mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
کیمری‌ها خاستگاه واقعی کیمریان آشکار نیست، می‌نماید که از تبار هندواروپایی بوده باشند و زبانشان هم از شاخه زبان‌های ایرانی یا تراکیه‌ای بوده‌است. آن‌ها به اسکیت‌ها از دید زبان و فرهنگ بسیار نزدیک بوده‌اند و برخی هردوی اینان را یکی پنداشته‌اند، در منابع شرقی که مهم‌ترین‌شان الواح میخی آشور و سنگ‌نبشته بیستون است گزارش متفاوتی دارند. منابع آشوری و بابِلی بین این دو تفاوت قائل است اما سنگ نبشتهٔ بیستون این دو را یکی دانسته است همچنین برخی گزارش‌ها کیمریان را از تبار آریایی می‌دانند. مدارک شرق باستانی به‌طور غیرمستقیم وجود قبایل کیمری را تأیید می‌کنند، گذشته از تذکر مشکوکی که در نبشته‌های هیروگلیف هیتی کارکمیش دربارهٔ کیمریان دیده می‌شود گزارش‌های جاسوسان آشوری از اورارتو قدیمترین اطلاعات را در دسترس می‌گذارند. جاسوسان مزبور از شکست فاحشی که در طی لشکرکشی روسای یکم پادشاه اورارتو به کشور گامریان به وی وارد آمده سخن می‌گویند.
ادیان میانرودان باستان بابل در اواخر دوران قدرت و نفوذ شکوفایی کوتاهی داشت، در ابتدا تحت سلسله کلدانی، که بخش اعظمی از امپراتوری را که قبلاً توسط خویشاوندان شمالی آنها تحت سلطه بود، تصاحب کرد. با این حال، آخرین پادشاه بابل، نبونعید که تباری آشوری داشت، توجه چندانی به سیاست نداشت و ترجیح می‌داد سین خدای ماه بابلیان را بپرستد و حکومت روزمره را به پسرش بلشاصر واگذار کند. این موضوع و این واقعیت که پارس‌ها و مادها در شرق اکنون که قدرت آشوری که قرن‌ها آنها را در عصر رعیت نگه داشته بود) از بین رفته بود در حال افزایش قدرت بودند، ناقوس مرگ برای آخرین قدرت بومی میانرودان باستان بود امپراتوری هخامنشی در [۵۳۹ پیش از میلاد] امپراتوری بابل نو را فتح کرد، پس از آن کلدانیان از تاریخ ناپدید شدند، اگرچه مردم، فرهنگ و مذهب میانرودان پس از آن همچنان به استقامت خود ادامه دادند.
آنشار آنشار ،(اکدی: "AN)." "ŠAR2"، آشوری جدید: "AN." "ŠAR2"، به معنی "همه آسمان")، یک ایزد نخستین در افسانه آفرینش بابلی انوما الیش است. همسر او کیشار است که به معنی "همه زمین" است. آنها فرزندان لاهامو و لاهمو و نوادگان تیامات و آبزو و همچنین پدر و مادر آنو، ایزد آسمان، فرمانروای هم اختران (صورت فلکی)، پادشاه خدایان، روان‌ها و اهریمنان، هستند.
سکونسیا سِکوِنسیا (Sequentia) ــ ویا بتلفظ دیگر: زِکوِنسیا ــ نام گروه موسیقی قرون وسطای اروپائی است که در سال ۱۹۷۷ میلادی در شهر کلن آلمان توسط شادروان باربارا ثارنتان و آقای بنجامین بگبی تأسیس گردید. در سال ۲۰۰۲ میلادی اقامتگاه این گروه به شهر پاریس فرانسه منتقل شد. قبل از آن، خانم ثارنتان و آقای بگبی در مدرسهٔ عالی موسیقی قرون وسطای اروپائی بازل سوئیس بنام Schola Cantorum Basiliensis شاگردان اعضای گروه موسیقی قرون وسطی بنام Studio der frühen Musik (استودیوی موسیقی عتیقی مقیم مونیخ آلمان) بودند که به تحقیقات طرز و روش سنن زندهٔ نواختن ساز و خواندن آواز در موسیقی سنتی شرقزمین و شمال آفریقا نیز پرداخته بودند بمقصود اینکه از همین فنون اجرائی و عملی در موسیقی قدیم اروپائی استفاده کنند. در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی اساتید و شاگردان آن دانشکده نیز به سرزمین‌های گوناگون خاورمیانه و شمال آفریقا مسافرت کرده و در این ضمن هم در شهرهای تهران و شیراز کنسرت دادند.
سکونسیا گروه سکونسیا از نتایج این تجارب بهره برداشته و سبکی بسیار مشخص پیدا کردند که تأثیر آن در صحنهٔ موسیقی قرون وسطای اروپائی امروزی شنیدنی است.
قرون وسطی قرون وسطی، سده‌های میانی به دوره‌ای از تاریخ اروپا از سده پنجم تا سده پانزدهم میلادی گفته می‌شود. معمولاً آغاز این دوران سقوط امپراتوری روم غربی در سال ۴۷۶ میلادی در نظر گرفته می‌شود و فرجام آن دوران رنسانس و عصر کاوش‌ها می‌باشد. تقسیم‌بندی فرهنگی تاریخ اروپا به ترتیب شامل عصر باستان، قرون وسطی و دوران مدرن است. خود دوران قرون وسطی نیز به سه عصر قرون وسطای آغازین، قرون وسطای میانی و قرون وسطای متأخر بخش‌بندی می‌شود.
چارلز باتروورث باتروورث برای سال‌های متمادی محقق اصلی پروژهٔ منطق در قرون وسطای اسلامی بود که در قاهره از سوی مؤسسه اسمیتسونین پشتیبانی می‌شد. او همچنین در پروژهٔ مشابهی که در رابطه با منطق در قرون وسطای اسلامی از سوی کمک‌هزینهٔ ملی برای علوم انسانی پشتیبانی می‌شد نیز محقق اصلی بود و در همین راستا یک سمینار دوهفته‌ای را با موضوع اشتراکات سنت‌های فرهنگی: یهودیت، مسیحیت و اسلام در زالتسبورگ برگزار کرد.
پادشاهان صلیبی ۲ پادشاهان صلیبی نام یک بازی رایانه‌ای استراتژیک است که وقایع آن در قرون وسطای میانه و قرون وسطای متأخر می‌گذرد. پارادوکس دولمنت استودیو این بازی را ساخته و پارادوکس اینتراکتیو به عنوان پی‌آیند بازی پادشاهان صلیبی منتشر نموده‌است. این بازی در ۱۴ فوریه ۲۰۱۲ و متناسب با مایکروسافت ویندوز به بازار آمده‌است. پس از این تاریخ نسخه‌های متناسب با اواس ده و لینوکس هم روانه بازار شده‌اند.
شانسون شانسون (؛ به معنی ترانه، برگرفته از واژهٔ لاتین cantio) قالب موسیقی باکلام، تغزلی و پرقدمت فرانسوی است که معمولاً زمینی و چندصدایی است. به خوانندهٔ مرد «شانتور» (chanteur)، به خوانندهٔ زن «شانتوز» (chanteuse)، و به مجموعه‌ای از شانسون‌ها -به‌ویژه از دورهٔ قرون وسطای متأخر و رنسانس- شانسونیه (chansonnier) می‌گویند.
قرون وسطای میانه قرون وسطی یکی از سه دورهٔ اصلی در تقسیم‌بندی تاریخ اروپا محسوب می‌گردد. این سه دوره شامل دوران‌های تمدن‌های باستانی یا اروپای عصر باستان؛ قرون وسطی و دوران مدرن است.
قرون وسطای میانه سده‌های میانی میانه یا قرون وسطیِ میانه یا قرون وسطیِ ثانی ، دوران قرون وسطی در تاریخ اروپا حدود سده‌های ۱۱، ۱۲، و سیزدهم است؛ (۱۰۰۱ تا ۱۳۰۰). سده‌های میانی میانه، در پی (سده‌های میانی آغازین، و پیش از سده‌های میانی پایانی که برابر با عرف معمول، در ۱۵۰۰ پایان می‌یابد، قرار دارد.
تاریخ جدید قرون وسطای کمبریج تاریخ جدید قرون وسطی کمبریج () کتابی است در رابطه با تاریخ قرون وسطی، از ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی، که در ۷ جلد توسط انتشارات دانشگاه کمبریج در فاصله سال‌های ۱۹۹۵–۲۰۰۵ منتشر شده‌است. این مجموعه جایگزین مجموعه قبلی تاریخ قرون وسطی شد که در فاصله سال‌های ۱۹۱۱ تا ۱۹۳۶ منتشر یافته بود.
قرون وسطای متأخر سده‌های میانی پایانی یا اواخر قرون وسطی دوره‌ای از تاریخ است که به‌طور کلی سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی را شامل می‌شود. کاربرد این عبارت به منظور ارائهٔ گروه‌بندی کرانه‌دارتری از پیشامدها، شخصیت‌ها، و موقعیت‌ها به گونهٔ نمایان‌تری از دسته‌بندی سنتی و کلی «قرون وسطی» به وجود آمده‌است.
فرهنگ در آفریقا فرهنگ مدنی در آفریقا، که هم‌اکنون با ارزش‌های غربی همراه شده، تضاد بزرگی با فرهنگ سنتی مدنی آفریقا دارد که زمانی غنی بود و بر اساس استانداردهای نوین غربی دلخواه بوده‌است. شهرهای آفریقایی همچون لوآنگو، مبانزا کنگو، تیمبوکتو، تیبس مصر| تیبس، مروئه و دیگرشهرها به عنوان پررونق‌ترین مراکز شهری و صنعتی، پاکیزه، با طرحی مناسب، و پر از دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها، و معابد محسوب شده بودند. این تصویر از زندگی سنتی شهری در آفریقا تضاد عمیقی با شهرهای اروپائی داشت که آلوده، شلوغ و به هم ریخته بودند... ویژگیهایی که تا حدود زیادی حفظ شده‌اند.
قرون وسطای میانه علاوه بر این فرقه‌ها می‌توان به فرقه‌هایی همچون فونتوروو، پرمونستراتنسین، گیلبرتیان و تثیلشیون اشاره کرد.
