mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
دز بر روی رودخانه دز، سدهای بزرگی ساخته شده یا در دست ساخت است؛ که از جمله آن می‌توان به برنامه ساخت سد بختیاری در استان لرستان و نیز به سد دز (ششمین سد بزرگ جهان در زمان ساخت) در اندیمشک و چندین سد تنظیمی اشاره کرد.
تی‌پاوز (دستور در معماری x86) این دستور می‌تواند پردازنده را در دو حالت ذخیره‌سازی انرژی ببرد. حالت C0.2 و حالت C0.1. حالت C0.1 ذخیره‌سازی انرژی کمتری نسبت به C0.2 دارد اما خارج شدن از آن حالت سریع است. در مقابل دستور C0.2 قرار دارد که ذخیره‌سازی انرژی آن بیشتر است اما خارج شدن از آن کندتر است.
عباس بن علی آرامگاه او در شمال شرقی آرامگاه حسین بن علی در کربلا قرار دارد و شیعیان مابین آرامگاه او و حسین بن علی را بین الحرمین می‌نامند. توسعه و بازسازی حرم وی در زمان شاه طهماسب صفوی و سپس نادر شاه صورت گرفت. پس از حمله وهابیون به کربلا مجدداً توسط فتحعلی شاه بازسازی گردید.
آرامگاه محمد نادرشاه آرامگاه نادرشاه نام آرامگاه محمد نادر شاه (پدر محمد ظاهرشاه) است که در شهر کابل در کشور افغانستان واقع است.
آرامگاه نادرشاه انجمن آثار ملی ایران طرحی برای ساخت آرامگاه تازه‌ای برای نادر شاه تهیه کرد که سال‌ها به اجرا در نیامد. در شانزدهم اسفند ۱۳۳۳ سید علی مؤید ثابتی سناتور خراسان در نطقی در مجلس سنا نسبت به «وضع اسفناک آرامگاه نادرشاه» هشدار داد که «با حال خراب افتاده» و از دولت خواستار توجه به آرامگاه و طرح انجمن آثار ملی شد.
آرامگاه نادرشاه "موزه نادری" در قسمت اصلی بنای یادبود آرامگاه افشار در ۲ تالار به معرفی آثار تاریخی این دوره قرار دارد:همچنین در گوشه شمالی آرامگاه نادر، آرامگاه محمد تقی خان پسیان سردار خراسان قرار دارد.
آرامگاه نادرشاه به پیشنهاد محمدعلی فرزین نماینده همدان، ماده‌ای در این قانون گنجانده شد که دولت را ملزم می‌کرد سه هزار ذرع اراضی اطراف آرامگاه را برای محوطه آن خریداری کند. در آن زمان کاروانسرایی کوچک در این اراضی قرار داشت. در مذاکراتی که برای تصویب این قانون در مجلس درگرفت، ابراهیم زنجانی نماینده زنجان در مخالفت با طرح گفت: «اگر برای احیاء اسم نادر شاه یک مدرسه به اسم نادری تأسیس شود و این وجه را برای تربیت ابناء و اولاد وطن صرف کنند بهتر است از این که در یک همچو چیزی که مشکوک است صرف کنند».
امامزاده محمد محروق آرامگاه محمد محروق مدفن محمد محروق و ابراهیم بن موسی الکاظم در شهر نیشابور است. بخشی از این آرامگاه مسجد است. پس از کشته شدن محمد بن حسین محروق او را در قبرستان محله تلاجرد در نیشابور دفن کردند. در دوره سلجوقیان بنای بر روی قبرهای این قبرستان بنیان شد که در حمله مغول به نیشابور ویران گردید. ساختمان فعلی در زمان سلطان حسین بایقرا بدستور امیر کمال الدین یکی از رجال معروف بنا گرفت. این آرامگاه با گنبد کاشی کاری و ایوان‌های بلند از ابنیه زیبای قرن دهم هجری به‌شمار می‌رود. کتیبه کاشی معرق ایوان و صندوق منبت و در ورودی آرامگاه از زمان شاه طهماسب اول (قرن دهم‌هجری) است. کتیبه‌ای منظوم که بر سنگی در سمت راست ایوان به تاریخ ۱۱۱۹ ه‍.ق نقر شده‌است، نشان می‌دهد که در دوران شاه سلطان حسین صفوی، فردی به نام محمدخان در نیشابور به بنای مسجد و مصلا اقدام کرده‌است. کاشی‌های ازاره آرامگاه از زمان نادر شاه افشار (سال ۱۱۴۵ ه‍.ق) باقی مانده‌است.
تپه مرنجان تپه مرنجان تپه‌ای است که در شهر کابل و در همسایگی ارگ ریاست‌جمهوری افغانستان جای گرفته است. از آن جا که آرامگاه محمد نادر شاه پادشاه پیشین افغانستان و برخی از کشته‌شدگان حزب دموکراتیک خلق افغانستان در این مکان جای گرفته است، به نام‌های "تپه نادرخان" و "تپه شهدا" نیز خوانده می‌شود.
آرامگاه رضاشاه آرامگاه رضاشاه در پیرامون شاه‌عبدالعظیم حسنی در شهر ری واقع در جنوب تهران قرار داشت. پیکر رضا شاه را پس از مرگ در ژوهانسبورگ به مصر بردند و در آن‌جا به امانت گذاشتند، سرانجام در اردیبهشت ۱۳۲۹ پیکر رضا شاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد و در این آرامگاه به خاک سپرده شد. بعد از انقلاب اسلامی، این بنا در اردیبهشت سال ۱۳۵۹ با حکم صادق خلخالی، حاکم شرع وقت، تخریب شد.
شاه‌چراغ این آرامگاه در شمال خیابان احمدی در شهر شیراز قرار دارد. آرامگاه سید میر محمد برادر سید میر احمد نیز در نزدیکی شاه‌چراغ است. که به سبک معماری آذری بنا شده‌است.
نقش رستم نمای بنا از بیرون به شکل معمول آن در دیگر آرامگاه‌ها ساخته شده اما چهرهٔ شاه به سختی آسیب دیده و امکان مقایسهٔ آن با چهرهٔ دیگر شاهان وجود ندارد. حلقهٔ دور بدن تصویر اهورامزدا در جلوی شاه همانند آرامگاه اردشیر یکم صاف و بی‌زرق و برق است، دو بال اهورامزدا اما بر خلاف نقش‌های سه آرامگاه پیشین خطوط عمودی بیشتری دارند گویی که خطوط افقی در زیر این خطوط عمودی قرار گرفته‌اند. دیگر جزئیات نما کمابیش همانند دیگر آرامگاه‌های ذکر شده هستند.
حرم امام حسین پس از آن تا به امروز در آرامگاه حسین بن علی تعمیرات و تزیینات زیادی صورت گرفته‌است. پس از سقوط ایلخانیان، در دولت جلایریان (ایلکانیان) و به دست آن‌ها تعمیراتی آغاز شد که تا سال ۷۸۶ قمری آن را ادامه دادند و ایوان طلا را بنا نمودند. پادشاهان صفویه ضمن انجام تعمیرات و نصب تزئینات متعدد از جمله صندوق و ضریح فولادی، آرامگاه را نیز توسعه دادند. بعضی تعمیرات و ساخت یک کاروانسرا در کنار حرم توسط عثمانی‌ها نیز تا سال ۱۱۲۹ ادامه یافت. سپس نادر شاه در سال ۱۱۳۵ قمری نیز دست به تعمیراتی وسیع و نصب تزئیناتی در حرم زد.
شاه داعی‌الله شاه داعی در سال ۸۷۰ هجری قمری وفات یافته است. آرامگاه وی در ضلع جنوب شرقی گورستان معروف «دارالسلام» قرار دارد. این آرامگاه دارای دو سنگ قبر بزرگ سماقی مجلل سرخ رنگ متعلق به شاه داعی و فرزندش است و از دو قسمت تشکیل گردیده‌است. بر سر در آرامگاه شعری از خود شاه داعی الی اللّه نوشته شده‌است: چو باد خاک تو خواهد به هر طرف بردن مهل که از تو نشیند به خاطری گردی به گفته برخی کارشناسان کریمخان زند برای اولین بار دستور می‌دهد آرامگاهی با سنگ قبر بزرگ و طرحی از نوع سنگ سماقی سرخ رنگ برای وی طراحی شود.
آرامگاه رضاشاه در اردیبهشت ۱۳۲۹، در دورهٔ نخست‌وزیری رجبعلی منصور قرار شد پیکر رضاشاه به ایران آورده شود و هواپیمای حامل جنازه رضا شاه پیش از آمدن به ایران، به منظور طواف در مکه از قاهره به طرف جده پرواز کرد. سرانجام هفدهم اردیبهشت ۱۳۲۹، جنازهٔ رضاشاه به وسیلهٔ هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد و با تشریفات رسمی به شاه عبدالعظیم برده شد و در آرامگاه ویژهٔ او در کنار آرامگاه عبدالعظیم دفن شد.
آرامگاه یعقوب لیث همه مورخان هم‌نظرند که یعقوب لیث در جندی‌شاپور دفن شده ولی محل شهر جندی شاپور و محل آرامگاه یعقوب لیث به‌طور قطعی مشخص نیست. آرامگاه شاه ابوالقاسم در روستای شاه ابوالقاسم (شاه‌آباد) در ده کیلومتری جاده دزفول به شوشتر محلی است که برخی احتمال داده‌اند آرامگاه یعقوب لیث صفاری باشد و در کنار این آرامگاه خرابه‌هایی وجود دارد که برخی احتمال داده اند بازمانده‌های شهر گندی شاپور باشد. . تعلق این آرامگاه به یعقوب لیث از سوی برخی پژوهشگران رد شده است.
