mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
سینوزیت ریشهٔ عفونت حاد سینوسی مانند عفونت گوش میانی (otitis media) است. در حالت عادی گوش میانی و سینوس‌ها استریل هستند، اما در نزدیکی آن‌ها در دهان و بینی باکتری‌های گوناگونی وجود دارند. در شرایط عادی، مژک‌های ریز مخاط را در طول پوشش بینی و مجراهای تنفسی حرکت می‌دهند و سینوس‌ها را پاک نگاه می‌دارند. این مژک‌های ضربان‌دار با حرکات ریتمیک به سمت عقب و جلو به‌مانند یک جاروب میکروسکوپی موکوس، میکروب‌ها، ذرات محرک، گردوغبار و مواد حساسیت‌زا را به دام انداخته و به‌سمت سوراخ‌های بینی یا پشت حلق و معده می‌رانند. هنگامی‌که عملکرد این مژک‌ها مختل شود، عفونت می‌تواند مستقر شود. در پی یک سرماخوردگی معمولی، کاهش عملکرد مژک‌ها ممکن است به باکتری‌ها اجازه دهد که در سطوح غشای مخاطی سینوس‌ها باقی بمانند و سینوزیت چرکی ایجاد کنند. ارگانیسم‌های ایجادکنندهٔ سینوزیت شامل Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes و بسیاری از باکتری‌های بی‌هوازی حساس-به-پنیسیلینِ دیگر هستند. منشأ سینوزیت همچنین می‌تواند وجود دندان عفونی باشد.
عفونت ادراری شواهد حاکی از این امر که آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیرانه عفونت‌های ادراری در کودکان را کاهش می‌دهند ضعیف است. . با این حال، اگر هیچ ناهنجاری دیگری در کلیه‌ها وجود نداشته باشد، ابتلای مکرر به عفونت دستگاه ادراری ندرتاً موجب مشکلات کلیوی شده و باعث ایجاد بیماری مزمن کلیوی در کمتر از یک سوم درصد (۰٫۳۳٪) در بزرگسالان می‌گردد. .
هلیکوباکتر پیلوری هلیکوباکتر پیلوری (؛ تلفظ انگلیسی: "هلیکوباکتر پایلوری") گونه‌ای از باکتری هلیکوباکتر بوده و شایع‌ترین موجود ذره‌بینی است که انسان‌ها را در بُعد جهانی مبتلا به عفونت ساخته‌است. بیش از نیمی از مردم دنیا آلوده به این باکتری هستند. باکتری مذکور عامل اصلی بیماری‌هایی مثل زخم معده و ناراحتی‌های معده و ابتدای روده محسوب می‌شود. آمار مبتلایان به این میکروب در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی ۱۰ برابر کشورهای دیگر است.(حدود ۷۴درصد از جمعیت آمریکا).
ختنه یکی از پیامدهای بحث‌برانگیز ختنه، تنگی یا التهاب مه آ نرینگی است که انسیدانس آن را ۳۱٪- ۸٪ گزارش کرده‌اند و معمولاً در کودکانی پیش می‌آید که پس از ختنه از روش‌های کاهنده التهاب استفاده نکرده‌اند. گسترش این پدیده در کودکان ختنه شده از ختنه نشده بیشتر است. مه‌آ به علت تماس با محیط آمونیاکی (ادرار) و میکروب‌های موضعی دچار صدمه می‌گردد. لیکن این عارضه نسبتاً دیررس است (حداقل چند ماه بعد از عمل مشخص می‌شود) و از پیامدهای آن عفونت ادراری است.
کلود برنار او کشف کرد که ریزاندامگان نقش اصلی را در پیدایش بیماری ندارند بلکه نقش اصلی را محیطی که به آن وارد می‌شوند ایفا می‌کند. وی در سراسر زندگیش بحث طولانی با دانشمند دیگر لویی پاستور که بر این دیدگاه بود که ریزاندامگان باعث بیماری می‌شوند و باید همه چیز استریل شود و باید با میکروب‌ها جنگید، داشت. در آخر پیش از اینکه لویی پاستور از دنیا برود در بستر بیماری گفت: برنارد درست می‌گفت: همه چیز به کیفیت و سیستم ایمنی محیط بستگی دارد، نه به میکروب‌ها و ریزجانداران. مفهوم مایع خارج سلولی و هم‌ایستایی (هومیوستازی) را برای نخستین بار کلود برنار مطرح کرد.
اشرشیا فرگوسونی برخی از گونه‌های "E. fergusonii" بیماری‌زا هستند. به عنوان عفونی (آلوده) کننده زخم‌های باز در انسان شناخته شده است و همچنین ممکن است باعث عفونت باکتریایی جریان خون یا عفونت ادراری شود. مشخص شده است که گونه‌های ایجاد کننده این عفونت‌ها در برابر آنتی‌بیوتیک آمپی‌سیلین بسیار مقاوم هستند، اگرچه برخی از آن‌ها در برابر جنتامایسین و کلرامفنیکل نیز مقاوم هستند. مشخص شده است که یک گونه مقاوم به آنتی‌بیوتیک با بروز عفونت ادراری در یک زن 52 ساله در سال 2008 مرتبط است.
عسل مانوکا آنتی بیوتیک‌ها برای جلوگیری و درمان عفونت‌های باکتریایی در سرتاسر جهان استفاده می‌شوند. با این حال، باکتری‌ها میتوانند نسبت به داروهایی که برای از بین بردن آن‌ها استفاده می‌شوند، مقاوم شوند. این مقاومت در حال حاضر در سراسر جهان اتفاق می‌افتد و باعث می‌شود درمان عفونت‌ها نیز سخت‌تر شود. این امر باعث می‌شود که مدت زمان بستری شدن در بیمارستان طولانی‌تر شده، هزینه‌های پزشکی بالاتر و در نهایت مرگ و میر بیشتر شود.
امپاگلیفلوزین عوارض جانبی شایع این دارو شامل عفونت های مجاری ادراری ، عفونت های قارچی کشاله ران و دردهای مفصلی است. عوارض جانبی نادر اما جدی تر شامل عفونت پوستی کشاله ران به نام گانگرن Fournier و نوعی کتواسیدوز دیابتی با سطح طبیعی قند خون است. استفاده از این دارو در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی شود. استفاده از این دارو در افرادی که بیماری کلیوی قابل توجهی دارند توصیه نمی شود، زیرا ممکن است باعث پیشرفت مشکلات خفیف کلیه شود. امپاگلیفلوزین یک مهارکننده گلوکز سدیم 2 (SGLT-2) است و با افزایش دفع گلوکز از طریق ادرار باعث کنترل قند خون می شود.
کروناویریده کروناویروس‌ها در گونه‌های جانوری مختلف، عفونت و بیماری‌های متفاوتی ایجاد می‌کنند. در مرغ‌ها باعث ایجاد عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی و در خوک‌ها و گاوها ایجاد اسهال می‌کنند.
مایکوپلاسما در زنان مبتلا به واژینوز باکتریال و بیماری التهابی لگن باکتری مایکوپلاسما ژنیتالیوم یافت شده‌است و مشخص شده که این باکتری باعث عفونت‌های تناسلی در زنان می‌شود و قابل انتقال از طریق تماس جنسی هستند. این باکتری همچنین می‌تواند باعث افزایش ریسک زایمان زودرس، ناباروری، سقط جنین و عفونت گردن رحم شود. چندین گونه از مایوپلاسماها با ابتلای زنان به سرطان‌های اعضای تناسلی مرتبط می‌باشند.
آسیب‌شناسی دهان و فک و صورت اریون، منجر به عفونت غده پاراتیروئید می‌شود و باعث تورم دردناک در کودکان و بزرگسالان می‌شود. این عفونت تا حدودی مسری است. امروزه این بیماری با واکسیناسیون نوزادان، کنترل می‌شود. درمان خاصی برای اریون غیر از نوشیدن آب و استفاده از تیلونل نمی‌توان در نظر گرفت. گاهی اوقات این بیماری می‌تواند باعث ایجاد تورم مغز و غدد بیضه و کاهش شنوایی شود.
سل پیشرفت عفونت سل به بیماری سل آشکار زمانی رخ می‌دهد که باسیل بر دفاع‌های سیستم ایمنی غلبه و شروع به تکثیر کند. در بیماری سل اولیه (حدود ۱–۵٪ از موارد)، این پیشرفت به سرعت پس از عفونت اولیه رخ می‌دهد. با این حال، در اکثر موارد، یک عفونت نهفته بدون هیچ نشانه آشکاری رخ می‌دهد. این باسیل‌های خفته باعث ایجاد سل فعال در ۵–۱۰٪ از این موارد نهفته می‌شوند و اغلب این امر سال‌ها پس از عفونت اتفاق می‌افتد.
تب‌خال تبخال چشمی می‌تواند تولید یک زخم دردناک روی پلک یا سطح چشم کند و باعث التهاب و ورم قرنیه شود. درمان سریع با داروهای ضد ویروس از تکثیر ویروس و تخریب سلولهای اپیتلیال قرنیه (لایه سلولهای سطح قرنیه) جلوگیری می‌کند. بهر حال عفونت می‌تواند به لایه‌های عمقی تر قرنیه منتشر شده و باعث گرفتاری شدید تر یعنی گرفتاری استرومای قرنیه (بستر قرنیه) یا در اصطلاح کراتیت استرومایی شود که منجر به فعال شدن سیستم ایمنی بدن و تهاجم آن به قرنیه و انهدام سلول‌های استرومای قرنیه می‌شود. درمان کراتیت استرومایی (عفونت بستر قرنیه) نسبت به گرفتاری سطحی قرنیه مشکل‌تر است. حملات عود کراتیت استرومایی می‌تواند منجر به اسکار (نسج جوشگاه) قرنیه شود که باعث کدورت قرنیه، کاهش بینائی و حتی کوری می‌شود. تبخال چشمی مثل سایر عفونت‌های تبخالی (هرپسی) قابل کنترل است. حدوداً ۴۰۰۰۰۰ نفر از مردم آمریکا سابقه گرفتاری با تبخال چشمی را دارند و سالانه ۵۰۰۰۰ مورد جدید دیده می‌شود که ۲۵٪ موارد آن از نوع کراتیت استرومایی است. در ایران نیز عفونت‌های تبخالی چشم شایع است. میزان عود تبخال چشمی طی یک سال ۱۰٪، طی دو سال # طی ۲۰ سال ۶۳٪ درصد است. معتقدند که بعضی از فاکتورها نظیر: تب، استرس، نور خورشید و ضربات باعث عود تبخال می‌شود.