قرون وسطای میانه ۱۰۳۲–۱۰۳۳ - بروز گرسنگی در مغرب زمین ۱۰۶۰ - فتح سیسیل توسط نورمن‌ها
آرس کهن آرس کهن که به آن آرس آغازین یا نیز گفته می‌شود، اصطلاحی است که دانشمندان مدرن برای اشاره به موسیقی قرون وسطای اروپا در دوره میانه، بین سال‌های حدودی ۱۱۷۰ تا ۱۳۱۰ استفاده می‌کنند. آرس کهن شامل دوره مکتب نوتردام و چندصدایی (استفاده از چندین خط ملودیک مستقل و همزمان) و سال‌های پسین است که شاهد بالش اولیه موتت که همنوایی به شدت دگرگون شده است، است. اصطلاح "آرس کهن" به موسیقی دینی (کلیسایی) یا چندصدایی محدود می‌شود و موسیقی سکولار (غیردینی) و آهنگ‌های تک‌صدایی تزوبادور، و تروورس را در بر نمی‌گیرد. با این وجود، گاهی آرس کهن در معنای تقلیل یافته به تمام موسیقی‌های اروپایی قرن سیزدهم و کمی قبل از آن نیز اطلاق می‌شود. اصطلاح آرس کهن در مقابل " آرس نو" (به معنی "هنر نو"، "تکنیک نو" یا "سبک نو") بکار می‌رود که به دوره موسیقی بین سالهای تقریبی ۱۳۱۰ و ۱۳۷۵ اشاره دارد.
قرون وسطی قرون وسطای آغازین شاهد پیدایش رهبانیت در غرب بود. شکل و ظاهر رهبانیت اروپایی بوسیلهٔ آموزه‌ها و سنت‌هایی مشخص می‌شد که ریشه در سنت‌های پدران صحرا در مصر و سوریه داشت. بیشتر صومعه‌های اروپایی نوعی از توجهات به تجربه‌های اجتماعی و زندگی معنوی بودند که به نام صومعه‌نشینی شناخته می‌شد، این روش بوسیلهٔ پاخوم (درگذشتهٔ ۳۴۸ م) در سده چهارم میلادی ابداع شده بود. در سده‌های پنجم و ششم و از راه ادبیات قدیس‌نگاری همانند زندگی "آنتونی بزرگ"، آرمان‌های رهبانی از مصر به اروپای غربی گسترش یافت. بندیکت نرسیا (درگذشتهٔ ۵۴۷ م)، قوانین بندیکت را برای رهبانیت غربی در طول سده ششم میلادی به نگارش درآورد، و جزئیات اداری و مسئولیت‌های معنوی جامعهٔ راهب‌ها که بوسیلهٔ راهب بزرگ رهبری می‌شد را مشخص کرد. راهب‌ها و صومعه‌ها اثر عمیقی بر روی زندگی مذهبی و سیاسی قرون وسطای آغازین برجای گذاشتند، در فعالیت‌ها و موارد گوناگون به عنوان معتمدان سرزمین برای خانواده‌های قدرتمند، مراکز تبلیغات و پشتیبانی سلطنتی در مناطقی که به تازگی تصرف می‌شدند، و همچنین پایگاه‌هایی برای مأموریت‌ها و تبلیغات مذهبی به‌شمار می‌آمدند. آن‌ها اصلیترین و گاهی اوقات تنها پایگاه‌های سوادآموزی و ادبیات در منطقه بودند. در قرون وسطای آغازین، بسیاری از نسخه‌های خطی باقی‌مانده از ادبیات باستانی لاتین در صومعه‌ها رونوشت برداری شدند. راهب‌ها همچنین خالق و نویسندهٔ آثار تازه‌ای نیز بودند که شامل تاریخ، الهیات و موضوعات دیگر می‌شد و به وسیلهٔ نویسندگانی همانند سنت بید (درگذشتهٔ ۷۳۵ م)، که نویسنده‌ای بومی از انگلستان شمالی در اواخر سده هفتم و اوایل سده هشتم بوده‌است، به نگارش درمی‌آمدند.
قرون وسطای میانه هدف از ایجاد این دسته‌بندی ارائهٔ گروه‌بندی کران‌دارتری از پیش‌آمدها، شخصیت‌ها، و موقعیت‌ها به گونه‌ای نمایان‌تر و شناخت پذیرتر، از دسته‌بندی سنتی و کلی «قرون وسطی» یا «سدهٔ میانه» است. در این بخش‌بندیِ سه‌گانه؛ ("سده‌های میانه آغازین، سده‌های میانی میانه، و سده‌های میانه پایانی" یا اواخر قرون وسطی)، یک بخش لزوماً گسترهٔ زمانی بیش‌تری از دیگری داشته‌است.
الینور، دوشس آکیتن الینور آکیتن از ثروتمندترین و قدرتمندترین و بانفوذترین زنان اروپای غربی در دوران قرون وسطای پسین بود.
آنتونی گودمن (مورخ) آنتونی گودمن (; – ) تاریخ‌نگار اهل بریتانیا بود. وی استاد ممتاز انگلیسی مطالعات قرون وسطی و رنسانس در دانشگاه ادینبرو به شمار می‌رفت. رشته اصلی و مورد علاقه وی دوران اواخر قرون وسطای انگلستان بود. از گودمن چندین کتاب با موضوع جان گانت و جنگ رزها منتشر گردیده.
لباس‌های قرون وسطای آغازین لباس‌های قرون وسطای آغازین () که از حدود سال ۴۰۰ میلادی آغاز و تا ۱۱۰۰ میلادی به طول انجامید، خیلی تدریجی تغییر کرد. ویژگی اصلی این دوره، برخورد جامه رومی با جامعه مردمان مهاجم بود که در این دوره در تمامی اروپا پراکنده شده بودند. برای چندین قرن، مردم برخی از مناطق بسته با اینکه به چه میزان با جمعیت رومی‌شده یا جمعیت‌های جدید همچون فرانک‌ها، آنگلوساکسون‌ها یا ویزیگوت‌ها ارتباط و برخورد داشتند، نوع پوشاک خود را انتخاب می‌کردند. با این تفاوت این دور گروه مشهود بود؛ چراکه مردمان مهاجم، لباس‌های کوتاه با کمربند و شلوار یا ساپورت قابل مشاهده بر تن می‌کردند اما مردمان رومی‌شده همچنان لباس‌های بلند همچون جامه‌های رومی می‌پوشیدند. با این حال با پایان این دوره، این تفاوت‌ها نهایتاً از بین رف و لباس‌های رومی به عنوان لباس‌های جامعه روحانیت انتخاب شد و باقی ماند.
قرون وسطای متأخر سده‌های میانی پایانی به دنبال سده‌های میانی میانه و پیش از شروع بخش آغازین دوران نوین و آغاز رنسانس قرار دارد.
ورونیکا اومارا ورونیکا اومارا (؛ زادهٔ) است. وی یک تاریخدان در دانشگاه هال است و تخصصش روی ادبیات مذهبی انگلستان در عهد قرون وسطی می‌باشد، به خصوص خطابه‌ها و سواد زنان. در نگارش کتاب مطالعات قرون وسطی و سخنرانی‌ها او با کارولین میوسیگ به‌طور مشترک کار کردند. اومارا در یک پروژه طولانی مدت به ادبیات قرون وسطای اروپا پرداخت که حاصلش کنفرانس‌هایی بود که او در در سالن کنفرانس میزوری و کانزاس سیتی در سالهای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ و در آنتورپ در ۲۰۱۳ ایراد کرد.
هانس بلومنبرگ شهرت او بیشتر به واسطه نگارش آثاری درباره‌ی دوران پس از رنسانس اروپایی، ریشه‌ها و گسست عمیق آن نسبت به دوره قرون وسطای اروپاست.
قرون وسطای آغازین سده‌های میانی آغازین یا قرون وسطای آغازین دوره‌ای از تاریخ اروپا بود که از سده ۵ام تا ۱۰ام میلادی به طول انجامید. این دوره در پی افول امپراتوری روم غربی در آغاز سده‌های میانی آغاز شد و به سده‌های میانی میانه (۱۰۰ تا ۱۳۰۰ میلادی) ختم شد. در این هنگام، روند کاهش جمعیت، به ویژه در مراکز شهری، کم شدن دادوستد، و افزایش مهاجرت‌ها که پیش از آن شکل گرفته بودند ادامه پیدا کرد. این دوره با عنوان سده‌های تاریک نیز شناخته می‌شود؛ عنوانی که کاهش شدید فعالیت‌های ادبی و فرهنگی آن دوره، به ویژه در شمال غربی اروپا، را به خوبی توصیف می‌کند. با این حال امپراتوری روم شرقی، یا امپراتوری بیزانس، به حیات خود ادامه داد، و در سدهٔ ۷ میلادی خلافت‌های اسلامی به فتح بخش‌های از متصرفات پیشین امپراتوری روم پرداختند.
تاریخ برده‌داری در جهان اسلام برده داری به‌طور گسترده در عربستان پیش از اسلام، و همچنین در بقیه دنیای باستان و قرون وسطای آغازین رواج داشت.https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_slavery_in_the_Muslim_world
قرون وسطای متأخر جنگ با پیوستن هنری هفتم (انگلستان) از خانوادهٔ سلطنتی تیودور؛ که کارهای آغاز شده توسط پادشاهان یورک را در ساختن یک سلطنت مرکزی نیرومند ادامه داد، به پایان رسید.
شاهی هندو شاهی هندو یا شاهی کابل (۸۵۰–۱۰۲۶ م) یک دودمان هندو بود که در قرون وسطای نخستین بر کابل، گنداره (پاکستان امروزی) و شمال غرب هند امروزی فرمان می‌راند.
آلمانی بالای میانه آلمانی بالای میانه () دوره‌ای از زبان آلمانی بود که در قرون وسطای میانه گفتگو می‌شد. این زبان میان سال‌های ۱۰۵۰ و ۱۳۵۰ رایج بود که از آلمانی بالای باستان ریشه گرفته و به آلمانی بالای نو پیشین تبدیل شد.