آرامگاه خشایارشا این آرامگاه در فاصلهٔ ۱۰۰ متری شرق و شمال‌شرقی آرامگاه داریوش بزرگ و به شکل چِلیپا تراشیده شده‌است. در بخش بالایی صلیب، نقش نماد فروهر و ماه، در بالا و تصویر خشایارشا در حالی که دستش را به سوی فروهر و آتشدانی که روبه‌رویش قرار دارد دراز کرده، حکاکی شده‌است. در زیرپای شاه اورنگی که مردم سرزمین‌های گوناگون بر دوش دارند، قرار دارد.
آرامگاه اردشیر یکم این آرامگاه در فاصلهٔ ۳۷ متری سمت چپ آرامگاه داریوش بزرگ و به شکل صلیب تراشیده شده‌است. ر بخش بالایی صلیب، نماد فروهر و ماه، نقش شده و در پایین آن اردشیر یکم در حالی که دستش را به سوی فروهر و آتشدانی که روبه‌رویش قرار دارد دراز کرده، حکاکی شده‌است. در زیرپای شاه اورنگی که مردم سرزمین‌های گوناگون بر دوش دارند، قرار دارد.
آرامگاه داریوش دوم این آرامگاه در فاصلهٔ ۳۳ متری سمت جنوب‌غربی آرامگاه اردشیر یکم و به شکل صلیب تراشیده شده‌است. در بخش بالایی صلیب، نماد فروهر و ماه، نقش شده و در پایین آن اردشیر یکم در حالی که دستش را به سوی فروهر و آتشدانی که روبه‌رویش قرار دارد دراز کرده، حکاکی شده‌است. در زیرپای شاه اورنگی که مردم سرزمین‌های گوناگون بر دوش دارند، قرار دارد.
نظام‌الدین اولیا در مجموعهٔ حضرت نظام‌الدین اولیا آرامگاه‌ها و بناهای تاریخی دیگری نیز قرار دارد از جمله آرامگاه امیرخسرو دهلوی که همواره بخشی از پیروان او در آن محل گردآمده‌اند و همچنین آرامگاه جهان‌آرا بیگم بانوی شاعر پارسی‌گوی و دختر شاه جهان و آرامگاه اتکه خان از بزرگان گورکانیان هند نیز در همان نزدیکی واقع است.
نقش رستم نقش فروهر در بالای سر شاه بر روی ورودی آرامگاه ساده‌است و اندکی مخدوش؛ به جای حلقه‌های آراستهٔ دوتایی که در آرامگاه‌های داریوش بزرگ و خشایارشا به دور بدن فروهر کشیده شده‌اند، نقش آرامگاه اردشیر یکم حلقه‌ای پهن و صاف به دور خود دارد که به نظر می‌رسد روی تصویر فروهر قرار دارد و تنها آستین‌های جامه در دست چپ بدن او بر روی حلقه قرار گرفته‌اند.
آرامگاه رضاشاه این آرامگاه توسط محسن فروغی، قباد ظفر و علی‌اکبر صادق در سمت غرب حرم شاه‌عبدالعظیم طراحی شد و در سال ۱۳۲۹ به بهره‌برداری رسید. مساحت آن ۹٬۰۰۰ مترمربع و ارتفاع آن ۲۵ متر بود که ۷ متر از ارتفاع گنبد حرم شاه‌عبدالعظیم کوتاه‌تر ساخته شده بود. ساختمان دو طبقه بود که طبقهٔ بالا سالن ورودی و بازدید بود و در طبقهٔ پایین سنگ قبر سیاه رنگی قرار داشت که آرامگاه رضاشاه در آن واقع شده‌بود و بر بالای آن سنگ، تاج پادشاهی طلایی نصب شده بود.
آرامگاه عیسی خان آرامگاه بزرگ به سبک معماری لودی ساخته شده‌است. شکل هشت ضلعی آن، مشخصه بارز دوران لدی، در یک ستون کم ارتفاع قرار دارد. ایوان‌ها محفظه مرکزی را احاطه کرده‌است. هر طرف محفظه از سه قوس تشکیل شده‌است که یک "چاجا" (سقف) در حال حاضر روی هر یک قرار دارد. سبک معماری مقبره شبیه به سبک‌های معماری شاهان سلسله سید مبارک شاه و محمد شاه، خان جهان تیلانگانی و سیکندر لدی است.
همدان بوعلی سینا از نادر دانشمندان و نوابغ روزگار در سال ۳۷۰ قمری در "خرمیثین" از توابع بخارا به دنیا آمد. او در سال ۴۰۶ هجری قمری در زمانی که همدان پایتخت آل بویه بود، وارد این شهر شد و پس از مدتی شمس‌الدوله دیلمی او را وزیر خود ساخت. بوعلی سینا در زمان اقامت در همدان در مدرسهٔ بزرگ شهر تدریس می‌کرد و در همچنین فرصت این را یافت تا بسیاری از تألیفات خود را به پایان رساند. مدتی نیز مورد بی‌مهری قرار گرفت و سرانجام به سال ۴۲۸ هجری قمری در باغ دوستش در همدان درگذشت. آرامگاه بوعلی‌سینا هم‌اکنون در میدانی به همین نام در همدان قرار دارد. عارف قزوینی نیز سال‌های آخر عمر خود را در درهٔ زیبای مرادبیگ همدان سپری کرد. او در سال ۱۳۱۲ خورشیدی در همدان فوت کرد و آرامگاه او در جوار آرامگاه بوعلی‌سینا قرار دارد. آرامگاه بوعلی‌سینا نماد شهر همدان و همچنین یکی از نمادهای پیشینهٔ ایران در فرهنگ جهان و دانش و علم به‌شمار می‌رود.
مینخاف یکم آرامگاه او در جیزه واقع است. این آرامگاه (که با نامG 7430-7440 شناخته می‌شود) مصطبهای است که ساختش در دوران شاه خوفو آغاز شد و امروزه در کنار مجموعه اهرام جیزه قرار دارد.
آرامگاه شیخ جنید آرامگاه شیخ جنید () بنایی است در روستا خزره، شهرستان قوسار در جمهوری آذربایجان که مقبره شیخ جنید پدر بزرگ شاه اسماعیل یکم در آن قرار دارد.
آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی یکی از نکات جالب توجه معماری آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی استفاده از عدد ۱۱ در آن است که وینسنت کارلز پژوهشگر رشته ریاضی از کشور هلند موفق به کشف آن شد. وی با مطالعاتی که بر روی طرح گنبد فیروزه ای این آرامگاه انجام داد پی به این مسئله برد که گنبد به ۱۱ قسمت مساوی تقسیم شده‌است. قاعده این ۱۱ قسمت در پایین گنبد قرار دارد و راس‌های آنها در بالای گنبد و در کنار یکدیگر واقع شده‌اند. از نظر ریاضی، معمولاً محیط دایره به قسمت‌های مساوی زوج تقسیم می‌شود و انتخاب عدد ۱۱ برای تقسیم گنبد و طراحی آن بسیار جالب توجه است.
مکان‌های مذهبی تهران شاه‌عبدالعظیم یا عبدالعظیم حسنی مجموعه چند آرامگاه است. عبدالعظیم حسنی یکی از نوادگان حسن بن علی است که مقبره‌ی او در شهر ری (در جنوب تهران) واقع شده است. این آرامگاه با آرامگاه امامزاده حمزه و امامزاده طاهر از قرن سوّم هجری قمری تا به زمان حال، یکی از نامدارترین اماکن زیارتی ایران و تهران بوده است. آرامگاه ستارخان و طیب حاج رضایی در صحن‌های این امامزاده قرار دارد.
بقعه شاه داعی‌الله شاه داعی الی اللّه از عرفاً و حکمای معروف شیراز در قرن نهم است. نام او محمود ملقب به نظام‌الدین ، مشهور به شاه داعی الی اللّه‌ و تخلصش در شعر داعی است. وی علاوه بر اینکه شعر را نیکو می‌سروده، قریب ۳۵ جلد کتاب مختلف هم تألیف کرده‌است و دارای دیوان اشعار متجاوز از پنجاه هزار بیت شامل سه مجموعه قدسیات، واردات و صادرات است. وی در سال۸۱۰ (هجری قمری) در شیراز دیده به جهان گشود و در سال ۸۷۰(هجری قمری) در سن شصت سالگی وفات یافته و آرامگاه وی مجاور قبرستان معروف و تاريخی دارالسّلام قرار دارد و در مجاور وی قبر فرزندش سيدميرقاسم كه در سال ۹۲۰ هجری قمری وفات يافت قرار دارد .ساختمان بقعه وی در زمان کریم خان زند احداث شد که سنگی بزرگ و خوش نگار بر قبر او قرار داده شده و بر روی آن به خط ثلث برجسته نوشته شده است كه متعاقباً در سال ۱۲۹۹ هجری قمری توسط فردی خير به نام حاج ميرزا كريم صراف تعميراتی بر آن انجام گرفته است. اين بقعه با آجر و كاشی و چوب تزئين شده و بسيار باشكوه و با خطوط زيبا از كلام‌الله و اشعار شاه داعی الی الله به خط نستعليق منقوش شده است. بر روی سطح ديوار رو به قبله قبر، زندگی شاه داعی الی الله به‌طور مختصر برای اطلاع عموم بر روی كاشی نوشته شده است.  اين آرامگاه دارای دو سنگ قبر بزرگ سماقی مجلل سرخ رنگ متعلق به شاه داعی و فرزندش است و از دو قسمت تشكيل شده است. بر سر در آرامگاه شعری از خود شاه داعی الی الله نوشته شده است:
آرامگاه شاه زنده آرامگاه شاه زنده نام آرامگاهی در سمرقند است.
آرامگاه شاه زنده کاشی‌کاری‌های آرامگاه شاه زنده
آرامگاه امامزاده حمزه آرامگاه امامزاده حمزه شهر ری یکی از آرام‌گاه‌های مشهور شهر ری است که در جوار آرامگاه شاه عبدالعظیم واقع شده‌است. سابقه این بارگاه را پیش‌تر از آرامگاه شاه عبدالعظیم می‌دانند. امامزاده حمزه را یکی از اولاد یا احفاد امام موسی کاظم و از سادات موسوی نوشته‌اند.