مورگانلا زیستگاه طبیعی این باکتری در روده انسان، پستانداران و خزندگان به صورت ساپروفیت است. مورگانلا بیماری‌زا نیست اما گاهی باعث بروز عفونت در مجاری ادراری می‌شود (به خصوص در عفونت‌های بیمارستانی).
کورک کورَک (Boil) نوعی جوش بزرگ بر روی پوست بدن است که در اثر عفونت فولیکول‌های مو پدید می‌آید. در مواردی که باکتری استافیلوکوک فولیکول مو را در سطح عمقی‌تری دچار عفونت کند، باعث ایجاد کورک می‌شود که اگر این عفونت‌ها بیشتر و بزرگ‌تر باشد کفگیرک گفته می‌شود. کورک جوش بزرگ و بسیار سفتی است که بیشتر در گردن، صورت، سینه‌ها و سرین پدید می‌آید و می‌تواند چرک‌زا شود.
بهداشت جهانی عفونت دستگاه تنفسی و گوش میانی علت عمده مرگ و میر در سراسر جهان است. برخی از عفونت‌های تنفسی از اهمیت جهانی برخوردارند از جمله: سل، سرخک، آنفلوآنزا و پنومونیهای ناشی از پنوموکوک و آنفلوآنزای هموفیلوس. گسترش بیماری‌های تنفسی تراکم جمعیت بالا تشدید می‌شود. فقر باعث بیش از ۲۰ برابر افزایش بار نسبی عفونت‌های ریه است.
آنفلوانزا هرچند دورهٔ معمولی بیماری ۳ تا ۴ روز است اما چون در جریان آنفلوانزا میکروب‌های دیگری به بدن حمله می‌کنند از اینرو سبب پیدایش عفونت‌های ثانوی به خصوص در دستگاه تنفس هم می‌گردند. این بدان معنا است که آنفلوانزا مقاومت بدن را کم کرده و آن را برای دچار شدن به بیماری‌های دیگر آماده می‌سازد. به کار بردن ماسک، شستن مکرر دست‌ها، گندزدایی هوای اتاق بیماران، و جدا کردن سریع مبتلایان از افراد سالم، تا حدی مانع شیوع آنفلوانزا می‌شود.
ناخن‌ریش در زنان خانه‌دار و در بعضی مشاغل که افراد با مواد شوینده سروکار دارند به دلیل استفاده زیاد از این مواد، چربی ناخن کاهش می‌یابد و کناره‌های پوست آن ریش ریش می‌شود که کندن پوست کناره‌های ناخن با دست سبب ایجاد عفونت و راه‌یابی میکروب به آن نقطه می‌شود. بهترین کاری برای درمان این مشکل، مالش پوست نواحی اطراف ناخن با استفاده از پمادهای چرب‌کننده و مرطوب‌کننده مناسب پوست است تا از خشکی بیش از اندازه آن‌ها پیشگیری شود.
سندرم واترهاوس-فریدریشسن عفونت باکتریایی منجر به خونریزی شدید به یک یا هر دوی غدد آدرنال می‌شود. عفونت شدید منینگوکوکال و مننگوکوکسمی باعث اختلال عملکرد ارگان‌ها، و انعقاد درون‌رگی منتشر، کما، افت فشار خون، و شوک می‌شود. بر روی پوست بیمار می‌توان پورپورای منتشر را مشاهده کرد. این شرایط می‌تواند به سرعت باعث نارسایی غدد فوق کلیوی و مرگ بیمار شود.
کشت خون کشت خون (یه انگلیسی: Blood culture) یک آزمون آزمایشگاهی است که برای تشخیص وجود باکتری یا قارچ در خون فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد. در شرایط عادی، خون استریل است و حاوی میکروارگانیسم‌ها نیست؛ وجود آنها می‌تواند نشان دهنده عفونت جریان خون توسظ باکتری‌ها یا قارچ‌ها باشد که در موارد شدید ممکن است منجر به سپتیسمی شود. با کشت خون، میکروب‌ها را می‌توان شناسایی کرد و از نظر مقاومت در برابر داروهای ضدمیکروبی آزمایش کرد، که به پزشکان اجازه می‌دهد درمان مؤثری را ارائه دهند.
سیاه‌دانه عفونت گلو و لوزه ها: تحقیقات حاکی از آن است که مصرف ترکیبی از گیاه Chanca piedra و سیاه دانه به مدت ۷ روز باعث کاهش درد در مبتلایان به عفونت لوزه می شود.
پیل سوختی میکروبی خاک‌ها به طور طبیعی مملو از میکروب‌های مختلف، از جمله باکتری‌های الکتروژنی مورد نیاز برای MFC هستند، و مملو از قندهای پیچیده و سایر مواد مغذی هستند که از تجزیه مواد گیاهی و حیوانی انباشته شده‌اند. علاوه بر این، میکروب های هوازی (مصرف کننده اکسیژن) موجود در خاک به عنوان یک فیلتر اکسیژن عمل می کنند، مانند مواد گران قیمت PEM که در سیستم های MFC آزمایشگاهی استفاده می شود، که باعث می شود پتانسیل ردوکس خاک با عمق بیشتر کاهش یابد. MFCهای مبتنی بر خاک در حال تبدیل شدن به ابزار آموزشی محبوب برای کلاس های درس علوم هستند.
گندزدا فرمالدئید میکروب کشی قوی است و تمام انواع میکروب‌ها را نابود می‌کند. غلظت یک درصد آن، ضد میکروب سل است. از این ماده برای ضدعفونی اماکن و وسایل، ابزار جراحی، دستگاه دیالیز و آندوسکوپی استفاده می‌شود. فرمالدئید برای ضدعفونی کردن مکان‌هایی که میکروب‌های تب‌زا، میکروب عامل سوزش طحال، میکروب سل و میکروب عامل خونریزیهای شدید آلوده شده باشند، بسیار مناسب است. برای این منظور می‌توان نیم لیتر از این محلول را در ظرفی روی اجاق قرارداد تا بخارهای حاصل از آن، اتاق را ضدعفونی کند. البته بخارات آن سمی است و نباید در معرض آن قرار گرفت. از فرمالدئید می‌توان برای ضدعفونی کردن زخم و پوست استفاده کرد. چون برای ریزجانداران سمّی و همچنین فرار است.
ورم لنفاوی وقتی اختلال لنفاوی آنقدر زیاد شود که مایع لنفاوی از توانایی سیستم لنفاوی برای انتقال آن بیشتر شود، مقدار غیرطبیعی مایع غنی از پروتئین در بافت‌ها جمع می‌شود. این مایع راکد و غنی از پروتئین اگر خارج نشود، باعث افزایش اندازه و تعداد کانال‌ها خواهد شد و میزان اکسیژن را کاهش پیدا می‌کند. این امر در بهبود زخم تداخل کرده و یک محیط کشت غنی برای رشد باکتری فراهم می‌آورد که می‌تواند منجر به عفونت، سلولیت، لنفانژیت، لنفادنیت و در موارد شدید، زخم‌های پوستی شود. برای بیماران لنفاوی بسیار مهم است که از علائم عفونت آگاه بوده و به دنبال درمان فوری باشند، چرا که عفونت‌های مکرر یا سلولیت علاوه بر خطر ذاتی، باعث آسیب بیشتر به سیستم لنفاوی و ایجاد یک حلقه معیوب می‌شود.
باکتری تار یا پیلی: به دو صورت جنسی و چسبنده وجود دارد و در عمل تحرک بی تأثیر است. پیلی در حقیقت به باکتری‌های دیگر می‌چسبد این ارگانل باکتری باعث انتقال میکروب وِ دانای می‌باشد.
تاریخ اسلام اوضاع ایران در اواخر عصر ساسانیان بسیار آشفته بود. اقدامات نسنجیده خسروپرویز اوضاع را آشفته تر کرد. کشتن حاکم حیره باعث از بین رفتن سد حیره در مقابل اعراب شد. این آشفتگی اعراب را تحریک کرد که به ایران حمله کنند. با صدور فرمان حمله به ایران در سال ۱۲ هجری مثنی بن مخربه شیبانی حمله به ایران را آغاز کرد. پس از وی ابوعبید بن مسعود ثقفی داوطلب شد. اما وی در جنگ جسر (پل) کشته شد. بعد از وی سعد بن ابی وقاص مأمور حمله به ایران شد. سعد در جنگ قادسیه در سال ۱۶ هجری رستم فرمانده سپاه ایران را شکست داد. آخرین رویارویی ایرانیان و اعراب در سال ۲۱ هجری و در نبرد نهاوند به فرماندهی نعمان بن مقرن صورت پذیرفت که با پیروزی اعراب پایان یافت. با مرگ یزدگرد در سال ۳۱ هجری ایران به وسیله اعراب فتح شد.
