mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
مسد در قرائت سوره، طبرسی، مفسر شیعه در تفسیر مجمع البیان، اختلافی را در قرائت «ابی‌لهب» یاد می‌کند. بر اساس این گزارش، ابن کثیر مکی، «ابی‌لهب» را به سکون «ها» خوانده‌است و دیگر قاریان هفتگانه به فتح قرائت کرده‌اند. به بیان ابوالفتوح رازی، مفسر شیعی قرن ششم و ثعلبی، مفسر اهل سنت، همه قراء به جز مکیان، کلمه «ابی‌لهب» را به فتح «هاء» خوانده‌اند. این اختلاف در «لهب» آیه سوم اختلافی نبوده و همگی قراء اتفاق دارند که «ها» باید به فتح باشد. اختلاف دیگری که طبرسی و رازی متذکر شده‌اند، کلمه «حمالة» در آیه چهارم است که عاصم، حسن بصری، ابن ابی یحیی، ابن محیص و الاعرج آن را به نصب خوانده‌اند و دیگران به رفع قرائت کرده‌اند. طبرسی، در مورد کلمه «حمالة الحطب» و اختلاف آنان می‌نویسد آنان که «حمالة» رفع داده‌اند، کلمه را صفت برای «امراة» دانسته‌اند و این موضوع بر وقوع فعل دلالت دارد. ابوالفتوح رازی و طبرسی، آورده‌اند که ابو رجا عطاردی و اشهب عقیلی، فعل «سیُصلی» را مجهول و به ضم «یا» خواندند اما با این وجود طبرسی آن را از نوادر گزارش کرده‌است. همچنین أشهب این فعل را به ضم «یاء»، فتح «صاد» و تشدید «لام» به صورت «سیُصَلّی» نیز خوانده و ریشه آن را «تَصلِّیه» دانسته‌است. زمخشری، مفسر سنی مذهب در "تفسیر کشاف"، اختلافی دیگر را در کلمه «ابی‌لهب» گزارش می‌کند که بر آن اساس برخی از قراء، این کنیه را به «ابولهب» قرائت کرده‌اند. زمخشری همچنین عبارت «و تب» در آیه اول را بنابر قرائت ابن مسعود، «و قد تب» گزارش کرده‌است که دلالتی واضح بر خبری بودن آیه دارد. در اختلاف کلمه حمالة الحطب، زمخشری قرائت به نصب حماله را بهتر دانسته و آن را پسندیده‌است. وی همچنین اختلاف دیگری در این کلمه گزارش می‌کند که بر اساس آن برخی از قراء، «حمالة الحطب» را «حمالة للحطب» و با تنوین در نصب یا رفع «حماله» خوانده‌اند. دیگر اختلافی که مورد اشاره زمخشری است، مصغر آورد «امراته» است که به صورت «مریته» قرائت شده‌است.
الاحتجاج هر چند بسیاری از مطالب کتاب به واسطه عقل یا شواهد و قرائنی از کتاب و سنت معتبر، قابل قبول است؛ اما مواردی که جنبه تعبدی داشته و قرینه‌ای علمی بر صحت آن موجود نباشد را، نمی توان معتبر دانست و مبنای علم یا عمل قرار داد. یکی از نکات مبهم در این کتاب آن است که کثیری از مطالب آن که ادعای به شهرت و حتی اجماع درباره آن‌ها شده است، نه در کتب قبل از شیخ طبرسی مطرح است و نه در کتب بعد از او از غیر الاحتجاج بیان شده است که این البته با مرام اخباریگری که از آثار شیخ طبرسی معلوم است، قابل توجیه می‌باشد.
ایستگاه قطار شهری ولایت ایستگاه قطار شهری ولایت دومین ایستگاه از از ایستگاه‌های خط ۲ قطار شهری مشهد است که در بلوار طبرسی شمالی قرار دارد.. این ایستگاه در ابتدای بهره برداری به نام طبرسی نامگذاری شده بود که با تصمیم شورای شهر اسامی ایستگاه‌های اول و دوم خط ۲ مشهد تغییر یافت. در ده ماه اول سال ۱۳۹۶، ایستگاه ولایت اولین ایستگاه پرتردد خط ۲ مترو بود.
ابن شهرآشوب ابن شهرآشوب یکی از استادان دانش حدیث و اجازه‌دار نقل حدیث بوده‌است. از استادانش اجازهٔ نقل روایت داشته و ازشان روایت می‌کرده‌است، از جمله آنها: شیخ ابومنصور طبرسی، محدث شیخ علی ابن شهرآشوب، شیخ شهرآشوب، شیخ ابوعلی فضل بن حسن طبرسی (صاحب تفسیر مجمع البیان)، شیخ جمال‌الدین ابوالفتوح رازی، قطب‌الدین راوندی و… می‌باشد.
جوامع الجامع طبرسی به عنوان دانشمندی شیعی، با تألیف دو تفسیر کامل بر قرآن، تعمقش در این علم را نشان داده‌است. تفسیر جوامع الجامع که طبرسی در اواخر عمرش نگاشته‌است، به مباحث فقهی مذاهب اسلامی اشاراتی دارد، که مورد بررسی قرار گرفته‌است. وی در این تفسیر به اختلافات فقهی اشاره کرده و به بررسی حل آن به وسیله تفسیر قرآن پرداخته‌است. وی، در یازده موضع، نظر فقهی مذاهب اهل سنت را در کنار نظر شیعه کرده‌است، این موارد عبارتند از:
مشهد فاز اول خط دو قطار شهری مشهد در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۹۵ به بهره‌برداری رسید. این فازِ خط ۲ از انتهای طبرسی آغاز و در میدان شهدا پایان می‌یابد. طول مسیر فاز ۱، ۸ کیلومتر و دارای ۶ ایستگاه بود. در حال حاضر خط ۲ با ۱۰ کیلومتر مسیر و ۹ ایستگاه از ساعت ۶ صبح تا ۱۰ شب در حال بهره‌برداری است.
تاریخ ادبیات فارسی در نثر نمایندگانی مانند نظام‌الملک نویسنده سیاست‌نامه، قابوس بن وشمگیر مؤلف قابوس‌نامه، محمد بن منور نویسنده "اسرارالتوحید"، عطار نویسنده "تذکرةالاولیاء"، گردیزی مؤلف زین‌الاخبار، ابوالفضل بیهقی نویسنده "تاریخ بیهقی"، راوندی نویسنده راحةالصدور، غزالی مؤلف کیمیای سعادت، نصرالله منشی مترجم "کلیله و دمنه"، نظامی عروضی مؤلف "چهار مقاله"، رشید وطواط نویسنده "حدائق‌السحر"، حمیدالدین بلخی نویسنده "مقامات حمیدی"، اسماعیل گرگانی مؤلف "ذخیره خوارزمشاهی" (در طب) ظهور کردند.
جنگ قلعه طبرسی در ژوئیه ۱۸۴۸، گروهی از بابیان به فرماندهی ملاحسین بشرویه به سمت مازندران حرکت کردند و در اکتبر همان سال در نزدیکی بارفروش در حرم شیخ طبرسی مستقر شدند. تعداد افراد که بشرویه به‌همراه آورده‌بود ۳۰۰ نفر بود و پس‌ازآن نیز تعداد قابل‌توجهی از بابیان به این گروه ملحق شدند و تعداد مجموع آنها بیشتر شد. فرماندهی این گروه با ملاحسین بشرویه و محمدعلی بارفروشی (مشهور به "قدوس") بود. بابی‌ها قلعه‌ای بنا کردند و بگفته خسروی، شورش از همین‌جا آغاز می‌شود که بابیان بر سر مقبره شیخ طبرسی برای خود استحکامات دفاعی بنا کردند. برخی دیگر از بابیان نیز به تهیه سلاح و تمرین و آموزش جنگی پرداختند. شورش بابی‌ها در مازندران، یکی از چهار برخورد جدی آنها با شیعیان، و اولین شورش مسلحانه آنها بود. پس‌ازآن، بین ۱۳ اکتبر ۱۸۴۸ تا ۹ می ۱۸۴۹ (۱۴ ذی‌القعده ۱۲۶۴ تا ۱۶ جمادی‌الثانی ۱۲۶۵) درگیری‌های پراکنده میان بابی‌ها و قوای دولتی آغاز شد که باعث شد طرفین درگیری تلفات سنگین بدهند.
تاریخ آگوستی گمان می‌رود این اثر به وسیلهٔ شش نویسنده مختلف در حدود سال ۳۰۰ میلادی نگاشته شده باشد؛ ولی پژوهش‌های جدید این احتمال که این کتاب به وسیلهٔ یک نویسنده و احتمالاً در پایان سدهٔ چهارم و آغاز سدهٔ پنجم نگاشته شده را باورپذیر می‌سازد. این نویسندهٔ بی نام عناصر خیالی بسیاری را در زندگی‌نامه‌ها دخیل کرده و چندین رویداد را تحریف نموده‌است. موارد متعددی (بیش از همه تاریخ گذاری، قصد نویسنده یا منابع او) موضوع بحث‌های علمی است. تاریخ آگوستی به منابع بحث‌برانگیز دوران باستان تعلق دارد. با وجود دروغزنی‌های اثبات شده، این اثر اطلاعات قابل اطمینان فراوانی را به دست می‌دهد و در صورت استفادهٔ محتاطانه منبع مهمی برای دوران قیصرهای روم است.