آرامگاه داریوش بزرگ درست در زیر آرامگاه داریوش، دو سنگتراشی بزرگ از دورهٔ ساسانی قرار دارد که هر دو، نبرد شهریارانی اسب‌سوار را نشان می‌دهد که دشمنان خود را نگونسار کرده‌اند. نقش پایانی احتمالاً و نقش بالایی به قطعیت، از آن بهرام دوم شاه ساسانی است.
آرامگاه شاه شجاع آرامگاه شاه شجاع در شیراز و در شمال غربی حافظیه در نزدیکی هفت تنان در کنار بلوار هفت تن قرار دارد. جلال‌الدین شاه‌شجاع قبل از مرگ (۷۸۶ ه. ق) وصیت کرده بود که جسد وی را در زمین‌های مصلی و در جوار قبر شیخ محمود قطب‌الدین دفن نموده و سپس توسط امیراختیارالدین کرمانی جنازه را به مدینه برده در آنجا به خاک سپارند. پس از مرگ وی به دلیل اختلافاتی که بین جانشینان او به وجود آمد، وصیت او عملی نشد و در همان جا باقی ماند. بعدها در زمان کریم خان زند و در سال ۱۱۹۲ ه‍.ق یکی از درباریان به نام میرزا محمدکرمانی متخلص به ظفر، که در دربار کریم خان زند صاحب مقام بود، در صدد ساختن بقعه‌ای بر روی قبر و تجدید بنای آرامگاه بر آمد ولی فرصت و زمینهٔ لازم برای تحقق این امر فراهم نشد و چون سنگ قبر شاه شجاع را برده بودند، به دستور کریمخان سنگ تراشیده و مرغوبی بر روی قبر نصب شد و بر روی آن با خط نستعلیق عالی این عبارت در ۱۱ سطر نوشته شد:
آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی کاروانسرایی در کنار ضلع غربی آستانه قرار دارد که مربوط به دوران قاجار بوده‌است. این کاروانسرا که ورودی آن در جهت شمال است شاه نشین و صحن و حجره‌هایی را در خود دارد.
نبرد سامرا (۱۷۳۳) قبل از برکناری شاه طهماسب دوم توسط نادر، او دست به حمله به عثمانی زد که به شکست خودش انجامید؛ بنابراین مجبور به عقد قرار دادی با عثمانی شده و قفقاز و کرمانشاه را به آن‌ها واگذار کرد. در این زمان نادر سرگرم مبارزه با ابدالیان در هرات بود.
آرامگاه یعقوب لیث کمتر از ۴۰۰ سال پیش فتحعلیخان حاکم شوشتر در دوره صفوی برای بزرگداشت عارفی به نام شاه ابوالقاسم یکی از مریدان شیخ اسماعیل قصری ساختمانی بر قبر او ساخت.  احمد اقتداری در دهه ۵۰ خورشیدی در کتاب آثار و بناهای تاریخی خوزستان (دیار شهریاران) در خصوص مکان شهر گندی‌شاپور و محل دفن یعقوب لیث مرور منابع انجام داده و چنین نتیجه گرفته که این شهر و مدفن می‌بایست در محدوده میان شهرهای شوشتر، شوش و دزفول قرار داشته باشد، محمدزمان خدایی شهر شوشتر را همان شهر معروف گندی‌شاپور و محل دفن یعقوب می‌داند و محمد علی امام شوشتری آرامگاه شاه‌ابوالقاسم در روستای شاه‌آباد دزفول را محتملا محل آرامگاه یعقوب لیث دانسته‌ است.
آرامگاه شاه شجاع آرامگاه بر ۴ ستون استوار است. و درون آن با کاشی، معرق‌کاری و تزئین شده‌است. بنای آرامگاه بر روی یک صفه که سه پله از سطح زمین اختلاف ارتفاع دارد، بنا گردیده‌است و از چهار گوشهٔ آن چهار ستون مایل با سنگ‌های سفید به گنبد آبی‌رنگ آن می‌رسد. گنبد به وسیلهٔ کاربندی‌ها به ستون‌ها متصل شده‌است. ۴ کتیبه از اشعار شاه شجاع و حافظ نیز در درون گنبد و چهار کتیبه از اشعار حافظ که در مدح شاه شجاع سروده بود، در قسمت بیرونی گنبد و به خط نستعلیق بر روی کاشی نوشته شده‌است. در جنب آرامگاه، بنایی آجری وجود دارد که در حال حاضر به عنوان کتابخانهٔ آثار و مفاخر فرهنگی مورد استفاده‌است. آرامگاه شاه شجاع در آذر ماه ۱۳۵۴ ذیل شمارهٔ ۱۱۶۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در این مکان علاوه بر آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی، مقبره‌های شاه اسماعیل اول (نخستین پادشاه صفویه) و مادر شاه اسماعیل (دختر اوزون حسن آق قویونلو) و نیز برخی از مشایخ و صاحب‌منصبان دوران صفوی و نیز شهیدان ایرانی جنگ چالدران، قرار دارد. از دیگر بخش‌های این مجموعه چینی‌خانه، مسجد، جنت سرا، خانقاه، چله خانه، شهیدگاه و چراغ‌خانه است.
آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی زیبایی و جلوه تماشایی آرامگاه شاه ولی مدیون تزیینات آن است که عبارتند از:
آرامگاه علی بن حمزه آرامگاه علی بن حمزه بن موسی الکاظم یکی از بناهای تاریخی و مذهبی شهر شیراز می‌باشد. این آرامگاه متعلق به «شاه میرعلی بن حمزه بن موسی کاظم» بوده که در خیابان حافظ و در نزدیکی رودخانه خشک قرار گرفته‌است. آرامگاه علی بن حمزه در دورهٔ دیلمیان و به‌دست امیر عضدالدوله دیلمی احداث شده و در دورهٔ تیموریان بخش‌هایی از آن مرمت گردیده‌است و بخشی در زمان پهلوی توسط مرحوم حبیب الله جوکار و زیر نظر معمار آن دوره آقای پیروانی احداث و مرمت گردیده است و آرامگاه خانوادگی وی در حرم علی بن حمزه قرار دارد که هر ساله میزبان مسافران و همشهریان عزیز در شهر شیراز سومین حرم اهل بیت می باشد .
نادرآباد (آشتیان) به گفتهٔ سالمندان محلی، نام قدیم ده عزیزآباد بوده‌است. نادر شاه افشار در ابتدای امر شکست می‌خورَد. شبی اطراف این ده بود. دختری روستایی به او گفت: برای آنکه پیروز شوی در جلوی سپاه خود قرار بگیر. نادر به دختر گفت: من این کار را می‌کنم. اگر پیروز شدم این ده را آباد می‌کنم، و اگر شکست خوردم این ده را ویران خواهم کرد. نادر پیروز می‌شود و ده را آباد می‌کند و نام ده به نادرآباد یا در زبان محلی‌ها نَدْرآباد تغییر می‌یابد. هرچند این گفته‌ها اثبات نشده‌است، اما در ده یک مسجد چند صد ساله هست که نمایانگر قدمت آن است.
محمدباقر محقق سبزواری مقاله‌ها، کتاب‌ها و تحقیقاتی که در ارتباط با محقق سبزواری، نظراتش و تألیفات او به چاپ و انجام رسیده‌است، از جمله:عده‌ای از فقیهان و بزرگان معاصر ایشان در کتاب‌های خود از محقق سبزواری نام برده‌اند و وی را به علم و حکمت و جامعیت در علوم ستایش کرده‌اند، از جمله:«شیخ علی سبط شهید دوم» از علما و دانشمندان معاصر محقق سبزواری و صاحب تألیفات نافعه می‌باشند. ایشان رساله‌ای علیه محقق سبزواری می‌نویسند که موارد ایراد و انتقاد او بدین قرار است:بعد از فوت محقق سبزواری، در مدت بیش از ۵۰ سال، عده‌ای از علمای روحانی به سمت شیخ‌الاسلام اصفهان منصوب گردیدند. در اوایل حکومت نادر شاه و قدرت یافتن او، دو منصب روحانی یعنی «امامت جماعت» و «شیخ‌الاسلامی» در اعقاب علامه مجلسی قرار داشت. عده‌ای از مشاورین به نادر شاه اظهار داشتند که نباید این دو منصب که در بین توده مردم قدرت و نفوذ و اهمیت دارد در یک جا متمرکز باشد که هر وقت بخواهند بتوانند با دولت مخالفت کنند. از آن جهت که نادر شاه به فکر بدست آوردن قدرت مطلقه بود و قبلاً با قدرت یافتن علما شیعه مخالف بود و عده‌ای از آنان را به بهانه‌هایی کشته بود، تصمیم به جداسازی و منصوب کردن دو نفر برای مناصب «امامت جماعت» و «شیخ‌الاسلامی» گرفت. نادر با آگاهی از سوابق «میرزا محمد رحیم سبزواری» که از علمای موافق و هواخواه او بود، با او مشورت کرد و ایشان در جواب او پاسخ دادند که: «"امامت جمعه در خاندان علامه مجلسی بوده و محقق سبزواری جد ما قبلاً نیز شیخ الاسلام بوده‌است"». نادر شاه این سخن را پذیرفت و «میرزا محمد رحیم» را به سمت قاضی اصفهان و سپس شیخ الاسلام این شهر منصوب کرد و پس از آن، منصب شیخ الاسلام در اصفهان در اولاد و نوادگان علامه محقق سبزواری باقی ماند که شامل:
برج ننه نادر برج ننه نادر که به آرامگاه مادر نادرشاه هم مشهور است، یک بنای تاریخی مربوط به دوران اسلامی (تیموری و صفوی) است که در کنار یکی از قلعه‌های تاریخی شهرستان لارستان به‌نام قلعه اژدهاپیکر واقع شده‌است.