حمله اعراب به شمال ایران جوانشیر که با تهدید حمله اعراب در جنوب و حمله خزرها به شمال روبرو شده بود ، ناچار شد حق خلیفه را تصدیق کرده او را حاکم خود بشمرد. سپس اعراب تحت یک فرمانداری سرزمین او را با ارمنستان یکی کردند.
روابط ایران و جهان عرب "همچنین ببینید: کتاب‌سوزی در ایران بخش حمله اعراب به ایران، حمله اعراب به ایران، جنبش سیاه‌جامگان و برمکیان"
حمله اعراب به ایران تورج دریایی استاد کرسی ایران باستان در دانشگاه کالیفرنیا، ارواین می‌نویسد: اعراب مسلمان در خوارزم کتاب‌های مغان را سوزاندند که کار عجیب و نامعمولی بود و واقعه‌ای معمول در تاریخ فتوحات اعراب مسلمان در ایران زمین به‌شمار نمی‌آید. فقدان کتاب‌های باستانی به زبان پهلوی به دلیل تغییر زبان علمی رایج در ایران پس از حمله اعراب و بلا استفاده ماندن کتاب‌های نوشته شده به زبان پهلوی است.
تاریخ افغانستان (پس از اسلام) در اواسط قرن هفتم(۶۴۲–۸۷۰) و در جریان حمله اعراب به ایران، مسلمانان، امپراتوری ساسانی را در جنگ‌های ولجه، نهاوند و قادسیه شکست دادند. اعراب سپس به سوی شرق سرزمین ایران حمله‌ور شده و در سال ۶۴۲ شهر هرات را تسخیر کردند. در سال ۶۶۷ پس از میلاد، مناطق شرق ایران تحت تاراج اعراب قرار گرفت و شهر کابل که توسط "فرماندهی سیستان" اداره می‌شد در سال ۶۸۳ میلادی به‌طور کامل از هم پاشید و پس از آن تا سال ۸۷۰ میلادی تمامی مناطق شرق ایران (افغانستان کنونی) توسط اعراب فتح شد.
هرمز جادویه هرمز جادویه فرمانده ساسانی بود که به خاطر شرکت در جنگ فراض در طی حمله اعراب به ایران شناخته می‌شود. این جنگ با شکست ساسانیان پایان پذیرفت. بر طبق گفتهٔ طبری، لشکر هرمز در حین این نبرد از «کسانی که کارشان نگهداری از مرغ و خوک بوده» تشکیل شده بود. هرمز ممکن است پدر سردار بزرگ ساسانی، بهمن جادویه باشد که در مورد او، اینطور نوشته شده است که در سال ۶۳۴ در کهن‌سالی به سر می‌برده است. در نتیجه، شاید هرمز در جنگ فراض شخصی سالخورده بوده است.
حمله اعراب به شمال ایران نخستین حملات اعراب در گرجستان امروزی پیرامون سالهای ۶۴۲ تا ۶۴۵ ، در زمان گشایش ایران از سوی مسلمانان رخ داد. به زودی این یورش حمله ای کامل گشت مسلمانان تفلیس را در سال ۶۴۵ گرفتند.
گزبرخوار قدمت و کهن‌سالی گز به بیش از دوهزار سال پیش می‌رسد. بافت این شهر قدیمی بوده و به صورت سنتی بنا گردیده‌است ولی در سال‌های اخیر تغییراتی یافته و سبک جدید معماری در آن متداول شده‌است. حمدلله مستوفی در کتاب نزهه‌القلوب می‌نویسد: «بهمن بن اسفندیار در این ده آتشکده‌ای ساخته‌است.» این آتشکده گویا بعد از حمله اعراب به ایران و نفوذ اسلام در این شهر به مسجد تبدیل شده‌است. گزبرخوار با دارا بودن تپه باستانی باقی‌مانده از دوران اشکانیان، قدیمی‌ترین سند باستان‌شناسی و گور خمره را در خود دارد.
هرات در اواسط قرن هفتم(۶۴۲–۸۷۰) و در حمله اعراب به ایران، مسلمانان عرب، امپراتوری ساسانی را در جنگ‌های ولجه، نهاوند و قادسیه شکست دادند. اعراب سپس به سوی شرق سرزمین ایران حمله‌ور شده و در سال ۶۴۲ شهر هرات را تسخیر کردند
تاریخ افغانستان در اواسط قرن هفتم(۶۴۲–۸۷۰) و در حمله اعراب به ایران، مسلمانان عرب، امپراتوری ساسانی را در جنگ‌های ولجه، نهاوند و قادسیه شکست دادند. اعراب سپس به سوی شرق سرزمین ایران حمله‌ور شده و در سال ۶۴۲ شهر هرات را تسخیر کردند. در ۶۶۷ پس از میلاد، مناطق شرق ایران تحت تاراج اعراب قرار گرفت و شهر کابل که توسط "فرماندهی سیستان" اداره می‌شد در ۶۸۳ به‌طور کامل از هم پاشید و پس از آن تا سال ۸۷۰ تمامی مناطق شرق ایران (افغانستان کنونی) توسط اعراب فتح شد. تغییر مذهب نهایی افغانستان به اسلام، در طول دوره غزنویان در اطراف قرن یازدهم بود. البته طبق کتاب "تاریخ افغانستان"، غیرمسلمانانی نیز تا سال ۱۸۹۶ میلادی در افغانستان زندگی می‌کردند.
مردانشاه دماوندی مردان‌شاه دماوندی، مسمغان و از اشراف ساسانی از خاندان کارن بود. او بنیان‌گذار سلسله مسمغان دماوند بود که بر دماوند و لاریجان و اطراف آن حکومت می‌کرد. در طی حمله اعراب به ایران، او نیروهای امدادی برای کمک به سیاوش در ری برای جنگ با اعراب فرستاد. با این حال سیاوش شکست خورد. اعراب تا دماوند پیش رفتند و در آنجا مردان‌شاه با اعراب صلح کردو به او قول داده شد که به او حمله نخواهد شد و بدون اجازهٔ او هم اعراب به آنجا نزدیک نخواهند شد و در مقابل، او خراج‌گذار خلیفه شود. پس از این واقعه دیگر نامی از او در تاریخ برده نشده‌است.
حمله اعراب به ایران حملهٔ اعراب به ایران یا اشغال ایران به دست مسلمانان به مجموعه حملاتی به امپراتوری ساسانی در قرن هفتم میلادی اشاره دارد که از سال ۶۳۳ میلادی در زمان خلافت ابوبکر شروع شد، در زمان عمر به اوج خود رسید و در زمان عثمان منتهی به سقوط کامل دولت ساسانی در سال ۶۵۱ میلادی (مطابق با سال ۳۰ هجری قمری) و کشته شدن یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانیان، شد. این حملات همچنین باعث افزودن ایران به قلمرو خلافت اسلامی شد. فتح (و در واقع، اشغال) ایران، سرآغاز فرایند تدریجی گرویدن ایرانیان به اسلام بود که چند قرن طول کشید. منابعی اشاره می‌کنند که اسلام آوردن ایرانیان باعث در امان ماندن از کشتار آنان و مانع پرداخت مالیات‌هایی که روستاییان توان پرداخت آن را نداشتند و بیشتر از درآمد محصولاتشان بود، می‌شد از میان حمله‌هایی که اقوام دور و نزدیک در طول تاریخ به خاک ایران کرده‌اند، حملهٔ اعراب بیشترین تأثیر را بر ایران گذاشت.
حمله اعراب به ایران در مورد انگیزه و نقطه شروع حملات اعراب به ایران مورخان دلایل متعددی را ذکر کرده‌اند.
کابل در اواسط قرن هفتم(۶۴۲–۸۷۰) و در حمله اعراب به ایران، مسلمانان عرب، امپراتوری ساسانی را در جنگ‌های ولجه، نهاوند و قادسیه شکست دادند. اعراب سپس به سوی شرق سرزمین ایران حمله‌ور شده و در سال ۸۱ هجری شهر کابل را که در کنترل کابلشاهیان بود، از طرف ده‌مَزنگ شگافتند، مسلمانان عرب فاتح شدند و شاه کابل به گردیز رفت ولی بزودی دوباره کابل را بدست آوردند. پس از آن کابل‌شاهیان ۲۳ بار با اعراب جنگیدند. در بعضی مواقع که ناتوان می‌گردیدند باج را قبول می‌نمودند. بدین ترتیب تا سقوط امپراتوری اعراب کابل را در حفاظت داشتند. پس از شکست امویان توسط عباسیان حکمران‌های خراسانی وابسته با اعراب در کشور به‌سر اقتدار آمدند.
اندرزاغر اندرزاغر (به پارسی میانه Andarzaghar) فرمانده ساسانی بود که در حمله اعراب به ایران در برابر مسلمانان جنگید. او در ابتدا وظیفه حفاظت از مرزهای خراسان را داشت، اما شاه ساسانی به او دستور داد از مرزهای غربی در برابر اعراب که در حال غارت ایران بودند دفاع کند. در ۶۳۳، او به همراه بهمن جادویه با لشکری که از ایرانیان و اعراب مسیحی تشکیل شده بود، ضد حمله‌ای را در برابر خالد بن ولید در ولجه ترتیب دادند، اما شکست خوردند. آنگاه اندرزاغر گریخت، و در بیابان بر اثر تشنگی درگذشت.
