mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
آلباتروس‌های بزرگ آلباتروس‌های بزرگ سرده‌ای از آلباتروس‌ها است که در گذشته شامل همهٔ آلباتروس‌ها، به جز "آلباتروس‌های دوده‌ای" بود. این سرده بعدها به چند سرده کوچکتر تقسیم شد و امروزه دارای ۶ یا ۷ گونه است. از میان این اعضا، آلباتروس سرگردان و آلباتروس سلطنتی جنوبی دارای بزرگترین جثه در میان دیگر آلباتروس‌ها هستند و همچنین جزو بزرگ‌جثه‌ترین پرندگان دریایی به شمار می‌روند. پهنای بال بزرگترین گونه‌های آلباتروس‌های بزرگ بیش از ۳.۴ متر است که از هر پرنده‌ی دیگری بزرگتر است.
جوجه‌گذاری انگلی برخی جانداران برای بزرگ کردن نوزادان خود به کمک گونه‌های دیگر جانوری تکیه می‌کنند. به این کار، بچه‌داری سَربار گفته می‌شود. این روش در برخی گونه‌ها از پرندگان، ماهی‌ها، یا حشرات دیده می‌شود. این گونه‌ها از امکانات میزبان برای پرورش نوزادان خود استفاده می‌کنند و برای نمونه پرندگان سربار، تخم‌های خود را در لانهٔ پرندگان دیگر قرار می‌دهند. با این کار، جانور سربار زمان بیشتری پیدا می‌کند تا نوزادان بیشتری به دنیا آورده و نسل خود را تقویت کند.
سسکان راستین در گذشته، گروه بزرگی از پرندگان همگی با هم در تیره Sylviidae گروه‌بندی می‌شدند ولی اکنون اصطلاح سسکان جهان قدیم را برای آنان به کار می‌برند. این تیره پیش‌تر شامل بیش از ۴۰۰ گونه در بیش از ۷۰ سرده بود و سبب سردرگمی زیادی در آرایه‌شناسی بود. سپس ابتدا به دو تیره تقسیم شد: سبدنشینان و سسک تاجی. در ده سال گذشته پژوهش‌های بسیاری دربارهٔ آنها انجام شده‌است و بسیاری از گونه‌ها اکنون در تیره‌های دیگری (شامل سسک‌های نیزار، سسک‌های بیشه، سسکان برگی، و سسک‌های دم‌بزرگ) قرار داده شده‌اند. همچنین برخی از گونه‌ها در خانواده‌های موجود جای گرفته‌اند و جایگاه بعضی گونه‌ها هنوز قطعی نشده‌است. خانواده کوچکی از سسک‌ها همراه با لیکوها که پیش‌تر در تیره لیکویان و طوطی‌نوک‌ها بودند، اکنون تیره کوچک سسکان را تشکیل می‌دهند.
کبوتردریایی‌سانان این گونه از پرندگان بال‌های بلند و بینی لوله مانندی دارند. این پرندگان شناگر به صورت عمده از ماهی تغذیه می‌کنند و تنها هنگام تولید مثل به ساحل می‌آیند. پرواز این گونه از پرندگان به شکل بال‌بازروی‌های کوتاه و با بال زدن‌های تند و نامنظم همراه است.
پرنده بیشتر پرندگان امروزین می‌توانند پرواز کنند و این توانایی آن‌ها را از تقریباً همهٔ دیگر رده‌های مهره‌داران متمایز می‌کند. پرواز مهم‌ترین روش جابجایی در میان پرندگان است که از آن در هنگام تخم‌گذاری، یافتن غذا، و فرار از دست مهاجمان بهره می‌برند. پرندگان تطابق‌های زیادی برای پیدا کردن توانایی پرواز یافته‌اند، از جمله اسکلت سبک‌وزنشان، دو ماهیچه بزرگ پروازی، ماهیچه سینه‌ای بزرگ که ۱۵ درصد از کل وزنشان را تشکیل می‌دهد، و پاهای جلویی (بالها که همانند نوعی ماهی‌واره عمل می‌کنند). شکل بال و اندازه آن در کل چگونگی پرواز گونه را مشخص می‌کند. نزدیک ۶۰ گونه از پرندگان امروزین و بسیاری گونه‌های منقرض شده، ناپرواز هستند. پرندگان بی‌پرواز اغلب در جزیره‌های منزوی فرگشت یافته‌اند؛ مکان‌هایی که در آن منابع طبیعی محدود است و مهاجمان کمتری حضور دارند. بعضی پرندگان نیز می‌توانند از بال‌های خود برای «پرواز» درون آب بهره گیرند. پنگوئن‌ها، ماهی‌گیرک‌ها، کبوترهای دریایی، و زیر آبروکها از این جمله هستند.
تبارشاخه تبار شاخه یا کلاد (از ریشه یونانی "کلادوس" به معنای شاخه) کلمه‌ای است که در سال ۱۹۵۷ توسط زیست‌شناس انگلیسی جولیان هاکسلی پیشنهاد گردید. در دانش سامانه‌شناسی زیستی، تبارشاخه تک‌شاخه‌ای از درخت تبارزایی است که یک نیای مشترک و تمامی نوادگان او (شامل گونه‌های از میان رفته و گونه‌های زنده) را در بر می‌گیرد. بر خلاف طبقه‌بندی لینه‌ای که در آن از سطوح آرایه‌شناختی مختلفی همچون فرمانرو، دسته، رده و راسته استفاده می‌شود، طبقه‌بندی بر اساس تبارشاخه توان پیروی از چنین رویکردی را ندارد و نامگذاری آرایه‌شناسی لینه‌ای و کلادیستیک همواره با یکدیگر هماهنگ نیستند.تبارشاخه را با رعایت این پیش شرط اساسی که تمامی گونه‌های منشعب شده از نیای مشترک را دربر گیرد می‌توان در هر سطحی مورد ارزیابی قرار داد. چنین گروهی را گروه فراگیر یا مونوفیلتیک گویند. کلادیست‌ها رده، رسته یا خانواده‌ای را که تنها برخی از گونه‌های منشعب شده از نیای مشترک را شامل می‌شوند گروه نافراگیر یا پارافیلتیک نامیده و نمی‌پذیرند. به عنوان مثال از دیدگاه آن‌ها نامگذاری گروهی بنام خزندگان و جدا کردن آن از پرندگان درست نیست زیرا در این صورت گروه خزندگان یک گروه پارافیلتیک خواهد بود. با توجه به این نکته که پرندگان از دایناسورها منشعب شده‌اند و با خزندگان نیای مشترکی دارند، نمی‌توان خزندگان را تبارشاخه ای جدا در نظر گرفت.بر پایه همین نگرش، کلادیست‌ها نامگذاری گروهی بنام میمون‌ها و جدا ساختنش از کپی‌ها را درست نمی‌دانند. میمون یک تقسیم‌بندی پارافیلتیک است که شامل میمون‌های دنیای قدیم و میمون‌های دنیای جدید می‌شود. این تقسیم‌بندی کپی‌ها را که با میمون‌های دنیای قدیم نیای مشترک دارند، به کناری نهاده‌است که از دیدگاه کلادیست‌ها نا درست است. میمون‌های دنیای قدیم و کپی‌ها خود با میمون‌های دنیای جدید نیای مشترک دارند پس از دیدگاه کلادیست‌ها هنگامی می‌توانیم از واژه میمون به عنوان یک تبارشاخه بهره جوییم که بپذیریم انسان نیز یک میمون است و در غیر این صورت بهتر است این واژه را به یکباره کنار بگذاریم.
فهرست دایناسورها دایناسورها گروهی متنوع از خزندگان از کلان‌راستهٔ «دایناسورسانان» هستند که برای اولین بار در طول دوره تریاس، حدود ۲۴۳ تا ۲۳۳ میلیون سال قبل ظهور کردند. البته تحقیقات دربارهٔ خاستگاه و زمان دقیق ظهور و تکامل دایناسورها همچنان ادامه دارد. این جانوران پس از وقوع رویداد انقراض تریاس٫‌ژوراسیک در حدود ۲۰۱٫۳ میلیون سال پیش، مهره‌داران غالب بر روی خشکی شدند. تسلط آن‌ها بر خشکی، در سرتاسر دوره‌های ژوراسیک و کرتاسه ادامه داشت. شواهد به‌دست‌آمده از سنگواره‌ها بیانگر آن است که پرندگان امروزی گونه‌ای تغییریافته از دایناسورهای پردار هستند که از تکامل تروپودها (دَدپایان) اولیه در دوران ژوراسیک پسین پدید آمده‌اند. بدین ترتیب، پرندگان تنها بازماندگان از نسبهٔ دایناسورها بودند که پس از رویداد انقراض کرتاسه٫‌پالئوژن که حدود ۶۶ میلیون سال پیش رخ داد، زنده ماندند. بنابراین می‌توان دایناسورها را به دو گروه دایناسورهای پرنده‌سان یا همان پرندگان، و دایناسورهای غیرپرنده‌سان که شامل سایر دایناسورها می‌شوند، تقسیم‌بندی کرد.
منطقه حفاظت‌شده انگوران در پژوهش‌هایی که بین سال‌های ۸۰ تا ۸۲ در انگوران انجام شد ۱۰۰ گونه مختلف از پرندگان در این منطقه مشاهده شد که ۱۶ گونه از آن‌ها از پرندگان در معرض خطر انقراض هستند و یکی از آن‌ها یعنی پرنده کوچکی به نام مگس‌گیر قهوه‌ای برای اولین بار در خاورمیانه مشاهده شد. پرندگان شکاری مثل انواع عقاب و شاهین و کرکس و قوش در کنار پرندگان آبزی همچون انواع مرغابی، مرغ سقا، فلامینگو، قو، درنا، خوتکا، باکلان، لک لک، آنقوت، چنگر، بوتیمار و حواصیل و پرندگان دیگری مانند انواع کبک، باقرقره، دارکوب، کوکر، فاخته، تیهو، سبزه قبا، چکاوک، بلدرچین، و قمری از مهم‌ترین پرندگان بومی این منطقه هستند.