مشکاةالانوار کتاب مشکاةالانوار، یکی از تألیفات شیخ الاسلام ابوحامد غزالی است. کاتب چلبی حاجی خلیفه در کشف الظنون از آن به نام مشکاۃ الانوار یاد کردہ است. نیز در یک نسخهٔ خطی در پاریس و نسخهٔ خطی دیگری در شهر اسکندریه با نام مشکاۃ الانوار و مصفاۃ الاسرار آمدہ است. در نسخه خطی شهید علی پاشا با نام کتاب المشکاۃ و المصباح آمدہ است. کتابی به نام مشکاۃ الانوار فی لطائف الاخبار را به غزالی منسوب کردہ‌اند که با موضوع رسالهٔ حاضر بی‌ارتباط است، اصلاً کتاب مذکور مربوط به مؤلف حقیقی آن یعنی علاء الدین علی بن محمد، مشهور به ابن فقیه حافظ مصری متوفی ۸۷۷ هجری قمری است.  باید دانست که شیخ طبرسی (ابو علی فضل بن حسن) کتابی به نام مشکاۃ الانوار فی الاخبار دارد و نیز شیخ ابوالفضل علی بن شیخ رضی الدین ابو نصر (نوۂ دختری شیخ طبرسی) کتاب مشکاۃ الانوار فی غرر الاخبار را نوشته‌است. به طور قطع نمی‌توان تاریخ دقیق تألیف رسالهٔ مشکاۃ الانوار را تعیین کرد و تنها می‌توان به همین حد که این کتاب جزو آثار اواخر عمر غزالی است، اکتفا نمود. چه، کتاب، از پختگی فکری و توان روحی او حکایت دارد. ماسینیون در کتابی که به نام مجموعهٔ متون غیر منتشرہ در تاریخ تصوف اسلامی در سال ۱۹۲۹ میلادی، در پاریس نشر داد، تاریخ تألیف این کتاب را بین سال‌های ۴۹۵ تا ۵۰۵ هجری ذکر کردہ است، که این قول به دلایی میبدان معتبر نیست. بنا به گفته ابوالعلاء عفیفی (مصحه متن اصلی کتاب حاضر) حدود ۳۶ نسخه خطی از این رساله وجود دارد. ایشان با اعتماد به نسخه‌های معتبر، کتاب را به مقدمه‌ای تحلیلی و ممتع تصحیح کردہ‌اند.
تقویم بدیع بیانی جنگ قلعه طبرسی ادوارد براون در تشریح جنگ قلعه طبرسی می‌نویسد: آغاز این جنگ بنابر آنچه که جهانگیر میرزا مولف (تاریخ نو) نگاشته، دو ماه قبل از وفات محمد شاه بوده‌است. اردشیر میرزا حاکم مازندران سعی در سرکوبی پیروان باب نمود. بواسطه عدم موفقیت به پایتخت مراجعه نموده و امیرزاده خانلر میرزا در اواخر ماه رمضان ۱۲۶۴ هجری قمری به جای وی انتخاب و به مازندران وارد می‌شود. وی نیز به جهت شورشها و مبارزات پی در پی امکان تحرک نیافته با دریافت خبر مرگ محمد شاه به دارالخلافه مراجعت می‌نماید. این شورشها نتیجه تبلیغات و آگاهی‌های اجتماعی ای که بابیان پس از کنفرانس بدشت و پراکنده شدنشان در سطح مازندران انجام داده‌اند و البته در این میان نقش قرةالعین را نمی‌توان نادیده گرفت. در ابتدا خوانین محلی و ملایان وابسته به درگیری با نیروهای تحت فرماندهی ملاحسین بشرویه، که وی را دوم رجل نهضت بابیه به حساب آورده‌اند، می‌پردازند. وی حدود ۸۰۰ هواخواه داشته‌است. نواب امیرزاده مهدی قلی میرزا را به جای نواب خانلر میرزا مأمور داشتند و به اکابر آن ولایت در باب قلع و قمع این طایفه و لحقه فرمان صادر شد.
شیخ فضل‌الله نوری او فرزند عباس کجوری نوری پیش‌نماز شیخ عباس لاشکی کجوری طبرسی مازندرانی از طایفه رستمدار و آسیه مجتهد نوری طبرسی مازندرانی (خواهر ارشد حسین محدث نوری) از طایفه رویان فرزند میرزا محمدتقی نوری مازندرانی بود. او همچنین پدربزرگ نورالدین کیانوری، دبیر اول کمیتهٔ مرکزی حزب توده ایران (۱۳۵۷–۱۳۶۲) است که در سال ۱۳۶۱، توسط حکومت جمهوری اسلامی دستگیر، شکنجه و وادار به اعتراف اجباری تلویزیونی شد.
حدیث مدینة العلم این روایت در منابع شیعی و سنی، به شیوه‌های مختلفی نقل شده‌است. این روایت در کتبی چون "مستدرک علی الصحیحین"، "مناقب ابن مغازی"، "معجم‌الکبیر"، "تاریخ مدینة الدمشق"، "مناقب خوارزمی"، "احتجاج طبرسی"، "مناقب ابن شهر آشوب"، "تحف العقول"، "کنزل العمال"، "عیون اخبار الرضا"، "عوالی اللئالی"، "بدایة و النهایة"، "امالی طوسی"، "توحید صدوق"، "تفسیر فرات کوفی"، "الارشاد مفید" و "ینابیع المودة" و... ذکر شده است.
آیه اطعام از میان مفسران اهل سنت، برخی همچون فخر رازی، تمام سوره انسان را مکی دانسته‌اند. با این وجود، سیوطی، مفسر سنی مذهب، گزارشاتی را نقل می‌کند که بر اساس آنها، در زمان نزول آیه اطعام، اسیرانی از مشرکین در مدینه حضور داشتند. طباطبایی، مفسر شیعه، با استناد به این عبارت، نزول این آیه را مربوط به مدینه می‌داند. شوکانی و صدیق حسن خان، از مفسران اهل سنت، معتقدند که اکثریت مفسران و قراء این سوره را مدنی می‌دانند، اما مُقاتِل و کَلبِی به مکی بودن سوره رای داده‌اند. سید قطب، نویسنده اهل سنت، مکی بودن این سوره را از ظاهر و سیاق آن برداشت کرده‌است. وی معتقد است که بیان سوره در عذاب‌های سخت و دعوت پیامبر به صبر، مربوط به مکه شده و مکی بودن سوره را می‌رساند. طبرسی، مفسر شیعه، در نقد دیدگاهی که نزول سوره انسان و علی‌الخصوص آیه اطعام را مکی دانسته‌است، ضمن تعصبی خواندن این نوع دیدگاه، از منابعی یاد کرده‌است که سوره انسان را مدنی می‌دانند. وی روایتی را از حاکم حسکانی، دانشمند اهل سنت، به نقل از علی بن موسی الرضا نقل می‌کند که بر اساس آن، سوره انسان در مدینه نازل شده‌است. گزارش‌ها دیگری که مورد استناد طبرسی قرار گرفته‌است، گزارشی از سعید بن مسیب و ابن‌عباس است که سوره را مدنی دانسته‌اند. همچنین وی برای اعتبار مدنی بودن سوره انسان به روایتی از ابن‌عباس استناد می‌کند که در آن آمده‌است: «برخی سوره‌ها ابتدایش در مکه نازل شده و در ابتدای آن، سوره را مکی نوشته‌اند، اما ادامه سوره در مدینه نازل شده‌است؛ از جمله این سوره‌ها، سوره انسان است.»
جنگ قلعه طبرسی ادوارد براون سرانجام واقعه شیخ طبرسی و اعدام محمدعلی بارفروش را اینگونه شرح می‌دهد: سعیدالعلماء یکی از روحانیون برجسته بارفروش و دشمن بزرگ جنبش بابیان در مازندران بود. یک صبح، پس از آنکه قدوس تعلیمات خود را داده بود، ملاحسین بشرویه در هنگام طلوع خورشید برخاست و به اتفاق چند تن از دوستان بابی‌اش، به طرف منزل سعیدالعلماء رفت. ملاحسین وقتی به خانهٔ وی رسید، دید که گرداگرد سعیدالعلماء را شاگردان و مریدانش دربر گرفته‌اند. ملاحسین پیغامش را رساند. او سعید العلماء را نصیحت کرد که «اوهام بیهوده» را از قلبش پاک کند و قدرت «دین جدید خدا» را تصدیق کند.
دین حنیف دین حنیف در تاریخ‌نگاری مسلمانان اشاره به دینی توحیدی منسوب به ابراهیم داشت. کسانی را که به این دین درمی‌آمدند را حنیفیان می‌گفتند. در لسان العرب آمده‌است که در عربستان پیش از اسلام کسی را که ختنه می‌کرده و حج به جا می‌آورده را حنیف می‌گفتند. از عبدالله بن عباس، حسن بصری و مجاهد نقل شده که منظور از آن حج مکه است. همچنین مجاهد می‌گوید منظور از حنیف کسی است که متابعت از حق می‌کند. طبرسی در مجمع البیان می‌گوید همه معانی ذکر شده نشانگر آن است که حنیف به معنای مستقیم و میل به مبانی ابراهیم و رهایی از دین یهودی و مسیحیت می‌باشد.
ابن شهرآشوب ابن شهرآشوب درس استادان بسیاری را درک کرده که از جمله آنها می‌توان از احمد غزالی، جارالله زمخشری، ابوعلی طبرسی، ابوالحسن بیهقی فرید خراسان، خطیب خوارزمی و قطب‌الدین راوندی نام برد. شنید ابن شهرآشوب از ابوحامد غزالی برخلاف آنچه از ظاهر عبارت مناقب (۱/۱۱) برمی‌آید، بعید به نظر می‌رسد، زیرا غزالی از ۵۰۰ ه‍.ق برابر ۴۸۵ یا ۴۸۶ ه‍.خ کرسی آموزش دادن را رهاند، و ابن شهرآشوب در این تاریخ تنها یازده سال داشته و نمی‌توانسته به سفر بپردازد.
تفسیر کتاب‌الله از منابع تفسیری که نویسنده از آن نقل کرده، "تفسیر کشاف" اثر زمخشری است، که به علت معتزلی بودنش مورد توجه خاص زیدیان معتزلی نیز قرار داشته است. "تفسیر کشاف" اصلی‌ترین منبع برای ابوالفضل دیلمی بوده و تقریباً در هر برگ به این کتاب به شکل‌هایی از قبیل «ذکر جارالله»، «ذکر ج» و «ج» ارجاع شده‌است. همچنین برخی آثار شناخته‌شده که امروزه در دسترس هستند، مانند "تفسیر مجمع البیان" اثر فضل بن حسن طبرسی، "مفاتیج الغیب" اثر فخر رازی، "الکشف و البیان" اثر ابواسحاق احمد ثعلبی در میان منابع این کتاب قرار دارند. "التهذیب" اثر حاکم جشمی نیز تفسیری زیدی-معتزلی است که در پنج جلد نوشته شده و دیلمی به آن استناد می‌کند. علاوه بر این، محمدتقی دانش‌پژوه از تفسیرهای المؤید بالله، ابوبکر رازی و واحدی نیز به عنوان منابع این کتاب یاد کرده‌است.
