرداخته‌است. وی به سال ۸۵۵ در مکه از دنیا رفت. وی از فقیهان مهم زمان خویش بوده‌است.
ابن عطا آدمی ابوالعباس احمد بن محمدبن سهل بن عطاء ابن عطا آدمی عارف و شاعر قرن سوم هجری قمری است. او متولد آمل و از شاگردان ابراهیم مارستانی بود. به جنید پیوست اما پس از چندی از وی گسست و بر پاره‌ای گفتارهای استادش، از آن جمله برتری توانگران بر تهیدستان و مسئلهٔ خواطر خرده گرفت. در آخرین محاکمهٔ حلاٌج به دفاع از وی برخاست. این جانبداری سبب گردید که حلاٌج در میان صوفیان از بسیاری اتهام‌ها تبرئه گردد. وی نیز به فرمان حامدبن عباس وزیر مقتدر عباسی کشته شد. ابن عطا قریحهٔ شعری نیز داشت. بعضی کتاب‌های صوفیه از جمله کتاب‌های «اللمع» ابونصر سراج اشعار جالبی از وی نقل کرده‌اند. ابن عطا تفسیر رمزی بر قرآن نوشت.
ابوعلی مسکویه ابن مسکویه در حدود ۳۲۰ یا ۳۲۶ هجری در شهر باستانی مشکویه متولد شد. در همان کودکی علومِ مقدماتی را فراگرفت، و به سرعت در طبیعیات و الهیات و ریاضیات و طب عالمی سرشناس شد. از تحقیقات چنین برمی‌آید که ابن مسکویه تاریخ طبری را نزد ابو احمد علی بن کامل قاضی آموخته. وی در آغاز زردشتی و بعد اسلام آورد و مدتی در استخدام محمد بن المهلبی وزیر معزالدوله بود و سپس نزد ابن العمید، وزیرِ رکن‌الدوله دیلمی، به سمت کلیددارِ کتاب‌خانهٔ وی بود. اما پس از کشته‌شدنِ وی، به خدمتِ عضدالدوله رسید. او در دربارِ دیلمیان صاحبِ مقام و منزلت والایی بود، چنان‌که خود را از صاحب بن عباد کم‌تر نمی‌دانست. ابن مسکویه در ۴۲۱ هجری درگذشت و وی را در تخت فولاد اصفهان به خاک سپردند.
ابن مقله ابن مقله در عصر روز پنجشنبه ۲۱ شوال ۲۷۲ در بیضا فارس متولد شد. این هنرمند توسط خلیفه عباسی المقتدر بالله به وزارت برگزیده شد. در سال ۳۱۸ ه‍. ق به‌دنبال سخن‌چینی و تهمت حسودان از مقام خود عزل شد. او از بغداد به زادگاهش فارس برگشت و تا سال ۳۲۰ ه‍. ق در آنجا ماند. پس از شورش مردم بغداد علیه المقتدر و پس از سقوط او القاهر بالله به خلافت رسید. در زمان القاهر، ابن‌مقله دوباره به وزارت رسید. چندی بعد بار دگر با تهمت‌های اطرافیان خلیفه او را از وزارت عزل کرد.
دارا زیاری بنا بر مقالهٔ روزبه زرین‌کوب، در نوشته‌های عزالدین ابن اثیر همواره نام انوشیروان در شرح وقایع این دورهٔ زمانی ذکر شده ولی ابن اثیر در گزارش خواستگاری باکالیجار از دختر سلطان مسعود غزنوی، باکالیجار را «فرماندهٔ سپاه دارا، پسر منوچهر، و سرپرست امور او» معرفی کرده‌است. منظور ابن اثیر از «دارا» در اینجا معین نیست و ارتباط او با انوشیروان مشخص نیست. این احتمال وجود دارد که دارا نام دیگر انوشیروان بوده باشد. میترا مهرآبادی بی‌دقتی ابن کثیر را موجب خلط این دو شخصیت دانسته و معتقدست به خاطر این اشتباه ابن کثیر بوده که بسیاری از اعمال انوشیروان را منابع به دارا نسبت داده‌اند و به تبع از این مورخ، دیگر نویسندگان من‌جمله ابن خلدون، رابینو، هوار و راس بدون دقت و به صورت «طوطی‌وار» و «بدون دیدهٔ نقد» تکرار کرده‌اند. مهرآبادی معتقدست دارا در سال ۳۸۳ در ایام جوانی بوده، پس باید متولد حدود ۳۶۰ هجری باشد؛ در حالی که انوشیروان در ۴۲۰ هجری یک «کودک» نامیده شده و دارا در این ایام ۶۰ ساله بود؛ بنابرین نمی‌توان دارا و انوشیروان را یکی دانست. (مهرآبادی دربارهٔ نظریهٔ وجود دو شخصیت با نام دارا صحبتی نمی‌کند)
حسن بن داوود حلی ابن داوود حلی در ۵ جمادی‌الثانی سال ۶۴۷ هجری قمری متولد شد.
ابن رومیه ابن رومیه طبیب، گیاه‌شناس، داروساز، محدث و فقیه شافعی بود. القابش عبارتند از غَشاب، نباتی و زهری. او در غرب بیشتر با نام ابوالعباس النباتی شناخته شده‌است و بیشتر به دلیل معرفی شیوه علمی تجربی در حوزهٔ دانش شناخت ویژگیهای مواد دارویی (ماتریا مدیکا) شهرت یافته‌است. در سال ۵۶۱ قمری متولد و در ۶۳۷ قمری فوت کرد.
ابن سعید مغربی نورالدین ابوالحسن علی بن موسی العنسی ((۶۸۵–۶۱۰هجری) / (۱۲۱۴–۱۲۸۶ میلادی)، معروف به ابن سعید مراکشی مورخ، شاعر، و ادیب است، در قلعه یحصب (امروز آلکالا لا رئال) متولد شد ومشهور گردید، او سفر طولانی به مصر ، عراق و شام داشته، و در تونس درگذشته است، و گفته شده: در دمشق. او از فرزندان صحابی عمار بن یاسر است.
ابن مندویه اصفهانی وی در خاندانی مشهور در اصفهان متولد شد . پدرش عبدالرحمان از دانشمندان دوران خود بود که علم لغت و نحو و فن شعر را به خوبی می‌دانست. ابن مندویه از شاگردان ابوماهر موسی بن یوسف بن سیار شیرازی و شاگرد مکتب علی بن عباس اهوازی و با ابوالعلاء فارسی طبیب سلاطین آل بویه معاصر بود . گویند آنگاه که عضدالدوله فناخسرو در سال ۳۷۲ قمری بیمارستان عضدی بغداد بنا کرد ۲۴ تن طبیب از اکناف ملک گرد آورد و ابن مندویه یکی از آن عده بود. ابن مندویه خدمات مهمی به علم طب کرد و تحقیقات فراوانی نیز در این زمینه دارد. زمانی که در بیمارستان بغداد به طبابت مشغول بود نامه‌هایی به پزشکان و شاگردان خود در اصفهان می‌نوشت و آن‌ها از رساله‌های او در درمان بیماری‌ها استفاده می‌کردند.