هوش پرندگان هوش پرندگان() به اندازه‌گیری پدیده‌ای به نام هوش در پرندگان می‌پردازد. اطلاعات پرنده با تعریف هوش و اندازه‌گیری آن در ارتباط است. دشواری تعریف یا اندازه‌گیری هوش در حیوانات، موضوع را برای مطالعه علمی دشوار می‌سازد. آناتومیک، پرندگان (که ۱۰٬۰۰۰ گونه از آنها وجود دارند و به همین ترتیب، دایناسورهای تروپود هستند) مغز نسبتاً بزرگ نسبت به اندازه سرشان دارند. حواس‌های بینایی و شنوایی در اکثر گونه‌ها به خوبی توسعه یافته‌اند، در حالی که حس‌های لمسی و بویایی تنها در چند گروه از پرندگان به خوبی شناخته شده‌اند. پرندگان با استفاده از سیگنال‌های بینایی و همچنین استفاده از تماس‌ها و ترانه‌ها ارتباط برقرار می‌کنند؛ بنابراین تست هوش براساس مطالعه واکنش‌ها به محرک‌های حسی برمی‌گردد.
ارنست مایر مایر حرفه خویش را با بر عهده گرفتن تصدی دپارتمان پرنده‌شناسی موزه آمریکایی تاریخ طبیعی در نیویورک (از ۵۳–۱۹۳۲) ادامه داد و در آنجا بیش از ۱۰۰ مقاله دربارهٔ آرایه‌شناسی پرندگان را، از جمله «پرندگان جنوب‌غرب اقیانوس آرام» (۱۹۴۵) به رشته تحریر درآورد. او به سال ۱۹۴۰، تعریف جدیدی از «گونه» در علم زیست‌شناسی را مطرح نمود که در بین جامعه علمی، بسیار مقبول افتاد و موجب شد تا گونه‌های جدیدی که پیش از آن، ناشناخته بودند، کشف شود. مایر تا پیش از مرگش، ۲۵ گونه جدید از پرندگان و ۴۱۰ گونه فرعی (زیرگونه) را نامگذاری کرده بود.
پرورش پرندگان دلایل مختلفی وجود دارد که باعث می‌شود مردم به پرورش پرندگان مشغول شوند. برخی افراد برای حفظ یک گونه پرندگان را پرورش می‌دهند. برخی از مردم طوطی را به عنوان پرنده همراه پرورش می‌دهند و برخی نیز برای کسب سود، پرندگان را پرورش می‌دهند.
پرنده گونهٔ "کهن‌بال" از گذشته به عنوان یکی از گونه‌های انتقالی شناخته‌شده در رابطه با پرندگان شناخته می‌شد و از جمله شواهد تاییدکنندهٔ فرگشت در سده ۱۹ میلادی عنوان می‌گشت. کهن‌بال نخستین سنگواره‌ای بود که مشخصا ویژگی‌های موجود در خزندگان چون دندان، ناخن‌های پنجه دار و دمی بلند و مشابه سوسمارها، در کنار بال‌های پروازی همانند آنچه که در پرندگان امروزین وجود دارد، داشت. با آن که این‌گونه به عنوان نیای پرندگان امروزین شناخته نمی‌شود، اما تصور بر این است که خویشاوندی و ارتباط نزدیکی با نیای حقیقی داشته‌است.
باتلاق زاپاتا در باتلاق زاپاتا بیش از ۹۰۰ گونه گیاهی محلی، ۱۷۵ گونه از پرندگان، ۳۱ گونه خزندگان و بیش از ۱۰۰۰ گونه از بی‌مهرگان وجود دارد. برخی از برجسته‌ترین موارد آنمیک محلی در کوبا هستند. برای پرندگان، شامل الیکایی زاپاتا یلوه زاپاتا، و گنجشک زاپاتا است. باتلاق همچنین زیستگاه خاصی از مرغ پرزنبوری، کوچکترین گونه پرنده روی کره زمین است.
کبوتران در زبان انگلیسی، گونه‌های کوچک‌تر را «قمری» و به گونه‌های بزرگ‌تر «کبوتر» می‌گویند. با این حال، این تمایز سازگار نیست، و در اکثر زبان‌های دیگر وجود ندارد. از نظر تاریخی، نام‌های رایج این پرندگان شامل تنوع زیادی بین اصطلاحات است. پرنده ای که بیشتر به آن فقط «کبوتر» گفته می‌شود، کبوتر اهلی است که در بسیاری از شهرها به نام کبوتر رمیده (وحشی) رایج است. در فارسی، به پرندگان بزرگتر و دارای رنگ خاکستری کبوتر و به پرندگان کوچکتر دارای رنگ کرم تا قهوه‌ای، قمری گفته می‌شود و با گونه‌های دارای طوق پشت گردن، یاکریم گفته می‌شود.
اقیانوسیه گونه‌ها و تعداد پرندگان در استرالیا و اقیانوسیه زیاد است زیرا آن‌ها از معدود جاندارانی هستند که می‌توانند از جزیره‌ای به جزیره دیگر حرکت می‌کنند. بیش از ۱۱۰ گونه پرنده بومی در استرالیا و اقیانوسیه وجود دارد که بسیاری از آنها پرندگان دریایی هستند. بسیاری از پرندگان بی‌پرواز، مانند شترمرغ استرالیایی، شترمرغ شاخدار، کیوی، مرغ بیشه و طاووسک جزیره جنوبی بومی استرالیا، پاپوآ گینه نو و نیوزلند هستند.
تالاب صالحیه زیستگاه‌های تالاب صالحیه بسیار متنوع می‌باشد عمده زیستگاه‌های این تالاب را پرندگان تشکیل می‌دهند. در این تالاب ۱۲۰ گونه پرنده وجود دارد. همچنین این تالاب محل مهاجرت بسیاری از گونه‌های پرندگان مهاجر می‌باشد. از انواع پرندگان موجود در این تالاب می‌توان به درنا خاکستری، غاز خاکستری، اردک سبز، تنجه، آنقوت، اگرت، حواصیل، فلامینگو، لک‌لک سیاه و پلیکان اشاره کرد. از گونه‌های پستاندار موجود در این منطقه می‌توان به خرگوش، روباه، گرگ، شغال، گراز و سنجاب اشاره کرد.
سوتک صدا از ارتعاشات ناشی از دیواره سوتک تولید می‌شود. در برخی از پرندگان مانند کرکس سیاه این عضو وجود ندارد. همچنین برخی دیگر از پرندگان (مانند طوطی یا مرغ مینا) با استفاده از این عضو قادر به تقلید صدای انسان هستند. بر خلاف حنجره در بدن پستانداران، سوتک نزدیک به دو شاخهٔ تقسیم در ریه‌ها قرار دارد و به همین دلیل بعضی از پرندگان آوازخوان می‌توانند بیش از یک صدا در زمان تولید کنند.
مرغ مگس‌خوار مگس‌مرغ‌ها یا مرغ‌های مگس ، که با نام‌های مرغ مگس‌خوار، پرنده مگسی، مرغ زرین‌پر و مرغ زمزمه‌گر نیز شناخته می‌شوند، خانواده‌ای از پرندگان از راستهٔ بادخورک‌سانان است. حدود ۳۶۰ گونه از این پرندگان شناسایی شده‌است. مگس‌مرغ‌ها تنها بومی قارهٔ آمریکا هستند و در سراسر این قاره از آلاسکا تا تیرا دل فوئگو در جنوب آرژانتین یافت می‌شوند. اکثر این گونه‌ها در مناطق گرمسیر آمریکا پراکندگی دارند. آن‌ها جزو کوچک‌ترین پرندگان هستند و بیشتر گونه‌ها به درازای ۷٫۵ تا ۱۳ سانتی‌متر (۳–۵ اینچ) هستند. کوچک‌ترین گونهٔ موجود از این پرندگان، مگس‌مرغ زنبوری به درازای ۵ سانتی‌متر (۲ اینچ) و به وزنی کمتر از ۲ گرم (۰٫۰۷ اونس) است. بزرگ‌ترین آن‌ها نیز مگس‌مرغ غول‌پیکر با طول ۲۴ سانتی‌متر و وزنی معادل ۱۸ تا ۲۴ گرم است.
پرنده برای شناسایی هرچه بهتر موجودات لازم است که آن‌ها را در دسته‌هایی طبقه‌بندی نمود. بزرگ‌ترین مشکل رده‌بندی پرندگان یکسان بودن ساختار بدنی آن‌ها با یکدیگر است. به عبارت دیگر تحول و تغییراتی را که در جانوران دیگر به ویژه در پستانداران (با وجودی که تعداد گونه‌های آن‌ها نصف گونه‌های پرندگان است) می‌توان مشاهده کرد، در پرندگان چندان قابل مشاهده نیست. از طرف دیگر مطالعات مربوط به آناتومی مقایسه‌ای یا در سطحی نسبتاً ابتدایی بوده تنها در سال‌های اخیر گام‌های مؤثری در جهت شناخت علمی‌تر عادات و رفتار پرندگان برداشته شده‌است؛ و در همین راستا تغییرات فراوانی در نامگذاری و شیوه‌های رده‌بندی داده شده‌است.
پرنده پرندگان پرتنوع‌ترین نوع مهره‌داران چهاراندامی‌اند و از قطب شمال تا قطب جنوب می‌توان گونه‌هایی از پرندگان را پیدا کرد. کوچک‌ترین گونهٔ زنده از پرنده‌ها، مرغ پرزنبوری با طول ۵ سانتی‌متر و بزرگ‌ترین آن‌ها شترمرغ با بزرگی ۲٫۷۵ متر است. فسیلها گواه آن هستند که منشأ پرندگان به دایناسورهای دوپا و نزدیک به ۱۶۰ میلیون سال پیش، در دوران ژوراسیک بازمی‌گردد. دیرین‌شناسان بر این باورند که پرندگان تنها گروه دایناسورها هستند که از رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن در ۶۵٫۵ میلیون سال پیش، جان سالم به در برده‌اند.
