mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی امروز این مرکز فرهنگی که کتابخانه‌های شمارهٔ یک و دو مجلس شورای اسلامی را شامل می‌شود با مجموعه‌های کم‌نظیر، نفیس و ارزشمند خود همچون کتب و رسائل خطی، کتب چاپی سنگی، سربی و نوین، اسناد تاریخی و ملی از جمله اسناد مکتوب، عکس‌های تاریخی، قراردادها و فرمان‌های حکومتی دوران قاجار و اسناد دیداری و شنیداری، گزارش‌های دولتی و اسناد و انتشارات واسپاری سازمان ملل و ارگان‌های وابسته، نشریات و نیز اشیاء موزه‌ای پاسخگوی خیل عظیمی از پژوهندگان است.
مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران تصویب قانون حفاظت و تشکیل کانون شکار ایران در سال ۱۳۳۵، نخستین اقدام مدون برای حفظ جمعیت و تنوع جانوران در ایران به‌شمار می‌آید. از این رو، زمینه تأسیس یک نهاد دولتی جدید به‌نام سازمان شکاربانی و نظارت بر صید در سال ۱۳۴۶ فراهم شد. در این سال، سازمان یاد شده به‌عنوان یک دستگاه مستقل دولتی و زیر نظر شورای‌عالی شکاربانی و نظارت بر صید، جایگزین کانون شکار شد. در قانون‌های مربوط به این سازمان، امکان اختصاص بخش‌هایی از کشور به پارک‌های ملی (در آن زمان پارک حیات وحش نامیده می‌شد) و منطقه‌های حفاظت شده با تعریف‌های معین فراهم شد. به این ترتیب اولین سنگ بنای مناطق حفاظت شده ایران در سال ۱۳۴۶، یعنی ۹۵ سال پس از احداث اولین پارک ملی جهان (پارک ملی یلو استون در آمریکا) و ۱۹ سال پس از بنیانگذاری اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع نهاده شد. در این سال پیشنهاد تأسیس دو پارک ملی و پانزده منطقه حفاظت شده به‌عنوان نخستین گروه از مناطق حفاظت شده ایران به تصویب شورای‌عالی شکاربانی و نظارت بر صید رسید.
سپاه غیرنظامی حفاظت از محیط زیست سازماندهی و اداره سپاه مردمی حفاظت از محیط‌زیست آزمایش و عملیات جدیدی برای هر آژانس دولتی بود. در این دستورالعمل آمده بود که این برنامه قرار است به‌طور مشترک توسط چهار بخش دولتی نظارت شود. وزارت کار، که مردان جوان را استخدام می‌کند، وزارت جنگ، که اردوها را اداره می‌کرد، وزارت کشاورزی و وزارت کشور که پروژه‌های کاری را سازماندهی و نظارت کرده‌اند.
مدیریت مستندات حفظ حریم خصوصی، حفاظت از اطلاعات و سرقت هویت به مسائل مورد علاقه تبدیل شده‌است. نقش مدیر اسناد در حفاظت از پرونده‌های سازمان به عنوان یک نتیجه افزایش یافته‌است. نیاز به اطمینان از اطلاعات شخصی ضروری نیست، تمرکز بیشتر بر روی برنامه‌ریزی جهت نگهداری سوابق است.
عانات کام او پس از پایان سربازی، این اسناد را ابتدا به خبرنگار نظامی روزنامه یدیعوت آخرونوت می‌دهد تا از آن استفاده کند، اما آن خبرنگار با وقوف به اهمیت و فوق محرمانه بودن سندها ترجیح می‌دهد که پای خود را وارد ماجرایی چنین عظیم نکند، اما در عین حال این موضوع را با نهادهای امنیتی اسرائیل نیز در میان نمی‌گذارد.
جولین آسانژ در سال ۲۰۱۰ پس از افشای اسناد محرمانه تهیه شده توسط سرباز آمریکایی «چلسی منینگ» از سوی ویکی‌لیکس، مقامات آمریکایی شروع به تحقیق با هدف محاکمه ویکی‌لیکس و جولیان آسانژ بنا بر قانون ضد جاسوسی ایالات متحده نمودند.
نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ۲-۴-۱- اداره حفاظت اسناد و مدارک
دفتر اسناد رسمی یک دفتر اسناد رسمی (یا دفتر اسناد عمومی) در حقوق عرفی نهادی مدنی و که معمولاً متشکل از یک مأمور دولتی است که توسط دولت برای ارائه خدمت به مردم برای موارد غیر-متنازع فیه از قبیل اعمال حقوقی و سپردن اختیارات تام و کسب و کار خارجی و بین‌المللی تعیین می‌شود. برخی از عملکرد اصلی دفتر اسناد رسمی شامل تصدیق‌ها، اقرارنامه‌ها و اظهارنامه‌های قانونی، و تصدیق و اجرای کلاس‌های خاصی از اسناد، و تأیید و تصدیق اعمال حقوقی و نقل و انتقالات، و ارائه رونوشت یا کپی اسناد انجام برخی اقدامات رسمی و قانونی دیگر از قبیل ارائه نمونه‌های رونوشت یا کپی از اسناد دفترخانه‌ای و انجام برخی دیگر از اقدامات رسمی بسته به حوزه قضایی می‌باشد.
ادله اثبات دعوی ۲-سند عادّی: غیر از اسناد مذکور در ماده ۱۲۸۷ سایر اسناد، عادی است. به عبارت دیگر، سند عادّی عبارت است از سندی که از جانب اشخاص غیررسمی بدون دخالت مأمورین رسمی تنظیم شده و تابع تشریفات خاص نباشد. مانند دفاتر و اسناد تجارتی. نظیر دفتر روزنامه، دفتر دارایی، دفتر کل. اگر چه اسناد تجارتی ذکر شده، دارای تشریفاتی تقریباً مشابه با سند رسمی است از آن جهت که شماره‌گذاری و پلمپ آن‌ها توسّط مأمورین رسمی دولتی انجام می‌پذیرد، ولی این اسناد نیز سند رسمی محسوب نشده پس سند عادی هستند. و
فهرست افراد نام‌برده‌شده در اسناد پاندورا این صفحه فهرستی از افرادی است که نام‌شان در اسناد پاندورا آمده‌است. این اسناد پنج سال پس از افشای اسناد معروف به پاناما منتشر شده‌اند که نشان می‌داد ثروتمندان جهان چگونه ثروت خود را به شیوه‌هایی مخفی می‌کنند که مأموران دولتی قادر به رصد آن نیستند. منبع اسناد پاندورا، اطلاعات درزکردهٔ ۱۴ شرکت مالی و حقوقی در پناهگاه‌های مالیاتی همچون جزایر ویرجین بریتانیا، پاناما، بلیز، قبرس، امارات متحده عربی، سنگاپور و سوئیس هستند. بررسی این اطلاعات زیر نظر کنسرسیوم بین‌المللی روزنامه‌نگاران تحقیقی و توسط ۶۵۰ گزارشگر در ۱۱۷ کشور مختلف انجام شده‌است.
محمد مرسی طبق گزارش، تحقیقات دیوان عالی امنیت دولت در این پرونده نشان می‌دهد که محمد مرسی و تعدادی از متهمان، گزارش‌های صادره از دستگاه‌های اطلاعات عمومی و جنگی، نیروهای مسلح، نیروهای امنیت ملی در وزارت کشور و سازمان نظارت اداری را به سرقت برده‌اند که در میان آنها اسناد کاملاً محرمانه مربوط به ارتش، مکان‌های استقرار نیروهای ارتش و سیاست‌های کلی دولت نیز دیده می‌شود. بر اساس گزارش فوق این متهمان قصد داشتند این گزارش‌ها و اسناد را به دستگاه اطلاعات قطر و شبکهٔ ماهواره‌ای الجزیره متعلق به این کشور تحویل داده و به مصر و امنیت ملی آن لطمه بزنند.
ویکی‌لیکس ویکی‌لیکس در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰ میلادی (۷ آذر ۱۳۸۹) بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های طبقه‌بندی شده وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا را که بالغ بر ۲۵۰ هزار سند محرمانه از وابسته‌های دیپلماتیک ایالات متحده آمریکا در همه نقاط جهان می‌شود را منتشر کرد.
حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی آزمودن برنامه‌های حفاظت به ایجاد اطمینان و افزایش هماهنگی بین بخش‌های دولتی و خصوصی می‌انجامد و نیز می‌تواند شناسایی ریسک‌های جدید و ابزارهای کنترلی آن‌ها را دقیق تر سازد.
ویکی‌لیکس این مجموعه قوانین و " پی ار کیو" شرایطی ایجاد می‌نمایند که از میان بردن ویکی لیکس برای هر دولتی بسیار مشگل خواهد بود. همچنین با بکار بردن قانون " مسئولیت اثبات " مانع می‌شوند که پیگردهای قانونی حق آزادی بیان ویکی لیکس را محدود نمایند. بعلاوه ویکی لیکس سرورهای ویژه خودش را در محلی محرمانه نگهداری می‌کند، این سرورها "لاگ " "logs" ثبت نمی‌کنند و به سیستم رمزگذاری نیرومند نظامی گونه مجهز هستند تا حداکثر امنیت را برای عملیات و داده‌های محرمانه ویکی لیکس ایجاد نمایند.
ذخیره‌گاه دولتی اربونی این ذخیره‌گاه به منظور حفاظت از گونه‌های وحشی گندمیان تشکیل شده و تعدادی از گونه‌های حفاظت‌شده در آن در لیست قرمز گونه‌های در معرض خطر ارمنستان جای دارند.
فهرست مناطق حفاظت‌شده ارمنستان این فهرستی از مناطق حفاظت‌شده در ارمنستان است که: به صورت ۴ پارک ملی، ۳ ذخایر دولتی، ۲۶ پناهگاه حیات وحش و ۵ باغ گیاه‌شناسی رده‌بندی شده است.
وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا ویکی‌لیکس در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰ میلادی (۷ آذر ۱۳۸۹) بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های طبقه‌بندی شده وزارت امور خارجه آمریکا را که بالغ بر ۲۵۰ هزار سند محرمانه از وابسته‌های دیپلماتیک ایالات متحده آمریکا در همه نقاط جهان می‌شود را منتشر کرد.
اطلاعات طبقه‌بندی‌شده با گذشت زمان بسیاری از اطلاعات طبقه‌بندی‌شده می‌توانند کمی حساس‌تر شده یا حساسیت کمتری داشته باشند، همچنین ممکن است رمزگشایی و عمومی شوند. از اواخر قرن بیستم در بعضی از کشورها قانون آزادی اطلاعات وجود داشته است که به موجب آن در نظر گرفته می‌شود که مردم دارای حق انتشار همه اطلاعاتی هستند که در صورت انتشار آن‌ها ، آسیبی وارد نمی‌شود. گاهی اوقات اسناد با اطلاعاتی كه هنوز هم محرمانه تلقی می‌شوند، منتشر می‌شوند.
شاخه تحقیقات و تحلیل IB موفقیت‌های بسیاری در زمینه علمیاتی بدست آورده‌است و بر خلاف RAW دارای اسناد بسیار محرمانه است و اعتبارش مرهون همین امر می‌باشد. اطلاعات در مورد حوزه کاری این سروبس اطلاعاتی تا آن حد محدود است که جز تعداد انگشت‌شماری را نتوان یافت. این روش، از شوروی سابق که از دهه ۱۹۵۰ بر این سرویس مستولی بود، به ارث رسیده‌است.
میانجیگری اطمینان از اینکه، اطلاعات، از جمله عکس‌ها، اسناد، سوابق مشارکت کنندگان، پرداخت‌ها، زندگی‌نامه، رسیدها، گزارش‌های پزشکی، اظهارات بانک و غیره همه در دسترس هستند.]نیازمند منبع[ آیا طرفین پیمانی را که شامل روند و رویه تصمیمات از جمله محرمانه بودن، پرداخت هزینه‌های میانجی، روش‌های ارتباطی و غیره است را امضا کرده‌است.
پروژه مطالعات خاص صندوق برادران راکفلر در نهایت متن کامل پروژه در سال ۱۹۶۱ با عنوان «"چشم‌اندازی برای آمریکا: گزارش‌های صندوق راکفلر"» منتشر شد. اسناد آرشیوی این پروژه در مرکز "بایگانی راکفلر" در ملک خانوادگی راکفلرها نگهداری می‌شود؛ بخش‌هایی از مقالات این پروژه هنوز هم پس از گذشت بیش از چهار دهه از انتشار آن محرمانه است.
مستوفی قاجار تهمت دروغ، سندسازی، ادعاهای کذب، ایجاد ترس و زورگویی به مردم و بازرگانان از موارد ممکن سوء استفاده از مقام مستوفی بود. بعضی مستوفیان با دشوار کردن ادارهٔ دارایی‌های کشور می‌کوشیدند که کسی از کارشان سر در نیاورد و هر کاری در پیشرفت ادارهٔ امور مالی کردند تنها برای پوشاندن و مخفی کردن تقلب‌ها و حساب‌سازی‌ها بود. همچنین، در شخصی کردن کارها که کسی دیگر از اسناد چیزی نفهمد، به این ترتیب برکناری یا تعویض خود را غیرممکن می‌ساختند. دیگر اینکه از ورود غیره به شبکهٔ مستوفیان با شدت عمل جلوگیری می‌شد. مستوفیان اول، تنها فرزندان یا نزدیکان درجه اول آنان پروانهٔ کارآموزی نزد آنان و آگاهی از محل اسناد و مدارک مربوطه را داشتند. این مستوفیان دفترها را با خط سیاق می‌نوشتند که مردم باسواد نیز چیزی از آن نمی‌فهمیدند. دیگر اینکه مستوفیان اول، همه اوراق و اسناد دولتی را از آن خود می‌دانستند و در منزل خود نگاهداری می‌کردند. روش تنظیم اسناد به ترتببی بود که اگر هم کسی سیاق آموخته بود، باز هم از آن سر در نمی‌آورد. مستوفیان همکار نمی‌توانستند تقلب‌های همکار خود را پیدا کنند. اخذ رشوه یا دریافت پول‌هایی خارج عرف، در زمان‌های خرید و فروش‌های بزرگ دولتی و دریافت پول‌های گزاف پیش از به انجام رسانیدن کار، از دیگر موارد ممکن سوء استفاده بود.
فرقه دموکرات آذربایجان جمیل حسنلی در کتابش (آذربایجان ایران، آغاز جنگ سرد، ترجمه منصور صفوتی؛ فراز و فرود فرقه دموکرات آذربایجان، ترجمه منصور همامی) با استناد به انبوهی از اسناد محرمانه شوروی، ثابت می‌کند که هدف از تأسیس فرقه دموکرات آذربایجان، تأمین منافع و مطامع شوروی در ایران، به‌ویژه گرفتن امتیاز نفت شمال بود و طراح آن، استالین، باقراف و سازمان‌های جاسوسی بودند.نخستین اثر، "رازهای سر به مُهر: ناگفته‌های وقایع آذربایجان" است به همت حمید ملازاده، روزنامه‌نگار با سابقهٔ تبریز تدوین و تنظیم شده‌است و حاصل تلاش‌های وی برای دستیابی به اسناد محرمانهٔ مربوط به تحولات آن دوره در فرارود ارس است. اثر دوم، "بحران آذربایجان ۱۳۲۴–۱۳۲۵"، خاطرات روزانه آیت‌الله عبدالله مجتهدی، روحانی مشهور تبریزی از آن وقایع است که به کوشش رسول جعفریان توسط مؤسسهٔ مطالعات معاصر ایران، در ۱۳۸۱ چاپ شده‌است. این کتاب، حاوی عکس‌ها و تصاویر بسیار جالبی از دوران شخصیت‌ها و رهبران این فرقه و نیروهای نظامی و غیرنظامی آن است. کتاب سوم، "غائله آذربایجان" است که توسط دکتر خانبابا بیانی است و توسط انتشارات زریاب به چاپ رسیده و انتشارات علمی، پخش آن را به عهده گرفته‌است.
اطلاعات طبقه‌بندی‌شده تقریبا همه دولت‌ها ضوابطی برای طبقه‌بندی اسناد و اطلاعات دارند. بسیاری از شرکت‌های خصوصی نیز برای حفاظت از اطلاعات مالی و فنی خود نوعی نظام طبقه‌بندی دارند.
جمهوری مهاباد به موجب اشغال ایران توسط متفقین در اواخر آگوست ۱۹۴۱، اتحاد جماهیر شوروی بخش‌های از شمال ایران را اشغال کرد. در غیاب دولت مرکزی، اتحاد جماهیر شوروی سعی در پیوستن شمال غربی ایران به کشور خودش را داشت و ملی‌گرایی را در مناطق شمال ایران تبلیغ می‌کرد. بر اساس اسنادِ محرمانه که پس از سقوط اتحادیه جماهیر شوروی منتشر شدند، یکی از مهمترین اسناد حزب کمونیست شوروی با برچسب 'فوق‌العاده سرّی' در روز ششم ژوئیه ۱۹۴۵ میلادی، پانزدهم تیر سال ۱۳۲۴ خورشیدی، در کمیته مرکزی این حزب برای ایجاد جنبش‌های تجزیه طلبانه در آذربایجان ایران و جنوب خزر تصویب شد.
مرکز اسناد انقلاب اسلامی این مرکز در سال ۱۳۵۹ با رهنمود روح‌الله خمینی به سید حمید روحانی تأسیس شد و با پیام مورخ ۲۰ دی ۱۳۶۷ به او نیز با دستوری دیگر به مهدی کروبی تحکیم یافت. در سال ۱۳۷۴ با انتخاب هیئت امنای مرکز،سید حمید روحانی کماکان در سمت خود باقی ماند و در سال ۱۳۷۶ از مقام خود استعفا داد و برای مدت ۵ ماه این منسب به ناصرقلی عسگری معاون اداره رمز محرمانه وزارت امور خارجه سپرده شد، تا زمانی که روح‌الله حسینیان به عنوان رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی منصوب گردید که تا زمان مرگش ریاست آنرا برعهده داشت.
سازمان حفاظت اطلاعات ناجا به کلیه اقداماتی که برای حفظ اسرار و اطلاعات، اماکن و تاسیسات، شخصیت‌ها، پرسنل، ارتباطات در برابر هر گونه خطرات اعم از طبیعی یا مصنوعی انجام می‌گردد، حفاظت گفته می‌شود. سازمان حفاظت اطلاعات صیانت از اطلاعات انتظامی را تأمین می‌نماید. با توجه به تعریف این سازمان، مأموریت کلی آن عبارت است از: پیشگیری، کشف، شناسائی و خنثی‌سازی فعالیت‌های جاسوسی، خرابکاری، براندازی، موارد ایجاد نارضایتی، نفوذ جریانات سیاسی و ایجاد اختلال در انجام مأموریت‌های ناجا که به منظور حفظ و صیانت نیروی انتظامی از طریق حفاظت از کارکنان، اسناد و مدارک، اطلاعات به هر شکل، اماکن و تاسیسات، تجهیزات، وسایل و مخابرات با رعایت اصل ۱۵۶ قانون اساسی، صورت می‌پذیرد.
خدمت دولتی محافظت ویژه جمهوری آذربایجان خدمت دولتی محافظت ویژه جمهوری آذربایجان () یک قوه مجریه مرکزی می‌باشد، که مسؤولیت حفاطت از ادارات مهم دولتی و ادارات مهم حفاظت شده و نیز سازماندهی استفاده، امنیت و پیشرفت ارتباطات ریاست جمهوری، شبکه ارتباطی ویژه دولت و شبکه‌های خاص سیستم‌های ارتباطی و مخابراتی نهادهای دولتی را عهده‌دار است.
مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی در آذرماه ۱۳۳۶، بنابر مصوبهٔ مجلس، این سازمان با بودجهٔ پیش‌بینی‌شده به دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران منتقل شد و اعضای مؤسسهٔ لغت‌نامه در ساختمان نگارستان در میدان بهارستان مشغول به کار شدند.
علی‌اکبر دهخدا اولین و دومین مجلدات یا جزوات "لغت‌نامه" (آ– ابوسعد / ابوسعد – اثبات) در ۱۰۰۰ صفحه در سال ۱۳۲۵ به چاپ رسید. دهخدا تا زمان حیاتش (۱۳۳۴) توانست بر تألیف و چاپ ۲۲ مجلد از ۲۲۲ مجلد "لغت‌نامه،" و ۴۲۶۹ صفحه از ۲۶۴۷۵ صفحه نظارت کند. از این پس بنابر وصیت او، سه نفر از نزدیک‌ترین یارانش، محمد معین، سید محمد دبیرسیاقی و سید جعفر شهیدی سرپرستی ادامهٔ کار را به عهده گرفتند. در سال‌های بعد به‌طور میانگین سالی ۸۰۰ صفحه از این "لغت‌نامه" به چاپ رسید. در یکی دو سال دورهٔ انقلاب ۱۳۵۷، در کار انتشار وقفه‌ای افتاد ولی سرانجام در سال ۱۳۵۸ – ۱۳۵۹ کار چاپ آن به پایان رسید.
محمود افشار یزدی از اقدامات دیگر وی ایجاد بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار است.همچنین قسمتی از مستغلات خود را در باغ فردوس شمیران وقف مؤسسه لغت‌نامه دهخدا کرد.محمود افشار مستغلات خود رادر باغ فردوس و دیگر نقاط تهران وقف زبان فارسی و تمامیت ارضی ایران کرده‌است که شرح مفصل آن در کتاب پنج وقفنامه دکتر محمود افشار یزدی آمده‌است. قسمتی از باغ آن نیز در اختیار لغت‌نامه دهخدا می‌باشد. ازجمله قبل از مرگ خود زمین بزرگ خود را که در میرداماد کنونی است را وقف دبستان و راهنمایی و دبیرستان کرد.
مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی در سال ۱۳۳۴، با درگذشت علی‌اکبر دهخدا، این سازمان به دو اتاق در کنار عمارت مجلس در میدان بهارستان منتقل شد. بنابر وصیت دهخدا، دکتر محمد معین سرپرستی ادارهٔ کار را بر عهده گرفت و دیگر یاران دهخدا، دکتر سید محمد دبیر سیاقی و دکتر سید جعفر شهیدی او را یاری دادند.
حسین شهیدی وی در ۳۱ فروردین ۱۳۳۲ متولد شد. پدر او سید جعفر شهیدی استاد زبان فارسی، مترجم نهج البلاغه و رئیس سابق مؤسسه لغت‌نامه دهخدا بود.
سید جعفر شهیدی سیدجعفر شهیدی (۱۲۹۷ در بروجرد – ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران) رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام بود.
باغ فردوس هم‌چنین، دکتر محمود افشار یزدی در سال ۱۳۱۶، قسمتی از باغ و ساختمان اندرونی را که حدود ۶۰۰۰ متر مربع بود، خرید و به تدریج با خریدن قطعات اطراف، مساحت باغ را به ۱۲۰۰۰ متر مربع رسانید. سپس در سال ۱۳۳۷، باغ و ساختمان‌های داخل آن را وقف امور فرهنگی کرد؛ از جمله در سال ۱۳۵۲ قسمتی از آن برای استقرار مؤسسه لغت نامه دهخدا و مؤسسه باستان‌شناسی به دانشگاه تهران واگذار شد که هم‌چنان دایر است.
مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی در سال ۱۳۸۴، مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، با همکاری انتشارات دانشگاه تهران، نخستین کتاب آموزش زبان فارسی در سطح مقدماتی را با نام «فارسی به فارسی»، نوشتهٔ دکتر شکوفه شهیدی (فرزند دکتر سیدجعفر شهیدی) منتشر کرد.
مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی در سال ۱۳۶۸ تحت نظارت مؤسسه دهخدا در دانشگاه تهران گشایش یافت. هدف مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، آموزش زبان فارسی به دانشجویان خارجی و آموزش مدرسان این زبان به منظور آموزش در خارج از کشور می‌باشد. از زمان گشایش این مرکز نزدیک به ۲۶۰۰ دانشجوی خارجی از ۹۷ کشور گوناگون جهان را پذیرفته‌است به نحوی که ایشان توانا به خواندن، نوشتن و صحبت کردن به زبان فارسی می‌باشند. علاوه برآن بسیاری از دانشجویان دوره کارشناسی ارشد و دکتری در رشته خاورشناسی از آلمان، انگلستان، آمریکا، فرانسه، ایتالیا، لهستان، کره و دیگر کشورها برای گذراندن دوره‌های کوتاه مدت زبان فارسی به این مرکز آمده‌اند که در جهت بالابردن سطح فارسی و نوشتن پایان‌نامه ایشان کاملاً سودمند بوده‌است. همچنین مرکز با پذیرفتن مدرسان و پژوهشگران خارجی زبان فارسی آن‌ها را با فضای رشته تخصصی شان بیشتر آشنا می‌سازد.
محمد معین پس از طی دورهٔ شش-ماههٔ دانشکدهٔ افسری احتیاط، شش ماه اول سال ۱۳۱۴ را به خدمت افسری گذرانید و در مهر ماه آن سال به دبیری دبیرستان شاهپور اهواز منصوب شد. پس از سه ماه، ریاست دانشسرای شبانه‌روزی اهواز را یافت و در عین حال عضویت تحقیق اوقاف و ریاست پیشاهنگی و تربیت بدنی استان ششم به عهدهٔ وی بود. در همین ایام به وسیلهٔ مکاتبهٔ آموزشگاه روانشناسی بروکسل، که تحت نظر Elmer Knowles روانشناس اداره می‌شد، روانشناسی عملی و دیگر شعب آن از قبیل خط‌شناسی، قیافه‌شناسی و مغزشناسی را فراگرفت.{ }در سال ۱۳۱۸ به تهران منتقل گردید. در حین تصدی معاونت و سپس کفالت اداره دانشسراها در وزارت فرهنگ، برای دورهٔ دکترا در ادبیات فارسی در دانشگاه تهران ثبت نام نمود. پس از چندی با حفظ سمت به دبیری دانشکدهٔ ادبیات منصوب گردید. در روز سه‌شنبه، ۱۷ شهریور سال ۱۳۲۱ از پایان‌نامهٔ دکترای خود با عنوان «مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی» دفاع کرد. پایان‌نامهٔ او با راهنمائی ابراهیم پورداوود با قید «بسیار خوب» پذیرفته شد و محمد معین به عنوان نخستین دانش‌آموخته دورهٔ دکترای ادبیات فارسی در ایران شناخته شد. از آن پس به سمت دانشیار و سپس به سمت استاد کرسی «تحقیق در متون ادبی» در دانشکده ادبیات برگزیده شد. در ۱۳۲۱ ازدواج کرد که نتیجه آن ۴ فرزند می‌باشد. از آغاز سال ۱۳۲۵ شمسی که چاپ لغت‌نامه دهخدا طبق قانون، در مجلس شورای ملی آغاز شد، معین به همکاری علی‌اکبر دهخدا برگزیده شد. در دی ماه ۱۳۳۴ با موافقت علی‌اکبر دهخدا، سازمان لغتنامه از منزل شخصی دهخدا به مجلس شورای ملی منتقل شد و براساس وصیت‌نامه دهخدا، معین به ریاست امور علمی آن سازمان منصوب گردید. در اسفند ۱۳۳۶ سازمان مذکور به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران انتقال یافت و طبق اساسنامه مصوب شورای دانشگاه، ریاست سازمان لغت‌نامه به عهده محمد معین گذاشته شد. وی این سمت را تا آخرین روزی که دچار سکته گردید به عهده داشت.
لغت‌نامه دهخدا لازم است ذکر شود که نسخهٔ آنلاین این لغت‌نامه نیز چند سال پیش اصطلاحاً فیلتر شد و دسترسی مستقیم تعداد بیشمار کاربرانش به این سایت را با مشکل مواجه کرد. بعد از مدتی وبسایت آن به کل بسته شد و در موتورهای جستجوگر واژه یاب‌های دیگر ادغام شد.
قپان قپان به ترازویی که یک پله دارد و بجای پلهٔ دیگر سنگ از شاهین آن می‌آویزند، گفته می‌شود. طبق لغت نامه دهخدا قپان یک لغت ترکی است.منبع :نیلوبلاگ
زندگی لغت نامه دهخدا
خوران لغت نامه دهخدا
گلینک لغت نامه دهخدا
اقلیما لغت‌نامه دهخدا
جایزه لغت‌نامه دهخدا
لگاره لغت‌نامهٔ دهخدا
پاپاسی لغت‌نامهٔ دهخدا.
گیپا در لغت‌نامه دهخدا آمده است:
مزینان براساس لغت نامه دهخدا :
علویق لغت‌نامه دهخدا:
مسدس لغت نامه دهخدا.
گمیش‌آباد لغت نامه دهخدا
اخم •لغت نامه دهخدا
رامشهر در لغت‌نامه دهخدا آمده است:
جاپلق لغت‌نامه دهخدا
آمد امیدا، لغت‌نامه دهخدا
لغت‌نامه دهخدا در همان‌جا دهخدا به نقل از حمدالله مستوفی نقل کرده که گویش لری واژه‌های عربی زیاد دارد. در حالی که این نشان از ناآشنایی کامل دهخدا و حمدالله مستوفی با گویش لری دارد. چرا که گویش لری از پالوده‌ترین گویش‌های زبان پارسی از واژه‌ها و نفوذ زبان عربیست.