ابن بواب دربارهٔ زندگی علی ابن هلال اطلاعات بسیار اندکی در دست است. تاریخ و محل تولد او دقیقاً مشخص نیست آنچه از منابع گوناگون پیداست در اواخر سده چهارم هجری/ دهم میلادی اتفاق افتاده و او بیشتر عمر خود را در بغداد گذرانده و مدتی نیز در شیراز بوده‌است. اکثراً او را قطعاً عرب و احتمالاً شیعه دانسته‌اند و برخی منابع معتبر او را عرب و متولد عراق می‌دانند. ابن‌بواب خوشنویسی را نزد محمد بن اسد آموخت و سپس نزد محمد بن علی شیرازی سمسمائی یا سِمسِانی تکمیل کرد که هر دو از شاگردان ابن‌مقله بوده‌اند. او را همچنین شاگرد شخصی به‌نام ابراهیم سبکری سیستانی می‌دانند. شاگردان معروف او عبارتند از: محمدبن عبدالملک و سید قاسم که آن‌ها دارای شاگردانی مانند احمد بن فضل‌الله ترکستانی و عبدالمؤمن بن‌صفی‌الدین اصفهانی بودند که سرانجامِ آنان به استاد بزرگی چون یاقوت مستعصمی این هنر را منتقل کردند که سلسله دیگر خوشنویسان ایران و عرب و ترکیه به او برمی‌گردد به این ترتیب در شجره اجازات خوشنویسی یاقوت، عموم خوشنویسان از شاگردان ابن بواب بوده‌اند و ابن بواب سنتی را که به وسیله ابن مقله پایه‌ریزی شده بود قوام بخشید و از طریق یاقوت مستعصمی به خوشنویسان دیگر انتقال داد؛ هرچند هرگز این دو را به‌طور مستقیم ندیده بود.
سید محمود کاظمی‌دینان سید محمود کاظمی دینان در ۷ خرداد ۱۳۱۸ در روستای دینان از توابع شهرستان آمل متولد شد. نسب پدریش به امامزاده ابراهیم ابن روح‌الله بن زرین کیا ابن موسی مبرقع ابن محمد تقی جوادالائمه می‌رسد. تحصیلات ابتدایی را در روستای دینان سپری نمود و به دلیل اشتغال پدرش (سید ضیاء الدین) در محله امام زاده یحیی تهران، تحصیلات متوسطه را در مدارس دانش و دارالفنون تهران گذراند. وی در ادامه در دانشسرای تخصصی کشاورزی مامازن ورامین مشغول به تحصیل شد.
ولایت بلخ ولایت بلخ علاوه برسابقه تاریخی، علمی و فرهنگی خویش اکنون در سطح کشور از برجسته‌ترین حوزه‌های علمی و فرهنگی بشمار می‌رود. زرتشت، یما، جلال الدین محمد بلخی، رابعه بلخی، ناصرخسرو بلخی، ابن سینا، دقیقی بلخی، ابن وطواط و همچو شخصیت‌های دیگر علمی و فرهنگی متولد بلخ هستند که کارهای زیادی علمی و فرهنگی را انجام داده‌است.
ابن طیفور ابوالفضل احمد بن ابی طاهر طیفور شناخته‌شده به ابن طیفور کاتب (زادهٔ ۲۰۴ تا ۲۰۶ قمری – مرگ ۲۶ جمادی‌الاول ۲۸۰/۱۳ اوت ۸۹۳ میلادی) شاعر و تاریخ‌نگار ایرانی‌تبار بود. هوار معنی نام او را تاج‌پور دانسته‌است. نیاکان او از مرورود بودند و خود در بغداد متولد شد و در همان‌جا درگذشت. وی در آغاز پیشهٔ آموزگاری کودکان را داشت.
ابن یمین تاریخ ولادت ابن یمین به طور مشخص، معلوم نیست اما از آنجا که در برخی از اشعارش به سال‌های ۷۰۳ و ۷۰۴ ه.ق اشاره داشته‌است و با توجه به اینکه اگر در آن تاریخ، بیست ساله بوده‌است، طبعا تاریخ ولادت او ۶۸۵ ه.ق بود‌ه‌است. او را متولد یکی از سال‌های ۶۶۳، ۶۶۵ و ۶۶۹ ه.ق نیز یاد کرده‌اند. وی دوران کودکی خویش را در زادگاهش، فریومد گذراند. از آنجا که شغل طغرایی و دیوانی در خاندان ابن یمین موروثی بوده‌است، ابن یمین نیز در جوانی به این شغل اشتغال داشت. او همچون پدرش به دستگاه خواجه علاءالدین وارد شد و هنگامی که سلطان ابوسعید بهادرخان به سال ۷۳۶ ه.ق درگذشت، همراه خواجه علاءالدین به دربار طغای تمور پیوست و به همین جهت چند سالی را در استرآباد گذراند. ابن یمین پس از بالاگرفتن قیام سربداران، از دربار طغای خارج شد و با او در جنگی که میان سربداران و ملک معزالدین حسین کرت — از فرمانروایان هرات — به سال ۷۴۳ درگرفت شرکت کرد. این نبرد در ناحیه زاوه از نواحی تربت حیدریه کنونی رخ داد و امیرمسعود در این نبرد شکست خورده و گریخت. با شکست سپاهیان امیرمسعود، یاران به اسارت درآمدند و ابن یمین نیز اسیر شد. در این درگیری، "دیوان اشعار ابن یمین" ناپدید شد. پس از حضور ابن یمین در حالت اسارت در درگاه ملک حسین، ملک حسین از او دلجویی کرد و او را آزاد ساخت. ابن یمین نیز قطعه‌ای را در تاسف از از دست رفتن دیوانش و قدردانی از سلطان سرود. ابن یمین دوران ابتدایی و انتهایی زندگی خویش را در فرومد گذراند. وی در دوران زندگی در فریومد به کشاورزی مشغول بود و از این طریق امرار معاش می‌کرد. آورده‌اند که هرچه کسب می‌کرد در بین فقرا تقسیم می‌کرد.
ابوموسی اشعری ابوموسی عبدالله بن قیس اشعری ملقب به ابن قیس، یکی از صحابه محمد و فرماندهی نظامی بود که در سال ۶۱۴ میلادی متولد شد.
ابن کثیر عمادالدین ابوالفداء اسماعین بن عمر بن کثیر قرشی متولد ۷۰۱–۷۷۴ قمری (۱۳۰۲–۱۳۷۳ میلادی) در قریه مُجَیْدِل یا مجدل از قرای بصری دمشق متولد شده‌اند لذا وی را بُصروی نیز گفته‌اند. تاریخ دقیق تولدش مورد اختلاف است. خودش در این باره در کتابش البدایه نوشته ولی بخاطر اشکالات در ضبط آنها میان نسخه‌های مختلف اختلافاتی ناشی از بی دقتی کاتبان آن دیده می‌شود.