قرون وسطای میانه بعد از رواج یافتن مسیحیت در اروپا و توأم شدن قدرت کلیسا با قدرت امپراتوری روم مراکز علمی زیر نفوذ دستگاه حاکمه قرار گرفت تا آنجا که در قرن ۶ میلادی چنان‌که قبلاً اشاره شد دانشگاه‌ها و مدارس آتن و اسکندریه تعطیل گردید این دوران که در حدود یک هزار سال ادامه یافت به قرون وسطی موسوم شده و ویژگی کلی آن تسلط کلیسا بر مراکز علمی و برنامه مدارس و دانشگاه‌ها است.
منصور زلزل زلزل یک قرن و نیم پیش از فارابی می‌زیست و اولین اثر مکتوبی که وسطای زلزل را شرح می‌دهد، "کتاب موسیقی کبیر" فارابی است. با این حال، برکشلی معقتد است که استفاده از فواصل ریزپرده‌ای (نظیر دوم خنثی) دست کم از پنج قرن پیش از فارابی مرسوم بوده‌است و وسطای زلزل اولین نمونه از این دست نبوده‌است.
والتر پوهل والتر پول (زاده ۲۷ دسامبر سال ۱۹۵۳، در وین) مورخ اتریشی است. حوزه تخصص او سابقه دوره مهاجرت و قرون وسطای آغازین است. او عضو پیشرو در مدرسه تاریخ وین است .
نیکلای بردیایف در برلین کتاب «قرون وسطای جدید» (۱۹۲۳) را نوشت و فرهنگستان دین و فلسفه را بنیاد نهاد و با انجمن جوانان مسیحی به همکاری پرداخت. دبیری مجله «راه» را بر عهده گرفت که در میان مهاجران شهرت «چپی» داشت.
فلسفه قرون وسطی برای حدود تاریخی این دوره از لحاظ فلسفی عده‌ای از مورخان فلسفه تقسیم‌بندی تاریخی مورخان را رعایت می‌کنند، ولی کسانی هم هستند که ابتدای فلسفه قرون وسطی را تا قرون اول یا دوم میلادی به عقب می‌برند. اینان سبب این امر را هماهنگی نوع فلسفه‌ای در نظر می‌گیرند که با مسیحیت از این قرون شروع می‌شود و تا رنسانس ادامه می‌یابد. در مقابل اینان مورخانی هم معتقدند که دورهٔ آباء کلیسا عصر خاصی است با خصوصیات فرهنگی متفاوت با قرون وسطی. این گروه فلسفه قرون وسطی را از اوگوستینوس یا حتی بوئتیوس یعنی از قرن پنجم میلادی مورد بحث قرار می‌دهند. برای عده‌ای دیگر نیز بسته شدن مدارس فلسفی آتن بدست یوستینیانوس، امپراتور مسیحی روم شرقی در ۵۲۹ میلادی، انتهای فلسفه یونان و ابتدای فلسفه قرون وسطی است و برخی دیگر حتی تا قرن هشتم میلادی پیش می‌آیند و اصلاحات شارلمانی، اولین امپراتور بزرگ مسیحی غرب پس از سقوط روم غربی، را ابتدای این دوره می‌شمارند. برای پایان قرون وسطای فلسفی مورخان فلسفه نیز مانند مورخان دیگر ظهور عصر رنسانس را مدنظر قرار می‌دهند.
دوند دونَد (، گیلیک اسکاتلندی: Dùn Ad، به معنای قلعهٔ روی رود اَد) تپه‌قلعه‌ای مربوط به عصر آهن و قرون وسطای آغازین در آرگایل و بوت اسکاتلند است و باور تاریخ‌نویسان بر آن است که پایتخت ابرشاه‌نشین کهن دال ریادا باشد. پادشاهی دال ریادا در قرون اولیهٔ پس از میلاد و پس از آنکه رومی‌ها بریتانیا را ترک کردند در آرگایل پدید آمد. فرمانروایان دال ریادا به زبان گیلیک سخن می‌گفتند.
زبان اسلاوی کلیسایی در گذشته در قرن هفده و هجده میلادی اسلاوی کلیسایی در کلیساهای ارتدکس رومانی‌ها و همچنین کاتولیک رومی کروات‌ها در قرون وسطای آغازین نیز کاربرد داشت. این زبان نواده مستقیم اسلاوی کلیسایی باستان است.
فلورس هیستوریاروم فلورس هیستوریاروم () اثر "راجِر وِنداوِر"، راهب انگلیسی قرن ۱۳ که به شرح حوادث قرون وسطای میانه در انگلستان و اروپا می‌پردازد. وی همچنین در این کتاب، شرحی از حوادث جنگ صلیبی چهارم و تسخیر قسطنطنیه توسط صلیبیون می‌دهد.
قرون وسطای میانه در نظر دولتمردانی روحانی چون اینوکنتیوس، یک نفر بدعت‌گذار به مراتب بدتر از یک نفر مسلمان یا یهودی بود؛ مسلمانان و یهودیان در خارج از دنیای مسیحیت زندگی می‌کردند یا اگر در میان مسیحیان می‌زیستند، تابع مقرراتی کاملاً سخت و شدید بودند.
معماری تودور معماری تودور () سبک معماری گسترش یافته در طول دوران قرون وسطای انگلستان می‌باشد که در طول دوران تودورها یعنی از تاریخ ۱۴۸۵ تا ۱۶۰۳ و حتی فراتر از آن ادامه داشت. این شیوه به عنوان یک تجربه و پیش‌زمینه‌ای بر معماری رنسانس انگلستان بود.
مسیحی‌شدن مردمان ژرمن اسکاندیناوی آخرین بخش از اروپای ژرمن بود که که به مسیحیت گروید و بیشترین مقاومت را داشت. از قرون وسطای میانه، سرزمین‌های شمال اروپا به تدریج تحت رهبری آلمانی‌ها به مسیحیت گروید و تحت هدایت کلیسا به دولت‌های ملی تبدیل شد.
قرون وسطای میانه از قرن ۸ میلادی تا اوایل قرن ۱۰ میلادی، بخش اعظمی از سرزمین اسپانیا (اندلس) تحت حاکمیت دولت و امارت‌های اسلامی بود و به واسطه سیاست‌های حکام مسلمانان، اسپانیا به شکوفایی در قرون وسطی رسید؛ قرطبه، مرکز علم و دانش شد، کشاورزی و صنایع وابسته به آن رونق گرفت و اسپانیا به دلیل داشتن چرم، فولاد، پشم و کاغذ عالی، در اروپای قرون وسطی مشهور شد. اما این روند رو به رشد دوام نیافت و همراه با ضعف دولت‌های اسلامی در قرن ۱۱، شماری از پادشاهی‌های کوچک مسیحی همچون لئون، کاستیل، ناوار، آراگون و بارشلونه (بارسلون) شکل گرفت.
قصدمندی [آنچه ادموند هوسرل(Husserl,Edmund-1859-1938) آن را تحت عنوان «حیث التفاتی و قصد» مطرح کرده با آنچه حکمای اسلامی در باب علم و آگاهی ابراز می‌دارند بسیار نزدیک است . این فیلسوف آلمانی اصطلاح «حیث التفاتی و قصد» را از برنتاو(Brentano,franz-1838-1917)گرفته و او نیز در به کار بردن این اصطلاح تحت تأثیر فلاسفه قرون وسطی بوده‌است . اکنون اگر توجه داشته باشیم که اندیشمندان قرون وسطای مسیحی با آثار فلاسفه‌ی بزرگ اسلامی آشنایی داشته‌اند به روشنی معلوم می‌شود که ادموند هوسرل به‌طور غیرمستقیم به طرز تفکر فیلسوفان مسلمان نزدیک بوده‌است .
باربارا تاکمن باربارا تاکمن هرچه پا به سنّ گذاشت به گذشته بیشتر روی آورد. کتابِ "آیینهٔ دوردست: قرنِ فجیعِ چهاردهم" (۱۹۷۸) تصویرِ تأثرانگیز و ویرانگری‌های جنگ و ستیز و بیماریِ طاعون (مرگِ سیاه) در جامعهٔ قرونِ وسطایِ اروپاست.
ادبیات انگلیسی میانه در عین حال نباید فراموش کرد که مردم قرون وسطای اولیه بخش بزرگی از دست‌آوردهای تمدن روم را از دست دادند، اما به هیچ وجه تمام آن تمدن از دست نرفت و آن‌ها ضمن تلاش برای بازسازی فرهنگ از دست رفته روم، راه‌های کاملآ تازه‌ای را برای انجام امور خود ابداع کردند.
موسیقی قرون وسطی موسیقی قرون وسطا سبکی از موسیقی اروپایی است که از زمان سقوط امپراتوری روم شرقی تا دورهٔ رنسانس ادامه داشته‌است. خط زمانیِ این موسیقی از سال ۵۰۰ میلادی تا ۱۴۰۰ میلادی به طول انجامیده‌است. موسیقی قرون وسطایی عصر موسیقی غربی بود، از جمله موسیقی لیتوگرافی (که به عنوان موسیقی مقدس شناخته می‌شده) مورد استفاده برای کلیسا، و موسیقی سکولار، (موسیقی غیر مذهبی). موسیقی قرون وسطایی شامل موسیقی آوازی، مانند آواز گریگوریان و موسیقی کر (موسیقی برای یک گروه خواننده)، موسیقی تک نوازی و موسیقی است که از صدا و ابزار استفاده می‌کند (معمولا با سازهای همراه صداها). گفته شده: تعظیم قوم گرگوری توسط سلجوقیان در زمان گروه کاتولیک سراییده شده‌است. در مراسم  مراسم عشاء ربانی مجدداً از آخرین شام مسیح، به منظور ایجاد روابط معنوی بین انسان و خداوند از موسیقی استفاده شده‌است. این دوره با سقوط امپراتوری روم غربی در قرن پنجم آغاز می‌شود و بعدها در اوایل قرن پانزدهم به پایان می‌رسد. ایجاد روند پایان دوره موسیقی قرون وسطایی و آغاز دوره موسیقی رنسانس دشوار است، زیرا این روند در زمان‌های مختلف در مناطق مختلف آغاز شده‌است.