گرگوز اویغوری لغت‌نامه دهخدا
عالی‌سر لغت نامه دهخدا
وشته (طالقان) لغت نامه دهخدا
بز اخفش لغت‌نامه دهخدا
جایزه منابع : لغت‌نامه دهخدا
چلیچه در لغت‌نامه دهخدا اینگونه‌است:
اشیک آغاسی لغت نامه دهخدا:
کافشان کافشان لغت نامه دهخدا
قشلاق خداکرم لغت نامه دهخدا
اهلی ترشیزی لغت‌نامه دهخدا
کوهانی ۳. "لغت‌نامه دهخدا"
عبدالرزاق سمرقندی در لغت‌نامهٔ دهخدا دربارهٔ او چنین آمده‌است :
مغول مغول در لغت‌نامه دهخدا
خوارزمشاه خوارزمشاه در لغت‌نامه دهخدا
شبیخون در مدخل لغت‌نامه دهخدا چنین آمده است:
مؤسسه آموزش عالی رفاه افغانستان مؤسسه آموزش های عالی مسلکی رفاه افغانستان تحت نام "انستیتوت مسلکی رفاه افغانستان" در سال 1393 خورشیدی با ارائیه اساسنامه ایجاد به وزارت جلیله معارف تأسیس شده در همان سال در دو رشته اقتصاد و کامپیوترساینس، با پذیرش 330 تن دانشجو به فعالیت آغاز نمود. اکنون با دو گرایش شبکه و دیتابیس در رشته کامپیوترساینس، دو گرایش اقتصاد تجارت و مدیریت در رشته اقتصاد و گرایش رادیو-تلویزیون در رشته ژورنالیزم به تحقق اهداف نخستین خویش میپردازد. البته، گروه آموزشی ثقافت اسلامی، مسؤل ترویج و تقویت حاکمیت بینش توحیدی، ارتقاء معیارهای اخلاقی و هویت اسلامی، تعمیق معارف و مبانی دینی و تحقق اهداف اجتماعی و نگرشهای اسلامی برای مؤسسه بوده و مشتاقانه به این امر اسلامی و ملی مأموریت اجرا میکند. در این محور، گروه های آموزشی زبان خارجی و علوم کامپیوتر به تقویت سایر برنامه های آموزشی متمرکز اند.
سوسیالیسم دمکراتیک سوسیالیست‌های دمکراتیک گستره ای از مدل‌های متفاوت سوسیالیسم و علم اقتصاد، از سوسیالیسم بازار که در آن بنگاه در مالکیت اجتماعی در بازارهای رقابتی شرکت می‌کند و نیروی کار آن خودمدیریتی اعمال می‌کند تا اقتصاد مشارکتی غیر بازاری مبتنی بر اقتصاد برنامه‌ریزی شده نامتمرکز را ترویج کرده‌اند .
اقتصاد نئوکلاسیک اقتصاد نئوکلاسیک یکی از شاخه‌های علم اقتصاد است که برای اشاره به روش‌هایی از اقتصاد اطلاق می‌شود که بر تعیین قیمت، خروجی و توزیع درآمد در بازارها از طریق عرضه و تقاضا تمرکز می‌کند و اغلب از طریق حداکثرسازی فرضی سودمندی به وسیلهٔ افراد با درآمد محدود و سود به وسیلهٔ شرکت‌های با هزینهٔ محدود با استفاده از اطلاعات و عوامل تولید در پیوند با نظریه رفتار عقلایی انجام می‌شود.
اقتصاد سیاسی اقتصاد سیاسی شاخه‌ای است از علوم اجتماعی که قوانین مربوط به تولید و توزیع درآمد و ثروت و اثرات آن را در مراحل مختلف رشد و توسعه جامعهٔ بشری مورد بررسی قرار می‌دهد. اغلب مباحثی که امروزه در علم اقتصاد مورد بررسی قرار می‌گیرد، در گذشته در قلمرو اقتصاد سیاسی به‌طور پراکنده مطرح می‌شده‌است. نخستین بار، اصطلاح اقتصاد سیاسی توسط پیروان مکتب مرکانتیلیسم (سوداگری) عنوان گردید و سپس مورد بحث دانشمندان کلاسیک اقتصاد نظیر ویلیام پتی و کنه آدام اسمیت، دیوید ریکاردو و سی قرار گرفت و از آن استفاده شد.
اقتصاد در یک تعریف کامل اقتصاد، علم تخصیص بهینه منابع محدود به خواسته‌های نامحدود است. فرهنگِ لغتِ آکسفورد اقتصاد را این گونه تعریف کرده‌است: اقتصاد ارتباط میانِ تولید، تجارت و عرضه پول، در یک کشور یا منطقه مشخص می‌باشد. در تعریفی دیگر اقتصاد، مجموعه بزرگی از فعالیت‌های به هم پیوسته تولیدی و مصرفی دانسته شده که به تعیینِ چگونگی تخصیصِ منابع کمیاب کمک می‌رسانَند. اقتصاد همچنین به صورت «شبکه‌ای از تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و مصرف‌کنندگان کالاها و خدمات در یک مکان، منطقه یا کشور» تعریف شده‌است.
علم به عنوان یک زیست‌پیشه علم به عنوان یک زیست‌پیشه یا حرفه (vocation) متنی است که ماکس وبر، عالم علم اقتصاد سیاسی و جامعه شناس آلمانی در سال ۱۹۱۸ در دانشگاه مونیخ آموزش داده است. متن اصلی این مطلب درسی در آلمان و سپس ترجمه‌های متعددی از آن به انگلیسی منتشر شد.
سیاست علم سیاست علم خط‌مشی‌ها یا سیاست‌گذاری‌هایی است که برای تأثیرگذاری بر تخصیص و توزیع منابع برای فعالیت‌های علمی و فنی یا اثربخشی این منابع تخصیص‌یافته و پیامدهای اجتماعی آن طراحی و تدوین می‌شوند. سیاست علم در سطح پژوهش علمی با کمک گرفتن از تاریخ، اقتصاد، جامعه‌شناسی و فلسفهٔ علم و مشاهده‌ها و تحلیل‌های نوین در مورد فرایند سیاست‌گذاری به مطالعهٔ فعالیت‌های علمی می‌پردازد.
دانشگاه اقتصاد و کسب‌وکار وین دانشگاه اقتصاد و کسب‌وکار وین () بزرگترین دانشگاه متمرکز بر حوزهٔ کسب‌وکار و علم اقتصاد در اروپا است و از لحاظ تعداد دانشجویان، یکی از بزرگترین دانشگاه‌های اتریش به‌شمار می‌رود. این دانشگاه یکی از بهترین آموزشگاه‌های کسب‌وکار در اروپا است.
کرتاسه پسین در هنگام کرتاسه پسین، خشکی‌ها و دریاها به حرکت و جابجایی خود ادامه دادند. دمای زمین در این زمان به سوی خنک‌تر شدن و آب و هوای فصلی میل کرد. این هنگامی بود که جانوران و گیاهان نوینی پا بر زمین گذاشتند و مجموعه شگفت‌آوری از دایناسورها پدید آمدند. بعضی از این دایناسورها به نسبت پیشرفته بودند و از فرزندان خود مراقبت می‌کردند. با پایان دوره کرتاسه، دایناسورها نیز برای همیشه از روی زمین ناپدید شدند.
دایناسورسانان دایناسورسانان (نام علمی: Dinosauriformes) از کلاد دایناسورریختان (نام علمی: Dinosauromorpha)، نام یکی از کلادها از شاه‌سوسماران است که مستقیماً گروهی از دایناسورها را در بر می‌گیرد و خود راسته‌ای از دایناسورها است. آن‌ها در تریاس میانه می‌زیستند و نامشان در سال ۱۹۸۴ (میلادی) توسط Michael J. Benton اختراع شد. این نوع حیوانات از خانواده دایناسورها هستن مانند.لا بتوروس هست.
سیلسور سیلِسور (Silesaurus) سرده ای از دایناسورها از خانواده سیلسوریان از تریاس پسین است که در لهستان فعلی می‌زیستند.
پستانداران پستانداران در طی همزیستی درازمدت خود با دایناسورها پیشرفت‌هایی حاصل کردند که آن‌ها را در موقعیت خوبی قرار داد. پستاندارانی که جنینشان دارای جفت است در طی دورهٔ کرتاس پدید آمدند و به آرامی شاخه-شاخه شدند. راستهٔ نخستی‌سانان که انسان نیز در آن قرار می‌گیرد زمانی پدید آمد که دایناسورها هنوز بر زمین چیرگی داشتند. بدین‌ترتیب، چند دودمان از پستانداران بیش از دایناسورها زنده ماندند. این دودمان‌ها طی دوران نوزیستی به‌طرز مؤثری شاخه-شاخه شدند. تعدادی از دودمان‌هایی که در آن موقع به‌وجود آمدند، اکنون منقرض شده‌اند، به‌طوری‌که تعداد راسته‌های پستانداران امروزی از اوایل دوران نوزیستی کمتر است.
بیدادگرخزنده‌ریختان بیدادگرخزنده‌ریختان (نام علمی: "Tyrannosauroidea") یک بالاخانواده از کلاد تهی‌دم‌خزندگان و زیراسته ددپایان است که بین ۱۶۵ تا ۶۶ میلیون سال پیش می‌زیستند. اشکال اولیه این گروه از دایناسورها که بیشتر بین ژوراسیک پسین تا کرتاسه پیشین وجود داشتند گوشت‌خوارنی با اندازه کوچک تا متوسط بودند و دستانی بلند و سه انگشتی داشتند ولی انواع پیشرفته‌تر آن‌ها که در پایان دوره کرتاسه می‌زیستند بسیار بزرگ‌تر از نیاکان بودند و دستانی کوچک و دو انگشتی داشتند. سنگواره‌های بیدادگرخزنده‌ریختان از آسیا، اروپا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و استرالیا شناسایی‌شده اما سنگواره‌های بیدادگرخزندگان تنها از آمریکای شمالی و آسیا به‌دست آمده‌است. تا کنون در سنگواره دو گونه از بیدادگرخزنده‌ریختان با نام‌های دیلونگ و یوتیرانوس آثاری از پر به‌دست آمده و احتمالاً سایر بیدادگرخزنده‌ریخان نیز دارای پوششی از پر بوده‌اند.