فارابی قدیمی‌ترین کسی که نسب فارابی را ترک دانسته ابن خلکان بوده‌است. وی در اثر خود وفایات فارابی را متولد فاراب و روستای کوچکی به نام وسیج که اکنون به نام اترار در قزاقستان شناخته می‌شود و از والدینی ترک می‌داند. ابن خلکان گوید: ابو نصر به زبان ترکی، عربی و دری به خوبی آگاه بود و این از تألیفات او به خصوص «کتاب الموسیقی الکبیر» به وضوح پدیدار است. برخی منابع دیگر نیز به این جریان معتقدند. علامه محمد قزوینی نیز جزو موافقان نسب ترکی فارابی است.
ابو محمد حسن بن سهلان رامهرمزی ابو محمد حسن بن سهلان رامهرمزی (ابو محمد حسن بن مفضل بن سهلان) وزیر دانشمند شیعی مذهب بویهی در سال ۳۶۱ هجری قمری در رامهرمز متولد شد. در سال ۴۰۶ هجری قمری از سوی سلطان الدولة دیلمی به وزارت برگزیده شد. سلطان الدولة و مشرف الدولة برای استفاده از وی در اداره حکومت با یکدیگر نزاع کردند و سرانجام بنا شد که ابن سهلان وزیر هیچ‌یکی از آن دو نباشد و مشرف الدولة به نیابت از سلطان الدولة بر عراق حکومت کند. وقتی سلطان الدولة بر فارس و خوزستان حاکم شد مجدداً ابن سهلان را به وزارت برگزید. مشرف الدوله ابن سهلان را که از سوی سلطان الدوله مأموریت جنگ با او را داشت شکست داد. او را دستگیر و کور کرد و در سال ۴۱۲ هجری قمری مشرف الدولة به همراهی جلال الدولة، ابو طاهر ابن سهلان را به قتل رساندند.
حسن عسکری ولادت حسن عسکری به سال ۲۳۱ یا ۲۳۲ ه‍.ق در مدینه رخ داده است. برطبق اغلب منابع، وی در مدینه متولد شده‌است و به‌نوشتهٔ احمد پاکتچی گزارش منابعی نظیر ابن شهرآشوب و ابن حاتم عاملی که وی را متولد سامرا دانسته‌اند، نادرست است. البته برخی نظیر دوایت دونالدسون در این موضوع تردید کرده و گفته‌اند، ولادت وی مصادف با زمانی است که متوکل، خلیفه عباسی، به پدرش هادی مظنون شده بود و قصد داشت او را به همراه خانواده‌اش از مدینه به سامرا منتقل کند، تا از نزدیک او را زیر نظر داشته باشد. از این رو معلوم نیست آیا حسن عسکری در مدینه متولد شده یا سامرا. ویلفرد مادلونگ، تاریخ ورود علی هادی و خانواده‌اش به سامرا را ۲۳ رمضان سال ۲۳۳ ه‍.ق (۱ مه ۸۴۸ م) می‌داند. شیخ مفید این تاریخ را جمادی‌الثانی ۲۴۳ ه‍.ق (اکتبر ۸۵۷ م) ذکر می‌کند، که به نظر مادلونگ نادرست است. همچنین هانس هالم تاریخ عزیمت حسن عسکری به همراه پدرش به سامرا را ۲۳۳ یا ۲۳۴ ه‍.ق می‌داند. بدین ترتیب، حسن عسکری اغلب سال‌های عمرش را در سامرا زیست و جز یک بار برای سفر به مکه به قصد حج، این شهر را ترک نکرد.
ابن سبعین عبد الحق بن إبراهیم بن محمد بن نصر، کنیه او أبی محمد بود و ملقب به قطب الدین بود. وی متولد منطقه رقوطة (ریکوته) است.
یوسف بن یهودا ابن سمعون، ابوالحجاج یوسف بن یهودا بن اسحاق بن عقنین، در سال ۱۱۶۰ میلادی متولد شد. محل ولادتش را سبته گزارش کرده‌اند. وی را به جهت انتساب و اعتبار جدش، ابن شمعون خواندند که بعدها در عربی به ابن سمعون مبدل شد. او پس از آموزش های مقدماتی در شهر خود، به فاس مهاجرت کرد و در آنجا آموزش پزشکی دید. در زمانی که یهودیان و مسیحیان مغرب بین جلای وطن و پذیرش اسلام مجبور بودند یکی را انتخاب کنند، وی ظاهراً اسلام را پذیرفت. وی پس از آن به مصر رفته و نزد استادی یهودی به تعلیم پزشکی پرداخت. او پس مرگ استادش به حلب مهاجرت کرد و با دختر ابوالعلاء ازدواج کرد. وی پس از حلب، به عراق و هندوستان رفت و مجدد به حلب بازگشت و در آنجا ماندگار شد.
ابن تومرت ابوعبداﷲ محمد بن عبداﷲ بن تومرت معروف به ابن تومرت (متولد ۴۷۱ یا ۴۷۴ هجری / متوفی ۵۲۴ هجری)، فقیه اهل سنت و متکلم اشعری، مدعی مهدویت و امامت در مغرب اقصی و بنیان‌گذار سلسله موحدون در شمال آفریقا و اندلس که از نژاد بربر و قبیله مصامده بود. قیام او در اولین سال‌های قرن ۶ هجری رخ داد و منجر به تشکیل دولت موحدون گردید.
ابن میثم بحرانی کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی از متکلمان و متفکران و عالمان شیعه در سال ۶۳۶ هجری در بحرین متولد شد و مزار وی در بحرین است.
حجت بن الحسن به‌نوشتهٔ احمد پاکتچی حسن عسکری هرگز همسری اختیار نکرد و نسل وی از طریقِ کنیزی ادامه یافت که در منابع با نام‌های متعدد از وی یاد شده‌است. مشهورترین نام در منابع صیقل است؛ هرچند نرجس در طی سده‌های پسین رواج یافته‌است. همچنین اسامیِ سوسن، ریحانه و مردم نیز آمده‌است. بر اساس غالبِ منابعِ شیعه و سنی نظیر ابوالْمَعالی (و. پس از ۴۸۵ ه‍.ق)، ابن اثیر (و. ۵۵۵ ه‍.ق) و ابن شهرآشوب (و. ۵۸۸ ه‍.ق) و ابن طلحه (و. ۶۲۵ ه‍.ق) تنها فرزند وی محمد نام دارد که بنا بر روایتِ مشهور نزد شیعه در نیمهٔ شعبان ۲۵۵ ه‍.ق متولد شد و البته سال‌های ۲۵۴ و ۲۵۶ ه‍.ق هم در منابع ذکر شده‌است. در برخی منابع شیعه و سنی نظیر محمد زرندی (و. ۷۵۰ ه‍.ق) و حسین خصیبی (و. ۳۴۶ ه‍.ق) فرزندان دیگری تا ۳ پسر و ۳ دختر را برشمرده‌اند. برخی از مورخانِ اهل سنت نظیر طبری (و. ۳۱۰ ه‍.ق) و ابن حزم (و. ۴۵۶ ه‍.ق) بر این نظرند که وی اصلاً فرزندی نداشته‌است.