آرامگاه سلیمان شاه آرامگاه سلیمان شاه در شمال شهر حلب واقع شده‌است. این آرامگاه با وجودی که در خاک سوریه واقع شده، ولی بر اساس پیمان‌نامه‌هایی که پس از سقوط امپراتوری عثمانی وضع شد، بخشی از قلمروی ترکیه در خاک سوریه محسوب می‌شود.
یعقوب لیث یعقوب در سال ۲۶۵ در گندی‌شاپور در اثر قولنج درگذشت. یعقوب را مردی باخرد و استوار توصیف کرده‌اند. حسن بن زید علوی که یکی از دشمنانش بود، او را از جهت استقامت و پایداریش سندان لقب داده بود. برخی احتمال داده‌اند که آرامگاه شاه ابوالقاسم در روستایی به نام اسلام‌آباد (شاه ابوالقاسم یا شاه آباد) در ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی دزفول همان آرامگاه یعقوب لیث باشد. این نظریه از سوی برخی نیز رد شده‌است. کمتر از ۴۰۰ سال پیش فتحعلیخان حاکم شوشتر در دوره صفوی برای بزرگداشت عارفی به نام شاه ابوالقاسم یکی از مریدان شیخ اسماعیل قصری ساختمانی بر قبر او ساخت. قدمت این آرامگاه، به دوره صفوی تا قاجار می‌رسد. آرامگاه با گنبد مضرس ساخته شده و در دوره‌های مختلف مرمت شده‌است..
آستانه (شازند) این شهر در قدیم کرج نام داشت و در دوره صفویه شاه اسماعیل صفوی دستور داد تا این آرامگاه (آستانه) را تعمیر کنند و پس از آن کرج را آستانه نامیدند. آرامگاه سه تن از نوادگان علی بن ابی‌طالب با قدمتی بیش از هشتصد سال در این شهر قرار دارد.
آرامگاه شاه زنده دروازه‌خانه هم که نام یک ورودی این بنا است، در این مجموعه آرامگاهی قرار دارد.
هوتکیان در سال ۱۷۲۷ نادر قلی افشار به کمک تهماسب آمده و سپهسالاری لشکرش را به عهده گرفت و در همان سال ایالت خراسان کنونی و سیستان را از ملک محمود سیستانی ضبط نموده و سه هزار تن نیروی او را کشت. نادر در سال ۱۷۲۹ طی چند جنگ، حکومت ابدالیان بر هرات را پایان بخشید. در همین زمان، اشرف در صدد مقابله برآمد و سمنان را محاصره کرد. نادر نیز به سرعت از هرات به سمت سمنان حرکت نمود؛ اما سپهسالار شاه اشرف (سیدال خان) اردوی نادر را در بسطام مورد شبیخون قرار داد که توفیقی حاصل نکرد.
آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی دو در ورودی داخل دارالحفاظ وجود دارد که یکی به حرم و دیگری به صحن شاه عباسی (میرداماد) راه دارد. بر بدنه شمالی سردر ورودی حرم، داخل رواق شاه عباسی، سنگ زیبایی مزین به نام دوازده امام قرار دارد که شخصی به نام قطب الدین آن را نذر سید کرده‌است.
حرم شاه عبدالعظیم بنای نخستین این آرامگاه را محمد پسر زید داعی علوی در نیمه دوم قرن سوم هجری قمری برابر با با قرن نهم میلادی تعمیر اساسی کرد. در گاه اصلی ورودی آن که در شمال آرامگاه قرار دارد به فرمان پادشاهان خاندان بویه و سپس با تلاش مجدالملک قمی ساخته شد.
قوچان شاه عباس بزرگ صفوی (۹۹۶–۱۰۳۸ هـ. ق) برای جلوگیری از تاخت و تاز ازبکان به خاور ایران، گروه‌هایی از ایلات کرد باختر ایران از جمله ایل زعفرانلو را به قوچان کوچ داد. در سفری که نادر شاه افشار به سمرقند و بخارا کرد، چندین صفحه قرآنی را که به خط غیاث الدین بایسنقر نگاشته شده‌است و در آرامگاه تیمورلنگ جای داشت، به قوچان آورد. بعدها به دستور ناصرالدین شاه قاجار، دو برگ از آن، به موزه تهران منتقل شد. شهر قوچان در زلزله پیاپی سال‌های ۱۳۱۱و ۱۳۱۲ ه‍.ق) درهم ریخت و سیل ۱۳۵۵ ه‍.ش) نیز آسیب‌هایی به این خطه وارد آورد و خانه‌های شهر قدیم (شهر کهنه قوچان) را به آوار تبدیل کرد که در همان سال‌های وقوع زلزله، شجاع الدوله محمد ناصر خان پس از تهیه زمین در حدود ۱۲ کیلومتری شهر مخروبه مکانی را برای ایجاد شهر جدید در نظر گرفت.
آرامگاه سلیمان شاه در این آرامگاه، سلیمان شاه پدر ارطغرل غازی و پدربزرگ عثمان غازی بنیانگذار سلسله عثمانی دفن گردیده و نبایستی با شاه سلیمان قوتالمش اغلو بنیان‌گذار سلسله خودمختار سلجوقیان در آناتولی اشتباه گرفت.
خیابان ابن بابویه خیابان ابن بابویه یکی از خیابان‌های شهر ری واقع در جنوب تهران است. چشمه علی، سنگ نگاره فتحعلی شاه، باروی ری، دژ رشکان، برج طغرل، گورستان ابن بابویه و آرامگاه ابن بابویه (آرامگاه شیخ صدوق) در این خیابان قرار دارند.
هووخشتره بالای ورودی آرامگاه نقش برجسته‌ای از نیایش در برابر آتشکده قرار دارد. کاهن در سمت چپ قرار دارد و لباس مخصوص مغان را به تن دارد. شاه سمت راست قرار دارد. هر دو صورتشان را بسته‌اند و کمان که نماد پیروزی است در دست دارند.
آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی آرامگاه در آغاز یک تک بنا در میان باغی پهناور بود و در نمای بیرونی خود از تزئینات نماسازی و کاشیکاری بهره‌مند بوده‌است. هم اینک نیز بخشی از این نماسازی با کاشیکاری معرق و زیبا با نقش اسلیمی و رنگهای لاجوردی، فیروزه‌ای، سفید و زرین در سر در باختری مقبره دیده می‌شود. دو گلدسته بلند، رواق شاه عباسی و دارالحفاظ، سردر محمد شاهی، صحن وکیلی، صحن اتابکی و صحن میرداماد از دیگر بخش‌های آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی هستند.
اردبیل شاه اسماعیل یکم صفوی قیام مؤثر خود را ضد امیران آق قویونلو به سال ۹۰۷ از هجری قمری، اردبیل آغاز کرد ولی پایتخت خود را به تبریز انتقال داد. با وجود این، اردبیل به سبب آن که مدفن شیخ صفی الدّین بود، پایتخت معنوی شاهان صفوی به‌شمار می‌رفت و از تقدس و احترام خاصّی بهره‌مند بود. شاهان صفوی هرگاه که فرصتی به دست می‌آوردند، برای زیارت قبر جدّ خود به آن جا می‌رفتند. شاه عباس بزرگ از نیم فرسنگی شهر، چکمه و پاپوش از پا درمی‌آورد و با پای برهنه، پیاده به زیارت آرامگاه جدّش می‌شتافت. شهر اردبیل در عهد صفویّه به حدّ اعلای ترقّی خود رسید. مردم اردبیل تا قرن هشتم هجری قمری، شافعی مذهب بودند. امّا در قرن نهم هجری قمری، در زمان خواجه علی سیاهپوش نهضت تشیع در اردبیل بروز کرد و در اواسط این قرن بود که مریدان شیخ صفی به عنوان جهاد مذهبی به کشورهای مجاور، داغستان و چرکسان و گرجستان حمله می‌بردند. سرانجام همین نهضت تشیّع موجب تشکیل دولت جدید صفوی گردید. اردبیل در زمان سلطان جنید، جدّ شاه اسماعیل اوّل در شمار شهرهای محترم و مقدّس شیعیان مانند مکّه، نجف، مشهد و کربلا درآمد. در دورة صفوی، اردبیل دارالامان و بست و پناهگاه مجرمان بود و شاه عبّاس در شعبان ۱۰۱۴ هجری قمری، فرمانی صادر کرد که اردبیل که به وسیله امیر تیمور گورکان دارالامان اعلام شده بود، همچنان دارالامان باقی بماند. نام اردبیل در جنگ‌های ایران و عثمانی مکرّر آمده‌است. شاه تهماسب دوم پس از فتح تبریز به دست ترکان عثمانی، از آنجا به اردبیل و سرانجام به قزوین و تهران گریخت. آذربایجان موقّتاً زیر فرمان ترکان عثمانی قرار گرفت ولی نادر شاه، عثمانیان را در سال ۱۱۴۲ هجری قمری، بیرون راند و چند سال بعد در مغان تاج‌گذاری کرد و تشریفات این تاج‌گذاری در اردبیل به عمل آمد. بعد از انقراض صفویّه، اردبیل اهمیّت و اعتبار اوّلیّة خود را از دست داد و در این امر، خواست نادر شاه اثر مستقیم داشت، زیرا که او از صوفیان و شیخاوندان صفوی اردبیل بیم داشت و از هر اقدامی که موجب تضعیف آن‌ها می‌شد، خودداری نمی‌نمود و برای از بین بردن علاقه‌مندان مؤثّر خاندان شیخ صفوی همواره تلاش می‌نمود.
شاه جهان صنعت زرگری و جواهرنگاری در عهد شاه جهان به پایه‌ای رسید که تخت سلطنتی مرصعی به نام تخت طاووس ساخت و در جشن نوروز سال ۱۶۳۵ بر آن تخت جلوس کرد. این تخت که شاهکارهای آثار زمان خود بوده و مورد شرح و تفصیل مورخان و شعرای نامی آن زمان قرار گرفته‌است و بعدها توسط نادر شاه به عنوان غنیمت به ایران آورده شد.
آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی به احتمال قوی معماران آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی با این کار قصد دادن پیامی را داشته‌اند. بررسی عدد ۱۱ و حروف ابجد نشان می‌دهد که این عدد معادل کلمه «هو» است که به معنای «الله» به کار می‌رود. احتمالاً این عدد نشان از ایمان و خلوص شاه نعمت‌الله ولی دارد.
آرامگاه میان غلام‌شاه کلهورا آرامگاه میان غلام‌شاه کلهورا یک زیارتگاه مذهبی است که در حیدرآباد، سند، پاکستان واقع شده‌است. این قبر، محل دفن میان غلام‌شاه کلهرو است که در سال ۱۷۷۲ درگذشت و اعتقاد بر این است که بنیانگذار شهر حیدرآباد و همچنین دومین شخصیت مهم در سند، بعد از شاه عبداللطیف بیتای، است. این ساختمان قدیمی‌ترین بنای موجود در حیدرآباد است.
شاه زواریون بروجرد بنای شاه زواریون یا شاه زیاریون که در متون با نام زواریجان نوشته شده، یک آرامگاه و بنای تاریخی در حوالی شهر بروجرد است. این بقعه در شمال شرقی شهر بروجرد و بر سر راه روستاهای دره صیدی و دهگاه قرار گرفته و روستایی نیز با همین نام (زواری‌جان) در نزدیکی آن قرار دارد. مردم بروجرد و مناطق اطراف در روزهایی خاص در سال به صورت جمعی به زیارت این بقعه می‌پردازند که مهمترین آن ۲۸ صفر سالروز وفات پیامبر اسلام است.
پوریم آرامگاه استر گنبد آجری ساده‌ای دارد و دو قبر با کتیبه‌های گچبری شده به خط عبری بر بالای آن مشاهده می‌شود. دو صندوق منبت عالی در روی قبرها در وسط قرار دارد. یکی از صندوق‌ها دارای خط و کتیبه عبری است. اصل بنا، متعلق به قرن هفتم هجری قمری است. این آرامگاه، شامل مدخل، دهلیز، حرم و صفه و شاه نشین است.
آرامگاه بی‌بی‌شهربانو در منبت زیبایی از دوران شاه طهماسب در جنوب شرقی حرم که مدخل اصلی و قدیمی آن است قرار دارد.
گود زنبورک‌خانه زنبورک را معمولاً به صورت مورب جلوی شتر می‌بستند و زیر آن خورجینی داشت که باروت و دیگر مواد قرار داشت و در موقع جنگ از بالای شتر مورد استفاده قرار می‌گرفت. نادر شاه در فتح هندوستان از این اسلحه استفاده شایانی کرده است.
آرامگاه ابوعثمان سعید مغربی آرامگاه مغربی در منطقه ی «ده شیخ» در حومه شهر نیشابور قرار دارد و دلیل این نام منطقه این است که سابقاً یک روستا در این محل قرار داشته که به خاطر شهرت سعید ابن سلام مغربی به آن ده شیخ خوانده شده است. تاریخ دقیقی در اسناد تاریخی برتی ساخت بنای آرامگاه موجود نمی باشد. بعد از بازسازی شدن آرامگاه ابوعثمان سعید مغربی آن را با آرامگاه ابومسلم با مقبره‌ی طفلان مسلم اشتباه می‌کنند. براساس شواهد تاریخی و کتیبه ها این آرامگاه به سعید بن سلام مغربی تعلق دارد. درمورد قدمت بنای فعلی آرامگاه اختلاف نظر است. با توجه به نوع و سبک معماری دوران تیموری و نمونه های مشابه ساره درایران از آن دوره، آرامگاه را به دوران تیموری نسبت داده اند. با گذر زمان کاشی کاری هفت رنگ به عنوان تزئینات به بنا اضافه شده است. برخی این کاشی کاری ها به اواخز دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی اول مربوط است و برخی دیگر به دوران پهلوی دوم مربوط می باشد. فضای داخلی بنا را با گچ کاری ساده ای تزئین شده است و کف ساختمان را با قالی های اهدایی صوفیان فرش شده است. آرامگاه ابوعثمان سعید در سال 1355 شمسی به دستور حاج سلطان تابنده رضاعلی شاه و به هزینه آقایان حاج عبدالله مظلوم، غلامحسین بدیعی، جلال الدین داودی در ماه محرم مرمت و بازسازی شد.
لاله واژگون زاگرس لالهٔ واژگون زاگرس یا گل سرنگون زاگرس یکی از گونه‌های لاله واژگون است. ارتفاع آن به ۸ سانتیمتر می‌رسد و گل‌های واژگون بطول ۱ و نیم سانتیمتر است. رنگ آن متمایل به قهوه‌ای است و در مواردی به وفور در دامنه‌های سنگلاخی می‌روید به سادگی قابل رویت نبوده لکن از نزدیک می‌توان پی برد که همان زیبایی و جلوهٔ بسیاری از گونه‌های دیگر این جنس را دارا می‌باشد. بعضی مواقع دارای دو گل است و کپسول بیضی شکل آن افراشته و بطور غیر مترقبه‌ای بزرگ می‌شود. پراکندگی آن زیاد بوده و نسبتاً در زاگرس فراوان دیده می‌شود. بر همین اساس نام لاتین آن از منطقه گرفته شده‌است. در دامنه‌های سنگلاخی کوه‌ها تا حدود ۲۶۰۰ متر ارتفاع می‌روید. زمان گلدهی در ماه فروردین و اردیبهشت است.
لاله علیرغم اینکه این گل به‌طور طبیعی در دشت‌ها و کوهستان‌های ایران می‌روید ولی مردم با گفتن «گل لاله» در واقع گل شقایق در ذهنشان نقش می‌بندد. لاله از رستنی‌هایی است که در سخن از آن بناچار پای چند رستنی دیگر به میان می‌آید. در برخی منابع لاله، شقایق، لالهٔ واژگون، آلاله، شقایق نعمانی و شنبلید به اشتباه یک گیاه پنداشته شده‌اند. در منابع قدیمی گاهی میان لاله و شقایق نعمانی تفاوت قایل شده‌اند و گاهی هم این نوع گیاه نوعی لاله دانسته شده‌است و نه اسم مطلق آن. زکریا قزوینی در عجایب المخلوقات می‌گوید که شقایق‌النعمان نامی است که پادشاه حیره نعمان بن منذر بدین گل که به فارسی گل لاله (tulipe) نامیده می‌شود، داده‌است.
لاله واژگون کله‌ماری لاله واژگون کله‌ماری گونه‌ای لاله واژگون است که در تیره سوسنیان قرار دارد. طرح این گل شطرنجی با پیش زمینه بنفش و گاهی سفید یک‌دست است. این گیاه بین ماه‌های مارس تا مه (اوایل بهار) گل می‌دهد. ارتفاع این گل بین ۱۵ تا ۴۰ سانتی متر است. لاله واژگون کله‌ماری بیشتر در اروپا می‌روید.
لاله بیشه‌زار لالهٔ بیشه‌زار نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در حدود ۲۵ سانتیمتر ارتفاع دارد و گل‌های آن زرد رنگ و از خارج سه قطعه خارجی گل پوش دارای خطوط سبز متمایل به بنفش است همچنین غنچهٔ واژگون واقع بر روی یک دمگل بلند، وجه تمایز این گونه به شمار می‌رود. این گونه بطور کلی در قسمت‌های بالای جنگل سمت شمالی سلسله جبال البرز می‌روید ولی در بعضی از دره‌های داخلی نیز دیده شده است و به نظر می‌رسد که لالهٔ نسبتاً کمیابی باشد. گونهٔ دیگری به نام لاله ارومیه در شمال دریاچه ارومیه شرح داده شده‌است که شبیه به گونهٔ فوق ولی کوچکتر بوده و دارای چند گل بر روی یک ساقه می‌باشد و قطعات گل پوش آن نیز در سمت خارج قهوه‌ای‌تر است. این گیاه در حال حاضر یکی از گونه‌های کاملاً متداول پرورش یافته در اروپا می‌باشد ولی هرگز بطور مجدد در ایران و منطقهٔ رویشی خود جمع‌آوری نگردیده و بر همین اساس اطلاعات در مورد حالت خودروی آن کم است.
لاله مردابی این گل در ایران در تالاب انزلی می‌روید و به دلیل رشد این گیاه، تالاب انزلی را مرداب لاله نیز می‌نامند.
لاله ریزه لاله ریزه نام مترادف نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در حدود ۱۵ سانتیمتر ارتفاع دارد. وطن این لالهٔ کوچک مناطق مرتفع کوه‌های زاگرس و البرز بوده و معمولاً گل‌های آن در نزدیکی برف‌های در حال ذوب دیده می‌شود. برای گیاه‌شناسان این گونه یک گیاه گیج‌کننده است زیرا رنگ‌های متنوع آن گاهی به رنگ سفید آمیخته با کمی قرمز از خارج با قاعده گل‌پوش‌های زرد و پرچم‌های زرد یا سیاه دیده شده و گاهی نیز رنگ گل آن قرمز ارغوانی تیره با یک لکهٔ سیاه در قاعده بوده که ممکن است حاشیهٔ این لکه زرد باشد. با اینحال چون همیشه دارای یک گل بوده و تقریباً همیشه سه برگ دارد قابل تشخیص است در ماه‌های فروردین تا خرداد می‌روید. اینگونه لاله بیشتر با لاله پولچلا اشتباه گرفته می‌شود.