آیات حجاب در تفسیر مجمع‌البیان نوشتهٔ شیخ طَبرِسی (زادهٔ ۴۵۴ه‍.ش/۱۰۷۵م) چنین آمده‌است: دربارهٔ شیوهٔ برخورد بعضی از مسلمانان با زنان پیامبر اسلام و سبب پرده‌نشینی همسران وی، در آیات و روایات دیگر اشاراتی شده‌است. در مورد یک آیه قبل‌تر (آیهٔ ۵۲ احزاب: «[ای پیامبر] از این پس زنانِ [دیگر] برای تو حلال نیست، و نه اینکه آنان را با همسرانی بَدَل سِتانی گرچه زیباییِ آنان تو را به شگفت آوَرَد؛ مگر آنچه دستت دارا شود [زنانِ برده]. و خدا نگهبان بر همه‌چیز است.») روایتی بدین شرح آورده‌اند که مسلمانی به خانهٔ پیامبر آمده و بدون اجازه در حُجرهٔ عایشه داخل گردید و سپس خطاب به محمد، خواستار نکاح بَدَل و مبادلهٔ عایشه با زن خود برای آمیزش جنسی شد. پیامبر رنجید و گفت این عمل حرام شده‌است. ابوالفتوح رازی (زادهٔ ۴۵۶ه‍.ش/۱۰۷۷م) نویسندهٔ نخستین تفسیر شیعه به زبان فارسی، در باب این مسئله می‌نویسد:
اکهارد آئورا اکهارد آئورا () نویسنده، و تاریخ‌نگار آلمانی‌تبار است که اسقف بندیکتی آئورا در باواریا از سال ۱۱۰۸ است. وی همچنین نویسنده کتاب "رویدادنامه یا تاریخ جهان" است که در آن قسمت مهمی از تاریخ آلمان را از سال ۱۰۹۸ تا۱۱۲۵ طی دوره هاینریش پنجم نوشته‌است. وی در کتاب به کشتار راینلاند و نخستین حرکت صلیبی اشاره می‌کند.
دیوار بزرگ گرگان ابن اسفندیار، پدر تاریخ مازندران و نویسنده کتاب تاریخ طبرستان، و رابینو، نویسنده فرنگی دوره قاجاریه، در کتاب‌های خود احداث این دیوار را به فرخان بزرگ که از سلسله دابویگان تبرستان بود نامبرده‌اند.
حروف حی شهاب فردوسی، کشته شدن وی را در جنگ قلعه طبرسی مازندران می‌دانند.
خالد بن ولید احتجاج طبرسی: ج ۱ ص ۸۹
تاریخ ادبیات فارسی در دوره صفویان نثرنویسانی مانند خواندمیر نویسنده "حبیب السیر"، ابن بزاز اردبیلی نویسنده "صفوه الصفاء"، حسن بیک روملو مؤلف "احسن التواریخ"، اسکندر بیگ منشی مؤلف "عالم آرای عباسی"، احمد بن نصرالله نویسنده "تاریخ الفی"، محمد یوسف بن شیخ مؤلف "منتخب التواریخ"، ابوالفضل ابن مبارک مؤلف "اکبر نامه" (در تاریخ)، ظهور کردند و در شعر محتشم کاشانی، عرفی، صائب، بابا فغانی شیرازی، هاتفی، هلالی جغتایی، اهلی، وحشی، کلیم، نامبردارند.
جنگ قلعه طبرسی تعداد بابی‌های حاضر در این شورش از اقشار مختلف، بدین شرح است:
سعیدالعلماء وی نقش عمده‌ای در مقابله با بابیت مخصوصاً در جریان اجتماع و جنگ قلعه طبرسی داشت.
سید کاظم رشتی "شهاب فردوسی " کشته شدن ایشان را در جنگ قلعه طبرسی مازندران می‌دانند.
کوثر در مَکّی یا مَدَنی بودنِ این سوره اختلاف است و از ظاهر آن برمی‌آید که در مکّه نازل شده باشد. بعضی از مفسران برای جمع بین این دو نظر، بیان کرده‌اند که شاید این سوره دو بار — یک بار در مکه و یک بار هم در مدینه — نازل شده باشد. به‌گزارش مفسر شیعه، طَبْرِسی در "مجمع‌البیان" و مفسر اهل سنت، آلوسی در "روح المعانی"، ابن عباس و کَلْبی سورهٔ کوثر را مکی، و عَکرَمه و ضحّاک مدنی می‌دانند. رفعت‌پاشا، نویسنده سنی مذهب در کتابش "مراة‌الحرمین" مکان نزول سوره کوثر را منطقه‌ای در میانه سرزمین منا دانسته که امروزه به مسجد کوثر شهره است. به‌گفتهٔ محمدهادی معرفت، قرآن پژوه شیعه، این سوره طبق ترتیب نزول مبتنی بر روایت ابن عباس در جایگاه پانزدهم، پس از سوره عادیات و قبل از تَکاثُر، نازل شده است. وهبه زحیلی، مفسر سنی، نیز مکّی بودن این سوره را به قول مشهور نسبت داده است.
تاریخ جهانگشای نویسندهٔ آن سال‌ها در دربار ارغون و هولاکو و پسرانش، اباقا و تگودار، دارای منصب، و گواه بسیاری از رخدادهای آن دوره بوده و برخی پیش‌آمدهای گذشته را نیز از گواهان آنها و از خاندان خود که از درباریان خوارزمشاهیان و مغولان بوده‌اند، شنیده بوده‌است. تاریخ جهانگشای تاریخ سیاسی محض نیست، زیرا نویسنده هنگام رویدادنگاری، دربارهٔ اوضاع اقتصادی، اجتماعی، بافت شهرها و موقعیت جغرافیایی آنها و اسامی قدیمی شهرها نیز توضیحات بی‌همتایی داده‌است.
پول واحد اسلامی مالزی در دهمین اجلاس سران کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی دینار را به عنوان نام برای این واحد پولی پیشنهاد کرد. علت انتخاب نیز آن است که درهم و دینار تنها واحدهای پولی است که درقرآن از آن نام برده شده؛ همچنین این ها واحد پولی کشور های اردن، الجزایر، بحرین، تونس، سودان، صربستان، عراق، کویت، لیبی می باشد. (بعضی از آنان [اهل کتاب] کسی است که اگر او را بر دیناری امین شماری، به تو بازنگرداند، مگر همواره بر سر او بایستی). (و او[یوسف]را به بهایی ناچیز، درهمی چند فروختند). ([یکی از اصحاب کهف به دیگران گفت:] یکی از خود را با «وَرِقتان» [درهمهایتان] به شهر فرستید، تا ببیند کدامیک طعامی نیکو دارند). طبرسی ورق را به دراهم معنا کرده‌است (طبرسی، ۱۴۰۸ق، ج ۵–۶، ص ۷۰۶).
ملاحسین بشرویه ملا حسین بشرویه‌ای در جنگ قلعه شیخ طبرسی مازندران کشته شد.
محمدباقر بهاری ۴. ترجمة «مکارم الاخلاق» شیخ ابونصر فضل الله طبرسی:
محمدعلی بارفروشی شهاب فردوسی کشته شدن بارفروش را در جنگ قلعه شیخ طبرسی مازندران می‌دانند.
پیتر انگلاند پیتر انگلاند (؛ زادهٔ ) تاریخ‌نگار، نویسنده، و روزنامه‌نگار اهل سوئد است. انگلاند نویسنده کتاب‌ها و مقالات غیر انتقادی است که عمدتاً دربارهٔ تاریخ و به ویژه امپراتوری سوئد می‌باشد، همچنین تألیفاتی در مورد سایر وقایع تاریخی دارد. او به سبکی بسیار روان می‌نویسد و جزئیات روایت را به‌طور معمول در کتاب‌های ساده تاریخ منتشر می‌کند. کتاب‌های اوتا کنون به زبان‌های مختلفی مانند آلمانی و چینی ترجمه شده‌اند.
ظهیرالدین مرعشی میر ظهیرالدین مرعشی (زادهٔ ۸۱۵ ق. در آمل، درگذشتهٔ ۸۹۲ ق.) نویسنده و مورخ و سیاستمدار ایرانی بود. او نویسندهٔ کتاب‌های تاریخ طبرستان و رویان و مازندران و تاریخ گیلان و دیلمستان است. وی همچنین از سیاست‌مداران فرمانروایی آل‌کیا در گیلان بوده است.