هوگنجشک‌سانیان آنها نیمه‌آوازخوان هستند که ساختار سوتک متفاوتی نسبت به پرندگان آوازخوان دارند. آنها عبارتند از پرندگان نیمه‌آوازخوان جهان قدیم و رنگینک نوک‌پهن آمریکایی در فروراسته Eurylamides، در حالی که همه پرندگان نیمه‌آوازخوان دیگر، همه به‌طور انحصاری در جهان جدید، در فروراسته Tyrannides یافت می‌شوند. آنها از حدود ۱۰۰۰ گونه و ۱۶ خانواده تشکیل شده‌اند و از بزرگترین خانواده‌های پرندگان، ژیان‌مرغان (Tyrannidae) با حدود ۴۰۰ گونه تشکیل شده‌اند. Phylogenetic relationships of the Tyrannides based on Oliveros et al. (2019):
باغ پرندگان بروجرد باغ پرندگان بروجرد یک باغ وحش در شهر بروجرد است که در آن انواع پرندگان و نیز سایر گونه‌های جانوری نگهداری می‌شوند. این باغ در پارک فدک در جنوب غربی این شهر قرار گرفته‌است و نخستین پارک پرندگان احداث شده در استان لرستان است .
شهرستان شاهین‌دژ پوشش جانوری این منطقه به دو تقسیم می‌شود :الف- حیوانات و پرندگان محلی ب- حیوانات و پرندگان وحشیالف :حیوانات و پرندگان محلی :گوسفند؛ گاو (شیری و گوشتی)؛ مرغ (تخم‌گذار و گوشتی) بوقلمون و اردک و غاز. ب:حیوانات و پرندگان وحشی :کوه‌ها و کوهپایه‌های اطراف شهرستان مملو از قوچ و میش ارمنی؛ بز و کل؛ گراز وحشی؛ گرگ و روباه؛ و پرندگان کپک چیل؛ تیهو؛ اردک و غاز وحشی؛ فاخته و انواع کبوتر می‌باشد که روی هم پوشش جانوری و گیاهی منطقه را تشکیل می‌دهند.
پرنده پرندگان از جمله گروه‌هایی از جانوران هستند که در تقریباً همهٔ مناطق خشکی در جهان و نیز درون اقیانوس‌ها یافت می‌شوند. در دورترین نقطهٔ جنوبی، کبوتردریایی برفی در گروه‌هایی در ۴۴۰ کیلومتری درون خاک جنوبگان تخم‌گذاری می‌کند. بیشترین تنوع پرندگان در جهان در مناطق گرمسیری است. پیشتر گمان می‌رفت که چنین تنوعی برآمده از میزان بیشتر گونه‌زایی در مناطق گرمسیر است، ولی پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که میزان گونه‌زایی در مناطق دورتر از استوا بیشتر است، اما میزان انقراض گونه‌ای نیز در آن مناطق بیشتر از مناطق گرمسیر است. بعضی گونه‌های پرندگان برای زندگی همیشگی بر روی آب اقیانوس‌ها تطابق یافته‌اند. پرندگانی چون مرغان طوفان همهٔ عمر را بر روی آب سپری می‌کنند و تنها برای تخم‌گذاری به کرانه‌ها می‌آیند.
انجمن جهانی پرندگان انجمن جهانی پرندگان () انجمنی است که پیش‌تر با عنوان «شورای جهانی حفاظت از پرندگان» شناخته می‌گردید. شالودهٔ این انجمن متشکل از مشارکت انجمن‌ها و سازمان‌های حفاظت‌گر جهانی است که تلاش می‌کنند تا پرندگان، زیستگاه‌ها و تنوع زیستی جهانی را از هرگونه آسیب و گزندی حفظ نمایند. این سازمان عنوان بزرگترین سازمان همکاری حفاظت از جهان با بیش از ۱۲۰ سازمان عضو و شریک را یدک می‌کشد. این انجمن فهرستی قرمز از گونه‌های در معرض خطر پرندگان از اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت دارد که مشتمل بر ۱۰۰۰ گونه پرندهٔ در معرض خطر انقراض است و برای هر یک از آنها، برنامه‌ریزی‌های حفاظتی تدوین گردیده‌است انجمن پرندگان جهان دارای برنامه‌های کارگروهی در زمینهٔ حفاظت در بخش‌های مختلفی می‌باشد که عبارت هستند از آفریقا، قاره آمریکا، آسیا، اروپا و آسیای مرکزی، خاورمیانه و اقیانوسیه.
کوچ پرندگان کوچ یا مهاجرت پرندگان به سفرهای منظم فصلی می‌گویند که بسیاری از گونه‌های پرندگان انجام می‌دهند. سفر پرندگان ممکن است در پاسخ به تغییرات آب و هوا، دسترسی به مواد غذایی، یا زیستگاه باشد. گاه برخی از این سفرها را «"مهاجرت واقعی"» نمی‌نامند زیرا نامنظم بوده یا یک‌طرفه هستند (مانند دور شدن پرندگان جوان از زادگاه خود، و پراکندگی). ویژگی مهاجرت، نظم فصلیِ سالانهٔ آن است.
پرندگان آوازخوان پرندگان آوازخوان یا مرغان آوازخوان یا گنجشک‌سانیان (Passeri) یا آهنگ‌مرغ‌ها گونه‌ای از پرندگان هستند که برای برقراری ارتباط با همنوعانشان آواز می‌خوانند. پرندگان آوازخوان برخلاف سایر پرندگان که با صدا مکان مناسب برای تولیدمثل را به یکدیگر خبر می‌دهند یا پرنده جنس مخالف را به خود جذب می‌کنند، برای مکالمه با هم اصواتی آهنگین تولید می‌کنند. پرندگان آوازخوان، مرغان شاخه‌نشین به شمار می‌روند و پاهایی با ۳ انگشت رو به جلو و یک انگشت رو به عقب دارند.
منطقه حفاظت‌شده کبیرکوه سهم منطقه حفاظت شده کبیرکوه از پرندگان ایران که تاکنون گزارش شده؛ ۴۶ گونه می‌باشد که در ۷ راسته و ۱۹ تیره جای می‌گیرند. این منطقه با توجه به تنوع زیستگاه‌ها از نظر تنوع گونه‌ای پرندگان نیز غنی می‌باشد.
هوپرنده‌بالان هوپرنده‌بالان‎ گروهی از ددپایان هستند که شامل تمام گونه‌های پرنده‌سانان می‌شوند و ارتباط نزدیک‌تری با پرندگان نوین نسبت به پرندگان ابتدایی و دم بلند همانند "کهن‌بالان" و "جهول‌پرندگان" دارند.
تالاب میقان تالاب میقان از زیستگاه‌های پرندگان مهاجر سیبری و از زیستگاه‌های مهم پرندگان مهاجر در مرکز کشور است. این تالاب به تنهایی ۶۸ درصد از پرندگان استان مرکزی و ۲۷ درصد پرندگان کشور را در خود جای داده‌است که از این میزان ۲۷ گونه آسیب‌پذیر یا نادر حمایت شده در میان آن‌ها وجود دارد. از جمله پرندگان تالاب درناهای خاکستری هستند که سالانه ۱۰ هزار قطعه در تالاب ساکن می‌شوند. این تالاب به دلیل از بین رفتن دیگر زیستگاه‌های پرندگان مهاجر مانند تالاب شادگان اصلی‌ترین زیستگاه پرندگان مهاجر منطقه غرب مدیترانه محسوب می‌شود.
فهرست سرخ آی‌یوسی‌ان IUCN تلاش می‌کند تا برآورد خود از هر جاندار را در هر پنج سال، یا بیشینه ده سال، یکبار بازبینی و به روز کند. این کار در روندی با همکاری چندین بازبین "گروه تخصصی نجات" صورت می‌پذیرد. گروه بازبینان متخصصان گونه‌ای ویژه، گروهی از گونه‌ها یا منطقه‌ای ویژه هستند یا اعضای گروهی همچون انجمن جهانی پرندگان که به گونه تخصصی روی یک رده (در این مورد، پرندگان) فعالیت می‌کنند.
چرخ‌ریسکان دم‌دراز چرخ‌ریسک‌های بوته‌ای یا چرخ‌ریسک‌های دم‌دراز یک خانواده به نام Aegithalidae از پرندگان گنجشک‌سان کوچک و با دم نسبتاً بلند هستند. این خانواده دربردارندهٔ ۱۳ گونه در سه جنس است که همهٔ آنها به جز یکی در اوراسیا یافت می‌شوند. چرخ‌ریسک‌های بوته‌ای پرندگان پرجنب‌وجوشی هستند که تقریباً به‌طور دائم در حال حرکت هستند، در حالی که در درختچه‌ها و درختان به دنبال حشرات هستند. در طول فصل غیرزادآوری، پرندگان در گله‌های تا ۵۰ نفر زندگی می‌کنند. چندین گونه چرخ‌ریسک رفتار زادآوری مشارکتی را نشان می‌دهند که به آنها کمک‌کننده آشیانه نیز می‌گویند. در این خانواده ۱۳ گونه در ۳ سرده وجود دارند.
کلاغ تا کنون ۴۵ گونه از کلاغ‌ها شناسایی شده‌اند. همچنین ۱۴ گونه منقرض‌شده از این پرندگان نیز تاکنون شناسایی و شرح داده شده‌اند. این پرندگان، پراکندگی بسیار زیادی در سرتاسر دنیا داشته و به‌جز مناطقی از آمریکای جنوبی و مناطق قطبی و تعدادی از جزایر، در سایر مناطق مشاهده و ثبت شده‌اند.