نبرد استخر (۶۵۳–۶۵۰) نبرد استخر نبردی از سال ۶۵۰ تا ۶۵۳ میلادی در استخر میان اعراب و ایرانیان در جریان حمله اعراب به ایران بود. در سال ۶۵۰/۱، یزدگرد سوم امپراتور ساسانی به استخر رفت و با برگزیدن آن به عنوان پایتخت جدید ساسانی، سعی در ایجاد مقاومت سازمان‌یافته در برابر اعراب داشت. او پس از مدتی به گور رفت، اما استخر نتوانست مقاومت جدی نشان دهد و به زودی مورد حمله اعراب قرار گرفت و طی آن بیش از ۴۰٬۰۰۰ مرد ایرانی سر بریده شدند. اعراب سپس گور، بیشاپور و سیراف را به سرعت به تصرف خود درآوردند و یزدگرد نیز به کرمان گریخت. بدین ترتیب فتح پارس توسط مسلمانان پایان یافت اما بعداً ساکنان آن چندین بار علیه اعراب قیام کردند.
حمله اعراب به سیستان حمله اعراب به سیستان در جریان حمله اعراب به ایران رخ داد. استان سیستان شاهنشاهی ساسانی در سده هفتم میلادی از استان سیستان ایران امروزی تا مرکز افغانستان و ایالت بلوچستان پاکستان گسترش یافته بود. سیستان در زمان خلیفه عمر به تصرف درآمد و مانند دیگر استان‌های ایران در زمان عثمان در سال ۶۴۹ شورش کرد. عثمان، فرماندار بصری، عبدالله بن عامر را به فتح دوباره این استان روانه کرد. لشکری به فرماندهی رابعه بن زیاد به سیستان فرستاده شد و در پی آن سیستان تا زرنج در افغانستان امروزی دوباره فتح شد. رابعه بن زیاد والی سیستان شد. او سال‌ها در آنجا ماند سپس به بصری رفت و سیستان دوباره شورش بزرگی به خود دید.
حمله اعراب به ایران تا هنگام قتل عثمان، اشغال کردن ایران، کامل شده بود و پادگان‌های اعراب در چند منطقه جهت اطمینان از اخذ مالیات برقرار شده بود. از زمان معاویه به بعد برنامه اسکان دائمی برخی اعراب در ایران اجرا شد. در زمان امویان اعراب از آمودریا فراتر رفته و وارد کوه‌های افغانستان شدند. اعراب معمولاً در امور داخلی مردمان محلی که مالیات خود را می‌پرداختند دخالت نمی‌کردند. در قرون اول اسلامی، سران محلی مسئولیت اداره محلات و شهرها را بر عهده داشتند. پس از فتح یک ناحیه، اعراب در پادگان‌هایی که ساکن می‌شدند که یا خود تبدیل به شهر می‌شدند یا اینکه در نزدیکی شهرهای دیگر قرار داشتند. در زمان فتح و دوره بلافاصله پس از آن ارتباط و ادغام کمی بین اعراب و ایرانیان محلی وجود داشت؛ و خلیفه اسکان اعراب در ایران را حمایت می‌کرد. با گرویدن زرتشتیان به اسلام قوانینی برای ارتباط بین آن‌ها وضع شد.
حمله اعراب به ایران در سال ۶۴۲ آخرین مقاومت منسجمِ ایرانِ ساسانی در نهاوند رخ داد که پس از نبردی خونین اعراب پیروز شدند و ولایت ماد (یا عراق عجم) سقوط کرد. یزدگرد به پارس بازپس نشست. پس از نبرد نهاوند، حکومت مرکزی ساسانی قابلیت مقاومت در مقابل اعراب را نداشت، اگر چه یزدگرد هنوز در تلاش برای جمع‌آوری سپاه بود. از طرف دیگر با ورود اعراب به ایران، ایرانیان زیادی به لشکر آن‌ها می‌پیوستند.
حمله اعراب به ایران در زمان امویان اعراب از آمودریا فراتر رفته و وارد کوه‌های افغانستان شدند.
عرب‌-فارسی‌ها در زمان قبل از حمله اعراب به ایران، تعدادی از اعراب در ایران زندگی می‌کردند. آنان برای نوشتن از الفبای ایرانی استفاده می‌کردند. سایر اعراب از آن‌ها به عنوان «عرب الفرس» یاد می‌کردند. یکی از یاران نزدیک محمّد، پیامبر اسلام نیز سلمان فارسی از ایرانیان بود. پس از گسترش اسلام و تسخیر ایران به وسیلهٔ خلفای راشدین، ایرانیان شروع به استفاده از الفبای عربی نمودند.
حمله اعراب به ایران ایرانیانی که پس از حمله عرب‌های اسلام‌گرا به ایران، اظهار مسلمانی کردند، چهار دسته بودند:
حمله اعراب به ایران نوشته‌های مورخین در مورد تاثیرات مثبت یا منفی حمله اعراب آمیخته با ارزیابی‌های خوب و بد بوده‌است. زرینکوب رفتار اعراب با ایرانیان را «مضحک، شگفت‌انگیز، و ظالمانه» خوانده و اعراب را مردمانی «خشن و ساده دل» می‌داند و می‌نویسد که به‌جز کسانی که به‌شدت تحت تأثیر تعالیم اسلامی قرار گرفته بودند، بقیه نسبت به اعراب احساس کینه و نفرت داشتند. از طرف دیگر حقیقت را نویسندگان شکل دیگری می‌بینند. کلود کائن می‌نویسد که تحت تأثیر جنبش‌های ملی گرایانه دوران مدرن، تمایل به سمت نمایش ایرانیان و اعراب به عنوان دو گروه متخاصم رفته‌است، درحالی‌که این دیدگاه با حقایق تاریخی سازگار نیست. چیز رابینسون نیز خشونت‌های نظام مند دوران فتوحات علیه غیرمسلمانان تا پیش از مروانیان را مطالب تحریف شده می‌داند.
روم (سوره) اعراب در نهایت به آروزی خود رسیدند؛ شاهنشاهی ساسانی که از جنگ در برابر امپراطوری روم شرقی خسته و فرسوده بود، پس از حمله اعراب به ایران توان مقاومت در برابر اعراب را نداشت تا مسلمانان بیش از پیش شادمان گردند.
حمله اعراب به ایران پس از نبرد قادسیه که نواحی جنوبی بین‌النهرین را در اختیار اعراب قرار می‌داد، تیسفون (مداین)، پایتخت ساسانیان، پس از یک محاصره کوتاه تسخیر و غارت شد و یزدگرد سوم به شمال شرق ایران فرار کرد. مقاومت‌های محلی در عراق کم و کوتاه مدت بود. بسیاری از اعراب از شبه جزیره عربستان به مناطق حاصلخیز عراق مهاجرت کردند. در بسیاری از موارد مالیاتی که اعراب وضع می‌کردند از مالیات دوره ساسانی کمتر بود.
نبرد قادسیه از نظر ایرانیان به ویژه رستم فرخ‌زاد علت حملهٔ اعراب به سرزمین‌های ایرانی چیزی جز تنگی روزگار و گرسنگی نبود و به همین خاطر هنگامی که فرستادگان عرب وارد اردوگاه ایرانیان شدند، رستم فرخزاد به آنان پیشنهاد داد که برای اعراب خرما و غلات و آذوقه بفرستند. اما اعراب گسترش دین اسلام را دلیل حملهٔ خود به خاک ایران می‌دانستند و در صورتی که ایرانیان اسلام را نمی‌پذیرفتند باید جزیه می‌پرداختند، در غیر این صورت باید آمادهٔ جنگیدن می‌شدند.
حمله اعراب به ایران اندکی پس از درگذشت محمد بن عبدالله، ابوبکر لشکری را به سرزمین‌های جنوب رود فرات و شهر حیره در غرب قلمرو ساسانیان (عراق کنونی) فرستاد و آنجا را فتح کرد. پس از بازپس‌گیری و جابجا شدن این شهر میان مسلمانان و ساسانیان در زمان عمر، سرانجام لشکر سلطنتی ایران تحت فرماندهی رستم فرخ‌زاد در نبرد قادسیه با اعراب درگیر شد که نتیجه آن پیروزی اعراب بود. سپس تیسفون، پایتخت ساسانیان، پس از یک محاصره کوتاه تسخیر و غارت شد و سپس در نبرد جلولا اشغال عراق تکمیل شد. التون دنیل معتقد است که پس از تصرف عراق عمر علاقه‌ای به گسترش جنگ تا فلات ایران نداشت اما به دلایل مختلف از جمله علاقه لشکریان عمر به کسب غنائم بیشتر و ترس عمر از حمله یزدگرد یا یکی از مدعیان سلطنت، نهایتاً تصمیم به حمله گرفت. در سال ۶۴۲ آخرین مقاومت منسجمِ ایرانِ ساسانی در نبرد نهاوند رخ داد (نبرد نهاوند) که پس از نبردی خونین اعراب پیروز شدند. یزدگرد متواری شده و عاقبت در سال ۶۵۱ میلادی بنا به روایتی به دست آسیابانی در مرو کشته شد.
آتشکده آتشکده‌های زیادی چون کوه آتشکده، در ایران موجود است که پس از حمله اعراب به ایران و همچنین در دوران صفویه به زور خاموش شدند. تعدادی از آتشکده‌ها نیز به دست اعراب یا خود تندروهای ایرانی تخریب گشتند.
آذربایجان ساسانی با آغاز حمله اعراب به ایران، اعراب در سال ۶۵۱ میلادی، به آذربادگان حمله کردند. حکومت آذربادگان در آن زمان در دست دو برادر از خاندان اسپهبد به نام های اسفندیاذ و بهرام بود. اسفندیاذ در برابر اعراب ایستاد و به جنگ با آنان پرداخت ولی توسط عربها شکست خورد و اسیر شد. درحالیکه اسفندیاذ در اسارت بود، به فرمانده اعراب، بکیر بن عبدالله‎، گفت: اگر می‌خواهد آذربادگان را به آسانی و با صلح فتح کند، باید با او صلح کند. به گفته بلعمی، معروف است که اسفندیاذ گفته است: "اگر مرا بکشی همه آذربادگان به انتقام خون من قیام خواهد کرد و علیه تو جنگ خواهند کرد." بکیر بن عبدالله‎ پیشنهاد اسفندیاذ را پذیرفت و با او صلح کرد. با این حال، بهرام از تسلیم شدن در برابر نیروهای عرب خودداری کرد و در برابر آنها مقاومت کرد. اگرچه او به سرعت از اعراب شکست خورد و مجبور شد از آذربادگان فرار کند. آذربادگان بدین ترتیب تحت سلطه اعراب قرار گرفت.