چیاوالونگ چیاوالونگ گونه‌ای از خانواده دایناسورهای ساروپاد براکیوسارید هستند که فسیلهایی از آن‌ها در سال ۲۰۰۷ در ایالت گانسو چین کشف شده‌است. فسیل‌های به جا مانده از این دایناسورها به اواخر دورهٔ زمین‌شناسی ژوراسیک و اوایل دوره کرتاسه مربوط است.
پیشاشاخ‌خزندگان پیشاشاخ‌خزندگان یا پروسراتوساریدها (نام علمی: "Proceratosauridae") یک تیره از دایناسورهای گوشتخوار تیرانوسور بودند که بین ۱۶۵ تا ۱۲۰ میلیون سال پیش در آسیا و اروپا می زیستند این خانواده از دایناسورها ابتدایی ترین گروه تیرانوسورها به حساب می آمدند.
نوشکارچیان نوشکارچیان (نام علمی: "Neovenatoridae") نام یک تیره از گوشت‌خزندگان است که بین ۱۳۰ تا ۹۰ میلیون سال پیش در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، آسیا، آفریقا و اروپا می‌زیستند و خویشاوندی نزدیکی با تیزدندان‌خزندگان داشتند. نوشکارچیان شامل آخرین دایناسورهای کارنوسور بودند و با انقراضشان نسل این گروه از دایناسورها به کامل منقرض شد.
عصر یخبندان: ظهور دایناسورها حالا که سید گمشده است مندی و الی با دیگو که برگشته است به اعماق زمین می‌روند و درمی‌یابند که هنوز دوران دایناسورها تمام نشده‌ است. آنها به رهبری یک راسوی ماجراجو به‌نام باک به‌دنبال سید می‌روند.
ویلیام داروین فاکس اعتبار کشف اولیه دایناسورها را به ویلیام داروین فاکس نسبت می‌دهند. ویلیام داروین فاکس به دلیل کار زمین‌شناسی و حشره‌شناسی مشهور است، ولی هیچ‌وقت نام او به عنوان فرد علاقه‌من به دایناسورها ثبت نشده‌است.
گاو شاخ چهره آگوجاسراتوپس (به معنی «گاو چهره»(گرفته شده از کلمه Aguja)) سرده ای از تیره شاخ‌چهرگان و کلاد دایناسورها بود که در اواخر کرتاسه و دوره زمین‌شناسی کامپانین می‌زیست. فسیل‌های این سرده، در تگزاس یافت شد. دو گونه از این سرده تا کنون شناخته شده‌اند، "Agujaceratops mariscalensis" و "A." "mavericus نام دارند."
زمین‌شناسی تاریخی در دوره تریاس دایناسورها، پرندگان ابتدایی و پستانداران کوچک گسترش یافتند. از مهم‌ترین بی مهرگان دوران میانه‌زیستی آمونیتها هستند. در دوره کرتاسه گیاهان گلدار، درختان میوه و برگ ریزان ظاهر شدند دوران نوزیستی که از ۶۵ میلیون سال قبل شروع شده‌است به دو دوره ترشیاری و کواترنری تقسیم می‌شود که دوره نئوژن یا کواترنر از حدود ۲ میلیون سال قبل شروع شده و هنوز نیز ادامه دارد. فعالیت تکنونیکی (زمین ساختی) در این دوران افزایش یافت که نتیجه آن به وجود آمدن رشته کوه‌هایی مانند هیمالیا، البرز، زاگرس و آلپ بود. مهم‌ترین حادثه این دوران گسترش و تنوع پستانداران است که به این علت این دوران را دوره پستانداران لقب داده‌اند. نومولیت‌ها که نوعی از آغازیان و از گروه روزنداران بوده‌اند از فسیل‌های راهنمای مهم اوایل دوران نوزیستی محسوب می‌شوند. دوره کوارتنر با ظهور یخبندان عظیم در سطح کره زمین مشخص می‌شود که باعث تغییرات شدید آب و هوایی و انقراض بعضی از جانوران و ظهور انواع دیگر شده‌است در این دوره است که انسان پا به عرصه وجود می‌گذارد و گیاهان و جانوران امروزی پدیدار می‌شوند.
فوتالانگکوسور فوتالانگکوسور گونه‌ای از خانواده دایناسورهای تیتانوسوریا هستند که فسیلهایی از آن‌ها در سال ۲۰۰۲ در در منطقه پاتاگونیا در آرژانتین کشف شده‌است. فسیل‌های به جا مانده از این دایناسورها به اواخر دورهٔ زمین‌شناسی کرتاسه پسین مربوط است. نام آن فوتالانگکوسوروس دوکی برگرفته از کلمه‌ای در زبان سرخ‌پوستی ماپودونگون به معنی رئیس غول‌پیکر مارمولک‌ها می‌باشد.
دایناسور با وجود این‌که دایناسورها ۱۶۰ میلیون سال بر زمین حکومت می‌کردند و فراوانی و تنوع آن‌ها و تنوع وارثانشان (پرندگان) زیاد بوده‌است اما در زبان عامیانه انگلستان دایناسور بعضی اوقات برای شرح دادن کهنه یا ناموفق بودن یک چیزی یا شخصی، بکار گرفته می‌شود. این کاربرد در زمانی که دایناسورها به عنوان موجوداتی خون‌سرد و تنبل تلقی می‌شدند متداول شد.
خزندگان در پایان دوره پرمین رویداد انقراض عظیمی با عنوان رویداد انقراض پرمین-تریاس رخ داد که باعث انقراض بسیاری از جانوران از جمله دَدکاوان بزرگ شد. انقراض تراپسیدها زمینه را برای رشد و شکوفایی دوکمانان که تا پیش از آن از جانوران کم‌اهمیت‌تر اکوسیستم بودند فراهم کرد و این جانوران خیلی زود به خزندگان غالب در طول دوران میانه‌زیستی مبدل شدند. شاخص‌ترین گروه دوکمانان در این زمان دایناسورها بودند که شامل بزرگ‌ترین مهره‌داران خشکی‌زی تاریخ می‌شوند. در پایان دوران میانه‌زیستی انقراض بزرگ دیگری به دلیل برخورد یک شهاب‌سنگ بزرگ به زمین رخ داد که باعث انقراض تمامی دایناسورها (به جز پرندگان) و نیز تمام پتروسورها (خزندگان بال‌دار) و انواع مختلفی از خزندگان دریایی از جمله پلسیوسورها شد.
گیگانتوراپتور گیگانتوراپتور (به معنی دزد غول‌پیکر) گونه‌ای از خانواده دایناسور هستند که سنگواره‌هایی از آن‌ها در سال ۲۰۰۷ در در حوضه ارلیان در مغولستان داخلی چین کشف شده‌است. سنگواره‌های به جا مانده از این دایناسورها مربوط به ۷۰ میلیون سال قبل دورهٔ زمین‌شناسی کرتاسه می‌باشد. گیگانتوراپتور منقار داشته و وزن این دایناسور پرنده به ۱۴۰۰ کیلوگرم می‌رسیده‌است. قد آن نیز ۸ متر بوده‌است.
فسیل شاخص شاید یکی از دیدنی‌ترین فسیل‌ها جا پا برزگ، سه پنجه تولید شده توسط دایناسورها است. دانشمندان دنبال سرنخ‌هایی بوده‌اند که چگونه این حیوانات زندگی می‌کردند. اگرچه اسکلت این دایناسورها را می‌توان بازسازی کرد ولی تنها رد پای فسیل شده آن‌ها می‌تواند تعیین کند که آن‌ها چگونه می‌ایستادند و چگونه راه می‌رفتند. همچنین آن‌ها می‌توانند راه رفتن دقیق آن‌ها را بیان کنند و این که چه گام‌های بلندی برمی‌داشتند؛ و کدام اندام زمین را لمس می‌کرد.
کرتاسه دوره کرتاسه یا ‌گِل‌سِفیدی بعد از تریاس و ژوراسیک سومین دوره دوران میانه‌زیستی است که در ۱۴۵٫۵ تا ۶۵ میلیون سال پیش بود و در واقع هشتاد میلیون سال به طول انجامید و از این لحاظ طولانی‌ترین دوره در میانه‌زیستی است. نام این دوران اولین بار در سال ۱۸۲۲ (میلادی) توسط امالیوس دالوا به رسوبات کربناته گِل‌سفیدی در جنوب انگلستان گرفته شد. کرتاسه به دو دوره کرتاسه پیشین و کرتاسه پسین تقسیم می‌شود. در دوره کرتاسه آب و هوا گرم و معتدل بوده و گیاهان پرگل و گیاهان نهان‌دانه در سطح زمین پراکنده شدند.بی‌مهرگانی همچون شاخ‌قوچی‌ها و فشنگچه‌ها نیز در این دوران وجود داشتند. در اواخر دوره کرتاسه برخی پستانداران کوچک به وجود آمدند و همچنین دراین دوره دایناسورها و آمونیت‌ها منقرض شدند. قاره‌ها در دوره‌های قبلی از یکدیگر جدا شده بودند و تنها قاره آفریقا از آمریکای جنوبی در دوره کرتاسه پیشین از هم جدا شدند. همچنین دانشمندان به این نتیجه رسیدند که در این دوره و در ۹۱ الی ۹۲ میلیون سال قبل به مدت دویست هزار سال هوای زمین به حدی گرم بوده که تنها ۵۰-۶۰٪ قاره قطب جنوب پوشیده از یخ بوده.