دم‌سرخ دم‌سرخ‌ها گروهی از پرندگان کوچک بر قدیم هستند که در تیره مگس‌گیران رده‌بندی می‌شوند. دم در این گروه از پرندگان به رنگ حنایی مایل به سرخ است.تاکنون سه گونه از دم‌سرخ‌ها در ایران ثبت شده‌اند که هر سه گونه مهاجر هستند:
حیات وحش استان کرمانشاه بنا بر سرشماری پرندگان در دی‌ماه سال ۱۳۹۸ که در ۲۲ سایت محل حضور پرندگان انجام شده‌است، سه گونۀ سار، اگرت و حواصیل بیشترین پرندگان سرشماری شده در استان بود و همچنین تعداد قابل توجهی از پرندگان در کرمانشاه دارای جمعیت میلیونی اعلام شده‌اند. در این سرشماری هیچ موردی از آنفلوآنزا و تلفات مشکوک در میان جمعیت پرندگان وحشی و مهاجر استان ثبت نشده‌است.
محیط زیست ایران در ایران تاکنون ۵۲۱ گونه پرنده شناسایی و گزارش شده‌است که این تعداد معادل کل گونه‌های پرنده موجود در قاره اروپا می‌باشد. بیشترین گونه‌ها را پرندگان متکی به تالاب‌ها تشکیل می‌دهند اما آلودگی و تخریب تالاب‌های ایران در سالهای اخیر خود عاملی در جهت کاهش تعداد بسیاری از گونه‌های پرندگان ایران گشته‌است و هم‌اکنون پرندگانی نظیر درنای سیبری، بالابان، اردک سرسفید، میش مرغ، عقاب طلایی، اردک مرمری و تعدادی دیگر از گونه‌ها در کشور در معرض تهدید و انقراض می‌باشد.
شاه‌مرغ‌وارگان شاه‌مرغ‌وارگان (پرندگان نیمه‌آوازخوان جهان جدید) یک کلاد از پرندگان گنجشک‌سان است که بومی ایالات متحده آمریکا است. این گروه به دو کلاد (Furnariida و Tyrannida) تقسیم می‌شود که شامل یازده خانواده است.
پرنده شکارشونده پرنده شکارشونده به هر یک از گونه‌های پرندگان وحشی گفته می‌شود که توسط انسان شکارشده، کشته و خورده می‌شوند. شکار کردن پرندگان شکارشونده یک ورزش و راهی برای تهیه غذا است. معمولاً قوانینی وجود دارد که بر شکار حاکم است. معمولاً از اسلحه استفاده می‌شود و بنابراین قوانین اسلحه وجود دارد. همچنین مقررات از فصل زادآوری پرندگان حفاظت می‌کند تا نسل دیگری از پرندگان جایگزین نسل کنونی شود.
دنیاگیری آنفلوانزا "همه‌گیری‌های آنفلوانزا" زمانی اتفاق می‌افتد که یک گونهٔ جدید از ویروس آنفلوانزا از گونه‌های جانوری دیگری به انسان منتقل می‌شود. گونه‌هایی که در ظهور نژادهای جدید آنفلوانزای انسانی مهم به نظر می‌رسند خوک‌ها، مرغ‌ها و اردک‌ها هستند. این نژادهای نوظهور در برابر هرگونه ایمنی که ممکن است افراد به نژادهای قدیمی تر داشته‌باشند مقاومند، بنابراین می‌توانند به سرعت گسترش یافته و تعداد بسیار زیادی از افراد را آلوده کنند. گاهی هم ویروس‌های آنفلوانزای A از پرندگان وحشی به گونه‌های دیگر منتقل می‌شوند و باعث شیوع آن در مرغان خانگی می‌شوند و ممکن است منجر به "همه‌گیری‌های آنفلوآنزا" شوند. به نظر می‌رسد که بخشی از انتشار ویروس‌های آنفلوانزا در سراسر جهان با کوچ پرندگان مهاجر انجام می‌شود، اگرچه محموله‌های تجاری فراورده‌های پرندگان زنده نیز ممکن است نقش داشته باشد. شیوه‌ها و شبکه‌های سفر انسان نیز می‌تواند در "همه‌گیری آنفلوانزا" مؤثر باشد.
نوک‌سیمین‌ها نوک‌سیمین گروهی از پرندگان سرده از تیره سهرگان ریز است. این سرده اکنون دو گونه دارد. این پرندگان مهاجر ساکن آفریقا و جنوب آسیا در هند، بنگلادش، سریلانکا، شرق اندونزی، پاپوآ گینه نو و فیلیپین هستند. دو مورد از حدود سی و هفت گونه نیز بومی استرالیا هستند.
پرستو پَرَستوها و چلچله‌ها گروهی از پرندگان حشره‌خوار گنجشک‌سان عضو تیرهٔ پرستویان هستند که تاکنون ۷۴ گونه از آن‌ها شناسایی شده‌اند و در بسیاری از مناطق یافت می‌شوند. این پرندگان کوچک را با قد و بدن کشیده (حدود ۲۰ سانتیمتر)، بال‌های باریک و نوک‌تیز، و منقار کوتاه و پاهای سست و کوچک، به آسانی می‌توان از دیگر پرندگان باز شناخت. برخی از گونه‌های پرستویان دم‌های شاخه‌دار، دارند. پر و بال پرستوها می‌تواند یک‌دست یا دارای نشان‌هایی به رنگ آبی و سبز با جلای فلزی باشد.
قوی سیاه قوی سیاه ، پرنده‌ای بزرگ و آبزی از خانواده مرغابیان است که بیشتر در نواحی جنوب‌شرقی و جنوب‌غربی استرالیا زندگی می‌کند. این گونه به دلیل شکار بی‌رویه در نیوزلند منقرض شد، با این حال پس از معرفی دوباره به جمعیت آن در این کشور افزوده شد. قوهای سیاه در استرالیا مهاجرت می‌کنند و بسته به آب و هوا از منطقه‌ای در این قاره به منطقه دیگر می‌روند. این پرندگان همچون قوهای سفید تک‌همسر هستند و وظایف نگهداری از جوجه‌ها میان نر و ماده تقسیم می‌شود.
باغ پرندگان تهران فاز اول باغ پرندگان در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۲ افتتاح شد و به بهره‌برداری رسید. در قسمت ورودی محوطه باغ، اولین چیزی که جلب توجه می‌کند طوطی‌های سخنگو هستند که به شما خوشامد می‌گویند. پرندگانی نظیر کبوتر، طوطی، کلاغ، خروس، فنج، ... در این محوطه قرار گرفته‌اند. باغ پرندگان تهران محدوده بزرگی دارد و به دلیل طراحی مسیرهای پیچ در پیچ در آن مسیر طولانی را شامل می‌شود. با توجه به اینکه ورودی باغ در بالاترین قسمت آن قرار دارد و از بالا تقریباً محوطه باغ قابل رویت است. در شمالی‌ترین قسمت باغ پرندگان بزرگترین قفس آن جلب توجه می‌کند که گونه‌هایی از عقاب‌ها بر روی درختان تنومند اما بی شاخه در آن قرار داده شده‌اند. برخی گونه‌های لاشخور هم در این قفس به چشم می‌خورند، گونه‌هایی از جغد، شاهین نیز در قفس‌های کوچکی در آن قرار گرفته‌اند. در قسمت میانی باغ پرندگانی نظیر قرقاول، طاووس، پلیکان، فلامینگو و . . . . قرار گرفته‌اند. این محدوده توسط آبشارها و برگه‌های بزرگی که از بالادست باغ آبگیری می‌شوند احاطه شده‌است. دوطرف برگه‌های آب توسط پل‌های چوبی و زیبایی به هم وصل شده‌است. در محدوده جنوبی باغ هم پرندگان نام آشنایی هم چون اردک، قوی سیاه و سپید، غاز و . . . به چشم می‌خورند.
پرنده پَرَنده یا مُرغ به جانوران مهره‌داری گفته می‌شود که بدنی پوشیده از پر دارند، خونگرم اند، بال دارند، بر روی دوپا راه می‌روند و تخم می‌گذارند. بیشتر پرندگان توانایی پرواز دارند. تا کنون حدود ۱۰٬۰۰۰ گونه پرنده در سراسر جهان شناسایی شده و پیشبینی می‌شود که به همین تعداد گونه‌های شناسایی نشده از پرندگان نیز بر روی زمین وجود داشته باشد.
سار سارها در جهان پراکنش گسترده‌ای داشته و در بسیاری از کشورها و مناطق مختلف مشاهده شده‌اند. این پرندگان به‌طور طبیعی ساکن آفریقا، آسیا، اروپا، شمال استرالیا و برخی از جزایر مناطق گرمسیر هستند. چند گونه از این پرندگان به مناطقی مانند آمریکای شمالی، هاوایی و نیوزیلند به‌طور غیرطبیعی وارد شده و به عنوان گونه‌ای مهاجم در نظر گرفته می‌شوند.
سارگپه‌عسلیان زیر خانواده سارگپه‌عسلیان از پرندگان شکاری شامل تعدادی گونه پهن‌بال با اندازه متوسط است. اینها پرندگان آب و هوای گرمتر هستند، اگرچه گونه‌های "Pernis" (سارگپه عسلی اروپایی و سارگپه عسلی کاکلی ) پراکنش وسیع‌تری دارند.
پرنده بعضی گونه‌ها، از جمله کاکاییان و کاکایی‌اقیانوسی، اقدام به طعمه‌دزدی از دیگر پرندگان می‌کنند. طعمه‌دزدی اما نه روش اصلی تهیه غذا برای این پرندگان، که رویکردی برای افزایش میزان غذای دریافتیشان است. بعضی پرندگان نیز مردارخوار هستند؛ کرکس از جمله پرنده‌هایی است که تنها اقدام به خوردن مردار می‌کند، ولی پرندگان دیگری چون کلاغ و کاکاییان صرفاً فرصت‌طلب هستند و در صورت وجود مردار به خوردنش اقدام می‌ورزند.
عسل‌خوار گردن‌سفید عسل‌خوار گردن‌سفید نام یک گونه از خانواده عسل‌خوار بومی شرق استرالیا است. نشان داده شده است که پرندگان جنوب غربی استرالیا گونه‌های مجزایی هستند، و پرندگان شرقی بیشتر با عسل‌خوار سرسیاه تاسمانی مرتبط‌اند. یکی از چند گونه مشابه از عسل‌خوارهای سرسیاه از سرده ، در جنگل سخت‌برگ خشک اقامت گزیده است. غذای آن شامل شهد گل‌ها و حشرات می‌شود.