ابن زرعه ابو علی عیسی بن اسحق بن زرعه (۹۴۳–۱۰۰۸) پزشک و فیلسوف قرون وسطایی بود. وی در بغداد تحت خلافت عباسی در یک خانواده مسیحی سریانی یعقوبی متولد شد.
بابکن چوگاسزیان وی در ۱۸ مارس ۱۹۲۳ در تبریز متولد شد. دورهٔ ابتدایی را در مدرسه ارامنه هایکازیان-تاماریان، تبریز گذراند و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان‌های ابن سینا، سعدی و فردوسی به پایان برد.
ابن جنید اسکافی دربارهٔ تاریخ ولادت او در منابع گزارشی دیده نمی‌شود، اما از آنجا که قدیم‌ترین استاد شناخته شده او «حمید بن زیاد» در سال ۳۱۰ وفات یافته، وی می‌بایست مدتی پیش از سال ۳۰۰ (حدود سال ۲۹۰) متولد شده باشد.  وی در دانش‌های مختلف و فنون گوناگون سهم داشته‌است و افزون بر آن که فقیهی محدث و اصولی متکلم است، در ادبیات، لغت، فهرست و شیوه نگارش نیز دارای آگاهی بوده‌است. در کتاب‌های فقهی هرگاه «ابوعلی» به صورت مطلق به کار رود، مقصود اوست. وی در کتب فقها و رجالیان به القابی مانند: ابن جنید، کاتب، اسکافی منسوب به اسکاف مشهور است.
سدیدالدین کازرونی سدیدالدین کازرونی (متولد کازرون) علامه و پزشک مشهور ایرانی قرن ۸ ق. وی از شاگردان برهان‌الدین نصیری بوده و مشهورترین اثرش المغنی فی شرح الموجز بوده‌است و در این اثر اشاراتی کوتاه به خود نیز کرده‌است. وی این شرح را به یاری قانون ابن سینا و به ویژه دو شرح نفیس قانون یعنی التحفةالسعدیه قطب الدین کازرونی شیرازی و شرح ابن نفیس علاءالدین علی بن ابی الحزم قرشی (معروف به شرح قرشیی) نوشته است (مظفریان، ص ۴۰۵–۴۰۶).
ابن عذاری در خصوص زندگی این نویسنده که متولد و ساکن مراکش بود چیز زیادی معلوم نیست. تاریخ مغرب و ایبری او به‌طور گسترده در میان محققین امروزی به خاطر دربرداشتن اطلاعات ذیقیمتی که در جاهای دیگر یافت نمی‌شود اهمیت بالایی دارد.
ابو داوود سجستانی ابو داوود سجستانی، وی متولد ۲۰۲ هجری قمری و متوفای سال ۲۷۵ ه.ق می‌باشد. بنا به اظهار ابن ندیم، نام اصلی او سلیمان بن اشعث بن اسحاق بن بشیر شداد است.
طالب بن ابی‌طالب طالب ابن ابی‌طالب (متولد ۵۶۸ میلادی-متوفی ۶۲۴ میلادی) پسر عموی پیامبر اسلام، محمد و بزرگترین برادر امام اول شیعیان، علی بن ابی‌طالب است.
ابن سیرین محمد بن سیرین مشهور به ابن سیرین (متولد 33ق در مدینه، درگذشتۀ 110ق در بصره) عالمی از طبقۀ تابعین، پدران علم فقه و از پیش‌گامان تصوف. پدر او سیرین بردۀ آزادشدۀ انس بن مالک بود و این‌گونه، به هم‌راه برخی دیگر از موالی انس بن مالک هم‌چون حسن بصری (درگذشتۀ 110ق) نزد انس بن مالک رشد کرد و افزون بر استماع خاطرات انس از محمد پیامبر اسلام، به مشارکت‌جویی در حلقۀ درس دیگر عالمان عصر خویش خاصه صحابه‌ی پیامبر توجه نشان داد.
ابن قیم الجوزیه محمد بن ابی‌بکر بن ایوب بن سعد بن حریز زرعی دمشقی معروف به ابن قیم الجوزیه (۶۹۱-۷۵۱ هجری قمری) از روحانیون حنبلی مذهب می‌باشد. او در ۷ ماه صفر سال ۶۹۱ هجری قمری در روستای ازرع از توابع منطقه «حوران» سوریه متولد شد، در ایام نوجوانی به دمشق رفت و در محضر علماء آن شهر به کسب دانش پرداخت و در ماه رجب سال ۷۵۱ هجری قمری وفات یافت و در مسجد بزرگ دمشق بر پیکر او نماز خوانده شد.
آبا ابن آبا اِبن در ۲ فوریه ۱۹۱۵ در شهر کیپ‌تاون، آفریقای جنوبی در خانواده‌ای یهودی با تبار لیتوانیایی متولد شد. وی در دورانی که دانشجوی زبان‌های شرقی کالج کوئینز دانشگاه کمبریج بود، به شدت درگیر فدراسیون جوانان صهیونیست شد و سردبیری نشریه "جوان صهیونیست" را برعهده داشت. وی پس از فارغ‌التحصیلی هم‌زمان در سه رشته عربی، عبری و فارسی، به مدت دو سال در کالج پمبروک دانشگاه کمبریج به تحقیق و پژوهش پرداخت تا آنکه در دسامبر ۱۹۳۹ از سوی حییم وایزمن به کار در سازمان جهانی صهیونیسم دعوت شد.