پیروز خسرو در حملهٔ اعراب به ایران، بهمن جادویه و اندرزگر در جنگ ولجه با اعراب درگیرشدند و در آن جنگ شکست خوردند.
پیشینه کشاورزی در ایران در دوره امویان از عمده دلایل زوال در این دوره تأثیر اعراب بر اقتصاد کشاورزی بود. با تسلط اعراب به ایران نظام اقتصادی که تا آن زمان بر ایران مسلط بود دگرگون گشت، اعراب طبقات اجتماعی را تغییر دادند و با این تغییر ساختار موجب شدند تا افراد مالیات کمتری به دولت بپردازند و در نتیجه باعث کاهش درآمدهای دولت شدند. تأثیر دیگر حمله اعراب مهاجرت گروه‌هایی بود که اسلام را نپذیرفته بودند، این افراد به همراه خود امکانات مالی و تولیدی ای را که اندوخته بودند به همراه بردند.
تاریخ نظامی ایران حکومت مقتدر و بزرگ ساسانی در ۶۵۱ میلادی مقهور قدرت نوظهور اعراب مسلمان گردیدند. اعراب با کمترین امکانات به‌ایران حمله کرده و ایرانیان را در جنگ قادسیه، جنگ تیسفون، جنگ جلولا و جنگ نهاوند شکست دادند؛ به این ترتیب اعراب موفق به‌انهدام حکومت ساسانیان گردیدند.
موتا دیلمی موتا یا مهتا دیلمی یکی از سرداران ایرانی در زمان حمله اعراب به ایران بود. موتا اصالتاً اهل گیلان بود و همان‌طور که می‌دانیم گیلان دیلمیان چند ده سال پس از سقوط ساسانیان و ایران در شمال ایران با اعراب جنگیدند و استقلال خویش را حفظ کردند.
موتا دیلمی موتا یا مهتا دیلمی یکی از سرداران ایرانی در زمان حمله اعراب به ایران بود. موتا اصالتاً اهل گیلان بود و همان‌طور که می‌دانیم گیلان و دیلمیان چند ده سال پس از سقوط ساسانیان و ایران در شمال ایران با اعراب جنگیدند و استقلال خویش را حفظ کردند.
حمله اعراب به ایران نویسندگان ایرانی از جمله محمد معین در مورد کتاب‌سوزی در جندی شاپور پس از اشغال ایران به دست اعراب، سخن رانده‌اند؛ از جمله، منابع اولیه تاریخی مورد اشاره همه این نویسندگان، کتاب مقدمه ابن خلدون است. زرین‌کوب در کتاب کارنامه اسلام (۱۳۴۸) کتاب‌سوزی اعراب در تیسفون را نفی می‌کند: «روایتی هم که گفته‌اند کتابخانه مدائن را اعراب نابود کردند ظاهراً هیچ اساس ندارد و مآخذ آن تازه‌است.» او نهایتاً در کتاب روزگاران (منتشره در سال ۱۳۷۳) با باز تأیید این امر که روایت کتاب‌سوزی در تیسفون چندان قدمت ندارد، با اشاره به روحیات هیجانی فاتحان، احتمال رخ دادن این مسئله را منتفی نمی‌داند. دانشنامه کتابخانه و دانش اطلاعات دربارهٔ کتاب‌سوزی کتابخانه‌ها در ایران طی حملهٔ عرب‌ها می‌نویسد که عرب‌ها به دلیل تعصب و اعتقاد به این‌که قرآن برترین کتاب است هر کتاب غیر قرآنی را نابود کردند.
فلسفه شرق در تاریخ ایران، با توجه به تغییرات قابل توجه سیاسی و اجتماعی نظیر حملهٔ اعراب و حمله مغول، طیف گسترده‌ای از مکاتب فکری، دیدگاه‌های متنوعی نسبت به پرسش‌های فلسفی اظهار داشته‌اند که گسترهٔ آن از سنت‌های ایران کهن و مرتبط با آیین زرتشتی، تا مکاتبی که در اواخر دوران پیشااسلام به وجود آمدند نظیر فلسفهٔ مانی و فلسفهٔ مزدک و همچنین مکاتب گوناگون دوران پسااسلام را دربرمی‌گیرد. فلسفهٔ ایرانی پس از حملهٔ اعراب به ایران، با اثرگذاری و تأثیرپذیری متقابل آن با فلسفهٔ ایران کهن، فلسفهٔ یونانی و شکل توسعه‌یافتهٔ فلسفهٔ اسلامی شناخته می‌شود. حکمت اشراق و حکمت متعالی را دو تا از مهم‌ترین سنت‌های فلسفی ایران در این دوران می‌دانند.
تاریخ ایران جامعهٔ ساسانی به گونهٔ طبقاتی و لایه ای اداره و گردانده می‌شد. جامعه به چهار طبقهٔ موبدان، جنگاوران، دبیران و پیشه‌وران بخش‌بندی می‌شد. دین رسمی شاهنشاهی ساسانی، کیش زرتشتی بود و اوستا و زند بنمایه بنیادین دادستانی و دینی فرمانروایی ساسانی شمرده می‌شدند. دورهٔ شاهنشاهی ساسانیان، در سال ۶۵۱، پس از کشته‌شدن یزدگرد سوم درگذر حمله اعراب به ایران، به پایان رسید و ایران زیر چیرگی اعراب مسلمان درآمد. درفش کاویانی پرچم رسمی ساسانیان بود که ارزش زیادی داشت. به هنگام حمله اعراب به ایران، در جنگ جنگ قادسیه درفش کاویانی به دست عرب‌ها افتاد و هنگامی که درفش را نزد عمر بن خطاب، خلیفه مسلمانان، بردند، وی از بسیاریِ گوهرها، دُرها و جواهراتی که به درفش آویخته شده بود، دچار شگفتی شد و به نوشتهٔ تاریخ بلعمی عمر خلیفه اعراب مسلمان دستور داد تا گوهرهای آن را بردارند و درفش را در آتش بسوزانند. هرچند گفته می‌شود ارزش راستین درفش ۱٫۲ تا حتی دو میلیون دینار بوده‌است.
خونداب خونداب، روستایی از توابع بخش مهردشت [شهرستان نجف‌آباد] در استان اصفهان ایران است.نام قدیمی خونداب (خانداب)بوده است زیرا بسیاری از افراد سر شناس و خان های قدیم در آنجا می زیستند.پس از حمله اعراب به ایران و ایستادگی مردم خونداب در برابر آن ها و خونریزی و فداکاری بسیار مردم این روستا نام خانداب به خونداب تغییر پیدا کرد زیرا در آن زمان خون اعراب برای آن ها مانند آب بود و اعراب بسیاری در آن زمان در این روستا کشته شدند.
نبرد بیشاپور نبرد بیشاپور در خلال حملهٔ اعراب مسلمان به ایران و در استان فارس کنونی رخ داد. در نتیجهٔ این جنگ، بیشاپور به تصرف اعراب درآمد. پس از ورود نیروهای عرب از بصره، بیشاپور محاصره گشت و پس از چند هفته، محاصره با موفقیت به پایان رسید و شهر به کنترل اعراب افتاد. پس از آن اعراب پیشروی به سوی کرمان را آغاز کردند.
حمله اعراب به شمال ایران آلبانیای قفقاز در اواسط سدهٔ ۷ مشمول گشایش اسلامی ایران شد و به خلافت راشدین پیوست. پادشاه آلبانی جوانشیر ، برجسته ترین فرمانروای خاندان مهرانیان ، علیه اعراب به فرمانروایی عثمان در کنار ایران ساسانی جنگید.
کتاب‌سوزی در ایران تورج دریایی استاد کرسی ایران باستان در دانشگاه کالیفرنیا، ارواین می‌نویسد: اعراب مسلمان در خوارزم کتاب‌های مغان را سوزاندند که کار عجیب و نامعمولی بود و واقعه‌ای معمول در تاریخ فتوحات اعراب مسلمان در ایران زمین به‌شمار نمی‌آید. فقدان کتاب‌های باستانی به زبان پهلوی به دلیل تغییر زبان علمی رایج در ایران پس از حمله اعراب و بلا استفاده ماندن کتاب‌های نوشته شده به زبان پهلوی است.
سیاست‌های سبز قدمت ایدئولوژی سبز در ایران به نوشته‌های زرتشت بازمی‌گردد. زرتشتیان بر این باورند که جهان به شکل امانت در دست انسان‌هاست که باید آن را در روز قیامت به شکل اولیه‌اش به اهورا مزدا پس بدهند. از این رو آموخته‌های زرتشتی انسان‌ها را به نگهداری از محیط زیست و عناصر چهارگانه فرا می‌خوانند. زرتشتیان معتقدند که پیامبر زرتشت درخت سرو را با خود از بهشت به زمین آورد. درخت سروی که به اعتقاد زرتشتیان بدست پیامبر زرتشت کاشته شد پس از حمله اعراب به ایران بدستور متوکل عباسی قطع و تنهٔ آن با شتر به بغداد فرستاده شد. مؤلف برهان قاطع عمر این درخت را در آن زمان ۱۴۵۰ سال ذکر کرده‌است. در آن زمان ایرانیان شبانه تا آنجا که امکان داشت بذر و شاخه‌های این درخت را جمع کرده و در نقاط مختلف ایران کاشته‌اند و اکنون سروهای کهن‌سالی که در اقصی نقاط ایران وجود دارد می‌توانند به طریقی از این درخت منشأ گرفته باشند.