نمسیس (ستاره) زمین در هر ۵۰ میلیون سال مورد برخورد شهاب‌سنگ‌ها و سیارک‌هایی با قطر بیش از ۵ کیلومتر قرار می‌گیرد؛ و به همین دلیل برخی گمان برده‌اند که جسمی داغ وجود دارد که در هر ۵۰ میلیون سال باعث داغ‌شدن سنگ‌های ابر اورت می‌شود و ستارگان دنباله‌دار را تشکیل می‌دهد. این پدیده توانسته ۶۵ میلیون سال پیش در دورهٔ کرتاسه موجب انقراض دایناسورها شود. پس چند احتمال وجود دارد:
فتوسنتز توانایی استفاده از آب به‌عنوان منبع الکترونها در فرایند فتوسنتز ریشهٔ تاریخی مشترکی با سیانوباکتری‌های منقرض‌شده دارد. داده‌های زمین‌شناسی نشان می‌دهد که تاریخ این رویداد به دورهٔ نخست زمین‌شناسی، میان ۲٫۴۵ تا ۲٫۳۲ میلیارد سال پیش و حتی بسیار بیشتر از آن بازمی‌گردد. شواهد موجود از مطالعات سنگ‌های رسوبی نشان می‌دهد که زندگی در ۳٫۵ میلیارد سال پیش روی زمین وجود داشته‌است. اما در آن عصر، فتوسنتز تکامل پیدا نکرده بوده‌است و اکسیژن زیادی زمین را نپوشانده بود. با این حال، داده‌های سنگواره‌شناسی نشان می‌دهد که حدود دو میلیارد سال پیش، انواع سیانوباکتری‌ها، در عصر پروتروزوئیک (حدود ۲٫۵ میلیارد تا ۵۴۳ میلیون سال پیش) و مزوزوئیک (حدود ۲۵۱ تا ۶۵ میلیون سال پیش) می‌زیستند. اعتقاد بر این است که سیانوباکتری‌ها هم‌اکنون باقی‌مانده‌اند و اهمیت بسیاری برای اکوسیستم‌های دریایی دارند.
شبه‌جزیره یوکاتان دانشمندان بر این باورند که شهابسنگ سترگی که باعث برافتادن نسل دایناسورها از روی زمین شد در همین ناحیه یوکاتان به سطح زمین برخورد کرده‌است.
تغییرپذیری و تغییر اقلیم در طول ۶۰۰ میلیون سال اخیر، مقادیر دی‌اکسید کربن احتمالاً از بیش از ۵۰۰۰ ppm تا کمتر از ۲۰۰ ppm تغییر کرده که عمدتاً به خاطر تأثیر فرایندهای زمین‌شناسی و ابداعات زیست‌شناسی بوده‌است. با دقتی بیشتر، این مسئله (توسط وایزر و دیگران ۱۹۹۹) مورد بحث قرار گرفت که نوسانات در مقادیر گازهای گلخانه‌ای به ازای ده‌ها میلیون تن در سال به خوبی با تغییر اقلیمی همبستگی ندارد که احتمالاً در این مورد تکتونیک صفحه‌ای نقش غالب تری را ایفا می‌کند. اما، نمونه‌های متعددی از تغییرات سریع در مقادیر گازهای گلخانه‌ای در جو زمین وجود دارند که ظاهراً با گرم شدن شدید رابطه تنگاتنگی دارند از جمله دوره حداکثر سوزان پالئوسن- ایوسن| دوران پالئوسن- ایوسن، دوران انقراض پرمین- ترازئیک| دوران انقراض خزندگان و دایناسورها و پایان دوره یخبندان زمین در ناحیه اسکاندیناوی (وارانجیان).
کشتی نوح در داخل این کشتی ماکت‌هایی از حیوانات و خانواده نوح بر اساس باورها و برداشت‌های مذهبی قرار گرفته‌است. در این کشتی حتی ماکت‌هایی از دایناسورها هم قرار داده شده چرا که پیروان این گروه مسیحی معتقدند همه موجودات حتی دایناسورها را خداوند حدود ۶ هزار سال پیش آفریده است. این در حالی است که دانشمندان می‌گویند دایناسورها حدود ۶۵ میلیون سال پیش و قبل از آن که گونه انسان روی کره زمین پدیدار شود، منقرض شدند. این پروژه در سال ۲۰۱۴ معافیت مالیاتی به ارزش ۱۸ میلیون دلار دریافت کرد. ساخت این ماکت عظیم در چند سال گذشته، منشاء بروز مناقشه‌های فراوان در ایالت کنتاکی بود. منتقدان ساخت آن می‌گویند از آنجا که فرضیه‌های پشت احداث این پروژه در تضاد با نظریات علمی پذیرفته شده‌است، نباید دولت معافیت مالیاتی برای آن در نظر می‌گرفت.
دایناسور از آن پس، تجسس برای کشف دایناسورها در سراسر جهان، حتی در جنوبگان وسعت یافت. امروزه آمریکای جنوبی به ویژه آرژانتین و چین که در اعماق خاک‌های آن فسیل‌های دست‌نخورده و اسکلت‌های کاملی پیدا شده‌اند، مورد توجه خاصی قرار می‌گیرند. دانشمندان، تقریباً مطمئن بودند که انقراض نسل دایناسورها بر اثر برخوردی بزرگ بوده‌است. زیست‌شناسان و زمین‌شناسان احتمال می‌دادند که شاید علت دیگری باعث این انقراض شده باشد. از جمله:
تارانتولا تارانتولا نام عمومی خانواده‌ای از عنکبوت‌های میگالومورف به نام Theraphosidae است که از زمان دایناسورها ساکن زمین بوده‌اند و همچنان هم در قسمت‌های وسیعی از مناطق گرمسیری و بیابانی کره زمین یافت می‌شوند. تاکنون ۱۰۰۰ گونه از آن‌ها شناسایی شده‌است.
ابن سینا به دلیل آنکه در آن دوره، عربی زبان رایج آثار علمی بود، ابن سینا و سایر دانشمندان ایران‌زمین که در آن روزگار می‌زیستند، اکثر کتاب‌های خود را به زبان عربی نوشتند. بعدها برخی از این آثار به زبان‌های دیگر از جمله فارسی ترجمه شد. از جمله اثر قانون در طب را که عبدالرحمن شرفکندی به زبان فارسی ترجمه کرده‌است.
فتوسنتز حدود ۳ میلیارد سال پیش، تنها ۰٫۰۴٪ هواکرهٔ زمین را اکسیژن پوشانده‌بود. هواکرهٔ آن زمان بیشتر از نیتروژن، بخار آب و کربن دی‌اکسید تشکیل شده‌بود. جاندارانی که در آن عصر می‌زیستند، تنها باکتری‌های بی‌هوازی بودند. باکتری‌هایی که بدون نیاز به اکسیژن، مواد آلی را به الکل یا اسید تبدیل می‌کنند و از این راه، انرژی خود را به‌دست می‌آورند. چنین باکتری‌هایی که در هوا می‌زیستند، هم‌اکنون نیز روی زمین فراوانند. حدود ۲٫۵ میلیارد سال پیش، جاندارانی که قادر به انجام عمل فتوسنتز بودند، روی زمین پدیدار شدند و هم‌زمان با رویداد بزرگ اکسیژنی آغاز به آزادسازی اکسیژن از آب کردند. تقریباً همهٔ اکسیژن هواکرهٔ کنونی، محصول فتوسنتز است.
خزنده‌چهرگان نخستین خزنده‌چهرگان در زیردوره پنسیلوانین به وجود آمدند. خزنده‌چهرگان نخستین بر اساس ساختار جمجمه به دو زیررده بی‌کمانان و دوکمانان تقسیم می‌شدند. آخرین بی‌کمانان در پایان دوره تریاس منقرض شدند و همهٔ خزنده‌چهرگان امروزی از دوکمانان هستند. دوران میانه‌زیستی اوج شکوفایی و تنوع دوکمانان بود در این زمان شاه‌خزندگان گوناگونی پدید آمدند و مهم‌ترین گروه آن‌ها دایناسورها بودند که تا پایان دوران میانه‌زیستی مهم‌ترین و موفق‌ترین جانوران خشکی محسوب می‌شدند. گروه دیگری از شاه‌خزندگان به نام پتروسورها نیز در این دوره مهم‌ترین و بزرگ‌ترین جانوران پروازگر بودند. به موازات دایناسورها و پتروسورها نیز چندین گروه از دوکمانان مانند ماهی‌خزنده‌سانان و نزدیک‌سوسمارسانان نیز به زندگی در دریا خو گرفتند و آبزی شدند. با این وجود با وقوع رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن تقریباً تمامی دایناسورها (به غیر از پرندگان)، همه پتروسورها و بیشتر خزندگان دریایی منقرض شدند. و بسیاری از کنام‌های سابقشان توسط گروه‌های مختلف پستانداران تصرف شد.
فروتادندان فرویتادن‌ها گونه‌ای از راسته پرنده‌وَرَکیان (مانند ترایسراتوپ‌ها و استاگوسورها) که عمدتاً گیاهخوار بودند تعلق داشته و فسیل آن در سال ۱۹۷۹ در ایالت کلورادو آمریکا کشف شده و در موزه تاریخ طبیعی لس‌آنجلس نگهداری می‌شده‌است. فسیل‌های به جا مانده از این دایناسورها به اواخر دورهٔ زمین‌شناسی ژوراسیک مربوط است. وزن این دایناسور ۰٫۵ تا ۰٫۷۵ کیلوگرم و طول آن ۶۵ تا ۷۵ سانتیمتر بوده‌است. نام فرویتادن به ناحیه فرویتا در کلورادو اشاره دارد، جایی که فسیل‌ها پیدا شدند.
رد پای دایناسور زرند در سال‌های اخیر، فسیل‌های بسیاری شامل فسیل حیوانات هم‌عصر با دایناسورها، تخم دایناسورها، تنهٔ درخت از دوران ژوراسیک، فسیل کامل یک ماهی از دوران کامبرین، هزاران فسیل بی‌مهرگان و سخت‌پوستان و گیاهان در این استان کشف شده‌است که اکثر آن‌ها در موزهٔ تاریخ طبیعی کرمان نگهداری می‌شود. همچنین رد پای حیوانات مختلف بر روی رسوبات دوران‌های گذشتهٔ زمین‌شناسی به ویژه دوران مزوزوئیک در مناطق مختلف استان دیده شده‌است.