قرون وسطای میانه از میانه سده نهم میلادی کلیسای کاتولیک و ارتدوکس دچار اختلاف شدند. کلیسای ارتدوکس با رسمیت یافتن فیلیوکه ("Filioque") در اعتقادنامهٔ رم، موجب انشعاب و اختلاف بیشتر کلیسای ارتدوکس و رم شد. این دو کلیسا از آن پس دو راه کاملاً متفاوت را در این باره در پیش گرفتند.
تاریخ سوئد (۸۰۰-۱۵۰۰) دوران پیشاتاریخ سوئد حدود سال ۸۰۰ میلادی، هم‌زمان با آغاز عصر وایکینگ‌ها، به پایان می‌رسد. عصر وایکینگ‌ها تا میانهٔ سده ۱۱ میلادی ادامه داشت، زمانی که بیشتر اسکاندیناوی به مسیحیت گرویده بودند. سال‌های ۱۰۵۰ تا ۱۳۵۰ – زمانی که مرگ سیاه اروپا را فرا گرفت – قرون وسطی پیشین، و سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۵۲۳ – زمان تاج‌گذاری گوستاو واسا، که سوئد را یکپارچه کرد – سده‌های میانه پسین (قرون وسطای پسین) در نظر گرفته می‌شود.
قرون وسطای متأخر دگرگونی‌هایی که این پیشرفت‌ها به ارمغان آوردند سبب شده که بسیاری از محققان به این دوره، به عنوان دورهٔ پایان سده‌های میانی (قرون وسطی) بنگرند، و آن را آغاز تاریخ نوین و نیز آغاز سده‌های نوین اروپا بدانند. با این حال، این بخش‌بندی را تا حدودی می‌توان نادرست خواند، زیرا یادگیری‌های متون باستانی هرگز به‌طور کامل از جامعهٔ اروپا به‌طور کامل ناپدید نشده بود. به عنوان یک نتیجه و بنا بر برانگاشت پیوستگی (فرضیهٔ استمرار)، این «پیوستگی توسعه» بین عصر باستان (از طریق باستان کلاسیک) و عصر مدرن وجود دارد. برخی از مورخان، به ویژه در ایتالیا، ترجیح می‌دهند و می‌گویند که به کلی از «اواخر قرون وسطی» نباید سخن گفت، بلکه دورهٔ میانی میانه راگذار از سده‌های میانه به رنسانس و دوران مدرن می‌دانند.
لا سلستینا در برابر آرمکان‌گرایی داستان‌های شهسواران و نجیب‌زادگان قرون وسطای شبه جزیره ایبری؛ نوعی طبیعی‌گرایی عوام‌فهم ظهور کرد که تأثیری انکار ناپذیر بر تحولات ادبی پس از خود گذاشت. اولین اثر از این دست در ادبیات اسپانیا، تراژدی‌کمدی سلستینا است.
مسیحی‌شدن مردمان ژرمن اقوام ژرمن در دوران باستان متأخر و قرون وسطای آغازین به تدریج تحت تأثیر مسیحیت قرار گرفتند. تا سال ۷۰۰ پس از میلاد، انگلستان و فرانسه رسماً مسیحی بودند و تا سال ۱۱۰۰، پاگانیسم ژرمنی نیز نفوذ سیاسی خود را در اسکاندیناوی از دست داد.
منصور زلزل تا پیش از زلزل، در مورد موقعیت دقیق «وسطا» اختلاف بود؛ برخی به «وسطای قدیم» (با نسبت بسامد ۳۲:۲۷ یا همان سوم کوچک، تقریباً معادل ۲۹۴ سنت از سیم آزاد یا «مطلق») را به کار می‌بردند و برخی «وسطای فارسی» (با نسبت بسامد ۸۱:۶۸ تقریباً معادل ۳۰۳ سنت، یعنی نزدیک به سوم کوچک). زلزل، اندازهٔ جدیدی برای فاصلهٔ وسطا معرفی کرد که مطابق متون تعریفی که فارابی در "کتاب موسیقی کبیر" آورده، نسبت بسامد ۲۷:۲۲ را دارد (یعنی فاصلهٔ آن با مطلق تقریباً برابر با ۳۵۵ سنت است، معادل سوم نیم‌بزرگ). ابن سینا فاصلهٔ دیگری را برای وسطای زلزل مناسب می‌دانست (نسبت بسامد ۳۹:۳۲، تقریباً برابر با ۳۴۳ سنت).
دوران گرمایشی قرون وسطی دوران گرمایشی قرون وسطی () که با نام اختصاری (MWP) شناخته می‌شود، به دورانی از قرون وسطی اطلاق می‌شود که میزان دما در منطقه شمالی اقیانوس اطلس در بین سال‌های ۹۵۰ تا ۱۲۵۰ میلادی افزایش یافت و به‌خصوص در قرون وسطای میانه تاثیراتی در کشاورزی مناطق اروپا گذاشت. هرچند تغییر شرایط آب‌وهوا احتمالاً از قبل از ۱۰۰۰ میلادی شروع شده شده بود، دورهٔ میان سال‌های ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ میلادی با بهبود شرایط جوی همراه گردید. افزایش اندک اما قابل توجه در درجه حرارت هوا، فصل رشد نباتات را قدری طولانی‌تر و بهتر کرد؛ این افزایش دما مخصوصاً برای مناطقی همچون اسکاندیناوی اهمیت داشت که اثرا سرما در آنجا محسوس‌تر بود. در برخی مناطق همچون انگلستان که در آنجا برای محصولاتی همچون مو برای اولین بار به بار آمد که قبل از آن نیامده بود؛ که با تغییر وضعیت جوی، بعد از سال ۱۰۰۰ میلادی، محصولات کشاورزی افزایشی فوق‌العاده پیدا کرد.
ماده‌باوری این نظریه‌ای است که بیان آن در قرون وسطای ایران به علت نقش مثبت و انسان گرایانه اش، در شرایط مشخص تاریخی، از جانب دلاورانی آزاداندیش علیه قشریون تاریک فکر، شهامت بسیار می‌طلبید. با این حال کسانی «اناالحق» گویان «اسرار هویدا کردند» و به همین خاطر «سربر سر دار نمودند».
چارلز راس (مورخ) چارلز راس (؛ – ) با نام کامل چارلز دریک راس، یک تاریخ‌نگار و مورخ انگلیسی دوران اواخر قرون وسطی بود، او در مدرسه دستور زبان ویکفیلد و کالج براسنوز، آکسفورد تحصیل کرده بود که در آنجا یک پایان‌نامه دکترا در زمینه مقام بارونی در یورکشایر اوایل قرن پانزدهم میلادی نوشت، تحت نظارت ک.ب. مک‌فارلن، آثار او عمدتاً شامل تاریخ بعد از قرون وسطای انگلستان، اشراف، حق امتیاز، و نبردهای مربوط به جنگ رزها بود، پس از آن وی به مسند استادی تاریخ قرون وسطی در دانشگاه بریستول دست یافت، راس تا زمان مرگ خودش به سال ۱۹۸۶ در بریستول حضور داشت و در آن زمان توسط یک مزاحم در منزل خودش کشته شد
تاریخ آلمانی زبان آلمانی در قرون وسطای آغازین با تغییر همخوانی آلمانی بالا پدیدار می‌شود. آلمانی بالای باستان، آلمانی بالای میانه و آلمانی بالای نو پیشین در دوران امپراتوری مقدس روم رایج بودند. آلمانی در قرن ۱۹ و ۲۰ شاهد ظهور گونه معیار آن و کاهش گوناگونی‌های گویشی بود.
قرون وسطای میانه جنگ‌های صلیبی بر پایهٔ اعتقاد به جنگ به اصطلاح مقدس ضد ملحدان و کافران آغاز شد. گرچه مفهوم کافر در اروپا به مرور بسط پیدا کرد و به گروه‌های مذهبی دیگر نیز اطلاق شد اما خشم اصلی مسیحیان ضد مسلمانان بود که در دو جبهه شرق (بیزانس) و غرب (اندلس)، مسیحیان را تحت فشار قرار داده بودند.
ماندراک - مهر گیاه در دوران قرون وسطایی ، ماندارین یک ماده اصلی در بسیاری از دستور العمل های پماد پرواز جادوگران و همچنین یک جزء اصلی از معجون ها و نان های [[جادو|جادویی محسوب می شد]] . اینها آماده سازی های آنتروژنیکی بودند که در جادوگران اروپایی برای تغییر ذهن و اثرات توهم زایی مورد استفاده قرار می گرفتند. با شروع [[قرون وسطای متأخر|قرون وسطایی]] و پس از آن ، برخی معتقد بودند که جادوگران از این پمادها استفاده می کنند یا این معجون ها را مصرف می کنند تا به آنها کمک کنند [[بزم جادوان|تا با سایر جادوگران پرواز]] کنند و [[بزم جادوان|به جلسات]] خود بپردازند ، با شیطان ملاقات کنند و یا کار چرخ فلک باکانالیایی را تجربه کنند. [[رده:بادنجانیان]] [[رده:جادو]] [[رده:دورگه‌های انسان‌نمای اساطیری]] [[رده:صفحات با ترجمه بازبینی‌نشده]] [[رده:گیاهان دارویی]] [[رده:گیاهان در کتاب مقدس]] [[رده:گیاهان سمی]] [[رده:مقالاتی که کلماتی به زبان عبری دارند]] [[رده:هذیان‌آور]]
دومجلسی اگرچه نظریات بر اینکه سابقه دومجلسی ایجاد شده می‌تواند به تئوری‌های گسترش یافته توسط سومریان باستان برگردد و بعد یونان باستان، هند باستان و روم باستان، موسسات دو مجلسی قابل شناسایی، ابتدا قرون وسطای اروپا را نشان می‌دهند جایی که با نمایندگی مجزا، رسته‌های اجتماعی مختلف هم پیوند شده بود. برای نمونه، یک مجلس نماینده اشراف سالاری بود و دیگری نماینده عوام.