علی النقی بر مبنای اعتقادِ شیعه، هادی بعد از قتلِ پدرش در سال ۲۲۰ ه‍.ق در سن شش یا هشت سالگی عهده‌دارِ امامتِ شیعیان شد. از آنجایی که پدرش جواد هم در کودکی به امامت رسید، شیعیان این تجربه را از سر گذرانده بودند و دربارهٔ امامتِ هادی چندان دچارِ تردید نشدند. به نقل از شیخ مفید و طبرسی، تقریباً همهٔ شیعیانِ جواد، به هادی پیوستند. به‌جز عدهٔ کوچکی که موسی مُبَرْقَع را امام می‌دانستند. به‌نقل از سَعد بن عبدالله، این عدهٔ کم هم بعد از بیزاری جستنِ موسی مبرقع از آنان، به سمت هادی آمدند. طبرسی و ابن شهرآشوب، این اجماعِ شیعیان را دلیلی برای امامتِ هادی می‌دانند. کلینی و دیگران، نَصِّ باقی‌مانده از امامانِ پیشین را دلیلِ امامتش می‌دانند. از جمله به روایتی استناد می‌کنند که برپایهٔ آن، جواد هنگام احضار به بغداد از سوی معتصم، به‌خاطر خطری که احساس کرده بود، هادی را به جانشینیِ خودش انتخاب کرد. به‌نوشتهٔ مدرسی، بر طبق شهادتِ خیرانِ خادم — خدمتکار محمد تقی — جواد، پسرش هادی را به امامت برگزیده است. براساس این گزارش، بزرگانِ شیعه در روز وفاتِ محمد تقی گرد هم آمدند تا در این‌بارهٔ تصمیم بگیرند و پس از مباحثاتی که انجام شد، عاقبت شهادتِ خیران را پذیرفتند. به‌اعتقاد برن هایمر، امامتِ هادی، نقطهٔ عطفی در تاریخِ شیعه محسوب می‌شود؛ به این دلیل که با سکونتِ او در سامرا، رهبریِ مستقیمِ شیعیان توسط امامانِ شیعه به پایان رسید.
جنگ قلعه طبرسی بابیان بازمانده از جنگ، اسیر یا اعدام شدند. یکی از اعدام‌شدگان، محمدعلی بارفروشی بود.
نجم‌الثاقب حسین طبرسی نوری این کتاب را به درخواست میرزای شیرازی نوشته است. _ میرزای شیرازی
مقنع قدیمی‌ترین کتابی که به زبان فارسی دری دربارهٔ مقنع نوشته شده، کتابی با عنوان اخبار مقنع است که نویسنده آن کتاب ابراهیم نام داشت، اطلاعاتی دربارهٔ ابراهیم نویسنده کتاب در دست نیست و حتی ما تاریخ نگارش کتاب اخبار مقنع را نمی‌دانیم همان‌طور که این کتاب در دسترس نیست، اما ابوریحان بیرونی در کتاب "اثارالباقیه" نوشته‌است که در ایران قبل از نگارش کتاب خودش کتابی دربارهٔ مقنع نوشته شده بود که شرح مفصلی از زندگانی مقنع را ارائه می‌داد. ابونصر قباوی که "کتاب تاریخ بخارا" را به فارسی برگردانده نوشته‌است که نویسنده کتاب شرح ناقصی از وقایع مقنع را آورده و او این قسمت را از روی کتاب اخبار مقنع تکمیل کرده، این سخن نشان دهند دو مورد است اول این‌که نرشخی از کتاب اخبار مقنع به عنوان منبع استفاده نکرده و دوم کتاب تاریخ اخبار مقنع تا سال ۵۲۲ هجری وجود داشت چرا که قباوی در قرن ششم کتاب تاریخ بخارا را ترجمه کرد. کتاب بعد کتاب "زین الاخبار" نوشته ابوسعید عبدالحی بن ضحاک بن محمود گردیزی است که در بخش اخبار امرای خراسان دربارهٔ مقنع اطلاعاتی در اختیار ما می‌گذارد که در منابع دیگر نیست. کتاب بعد "تاریخ طبری" است که در سال ۳۵۳ توسط بلعمی ترجمه شد در این کتاب ترجمه شده اطلاعاتی دربارهٔ مقنع است که در نسخه موجود این کتاب که در کتابخانه وین نگهداری می‌شود دیده نمی‌شور، گزارش‌های نسخه ترجمه شده با گزارش‌های کتاب تاریخ طبری فایل مقایسه نیست؛ چرا که گزارش‌های تاریخ طبری دربارهٔ مقنع کوتاه است از این رو باید این کتاب را منبعی مستقل برای مطالعه مقنع در نظر گرفت. کتاب بعدی "بیان الادیان" نوشته ابوالمعالی محمد بن الحسین العلوی است که نویسنده در این کتاب نقاط تاریک زندگی مقنع را برای ما روشن می‌کند. در کتاب "مجمع التواریخ و القصص" نویسنده دربارهٔ روایت زندگی مقنع گزارش‌های عبدالقاهر بغدادی و اسفراینی را با اضافه کردن افسانه ماه نخشب بر آن گزارش‌ها نقل می‌کرد. در کتاب "جوامع الحکایات" نویسنده در سه جای کتاب از مقنع یاد می‌کند. کتاب "تاریخ گزیده" حمدالله مستوفی اطلاعاتی دربارهٔ زادگاه مقنع در اختیار ما می‌گذارد که در منابع دیگر نیست. در کتاب "تاریخ بخارا" ابوبکر محمد بن جعفر نرشخی به اطلاعات وسیع و گسترده‌تری از مقنع دست پیدا می‌کنیم. کتاب تبصره العوام نوشته مرتضی بن داعی حسنی رازی نیر حاوی اطلاعاتی دربارهٔ مقنع است. در کتاب "تاریخ الفی" که دربارهٔ تاریخ عمومی است و به دستور محمد اکبر پادشاه توسط گروهی از مورخان نوشته شده می‌توان به اطلاعاتی از مقنع دست یافت، نویسندگان این کتاب احتمالاً به کتاب گمشده اخبار مقنع دسترسی داشتند.
درس‌های فلسفه تاریخ هگل نویسندگان تاریخ‌های دست اول را کسانی می‌داند که رویدادها و اوضاع هم زمان خود را به شکل اثری تصویری برای قوه تصور خواننده درمی آورند. از نظر او محتوای این تاریخ‌ها نمی‌تواند جامع باشد. در این نوع تاریخ‌نویسی روح نویسنده و روح کارهایی که او روایت می‌کند یگانه و یکسان است. از این رو او به اندیشیدن دربارهٔ خودش نیازی ندارد زیرا خود در روح رویدادها زیست می‌کند و از رویدادها برتر نمی‌رود. هگل دومین شیوه تاریخ‌نویسی را تاریخ اندیشیده می نامد. این نوع تاریخ تاریخی است که نویسنده از واقعیتی که در آن زیست می‌کند فراتر می‌رود و نه آنچه در زمان موجود بوده‌است بلکه آنچه در روح موجود و حاضر است را وصف می‌کند و به این جهت موضوع آن گذشته به نحو کامل است. او تاریخ اندیشیده را به سه نوع تاریخ انتزاعی، تاریخ کرداری و تاریخ انتقادی تقسیم کرده‌است. هگل نوع دیگری از تاریخ را تاریخ فلسفی می نامد که دیدگاه تاریخ نویس در آن عمومی است اما روی زمینه‌ای خاص از زندگی قومی تکیه نمی‌کند.
عثمان توران عثمان توران (متولد ۱۹۱۴، درگذشتهٔ ۱۹۷۷) استاد تاریخ در دانشگاه آنکارا و متخصص تاریخ سلجوقیان روم و نویسندهٔ کتاب‌هایی چون تاریخ سلاجقه و مدنیت ترک-اسلام، و اسناد رسمی مربوط به سلاجقهٔ آناتولی است. از مهم‌ترین آثار او مقالهٔ مفصلی است که در بررسی کتاب فسطاط العداله در یادنامه فؤاد کوپرولو نوشته است. عثمان توران همچنین نویسنده مقالاتی در دایرةالمعارف اسلام (ترکی) است.
جنگ قلعه طبرسی مهدی‌قلی میرزا (درگذشته ۱۸۵۴) شاهزادهٔ قاجار ملقب به "سهام الملک" و پسر بیستم عباس میرزا. در سال ۱۲۶۲ به حکومت بروجرد و دو سال بعد به حکومت مازندران منصوب شد. در همین سال بابیان به سرکردگی محمدعلی بارفروشی و ملاحسین بشرویه در مازندران به مبارزه برخاستند و در جنگ قلعه طبرسی اجتماع کردند. ناصرالدین شاه مهدی‌قلی میرزا را مأمور دستگیری و تسلیم آنان کرد. پس از مدت‌ها جنگ و کشته شدن ملا حسین، بابیان به دلیل قحطی و نایابی غذا در قلعه، مجبور به تسلیم شدند. به دستور مهدی‌قلی میرزا جمعی از بابیان را در قلعه کشتند و باقی را به مازندران فرستادند تا در آنجا کشته شوند.
عماد طبرسی عمادالدین عمادالاسلام حسن‌بن علی‌بن محمد آملی مازندرانی طبری معروف به عماد طبرسی یا عماد طبری. از علماءِ بزرگ امامیه در قرن هفتم و از معاصرین محقق حلّی و خواجه نصیرالدین طوسی (م ۶۷۲ ق) است. در فقه و حدیث و تحقیق حقایق اصول مذهب و دیگر فنون تصنیفات سودمندی دارد. فتوای وی در کتب فقهی متأخرین نقل شده است. در ۶۷۰ ق مناظره‌ای - در تنزیه خداوند از تشبیه - با اهل بروجرد کرد. در ۶۷۲ ق به دستور وزیر خواجه بهاءالدین محمد از قم به اصفهان و شیراز و ابرقو و یزد و شهرهای آذربایجان برگردش جمع شدند و علوم دینی را نزد وی تکمیل کردند.
بابیه پس از جنگ قلعه طبرسی، قیامی به رهبری ملا محمدعلی زنجانی ملقب به حجت در زنجان شکل گرفت.
گردهمایی بدشت در سال‌های بعد بابی‌ها با مأموران حکومتی درگیر شدند و جنگ قلعه طبرسی و جنگ در دیگر شهرها همچون زنجان و ... پیش آمد.
ادبیات فارسی در نثر نمایندگانی مانند نظام‌الملک نویسندهٔ سیاست‌نامه، امیر کی‌کاووس مؤلف قابوس‌نامه، محمدبن منور نویسندهٔ "اسرارالتوحید"، عطار نویسندهٔ "تذکرةالاولیاء"، گردیزی مؤلف زین‌الاخبار، ابوالفضل بیهقی نویسندهٔ "تاریخ بیهقی"، راوندی نویسنده راحةالصدور، غزالی مؤلف کیمیای سعادت، نصرالله‌بن عبدالحمید مترجم "کلیله و دمنه"، نظامی عروضی مؤلف "چهار مقاله"، رشید وطواط نویسندهٔ "حدائق‌السحر"، حمیدالدین بلخی نویسندهٔ "مقامات حمیدی"، زین‌الدین اسماعیل مؤلف "ذخیره خوارزمشاهی" (در پزشکی) ظهور کردند.