لاله امپراتور لالهٔ امپراتور یا لالهٔ فوستریانا نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. وطن اصلی این گیاه در ازبکستان است. ارتفاع آن بین ۴۰–۳۰ سانتیمتر است. اوایل بهار و در حوالی اول فروردین می‌روید. رنگ گلبرگ آن قرمز درخشان و مرکز آن سیاه رنگ است. انواع پرورشی آن به رنگ‌های مختلف است. لاله امپراتور یا فوستریانا به گروه ۱۳ گروه‌های گل لاله تعلق دارد.
لاله آتشی لالهٔ آتشی یا لاله سرخ کوهی نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در حدود ۲۰ سانتیمتر ارتفاع دارد و در ماه فروردین و اردیبهشت می‌روید. شبیه لاله خط‌دار است. لاله خط‌دار دارای گل‌های درشت قرمز تا ۶ سانتیمتر طول و وجود خطوط کم و بیش مشخص به رنگ بنفش پررنگ بر روی برگ‌های پهن و همچنین وجود پرزهای ریز بر روی ساقه و برگ است.
لاله واژگون حنائی لالهٔ واژگون حنائی یا گل سرنگون حنائی یکی از گونه‌های لاله واژگون است. ارتفاع آن در حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر است و گل‌های واژگون آن ۲ و نیم تا ۳ سانتیمتر طول دارند و به صورت منفرد یا زوج ظاهر می‌گردند. ترکیب رنگ‌های قهوه‌ای مایل به قرمز و زرد گل‌های این‌گونه خیلی جالب و غیرمعمول است. بعضی مواقع گل‌ها رنگ قهوه ای قرمز خود را از دست داده و به رنگ زرد متمایل به سبز در می‌آید. این‌گونه تنها در ایران و در یک ناحیهٔ کوچک در شرق کوه‌های زاگرس در غرب اصفهان و در چمنزارهای مرطوب می‌روید. ممکن است هزاران بوته از آن در چمنزارهای مرطوب بروید. زمان گلدهی در ماه اردیبهشت است.
لاله هفت‌رنگ لالهٔ هفت‌رنگ نام مترادف آن است. نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در حدود ۱۵ سانتیمتر ارتفاع دارد و در ماه‌ فروردین می‌روید. به نظر این گیاه متداول‌ترین گونهٔ لالهٔ ایرانی باشد که در بین رستنی‌های استپی فلات‌های مرتفع و اکثر در ارتفاعات متوسط دیده می‌شود. شباهت بسیاری به شکل کمرنگ لاله ریزه دارد ولی در مقام مقایسه، این گونه را می‌توان به وسیله قطعات داخلی گلپوش پهن‌تر تشخیص داد. همچنین این گونه ممکن است از یک تا ۶ گل داشته باشد و به‌طور معمول همیشه دارای دو برگ است.
شیلی گل ملی کوپیهو (" لاپاجریا روزاً، لاله کوهی شیلی)، در جنگلهای جنوبی شیلی می‌روید.
لاله واژگون غرب لالهٔ واژگون غرب یا گل سرنگون غرب یکی از گونه‌های لاله واژگون است. ارتفاع آن به ۳۰ سانتیمتر می‌رسد برگ‌های این گونه سبز شفاف و دو برگ متقابل پائین آن تا ۴ و نیم سانتیمتر عرض دارند که این چنین برگ‌هایی در سایر گونه‌های ایرانی این جنس یافت نمی‌شود. قطعات گل‌پوش گل‌های منفرد آن تا ۳ سانتیمتر طول دارند که به مرور زمان از رنگ تقریباً سبز خالص تا کم و بیش طرح شطرنجی قهوه‌ای مشخص تغییر رنگ می‌دهند. در کردستان و در شیب‌های سمت شمالی سنگلاخی و اغلب در زیر سایهٔ درختچه‌ها تا ارتفاع حدود ۲۷۰۰ متر می‌روید. زمان گلدهی در ماه فروردین و اردیبهشت است.
تربت حیدریه مهم‌ترین سوغاتی‌های تربت حیدریه زعفران، پسته ،بادام، گردو و خشکبار هستند. همچنین نوعی حلوا به نام حلوا جوزی (حلوا گردویی) در بخش بایگ تربت حیدریه از دیگر سوغات‌های این شهرستان است. به دلیل تنوع هوایی گیاهان مختلفی همچون کنگر، انواع گون، انواع درمنه، لاله و ریواس در منطقه می‌روید. از گیاهان دارویی می‌توان به گل گاوزبان، کلپوره، آویشن، گل ختمی، و کما اشاره کرد، که این گیاهان دارویی نیز می‌تواند جزو سوغات شهرستان در نظر گرفته شود.
خوانسار گلستان‌کوه منطقه‌ای در جنوب شهرستان خوانسار در فاصله ۱۵ کیلومتری شهر خوانسار در عرض جغرافیایی ۳۳٫۱۰ و طول جغرافیایی ۵٫۰۲۴ و ارتفاع ۲۷۵۰ متری، در منطقه‌ای خوش آب و هوا و دارای شرایط ییلاقی مناسب می‌باشد. این منطقه در بهار پوشیده از گون‌های گزانگبین و پیاز وحشی (موسیر) و انواع گل‌های زیبا که ازآن جمله می‌توان گل‌های لاله، اشک مژگان، انواع لاله‌های واژگون، لاله بیشه زار، لاله آتشی، لاله کوهی را نام برد. این گل‌ها درمیان بوته‌های گزانگبین و حتی به روی صخره‌ها می‌رویند و خاصیت داروئی نیز دارند.
لاله کوهی لالهٔ کوهی نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در حدود ۱۵ سانتیمتر ارتفاع دارد. لالهٔ کوچکی است که دارای دو شکل با دو رنگ مختلف می‌باشد. گل‌های آن یا به رنگ زرد خالص یا به رنگ قرمز با لکهٔ سیاه متمایل به سبز در قاعدهٔ داخلی خود می‌باشد. قطعات گلپوش این گونه در حدود ۴ سانتیمتر طول دارند. در محل‌هایی که دو رنگ مختلف این گونه با یکدیگر می‌رویند شانس یافتن حد فاصل آنها به رنگ مخلوط کم و بیش نارنجی نیز وجود دارد. پوشینه‌های قهوه‌ای پررنگ پیازهای کوچک آن در سمت داخلی نمدی است. پراکندگی آن زیاد بوده ولی بخصوص در کوه‌های البرز و تا حدود ۳۰۰۰ متر ارتفاع فراوان یافت می‌شود. در ماه اردیبهشت و خرداد می‌روید.
لاله خط‌دار لالهٔ خط‌دار نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در حدود ۱۵ سانتیمتر ارتفاع دارد. توسط گل‌های درشت قرمز تا ۶ سانتیمتر طول و وجود خطوط کم و بیش مشخص به رنگ بنفش پررنگ بر روی برگ‌های پهن و همچنین وجود پرزهای ریز بر روی ساقه و برگ از سایر گونه‌ها متمایز می‌گردد. در قاعدهٔ قطعات گلپوش این گونه لکهٔ سیاهی دیده می‌شود که برخی دارای حاشیهٔ زرد است. جزو رستنی‌های مناطق استپی گرگان و خراسان بوده و در ارتفاعات حدود ۱۰۰۰ تا ۱۸۰۰ متری در ماه فروردین و اردیبهشت می‌روید.
لاله واژگون از ۱۰ نوع لاله واژگون ۴ نوع: لاله واژگون ایرانی، ، لاله واژگون ترکی و لاله واژگون اشک مریم، در ایران می‌روید
لاله واژگون اشک مریم از ۱۰ نوع لاله واژگون ۴ نوع: لاله واژگون ایرانی، لاله واژگون کردی، لاله واژگون ترکی و لاله واژگون اشک مریم، در ایران می‌روید.
لاله واژگون اشک مریم '"لاله واژگون اشک مریم یا تاج قیصر" گونه‌ای از رده گلهای لاله واژگون است کف بومی منطقه گسترده‌ای از فلات ایران، آناتولی و کوه‌پایه‌های هیمالیااست. وجه تسمیه اشک مریم به داستان‌های اسطوره‌ای بازمی‌گردد. این که این لاله، شاهد مرگ سیاوش بوده و از غصه این اتفاق سربه زیر شده و اشک می‌ریزد. اشک‌های لالهٔ واژگون در حقیقت شیرهٔ بی‌رنگی هستند که در درون لاله قرار دارند و گاهی به سمت پائین سرازیر می‌شوند. آن را گُل اَشک نیز نامیده‌اند زیرا مقداری شبنم در بین این گل‌ها جمع می‌شود و سپس از گل به پائین می‌چکد.
بخش لاله‌زار منطقه لاله زار که در دامنه کوه شاه (لاله زار) قرار دارد از آب و هوای کوهستانی برخوردار است. لاله زار سرشار از درختچه‌های گل محمدی است که برای گلاب از آن استفاده می‌شود.
لاله در بین کشورهای اسلامی گل لاله در فرهنگ دو کشور ایران و ترکیه نفوذ عمیقی دارد. علی‌رغم اینکه مردم هر دو کشور علاقهٔ مشابه‌ای نسبت به این گل از خود نشان می‌دهند، تأثیر این علاقه در هنر دو کشور متفاوت بوده‌است. در فرهنگ ترکی نام لاله در ادبیات این کشور نمود کمتری نسبت به ایران دارد اما تصویر نقاشی شدهٔ این گل در آثار هنری ترکیه بسیار دیده می‌شود. در نقاشی‌های ایرانی و همچنین صنایع‌دستی این کشور نقش گل لاله به ندرت مشاهده می‌شود. اما گل لاله به عنوان مشهورترین گل خودرو، تا آنجا در فرهنگ و ادب فارسی نفوذ و حضور یافته که بسیاری از شاعران با وجود زندگی در محیط‌های خشک و بیابانی لاله را می‌شناختند. در کهن‌ترین نمونه‌هایی که از فارسی بجای مانده، ده‌ها تعبیر و تصویر و کنایه و استعاره همانند لاله‌فام، لالهٔ داغدار، لاله‌پوش، لاله‌رخ، لاله‌زار، لاله‌گون و لاله‌سار (نام یک نوع مرغ) دیده می‌شود.