تاریخ اسلام مختار متولد سال اول هجرت در شهر مدینه بود. پدر او اولین داوطلب برای فتوحات اسلامی در مرزهای ایران بود که در یکی از جنگ‌ها کشته شد و مختار در کودکی تحت سرپرستی عمویش سعید که از طرفداران علی ابن ابی طالب بود قرار گرفت. سعید در دوران خلافت علی ابن ابی طالب به حکومت مداین رسید. هنگامی که مردم کوفه از حسین ابن علی دعوت کردند که به شهر آنان بیاید حسین ابن علی پسرعموی خود، مسلم را برای بررسی اوضاع کوفه به عراق فرستاد و اولین کسی که برای یاری کردن حسین ابن علی با فرستاده او دست بیعت داد مختار بود که بعد از کشته شدن مسلم در کوفه به اتهام کمک به او زندانی گشت و در زمان حادثه کربلا بنا بر روایاتی در زندان بود. مختار با وساطت شوهر خواهر خود از زندان آزاد گشت و به حجاز رفت و به عبدلله ابن زبیر ملحق گشت با این حال ارتباط خود را با خاندان اهل بیت حفظ کرد و بارها به ملاقات محمد ابن حنفیه برادر حسین ابن علی رفت. مختار بنا بر روایاتی چندین بار نامه برای علی ابن حسین فرستاد و از ایشان اجازه برای قیام و انتقام گرفتن از قاتلین پدرش و اهل بیتش درخواست کرد اما علی ابن حسین قبول نکرد. مختار سپس نزد محمد ابن حنفیه رفت اما ایشان نیز اجازه مستقیمی نداد. در نهایت مختار بعد از سه سال دوباره به کوفه بازگشت و با این ادعا که از طرف محمد ابن حنفیه مسئول قیام شده‌است شیعیان را به بیعت خود دعوت کرد و یک نامه کتبی از محمد ابن حنفیه نشان یارانش داد. برخی از یاران مختار نسبت به نامه او تردید کردند و گمان کردند جعلی است برای همین ابتدا به مدینه نزد علی ابن حسین رفتند و ایشان عموی خود محمد ابن حنفیه را مسئول کارهای مربوط به قیام معرفی کرد و خود را کنار کشید. این عده از یاران مختار به مکه رفتند و ابن حنفیه به آنان گفت که مختار را یاری کنند. مختار ابن ابوعبید ثقفی رهبر چهارمین قیام برای خونخواهی از کشتگان واقعه کربلا است که در سال ۶۶ هجری قمری با کمک ابراهیم اشتر توانست کوفه را فتح کند و ابراهیم اشتر فرمانده کل ارتش مختار گردید و به دستور او برای جنگ با عبیدالله ابن زیاد که با ارتشی عظیم از شام به سوی عراق حرکت کرده بود از کوفه خارج شد. دشمنان مختار از این فرصت استفاده کردند و قصد کوفه را محاصره کردند. در زمانی که تصور می‌شد کار مختار تمام است ابراهیم اشتر با سپاه خود به کوفه بازگشت و شورشیان سرکوب شدند. به نقلی چندین هزار نفر از کسانی که با حسین ابن علی جنگ کرده بودند در داخل شهر کوفه دستگیر و کشته شدند. هر کس که در کربلا حضور داشت کشته شد و بسیاری دیگر زندانی شدند. ابراهیم اشتر بعد از سرکوب شورش دشمنان مختار بار دیگر برای جنگ با عبیدالله ابن زیاد که به کوفه خیلی نزدیک شده بود حرکت کرد و در جنگ عظیم توانست ارتش شام را شکست بدهد و سر ابن زیاد را برای مختار بفرستد. شکست ارتش شام اوج اقتدار حکومت مختار بر عراق بود. عبدالله ابن زبیر، حاکم حجاز که وجود مختار را به شدت به زیان خود می‌دید به برادرش مصعب دستور داد که به کوفه حمله کند. ابراهیم اشتر که بعد از کشتن ابن زیاد حاکم منطقه موصل در شمال عراق شده بود برای کمک به مختار بسیار دیر اقدام کرد. برخی گفته‌اند او بعد از پیروزی در جنگ با شامیان از قیام مختار جدا شد البته صحت این ادعا به‌طور کامل پذیرفته نشده‌است. به هر حال مصعب ابن زبیر کوفه را فتح کرد و مدت چهل روز قصر کوفه را محاصره کرد. مختار با تعداد اندکی از یاران به دل ارتش دشمن زد و با نبردی نابرابر جنگاورانه به قتل رسید.
کمال پاشازاده شمس‌الدین احمد بن سلیمان معروف به ابن کمال یا کمال پاشازاده به سال ۸۷۳ متولد شد و به سال ۹۳۲ در عصر سلطان سلیمان به مقام شیخ‌الاسلامی رسید. وی در سال ۹۴۰ ه. ق درگذشت.
ابن خلدون ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی معروف به ابن خلدون در سال ۷۳۲ ه‍.ق/ ۱۳۳۲ م در تونس متولد شد. وی تاریخنگار، سیاستمدار و قاضی بود. به هنگام کودکی، بزرگان مذهبی که از اسپانیا به تونس سفر می‌کرد در خانهٔ آن‌ها سکونت می‌گزیدند. ابن خلدون از کودکی، قرآن، فقه، تصوف، اخلاق، کلام، مردم‌شناسی، جامعه‌شناسی، نجوم، اقتصاد، تاریخ، هندسه، جبر، حساب، لغت، فلاحت، طلسمات، شعر، آداب و تعلیم، منطق، ریاضی، فلسفه ماوراء طبیعی و سیاست را آموخت. وی همچنین منشی‌گری و کارهای مربوط به حکومت را نیز آموخت. محمد بن ابراهیم الآبیلی، یکی از بزرگان عصر خود بود که ابن خلدون حدود ۵ سال نزد او به تحصیل پرداخت. آبیلی فردی بود که ابن خلدون را با آثار ابن رشد، ابن سینا و آثار جدید فلسفی قلمرو اسلامی آشنا ساخت. اولین اثر او مربوط به سال ۱۳۵۱ م است و اندیشه‌های فلسفی وی در روش‌شناسی این اثر به خوبی مشخص شده‌است. او کتابی با عنوان «العبر و دیوان المبتداء و الخبر فی ایام العرب و العجم و البربر» نوشته که یک «مقدمه» دارد و این مقدمه مربوط به کتاب‌های تاریخی‌اش است؛ چند بعدی بودن و عمق دانش ابن خلدون در این مقدمه مشخص می‌شود. او فعالیت‌های سیاسی خودش را از دربار حاکم مرینی، ابوعنیان شروع کرد و در ۱۳۵۷ م به جرم توطئه علیه حاکم ابوعنیان دستگیر و زندانی شد. مدتی بعد ابن خلدون در توطئه‌ای که پسر عموی ابوعنیان ترتیب داده‌بود شرکت کرد؛ اما موفق نشد مقام درخوری کسب کند. وی در سال ۱۳۶۲ م به قرناطه رفت. چرا که از اوضاع فرهنگی بهتری برخوردار بود؛ اما متأسفانه در این شهر تحت فشار مسیحیان شمال قرار گرفت. در این زمان لسان‌الدین بن خطیب که وزیرِ حاکم شهر بود، نظرش به ابن خلدون جلب شد و مورخان این وزیر را علت موفقیت ابن خلدون می‌دانند. در سال ۱۳۶۴ م بود که نزد پادشاهان کاستیل و لئون رفت تا دوستی مابین حکمرانان اسپانیا و قرناطه را ایجاد کند. ابن خلدون در این زمان از نفوذ خود و عقاید سیاسی‌اش استفاده کرد و اندرزهایی به پادشاه جوان داد؛ ابن خطیب که از این کار به خشم آمده‌بود، ابن خلدون را مجبور ساخت قرناطه را ترک کند. ابن خلدون در سال ۱۳۶۵ م نزد شاهزاده ابوعبدالله، دوست حفصی خود رفت و در طول یک سالی که او حکومت را در دست داشت سعی کرد حکومت دوست خود را استوار کند و پایداری بخشد؛ اما رفتارهای نسنجیده و نامعقول ابوعبدالله و حاکمان شهرهای اطراف، از جمله کنستانتین و تلمسن باعث شد فعالیت‌های ابن خلدون تماماً بی‌اثر جلوه کند. ابن خلدون بیشتر عمر خود را در باسکره در حال آموزش و پژوهش گذراند. وی در سال (۱۳۷۳–۱۳۷۵ م) بود که کتابی در مورد تصوف نوشت، او پیشنهاد و درخواست حاکمان را مبنی بر ایجاد صلح میان چادرنشین‌ها، قبایل و سرزمین‌های مختلف را رد می‌کرد و ترجیح می‌داد به آموزش بپردازد. وی در سال ۱۳۷۴ م به کوشک ابن سلامه در اران رفت و به مدت ۴ سال در آنجا زندگی کرد. ابن خلدون باقی مانده عمرش را نیز صرف کارهای سیاسی در اسپانیا کرد؛ و این چنین به بسیاری از سندها و مدارک رسمی دسترسی پیدا کرد. او در ۸۰۸ ه‍.ق/ ۱۴۰۶ م در سن ۷۳ سالگی در قاهره فوت کرد.