تاریخ تمدن در ۶ جلد نخست این مجموعه نام ویل دورانت به‌عنوان نویسنده آمده‌است و آریل دورانت ویراستار است، ولی در جلدهای بعدی هر دو نویسنده هستند.
جی. آر. آر. تالکین به گفتهٔ کتاب ارباب حلقه‌ها تالکین ۱۱ سال برای نگارش ارباب حلقه‌ها تلاش کرده‌است.
تاریخچه ارباب حلقه‌ها تاریخچهٔ ارباب حلقه‌ها () اثری چهار جلدی نوشتهٔ کریستوفر تالکین است که بین سال‌های ۱۹۸۸ و ۱۹۹۲ منتشر شده و روند نوشتن کتاب "ارباب حلقه‌ها" توسط جی. آر. آر. تالکین را مستند می‌کند.
جی. آر. آر. تالکین مجموعه فیلم ارباب حلقه‌ها شامل (۲۰۰۱)، (۲۰۰۲) و (۲۰۰۳) به کارگردانی پیتر جکسون از روی کتاب‌های ارباب حلقه‌ها ساخته شده‌اند.
سرزمین میانی نقشه‌هایی که کریستوفر تالکین و جی. آر. آر. تالکین برای دنیایی که هابیت و ارباب حلقه‌ها در آن اتفاق می‌افتند تهیه کردند، به صورت تصاویری در کتاب هابیت، ارباب حلقه‌ها و سیلماریلیون منتشر شده‌است. تصورات اولیهٔ این نقشه‌ها که در سیلماریلیون و ارباب حلقه‌ها داده شدند، در کتاب‌های مختلفی از جمله نخستین نقشهٔ سیلماریلیون در شکل‌دهی سرزمین میانی، نخستین نقشهٔ ارباب حلقه‌ها در تاریخ ارباب حلقه‌ها (خیانت آیزنگارد)، دومین نقشه (غرب) و دومین نقشه (شرق) در تاریخ ارباب حلقه‌ها (جنگ حلقه) و دومین نقشهٔ سرزمین میانی غرب کوه‌های کبود (که دومین نقشهٔ سیلماریلیون هم نامیده می‌شود) از جنگ جواهرات آمده‌اند.
راه گمشده و دیگر نوشته‌ها راه گم شده و دیگر نوشته‌ها — زبان و افسانهٔ پیش از ارباب حلقه‌ها () جلد پنجم کتاب "تاریخ سرزمین میانه" است، مجموعه ای از پیش نویس‌ها و مقالات نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین در حدود ۱۹۳۶–۱۹۳۷. این کتاب در سال ۱۹۸۷ توسط کریستوفر تالکین ویرایش و منتشر شد.
نبرد گوهرها نبرد گوهرها () یازدهمین جلد از مجموعه کتاب‌های "تاریخچهٔ سرزمین میانه" نوشتهٔ کریستوفر تالکین است که نسخه‌های خطی منتشر نشده پدرش جی. آر. آر. تالکین را تحلیل می‌کند. این دومین جلد از دو جلد است — اولین "حلقه مورگوت" — که به بررسی پیش نویس‌های بعدی ۱۹۵۱ "سیلماریلیون" (آنچه پس از پایان "ارباب حلقه‌ها" نوشته شده‌است) می‌پردازد.
زبان‌های ایجادشده توسط جی. آر. آر. تالکین زبان‌های آردا زبان‌هایی ساختگی هستند که توسط جی. آر. آر. تالکین ساخته و در رشته‌افسانهٔ وی از جمله "هابیت"، "ارباب حلقه‌ها" و "سیلماریلیون" استفاده شده‌اند. استفاده از این زبان‌ها برای ایجاد حالت واقعی‌مانند و دادن جنبه‌های زبان‌شناختی به نام‌ها و واژه‌های این داستان‌ها اهمیت دارند، امری که در بسیاری از دیگر داستان‌های تخیلی عموماً نادیده گرفته شده‌است.
گریمای مارزبان گریما (Gríma) معروف به مارزبان یک شخصیت خیالی در داستان ارباب حلقه‌های جی. آر. آر. تالکین است. داستان او در جلد دوم، و سوم، کتاب آمده‌است. همچنین نقش او در افسانه‌های ناتمام گسترش می‌یابد. گریما شخصیتی دروغگو، چاپلوس و فریبکار دارد در کل تالکین شخصیت او را از آنفرث از حماسهٔ بیوولف گرفته‌است.
یاران حلقه (گروه) یاران حلقه نام گروهی نه نفره در مجموعه کتاب های ارباب حلقه‌ها ￼￼￼￼￼￼￼نوشته جی. آر. آر. تالکین، برای نابودی حلقه یگانه عازم کوه نابودی می شوند. از جمله اعضای گروه فرودو بگینز، پرگرین توک، مری، سام، آراگورن، گیملی، لگولاس، گندالف و برومیر می باشند.
تری بروکس بروکس از زمان دبیرستان خود، نویسنده بوده که بیشتر در سبک‌های علمی، وسترن، داستان و تخیلی می‌نوشت. روزی، در اوایل زندگی در کالج، کتاب "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر تالکین به او داده شد، که سبب شد او در یک سبک به نوشتن ادامه دهد. او در سال ۱۹۷۷ کار خود را با نخستین داستانش "شمشیر شانارا" آغاز کرد. این داستان اولین کتاب فانتزی بود که در لیست پرفروش‌ترین‌های "نیویورک تایمز" ظاهر شد، و برای ۵ ماه در آن باقی‌ماند.
ارباب حلقه‌ها: حلقه‌های قدرت ارباب حلقه‌ها: حلقه‌های قدرت یک مجموعه تلویزیونی آمریکایی رو به انتشار است که توسط جی.دی. پین و پاتریک مک‌کی برای سرویس استریم پرایم ویدئو آمازون ساخته خواهد شد. این مجموعه بر پایهٔ رمان "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین در حال ساخت است. این مجموعه در عصر دوم سرزمین میانی پیش از وقایع رمان و فیلم‌های "ارباب حلقه‌ها" اتفاق می‌افتد. این مجموعه توسط آمازون استودیوز با همکاری تالکین استیت و تراست، هارپرکالینز و نیو لاین سینما تولید می‌شود و پین و مک‌کی به عنوان شورانر فعالیت می‌کنند.
گالوم گالوم شخصیتی خیالی خلق شده توسط جی. آر. آر. تالکین است. او برای نخستین بار در سری کتاب‌های هابیت ظاهر شد و نقش بسیار مهمی را در سری ارباب حلقه‌ها ایفا کرد. گالوم از نسل هابیت‌های کنار رودخانه بود و در آنجا به نام اسمیگل شناخته می‌شد. گالوم در واقع شخصیتی بد ذات است که حلقه در وجود «اسمیگل» به وجود آورده‌است.
نامه‌های پدر کریسمس نامه‌های پدر کریسمس همچنین به عنوان نامه‌هایی از طرف پدر کریسمس نیز شناخته می‌شود، مجموعه نامه‌هایی است که توسط جی آر آر تالکین بین سالهای ۱۹۲۰ و ۱۹۴۳ برای فرزندان خود، از پدر کریسمس، نوشته و نشان داده شده‌است. نامه‌ها پس از مرگ با دارایی‌های تالکین در ۲ سپتامبر ۱۹۷۶، سومین سالگرد مرگ تالکین ، منتشر شدند. ویرایش آنها توسط بیلی تالکین، همسر دوم پسر کوچکش، کریستوفر انجام شد. این کتاب با استقبال گرم منتقدان روبرو شد و گفته شده‌است که عناصری از داستان‌ها بخشهایی از "کتاب ارباب حلقه"‌های تالکین را الهام گرفته‌است.
ادیت نسبیت نسبیت و آثارش منبع الهام بسیاری نویسندگان هم‌چون «انید بلایتون»، «جی. آر. آر. تالکین» نویسندهٔ «ارباب حلقه‌ها» و «سی. اس. لوئیس» خالق «نارنیا» بوده‌است و فیلم‌های متعددی با اقتباس از کتاب‌های این نویسنده ساخته شده‌است.
ارباب حلقه‌ها ارباب حلقه‌ها () یک رمان خیال‌پردازی حماسی نوشتهٔ مؤلف و دانشور انگلستانی جی. آر. آر. تالکین است. داستان این رمان در سرزمین میانی رقم می‌خورد؛ مکانی مانند زمین و تا حدودی مدت‌ها پیش در زمان‌های گذشته. این داستان به عنوان دنباله‌ای بر کتاب کودکان "هابیت" نوشتهٔ تالکین در سال ۱۹۳۷ آغاز شد، اما در نهایت به اثری بسیار بزرگ‌تر بدل شد. این کتاب به صورت مرحله‌ای میان سال‌های ۱۹۳۷ تا ۱۹۴۹ نوشته شده‌است. "ارباب حلقه‌ها" با فروش بیش از ۱۵۰ میلیون نسخه در جهان، یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌هایی است که تاکنون نوشته شده‌است. عنوان کتاب به آنتاگونیست اصلی داستان، ارباب تاریکی سائورون اشاره دارد که در دوران اول حلقهٔ یگانه را ساخت تا در کارزار خود برای تسخیر تمام سرزمین میانی، بر دیگر حلقه‌های قدرت که به انسان‌ها، دورف‌ها و الف‌ها داده شده بود فرمانروایی کند. از پیدایش در شایر — سرزمین هابیت‌ها که یادآور حومه انگلستان است — داستان این رمان در سرتاسر سرزمین میانی و در پی تلاش برای از بین بردن حلقه یگانهٔ و عمدتاً توسط هابیت‌هایی به‌نام فرودو، سم، مری و پیپین روایت می‌شود.