گروه‌های گل لاله از لحاظ گیاه‌شناسی لاله به دو گروه بزرگ لاله‌های پرورشی و لاله‌های خودرو تقسیم می‌شود. لاله‌های پرورشی دارای گل‌های بزرگ، جام گل بزرگتر و تنوع رنگی بیشتری نسبت به گل‌های خودرو هستند. لاله‌ها بطورکلی در چهار طبقهٔ کلیِ زود گل‌دهنده، میان‌رس، دیر گل‌دهنده و گونه‌ها قرار می‌گیرند. تقسیم‌بندی گل‌های لاله از سال ۱۹۸۱ و توسط انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند آغاز شد و لاله‌ها بر اساس شکل و زمان باز شدن گل، به ۱۵ گروه تقسیم شدند. برخی از این جوره‌های ایجاد شده به نام شخصیت‌های حقیقی یا داستانی نامگذاری شده‌اند، به عنوان مثال در سال ۲۰۰۵ میلادی یک نوع لاله به نام آیشواریا رای (هنرپیشهٔ هندی) نامگذاری شد از دیگر نام‌های جوره‌های لاله که از شخصیت‌های واقعی یا داستان برگرفته شده‌اند، می‌توان از جوره‌های سوفیا لورن، کِنِدی (رئیس‌جمهور آمریکا)، ملکه جولیانا (ملکهٔ هلند) و لایون کینگ (شخصیت کارتونی) نام برد.
کمک علیا علف و گیاهان دارویی زیادی در این منطقه از کوهستان می‌رویند که عبارتنداز:گل لاله گل ختمی بومادران شنگ قازیاخه گیلاخه پشکه گل گاو زبان آزربه گل هیرو گل خشخاش انواع لاله‌های واژگون (گل حسن و حسین) که در ارتفاعات قله لوجار و لای صخره‌ها می‌رویند پونه سبزی در کنار چشمه‌ها به نام (کویز) ریواس کنگر پیچک و انواع دیگر گیاهان دارویی که در منطقه غرب و رشته کوه‌های زاگرس می‌رویند
لاله گل لاله سرده‌ای از تیرهٔ سوسنیان است که در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ گونه دارد. محل اصلی رویش لالهٔ خودرو در آسیای مرکزی در نظر گرفته می‌شود. این گل در ایران، افغانستان، ترکیه، قسمتی از غرب سوریه، سواحل دریاچه آرال، دریاچه خزر و دریای سیاه، یونان، ایتالیا، اسپانیا و سواحل دریای مدیترانه در شمال آفریقا به‌صورت خودرو یافت می‌شود. در بین کشورهای اسلامی لاله در فرهنگ دو کشور ایران و ترکیه نفوذ عمیقی دارد. ۱۹ گونه از گونه‌های لاله از ایران گزارش شده‌است. از لحاظ گیاه‌شناسی لاله به دو گروه بزرگ پرورشی و خودرو تقسیم می‌شود. لاله‌های پرورشی دارای گل‌های بزرگ، جام گل بزرگ‌تر و تنوع رنگی بیشتری نسبت به گل‌های خودرو هستند. لاله‌ها به‌طورکلی در چهار طبقهٔ کلیِ زود گل‌دهنده، میان‌رس، دیر گل‌دهنده و گونه‌ها قرار می‌گیرند. از سال ۱۹۸۱ تقسیم‌بندی گل‌های لاله توسط انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند آغاز شد و لاله‌ها بر اساس شکل گیاه و شکل و زمان باز شدن گل به ۱۵ گروه تقسیم شدند. از طریق درآوردن پیاز بوته اصلی از خاک و جدا کردن پیازچه‌های نوچه اطراف پیاز مادری و کاشت بذر کاملاً تازهٔ ارقام جدید تکثیر و ازدیاد می‌شوند. در حال حاضر از نظر تولید و صادرات پیاز و گل شاخه‌ای لاله، هلند در جایگاه نخست در بین کشورهای جهان جای دارد. لاله گل ملی کشورهای ایران، افغانستان، ترکیه، هلند، مجارستان و بلژیک به‌شمار می‌آید.
لاله لاله گیاهی است از تیرهٔ سوسنیان که دارای پیاز است و برگ‌هایش طویل و ساقهٔ گل‌دهنده از وسط برگ‌ها خارج می‌شود. گل آن که در انتهای ساقه قرار دارد معمولاً منفرد است ولی ممکن است معدودی از گونه‌ها ۲ تا چندین گل نیز داشته باشد. محل اصلی رویش لالهٔ خودرو از کوه‌های پامیر تا کوه تیان شان در آسیای مرکزی در نظر گرفته می‌شود همچنین این گل در افغانستان، ترکیه، ایران، قسمتی از غرب سوریه، سواحل دریاچه آرال، دریاچه خزر و دریای سیاه، یونان، ایتالیا، اسپانیا و سواحل دریای مدیترانه در شمال آفریقا به‌صورت خودرو یافت می‌شود. در حال حاضر هزاران نوع لاله با رنگ‌های متفاوت وجود دارد. جوره‌های قدیمی لاله از ترکیب دو گونهٔ لالهٔ باغچه‌ای و لالهٔ ارمنی مشتق شده‌اند و والدین جوره‌های جدیدتر اغلب سه گونهٔ لالهٔ شنل‌قرمزی، لالهٔ امپراتور و لالهٔ نیلوفرآبی هستند. گل لاله تنها در ۲ ماه در سال شکوفا می‌شود و زمان گلدهی از اواخر اسفند در انواع زود گل‌دهنده تا اواخر اردیبهشت در انواع دیر گل‌دهنده محدود می‌شود.
دشت لاله‌های واژگون دره‌بید طبیعت بکر و وجود چشمه‌های پرآب، این دشت زیبا را به نقطه‌ای بی‌نظیر در استان اصفهان بدل کرده‌است و لاله واژگون از جمله گل‌های رستنی در این منطقه است که اسامی دیگری مانند گل اشک و اشک مریم هم دارد و دلیل این نام‌گذاری این است که مقداری شبنم بین این گل‌ها جمع می‌شود و سپس از گل به پائین می‌چکد عمر این گیاه بسیار کوتاه است و گل دهی آن از اوایل اردیبهشت آغاز می‌شود و می‌گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاوش با تیغ تیز گرسیوز آشنا می‌شد شاهد ماجرا بوده‌است.
وحدتیه کوه‌ها و بیابان‌های اطراف این شهر در فصل زمستان و تا اوایل بهار سرسبز و زیباست. از گل‌های مشهور این شهر می‌توان گل نرگس و گل شقایق را نام برد. در قسمتی از کوه‌های این شهر بنام نرگسی گل نرکس بسیار زیاد می‌روید که فضا را خوشبو و زیبا می‌سازد در فصول بارندگی گیاهان دارویی زیادی در این نواحی می‌روید. از جمله بنگو. سربرنجاس و… از درختان جنگلی این شهر می‌توان از درخت کنار، گز و.. نام برد. از میوه‌های وحشی این منطقه می‌توان از لیجی نام برد که هم به صورت خام مصرف می‌شود هم به صورت ترشی جات.
دشت لاله‌های واژگون گلستان‌کوه طبیعت بکر و وجود چشمه‌های پرآب، این دشت زیبا را به نقطه‌ای بی‌نظیر در استان اصفهان بدل کرده‌است و لاله واژگون از جمله گل‌های رستنی در این منطقه است که اسامی دیگری مانند گل اشک و اشک مریم هم دارد و دلیل این نام‌گذاری این است که مقداری شبنم بین این گل‌ها جمع می‌شود و سپس از گل به پائین می‌چکد عمر این گیاه بسیار کوتاه است و گل دهی آن از اوایل اردیبهشت آغاز می‌شود و می‌گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاوش با تیغ تیز گرسیوز آشنا میشد ‘ شاهد ماجرا بوده‌است.
حباب اقتصادی گل لاله در فرانکفورت یک گیاهشناس فرانسوی به نام کارلوس کلوسیوس تحقیق بر روی پیاز گل لاله را آغاز کرد. کارلوس در سال ۱۵۹۳ میلادی به دانشگاه لیدن دعوت شد و به هنگام مهاجرت به شهر لیدن تعداد بسیار زیادی پیاز گل لاله را با خود به این شهر برد. در هلند او توانست تحقیق و زراعت لاله را تشویق کند و بدین ترتیب گل لاله به این کشور انتقال پیدا کرد.
لاله‌زار (بردسیر) عطر گل محمدی لاله زار یا عیار آن نیز از سایر کشورها ۵۰ درصد بیشتر است و هر ساله گلاب این منطقه توسط کشورهایی چون انگلستان، آلمان، روسیه و کانادا خریداری می‌شود. به دلیل ارتفاع زیاد شهر لاله زار از سطح دریا، آب در ۸۵ درجه به جوش می‌آید و همین امر کیفیت بالای گلاب لاله زار را موجب شده‌است .
لاله آتشی تفاوت لاله آتشی با لاله خط‌دار در این است که برگ‌های این لاله بدون خط و عاری از پرز است. پیاز آن مستور از پوشینه‌های متعدد و بسیار نمدی است. معمولاً در عمق زیادی از خاک قرار گرفته و به همین مناسبت بیرون آوردن آن بسیار مشکل است. قطعات گلپوش این گونه به طول ۳ تا ۶ سانتیمتر است. در مورد نام علمی صحیح آن نیز تردیدهایی وجود دارد حتی به نام لاله اراکی "Tulipa sultanabadense" (سلطان‌آباد - اراک) نیز نامگذاری گردیده‌است. در دامنهٔ سنگلاخی کوه‌های زاگرس فراوان می‌روید ولی در مزارع نیز غالباً دیده می‌شود.