قرون وسطای میانه به هرحال در قرون وسطی نه تنها فلسفه در مغرب زمین پیشرفتی نداشت بلکه سیر نزولی خود را طی کرد و بر خلاف جهان اسلام که پیوسته علوم و معارف شکوفاتر و بارورتر می‌شد در اروپا تنها مباحثی که می‌توانست توجیه‌کننده عقاید غیر خالی از تحریف مسیحیت باشد به نام فلسفه اسکولاستیک مدرسی در مدارس وابسته به کلیسا تدریس می‌شد و ناگفته پیدا است که چنین فلسف‌های سرنوشتی جز مرگ و نابودی نمی‌توانست داشته باشد. در فلسفه اسکولاستیک علاوه بر منطق و الهیات و اخلاق و سیاست و پارهای از طبیعیات و فلکیات مورد قبول کلیسا قواعد زبان و معانی و بیان نیز گنجانیده شده بود و به این صورت فلسفه در آن عصر مفهوم و قلمرو وسیعتری یافته بود.
تئوری موسیقی تئوری موسیقی به دلیل تصور روزافزون از آنچه موسیقی را تشکیل می‌دهد، اغلب به توضیح و توصیف نحوهٔ کار موسیقی‌دانان در اجرای موسیقی و آهنگسازی همراه با موضوع‌های مرتبط می‌پردازد، اما تعریف جامع‌تری وجود دارد که می‌گوید تئوری موسیقی هر پدیدهٔ صوتی از جمله سکوت را نیز در بر می‌گیرد. به‌عنوان مثال علوم اربعه که در برنامهٔ درسی دانشگاه هنرهای لیبرال اروپای قرون وسطی متداول بود، یک سیستم انتزاعی از تناسبات بود که در فاصله‌ای، قواعد واقعی موسیقی به دقت مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. پس از آن این رشتهٔ قرون وسطایی مبنایی برای شناخت این نظریه در قرون بعدی شد و عموماً به دانش مدرن دربارهٔ تاریخ تئوری موسیقی افزوده شد.
هدیه دیپلماتیک هدیه دیپلماتیک یک هدیه است که توسط دیپلمات، سیاستمدار یا رهبر در زمان بازدید از یک کشور خارجی به آن کشور داده می‌شود. اغلب این هدیه توسط میزبان تلافی می‌شود. استفاده از هدایای دیپلماتیک به دنیای باستان بازمی‌گردد و افراد در تقدیم هدایای خود با یکدیگر رقابت می‌کردند. برای نمونه می‌توان به ابریشم‌هایی که امپراتوری بیزانس به غربی‌ها در دوران قرون وسطای آغازین داده اشاره نمود.
فواصل موسیقی ایرانی ایرانیان در موسیقی قدیم، فاصله وسطی را حفظ کرده بودند و از نت «ر» تا «می» فاصله‌ای به وجود آمده بود که به آن «فرس» گفته می‌شد و بعد از فارابی همه‌گیرتر شد. گفته می‌شود منصور جعفر ملقب به «زلزل» از این فاصله برای تشکیل فاصله‌ای دیگر بین فاصله «فرس» و نت «می» استفاده کرد که به «وسطای زلزل» معروف و تثبیت شد.
خاقانات آوار خانات آوار کنفدراسیونی از صحرانشینانی بود که در دورهٔ قرون وسطای اولیه توسط آوارهای اوراسیایی تشکیل شد. آوارها کنفدراسیونی از قبایل اوراسیا واقع در استپ‌های آسیای مرکزی بودند که دارای ریشه‌ها و وابستگی‌های قومی زبانی ناشناخته ای بودند. این خانات در جلگهٔ پانونی، واقع در اروپای مرکزی، در ۵۶۷ میلادی تأسیس شد و تا ۸۰۴ به طول انجامید.
قرون وسطای میانه بعد از این معامله، آلفونسو انریکوئس بار دیگر به جنگ با مورها مشغول شد، دو شهر سانتارم و لیسبون را تسخیر کرد، و حوزه قلمرو خویش را تا رود تاگوس بسط داد. در دوران سلطنت آلفونسو سوم، مملکت پرتغال به حدود کنونیش رسید، و شهر لیسبون واقع در مصب رود تاگوس، که موقعیت سوق‌الجیشی مهمی داشت، بندر مهم و پایتخت پرتغال شد.
قرون وسطای میانه بدین ترتیب حکومت مغول‌ها در روسیه آغاز شد. طی حکومت۸۰ ساله مغول‌ها، بارها مردم روسیه به رهبری شاهزادگان روس با آنان به نبرد پرداختند که بیشترشان با شکست روس‌ها به پایان می‌رسید. بالاخره در سال ۱۴۶۰ میلادی شاه واسیلی دوم حملاتش را از شهر نووگورود آغاز کرد و در نبرد سنگینی که با مغول‌ها داشت، موفق به شکست آن‌ها شدند.
دشنه رحمت دشنه رحمت یک چاقوی نازک و دراز بود که در قرون وسطای میانه برای ارائه ضربه مرگ (ضربه رحمت) به شوالیه‌ای که به‌طور جدی زخمی شده بود، استفاده می‌شد. تیغه به اندازه کافی نازک بود که بتواند از طریق شکاف بین صفحات زره ضربه اش را وارد بیاورد. نام انگلیسی این دشنه "misericorde" از کلمه لاتین "misericordia" به معنی "رحمت نمودن" مشتق شده‌است.
راک قرون‌وسطایی راک قرون وسطایی خیلی زود با از هم پاشیدن گروه‌های مرتبط با آن از رونق افتاد اما تأثیر بسزایی در گسترش پراگرسیو راک (و از رهگذرِ آن موسیقی هوی متال) داشت. اخیراً راک قرون وسطایی در قالب سبک‌های دارک وِیو، موسیقی نوقرون‌وسطایی و متال قرون‌وسطایی، مجدداً مطرح شده‌است.
قرون وسطای میانه اما گروه اصلی که مدنظر پاپ بود، شهسواران و نجبای اغلب فرانسوی بودند که در سال ۱۰۹۷، رهسپار شرق و قسطنطنیه شدند. لشکر صلیبی با حدود چندهزار سوار و ۱۰ هزار پیاده‌نظام پس از گذر از قسطنطنیه، تصرف انطاکیه و شهرهای ساحلی فلسطین، عاقبت در ۱۰۹۹ به اورشلیم رسیدند و پس از محاصره ۵ هفته‌ای شهر، موفق به تصرف اورشلیم شدند.
دونگی پترووتسی دهکدهٔ مدرن دونجی پترووچی نخستین‌بار در سال ۱۵۲۰، در زمان مدیریت پادشاهی قرون وسطای مجارستان، با این نام ذکر شده‌است. پس از آن در سال ۱۵۲۶، بعنوان بخشی از امپراتوری عثمانی و سپس در ۱۵۲۷–۱۵۳۰ به تابعیت صرب دوک در سیرمیا، تحت حکومت رادوسلاو چلنیک درآمد. بعداً، این دهکده وارد ضمائم عثمانی در سیرمیا، که بخشی از ایالت بودین بود، شد.
مسئله کلیات کسانی که در اوایل قرون وسطای به واقع گرایی افراطی معتقد بودند در مقام منطق دان به فلسفه ورزی می‌پرداختند به این معنا که فرض می‌کردند نظام منطقی و نظام واقعی دقیقاً مشابه و از آنجا که، برای مثال، معنای انسان در گذاره‌های افلاطون انسان است و ارسطو انسان است یکسان است، بنابر این در نظام واقعی یک این همانی جوهری بین افلاطون و ارسطو وجود دارد.
زبان مالتی مالتی همواره به خط لاتین نوشته می‌شده و کهن‌ترین متون به آن به قرون وسطای متأخر بازمی‌گردند. این زبان تنها زبان معیار سامی است که به الفبای لاتین نوشته می‌شود. شمار مالتی‌زبانان در سال ۲۰۱۲ برابر با ۵۲۰ هزار نفر اعلام شد. مالتی‌زبانان افزون بر مالت، در استرالیا، آمریکا، کانادا و جبل‌الطارق نیز می‌زیند و بدین زبان گفتگو می‌کنند.
قرون وسطای میانه لهستان بزرگ در سال ۹۶۶ میلادی توسط میزکوی اول بنا نهاده شد که متعلق به خاندان پیاسْت بود. قبایل جنوبی لهستان، لهستان کوچک را تشکیل دادند. دو لهستان در سال ۱۰۴۷ میلادی توسط کازیمیر اول با یکدیگر متحد شدند و بعد از مرگ کازیمیر سوم که در این خاندان بیشترین سهم را در توسعه و پیشرفت کشور داشت، یک شاهزاده خارجی به اسم لوئی دانژ و بعد دختر او یعنی هدویج به پادشاهی دست یافتند. هدویج با ژاژلون دوک بزرگ لیتوانی ازدواج کرد. با این ازدواج سیاسی در تاریخ لهستان، از این زمان هر دو کشور با هم متحد شدند. این دولت لهستانی - لیتوانیایی بین قرون ۱۴ تا ۱۶ میلادی به اوج اقتدار خود رسید.
قرون وسطای میانه در این شرایط برخی مناطق از روس کی‌یف جدا شدند. بین آن‌ها نووگورود بیش از همه شهرت یافت و قدرتمند شد. این شهر به عنوان یک قدرت تجاری بر دیگران برتری داشت. در قرن سیزدهم نووگورود به یکی از حکومت‌های شهری اروپا تبدیل شد. کی یف در این بین اهمیت خود را از دست داد و مراکزی مانند سوزدال، ولادیمیر و بالاخَص مسکو جانشین آن شدند. هرچند رهبری این مناطق به عهده اعقاب خاندان ریوریک بود ولیکن آن‌ها اغلب در حال جنگ با یکدیگر بودند.
قرون وسطای متأخر ایسلند، که از انزوای نسبی بهره‌مند بود، در رابطه با اپیدمی مرگ سیاه، آخرین کشور اسکاندیناوی مواجه با این بیماری بود. در همین حال، مستعمره نورس در گرینلند به کلی از میان رفت، شاید این به دلیل دگرگونی شرایط آب و هوایی شدید در سدهٔ ۱۵ بوده‌است. عصر یخبندان کوچک حدود سال ۱۲۵۰ میلادی آغاز شد و تا اواسط سدهٔ نوزدهم ادامه یافت.