گندالف گندالف () شخصیتی تخیلی و قهرمان در رمان‌های "هابیت" و "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین است. او یک جادوگر و یکی از اشخاص دستهٔ "ایستاری" بود. او رهبری و هدایت یاران حلقه را بر عهده داشت.
لگولاس لگولاس () شخصیتی خیالی در "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین است. او یک الف سیندار از قلمروی وودلند و یکی از نه عضو یاران است که برای نابود کردن حلقه یگانه عازم سفر می‌شوند. او و گیملی دورف با یک‌دیگر دوست صمیمی هستند.
سیلماریلیون سیلماریون نام مجموعه‌ای از نوشته‌های جی. آر. آر. تالکین است که پس از مرگ او توسط پسر او کریستوفر تالکین ویرایش و منتشر گردیده‌است. مجموعهٔ سیلماریون داستان‌های قبل از ارباب حلقه‌ها و دوران دو درخت و دوره اول را توضیح می‌دهد از ایلوواتار و ملکور تا به وجود آمدن الف‌ها و انسان‌ها.
ماجراهای تام بامبادیل ماجراهای تام بامبادیل (با عنوان کامل ماجراهای تام بامبادیل و دیگر اشعار کتاب سرخ سرحد غربی) نام مجموعه‌ای از اشعار سروده شده توسط جی. آر. آر. تالکین است که در سال ۱۹۶۶ منتشر شد. دو عدد از ۱۶ شعر از این اشعار مرتبط با شخصیت تام بامبادیل است؛ شخصیتی که فرودو بگینز و همراهانش در کتاب ارباب حلقه‌ها، یاران حلقه با وی برخورد کرده‌اند؛ بقیه اشعار مرتبط با حیوانات یا موجودات افسانه‌ای است.
تالکین ۲۶۷۵ سیارک ۲۶۷۵ دو هزار و ششصد و هفتاد و پنجمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۴ آوریل ۱۹۸۲ کشف شد. نام این سیارک به افتخار زبان‌شناس و استاد دانشگاه آکسفورد، جی. آر. آر. تالکین نویسندهٔ رمان‌های پرطرفدار ارباب حلقه‌ها و هابیت انتخاب شده‌است.
سفر قهرمان داستان ارباب حلقه‌ها اثر جی آر آر تالکین، هر چند قبل از ارائهٔ الگوی سفر قهرمان توسط کمبل نوشته شده، ولی می‌توان آن را مثالی معاصر از سفر قهرمان دانست.
لوثین (سرزمین میانه) لوثین تینوویل (زاده ۱۲۰۰ دوران درخت‌ها - و درگذشته ۵۰۳ دوران خورشید. سن:۳۳۷۷) یک شخصیت داستانی در فانتزی در میانه زمین ٬ از نویسنده انگلیسی جی. آر. آر تالکین. او یک الف، دختر ثینگول و ملیان می‌باشد. او در سیلماریلیون در شعر حماسی نوای لیثیان در جنگ جواهرات و در متون دیگر رشته افسانه‌های تالکین ظاهر شده است. همچنین در کتاب ارباب حلقه‌ها در داستانی که آراگورن برای فرودو تعریف می‌کند اشاره شده است.
ارباب حلقه‌ها: نبرد برای سرزمین میانه ارباب حلقه‌ها: نبرد برای سرزمین میانه یک بازی ویدئویی استراتژی هم‌زمان است که توسط EA Los Angeles برای مایکروسافت ویندوز ساخته شده است. این بازی در ششم دسامبر ۲۰۰۴ منتشر شد و براساس سه گانه فیلم "ارباب حلقه‌ها" ساخته پیتر جکسون ، به نوبه خود بر اساس رمان ارباب حلقه‌ها جی. آر. آر. تالکین ساخته شده است . در این بازی از کلیپ های ویدیویی کوتاه از فیلم ها و از صدای بازیگران اصلی آن، از جمله هابیت ها و جادوگران استفاده شده است . بازی از موتور SAGE استفاده می کند. دنباله آن بازی """ در تاریخ ۲ مارس ۲۰۰۶ منتشر شد.
جی. آر. آر. تالکین «ارباب حلقه‌ها» ماجرای سفر بزرگ فرودو و یاران حلقه است؛ گندالف جادوگر، سام، مری و پیپین هابیت، گیملی دورف، لگولاس الف، بورومیر اهل گاندور، و آراگون پسر آراتون (پادشاه آدمیان).
جی. آر. آر. تالکین قابل توجه است که داستان‌های تالکین بسیار تحت تأثیر حماسه بئوولف بوده‌است که با توجه به علاقهٔ ویژهٔ او به آثار ادبی کهن و مطالعات او پیرامون این اثر، قابل توجیه است. در سه‌گانهٔ ارباب حلقه‌ها، اشارات زیادی به این اثر دیده می‌شود. بخش دزدیدن جام در داستان "هابیت" نیز، نمونهٔ خیال‌پردازی همین داستان در بئوولف است.
الف (سرزمین میانی) در رشته افسانه‌های جی. آر. آر تالکین، اِلف‌ها یکی از نژادهای افسانه‌ای ساکن زمین یا سرزمین میانه هستند و در گذشته‌ای دور بوجود آمده‌اند. الف‌ها در داستان‌های "هابیت" و "ارباب حلقه‌ها" ظاهر شدند اما تاریخ پیچیده‌تر آن‌ها به‌طور کامل در "سیلماریلیون" شرح داده می‌شود. تالکین در باره الف‌ها قبل از اینکه هابیت را منتشر کند نیز نوشته بود.
جی. آر. آر. تالکین سه‌گانهٔ "ارباب حلقه‌ها" در ایران، نخستین‌بار توسط رضا علیزاده ترجمه و در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات روزنه به چاپ رسید. اثر دیگر این نویسنده، "هابیت،" در ایران با پنج ترجمه به چاپ رسیده‌است.
اورک (سرزمین میانی) اورک () در مجموعه داستان‌های نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین، عبارت است از نژادی از موجودات که معمولاً در نقش سرباز یا همراه گروه‌های دیو سیرت برتر یا پست‌تر است. از اورک‌ها در "سیلماریلیون"، "هابیت" و "ارباب حلقه‌ها" یاد شده‌است. اورک‌ها به مورگوت، نخستین ارباب تاریکی، سائورون، دومین ارباب تاریکی و سارومان خدمت کرده‌اند.
ارباب حلقه‌ها: جنگ روهیریم ارباب حلقه‌ها: جنگ روهیریم () یک فیلم انیمه فانتزی است که بر اساس رمان "ارباب حلقه‌ها" اثر جی. آر. آر. تالکین ساخته خواهد شد. این فیلم که توسط نیو لاین سینما و برادران وارنر انیمیشن ساخته می‌شود، پیش‌درآمدی بر سه‌گانه فیلم ارباب حلقه‌ها است که ۲۵۰ سال قبل از اتفاقات آن فیلم‌ها می‌گذرد. کارگردانی آن را کنجی کامیاما بر اساس فیلمنامه ای از فیبی گیتینز و آرتی پاپاجئورگیو بر عهده دارد. این فیلم داستان هلم هامرهند، پادشاه افسانه ای روهان را روایت می‌کند. این فیلم توسط کمپانی برادران وارنر در تاریخ ۱۲ آوریل ۲۰۲۴ اکران خواهد شد.
فهرست ارک‌ها ارک‌ها در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین موجوداتی خیالی اند که در سرزمین میانی زندگی می‌کنند. در داستان‌های هابیت، سیلماریلیون، افسانه‌های ناتمام، تاریخ سرزمین میانی و ارباب حلقه‌ها دربارهٔ آن‌ها سخن به میان آمده‌است.
شلوب شلوب (Shelob) نام یک عنکبوت غول پیکر در سرزمین میانی در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین است که در پایان کتاب چهارم، جلد دوم در داستان ارباب حلقه‌ها، دربارهٔ او سخن به میان می‌آید. راهروی عبوری از لانهٔ شلوب مستقیم به موردور راه دارد. گالوم از قصد فرودو را از مسیر لانهٔ او می‌برد تا شلوب فرودو را شکار کند و حلقه دوباره از آن او شود. اما سم‌وایز گمجی به شدت شلوب را با استینگ، خنجر ویژهٔ فرودو و جام نورانی که گالادریل داده بود، زخمی می‌کند.
انسان (سرزمین میانی) در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین، مانند هابیت و ارباب حلقه‌ها، عبارت انسان برای اشاره به موجوداتی مانند انسان است و با نژادهای انسان‌مانند دیگر همچون الف، کوتوله و اورک متفاوت است. هابیت‌ها زیرشاخه‌ای از نژاد انسان اند.
جی. آر. آر. تالکین جان رونالد روئل تالکین (۳ ژانویهٔ ۱۸۹۲ در بلوم‌فونتین، آفریقای جنوبی – ۲ سپتامبر ۱۹۷۳) نویسنده، شاعر، زبان‌شناس و استاد دانشگاه بریتانیایی بود که بابت آثار خیال‌پردازی حماسی‌اش شناخته می‌شود. از معروف‌ترین کتابهای او می‌توان به "هابیت"، "ارباب حلقه‌ها" و "سیلماریلیون" اشاره کرد.
فهرست الف‌های سرزمین میانی الف‌ها در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین موجوداتی خیالی اند که در سرزمین میانی زندگی می‌کنند. در داستان‌های هابیت، سیلماریلیون، افسانه‌های ناتمام، تاریخ سرزمین میانی و ارباب حلقه‌ها دربارهٔ آنها سخن به میان آمده است.