مگس‌گیر پادشاهی مگس‌گیرهای پادشاهی ، یک سرده از پرندگان گنجشک‌سان هستند که بر اساس کمیته بین‌المللی پرنده‌شناسی (IOC) و "هندبوک پرندگان جهان" (HBW) از انجمن جهانی پرندگان در خانوادهٔ مرغ‌های کدر جای می‌گیرند. آنها چهار گونه را در سرده قرار می‌دهند.
سوتک دانشمندان بر این فرضیه‌اند که صدای پرندگان طی گزینش جفت‌گیری تکامل یافته‌است و تجربیات نشان می‌دهند که کیفیت صدای پرنده می‌تواند نشانگر خوبی برای سلامتی باشد. همچنین تجربیات نشان می‌دهند که انگل‌ها و بیماری‌ها مستقیماً روی صدا تأثیر دارند. ارتباطات بین پرندگان می‌تواند فردی یا گروهی باشد. بسیاری از پرندگان در هنگام تماس با هم آواز دونفری می‌خوانند یا باهم صدا تولید می‌کنند. برخی از پرندگان در تقلید صدا عالی هستند. در برخی از گونه‌های گرمسیری مانند دراگون‌ها تقلید صدا بسیار رویت شده‌است.
پارک شهر با توجه به قدمت و تنوع گونه‌های گیاهی پارک شهر، برای اولین بار در تهران، سایت پرنده‌نگری پارک شهر به منظور آشنایی بیشتر شهروندان با پرندگان در آذر ۱۳۹۳ خورشیدی راه‌اندازی شد. این مجموعه که مجهز به دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ است، در مرکز پارک و جنب فنس پرندگان قرار دارد و علاقمندان می توانند هر روزه با راهنمایی کارشناسان به پرنده‌نگری در پارک بپردازند. تاکنون بیش از ۴۰ گونه پرنده در پارک شهر شناسایی شده که شامل پرندگان ساکن، مهاجران زمستانی و تابستانی و مهاجران عبوری است.
باغ پرندگان شیراز باغ پرندگان شیراز، پارکی در شیراز است که در آن ۲ هزار پرنده با ۳۰۰ گونه مختلف از ۴۲ کشور آفریقایی، اروپایی و آسیایی وجود دارند. از این تعداد ۳۰۰ تا سخنگو می‌باشند. این باغ در بلوار دکتر حسابی شیراز (صنایع)، روبه روی گلدشت حافظ، کوچه باغ پرندگان قرار داشت اما در سال ۱۳۹۲ با بارش برف شدید و از بین رفتن اکثر گونه‌های جانوری، «این مکان تعطیل شد» و مسولین اداره کنندهٔ این باغ در حال راه اندازی باغی با همین امکانات و شرایط در مکانی دیگر در شهر شیراز هستند.
پرندگان سخنگو پرندگان سخنگو پرندگانی هستند که می‌توانند گفتار و کلمات انسان را تکرار و تقلید کنند. پرندگان سخنگو دارای درجات مختلفی از هوش و ذکاوت و توانایی گفتار می‌باشند.بعضی از آن‌ها همانند کلاغ با این که از باهوش‌ترین پرندگان محسوب می‌شوند توانایی تکرار تنها چند واژه را بیشتر ندارند این در حالی است که گونه مرغ عشق توانایی حتی حفظ و به زبان آوردن بیش از دو هزار واژه را دارد. مینای تل مشهورترین پرنده‌ای است که منظور تقلید صدا نگهداری می‌شود ضمن اینکه سار اروپایی از خویشاوندان مینا در زمینه تقلید صدا پرندگان چیره دستی هستند.
پرنده همهٔ گونه‌های پرندگان تخم می‌گذارند. بیشتر پرندگان برای تخم‌های خود لانه می‌سازند. تخم پرندگان چند روزی باید گرم نگاه داشته شود تا جوجه در آن تشکیل شود. بیشتر پرندگان با خوابیدن روی تخم، آن را گرم نگه می‌دارند. در بسیاری از پرندگان پدر و مادر به نوبت روی تخم‌ها می‌خوابند. در بعضی دیگر تنها مادر روی تخم می‌خوابد و فقط برای تهیه خوراک لانه را ترک می‌کند. در سرزمین‌های گرم چند نوع از پرندگان تخم‌های خود را در آفتاب قرار می‌دهند تا جوجه‌ها به عمل آیند. بعضی از جوجه‌ها پس از خروج از تخم برهنه‌اند، مانند جوجه سینه‌سرخ و گنجشک. این جوجه‌ها ناتوان نیز هستند. بعضی دیگر از کُرک پوشیده‌اند؛ مانند جوجه‌های مرغ و مرغابی و می‌توانند به محض خروج از تخم راه رفته و به‌طور مستقل تغذیه کنند.
بازعقاب گونه‌گون بازعقاب گونه‌گون یا بازعقاب کاکلی یکی از پرندگان شکاری خانواده بازان است. اطلاعات بیشتر یا نام‌های رایج انگلیسی شامل بازعقاب تالابی یا بازعقاب کاکلی هندی است. این پرنده عضوی از زیرخانوادهٔ عقابیان است. این گونه در گذشته در سرده "بازعقاب‌های کاکلی" جای داشت اما مطالعات هم‌تباری آن را با اعضای سردهٔ "بازعقاب‌های کاکلی" (هاجسون، ۱۸۳۶) نشان داد. این گونه از گروه بازعقاب‌های اصلی است که پرنده شکاری جنگلی شکننده است و مانند بسیاری از این عقاب‌ها شکار آنها از میان پرندگان، پستانداران و خزندگان و دیگر مهره‌داران است. در میان اعضای این سرده، بازعقاب گونه‌گون، یک گونه دارای بیشتر گستره پراکنش، سازگارتر و فراوان‌تر است. زیرگونه‌های آن ریخت‌های روشن یا تیره هستند و به همین دلیل آن را «گونه‌گون» نامیدند.
پرنده‌نگری فعال‌ترین فصل‌های سال برای پرنده‌نگری در منطقه گرمسیری به هنگام کوچ بهاره و کوچ پائیزه پرندگان است. در این فصول می‌توان بیشترین گونه‌های پرنده را دید زیرا آن گونه پرنده‌هایی که در منطقه ویژه‌ای آشیانه نمی‌سازند، در این فصل‌ها از شمال به جنوب کوچ می‌کنند و در میان دسته پرندگان مهاجر دیده می‌شوند.
مرغ توفان شمالی بعضی گونه‌های مرغان توفان شمالی در معرض تهدید از سوی فعالیت‌های انسانی هستند. به نظر می‌رسد مرغ توفان گوادلوپ به همین دلیل منقرض شده باشد. مرغ توفان نیوزیلند منقرض فرض می‌شد، ولی در سال ۲۰۰۳ دوباره یافت شد. بیشترین خطری که این پرندگان را تهدید می‌کند، معرفی گونه‌های پستاندار مهاجم به مناطق تخم‌گذاری آن‌ها است؛ گونه‌هایی چون گربه رمیده و موش صحرایی که با خوردن تخم و جوجه‌های این پرندگان نسلشان را در خطر قرار داده‌اند.
پرندگان آوازخوان از نظر تنوع و گوناگونی، پرندگان آوازخوان بسیارند؛ در جهان بیش از ۴۲۵۰ گونه پرنده آوازخوان وجود دارد که از نظر شکل منقار، غذا، نحوه شکار، زیستگاه‌ها و... با هم متفاوت‌اند. پرندگان آوازخوان تقریباً با اغلب زیستگاه‌ها سازگاری دارند و در همه جای جهان به جز دریاها و آب‌های شیرین مشاهده می‌شوند.
پلیکان استرالیایی پلیکان استرالیایی (نام علمی: "Pelecanus conspicillatus") نام یک گونه از سرده پلیکان است. این پرنده نخستین مرتبه در سال ۱۸۴۲ و توسط دانشمند زیست‌شناس هلندی، کونراد یاکوب تمینک توصیف گردید. پلیکان استرالیایی در مقیاس استاندارد اندازهٔ پلیکان‌سانان، در اندازهٔ متوسط قرار می‌گیرد. عرض بال‌های این پرنده است و وزن آن نیز میان در نوسان است هر چند، بیشتر این پلیکان‌ها عمدتاً وزنی میان دارند که چنین موضوعی، این پرنده را تبدیل به یکی از سنگین‌ترین پرندگان استرالیا در گونهٔ پرندگان متوسط نموده‌است و البته به‌طور قطع از شترمرغ استرالیایی و همین‌طور کاسوآری جنوبی که هر دو زمرهٔ پرندگان بی‌پرواز قرار دارند کوچکتر هستند.
پناهگاه ملی پرندگان جوج پناهگاه ملی پرندگان جوج () یک منطقه بِکر نَهفته در ساحل جنوب شرقی رود سنگال و در کشور سنگال می‌باشد. این منطقه همچنین در شمال بیفه‌چه و شمال شرق سن‌لوئی واقع شده. پناهگاه جوج دارای طیف گسترده‌ای از تالاب‌های مطبوع و محبوب پرندگان مهاجر می‌باشد که بسیاری از آنها با گذر از صحرای بزرگ آفریقا به آنجا می‌رسند. از حدود ۴۰۰ گونه پرنده موجود در این منطقه، پلیکان‌ها و فلامینگوها قابل رویت‌ترین آنها هستند. تعداد کمتر مشاهده شده‌ای هم از مگس‌گیر سردراز مردابی که گونه مهاجر از اروپا هستند در این منطقه مشاهده شده.