محمدعلی ستیغ محمدعلی ستیغ متولد ۱۳۴۸ از روستای قوچانِ ولسوالی شهرستانِ ولایت دایکندیِ افغانستان است. وی مدرک لیسانس خود را در رشته طب از دانشگاه بلخ و مدرک ماستر/کارشناسی ارشد خود را در رشته روابط بین‌الملل از دانشگاه ابن سینا کسب کرده‌است.
مرقد امام حسن بصری وی از دانشمندان اسلامی اهل تسنن بود، او دو سال قبل از پایان دوران خلیفه دوم متولد شد. این مقبره در منطقه زبیر قرار دارد که بسیاری از گورستان‌ها در آن واقع شده‌است. این بنا حاوی مقبره حسن و امام ابن سیرین است و در بالای سازه، برجی تزئین شده با حکاکی‌ها قرار دارد.
موسیقی کلاسیک اندلسی گفته می‌شود موسیقی کلاسیک اندلس در قرن ۹ در امارت کوردوبا (الأندلس) متولد شد. زریاب (درگذشته ۸۵۷ میلادی)، موسیقی‌دان، خواننده و بربط‌نواز کرد ایرانی، که در عراق، آفریقای شمالی و اندلس می‌زیست، بعداً نوازنده دربار عبدالرحمان دوم در کوردوبا شد، گاهی اوقات اختراع آن را به حساب می آورند. بعداً گفته می‌شود که شاعر، آهنگساز و فیلسوف ابن باجه (متولد ۱۱۳۹ میلادی) از ساراگوسا سبک زریاب را با رویکردهای غربی ترکیب کرده و سبکی کاملاً جدید را تولید کرده‌است که در سرتاسر ایبریا و شمال آفریقا گسترش یافته‌است.
محمد نظیف شهرانی نظیف شهرانی در ولایت بدخشان افغانستان متولد شد. وی تحصیلات ابتدایی خود را در روستای شهران خاش، در ولسوالی جرم بدخشان به پایان رسانیده و قبل از ورود به دانشکده آموزش و پرورش دانشگاه کابل، در مکتب متوسطه ابن سینا و دارالمعلمین کابل تحصیل کرده‌است.
سلطان اسکندر (پراک) سلطان اسکندر از سلطان‌های پراک بود که امروز از ایالت‌های مالزی معاصر است. راجا آلانگ اسکندر در ۱۸۷۶ متولد شد. او در زمان برادر بزرگ‌ترش، سلطان عبدالجلیل نصرالدین المخترم کرمت الله شاه ابن المرحوم سلطان ادریس رحمت‌الله شاه، به مقام راجا بنداهارایی رسید. او در نوامبر ۱۹۱۸ پس از مرگ برادر به سلطانی پراک رسید. او در ۱۴ اکتبر ۱۹۳۸ درگذشت و پس از مرگ به او مقام «مرحوم قداس‌الله» دادند. برادر همسر او، سلطان عبدالعزیز المعتصم بیلا شاه ابن المرحوم راجا مودا موسی، پس از او به سلطانی پراک رسید.
هارون پوترای پرلیس چهارمین راجا در پرلیس، سید علوی ابن سید صافی جمال الله (متولد ۱۸۸۱؛ سلطنت ۱۹۰۵–۱۹۴۳) بدون فرزند بود. با این حال، او چندین برادر ناتنی داشت که برای تصدی مقام وارث با هم رقابت می‌کردند. جانشینی تاج و تخت پرلیس اتوماتیک نبود و یک وارث باید توسط شورای ایالتی نیز مورد تأیید می‌بود.
دیمیتری گوتاس دیمیتری گوتاس (متولد ۱۹۴۵ قاهره) محقق آمریکایی و استاد بازنشسته‌ی مطالعات عربی و اسلامی در دپارتمان زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک دانشگاه ییل است. او پژوهش‌هایی درباره‌ی انتقال علوم یونانی به جهان اسلام در قرون هشتم تا دهم میلادی و ابن‌سینا انجام داده است.
صفیه دختر حیی بن اخطب صفیه در کودکی بسیار مورد توجه پدر و عمویش ابویاسر بن اخطب که او نیز از سران یهود بنی نضیر و از اشراف مدینه به‌شمار می‌آمد قرار داشت. با ظهور اسلام و هجرت پیامبر اسلام محمد به مدینه، پدر و عموی صفیه در زمره بزرگترین دشمنان محمد درآمدند. مادرش بره دختر سموئیل نام داشت؛ او خواهر رفاعة بن سموئیل از شاخه یهودیان بنی‌قریظه بود که در ردیف یهودیان بنی نضیر بوده‌اند. صفیه در مدینه متولد شد. او نخست به ازدواج سلام ابن مشکم قریظی درآمد؛ ولی پس از مدتی از او جدا شد و به همسری کنان ابن ربیع بن ابی‌الحقیق که از شاخه یهودیان بنی‌نضیر بود رفت.
آدام متز متز خاورشناس آلمانی است که در بازل سویس ساکن بود. وی در سال ۱۸۶۹ در فرایبورگ متولد شد. وی کرسی استادی زبان‌های شرقی دانشگاه شهر بازل را در اختیار داشت. وی به زبان عربی و تاریخ اسلام علاقه زیادی داشته‌است و کتاب الحکایت نوشته ابن مطهر ازدی با مقدمه تعلیقات وی به چاپ رسیده‌است.