ارباب حلقه‌ها (مجموعه‌فیلم) ارباب حلقه‌ها () یک مجموعه‌فیلم است که پیتر جکسون کارگردانی‌شان کرده‌است. این فیلم‌ها براساس رمان "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین ساخته شده‌اند. مجموعهٔ "ارباب حلقه‌ها" شاملِ سه فیلم است: "" (۲۰۰۱)، "" (۲۰۰۲) و "" (۲۰۰۳). پخش‌کنندهٔ این فیلم‌ها شرکت نیو لاین سینما و وینگ نات فیلمز است. گروه بازیگران این مجموعه الایجا وود، ایان مک‌کلن، لیو تایلر، ویگو مورتنسن، شان آستین، کیت بلانشت، جان ریس-دیویس، کریستوفر لی، بیلی بوید، دامینیک مانهن، اورلاندو بلوم، هوگو ویوینگ، اندی سرکیس و شان بین هستند.
دوره نخست دورهٔ نخست یا دورهٔ نخست فرزندان ایلوواتار در مجموعه داستان‌های جی. آر. آر. تالکین عبارت است از دوره‌ای که بیشتر رویدادهای افسانه‌ای در آن آغاز می‌شود. بعدها نسخه‌هایی از این رویدادها در سیلماریلیون به چاپ رسید. آنچه در این دوران روی می‌دهد مقدمه‌ای است برای توضیح آنچه در ارباب حلقه‌ها رخ می‌دهد.
سوسن طاقدیس سوسن طاقدیس نویسندگی را از "داستان بی‌پایان" نوشته میشائل انده، "ارباب حلقه‌ها" نوشته جی. آر. آر. تالکین، "موش و گربه" نوشته عبید زاکانی، "خاله سوسکه" با بازنویسی بیژن مفید یاد گرفت.
کلبورن کِلِبُورن (Celeborn) نام یک شخصیت خیالی سرزمین میانی در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین است. او یک الف و شوهر گالادریل است که در داستان ارباب حلقه‌ها به عنوان فرمانروای مشترک لوتلورین در کنار گالادریل حضور دارد. کلبورن پدر همسر الروند و پدربزرگ آرون نیز می‌باشد.
تالکین (فیلم) تالکین () یک فیلم در سبک زندگی‌نامه‌ای به کارگردانی دمه کاروکسکی است که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد. فیلم‌نامه این فیلم توسط دیوید گلیسون و استیون برسفورد به رشته تحریر درآمده است. از بازیگران آن می‌توان به نیکلاس هولت، لی‌لی کالینز، کالم مینی، و تام گلین-کارنی اشاره کرد. این فیلم داستان اوایل زندگی پروفسور انگلیسی جی. آر. آر. تالکین، نویسنده "هابیت" و "ارباب حلقه‌ها" می‌باشد.
آراگورن آراگورن () یک شخصیت و یک قهرمان در "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین است. آراگورن که تکاوری از شمال بود، نخست با نام استرایدر معرفی شد و بعداً معلوم شد که وارث ایسیلدور، پادشاهی گاندور است. او یکی از دوستان مورد اعتماد گندالف بود و بخشی از جستجوگران برای از بین بردن حلقه یگانه بود و ارباب تاریک سائورون را شکست داد. همان‌طور که در داستان آراگورن و آرون گفته شده‌است، او عاشق الف جاویدان، آرون، شد؛ پدر آرون، الروند، آن‌ها را از ازدواج منع کرد مگر این‌که آراگورن پادشاه آرنور و گوندور شود.
اورک (موجود خیالی) اُرک یا اورک () در حالی که مفهوم کلی تساوی در انواع موجودات در اسطوره‌شناسی است، مفهوم اصلی از موجودات از آثار فانتزی از جی. آر. آر تالکین، به ویژه "ارباب حلقه‌ها" سرچشمه می‌گیرد. در آثار تالکین، اورک‌ها یک گونه مخلوقات بی‌شعور، پرخاشگر، دافعه و به‌طور کلی بدخواه هستند، دقیقاً در تضاد کامل با نژاد الفی خیرخواه و به‌طور کلی به خدمت یک قدرت شیطانی گمارده شده‌اند
نگهبانان (فیلم ۱۹۹۱) نگهبانان (به ؛ "خرانیتلی" - نگهبانان [حلقه]) نمایش تلویزیونی کوتاهی اقتباس‌شده از رمان "یاران حلقه" اثر جی. آر. آر. تالکین است، تلویزیون لنینگراد این فیلم را یک بار در سال ۱۹۹۱ پخش کرد و پس از آن تصور می‌شد که گم شدهاست تا این که در سال ۲۰۲۱ دوباره کشف شد. این اقتباس شامل صحنه‌هایی از تام بامبادیل و گلدبری است که در سه‌گانه فیلم "ارباب حلقه‌ها" به کارگردانی پیتر جکسون حذف شده بودند.
جی. آر. آر. تالکین: هنرمند و نگارگر جی. آر.آر. تالکین: هنرمند و نگارگر (عنوان اصلی: J. R. R. Tolkien: Artist and Illustrator) مجموعه ای است از نقاشی‌ها (بیشتر آبرنگ) و طراحی‌هایی که جی. آر. آر. تالکین برای داستان‌هایش کرده بود. این مجموعه در ۱۹۹۵ منتشر شد. این کتاب توسط وین جی. هموند و کریستینا اسکال ویرایش شد.
جورج آلن و آنوین جورج آلن و پسران در ۱۸۷۱ توسط جورج آلن و با پشتیبانی جان راسکین تأسیس شد و بعد در ۱۹۱۴ پس از آنکه استنلی سهام بزرگی از آن را خرید، تبدیل به جورج آلن و آنوین شد. این ناشر کتاب‌های برتراند راسل، آرتور والی، رولد دال و تور هایردال را منتشر کرد و با انتشار رمان "هابیت" در ۱۹۳۷ و خیال‌پردازی حماسی "ارباب حلقه‌ها" در ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۵ به اندازهٔ جی. آر. آر. تالکین مشهور شد.
ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه () فیلمی در ژانر ماجراجویی فانتزی و حماسی به کارگردانی پیتر جکسون است که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد. این فیلم بر پایهٔ رمان "یاران حلقه" (۱۹۵۴)، جلد نخست "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین ساخته شده‌است. این فیلم نخستین قسمت از سه‌گانهٔ "ارباب حلقه‌ها" به‌شمار می‌رود. تهیه‌کنندگی این فیلم بر عهدهٔ باری ام آزبرن، جکسون، فرن والش و تیم سندرز بوده و فیلم‌نامهٔ را فرن والش، فیلیپا بوینس و جکسون نوشته‌اند. در این فیلم گروه بازیگران متشکل از الایجا وود، ایان مک‌کلن، لیو تایلر، ویگو مورتنسن، شان آستین، کیت بلانشت، جان ریس-دیویس، بیلی بوید، دامینیک مانهن، اورلاندو بلوم، کریستوفر لی، هوگو ویوینگ، شان بین، ایان هولم و اندی سرکیس ایفای نقش می‌کنند.
جی. آر. آر. تالکین تالکین بیشتر عمرش را بر روی داستان‌ها و افسانه‌هایی سپری کرد که بعدها «سیلماریلیون» را تشکیل دادند و نیز او این مجموعهٔ عظیم داستان‌هایش را بهترین کارهایش خوانده‌است. از سال ۱۹۱۷ این داستان‌ها شروع شدند، پیش از آنکه حتی هابیت آغاز شود. وقایع شگفت‌انگیز دنیای خلق شده تالکین، نقشی بزرگ در شکل‌گیری کتاب‌های «هابیت» و «ارباب حلقه‌ها» داشت. با این حال، این داستان‌ها تا سال ۱۹۷۷ (چهار سال پس از مرگ تالکین) منتشر نشدند. تا آنکه پسر او «کریستوفر» نوشته‌های پراکنده پدر را جمع‌آوری کرد و کتابی منظم از آن‌ها تهیه نمود. چیزی که بیش از همه حماسهٔ «ارباب حلقه‌های» تالکین را عظمت بخشیده، عمق بخشیدن به داستان با گوشهٔ چشمی به تاریخچهٔ سرزمین میانه است. «سیلماریلیون» به گذشتهٔ این دنیا می‌رود، به دورهٔ اول! و این تاریخچه را باز می‌کند و تاریخ دقیق این دنیای عظیم را بازگو می‌نماید. «سیلماریلیون» به ما داستان‌های روزگاران پیشین، دورهٔ اول، داستان ساخت آردا، دنیا و قدرت‌هایی می‌گوید که آن را ساختند. داستان نبرد خیر و شر در سرزمین میانه و جنگ با لُرد سیاه «مورگوت»، کسی که سارون تنها یکی از خدمتکارانش بود. داستان آمدن اِلف‌ها ساخته شدن جواهرات مقدس‌شان، سیلماریل‌ها، که مورگوت آن‌ها را دزدید و به دنبال آن مجموعه‌ای از تراژدی‌های مختلف اتفاق افتاد و مرگ و نیستی، خیانت، پیروزی، امید و یاس، به همراه داشت. از تراژدی عاشقانه برن و لوتین، داستان فرزندان نفرین شده هورین، خیانت مائگلین و سقوط شهر صخره‌های پنهان، گوندولین. سیلماریلیون داستان آمدن آدمیان را بازمی‌گوید و رزم‌هایشان را و اینکه چگونه سرنوشت آدمیان و الف‌ها به هم گره خورد و نومه نوری‌ها را خلق کرد. نتیجهٔ این داستان‌ها، هم در لحن و هم در سبک نگارشی، بسیار متفاوت از «هابیت» یا «ارباب حلقه‌ها» است، تا حدی که برخی از طرفداران تالکین آن را سخت می‌یابند، اما کسانی که به درکی عمیق از آن دست یابند می‌دانند که ارزش آن بسیار فراتر از «ارباب حلقه‌ها» است، چرا که بستری است برای خلق آن.