موافقت‌نامه حفاظت پرندگان آبزی مهاجر آفریقا-اوراسیا موافقت‌نامه حفاظت از پرندگان آبزی مهاجر آفریقا-اوراسیا یا توافق‌نامه پرندگان آبزی آفریقا-اوراسیا (AEWA) یک معاهده بین‌المللی مستقل است که تحت نظارت برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد در مورد گونه‌های مهاجر تدوین شده‌است. این سازمان برای هماهنگی تلاش‌ها برای حفظ گونه‌های پرندگانی که بین کشورهای اروپایی و آفریقایی مهاجرت می‌کنند، تأسیس شد و دامنه فعلی آن از قطب شمال تا آفریقای جنوبی امتداد دارد و شبه‌جزیره کانادا و خاورمیانه و همچنین اروپا و آفریقا را نیز در بر می‌گیرد.
شبه‌کیر تنها ۳٪ از گونه‌های پرندگان دارای شبه‌کیر هستند. شایعترین دستگاه تناسلی در بین پرندگان کلوآکا است؛ دستگاهی مستقیم برای از بین بردن و تولید مثل در هر دو جنس. برخی از گونه‌های پرندگان، مانند موشهای صحرایی، جیغ‌کش‌ها، پرندگان آبزی و کراکیدها (خانواده ای از گالیفرم‌های درختی)، در نوع نر نیز دارای شبه‌کیر هستند. یک نمونه قابل توجه از پرنده ای که دارای شبه‌کیر است، ژوئیه گاومیشی نوک‌قرمز است که شبه‌کیر خود را در هنگام جفت‌گیری به صورت مستقیم استفاده نمی‌کند. با این حال این اندام در جفت‌گیری و تحریک موفقیت‌آمیز نقش دارد. به‌طور مشابه ژوئیه گاومیشی نوک‌قرمز، در هر دو جنس دارای شبه‌کیر است. شبه‌کیر نر برای «حمله»، یا فشار دادن شبه‌کیر ماده به داخل و خارج استفاده می‌کند. سپس از راه کلوآکا انزال می‌کند تا جفت‌گیری موفقیت‌آمیز حاصل شود.
قاقم قاقم کمابیش در سراسر نیم‌کره شمالی و مناطق شمالگانی و زیرشمالگانی یافت می‌شود. در قرن نوزدهم برای مهار افزایش جمعیت خرگوشها، قاقم را همراه با دو گونه دیگر راسو به نیوزیلند نیز وارد کرده‌اند اما این کار باعث شد تا قاقم‌ها به سراغ پرندگان بومی بروند که طعمه‌های آسان‌تری بودند و باعث انقراض برخی گونه‌ها و کاهش شدید جمعیت بسیاری از انواع دیگر پرندگان بشوند. به طوری که قاقم به یکی از مخرب‌ترین گونه‌های مهاجم در محیط زیست نیوزیلند تبدیل شده‌است.
بوبی پرویی بوبی پرویی یک گونه پرنده از بوبی‌ها‌ است که بومی پرو است و محدودهٔ پراکندگی آن سواحل آمریکای جنوبی از شهر پونتا پریناس در پرو تا کانسپسیون در شیلی است. دومین گونه فراوان از پرندگان دریایی است که در سواحل پرو زیست می‌کند و دومین گونه مهم از پرندگان دریایی است که کود مرغی (گوانو) تولید می‌کنند. در میانۀ سده بیستم، جمعیت بوبی پرویی به حدود سه میلیون پرنده رسیده بود (Tovar et al. 1987).
استخوان مچی‌کفی در حالی که این استخوان‌های درهم‌تنیده بیشتر در پرندگان و خویشاوندان آن‌ها دیده شده، اما پرندگان نه تنها گروه، و نه نخستین جاندارانی هستند که استخوان‌های مچی‌کفی دارند. در یک مورد قابل توجه از فرگشت موازی، این‌گونه استخوان در بدن دایناسورهای ناجوردندان، گروهی از دایناسورهای کوچک پرنده‌کفل کاملاً بی‌ارتباط با پرندگان نیز وجود داشت. قدیمی‌ترین بقایای این گروه بیش از ۲۰۰ میلیون سال پیش و مربوط به تریاس پسین است یعنی تقریباً ۱۰۰ میلیون سال پیش از اولین پرندگان دارای استخوان مچی‌کفی.
باغ پرندگان اصفهان باغ پرندگان اصفهان در دههٔ هفتاد خورشیدی به وسیلهٔ شهرداری اصفهان بر پا شد و اکنون زیر نظر "سازمان رفاهی تفریحی شهرداری اصفهان" اداره می‌شود. مساحت باغ پرندگان ۱۷۰۰۰ متر مربع است و با سیم توری که بر روی ۱۱ ستون فلزی حداکثر به بلندی ۲۲ متر قرار دارد، محصور شده‌است. در این باغ بیش از ۵۰۰۰ پرنده از گونه‌های مختلف وجود دارد. این پرندگان از ایران و دیگر کشورهای جهان مانند استرالیا، اندونزی، چین و تانزانیا گردآوری شده‌اند. فضاهای مختلفی بسته به شرایط زیست محیطی طبیعی پرندگان در این باغ فراهم شده که برخی از آن‌ها بدین ترتیبند:
پارک ملی سوان دریاچه سوان و مناطق اطراف آن از نظر زندگی پرندگان منطقه‌ای غنی است و تا ۲۶۷ گونه پرنده در آن ثبت شده‌است. پرندگان این منطقه را می‌توان در راسته‌های زیر طبقه‌بندی کرد: کشیم، پلیکان‌سانان، بال‌آتشی‌سانان، شاهین‌سانان، غازسانان، ماکیان‌سانان، کلنگ‌سانان، سلیم‌سانان، کبوتر، کوکو، جغد، شبگردسانان، بادخورک‌سانان، سبزقباسانان، دارکوب‌سانان، و گنجشک‌سانان. ۳۹ گونه نیز در فهرست سرخ گونه‌های در معرض خطر ارمنستان جای دارند. گونه بومی کاکایی ارمنی ("Larus armenicus") نیز در این منطقه یافت می‌شود.
پرندگان خشمگین بعد از موفقیت کم‌نظیر این بازی ورژن‌های دیگری از آن نیز تولید و عرضه شدند که با اتّکا به محیط جذاب و ریتم کمدیشان با موفقیت بیشتری روبه رو شدند به طوری که تخمین زده می‌شود مجموعاً بیش از یک میلیارد دفعه توسط کاربران دانلود شده‌اند این گیم تقریباً هر سه ماه یکبار (فصل) با یک به روز رسانی جدید همراه‌است علاوه بر این ورژن‌های اختصاصی از این گیم به مناسبت‌های مختلف تولید و عرضه می‌شود. این بازی به چند دسته تقسیم می‌شود: نسخه معمولی، پرندگان خشمگین ریو، پرندگان خشمگین فصول، پرندگان خشمگین فضایی و پرندگان خشمگین جنگ ستارگان و... . یکی از جدیدترین بازی این شرکت نیز خوک‌های بد (Bad Piggies) است و آخرین ورژن آن ۱٫۴ می‌باشد. شخصیت‌های اصلی بازی خوک‌های بد خوک‌های سبز بازی‌های پرندگان خشمگین هستند و در این بازی باید با وسایلی مانند بلوکه‌های چوب و آهن، موتور، چرخ و… یک ماشین بسازید و با ماشین خود به یک هدف برسید. البته در فصل سوم این بازی اگر موتور و اجزای دیگر ماشین زیاد سرو صدا کنند پرندگان خشمگین بیدار می‌شوند و حمله می‌کنند. بازی پرندگان خشمگین در همان اوایل کار خود و با اولین نسخه‌ها توانست طرفداران زیادی جمع کند و محبوبیت زیادی پیدا کرد. این بازی نیاز به تمرکز بالا و نشانه‌گیری دقیق برای نابودی خوک‌ها دارد. همچنین انیمیشن سینمایی سری پرندگان خشمگین نیز در سال ٢٠١۶ و قسمت دوم آن نیز در سال ٢٠١٩ منتشر شد.
لداخ از نگاه جانورشناسی، لداخ همانندی زیادی با آسیای میانه دارد. اما گونه‌های خاصی نیز در پرندگان هستند که تابستان‌ها از مناطق گرمسیر هند به این شمالی‌ترین نقطه هند سفر می‌کنند. مرغ نوروزی سرقهوه‌ای در چنین مناطقی یافت شده‌است. تاکنون ۲۲۵ گونه پرنده در لداخ ثبت شده که در مقیاس‌های جانورشناسی منطقه‌ای با تنوع بالا به‌شمار می‌رود. از این پرندگان می‌توان به انواع سهره، سینه‌سرخ، هدهد، مرغ نوروزی سرقهوه‌ای، درنای گردن‌سیاه و گونه‌های کمیاب فلات تبت اشاره کرد.
بدر جهان خانم او دختر جعفر خان عرب عامری و نوه قادر خان عرب عامری که پدر بر پدر حاکمان بسطام بودند. مادرش دختر اسماعیل خان خزیمه امیر قائنات بود. پس از آنکه پدر بدرجهان خانم به دامغان لشکر کشید آقا محمد خان قاجار او را تنبیه کرد و به ساری تبعید کرد. بدرجهان خانم که در آن زمان یازده سال (۱۱۹۶ قمری) داشت به حکم آقا محمد خان به عقد باباخان ولیعهدش درآمد. گفته می‌شود پس از حمله وهابیان به کربلا که خسارات زیادی به بار آورد، بدرجهان خانم اماکن مقدس و مدارس دینی را تعمیر کرد و چند باب خانه را وقف علما و طلاب نمود.
