mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
سادات موسوی نسل سادات موسوی به موسی کاظم هفتمین امام شیعیان بازمی‌گردد. با این تفسیر جدّ پدری سادات موسوی، علی بن ابی‌طالب چهارمین خلیفه از خلفای راشدین و امام اوّل شیعیان است. هم‌چنین سادات موسوی، فرزندان فاطمه زهرا و از نوادگان محمد، پیامبر اسلام هستند. از آن‌جا که شهربانو دختر یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی، همسر حسین‌بن‌علی و مادر زین‌العابدین امام چهارم شیعیان بود، سادات موسوی از جمله فرزندان یزدگرد سوم به‌شمار می‌آیند. هم‌چنین نسب سادات موسوی از طریق ام‌فروه مادر جعفر صادق به ابوبکر اولین خلیفه پس از پیامبر اسلام می‌رسد. دیگر آن‌که چون فاطمه بنت حسن بن علی مادر محمد باقر می‌باشد، پس سادات موسوی از نسل هر دو نوهٔ پیامبر اسلام یعنی حسین بن علی و حسن مجتبی می‌باشند.
سید مرتضی فیروزآبادی که از منابع اهل سنت در خصوص مقامات معنوی پیامبر اسلام و علی بن ابیطالب و حسن بن علی و حسین بن علی و دختر پیامبر نوشته شده است. این کتاب در زبان فارسی با عنوان «فضائل پنج تن علیهم السلام در صحاح ششگانه اهل سنت» توسط محمدباقر ساعدی ترجمه شده است.
خویلد بن اسد عوام پسر خویلد، با صفیه (دختر عبدالمطلب و عمه پیامبر اسلام) ازدواج کرد و صاحب پسری به نام زبیر بن عوام شد.
بی‌بی‌کا علم بی بی کا علم یکی از مراسم سنتی شیعیان در حیدرآباد هند است که بیاد فاطمه دختر پیامبر اسلام و به مناسبت ماه محرم برگزار می‌گردد.
حبیبه بنت عبیدالله حبیبه دختر عبیدالله بن جحش و رمله دختر ابوسفیان از صحابیات محمّد پیامبر مسلمانان بود. پدر حبیبه، برادر زینب دختر جحش همسر محمّد بود. وقتی پدرش عبیدالله بن جحش از اسلام به مسیحیت گروید، ازدواج پدر و مادرش، رمله فسخ شد. مادر حبیبه که دختر ابوسفیان بود با محمّد ازدواج کرد. حبیبه با داوود پسر عروه پسر مسعود ثقفی ازدواج کرد. در تذکره‌های اسلامی از او با نام حبیبه دختر امّ حبیبه نیز یاد شده‌است.
ماریه ماریه دختر شمعون قبطیه، مادر ابراهیم پسر محمد پیامبر اسلام بود که او را مقوقس قبطی حاکم اسکندریه و مصر برای محمد هدیه فرستاد.
سلمی بنت عمیس سلمی دختر عمیس از صحابیات محمد پیامبر اسلام و از قبیله خثعمی بود. او همسر حمزه بن عبدالمطلب بود. پدرش عمیس بن معاذ و مادرش هند بنت عوف بود. خواهرش اسماء بنت عمیس همسر جعفر بن ابی طالب، ابوبکر و علی بود. خواهر ناتنی اش میمونه بنت حارث همسر محمد پیامبر اسلام بود. خواهر ناتنی دیگرش لبابه بنت حارث مادر ابن عباس و همسر عباس بن عبدالمطلب بود. تاریخ وفات سلمی بنت عمیس نامعلوم است.
زینب زینب سومین فرزند فاطمه دختر پیامبر اسلام و علی بن ابی‌طالب است. وی از زنان مقدس نزد شیعیان است و شیعیان از وی با عنوان «حضرت زینب» یاد می‌کنند. زینب خواهر حسین بن علی، در واقعه کربلا حاضر بود و پس از آن نیز هنگام اسارت، در دفاع از حقانیت برادر خود، همانند علی بن حسین (امام چهارم شیعه) نقشی ویژه داشت. وی پیشتر با عبدالله ابن جعفر ازدواج نموده، از وی چهار پسر و یک دختر به دنیا آورده بود. پس از کشته شدن در نبرد کربلا در سال ۶۸۰ میلادی برابر با ۶۱ هجری قمری، زینب نقش مهمی در محافظت از جان برادرزاده‌اش علی بن الحسین (زین العابدین) ایفا کرده و به سبب فداکاری و قهرمانی‌هایش، نزد شیعیان لقب «قهرمان کربلا» گرفت. زینب در سال ۶۸۱ میلادی معادل با سال ۶۲ هجری قمری درگذشت.
ابرهة بن صباح ابرهه یک دختر به نام ضریبه داشت که همسر ذوالکلاع بن ناکور بود که در زمان رسالت محمد بن عبدالله پیامبر اسلام به همراه همسرش مسلمان شد.