سارا پیلین پیلین معتقد است که «مطالعات علمی» را دیده‌است که نشان می‌دهد انسان و دایناسورها با هم بر روی زمین می‌زیسته‌اند، که منطبق بر دیدگاه انجیل او می‌باشد. به گفته وی:
موزه زنکنبرگ در این موزه اسکلت انواع دایناسورها و ماموت‌های مربوط به عصرهای گوناگون مربوط به دوران مختلف زمین‌شناسی قرار دارد.
دایناسور این اکتشاف ابتدای دوره شکار سنگواره دایناسورها در آمریکا بود، به‌طوری‌که رقابت شدید میان ادوارد درینکر کوپه و اتنیل چارلز مارش به "جنگ استخوان" معروف شد. این درگیری تقریباً ۳۰ سال، تا ۱۸۹۷، سال مرگ کوپ (که تمام دارایی خود را در این راه خرج کرده بود) انجامید. به این ترتیب مارش که تحت حمایت مالی سازمان زمین‌شناسی آمریکا بود از این جنگ پیروز بیرون آمد. کلکسیون کوپ امروزه در موزه تاریخ طبیعی آمریکا و کلکسیون مارش در دانشگاه ییل نگهداری می‌شوند.
دایناسور برپایه آخرین پژوهش‌ها ثابت شده‌است که برخورد یک شهاب‌سنگ عظیم با زمین در حدود ۶۶ میلیون سال پیش در مکزیک عامل انقراض دایناسورها و تقریباً ۷۵ درصد از گونه‌های زنده روی زمین بوده‌است. رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در اصل آخرین انقراض بزرگی است که بر روی زمین رخ داده و به همین دلیل مورد توجه است که منجر به گوناگونی پستانداران و سرانجام پیدایش انسان شد.
ماقبل تاریخ ایالات متحده دوره تریاس، اولین دوره از دوران مزوزوئیک پیش آمد. دایناسورها تکامل یافتند و شروع به تسلط خود کرده و به سرعت در ایالات متحده گسترش یافتند. به زودی پانگه آ شروع به منقسم شدن کرده و آمریکای شمالی شروع به حرکت به سمت شمال و غرب نمود. در طول ژوراسیک دوم، دشت‌های سیلابی ایالت‌های غربی خانه دایناسورهایی مانند آلوسور، آپاتوسور و استگوسور بود. در دوران کرتاسه، خلیج مکزیک گسترش یافته تا این‌که آمریکای شمالی را به دو نیم تقسیم کرد. پلسیوسورها و موساسورها در آب‌های آن شنا می‌کردند. بعداً در این دوره شروع به عقب‌نشینی کرده و دشت‌های ساحلی ایالت‌های غربی خانه دایناسورهای مانند ادمونتوزاروس، تریسراتوپس و تیرانوزاروس گردید. یک انقراض دسته جمعی دیگر به سلطنت دایناسورها پایان داد.
فیزیولوژی دایناسورها فیزیولوژی دایناسورها () فیزیولوژی دایناسورها از نظر تاریخی موضوعی بحث‌برانگیز بوده‌است، خصوصاً اینکه به تازگی، بسیاری از شواهد جدید در فیزیولوژی دایناسورها ارائه شده‌است، از جمله سیستم‌های متابولیکی و ترموژولوگرافی، بلکه در سیستم‌های تنفسی و قلبی عروقی نیز هست.
کیانژوساروس کاشف دایناسور لو ژوچانگ از انستیتوی زمین شناسی ، آکادمی علوم زمین شناسی چین اظهار داشت که "کشف جدید بسیار مهم است. همراه با "آلیوراموس" که در مغولستان کشف شد، نشان می دهد که تیرانوسوریدهای ددپا به طور گسترده در آسیا پخش شده بودند. اگرچه ما فقط شروع به یادگیری و کشف در مورد آنها می کنیم ، تیرانوسارید ها مدت ظاهراً یکی از گروه های اصلی دایناسورهای درنده در آسیا بودند. " وجود تیرانوسور به دلیل سایر یافته های فسیل غیرمستقیم مشکوک بود، اما همکار کاشف زوچانگ استفان ال. براست از دانشگاه ادینبورگ گفته: که این یافته به ما می گوید. کاملاً به طور واضح و روشن تیرانوسارید ها یک نژاد متفاوت بودند ، درست در اواخر دوره دایناسورها زندگی می کردند. " بررسی سنگهای حاوی فسیل نشان می دهد که احتمالاً ازتخته سنگ های قرمز ماستریختی هستند، که حدود 72-66 میلیون سال پیش می رسد (مرحله ماستریختین ).
تهی‌پیکرواران تهی‌پیکرواران (نام علمی: "Coelophysoidea") نام یک بالاخانواده از کلاد نوددپایان است آنها جز اولین دایناسورهای گوشتخواری بودند که حدود ۲۲۰ میلیون سال پیش به وجود آمدند فسیل های این گروه از دایناسورها تا کنون در قاره های آمریکای شمالی ، آمریکای جنوبی ، آفریقا ، آسیا و اروپا کشف شده که این پراکندگی گسترده فسیل ها نشان دهنده تنوع گسترده این گروه از دایناسورها در اواخر دوره تریاس و اوایل دوره ژوراسیک بوده است اندازه ی اعضای خانواده تهی پیکرواران بین حداقل ۱ متر و حداکثر تا ۶ متر بوده است همه گونه های تهی پیکرواران دارای سر و بدنی باریک بوده اند آن ها تروپودهایی ابتدایی محسوب می شدند و در دوره ژوراسیک تنوعشان به تدریج رو به افول نهاد که علت آن احتمالاً ظهور و گسترش دیلوفوسارید ها و پس از آن ها پرنده پوزگان بوده است آن ها در نهایت ۱۸۳ میلیون سال پیش منقرض شدند.
رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن باعث نابودی بیش از نیمی از کلیهٔ گونه‌های زمین از جمله دایناسورها، تروسورها، و خزندگان بزرگ دوزیست شد.
دایناسور از آنجا که پستانداران در مقایسه با خزندگان امروزی هوشیارتر و فعال‌تر هستند این پرسش پیش می‌آید که چرا آن‌ها برای مبارزه‌جویی با دایناسورها زودتر از این به مناطق تحت فرمانروایی دایناسورها نیامدند. یکی از دلایل محتمل آن است که خود دایناسورها فعال، هوشیار و خون‌گرم بوده‌اند. وضع خاص بدن دایناسورها حاکی از چابکی آن‌هاست. استخوان‌های آن‌ها در مقایسه با استخوان‌های چهارپایان خونگرم و خونسرد امروزی، دارای مجراهایی است که نشان‌دهنده خونگرمی آن‌هاست. سنگواره‌هایی که نسبت شکارچی به شکار را نشان می‌دهد، از این حکایت می‌کند که دایناسورها، همچون پستانداران خونگرم و برخلاف خزندگان خون‌سرد به مقادیر زیادی غذا نیاز داشته‌اند.
کاتدوکوس کاتدوکوس یا تیرکچه، نام یک سرده از تیره دوتیرکیان است. فسیل‌های یافت شده از این سرده دایناسورها نشان می‌دهد که گونه‌های این سرده در دوران زمین‌شناسی ژوراسیک تا کیمبرجین در شمال وایومینگ ایالات متحده آمریکا زیست می‌کرده‌اند.
شهر دایناسورها (مجموعه تلویزیونی) شهر دایناسورها یک مجموعه تلویزیونی آمریکایی به سبک خیال‌پردازی حماسی است که به عنوان دنبالهٔ مینی سریال شهر دایناسورها شاخته شد. این مجموعه برگرفته از داستان فانتزی جیمز گورنی یعنی "شهر دایناسورها" است. پخش این سریال ۱۳ قسمتی در فاصله ۲۸ نوامبر ۲۰۰۲ تا ۱۷ آگوست ۲۰۰۳ ادامه داشت.
جنگ‌های گالی پس از تسلیم، ژنرال رومی به هلوتی‌ها فرمان داد به زمین‌های خودشان بازگردند تا از تصرف این زمین‌ها توسط ژرمن‌های همسایه که در ماورای راین و دانوب می‌زیستند جلوگیری به‌عمل آید. در عوض به گالیایی‌های بوئی (Boii) که از متحدان هلوتی‌ها بودند اجازه داده شد در زمین ادوئی‌ها در حوالی گورگوبینا (تقریباً در مرکز فرانسه امروزی) مستقر شوند.
دایناسور بازسازی چگونگی رفتار دایناسورها معمولاً بر اساس سنگواره‌های یافته شده، محیط زیست، شبیه‌سازی‌های بیومکانیک به‌وسیلهٔ رایانه و نیز مقایسه با گونه‌های مدرن صورت می‌گیرد؛ بنابراین بسیاری از نظریه‌های کنونی در رابطه با کنش‌شناسی دایناسورها براساس فرضیه‌هایی است که ممکن است برای مدتی طولانی موضوعی برای مباحثه و انتقاد باقی بمانند. با این وجود، گمان می‌رود که بعضی رفتارها که در برخی تمساح‌سانان و پرندگان که بیشترین خویشاوندی را نسبت به دایناسورها دارند مشترک است، در دایناسورها نیز رواج داشته‌است.