لاله در ادب فارسی لاله در اغلب موارد مظهر رنج و گداز عشق است. گاه به خاطر سیاهی مدوری که چون داغی در وسط جام آن است به دل سوختهٔ عاشق تعبیر شده‌است. در بسیاری جاها زخم خون‌آلود را بدان تشبیه کرده‌اند. در معدودی موارد به نشانه قدح و می به کار رفته‌است. به جهت سرخی و لطافت، گاهی صورت معشوق به آن تشبیه شده‌است. در تعبیرات شاعرانه لاله از خون می‌دمد و طُرفه اینجاست که لاله بر گورها فراوان می‌روید، چنان‌که از خون فرهاد لاله دمید.
لاله از سال ۱۹۸۱ تقسیم‌بندی گل‌های لاله، توسط انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند که به اختصار Anthos نامیده می‌شود، آغاز شد و لاله‌ها بر اساس شکل گیاه و شکل و زمان باز شدن گل، به ۱۵ گروه تقسیم شدند. زمانی تعداد جوره‌های لاله بیش از ۸۰۰۰ جوره اعلام شد که از این تعداد ۵۶۰۰ جورهٔ آن در هلند ایجاد شده بودند. پس از آن در سال ۱۹۸۷ میلادی انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند در فهرستی به عنوان "ثبت بین‌المللی جوره‌های لاله" این تعداد را به ۲۴۰۰ جوره کاهش داد. از به بعد هر سال تقریباً در حدود ۵۰ جورهٔ جدید به این فهرست اضافه می‌شود. تمامی انواع لاله را برخی از این جوره‌های ایجاد شده به نام شخصیت‌های حقیقی یا داستانی نامگذاری شده‌اند، به عنوان مثال در سال ۲۰۰۵ میلادی هلند یک نوع لاله را به نام دختر شایسته سابق هند، آیشواریا رای نامگذاری کرد.قدیمی‌ترین آثار باستانی‌ای که در آن نقش لاله به چشم می‌خورد مهرهای برنزی و سنگی‌ای است که از افغانستان به دست آمده‌است و قدمت آنها به بیش از ۲۰ سده پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد. همچنین در مُهری استوانه‌ای شکل مربوط به ۲۰–۱۹ سده پیش از میلاد، که از تمدن عیلام در ایران به دست آمده‌است، نقش گل لاله وجود دارد. از زمان تسلط یونانیان بر بلخ در سده‌های دوم تا سوم پیش از میلاد نیز نقش هرکول با یک دسته گل لاله بر دور سر، بر روی سکه‌ای بر جای مانده‌است. در دوران ساسانیان و در سدهٔ ۵–۳ میلادی، نقش گل لاله در ظروف نقره و مُهرها، با سه گلبرگ به تصویر کشیده‌است اما در آثار سدهٔ ۶–۵ ساسانی، تعداد گلبرگ‌های نقش لاله به ۵ عدد افزایش یافته‌است. یکی از آثار تاریخی مهم بجای مانده از سدهٔ ۷ میلادی تاق بستان است. در بالای تاق بزرگ این اثر باستانی، گل لاله با ۵ گلبرگ کنده‌کاری شده‌است.
دشت لاله‌های واژگون گلستان‌کوه دشت لاله‌های واژگون گلستان‌کوه در دره باریکی در دامنه گلستان‌کوه شهرستان خوانسار استان اصفهان واقع شده‌است. دشت لاله‌های واژگون گلستان‌کوه، در فصل بهار مملو از گل‌های طبیعی به ویژه لاله سرخگون است که به رنگ سرخ مایل به بنفش بوده و لاله‌های این منطقه از روز چهلم تا شستم بعد از عید شکفته می‌شوند و در موقع وزش باد سیر و روشن می‌شوند.
لاله‌زار (بردسیر) لاله زار شهری با طبیعتی خاص است. وجود مزارع گل محمدی و باغ‌های فراوان شرایطی خاص را برای این منطقه رقم زده‌است.
حباب اقتصادی گل لاله جنون گل لاله به دوره‌ای در عصر طلایی هلندی (مابین سال‌های ۱۶۳۴ تا سال ۱۶۳۷ میلادی) گفته می‌شود که قیمت برای پیاز تازه معرفی شده گل لاله به سطح فوق‌العاده بالا ترقی کرد و سپس به‌طور ناگهانی سقوط کرد. جنون گل لاله اولین حادثهٔ حباب اقتصادی و یکی از سه حباب اقتصادی بزرگ در تاریخ معاصر اروپا به‌شمار می‌آید.
لاله باغچه‌ای لالهٔ باغچه‌ای یا لالهٔ ژسنر از گونه‌های تَک‍پر و دیررس لاله است. بیشتر رقم‌های گل لاله از این گونه منشأ گرفته‌اند. منشأ این گل نامشخص است و مانند بسیاری از لاله‌های دیگری که از امپراتوری عثمانی به اروپا آورده شده، منشأ آن می‌تواند ترکیه باشد. در حال حاضر از گیاهان بومی جنوب غربی اروپا به شمار می‌آید.Tulipa gesneriana
لاله از ۲۱ ژوئیه ۱۷۱۶ تا سپتامبر ۱۷۳۰ (۱۱۰۹)، در زمان پادشاهی احمد سوم (۱۷۳۰–۱۷۰۳ میلادی) در امپراتوری عثمانی به «عصر لاله» معروف است. در این دوران بار دیگر علاقه و توجه به گل لاله در ترکیه بالا گرفت و پیاز لاله که قبلاً از ترکیه به اروپا فرستاده شده و انتشار پیدا کرده بود، این بار از اروپا به ترکیه وارد شد و کاشتن گل لاله از قصرها گرفته تا تمامی نقاط کشور رایج بود. به همین علت نام این عصر، "لاله" نامگذاری شده‌است. در این عصر ساختن قصر و باغ قصر و دیگر تجملات درباری در امپراتوری عثمانی به اوج خود رسید که بالا رفتن هزینه‌ها، تورم و نارضایتی مردم را در پی داشت. سرانجام در طی شورش خونینی که به رهبری پاترونا خلیل درگرفت، داماد ابراهیم پاشا نخست‌وزیر و معمار اصلی عصر لاله کشته شد، و احمد سوم نیز از پادشاهی خلع شد. پس از برکناری احمد سوم در سال ۱۷۳۰ میلادی فرهنگ علاقه به گل لاله در ترکیه بسیار کم‌رنگ شد و نسل انواع بسیاری از گل‌های لاله استانبول برای همیشه از بین رفتند.
لاله ارومیه لالهٔ ارومیه نام یکی از گونه‌های سردهٔ لاله است. این گیاه در شمال دریاچه ارومیه یافت می‌شود. از نظر ظاهری شبیه به لاله بیشه‌زار ولی کوچکتر بوده و دارای چند گل بر روی یک ساقه است و قطعات گل‌پوش آن نیز در سمت خارج قهوه‌ای‌تر از لاله بیشه‌زار است.
شقایق نعمانی (سرده) زکریا قزوینی در عجایب المخلوقات می‌گوید که شقایق‌النعمان نامی است که پادشاه حیره نعمان بن منذر بدین گل که به فارسی گل لاله نامیده می‌شود، داده‌است. از سوی دیگر فرهنگ‌نویسان فارسی تحت نام لاله این گونه می‌نویسند که: لاله هر گل خودرو و خصوصاً لالهٔ نعمان داغدار که چند نوع است، کوهی و صحرایی و دلسوخته و شقایق و ختایی و خودروی با رنگ‌های گوناگون است.
ویروس نوار سفید گل لاله ویروس نوار سفید لاله نام یک نوع بیماری ویروسی در لاله است. علائم بیماری به اینصورت است که در روی برگ و بموازات رگبرگ خطوط روشن تقریباً سفید و به اندازه‌های مختلف مشاهده می‌شود. در نتیجه این تغییر رنگ برگ، علائم موجدار شدن در حاشیهٔ برگ کم و بیش مشخص می‌شود. گل‌های لاله‌ای که به این ویروس آلوده می‌شوند رشد کمی دارند و شکل طبیعی خود را از دست می‌دهند. این بیماری ویروسی در اثر آلودگی ویروس نکروز نواری توتون از گل لاله جدا گردیده‌است.
تجارت گل و گیاهان زینتی ایران رز ایرانی در ایران در استان‌های گرگان، کرمانشاه، اصفهان، اراک، خراسان، آذربایجان، قزوین، همدان، دامغان، سمنان و تهران می‌روید و رویشگاه اصلی آن منطقه کرج است؛ گل رز ایرانی همچنین در ترکمنستان و منطقه هرات در افغانستان نیز یافت می‌شود.
دشت لاله‌های واژگون دره‌بید راه‌های ارتباطی به این منطقه بین شهرهای داران و خوانسار است. از تهران بعد از سه‌راه سلفچگان، به‌سمت خمین و گلپایگان ادامه مسیر می‌دهید تا به خوانسار برسید، با طی مسیری ۱۵ کیلومتری به روستای دره‌بید می‌رسید، از اینجا به بعد می‌توانید با توجه به علامت‌هایی که با گل لاله واژگون مشخص شده‌اند مسیر را ادامه دهید و از صحت مسیری که انتخاب کرده‌اید مطمئن شوید. این مسیر حدود ۱۰ کیلومتر جاده خاکی دارد. در مسیر هم لاله‌های واژگون دیده می‌شود تا به دشتی مملو از لاله‌ها می‌رسید که توسط یگان‌های حفاظت محیط زیست حفاظت می‌شود. ورودی این دشت در سال ۱۳۹۵ مبلغ ۵ هزار تومان است. در منطقه سرویس بهداشتی و چند آلاچیق هم برای استراحت در نظر گرفته شده‌است. بعضی این دشت را با گلستانکوه خوانسار که نزدیک همین لاله‌زار می‌باشد اشتباه می‌گیرند اما لاله‌زار دره‌بید فریدن دشتی مجزا است.