والیان فیلی والیان فیلی از دوره شاه عباس تا دوره فتحعلی شاه حاکم سراسر لرستان (تقریبا شامل استان‌های ایلام و لرستان) بودند و مرکز حکومتشان در قلعه فلک‌الافلاک در پیشکوه بود. حسن خان در زمان فرمانروایی آقا محمد خان قاجار، مانند پدر و جدش حکومت خان قاجار را به رسمیت شناخت و با وی از در اطاعت درآمد و در بعضی حوادث و رویدادهای آن زمان، به کمک آقا محمد خان شتافت. در زمان والی گری حسن خان، فتحعلی شاه قلمرو حکومت ایشان را محدود به پشتکوه کرد و حکومت پیشکوه را به شاهزاده‌های قاجاری سپرد. وی مقر حکومت خود را به ده بالا در پشتکوه انتقال داد. تا مرگ محمد علی میرزای دولتشاه حسن خان همواره مطیع و فرماندار شاه قاجار بود. وی در دفع شورش محمد خان زند و حسین قلی خان قاجار همراه شاه قاجار بود و در لشکرکشی به عثمانی دولتشاه را که حاکم سرحدات عراقین بود یاری نمود، این جنگ که با پیروزی قوای ایرانی بر عثمانی‌ها در شهر زور آغاز شده بود با مریض شدن ناگهانی دولتشاه ناتمام ماند و ایرانیان از فتح بغداد بازماندند
خرم‌آباد (تنکابن) زمانی که خان زند به قدرت رسید، هدایت‌الله خان فومنی حاکم گیلان در سال ۱۱۸۵ قمری به منظور توسعه قلمرو خود به غرب مازندران روی آورد و تنکابن را از غرب مازندران ضمیمه گیلان کرد و یکی از افراد قوی حصارلو را به حکمرانی تنکابن برگزید که بر ذائقه مردم تنکابن علی‌الخصوص طوایف مهم و مدعی خوش نیامد. برای چاره جویی، شکوه و شکایت از حاکم ظالم وقت، سه نفر از سران طوایف و بزرگان منطقه که یکی از آنان مهدی خلابر بوده‌است به شیراز رفته و به ملاقات با شاه زند نائل آمدند و نظر خان زند را از طایفه حصارلو برگرداندند و کریم خان زند حکم حکومت تنکابن را به نام مهدی خلابر صادر کرد و به وی لقب خان را اعطاء کرد. مهمترین ماجراجویی و فرصت خواهی خان خلابران همدستی وی با آقا محمد خان قاجار در ایام مبارزاتش علیه زندیه بود. با روی کار آمدن قاجار، خلابران تنکابن برای تحکیم پایه‌های حکومت قاجار از جان مایه گذاشتند و در سخت‌ترین لحظات در کنار این ایل قرار داشتند. مهدی خان خلابری (تنکابنی) در بسیاری از صحنه‌ها به فریاد آقا محمد خان و کسان او رسیده و از همین رو قدرت او رو به فزونی نهاد. در سال ۱۱۹۵، آقا محمد خان قاجار مهدی خان خلابر را همراه مرتضی‌قلی‌خان قاجار (برادر آقا محمدخان) برای فتح گیلان به گیلان فرستاد. پس از فتح گیلان مهدی خلابر از آقا محمد خان خواست تا با جدایی تنکابن از گیلان و الحاق آن به مازندران موافقت کند. با موافقت آقا محمد خان قاجار در این سال، ولایت تنکابن ضمیمه مازندران شد و نواحی کلاردشت و کجور به تنکابن الحاق شد و این‌گونه ولایت محال ثلاث / ثلاثه تشکیل شد. مهدی خان خلابر از اجداد پدری محمد ولی خان تنکابنی بوده‌است که عامل اصلی بازگردانده شدن تنکابن از گیلان به مازندران بوده‌است.
تاریخ گیلان در قرن هیجدهم در هرج و مرج پس از قتل نادر شاه، قلمرو او به دست سران ایلی افتاد. در گیلان، آقا جمال فومنی (از بازماندگان امیره دباج، و فرزند آقا کمال که در دوره شاه سلطان حسین فرمانروای گیلان بود) همراه با آقا صافی حکومت مرکزی را شکست دادند و حکومت ولایت را از رشت به دست گرفتند. در جریان کشمکش بین زند و قاجار، محمدحسن خان پدر آغا محمد خان امنیت گیلان را تأمین کرد و با دختر آقا جمال فومنی ازدواج کرد. آقا جمال در ۱۷۵۳ در نتیجه یک عداوت قدیمی توسط آقا هادی شفتی در شفت کشته شد. آقا هادی با کمک میرزا ذکی حاکم گسکر برای ۴ ماه بر گیلان حکومت کرد. او در یک حمله ناگهانی توسط سران قاجار دستگیر و اعدام شد. آن‌ها هدایت الله، فرزند جوان آقا جمال را به فرمانروایی رشت منصوب کردند. پس از رسیدن کریم خان به قدرت هدایت الله خان به تهران فرستاده شد و یک حامی کریمخان در ۱۷۶۰ جایگزین او شد؛ ولی وقتی کریمخان در یک کارزار نظامی در آذربایجان بود هدایت الله خان به گیلان گریخت و دوباره به مقام فرمانروایی گیلان رسید. به زدوی کریمخان او را دستگیر کرد و ۱۲۰۰۰ تومان جریمه کرد و نظرعلی خان زند برای نظارت بر دولت گیلان فرستاده شد. بعدتر، کریمخان سیاست اش نسبت به هدایت الله خان را عوض کرد و او را در ۱۷۶۷ به فرمانروایی گیلان منصوب کرد و دختر او را به عقد پسر اش ابوالفتح خان درآورد. هدایت الله خان توانست شبه-استقلال گیلان را تا رسیدن آغا محمد خان به قدرت در دهه ۱۷۷۰ حفظ کند. در ۱۷۷۳ او سعی کرد حمایت روسها را کسب کند و وقتی موفق نشد در ۱۷۷۹ به فتحعلی خان خان خانات قبه برای کمک روی آورد. آغا محمد خان در ادامه تلاشهایش برای ایجاد یک حکومت مرکزی فتح گیلان را به برادر اش مرتضی قلیخان سپرد. هدایت الله خان که با یک اشغال قریب‌الوقوع و شکست تحقیرآمیز مواجه بود دو فرد سرشناس محلی، میرزا صادق منجم باشی و محمد صالح لاهیجی را با هدایای گرانبها به دربار قاجار فرستاد. نتیجتاً شاه مرتضی قلی خان و سرابازانش را از گیلان فراخواند. در نتیجه دشمنی خانوادگی او آقا رفیع شفتی و پنج برادر و برادر زاده اش را اعدام کرد. علاقه هدایت الله خان به حفظ حدی از استقلال باعث شد او در آخرین تلاش برای مقاومت علیه حاکم در حال ظهور قاجار دوباره از روسها تقاضای حفاظت کند. گرچه نپذیرفتن تقاضای روسها برای الحاق بندر انزلی منجر شد روسها آغا محمد خان را تحریک کنند که گیلان را فتح کند. مصطفی خان دولو با ۶۰۰۰ سرباز به رشت حمله کرد و هدایت الله خان را شکست داد. وقتی او در یک کشتی روسی پناه گرفت، روسها او را به آقا علی تنها بازمانده خاندان آقا رفیع شفتی که همگی توسط هدایت الله کشته شده بودند تحویل دادند. او توسط آقا علی اعدام شد.
تاریخ گیلان در هرج و مرج پس از قتل نادر شاه، قلمرو او به دست سران ایلی افتاد. در گیلان، آقا جمال فومنی (از بازماندگان امیره دوباج، و فرزند آقا کمال که در دوره شاه سلطان حسین فرمانروای گیلان بود) همراه با آقا صافی حکومت مرکزی را شکست دادند و حکومت ولایت را از رشت به دست گرفتند. در جریان کشمکش بین زند و قاجار، محمدحسن خان پدر آغا محمد خان امنیت گیلان را تأمین کرد و با دختر آقا جمال فومنی ازدواج کرد. آقا جمال در ۱۷۵۳ در نتیجه یک عداوت قدیمی توسط آقا هادی شفتی در شفت کشته شد. آقا هادی با کمک میرزا ذکی حاکم گسکر به مدت ۴ ماه بر گیلان حکومت کرد. او در یک حمله ناگهانی توسط سران قاجار دستگیر و اعدام شد. آن‌ها هدایت‌الله، فرزند جوان آقا جمال را به فرمانروایی رشت منصوب کردند. پس از رسیدن کریم خان به قدرت هدایت‌الله خان به تهران فرستاده شد و یک حامی کریمخان در ۱۷۶۰ جایگزین او شد؛ ولی وقتی کریمخان در یک کارزار نظامی در آذربایجان بود هدایت الله خان به گیلان گریخت و دوباره به مقام فرمانروایی گیلان رسید. اندکی بعد کریمخان او را دستگیر کرد و ۱۲۰۰۰ تومان جریمه کرد و نظرعلی خان زند برای نظارت بر دولت گیلان فرستاده شد. بعدتر، کریمخان سیاستش نسبت به هدایت‌الله خان را عوض کرد و او را در ۱۷۶۷ به فرمانروایی گیلان منصوب کرد و دختر او را به عقد پسرش ابوالفتح خان درآورد. هدایت الله خان توانست شبه-استقلال گیلان را تا رسیدن آغا محمد خان به قدرت در دهه ۱۷۷۰ حفظ کند. در ۱۷۷۳ او سعی کرد حمایت روس‌ها را کسب کند و وقتی موفق نشد در ۱۷۷۹ به فتحعلی‌خان قبه‌ای برای کمک روی آورد. آغا محمد خان در ادامه تلاش‌هایش برای ایجاد یک حکومت مرکزی فتح گیلان را به برادرش مرتضی قلیخان سپرد. هدایت‌الله خان که با یک اشغال قریب‌الوقوع و شکست تحقیرآمیز مواجه بود دو فرد سرشناس محلی، میرزا صادق منجم باشی و محمد صالح لاهیجی را با هدایای گرانبها به دربار قاجار فرستاد. نتیجتاً شاه مرتضی قلی خان و سربازانش را از گیلان فراخواند. او در نتیجه دشمنی خانوادگی آقا رفیع شفتی و پنج برادر و برادرزاده‌اش را اعدام کرد. علاقه هدایت‌الله خان به حفظ حدی از استقلال باعث شد او در آخرین تلاش برای مقاومت علیه حاکم در حال ظهور قاجار دوباره از روس‌ها تقاضای حفاظت کند. گرچه نپذیرفتن تقاضای روس‌ها برای الحاق بندر انزلی منجر شد روس‌ها آغا محمد خان را تحریک کنند که گیلان را فتح کند. مصطفی خان دولو با ۶۰۰۰ سرباز به رشت حمله کرد و هدایت‌الله خان را شکست داد. وقتی او در یک کشتی روسی پناه گرفت، روس‌ها او را به آقا علی تنها بازمانده خاندان آقا رفیع شفتی که همگی توسط هدایت الله کشته شده بودند تحویل دادند. او توسط آقا علی اعدام شد.