دنیای ژوراسیک: سقوط پادشاهی پس از رسیدن به ملک لاکوود اوون و کلیر دستگیر می‌شوند .در مراسم حراج دایناسورها کلیر و اوون که موفق به نجات خود شده‌اند با استفاده از دایناسورها مراسم را به هم می‌ریزند، اکثر حاضران در حراج کشته می‌شوند کلیر و اوون جان میسی را نجات می‌دهند و می فهمند او واقعاً نوهٔ لاکوود نیست و با دستکاری ژنتیکی ساخته شده‌است. و در پایان وقتی بقیه دایناسورها در اثر از بین رفتن سیستم تهویه در حال از بین رفتن هستند کلیر در قفس‌ها را باز می‌کند و می‌خواهد دکمه خروج را بزند اما اوون مانع او می‌شود .اما میسی در یک لحظه در را باز می‌کند و باعث خروج همهٔ دایناسورها می‌شود و می‌گوید آن‌ها هم مثل من زنده هستند وحق زندگی دارند.در انتهای داستان دایناسورها وارد طبیعت می‌شوند و با ورودشان به شهرها زندگی انسان‌ها را به خطر می اندازند.
اسپینوسور یافته‌های زمین‌شناسی و تحقیقات در پراکنش خانواده تیغه‌پشتان نشان می‌دهد که این دایناسورها از ناحیه‌ای که امروز شمال آفریقا قرار دارد و اروپا به سمت شرق آسیا رفته و در کل آمریکای جنوبی پخش شده‌اند. خود اسپینوسور بین ۱۱۲ تا ۹۳٫۵ میلیون سال پیش در آفریقای شمالی زندگی می‌کرده‌است.
دوسگ‌دندان دوسگ‌دندان‌ها در اواسط دوره پرمین پدیدار شدند و به سرعت در سراسر ابرقاره پانگه‌آ گسترش یافتند. دوسگ‌دندان‌ها رایج‌ترین گیاه‌خواران پرمین پسین بودند و از معدود ددکمانانی بودند که از رویداد انقراض پرمین-تریاس جان سالم به در بردند. موفقیت دیساینودونت‌ها در تریاس پیشین نیز ادامه یافت اما از تریاس میانی احتمالاً به دلیل تغییر اقلیم و ظهور گروه‌های جدیدی از شاه‌خزندگان (مانند دایناسورها) که نسبت به دوسگ‌دندان‌ها برتری داشتند از تنوع این جانوران به تدریج کاسته شد و نسل آن‌ها در اواخر تریاس پسین از میان رفت و دایناسورها جایگزینشان شدند.
پرهیز از برخورد سیارک برخوردی که ۶۶ میلیون سال پیش میان زمین و یک جسم ۱۰ کیلومتری رخ داد گمان می‌رود که باعث ایجاد دهانه چیکشلوب و رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن شده باشد در بسیاری از جوامع علمی به عنوان علت انقراض بیشتر دایناسورها تلقی می‌شود.
قرون وسطی یهودیان نیز در این دوره در سراسر اروپا گسترش یافته بودند. در سده‌های ۱۱ و ۱۲ جوامعی در آلمان و انگلیس به وجود آمدند، اما یهودیان اسپانیایی، که مدت‌ها در اسپانیا تحت حاکمیت مسلمانان ساکن بودند، حالا تحت حکومت مسیحیان و فشار فزاینده‌ای برای تغییر به مسیحیت قرار گرفتند. یهودیان از آنجا که اجازه تملک زمین یا دهقان را نداشتند اغلب مجبور به سکونت در شهرها بودند. علاوه بر یهودیان، غیر مسیحیان دیگری نیز در حواشی اروپا می‌زیستند که از آن جمله اسلاوهای بت‌پرست در اروپای شرقی و مسلمانان در اروپای جنوبی بودند.
تاریخ اقتصادی اروپا یهودیان نیز در این دوره در سراسر اروپا گسترش یافته بودند. در سده‌های ۱۱ و ۱۲ جوامعی در آلمان و انگلیس به وجود آمدند، اما یهودیان اسپانیایی، که مدت‌ها در اسپانیا تحت حاکمیت مسلمانان ساکن بودند، حالا تحت حکومت مسیحیان و فشار فزاینده‌ای برای تغییر به مسیحیت قرار گرفتند. یهودیان از آنجا که اجازه تملک زمین یا دهقان را نداشتند اغلب مجبور به سکونت در شهرها بودند. علاوه بر یهودیان، غیر مسیحیان دیگری نیز در حواشی اروپا می‌زیستند که از آن جمله اسلاوهای بت‌پرست در اروپای شرقی و مسلمانان در اروپای جنوبی بودند.
فیزیولوژی دایناسورها در سالهای اولیه دیرینه‌شناسی دایناسورها، به‌طور گسترده‌ای مورد توجه قرار گرفت که آنها مارمولک‌های لاغر، دست و پاگیر و پر از باد هستند. با این حال، با کشف اسکلت‌های بسیار کامل تر در غرب ایالات متحده، از دهه ۱۸۷۰، دانشمندان می‌توانند تفسیرهای آگاهانه تری از زیست‌شناسی و فیزیولوژی دایناسورها انجام دهند. ادوارد درینکر کوپ، حریف ایتنیل چارلز مارش در جنگهای استخوانی، حداقل برخی از دایناسورها را فعال و چابک مطرح کرد، همان‌طور که در نقاشی دو جنگ "Laelaps" تولید شده تحت سرپرستی وی توسط چارلز نایت تولید شده‌است.
انقراض گمان می‌رود عکس این روند که سرمایش جهانی است، میلیون‌ها سال پیش باعث نابودی کامل دایناسورها در زمین شده باشد. با افزایش گازهای گلخانه‌ای و گرم شدن زمین، بسیاری از دوزیستان، همچون قورباغهها، نابود شده‌اند و زندگی جانداران قطب شمال و جنوبگان به خطر افتاده‌است. هنگامی که یخ‌های قطبی آب می‌شوند و زیست‌بوم جانوران جنوبگان را کوچک‌تر و کوچک‌تر می‌کنند، این جانوران با کمبود غذا و مکان تولید مثل مواجه می‌شوند و در خطر نابودی قرار می‌گیرند.
نیمینگوسور نیمینگوساروس (به معنی " سوسمار مغولستانی ") نام یک سرده از رده دایناسورها است. این دایناسور در دوره سونومانین در منطقه آسیای شرقی میزیسته است. گونه خاص این جانور Neimongosaurus yangi نام دارد.
زرند یکی از آثار بسیار با ارزش و نادر دنیا که اخیراً در زرند کشف و محرز گردیده و شگفتی کارشناسان و باستان شناسان را به همراه داشته‌است پیدا شدن جای پای دایناسورها در روستای ده علیرضا زرند است. اولین بار گزارش کشف جای پای خزندگان عظیم‌الجثه و ترسناک مذکور، در سال ۱۹۶۹ میلادی توسط پروفسور لاپارنت استاد انستیتو زمین‌شناسی پاریس و دکتر داودزاده کارشناس ارشد سازمان زمین‌شناسی کشورمان انجام گرفت. زمین شناسان مذکور پس از تحقیق و پژوهش کامل، در زمینهٔ کشف ردپای دایناسورهای تریاس بالایی ـ ژوراسیک زیرین و میانی در منطقهٔ شمال کرمان تحقیق خود را بر صحت رد پای جانوران مربوطه منتشر نمودند. در ژوئیهٔ همان سال (۱۹۶۹ م) دو زمین‌شناس ایرانی شرکت ملی فولاد و آهن ایران، در دره نیزار شمال زرند، یک ردپای بزرگ با سه پنجه را کشف کردند و در پائیز سال مذکور، ردپای واضح دیگری در اطراف همان محل کشف گردید یک قالب گچی از ردپای مورد نظر تهیه گردید و در نمایشگاه بین‌المللی شرکت ملی فولاد و آهن آسیا در تهران ارائه، سپس قالب مذکور به موزهٔ زمین‌شناسی کشور تحویل گردید. از ششم تا هجدهم آوریل ۱۹۷۰ میلادی در ادامه کاوش‌ها، تیمی از کارشناسان کشورمان به اتفاق مجدد پروفسور لاپارنت در دره نیزار ۲۰ کیلومتری شمال زرند، دو لایه از ردپای دایناسورها را شناسایی کردند. کمی بالاتر، پنج ردپای بزرگ دیگر بر روی ماسه سنگ‌ها مشاهده شد.
دایناسور پردار دایناسور پردار () گونه‌هایی از دایناسورها هستند که دارای پر بوده‌اند. از اوائل دهه ۱۸۰۰ میلادی زمانی که تحقیقات علمی روی دایناسورها آغاز شد به مدت ۱۵۰ سال به‌طور کلی اعتقاد بر این بود که دایناسورها وابسته به خانواده خزندگان باشند. خود واژه دایناسور که در ۱۸۴۲ توسط دیرینه‌شناسی به نام ریچارد اوون ابداع شد، اصطلاحی یونانی به معنی «مارمولک ترسناک» است. این دیدگاه طی جریانی شروع به تغییر کرد که در تحقیقات علمی اواخر دهه ۱۹۶۰ به رنسانس دایناسوری (اشاره به رنسانس پس از قرون وسطی) مشهور شد و تا اواسط ۱۹۹۰ میلادی شواهد قابل توجه و برجسته‌ای پیدا شد که دایناسورها بیشتر به پرندگان نزدیک هستند. در واقع، پرندگان امروزی نوادگان مستقیم گروه ددپایان دایناسورها هستند، از این رو خود پرندگان امروزی نیز در شاخه دایناسورهای پردار طبقه‌بندی می‌شوند (به استثنای تعداد اندکی مرغ‌های مصنوعی بدون پر).
دایناسور بیشتر دایناسورها بر روی پوست خود پرهایی مانند کرک و پرز جوجه داشتند. در پی کشف یک فسیل ۱۵۰ میلیون ساله «کولیندادروموس زابایکالیکوس» در سیبری مشخص شد که داشتن پرروی بدن، میان دایناسورها بسیار معمول بوده‌است. در ابتدا پرها برای محافظت از بدن دایناسورها در برابر تغییر دما و نیز ارتباط آن‌ها با یکدیگر به کار می‌رفتند و بعدها برای پرواز سازگاری پیدا کردند.