کتاب‌سوزی تورج دریایی استاد کرسی ایران باستان در دانشگاه کالیفرنیا، ارواین می‌نویسد: اعراب مسلمان در خوارزم کتاب‌های مغان را سوزاندند که کار عجیب و نامعمولی بود و واقعه‌ای معمول در تاریخ فتوحات اعراب مسلمان در ایران زمین به‌شمار نمی‌آید. فقدان کتاب‌های باستانی به زبان پهلوی به دلیل تغییر زبان علمی رایج در ایران پس از حمله اعراب و بلا استفاده ماندن کتاب‌های نوشته شده به زبان پهلوی است.
حمله اعراب به خراسان در سال ۶۴۲ شاهنشاهی ساسانی تقریباً ویران شد و تقریباً تمام قسمت‌های ایران، بجز مناطقی از خراسان که هنوز در دست ساسانیان بود، فتح شد. خراسان دومین استان بزرگ شاهنشاهی ساسانی بود. این سرزمین مناطق شمال شرقی ایران، افغانستان و ترکمنستان را در بر می‌گرفت. پایتخت آن بلخ، در شمال افغانستان کنونی بود. در سال ۶۵۱ پس از کشته شدن یزدگرد سوم توسط ماهوی، مرزبان مرو، تبرستان توسط اعراب مسلمان مورد حمله قرار گرفت.
نبرد نهاوند جنگ نهاوند ، در روز پنجم ربیع‌الاول سال بیست ویکم هجری، برابر با ۲۵ بهمن ۲۰ خورشیدی و ۱۴ فوریه سال ۶۴۲ میلادی بین سپاه ایران و عرب‌های مسلمان در حمله اعراب به ایران در نزدیکی نهاوند که در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده، اتفاق افتاد. جنگ نهاوند که اعراب آن را فتح‌الفتوح نامیدند یکی از مهم‌ترین جنگ‌هایی است که بین اعراب و ایرانیان اتفاق افتاده‌است. ابن اثیر در خصوص علت این نام‌گذاری می‌نویسد «اعراب فتح نهاوند را «فتح‌الفتوح» نامیدند زیرا بعد از آن ایرانیان نتوانستند اوضاع را ساماندهی منظم بنمایند و قوای ملی مقابله با اعراب را تشکیل دهند، و پس از این جنگ بود که اعراب سراسر کشور ایران را تصرف کردند و به جز مقاومت‌های محلی و منطقه ایی، ایستادگی سراسری و تحت فرماندهی یک قدرت مشخص و واحد صورت نگرفت و بدین ترتیب دولت ساسانی بعد از سده‌ها حکومت بر ایران و بخش‌هایی از خاورمیانه و آسیا سقوط کرد.
حمله اعراب به ایران عمر نیروی جدیدی برای یورش به عراق اعزام کرد که منجر به بازپس گرفتن حیره شد. ساسانیان که نسبت به خطر اعراب آگاهی پیدا کرده بودند لشکر سلطنتی را تحت فرماندهی رستم فرخ‌زاد به نبرد با اعراب فرستادند (نبرد قادسیه). تخمین میزان لشکریان دو گروه آسان نیست. بگفته ریچارد فرای احتمالاً ایرانیان از اعراب بیشتر بودند اما نه در آن حدی که منابع می‌نویسند. در این جنگ اعراب پیروز شده و رستم فرخ‌زاد کشته شد. چندین هزار نفر از ایرانیان در جنگ علیه ساسانیان همراه اعراب بودند.
زوال و سقوط شاهنشاهی ساسانی زوال و سقوط شاهنشاهی ساسانی: اتحاد اشکانی-ساسانی و حملهٔ اعراب به ایران نام کتابی نوشتهٔ پروانه پورشریعتی است که به تاریخ ایران در دورهٔ ساسانیان و حمله اعراب به ایران می‌پردازد. پورشریعتی در این کتاب نظریهٔ وجود یک شاهنشاهی متمرکز ساسانی را رد می‌کند و معتقد است که حکومت ساسانی شکلی شبیه به یک کنفدراسیون داشته که نتیجهٔ همکاری سیاسی خانواده‌های بزرگ اشکانی و ساسانی بوده‌است و خانواده‌های اشکانی در بر سر کار آمدن یا سقوط بیشتر پادشاهان ساسانی مؤثر بوده‌اند.
تاریخ یهودیان در ایران حمله اعراب به ایران با یهودیان که در آن زمان توسط ساسانیان به شدت تحت فشار بودند با استقبال مواجه شد. یکی از یهودیان اصفهان در این زمان به نام «ابونعیم» در کتاب «ذکر اخبار اصبهان» می‌نویسد با نزدیک شدن اعراب به اصفهان یهودیان شادمانه به سمت آنان شتافتند و دروازه‌های شهر را باز کردند. ابونعیم می‌نویسد که یهودیان تصور می‌کردند که دوران ظهور مسیحای آنان فرا رسیده‌است. ابونعیم ادامه می‌دهد که بسیاری یهودیان به همراه سازهای موسیقی به دروازه شهر شتافتند تا از اعراب استقبال کنند. امنون نتصر معتقد است که این داستان نشان می‌دهد که جمعیت یهودیان در این زمان در اصفهان قابل توجه بوده‌است زیرا در صورتی که یهودیان یک اقلیت بودند انجام چنین کاری دارای خطرات زیادی بود. او معتقد است در زمان حمله اعراب اصفهان شهری صددرصد یهودی بوده‌است. بعد از پیروز شدن مسلمانان در ایران، یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان دارای شرایط ذمی شدند. ذمیها دارای اجازه برای انجام دین خود بودند ولیکن باید مالیات اضافه‌ای به نام جزیه پرداخت می‌کردند و از شرکت در جنگ نیز معاف بودند. ذمیهای همچنین دارای محدودیت‌های اجتماعی نظیر حمل اسلحه، سوار شدن بر اسب، گواهی دادن در دادگاه علیه مسلمانان بودند و معمولاً باید لباسی می‌پوشیدند که آن‌ها را از مسلمانان متمایز کند. با اینکه بعضی از این قوانین به سختی اعمال نمی‌شد بیشتر آن‌ها تا زمان حمله مغولها پابرجا بود. در این زمان یهودیان بخش بسیار مهمی از جمعیت ایران بودند و بعضی تخمین‌ها آن‌ها را اکثریت جامعه ایران دانسته‌است. در قرن دهم میلادی اصطخری جغرافیادان مسلمان نوشته‌است:
حمله اعراب به گیلان پس از پیدایش اسلام در حالیکه سرتاسر ایران و خاورمیانه و قسمت‌هایی از روم بدست اعراب افتاد، در رشته کوه‌های البرز مردم دیلمستان و تبرستان اعراب را به سرزمین خود راه نداده و استقلال خود را محفوظ داشتند(۱). گیلان و دیلمان به تصرف اعراب درنیامد. در اوایل عصر عباسی غرب گیلان به حکومت خلیفه خراج پرداخت می‌کرد ولی شرق گیلان توسط دیلمیان کوهنشین دربرابر نفوذ مسلمانان حفاظت می‌شد.
بوداگرایی در ایران بودایی‌ها در دوره زمامداری ساسانیان مورد آزار قرار گرفتند و بسیاری از مکان‌های آن‌ها در آتش سوزانده شد. مکان‌های بودایی باقی‌مانده نیز در قرن پنجم میلادی در حمله هپتالیان از بین رفتند. در هنگام حمله اعراب در میانه قرن هفتم میلادی، بسیاری از مردمان شرق ایران بودایی بودند. افغانستان یکی از مکان‌های پرتجمع بوداییان بوده‌است؛ از مکان‌های دیگر یافت شده می‌توان ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان و نیز خود ایران امروزی را نام برد. پیروزی اعراب، تیر نهایی را بر پیکره بوداگرایی در شرق ایران و افغانستان زد اگرچه در برخی مکان‌ها همچون بامیان و هده تا قرن‌های هشتم و نهم بوداییان وجود داشتند.
پیشینه مجلس در ایران پس از حمله اعراب به ایران بساط مجلس در حکومت‌های ایران برای بیش از هزار سال برچیده شد.
کرمانشاه کرمانشاه پیش از اسلام یکی از شهرهای مهم ایران به‌شمار می‌رفت و پس از اسلام بارها توسط اعراب مورد حمله قرار گرفت؛ مسعر ابن مهلهل که در قرن چهارم از کاخ‌های باستانی شاهان ایران در کرمانشاه دیدن کرد و شرح ویران کردن آن توسط اعراب را نوشته‌است. گرچه این مسئله با توجه فاصله زمانی مسعر ابن مهلهل از صدر اسلام مورد تردید است؛ مخصوصاً با توجه به اینکه کرمانشاه - که اعراب آن را قرمسین می‌خواندند- در زمان بنی عباس شهری آباد و معمور بوده‌است.
اپرویز سکستانی اپرویز سیستانی از اشراف ایرانی بود که در قرن هفتم به عنوان مرزبان سکستان فرمان راند. نام او نخستین بار در سال ۶۵۰/۱ در هنگام حمله اعراب به ایران ذکر شده است و گفته شده که تسلیم اعراب شده است. وقتی که او با افسر نظامی ارتش اعراب، ربی ابن زیاد حریثی مذاکره می‌کرد، ربی ابن زیاد از جسد دو سرباز مرده به عنوان صندلی استفاده کرد. این باعث ترسیدن اپرویز شد که به منظور راحت کردن مردم سکستان، صلحی با اعراب برقرار کرد که هزینهٔ آن خراجی سنگین بود. دو سال بعد، مردم سکستان در برابر اعراب شورش کردند، لیکن از اپرویز سخنی به میان نیامده است.