قرون وسطای متأخر مرگ الکساندر سوم پادشاه اسکاتلند در سال ۱۲۸۶ این کشور را در یک بحران جانشینی گرفتار ساخت. از پادشاه انگلستان، ادوارد یکم، درخواست شد که در این باره داوری (حکمیت) کند. ادوارد ادعا کرد که حاکمیت اسکاتلند از آن خود او است، که این ادعا منجر به جنگ‌های استقلال اسکاتلند شد. انگلیسی‌ها در نهایت شکست خوردند، و اسکاتلندی‌ها موفق به ایجاد دولت نیرومندتری در پادشاهی دودمان استوارت شدند.
نایجل کندی نایجل کندی نوازنده انگلیسی ویولن و ویولا است. او با رفتار و ظاهر جوان‌پسند خود تأثیر زیادی در کشاندن جوانان اروپائی به‌سوی موسیقی کلاسیک داشته‌است.
قرون وسطای میانه نقطه آغاز قرون وسطی به‌طور عام در حدود سال ۵۰۰ میلادی پذیرفته شده‌است، با تاریخ دقیق سال ۴۷۶ م که نخستین بار بوسیلهٔ برونی تعیین گردید. تاریخ‌های دیگری که برای سرآغاز این دوران، اغلب در مناطق بیرونی‌تر اروپا تعیین شده‌اند. در کل تاریخ پایان قرون وسطی برای اروپا سال ۱۵۰۰ م در نظر گرفته می‌شود، اگرچه هیچ توافق جهانی برای تعیین این تاریخ وجود ندارد. گاهی اوقات بسته به نوع اتفاقات، زمان وقوع رویدادهایی همانند سقوط قسطنطنیه بوسیلهٔ ترکان عثمانی در ۱۴۵۳ م، نخستین سفر دریایی کریستف کلمب به قاره آمریکا در ۱۴۹۲ م، یا آغاز فرایند اصلاحات پروتستانی در ۱۵۱۷ م به عنوان تاریخ پایان قرون وسطی در نظر گرفته شده‌است. تاریخ‌نگاران انگلیسی اغلب رویداد نبرد بازورث فیلد، در ۱۴۸۵ را برای پایان این دوره در نظر می‌گیرند. برای اسپانیا، تاریخ‌هایی که معمولاً استفاده می‌شوند شامل: مرگ پادشاه فردیناند دوم در ۱۵۱۶ م، مرگ ملکه ایزابلای یکم در ۱۵۰۴ یا تسخیر گرانادا در ۱۴۹۲ هستند. تاریخ نگاران کشورهایی که در آن‌ها گویش‌وران رومی زندگی می‌کنند تمایل دارند تا دوران قرون وسطی را به دو قسمت تقسیمم کنند: قسمت‌نزدیکتر را "High" و دیگری را "Low" نام نهادند. تاریخ‌نگاران انگلیسی زبان، همانند همتایان آلمانی‌شان، عموما قرون وسطی را به سه بخش تقسیم می‌کنند: "Early" ,"High" و "Late". در سده نوزدهم، سراسر قرون وسطی را اغلب با نام «» مورد اشاره قرار می‌دادند، اما با رواج تقسیم‌بندی سه‌گانه، استفاده از این واژه در میان تاریخ‌نگاران، منحصر به قرون وسطی آغازین گشت.
قرون وسطای میانه این فرقه که معاصر با فرقه فرانسیسکن‌ها بود به وسیله دومینیک در سال ۱۲۲۰ بنیان نهاده شد. آن‌ها برای نخستین بار تبحّر علمی و محققانه را بر جهل ترجیح دادند. از این‌رو، به رهبانیت واعظان شهرت یافتند و چون ایشان نیز توصیه به فقر مطلق می‌کردند آن‌ها را راهبان سائل نیز می‌نامیدند. دومینیکن‌ها مأمور تفتیش عقاید در قرون وسطا بودند و به بزرگ‌ترین مردان حکمت اسکولاستیک و بزرگ‌ترین مقامات سیاسی مبدل گردیدند. از چهره‌های معروف این گروه توماس آکوئیناس معروف است. در مقایسه بین این دو فرقه اخیر می‌توان گفت که فرانسیسکن‌ها در مقابل دومینیکن‌ها علم را در درجه سوم اهمیت قرار دادند و با جهاد علیه زنادقه و جنگ، میانه خوبی نداشتند ولی در اصرار بر عشق و فقر، گوی سبقت را از دومینیکن‌ها ربوده بودند.
منظومه شمسی برای دوره‌ای طولانی، بشر اطلاع یا شناختی از وجود منظومه شمسی نداشت. بیشتر مردم تا قرون وسطای متأخر–رنسانس باور داشتند که زمین ثابت و مرکز گیتی بوده و با اجسام روحانی یا الهی متحرک در آسمان فرق می‌کند. با وجود این که آریستارخوس ساموسی، فیلسوف یونان باستان، وجود خورشید مرکزی در جهان را حدس زده‌بود، نیکلاس کوپرنیک نخستین کسی بود که با استفاده از ریاضیات، نظریه خورشیدمرکزی را ارائه داد.
ازخودبیگانگی اجتماعی مارکس این اصطلاح را از دو واژهٔ هگلی Entäusserung و Entfremdung گرفته‌است. هگل این دو واژه را برای توصیف "آگاهی ناخشنود" در تمدن روم و قرون وسطای مسیحی به‌کار برده‌است. مارکس این واژه را برای توصیف کارگران مزدبگیری به‌کار برد که از وضع زندگی راضی‌کننده‌ای برخوردار نیستند، چرا که فعالیت زندگی آن‌ها - به‌عنوان عامل اجتماعی مولد - خالی از هرگونه کنش یا رضایت گروهی است و هیچ‌گونه مالکیتی بر زندگی یا محصولاتشان ندارند.
لنت‌گراف‌نشین هسن-کاسل حکمرانی هسه-کاسل (به آلمانی: Landgrafschaft Hessen-Kassel) یک دولت در آلمان است که در آلمان واقع شده‌است. در اغلب متون تاریخی با نام هسه-کاسل شناخته شده و در حقیقت یک نوع حکمرانی ایجاد شدهٔ متعلق به دوران قرون وسطای آلمان و یک دولت در امپراتوری مقدس روم بشمار می‌رفت که به طور مستقیم تابع امپراتور بود، پس از مرگ در سال ۱۵۶۷ حکمرانی هسه تقسیم شد.
قرون وسطای متأخر برای مورخان سدهٔ ۱۸، که سده‌های ۱۴ و ۱۵ را بررسی کرده‌اند، موضوع مرکزی رنسانس که با کشف دوبارهٔ آن یادگیری‌های باستانی و شکوفایی روحیهٔ فردی بود. کانون این بازیابی در ایتالیا نهفته است، که در آن، و آن‌گونه که یاکوب بورکهارت می‌نویسد:. «فرد انسان روحیهٔ فردی یافت و خود را به این نام شناخت». این گزاره بعد به چالش کشیده شد، و آن استدلال شده بود که سدهٔ دوازدهم دورهٔ پربارتر، با دستاورد فرهنگی بیشتری بود.
قرون وسطای متأخر این وضعیت به تدریج جای خود را به تحکیم و اتحاد قدرت‌های مرکزی داد و به ظهور و تشکیل نظام دولت ملت انجامید. نیازهای سنگین مالی جنگ ضرورت افزایش مالیات‌ها را به وجود آورد، و در نتیجه پیدایش نهادهای نمایندگی؛ که مهمترین آن‌ها پارلمان انگلیسی است شد. کاهش مقام پاپ، و بالا گرفتن دو دستگی غرب، و آمدنِ اصلاحات پروتستانی به رشد اقتدار بیشترِ نظام‌های سکولار کمک کرد.
شطرنج در ارمنستان شطرنج از اوایل قرون وسطای در ارمنستان بازی می‌شده‌است؛ با این حال، در اوایل دوره شوروی نهادینه شد. شطرنج امروزه در ارمنستان بسیار محبوب است. زمانی که تیگران پتروسیان، استادبزرگ شطرنج ارمنستان، در دهه ۱۹۶۰ قهرمان شطرنج جهان شد؛ شطرنج به‌طور گسترده‌ای شناخته شد. امروزه نیز ارمنستان یکی از قوی‌ترین کشورهای شطرنج محسوب می‌شود. در میان دیگر کشورها نیز، ارمنستان مهمترین استادبزرگان شطرنج دنیا را دارد.
زبان کامبریایی کامبریایی گونه‌ای از زبان بریتانیایی بود که در قرون وسطای آغازین در «شمال باستان» (شمال انگلستان و جنوب دشت اسکاتلند امروزی) گویش می‌شد. این زبان نزدیک به ولزی باستان و دیگر زبان‌های بریتونی بود. شواهد جای‌نام‌ها نشان می‌دهد که کامبریایی ممکن است در جنوب پندل و یورکشایر دیلز نیز صحبت می‌شده‌است. دیدگاه رایج این است که این زبان در قرن دوزادهم پس از ادغام پادشاهی نیمه‌مستقل استراتکلاید در پادشاهی اسکاتلند منقرض شد.