حسین بن علی منابع تاریخی روایت‌های متفاوتی از سال تولد حسین ذکر کرده‌اند. روز تولدش را اکثراً ۳ شَعبان، آخر رَبیعُ‌الْاَوَّل، اوایل شعبان و ۵ شعبان و زمانش را غروب پنج‌شنبه آورده‌اند. فاصلهٔ تولد حسن و حسین را ۶ ماه و ۱۰ روز، ۱۰ ماه و ۲۲ روز و یک سال و دو ماه نوشته‌اند. بنا بر اکثر روایات، حسین در ۵ شعبان ۴ ه‍.ق/۱۰ ژانویهٔ ۶۲۶ م متولد شد. روایتی هم وجود دارد که تاریخ تولدش را در اواسط جمادی‌الاول ۶ ه‍.ق/اوایل اکتبر ۶۲۷ م ذکر می‌کند. علی زمانی قمشه‌ای در محاسباتِ تقویمِ شمسیِ تاریخ اسلام، تاریخ میلادیِ تولد حسین بن علی را با درنظرگرفتنِ ۳ شعبان چهارم ه‍. ق، ۹ ژانویهٔ ۶۲۶ م دانسته‌است. سال تولد او را کُلِیْنی در "اَلْکافی" و ابن عَبدُالْبَرّ در "اَلْاِسْتیعابْ فی مَعرِفَةِ الْاَصحاب" سال سوم، یعقوبی در "تاریخ"، ابن سعد در "طَبَقاتُ الْکُبریٰ" و ابُوالْفَرَج اصفهانی در "مَقاتِلُ الطّالِبین" سال چهارم، ابن عبدالبرّ در "الاستیعاب" سال پنجم، و حاکم نیشابوری در "اَلْمُستَدرَک" و ابن عَساکِر در "تاریخُ مَدینةِ دِمَشق" سال ششم هجرت ذکر کرده‌اند.
فاطمه زهرا در قرآن و روایات از مفسران اهل سنت، شهاب‌الدین آلوسی در "روحُ‌الْمَعانی"، ضمن گزارش روایات و گفته‌های دیگر مفسران، این داستان را گزارش می‌کند و آن را دربارهٔ اهل بیت می‌داند. او با توجه به گزارش‌های تِرْمِذی و ابن جُوزی و ظاهر آیات می‌گوید این گفته‌ها ایجاب می‌کند که این سوره مدنی باشد و دلیل آن را فرزندان علی و فاطمه می‌داند که در مدینه متولد شدند و این موضوع با ظاهر آیات تعارضی ندارد. نیز از لطایف این سوره این را گوید که در هیچ‌جایش، به احترام فاطمه زهرا، نامی از حورُالْعین نیامده و تنها از «وِلْدانٌ مُخَلَّدون» یاد شده‌است. فخر رازی در "تفسیر کبیر" داستان بیماری فرزندان علی و فاطمه را به‌نقل از زَمَخْشَری در "کَشّاف" و واحدی در "اَلْبَسیط" می‌آورد، امّا می‌گوید دلیلی برای اختصاص این آیات به علی بن ابی‌طالب، فاطمه و فرزندانشان نیست، بلکه این آیات دربارهٔ همهٔ ابرار مانند صحابه و تابعینِ مُتَّقی مصداق دارد؛ مگر این‌که این آیات دربارهٔ صدورِ طاعتِ مخصوصی از جانب آنان نازل شده‌باشد. شوکانی در "فَتحُ الْقَدیر" نیز روایت اِبنِ مَرْدَوَیْه از ابن‌عباس را گزارش می‌کند که این آیات دربارهٔ علی بن ابی‌طالب و فاطمه زهراست.
حسین بن علی در قرآن و حدیث از مفسران اهل سنت، شهاب‌الدین آلوسی در "روحُ‌الْمَعانی"، ضمن گزارش روایات و گفته‌های دیگر مفسران، این داستان را گزارش می‌کند و آن را دربارهٔ اهل بیت می‌داند. او با توجه به گزارش‌های تِرْمِذی و ابن جُوزی و ظاهر آیات می‌گوید این گفته‌ها ایجاب می‌کند که این سوره مدنی باشد و دلیل آن را فرزندان علی و فاطمه می‌داند که در مدینه متولد شدند و این موضوع با ظاهر آیات تعارضی ندارد. نیز از لطایف این سوره این را گوید که در هیچ‌جایش، به احترام فاطمه زهرا، نامی از حورُالْعین نیامده و تنها از «وِلْدانٌ مُخَلَّدون» یاد شده‌است. فخر رازی در "تفسیر کبیر" داستان بیماری فرزندان علی و فاطمه را به‌نقل از زَمَخْشَری در "کَشّاف" و واحدی در "اَلْبَسیط" می‌آورد، امّا می‌گوید دلیلی برای اختصاص این آیات به علی بن ابی‌طالب، فاطمه و فرزندانشان نیست، بلکه این آیات دربارهٔ همهٔ ابرار مانند صحابه و تابعینِ مُتَّقی مصداق دارد؛ مگر این‌که این آیات دربارهٔ صدورِ طاعتِ مخصوصی از جانب آنان نازل شده باشد. شوکانی در "فَتحُ الْقَدیر" نیز روایت اِبنِ مَرْدَوَیْه از ابن‌عباس را گزارش می‌کند که این آیات دربارهٔ علی بن ابی‌طالب و فاطمه زهراست.
قاضی نعمان ابوحنیفه محمد بن نعمان مشهور به قاضی نعمان بنیانگذار فقه اسماعیلی است.  تاریخ تولدش دقیقاً مشخص نیست اما با توجه به قرائن حدود ۲۹۳ ه‍.ق متولد شده است.  تبار قاضی نعمان اهل سنت بوده اند که بعدا به تشیع اسماعیلی گرویده اند. وی با ابن بابویه و کلینی معاصر بوده است.  او آثار فراوانی دارد که بعضی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:
ابن جوزی نام کامل وی حکایت از آن دارد که نسب وی به نخستین خلیفه مسلمانان و صحابی پیامبر، ابوبکر می‌رسد. نام کامل وی ابوالفرج جمال الدین عبدالرحمن ابن ابی الحسن علی ابن محمد ابن علی ابن عبدالله ابن حمادیابن احمد ابن محمد ابن جعفر ابن الجوزی عبدالله ابن قاسم ابن محمد ابن عبدالله ابن عبدالرحمن ابن القاسم ابن محمد ابن ابی بکر صدیق قرشی است.
ابوالفرج رونی ابوالفرج ابن مسعود رونی (درگذشتهٔ ۵۲۵ هجری)، در رونه از قراء نیشابور متولد شد. چون مدتی در لاهور زیست اور را لاهوری نیز گفته‌اند. آغاز شهرت او از هنگام ورودش به دربار سلطان ابراهیم بن مسعود غزنوی بود، و در زمان پسرش سلطان مسعود غزنوی ادامه یافت. انوری از سبک او پیروی کرد. نامش بلفرج نیز ضبط شده‌است.