حمله اعراب به ایران فرانز رزنتال استاد پیشین زبانهای سامی و زبان عربی در دانشگاه ییل، اسلام‌شناس و مترجم کتاب مقدمه، در پانوشت این گفته ابن خلدون می‌نویسد «این روایت دیگری از یک افسانه معروف است که بر طبق آن عمر، دستور ویرانی کتابخانه اسکندریه را داد». برنارد لوئیس در مقاله‌ای ضمن بی‌اعتبار خواندن کتاب‌سوزی اعراب در اسکندریه با اشاره به تشابه این روایت ابن خلدون با روایتی که در آن نقل شده عمر فرمان به تخریب کتابخانه اسکندریه داده‌است، می‌گوید: «تاریخ‌نگار قرن چهاردهم، ابن خلدون، داستان تقریباً یکسانی را راجع به ویران کردن یک کتابخانه در ایران به دستور خلیفه عمر مطرح کرده که نشان از ویژگی عامیانه آن دارد». سیلمز در تحقیقی که در سال ۲۰۰۵ در ژورنال آمریکایی علوم اجتماعی اسلامی چاپ شد با اشاره به سالم ماندن دانشگاه گندی شاپور در حمله اعراب به ایران می‌نویسد اعراب به اهمیت مؤسسهٔ آموزشی گندی‌شاپور پی بردند و شکوه آن را و کتابخانه و دیگر سازمان‌های شهر را باقی نگاه داشتند.
حمله اعراب به ایران گزارش‌های تاریخی به دست رسیده اغلب با هم در تناقض بوده و ترتیب دقیق وقایع مشخص نیست. حتی تعیین تاریخ دقیق وقایع حوادث اصلی هم دست نایافتنی و تعیین دقیق اندازه سپاهیان دشوار است. با این حال از بررسی منابع به نظر می‌آید که تعداد سپاهیان ایران در جنگ‌های اصلی قادسیه و نهاوند بیشتر از سپاهیان اعراب بوده، ایرانیان با شجاعت جنگیده‌اند و تا جای ممکن جلوی پیشرفت اعراب را گرفته‌اند، و پس از شکست هم تلاش در کنار گذاشتن ترتیبات پرداخت مالیات را داشته‌اند.
قلعه جوشین این قلعه در زمان قدیم یک مرکز فرماندهی و در پایین آن محل سکونت نیروهای دفاعی قرار داشته‌است. گفته می‌شود وقتی آتش در این قلعه مشتعل می‌شد از قلعه بابک، آغچه قلعه و قیزقلعه سی واقع در جمهوری آذربایجان دیده می‌شده‌است. این قلعه در حمله اعراب به ایران یکی از مراکز مقاومت بود. در گذشته گردنه صعب العبور جوشین در مجاورت قلعه جوشین عمده‌ترین مرکز تجمع راهزنان بوده‌است. این قلعه جنبه دفاعی داشته و گفته می‌شود در زمان حمله اعراب در زمان خلیفه دوم، قلعه جوشین مرکز مقاومت مردم محلی دیزمار بوده‌است و اعراب بارها شکست خورده در نهایت با خدعه توانستند این قلعه را تسخیر کنند.
استان لرستان لرها مردمانی هستند که از نظر قومی جزئی از مردم کرد به‌شمار نمی‌آیند. واژهٔ "کرد" در دوران تاریخی پس از حمله اعراب به ایران به معنای رمه‌گردانان و کوچ‌نشینان ایرانی‌تبار فلات ایران به کار رفته‌است و معنای قومی خاص نمی‌داده‌است. در برخی از منابع، لرها و دیلمیان و بلوچان و اقوام دیگر را جز کرد شمرده‌اند؛ زیرا واژه "کرد" به معنی یک نوع شیوه زندگی و نه معنی زبانی بوده‌است. اما از لحاظ قومیت لرها گروهی جدا از کردها حساب می‌شوند. نام لر در متون تاریخی پس از حمله اعراب به ایران، اولین بار در قرن ۴ هجری قمری به شکل واژه‌های "اللّریه"، "لاریه"، "بلاد اللور" و "لوریه" در متون بازمانده از آن دوران بروز می‌کند.
نبرد بابل (۶۳۶) نبرد بابل نبردی بود که در جریان حمله اعراب به ایران میان نیروهای شاهنشاهی ساسانی و خلافت راشدین در سال ۶۳۶ در بابل رخ داد. اعراب مسلمان در این دیدار پیروز شدند تا راه برای فتح تیسفون هموارتر شود.
حمله اعراب به آذربایجان حمله اعراب به آذربایجان جنگ نظامی بود که منجر به پیوستن آذربایجان به خلافت اسلامی شد. در سال ۶۴۳ میلادی (۲۲ هجری قمری)، عمر پس از فتح ری و ایران مرکزی، فرمان فتح آذربایجان را صادر کرد. فتح آذربایجان در دوره خلفای راشدین برای نخستین بار به رهبری مغیره بن شعبه بود. این را ابوجعفر طبری به نقل از گزارش احمد بن ثابت رازی گزارش داده‌است.
مسمغان دماوند پس از حمله اعراب به ایران و در سال ۲۲ هجری هنگام رسیدن لشکر اعراب به اطراف ری، فرمانروای ری سیاوخش پسر مهران پسر بهرام چوبین از مردم دنباوند، طبرستان، گرگان و قومس برای رویارویی با اعراب کمک خواست اما نهایتاً در جنگ شکست خورد. پس از سقوط ری و برافتادن خاندان بهرام، مسمغان مردان‌شاه از نعیم بن مقرن فرمانده سپاه اعراب درخواست صلح کرد که فدیه‌ای بدهد و نیازی به یاور و حفاظ ندارد و نعیم پذیرفت. طبری متن این صلح‌نامه را به این صورت آورده‌است:«بنام خدای رحمان رحیم. این مکتوب نعیم بن مقرن است برای مردانشاه مسمغان دنباوند و مردم دنباوند و خوار و لارز و شرز: تو و هر که در بازماندن همانند تو باشد در امانید، که مردم سرزمین خود را بازداری و هر ساله دویست هزار درم، از وزن هفت، بدهی و از عامل مرز مصون مانی. مادام که چنین باشی کس بر تو هجوم نیارد و بی اجازه به تو وارد نشود مگر آنکه دگرگونی آری و هر که پیمان ندارد و هر که از تسلیم وی ابا کند، نیز.»پس از این صلح نامه از چگونگی احوال این حکومت چندان خبری در دست نیست ولی از اخبار و نوشتارهای فتوح اعراب در ایران چنین برداشت می‌شود که هفت سال پس از این ماجرا و در زمان حمله اعراب به طبرستان سعید بن العاص با حکام دنباوند و رویان مصالحه‌ای کرده‌است.
حمله اعراب به ایران اعراب سپس به آرامی خوزستان را فتح کردند، که مقاومت محلی بیشتری از خود در مقایسه با نواحی دیگر بین‌النهرین نشان داد. خوزستان در سال ۶۴۲ سقوط کرد. به گفته التون دانیل، عمر علاقه‌ای به اینکه جنگ را به فلات ایران گسترش بدهد نداشت. بگفته عبدالحسین زرین‌کوب فتح ایران و دنبال کردن یزدگرد گزینه‌ای اجتناب ناپذیر برای اعراب بود زیرا ترس از این می‌رفت که یزدگرد یا یکی از مدعیان سلطنت او لشکری تازه‌نفس آماده کرده و عراق را باز پس بگیرد. التون دنیل اضافه می‌کند که برخی از رهبران محلی ساسانی ارتش عمر را اذیت می‌کردند و به‌علاوه برخی از لشکریان عمر بدنبال کسب غنایم بیشتر بودند.
اشغال ایران در جنگ جهانی دوم پس از حمله متفقین به ایران و جابجایی قدرت در بیشتر مناطق ایران کشمکش‌های قومی و مذهبی شکل گرفت. برای مثال در تبریز درگیری‌هایی بین مسلمانان و مسیحیان رخ داده بود تا جایی که کنسول بریتانیا هشدار داد احتمالاً با خروج متفقین از ایران این درگیری‌های قومی و مذهبی بسیار شدیدتر شود. رهبران کلیسای آشوری نیز نگرانی‌های مشابهی داشتند و به دنبال جلب حمایت بریتانیا در آینده نزدیک بودند. یا برای مثال در ماه محرم سال ۱۳۲۱ نیروهای شوروی مستقر در مشهد مجبور شدند حفاظت از محله یهودیان را بر عهده بگیرند. یا حدود هشتصد مسلمان اهوازی که از شایعه ربوده شدن یک کودک مسلمان توسط یهودیان خشمگین شده بودند تلاش می‌کردند تا کنیسه محلی را به آتش بکشند. در کرمان نیز گروهی به رهبری یکی از روحانیون با حمله به محله زرتشتیها دونفر را کشتند و خانه‌های بسیاری را غارت کردند. همچنین گروه مشابهی نیز در شاهرود با حمله به مرکز بهائیان سه نفر را بدار آویختند و ۵۰ مغازه را غارت کردند. درمناطق آذربایجان، کردستان و مناطق عرب‌نشین جنوب مسئله زبان بسیار برجسته و آشکار شده بود. در سال ۱۳۲۱ در گردهمایی اعراب ایران در پی جدایی و پیوستن به کشورهای عربی بودند. اعراب ایران در پیام‌هایی به دولت‌های بریتانیا و آمریکا خواستار حمایت آن‌ها برای جدایی از ایران شدند که البته به دلیل تفرقه‌ای که در میان اعراب بود موفق به جدایی از ایران نشدند وضع مناطق کردنشین نیز به همین ترتیب بود.