نی‌ریز در اواخر دوره کریم خان زند، میر حسام الدین عرب از طایفه شیبانی ایل عرب فارس بر نیریز حکومت می‌کرد. بعد از آنکه آقا محمد خان قاجار در غیاب لطفعلی خان زند با کمک حاجی ابراهیم شیرازی کلانتر شیراز (در سال ۱۲۰۶) شیراز را به تصرف خود درآورد، لطفعلی خان زند به جنگ و گریز با نیروهای آقا محمد خان پرداخت. وی در همان سال بسیاری از شهرهای فارس از جمله ابرقو، بوانات، اصطهبانات و… را تحت تسلط خود درآورد. اما اهالی نیریز در مخالفت با او درآمدند که پس از نبردی آنجا را فتح کردند. وی تا حدود ۱۲۰۸ ه‍.ق در مناطق بین کرمان، یزد و فارس به مبارزه با سپاهان آقا محمد خان پرداخت و سرانجام در ۱۲۰۹ ه‍.ق در بم گرفتار شد و بدستور آقا محمد خان قاجار به قتل رسید.
ابدال خان چهارلنگ بختیاری نبرد دوم بین بختیاری ها و قاجار ها در منطقه عسگران اتفاق افتاد. در روز نبرد عده ی زیادی از بختیاریها با یک حمله نیرو های قاجار، روی از جنگ تافتند و به کوه های اطراف منطقه فرار کردند. سایرین نیز از جنگ دلسرد شده و در خود توانایی مقابله ندیده و هزیمت نمودند، اما ابدال خان در حین نبرد زخمی و دستگیر شد. پس از آنکه او را به نزد آقا محمد خان قاجار بردند، آقا محمد خان به او فحاشی کرد و با طعنه به ابدال خان گفت که اینگونه می‌خواستی تاج و تخت را تصاحب کنی!
جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار در هنگام تثبیت حکومت قاجار، والی گرجستان به پشتوانه هم‌کیشی با روس‌ها استقلال اعلام کرد. آقا محمد خان پس از فتح کامل جنوب ایران، در سال ۱۲۰۹ ه‍.ق برای آراکلی خان نامه‌ای فرستاد و اشتباهات گرجی‌ها در هشتاد سال گذشته را یادآوری کرد و اعلام کرد اگر والی گرجستان روابط ش با روس‌ها را قطع و از ایران اطاعت کامل نکند، به آنجا لشکر خواهد کشید. آراگلی خان جواب نامه را نداد و خود را برای حمله مجهز کرد. آقا محمد خان به گرجستان لشکر کشید (۱۷۹۵ میلادی) و با وجود مقاومت گرجی‌ها در این نبرد پیروز شد و آراگلی خان به تفلیس فرار کرد. آقا محمد خان برای یافتن او به تفلیس حمله کرد. آراگلی خان همراه خانواده و بستگانش از تفلیس به گرجستان غربی گریختند. آقا محمد خان تفلیس را گشود و فاجعه کرمان را در تفلیس تکرار کرد و فرمان کشتن مردم و تاراج شهر را صادر کرد. عده زیادی از روحانیون گرجی را در رود کورا غرق کردند و پنج هزار نفر از گرجیها را اسیر و شهر را ویران کردند.
آسیه خانم (قاجار) آسیه خانم، دختر محمدخان عزالدین‌لوی(عضدانلو) قاجار از طایفه آشاقه باش بود. او در سال ۱۱۸۲ به عقد حسینقلی‌خان جهانسوز، برادر آقامحمد خان و حاکم دامغان درآمد و یک سال بعد نخستین فرزندشان، فتحعلی، در دامغان متولد شد. پس از به قتل رسیدن حسینقلی‌خان قاجار، به فرمان کریم خان زند، آسیه خانم و دو پسرش توسط آقا محمدخان به ایل برگردانده شدند. پس از فرار آقا محمدخان از شیراز آسیه خانم به او پیوست و با او ازدواج کرد. پس از تصرف تهران آقا محمدخان او و پسرانش را به تهران آورد. آسیه به همراه میرزا محمد زکی مستوفی الممالک توسط شاه مأمور شد تا سایر سران ایل قاجار در استرآباد را با دادن هدایا به اتحاد با شاه درآورد. در سال ۱۰۲۴ فتحعلی، پسر آسیه، ولیعهد آقا محمد خان شد. او در ۱۲۰۷ به عتبات عالیات رفت و استخوان‌های محمدحسن‌خان قاجار و حسینقلی‌خان جهانسوز را در نجف دفن کرد. تا به حکومت رسیدن فرزندش آسیه خانم، از تاج و تخت و ثروت پادشاهی حفاظت می‌کرد. زمانی که فتحعلی شاه بر تخت نشست، پسر دیگر آسیه، حسینقلی‌خان، بر علیه برادر شورش کرد که با میانجیگری آسیه بین آن دو صلح ایجاد می‌شود. در سال ۱۲۱۶ او بار دیگر به عتبات می‌رود و سنگ قبر آقا محمدخان را نیز با خود می‌برد. تعمیرات مدرسه حکیم هاشم از موقوفات او است به همین دلیل این مدرسه به نام مادرشاه نیز معروف است. او در سال ۱۲۱۷ در تهران درگذشت و در نجف دفن شد. آسیه خانم در طول زندگی‌اش مابین فرزند دیگرش و فتح‌علیشاه وساطت می‌کرد اما پس از مرگ او فتحعلیشاه برادرش را کور کرد.
خاندان دادوی پس از مرگ نادر، محمدحسن‌خان قاجار به مبارزه علیه زندیان پرداخت و بر سر تصرف مازندران با آنان درگیر شد. پس از گریختن محمدحسن‌خان به سمت مازندران و تعقیب او توسط طرفداران کریم‌خان زند، آقا محمد خان دادو که از کدخداهای جزء در سوادکوه بود، به لشکریان زندیه پیوست. فرمانده لشکر زندیه برای جلب توجه مردم مازندران، که اکثراً طرفدار قاجار بودند، به محمد دادو توجه کرده و به او لقب خانی داد. نهایتاً قاجار از آن‌ها شکست خورده و آغا محمد خان (قاجار)به عنوان گروگان به زندیه تحویل داده‌شد و پس از این زندیه حکومت مازندران را به خاندان دادو سوادکوهی سپردند.
جعفرقلی قاجار از میان برادران آغا محمد خان کسی که بیش از همه به او خدمت کرد جعفر قلی خان قاجار بود که در تمام مدت جنگ‌ها و سختی‌ها آغا محمد خان را یاری کرد و حتی یک بار نیز او را از اسارت رهانید. جعفر قلی خان آغا محمد خان را پدر خود می‌دانست و برخلاف سایر برادران آغا محمد خان هرگز با وی مخالفتی نکرده بود و علیه وی نشوریده بود.
قشقایی با شکست لطفعلی خان از آقا محمد خان و تأسیس سلطنت قاجار، جانی خان و اقوامش به کوه‌های زاگرس پناه بردند، جایی که ایشان تا مرگ آقامحمد خان در آن پنهان بودند. آقا محمد خان انتقامش را از ایل قشقایی با فرستادن قسمتی از ایل به شمال ایران گرفت، از سوی دیگر در همان دوران بسیاری از طوایف لر و کردی که به همراه کریم خان زند به فارس آمده بودند به ایل قشقایی پیوستند و همین سبب افزایش قابل ملاحظه جمعیت ایل شد.
محمدصادق (نگارگر) محمد صادق از هنرمندان برجسته قرن ۱۸ ایران است. او نقاش دربار کریم خان و پس از مرگ کریم خان، دربار آقا محمد خان قاجار بود.
هدایت‌الله خان فومنی هدایت الله خان توانست شبه-استقلال گیلان را تا رسیدن آغا محمد خان به قدرت در دهه ۱۷۷۰ حفظ کند. در ۱۷۷۳ او سعی کرد حمایت روسها را کسب کند و وقتی موفق نشد در ۱۷۷۹ به فتحعلی خان، خان خانات قبه، برای کمک روی آورد. آغا محمد خان در ادامه تلاشهایش برای ایجاد یک حکومت مرکزی فتح گیلان را به برادرش مرتضی قلی خان سپرد. هدایت الله خان که با یک اشغال قریب‌الوقوع و شکست تحقیرآمیز مواجه بود دو فرد سرشناس محلی، میرزا صادق منجم باشی و محمد صالح لاهیجی را با هدایای گرانبها به دربار قاجار فرستاد. نتیجتاً شاه مرتضی قلی خان و سرابازانش را از گیلان فراخواند. در نتیجه دشمنی خانوادگی او آقا رفیع شفتی و پنج برادر و برادرزاده اش را اعدام کرد. علاقه هدایت الله خان به حفظ حدی از استقلال باعث شد او در آخرین تلاش برای مقاومت علیه حاکم در حال ظهور قاجار دوباره از روسها تقاضای حفاظت کند. گرچه نپذیرفتن تقاضای روسها برای الحاق بندر انزلی منجر شد روسها آغا محمد خان را تحریک کنند که گیلان را فتح کند. مصطفی خان دولو با ۶۰۰۰ سرباز به رشت حمله کرد و هدایت الله خان را شکست داد. وقتی او در یک کشتی روسی پناه گرفت، روسها او را به آقا علی تنها بازمانده خاندان آقا رفیع شفتی که همگی توسط هدایت الله کشته شده بودند تحویل دادند. او توسط آقا علی اعدام شد.