توران دورسون توران دورسون ، (متولد ۱۹۳۴ میلادی، مرگ ۴ سپتامبر ۱۹۹۰ میلادی) پژوهشگر اسلامی شیعی و نویسنده ترکی بود. او تحت تأثیر فیلسوف شکاک قرن نهم میلادی ایرانی، ابن راوندی قرار گرفته بود. سرانجام در ۴ سپتامبر ۱۹۹۰ بیرون از خانه اش در استانبول ترور شد. بعد از مرگش ۱۰ هزار کپی از آثارش به فروش رفت.
آل معین ۱. شیخ عطیه ابن علی ۲. علی ابن عطیه ۳. محمد ابن علی الکبیر ۴. صالح ابن محمد الکبیر ۵. محمدابن صالح الثانی ۶. صالح ابن محمد الثانی ۷. سرحان ابن صالح الکبیر ۸. عبدالشیخ ابن سرحان الکبیر ۹. صالح ابن عبدالشیخ الثالث ۱۰. عبدالشیخ ابن صالح الثانی ۱۱. سالمین ابن عبدالشیخ الکبیر ۱۲. عبدالله ابن محمد الثانی ۱۳. محمد ابن عبدالله الثالث ۱۴. سرحان ابن عبدالله الثانی ۱۵. صقر ابن عبدالله الکبیر ۱۶. حمزه ابن محمد ۱۷. عبدالرحمن ابن صقر الکبیر ۱۸. صالح ابن عبدالرحمن الرابع ۱۹. صقر ابن عبدالله الثانی ۲۰. حسن ابن محمد ۲۱. ابراهیم ابن؟؟ ۲۲. حسن ابن محمد(مجدد) ۲۳. عبدالله ابن محمد الثالث ۲۴. صالح ابن عبدالله الخامس ۲۵. صالح ابن احمد السادس
یعقوبی احمد الیعقوبی ابو العباس احمد بن اسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح الیعقوبی معروف به ابن واضح و الیعقوبی، (متولد بغداد) مورخ و جغرافی‌دان شیعی، تا ۸۷۳ میلادی در ارمنستان و خراسان زندگی کرد و تا ۸۹۱ میلادی هنوز زنده بود. جغرافی‌دانان پس از وی، به ویژه ادریسی و ابوالفدا از آثار او بهره‌ها برده‌اند.
سید محمدتقی خوانساری سید محمدتقی اسدی خوانساری در سال ۱۲۶۷ شمسی در خوانسار متولد شد، وی در حدود هفت سالگی وارد مکتب شد و قرائت قرآن و خوش نویسی را به خوبی آموخت. سپس در درس سید محمود ابن الرضا خوانساری حاضر شد و دروس مقدماتی حوزه را فرا گرفت. در این مدت با سید محمدتقی غضنفری و موسی نجفی خوانساری هم مباحثه بود.
مهدی فخیم‌زاده فخیم‌زاده متولد ۱۳۲۱ محله درخونگاه تهران است. وی فعالیت‌های هنری خود را با تئاتر در سال ۱۳۴۹، و فعالیت سینمایی خود را با بازی در فیلم "تپلی"، ساختهٔ رضا میرلوحی آغاز کرد. او همچنین لیسانس زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه تهران دارد و فارغ‌التحصیل دانشکدهٔ هنرهای دراماتیک تهران است. او در سریال "مختارنامه" نقش عمر ابن سعد را بازی کرد.
حسین بن علی وحیدی خنجی او نوه شیخ عبدالسلام خنجی است و نسب وی به عبدالله ابن (حَبر الأُمَه) بن عبدالمطلب می‌رسد القرشی. در ۲۶ ماه صفر سال ۱۳۳۱ هجری قمری در شهر لنگه متولد شده و در مدارس دینی لنگه آموزش دیده‌است. وی بعد از ازدواج در سال ۱۳۶۳ هجری قمری عازم دبی شد. اما پس از مدتی دوباره به لنگه بازگشت.
محمد باقر اُمِّ فَرْوه یکی از همسران محمد باقر است که جعفر صادق، امام ششم شیعه، و عبدالله از او متولد شدند. پدرِ ام فروه، قاسم بن محمد بن اَبی‌بَکْر و مادرش، اَسماء دختر عبدُالرَّحمٰن بن ابی‌بکر است. نام اصلیِ ام‌فروه، بنابر روایت مورخانی مانند شیخ صدوق و شیخ بَهایی «فاطمه» بوده‌است. اما بعضی مانند عَلّامه مجلسی آن را «قریبه» دانسته‌اند. برخی متقدّمان از سنی و شیعه چون ابن سعد و ابن عساکر و کلینی، همان «ام فروه» را نام اصلی‌اش می‌دانند. نسبِ ام فروه از جانب پدر به اَسماء بنت عُمَیْس، همسرِ جعفر طَیّار می‌رسد. «ام حکیم»، دخترِ اُسَیْد بن مُغِیْره ثَقَفی، همسرِ دیگر باقر است. ابراهیم و عُبَیْدُالله از او به‌دنیا آمدند و هر دو در کودکی درگذشتند. علی و زینب و ام سَلَمه سه فرزند دیگرِ باقر هستند که مادرشان کنیز بود.
پنبه کشت موفقیت‌آمیز پنبه به دوره طولانی بدون یخبندان، آفتاب فراوان و بارندگی متوسط، معمولاً از ۶۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر نیاز دارد. معمولاً خاک باید نسبتاً قوی باشد، اگرچه لازم نیست سطح مواد مغذی استثنایی باشد. به‌طور کلی، این شرایط در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری فصلی در نیمکره شمالی و جنوبی تأمین می‌شود، اما بخش بزرگی از پنبه کشت شده امروزی در مناطقی با بارندگی کمتر که آب را از طریق آبیاری به دست می‌آورند، کشت می‌شود. تولید محصول برای یک سال مشخص معمولاً خیلی زود پس از برداشت محصول پاییز قبل آغاز می‌شود. پنبه به‌طور طبیعی چند ساله است اما برای کمک به کنترل آفات به صورت سالانه کاشته می‌شود. زمان کاشت در بهار در نیمکره شمالی از اوایل اسفند تا اوایل خرداد متفاوت است. از آنجا که پنبه تا حدی مقاوم در برابر نمک و خشکی است، این امر آن را به یک محصول جذاب برای مناطق خشک و نیمه خشک تبدیل کزده است. هرچه منابع آبی در سراسر جهان تنگتر می‌شود، اقتصادهای متکی به آن با مشکلات و درگیری‌های بیشتر و همچنین مشکلات بالقوه زیست‌محیطی روبرو می‌شوند. به عنوان مثال، روش‌های نادرست کشت و آبیاری در مناطقی از ازبکستان، که پنبه صادرات عمده است، باعث بیابان زایی شده‌است. در زمان اتحاد جماهیر شوروی، دریای آرال برای آبیاری کشاورزی، عمدتاً برای پنبه، استفاده می‌شد و در حال حاضر شوری خاک به یک مشکل گسترده تبدیل شده‌است.