نخیرگان نام نخیرگان در طی حمله اعراب به ایران نیز ذکر شده‌است. او در جنگ قادسیه شرکت داشت و پس از شکست در جنگ به همراه مهران رازی، هرمزان و پیروز خسرو و دیگر بازماندگان، در بابل گرد هم آمدند و تلاش کردند که سپاه اعراب را بیرون کنند، اما باز هم شکست خوردند. پس از این شکست مهران و نخیرگان در دل ایران‌شهر ماندند و پیروز و هرمزان گریختند.
تاریخ ایران باستان دوران ایران باستان یا تاریخ ایران باستان از پیدایش دولت ماد تا پایان شاهنشاهی ساسانی و حمله اعراب به ایران است.
حمله اعراب به ایران به نوشته زرین کوب در آن زمان، اندیشهٔ فتح ایران و جنگ منظم با دولت ساسانی، بی‌شک به خاطر خلیفه نمی‌گذشت؛ لیکن این امر، نتیجه‌ای بود که رفته رفته، از پیشرفت اعراب در حدود فرات و عراق به حصول پیوست. اعراب اکثریت مسیحی درون شهر حیره در مقابل مسلمانان مقاومت کردند که به عقیده فرای دفاع از خود بوده و نه طرفداری آن‌ها از ساسانیان. در زمان خلافت عمر ایرانیان لشکری فراهم کرده و در جنگ پل مسلمانان را به سختی شکست داده و در سال بعد حیره را مجدداً بازپس گرفتند.
حمله اعراب به خراسان حمله اعراب به خراسان در آخرین مرحله از جنگ سنگین میان خلفای راشدین در برابر شاهنشاهی ساسانی رخ داد.
دماوند (تهران) پس از حمله اعراب به ایران و در سال ۲۲ هجری هنگام رسیدن لشکر اعراب به اطراف ری، فرمانروای ری سیاوش پسر مهران پسر بهرام چوبین از مردم دنباوند، طبرستان، گرگان و قومس برای رویارویی با اعراب کمک خواست اما نهایتاً در جنگ شکست خورد. پس از سقوط ری و برافتادن خاندان بهرام، مسمغان مردان‌شاه از نعیم بن مقرن فرمانده سپاه اعراب درخواست صلح کرد که فدیه‌ای بدهد و نیازی به یاور و حفاظ ندارد و نعیم پذیرفت. طبری متن این صلح‌نامه را به این صورت آورده‌است:
پارسیان مغولستان پارسیان مغولستان یکی از جوامع زرتشتیان خارج از ایران هستند که طی مهاجرت ایرانیان پس از حمله اعراب به ایران به این کشور مهاجرت کردند.
حمله اعراب به ایران فتوحات اعراب به سمت شرق ادامه یافت. ولایت‌های شرقی ایران شامل سیستان و خراسان هم سقوط کردند. با این حال نواحی غربی طبرستان تا یکی دو سده و نیز کل ولایت گیلان تحت سلطه اعراب در نیامد و افرادی از اشراف ایران در آنجا حکومت می‌کردند. باقی‌ماندهٔ خاندان یزدگرد به چین گریختند. امپراتور چین گائوژونگ ایشان را گرامی داشت و دولت در تبعید را به رسمیت شناخت. کوشش‌های پسران یزدگرد در بازپس‌گیری ملکِ پدری راه به جایی نبرد. جملگی در چین ماندگار شدند، آتشکده‌ها برآوردند و عاقبت در غربت بمردند. گورهای شماری از ایشان و دیگر ایرانیانی که مهاجرت کرده بودند امروز در چین باقی‌است.
داوید ساسونی حماسه داوید ساسونی یا ساسنا تسرر بر مبنای جنگ‌های میان اعراب و ارمنیان در سده‌های میانه، نگاشته شده‌است. نخستین حمله اعراب به ارمنستان در سال ۶۴۰ میلادی در زمان عمر بن خطاب، خلیفه دوم، اتفاق افتاد. اعراب برای دومین بار در سال ۶۴۵ میلادی، به ارمنستان حمله بردند. حمله دوم در زمان خلیفه سوم، عثمان بن عفان بود. در این زمان سپاهیان عرب دست به کشتار زدند و ویرانی‌های بسیاری به بار آوردند. سپس در زمان خلیفه هارون الرشید، اخذ مالیات شکل غارت آشکار به خود گرفت و سخت‌گیری‌های مذهبی که گه گاه پیش می‌آمد زمینه‌هایی برای شورش پدید آورد. بدین ترتیب به دو سده ارمنیان تحت سیطره اعراب باقی ماندند. از سال ۸۴۸ میلادی قیام ارمنیان در مقابل اعراب وارد مرحله جدیدی شد.
عملیات کمان ۹۹ در بعد از ظهر روز ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ نیروی هوایی عراق در عملیاتی شبیه به حمله نیروی هوایی اسرائیل که در سال ۱۹۶۷ در جنگ با اعراب، با حمله غافلگیرکننده نیروی هوایی مصر را از کار انداخته بود، به تعدادی از پایگاه‌های هوایی ایران حمله کرد، با این تصور که با این کار، نیروی هوایی ایران را از کار خواهد انداخت.
ارد دوم اُرد همچنین پایتخت ایران را از شهر صددروازه به تیسفون که در برابر سلوکیه ساخته شده بود، منتقل کرد و تیسفون تا زمان حملهٔ اعراب پایتخت ایران بود.
پیرمحمد (بوکان) پیرمحمد یک آرامگاه مذهبی واقع در روستای بغده‌داغی شهرستان بوکان در استان آذربایجان غربی است. این آرامگاه در ۱۵ کیلومتری جنوب غربی شهر بوکان است. محوطه آرامگاه پیر محمد متعلق به دوره اسلامی و مربوط به دوران حمله اعراب به ایران است. بنا به روایتی در زمان حملهٔ اعراب و فتح ایران، پیرمحمد از صحابه پیامبر اسلام در این مکان کشته شده و دفن نیز شده‌است. نسل به نسل مقبره او بعنوان یک زیارتگاه مورد احترام مردم منطقه قرار گرفته‌است. بیشتر زائران از شهرها و روستاهای بوکان و حومهٔ این شهرستان در قدیم با پای پیاده رهسپار آرامگاه پیرمحمد می‌شدند.
پوشش زنان در ایران باستان پوشش زنان در ایران باستان به پوشش زنان در ایران از تشکیل دولت ماد تا پایان حکومت ساسانیان و حمله اعراب به ایران اشاره دارد.
باصری این پژوهشگران به رَم کاریان در قرون اولیهٔ میلادی اشاره کرده‌اند. رم کاریان در مقابل حملهٔ اعراب سخت مقاومت کرد و شهر کاریان چهار بار توسط اعراب محاصره و فتح شد. خلفای بنی امیه و بنی عباس که جمعاً نزدیک به دو قرن بر ایران و ایرانیان فرمانروایی داشتند، برای حفظ موقعیت خویش گروه‌هایی از همان اعراب را به داخل خاک ایران کوچانیدند تا در مواقع ضروری از حمایت آن‌ها بهره‌مند شوند. امور حکومتی رم کاریان نیز به دست یکی از این قبایل که همان عرب خمسه بوده و به فارس کوچانیده شده بودند افتاد. پژوهشگرانی نام باصری را دگرگون شده نام پاساری قلمداد کرده‌اند. به باور این پژوهشگران واژه باصری اگر چه واژه‌ای معرب است که تحت تأثیر زبان اعراب و حکومت آن‌ها به صورت فعلی درآمده‌است، ولی به سبب بیابان‌نشینی زبان اعراب به مردم باصری سرایت نکرد و هنوز هم ردپاهایی از فارسی باستان را می‌توان در گویش این ایل یافت. این پژوهشگران دلایلی را برای انتساب باصری‌ها به پاسارگادیان اقامه کرده‌اند از جمله:
تگین شاه تُرک‌شاهان در طول حکومت خود در حال درگیری مداوم با گسترش خلافت عباسی به سمت شرق بود. در حدود سال ۶۵۰ م، اعراب از غرب به قلمرو شاهی حمله کردند و کابل را تصرف کردند. اما تُرک‌شاهی توانست با انجام یک ضد حمله و عقب راندن اعراب، مناطق کابل و زابلستان (اطراف غزنی) و همچنین منطقه آراچوسیا تا قندهار را پس بگیرد. عربها در ۶۹۷–۶۹۸ م مجدداً به آنها حمله کردند ولی نتوانستند کابل و زابلستان را تصرف کنند و فرمانده اعراب، یزید بن زیاد در این نبرد کشته شد.
تاریخ ایرانیان در آفریقا پس از حمله اعراب به ایران و اسلامی شدن ایران، مصر دیگر هرگز به‌طور مستقیم توسط ایران فتح نشد؛ اما دودمان‌هایی ایرانی بودند که خارج ایران و به‌طور مستقل حکومت‌هایی در مصر پایه‌گذاری کردند. یکی از این حکومت‌ها، حکومت ایوبیان بود.
فرش بهارستان فرش بهارستان متعلق به دوره ساسانی که با نام‌های بهارخسرو ، بهارکسری و مهستان نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین آثار هنری ایران است که بر اثر حمله اعراب به ایران و انتقال آن به مدینه توسط اعراب تکه‌تکه شد. این فرش در ایوان کسری قرار داشته و دارای ۱۴۰ متر طول و ۲۷ متر پهنا بوده‌است، در بافت این فرش از ابریشم، طلا، نقره و جواهراتی چون زمرد و مروارید استفاده شده‌است و طرح آن یکی از باغ‌های بهشت را نشان می‌دهد.