فاطمه زهرا به‌گفتهٔ مِری ثِرلکیل منابع شیعه حُکمی را که در قرآن از سوی خدا به مریم ابلاغ شده، برای فاطمه زهرا نیز می‌دانند. آن‌گونه‌که از او با عنوان «مریم کُبریٰ» یاد می‌کنند. برای شیعیان هر دو زن از جانب خدا برای اهدافی عالی یعنی «مادرانِ دودمان‌هایی متعالی» انتخاب شدند؛ بااین‌حال فاطمه زهرا، به‌عنوان «مریم کبریٰ»، از مریم در طهارت و رحمت الهی فراتر می‌رود. مریم و فاطمه زهرا به عالمان مسیحیت قرون وسطی، مسلمان و دانشمندان مطالعات جنسیتی، فرصتی برای بررسی نقش‌های زنانه در متون مقدس دادند. نویسندگان مسیحی، مریم را به‌عنوان مادر مسیح اعتلا دادند، و نویسندگان شیعی فرزندان فاطمه را به‌عنوان رهبران معصوم جامعه — امامان — نامیدند. مریم و فاطمه زهرا فراتر از مدل‌هایی برای الگوهای زنانه مطرح شدند. این نمونه‌ها برنامه‌های پیچیدهٔ سیاسی، اجتماعی و مذهبی روزگار خود را نیز فاش و رسوا می‌کنند. نویسندگان دوران باستان متأخر و نویسندگان مسیحی قرون وسطای آغازین، مریم را با کلیسا شناسانده و برابر کردند و آنانی را که خارج از آن محدوده بودند، مُرتَد نامیدند. نویسندگان شیعه در قرون وسطای آغازین بیان کردند که فاطمه زهرا پیروانش را به بهشت می‌برد و دشمنانش را به آتش جهنم هدایت می‌کند. تاریخ‌نویسان زندگی پیامبران و مُتِأَلّهان به‌طور یکسان از طریق جلوه‌دادن مریم و فاطمه زهرا با نشانه‌های نمادینِ هویتِ سیاسی، الهی و همگانی، آنان را برای جوامع خود بازتعریف کردند. فاطمه زهرا، تنها زن میان اهل بیت پیامبر است. بااین‌حال، همان‌طور که در مسیحیت، نویسندگان مرد هم‌زمان فضایل فاطمه را می‌ستودند، درهمان‌حال غلبهٔ مردانگی در میان اهل بیت را نیز تحسین می‌کردند. حضور فاطمه زهرا درمیان اهل بیت در نهایت به نقش او به‌عنوان دختر محمّد، همسر علی و مادر امام وابسته بود.
فلسفه قرون وسطی با توجه به آثار متکلمان قرون وسطای غرب، احتمال دارد بتوان در آثار فلاسفهٔ بزرگ مسلمان، نکات و جهات ناشناختهٔ جدیدی پیدا کرد و قوت و ضعف آنها، به نحو تازه‌تری آگاه شد و دیگر اینکه هر نوع محاوره به تبادل واقعی فرهنگی و فلسفی میان شرق و غرب بودن آگاهی از محاوره و تبادل مشابهی که در قرون وسطی نسبت به فلاسفهٔ اسلامی بوده، ناممکن بنظر می‌رسد. با دقت بیشتر در دو نکته که ما در اینجا متذکر شدیم، می‌توان نظر داد که به نحوی نه فقط سرنوشت فلسفه در قرون وسطی اعم از غربی یا شرقی را می‌توان وابسته بدان دانست، بلکه احتمالاً بتوان سرنوشت کل فلسفه را نیز عمیقاً بدان مرتبط ساخت. آنچه از لحاظ فلسفه در قرون وسطی رخ داده، عملاً فراتر از آن عصر و زمان رفته‌است و همین بدون اینکه ما را از مطالعهٔ دقیق تاریخی آثار این متفکران بی‌نیاز سازد، با مقایسهٔ آن‌ها با آنچه در سنتهای شرقی و اسلامی رخ داده است، احتمالاً بتوانیم به این ترتیب با امکانات آتی فلسفهٔ خود نیز آشنا شویم به نحوی که از این رهگذر فکر نو در نزد ما از گذشتهٔ خود منقطع نگردد و با حفظ ریشه‌های اصیل سنتی و حتی قومی و ملی خود، حیات واقعی و مستمر یابد. درختان کهنسال در شرایط جوی مستعد، از نو شکوفا می‌شوند و به بار می‌نشینند، کافی است جاهلانه به اسم اصلاح و نوآوری‌های ناروا و نادرست، تیشه بر ریشه آن نزنیم.
دوک‌نشین ساکسونی دوک‌نشین ساکسونی (به آلمانی: Herzogtum Sachsen) منطقهٔ سکونت ساکسون‌ها در پایان قرون وسطای آغازین بود که از ۷۷۲ میلادی و در پی سلطهٔ شارلمانی بر قبایل ساکسون طی جنگ‌های ساکسون، تشکیل و در ۸۰۴ میلادی بخشی از امپراتوری کارولنژی شد. در پی پیمان وردون در ۸۳۴، ساکسونی یکی از پنج قبیلهٔ دوک‌نشین فرانک خاوری بود؛ هاینریش مرغ‌گیر به عنوان پادشاه آلمانی انتخاب شد.
قرون وسطای میانه نظام سیسترسیان که گیمی (Gimey) یا راهبان سفید هم نامیده می‌شد، در سال ۱۰۹۸در شهر سیتو در فرانسه و به وسیلهٔ قدیس روبر پایه‌گذاری شد. راهبان سیسترسیان درصدد بازگشت به زندگی نخستین راهبان بندیکتی بودند و خواهان بازگشت به همان اصول اولیه قدیس بندیکت بودند. یکی از شاخص‌ترین چهره‌های نظام سیتسرسیان، قدیس برنارد است که به علت شهرت و محبوبیت فراوانش بعدها از محرکان اصلی پاپ برای جنگ‌های صلیبی شد.
قرون وسطای متأخر خاندان فرانسوی والوا، که در پی دودمان کاپتی در ۱۳۲۸ بر سر کار آمدند، آن‌ها در آغاز در کشور خود به حاشیه رانده شده بودند، نخست توسط نیروهای مهاجم انگلیسی در جنگ صد ساله، و سپس از سوی قلمرو دوک‌نشین قدرتمند بورگونی در تنگنا بودند. ظهور ژان‌دارک به عنوان یک رهبر نظامی این دوره جنگ را به نفع فرانسه تغییر داد و ابتکار عمل بیشتری در پی آن توسط پادشاه لویی یازدهم انجام گرفت.
قرون وسطی در دوره قرون وسطای متاخر الهیونی همچون دانس اسکوتوس (متوفای ۱۳۰۸) و ویلیام اوکام (متوفای ۱۳۴۸) یک جریان عکس‌العملی را بر علیه روشنفکران اسکولاستیک و در اعتراض یه استفاده استدلال و عقل در مبانی ایمان رهبری می‌کردند. تلاشهای آنها ایده غالب افلاطونی جهانی را تضعیف نمود. اصرار اوکام مبنی بر اینکه عقل مستقل از ایمان عمل می‌کند، راه را برای جدا کردن علم از الهیات و فلسفه هموار کرد. با پیشرفت مداوم قانون روم مطالعات حقوقی به قسمت‌هایی از فقه پرداخت که قبلاً توسط قوانین معمول اداره می‌شد. تنها استثناء از این روند انگلستان بود که قانون معمول مقدم بر بقیه بر جای ماند. سایر کشورها قوانین خود را تصویب کردند. کدهای حقوقی در کاستیل، لهستان و لیتوانی منتشر شد.
قرون وسطای میانه با آغاز سده ۱۱ میلادی، انگلستان طی تهاجم اقوام دان، تحت کنترل مردمان اسکاندیناوی به رهبری کانوت قرار گرفت اما این سلسله نتوانست مدت زیادی دوام بیاورد و در سال ۱۰۴۲، ساکسون‌ها بار دیگر به رهبری ادوارد معترف توانستند حکومت انگلستان را اعاده کنند. پس از مرگ ادوارد، هارولد از اعضای خاندان اشرافی ساکسون به پادشاهی رسید تا وی درگیر نزاعی با ویلیام، دوک نورماندی که دعوی حکومت داشت، شود.
آیفون ۱۲ آیفون ۱۲ و آیفون ۱۲ مینی در طرفین دارای حاشیه‌های مسطح هستند. این نوع طراحی پیش از این در مدل‌های آیفون ۴ تا آیفون ۵اس، و همچنین نسل نخست آیفون اس‌ای دیده شده‌بود. با این وجود، لبه‌ها منحنی صفحهٔ نمایش (مورد استفاده از زمان آیفون ۶) و پنل‌های پشتی (مورد استفاده از زمان آیفون ۸) همچنان در آیفون ۱۲ نیز به چشم می‌خورند. آیفون ۱۲ و ۱۲ مینی پس از عرضهٔ آیفون ایکس نخستین بازطراحی عمدهٔ اپل محسوب می‌شوند که مشابه آیپد پروهای از سال ۲۰۱۸ و نسل چهارم آیپد ایر هستند. اندازهٔ شکاف تشخیص چهره در بالای صفحه نمایش آیفون ۱۲ مشابه مدل‌های پیشین آیفون است؛ با این تفاوت که حدس و گمان‌هایی دربارهٔ کاهش عرض آن وجود دارد. طراحی جدید آیفون شامل سطوح رو و زیرین مستحکم‌شده با سرامیک است که تحت عنوان «سپر سرامیکی» به بازار معرفی شده‌است.
آیفون ۱۲ پرو آیفون ۱۲ پرو و آیفون ۱۲ پرو مکس () تلفن‌های هوشمندی هستند که توسط شرکت اپل طراحی و ساخته شده‌اند. این دو مدل، تلفن‌های هوشمند پرچمدار اپل در نسل چهاردهم تلفن‌های هوشمند آیفون هستند که جایگزین مدل‌های پیشین، آیفون ۱۱ پرو و آیفون ۱۱ پرو مکس شده‌اند. این دو مدل در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۰ معرفی شده‌اند؛ آیفون ۱۲ پرو در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۰ به بازار عرضه شد و آیفون ۱۲ پرو مکس نیز در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۰ عرضه شد.
آیفون ۱۲ آیفون ۱۲ () و آیفون ۱۲ مینی () تلفن‌های هوشمندی هستند که توسط شرکت اپل طراحی شده، توسعه یافته و به بازار عرضه شده‌اند. این تلفن‌های هوشمند نسل چهاردهم و ارزان‌قیمت‌تر از آیفون بوده و جانشین مدل آیفون ۱۱ هستند. این دو مدل در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۰ در یکی از رویدادهای ویژهٔ اپل در اپل پارک واقع در کوپرتینو، کالیفرنیا همراه با دو مدل سطح بالاتر یعنی مدل‌های پرچم‌دار آیفون ۱۲ پرو و آیفون ۱۲ پرو مکس رونمایی شدند. پیش‌فروش آیفون ۱۲ از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۰ آغاز خواهد شد و توزیع این تلفن همراه از ۲۳ اکتبر ۲۰۲۰ انجام خواهد گرفت. پیش‌فروش مدل آیفون ۱۲ مینی نیز در ۶ نوامبر، و تحویل آن در ۱۳ توامبر ۲۰۲۰ آغاز خواهد شد.