زینب بنت خزیمه زینب دختر خُزَیمَه بن حارث (، زادهٔ ۴ ه‍. ق/۵۹۵ م)، ملقب به پنجمین همسر محمد پیامبر اسلام بود.
دانشگاه الازهر این مرکز در ابتدا دانشگاه قاهره نامیده می‌شد و بعداً به الازهر تغییر داده شد. دلیل نام‌گذاری آن به الأزهر، انتسابش به فاطمه زهرا، فرزند پیامبر اسلام است که فاطمیان از نوادگان و منتسبین به او بودند.
اسلام در هند هندیان از همان سالهای اول ظهور اسلام از رخداد مکه با خبر می شوند و پی آگاهی از آن بوده اند. بطور نمونه گفته اند راجه مالابر پس از مشاهده شق القمر شخصا به حجاز امده و پس از ملاقات با پیامبر اسلام، اسلام اختیار می کند و پس از زیارت کعبه با اجازه پیامبر اسلام برای دعوت اسلامی عازم مالابار می شود اما در راه بازگشت فوت می کند. اما بنا بر رویاتی دیگر وقتی که خبر ظهور اسلام به راجه مالابار رسید وی هیئتی نزد پیامبر اسلام اسلام فرستاد تا درباره دین جدید پرس و جو کند و نتیجه را به وی گزارش کنند. آنها وقتی به مدینه رسیدند پیامبر اسلام از دنیا رفته بود. آنها پس از دیدار با ابوبکر و گفتگو درباره اسلام مسلمان شده و پس از بازگشت مردم سرزمین خود را به اسلام فراخواندند.
عیسی در اسلام سخن گفتن عیسی در گهواره: در هنگامی که مریم به فرمان خداوند روزهٔ سکوت گرفته بود و مردم علت فرزند دار شدن او را از او سؤال می‌کردند، او تنها به عیسی که در گهواره بود اشاره کرد و عیسی با آنان سخن گفت و خود را پیامبر خدا معرفی کرد
قیس بن سعد قیس بن سعد بن عباده خَزرَجی از انصار صحابهٔ محمد پیامبر اسلام و فرزند سعد بن عباده رهبر و بزرگ قبیلهٔ خزرج بود.
فرامرز اسدی عالیجاه توشمال فرامرز اسدی فرزند توشمال اسد، فرزند توشمال داراب خان، فرزند پهلوان موسی خمیس گرزدین وند پهلوان و سردار نامی ایران در دورهٔ فتحعلی شاه قاجار، فرزند امیر عالیجاه خمیس، فرزند امیر عالیجاه شه میر است. این خاندان در اصل از نسل امیر کُرد ملکشاه چمشگزک هستند.بنا به نوشته اولیا چلبی در کتاب سیاحت‌نامه اولیا چلبی نسب به جمشید شاه اساطیری ایران می‌رسانند و به روایت دیگر از نوادگان سلطان ملکشاه محسوب می‌شوند.شرف خان بدلیسی مؤلف شرفنامه و اسلام الغربی العباسی انساب‌شناس مصری این خاندان را از نوادگان عباس بن عبدالمطلب عموی محمد پیامبر اسلام که از بنی هاشم بود می‌دانند. جعفر خیتال و هاشم طباطبایی نژاد آنان را از نژاد ایلامیان کهن می‌دانند.
صفیه دختر حیی بن اخطب صفیه یکی از همسران محمد، پیامبر اسلام بود. صفیه دختر حیی بن اخطب از یهودیان مدینه و رئیس قبیله بنی‌نضیر بود. نسبش را از اسباط لاوی بن یعقوب و از نسل نضیر بن نحام بن ینحوم به هارون بن عمران، برادر موسی رسانده‌اند.
معاویة بن ابی‌سفیان معاویه در بیست و پنجم محرم سال سی و هفتم عام الفیل برابر با ۶۰۰ میلادی)m -سه سال قبل از بعثت پیامبر اسلام و پانزده سال پیش از هجرت - در مکه متولّد شد. پدرش ابی سفیان از سرشناسان قریش بود. مادرش هند دختر عتبه از زنان اهل پرچم بود. نسب معاویه به حرب بن امیه بن عبدشمس بن عبدمناف قریشی می‌رسید. معاویه همراه پدرش ابوسفیان در بدر، خندق و چند جنگ دیگر بر ضد پیامبر اسلام جنگید. عتبة بن ربیعه رهبر گروهی از قریش در جنگ‌های فجّار بود.