ارباب حلقه‌ها: بازگشت پادشاه ارباب حلقه‌ها: بازگشت پادشاه () یک فیلم ماجراجویی فانتزی حماسی به کارگردانی پیتر جکسون، بر پایهٔ جلد سوم "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین است که در سال ۲۰۰۳ منتشر شد. این فیلم آخرین قسمت از سه‌گانهٔ "ارباب حلقه‌ها" است و توسط باری ام آزبرن، جکسون و فرن والش تهیه شده‌است. فیلم‌نامهٔ فیلم توسط والش، فیلیپا بوینس و جکسون نوشته شده‌است. پیش از این، "" (۲۰۰۱) و "" (۲۰۰۲) منتشر شدند. "بازگشت پادشاه" دنبالهٔ طرح داستانی "دو برج" است و در آن فرودو، سم و گالوم راهی کوه نابودی در موردور می‌شوند تا حلقه یگانه را نابود کنند، اما از اهداف واقعی گالوم اطلاعی ندارند. در همین حین گندالف، آراگورن، لگولاس، گیملی و سایر افراد در حال متحد شدن با یکدیگر علیه سائورون و لژیون‌هایش در میناس تیریت هستند.
جی. آر. آر. تالکین این رمان ماجراهای پیش از ارباب حلقه‌ها و هابیت را مطرح کرده و به داستان‌هایی دربارهٔ چگونگی آفرینش جهان و ورود اینوها به آن را روایت می‌کند. همچنین شکل‌گیری قدرت‌های بزرگ جهان که یکی از آن‌ها قدرت تاریکی بود اشاره می‌شود و اینکه مورگوت چگونه دست به ظلم و ستم می‌زند. همچنین ماجرای پیدایش اِلف‌ها، آدمیان و موجودات دیگر را روایت می‌کند.
هابیت‌ها (مجموعه تلویزیونی) هابیت‌ها یک مینی‌سریال تلویزیونی فانتزی اکشن فنلاندی ۹ قسمتی است که در سال ۱۹۹۳ از وای‌ال‌ای (اولا) تی‌وی۱ پخش شد. این مجموعه به کارگردانی تیمو توریکا و تهیه کنندگی الف کویکستورم براساس "ارباب حلقه‌ها" اثر جی. آر. آر. تالکین ساخته شده‌است، اما این مجموعه به سفر هابیت‌ها فرودو و سم که حلقه یگانه را به کوه نابودی حمل می‌کند، محدود می‌شود.
فارامیر فارامیر یک شخصیت افسانه ای در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین است که در داستان ارباب حلقه‌ها ظاهر شده‌است. او برادر کوچکتر برومیر از و دومین پسر دنه‌تور دوم، کارگزار قلمروی گاندور است. داستان اوایل زندگی فارامیر از زبان خودش در داستان ارباب حلقه‌ها و در پیوست‌های کتاب آمده‌است. فارامیر در دوران سوم به دنیا آمد پدرش از نجیب‌زادگان بود و یک سال پس از تولد فارامیر کارگزار گاندور شد. مادر فارامیر زمانی که او پنج سال داشت از دنیا رفت. پس از مرگ مادر فارامیر، دنه‌تور دوم تبدیل به فردی بی‌احساس و سرد می‌شود و روابطش با پسرانش ضعیف می‌گردد. با اینکه دنه‌تور آشکارا برومیر را به فارامیر ترجیح می‌دهد اما رابطهٔ عاطفی میان دو برادر بدون حسادت چه در کودکی و چه در بزرگسالی هر روز بهتر می‌شود.
الندیل الندیل یک شخصیت خیالی در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین است که در ارباب حلقه‌ها، سیلماریلیون و افسانه‌های ناتمام از آن گفته می‌شود. الندیل به الندیل بلندقامت (به دلیل قد ۲۴۰ سانتیمتری)، الندیل وفادار یا الندیل بزرگمنش مشهور است. او پدر ایسیلدور و آناریون، آخرین فرمانروای آندونیه و نخستین پادشاه بلندبالای آرنور و گاندور است.
حلقه مورگوت حلقهٔ مورگوت () دهمین جلد از مجموعهٔ ۱۲ جلدی کریستوفر تالکین با عنوان "تاریخچهٔ سرزمین میانه" است که در آن او نسخه‌های خطی منتشر نشده پدرش، جی. آر. آر. تالکین را تحلیل می‌کند.
مردگان دونهارو مردگان دونهارو (Dead Men of Dunharrow) که به آنها میزبان سایه، میزبان خاکستری، پیمان شکنان یا مردگان هم می‌گویند، شخصیت‌هایی در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین اند که در ارباب حلقه‌ها به عنوان انسان‌هایی از کوه‌های سپید (سرزمین میانی) معرفی می‌شوند که پس از آنکه پیمان شان با ایسیلدور را در نبرد آخرین همپیمانان، شکستند نفرین می‌شوند. به‌طور رسمی به آنها مردان کوهستان گفته می‌شود.
کرستی یووا کرستی یووا (؛ زادهٔ ) استاد، مترجم اهل فنلاند است. وی از سال ۱۹۷۲ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است و بیشتر به خاطر ترجمه ارباب حلقه‌ها از جی. آر. آر. تالکین به زبان فنلاندی شناخته می‌شود که برای وی جایزه ملی برای ادبیات در سال ۱۹۷۶ به ارمغان آورد. ترجمه‌های وی از آثار ویلیام شکسپیر به خاطر حفظ پنج‌وتدی یامبیک مشهور هستند.
نگهبانان (فیلم ۱۹۹۱) رمان فانتزی "ارباب حلقه‌ها" اثر جی. آر. آر. تالکین در سه جلد در سالهای ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۶ میلادی منتشر شدند. تالکین دربارهٔ این که آیا تمایل دارد اثرش اقتباس‌هایی نمایشی یا سینمایی داشته باشد دودل بود. امّا او و ناشرانش، آلن و آنوین، به شرط داشتن حق وِتو در مورد تصمیم‌های خلّاقانه یا رد کردن مواردی که به هزینهٔ زیادی نیاز دارند، خوشحال بودند که در مورد پیشنهادهای ساخت فیلم گفتگو کنند. کوشش‌های اوّلیه، در زمینهٔ ساخت پویانمایی بود؛ نخستین پویانمایی، نسخهٔ ۱۹۷۸ میلادی اثر رالف بکشی بود که از رمان "یاران حلقه" و یخش‌هایی از "دو برج" بود. حقّ ساخت فیلم در میان بسیاری دست‌به‌دست شد و ساخت فیلم یا پویانمایی مورد توجّه کارگردانان بسیاری قرار گرفت.
ریوندل ریوندل یک پایگاه مرزی الفی در سرزمین میانی است؛ یک قلمرو افسانه‌ای که توسط جی. ار. ار. تالکین خلق شد. ریوندل توسط الروند در دوره دوم سرزمین میانی (چهار یا پنج هزارسال قبل از وقایع ارباب حلقه‌ها) تأسیس و فرمانروایی شد. علاوه‌بر الروند و خانواده او، الف‌های مشهور و برجستهٔ دیگری مانند گلوریفیندل و ارستور نیز در ریوندل زندگی کرده‌اند. ریوندل ترجمه مستقیم ایملادریس در زبان سینداری است که به معنی «درهٔ عمیق شکاف» است.
ارباب حلقه‌ها: دو برج (فیلم) ارباب حلقه‌ها: دو برج () یک فیلم ماجراجویی فانتزی حماسی به کارگردانی پیتر جکسون است که در سال ۲۰۰۲ منتشر شد. این فیلم بر پایهٔ جلد دوم رمان "ارباب حلقه‌ها" نوشتهٔ جی. آر. آر. تالکین ساخته شده‌است. این فیلم دنبالهٔ "" (۲۰۰۱) است و دومین قسمت از سه‌گانهٔ "ارباب حلقه‌ها" محسوب می‌شود. تهیه‌کنندگی این فیلم بر عهدهٔ باری ام آزبرن، فرن والش و جکسون از فیلم‌نامه‌ای به‌قلم والش، فیلیپا بوینس، استیون سینکلر و جکسون بوده‌است. در این فیلم گروه بازیگران متشکل از الایجا وود، ایان مک‌کلن، لیو تایلر، ویگو مورتنسن، شان آستین، کیت بلانشت، جان ریس-دیویس، برنارد هیل، کریستوفر لی، بیلی بوید، دامینیک مانهن، اورلاندو بلوم، هوگو ویوینگ، میراندا اتو، دیوید ونهام، براد دوریف، کارل اربن و اندی سرکیس حضور دارند.
نخستین نبرد بلریاند نخستین نبرد بلریاند در داستان‌های جی. آر. آر. تالکین، عبارت است از نخستین جنگ از جنگ‌های بلریاند که توسط الف‌های سیندار به رهبری تینگول، شاه دوریات و ارباب بلریاند با نیروهای مورگوت، دشمن بزرگ و ارباب تاریکی صورت گرفت.
جی. آر. آر. تالکین فیانور بزرگترین اِلف زمانه در هنر و معرفت و کسی بود که سیلماریل‌ها را ساخت، جواهرات مقدس؛ و آن‌ها را با پرتو دو درخت والینور آکند: دو درختی که بعدها میوه و شکوفه‌شان خورشید و ماه شد. اما ملکور، نخستین فرمانروای تاریکی، آن‌ها را دزدید و به دنبال آن مجموعه‌ای از تراژدی‌های مختلف اتفاق افتاد. محور اصلی «سیلماریلیون» حول این سه سیلماریل می‌گردد، و نیز داستاهای بسیار دیگری نیز دربردارد: «آینولینداله: افسانهٔ خلقت»، «والاکوئنتا: درباب ماهیت قدرت‌های خدایی»، «آکالابت: زوال مردمان نومهٔ نور» و «از حلقه‌های قدرت و عصر سوم: که با ارباب حلقه‌ها در ارتباط است».
آرون آروِن آندومیل یک شخصیت داستانی در رشته‌افسانه‌های جی. آر. آر. تالکین است. او در هر سه جلد از رمان ارباب حلقه‌ها حضور دارد. آرون یکی از نیم‌الف‌های است که در دوران سوم زندگی می‌کند. گفته شده آرون دختر پادشاه و بزرگ الف‌ها یعنی لرد الراند بوده، همچنین آرون در ماجرای بازسازی شمشیر شکسته ایسیلدور نقشی اساسی ایفا می‌کند و این خود کمک بسزایی در پیروزی نبرد بزرگ علیه سپاهیان سائرون دارد.