آیفون ۱۲ هر دو مدل آیفون ۱۲ و آیفون ۱۲ مینی از سیستم عامل آی‌اواس ۱۴ استفاده می‌کنند.
آیفون ۱۲ آیفون ۱۲ مینی از یک صفحه نمایش ۵٫۴ اینچی و طراحی کوچک‌تر نسبت به آیفون‌های ۴٫۷ اینچی قبلی برخوردار است. آیفون ۱۲ نیز دارای صفحه نمایش ۶٫۱ اینچی با فناوری اوال‌ای‌دی سوپر رتینا ایکس‌دی‌آر با وضوح ۲۵۳۲×۱۱۷۰ پیکسل و تراکم پیکسل حدود ۴۶۰ پیکسل بر اینچ است. وضوح صفحه نمایش ۵٫۴ اینچی آیفون ۱۲ مینی معادل ۲۳۴۰×۱۰۸۰ پیکسل، و تراکم پیکسل آن حدوداً ۴۷۶ پیکسل بر اینچ است. هر دو مدل دارای بیشترین درخشش برابر با ۱۲۰۰ نیت هستند که با بیشترین درخشش تصویر در آیفون ۱۲ پرو برابر است. همچنین هر دو مدل آیفون ۱۲ از پوشش شیشه‌ای بهبودیافته با نام سپر سرامیکی بهره‌مند هستند که با همکاری شرکت کورنینگ اینکورپوریتد توسعه یافته‌است. اپل این پوشش را اینطور توصیف می‌کند که دارای «در زمان سقوط، عملکرد ۴ برابر بهتری» است و «از شیشهٔ هر تلفن هوشمند دیگری محکم‌تر» است.
آیفون ۱۲ پرو از تغییرات کلیدی این گوشی نسبت به آیفون ۱۱ پرو و پرو مکس می‌توان به پشتیبانی از ۵جی، سنسور لیدار، پشتیبانی از سیستم شارژ بی‌سیم و لوازم جانبی بی‌سیم مگ‌سیف، چیپست ۵ نانومتری اپل ای۱۴ بایونیک، ضبط ویدئوی اچ‌دی‌آر دالبی ویژن با وضوح ۴کی در ۳۰ یا ۶۰ فریم بر ثانیه، نمایشگرهای بزرگتر ۶٫۱ اینچ و ۶٫۷ اینچ به‌ترتیب در مدل‌های پرو و پرو مکس، ارتقای حداقل حافظه از ۶۴ گیگابایت به ۱۲۸ گیگابایت درکنار حافظه‌های ۲۵۶ گیگابایت و ۵۱۲ گیگابایت اشاره نمود. همچنین این مدل از شارژ سریع 20w با usb و فناوری شارژ بیسیم Power Delivery 2.0 با توان 15w نیز پشتیبانی می‌کند. آیفون ۱۲ پرو و پرو مکس همانند آیفون ۱۲ و ۱۲ مینی اولین سری از آیفون‌ها هستند که در جعبهٔ آن‌ها شارژر و هدفون ایربادز وجود ندارد. با این حال، کابل یواس‌بی سی به لایتنینگ همچنان در جعبهٔ آن‌ها قرار دارد. اپل به‌مرور زمان این تغییر را در سایر آیفون‌های درحال فروشش، مدل‌های آیفون ایکس‌آر، آیفون ۱۱ و آیفون اس‌ای ۲۰۲۰ نیز اجرا کرد.
آیفون ۱۲ آیفون ۱۲ و ۱۲ مینی در ۶ رنگ مختلف در دسترس است: سیاه، سفید، پروداکت رد، سبز، آبی و بنفش.
آیفون ۱۲ قیمت آیفون ۱۲ مینی از ۶۹۹ دلار، و آیفون ۱۲ از ۷۹۹ دلار آغاز می‌شود. این قیمت‌ها تنها برای تلفن‌هایی است که جهت استفاده در شبکه‌های ای‌تی‌اندتی و ورایزن به فروش می‌رسند؛ قیمت مدل‌های مورد استفاده در شبکهٔ تی-موبایل (شامل اپراتور موروثی اسپرینت) و مدل‌های فاقد سیم‌کارت ۳۰ دلار بالاتر است.
آیفون ۷ آیفون ۷ مجهز به یک دوربین ۱۲ مگاپیکسلی با فلش-چهار ال‌ای‌دی می‌باشد، دیافراگم آن به f / ۱٫۸ گسترده‌تر شده‌است. آیفون ۷ همچنین شامل یک ۱۲ مگاپیکسلی لنز تله فوتو دوم است، که می‌تواند برای رسیدن به زوم اپتیکال دو برابر، و تا ده برابر زوم دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد. دوربین جلو نیز به یک سنسور ۷ مگاپیکسلی به روز رسانی شده‌است. آیفون ۷ به‌طور پیش‌فرض مجهز به سیستم عامل آی‌اواس ۱۰ است.
آیفون ۱۲ در ۲۰ آوریل ۲۰۲۱ و در رویداد ویژهٔ «بهار» اپل، از رنگ جدید بنفش برای آیفون ۱۲ و ۱۲ مینی رونمایی شد. این رنگ از ۳۰ آوریل ۲۰۲۱ در دسترس قرار گرفت.
آیفون ۱۲ آیفون‌های ۱۲ و ۱۲ مینی اولین مدل‌هایی از آیفون هستند که از نسل پنجم شبکه تلفن همراه (۵جی) پشتیبانی می‌کنند. این موضوع، قابلیت پشتیبانی از سرعت بارگذاری داده تا ۲۰۰ مگابیت بر ثانیه و سرعت دریافت اطلاعات تا ۴ گیگابیت بر ثانیه را برای این مدل‌ها فراهم می‌کند. با این حال، تنها مدل‌های به‌فروش رسیده در ایالات متحده از فناوری بسامد بس‌بالا با بیشترین سرعت دریافت و انتقال پشتیبانی خواهند کرد؛ مدل‌های عرضه‌شده در کشورهای دیگر جهان، از جمله کانادا، فقط از باند فرکانسی زیر ۶ گیگاهرتز پشتیبانی می‌کنند. قابلیت جدیدی که برای نسل جدید آیفون ارائه شده، «حالت دادهٔ هوشمند» نام دارد که جهت افزایش عمر باتری، شبکهٔ ۵جی را تنها در صورت نیاز فعال می‌کند.
آیفون ۱۲ آیفون ۱۲ و ۱۲ مینی نخستین آیفون‌هایی هستند که بدون ایرپاد یا آداپتر دیواری به مشتری تحویل داده می‌شوند. اپل مدعی است از آنجا که بیشتر کاربران آیفون اکنون یک آداپتر دیواری و ایرپادهای اپل را در اختیار دارند، این موضوع به جهت عمل آلاینده‌های کربنی انجام شده‌است. در مقابل، اپل یک کابل تبدیل یواس‌بی سی به رابط لایتنینگ را همراه این تلفن‌های هوشمند ارائه می‌دهد. این تلفن‌های هوشمند، علاوه بر شارژ با رابط لایتنینگ و شارژ بی‌سیم چی، قابلیت شارژ با شارژر بی‌سیم مگ‌سیف را هم دارا هستند. شارژ بی‌سیم مگ‌سیف دارای توان تا ۱۵ وات بوده و با شارژ سریع نیز سازگار است. شارژر مگ‌سیف را می‌توان به‌طور جداگانه و به‌همراه انواع مختلفی از قاب‌ها و دیگر لوازم جانبی خریداری کرد.
آیفون ۸ آیفون ۸ و آیفون ۸ پلاس تلفن‌های هوشمند ساخت شرکت اپل هستند که به تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷ به همراه آیفون اکس در سالن استیو جابز (Steve Jobs Theater) واقع در in the اپل پارک (Apple Park) توسط مدیر عامل اپل، تیم کوک، معرفی شد. این محصول پس از آیفون ۷ به بازار می‌آید . آیفون ۸ و ۸ پلاس در ۲۲ سپتامبر۲۰۱۷ روانه بازار شدند.
آیفون اکس‌آر آیفون اِکس‌آر (که آن را آیفون ۱۰آر نیز می‌خوانند)، تلفن هوشمند ساخت شرکت اپل است که توسط تیم کوک مدیر عامل شرکت اپل در سالن استیو جابز واقع در اپل پارک به تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۸ معرفی شد. این آیفون، کم‌قیمت‌تر از آیفون اکس‌اس که بسیار گران قمیت‌گذاری شده، است. . پیش‌فروش آیفون اکس‌آر به تاریخ ۱۹ اکتبر ۲۰۱۸ و ۲۶ اکتبر همان سال نیز عرضه به بازار است.
آیفون ایکس آیفون ایکس (که آن را آیفون ۱۰ نیز می‌خوانند) یک تلفن هوشمند ساخت شرکت اپل است که در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷ در سالن استیو جابز واقع در اپل پارک توسط مدیر عامل اپل، تیم کوک معرفی شد و تاریخ ۳ نوامبر۲۰۱۷به بازار ارائه شد. وجه تسمیه آیفون اکس از این روست که این محصول در دهمین سالگرد ارائه آیفون به بازار ارائه می‌شود و حرف اکس (X) در الفبای رومی معنای عدد ۱۰ را می‌دهد.
آیفون اکس‌اس آیفون اِکس‌اِس و آیفون اِکس‌اِس مَکس (که بر پایه عددنویسی رومی، نماد "X" نشانگر عدد "۱۰" است و از همین روی آن را آیفون ۱۰اس و ۱۰اس مکس هم می‌خوانند)، تلفن‌های هوشمند ساخت شرکت اپل هستند که پرچم‌دار سری تلفن‌های هوشمند آیفون پس از آیفون اکس است. این دو محصول به تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۸ در کنار مدل کم‌قیمت‌تر یعنی آیفون اکس‌آر در سالن استیو جابز اپل پارک واقع در کوپرتینو کالیفورنیا توسط تیم کوک، مدیر عامل شرکت به بازار معرفی و در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۸ پیش‌فروش و در ۲۱ سپتامبر همان سال نیز وارد بازار شدند.