قتیله دختر قیس ازدواج وی با یکی از اصحاب پیامبر اسلام یک رویداد بحث برانگیز در تاریخ اسلام است. وقتی ابوبکر فهمید که آن‌ها برخلاف دستور محمد و آیه صریح قرآن «وَ ما کانَ لَکُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللّهِ وَ لا أَنْ تَنْکِحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذلِکُمْ کانَ عِنْدَ اللّهِ عَظیمًا.(سوره احزاب، آیه۵۳) و شما حق ندارید رسول خدا را آزار دهید، و نه هرگز همسران او را بعد از او به همسری خود درآورید که این کار نزد خدا بزرگ است» و حرمت ازدواج با همسران پیامبر را زیر پا نهاده‌اند، تصمیم گرفت که آن دو نفر را بسوزاند. اینجا بود که عمر بن خطاب به او متذکر شد و او را از این کار بازداشت.
سید مخدوم رهین سید مخدوم رهین در کابل به دنیا آمد. سلسله نسب خانوادهٔ وی به محمد پیامبر اسلام از طریق میر واعظ کابلی، میر ابوالقاسم و ابراهیم فرزند موسی کاظم می‌رسد.
اسما بنت ابوبکر اسما دختر ابوبکر از زنانی صحابی محمد پیامبر اسلام است. مادرش قتیله دخت عبدالعزی است. او خواهر ناتنی عایشه و محمد بن ابوبکر است و ده سال از عایشه بزرگ‌تر بود.
لیلا بنت منهال لیلا دختر منهال از صحابیات محمّد پیامبر اسلام بود که همسر مالک پسر نویره بود ولی پس از کشته شدن مالک توسط خالد پسر ولید، خالد با وی زنا نمود و بعداً با او ازدواج کرد.
طاهره قرةالعین در نزد بسیاری از بابیان، طاهره، ظهور مجدد یا رجعت فاطمه (دختر محمد پیامبر اسلام) بود. حتی فارغ از این ادعا، در هر صورت این موضوع غیرقابل چالش است که طاهره در نزد بابیان همان مقام معنوی و سمبلیکی داشت که فاطمه در نزد شیعیان دارد.
ازدواج در اسلام پدر و جد پدری (هر قدر بالا رود) بر فرزند صغیر و فرزند بالغ دیوانه یا سفیه (کم‌عقل) خود ولایت در ازدواج دارند و می‌توانند او را به ازدواج دیگری درآورند. و بنا به نظر مشهور در فقه آن پسر یا دختر پس از بلوغ نمی‌تواند ازدواج را برهم بزند. مگر آن‌که پدر بدون رعایت مصلحت و مفسده ایشان را مزدوج کرده باشد. اما پسر بالغ و رشید، و دختر بالغ و رشید و ثَیِبه در امر ازدواج استقلال دارند و هیچ‌کس بر آن‌ها ولایتی ندارد.
عایشه بعد از پیغمبر عایشه بعد از پیغمبر کتاب رمانی است که نوشته کورت فریشلر با ترجمه ذبیح‌الله منصوری، نشر امیر کبیر، سال ۱۳۴۳ خورشیدی است. کتاب فوق ترجمه کتابی است با عنوان آلمانی «عایشه همسر محبوب محمد» . این کتاب که نویسنده آن را از زبان ثابت بن ارطات که پلیس مخفی معاویه پسر ابوسفیان بوده نگاشته‌است، مربوط به تحقیقات «ثابت» در مورد عایشه، (همسر محمد پسر عبدالله، پیامبر اسلام و دختر ابوبکر، اولین خلیفه بعد از درگذشت محمد ابن عبدالله) می‌باشد. به طوریکه از مطالب کتاب می‌فهمیم عایشه در تمام وقایع سیاسی بعد از درگذشت پیامبر اسلام، مستقیم و غیر مستقیم دست داشته‌است.
بینامتنیت این آیه یک معلوم و یک مجهول دارد معلوم عبارت از اینکه بسیاری از مفسران معتقدند آزار پیامبر اسلام در پی ازدواج ایشان با زینب همسر مطلقه زید بن حارثه (فرزند خوانده رسول خدا) بوده‌است، زیرا در فرهنگ عرب جاهلیت ازدواج با همسر فرزند خوانده قبیح شمرده می‌شد؛ و مجهول در این آیه این است که «یهودیان با گفتن چه سخنی و پیرامون چه موضوعی، موجب آزار موسی می‌شدند».
عمرو بن هشام ظاهراً حُسن خدمت عکرمه بن ابی‌جهل، فرزند او به اسلام سبب شد پیامبر پس از مرگ ابوجهل مسلمانان را از سب وی و انتساب عکرمه به این کنیه بازدارد. عکرمه برای اولین بار به عنوان یک مسلمان طواف به جای آورد.
سهله بنت سهیل سهله دختر سهیل و همسر ابوحذیفه پسر عتبه از صحابیات محمّد پیامبر اسلام بود.  سهله برای ابوحذیفه دو پسر به نام‌های سلیم پسر ابی حذیفه و سمیح پسر ابی حذیفه زایید.
مسیحا در اسلام نیز عیسی را پیامبر و رسول خدا و نیز مسیح می‌دانند (به عنوان نجات دهنده قوم یهود)، همچنین طبق اعتقاد مسلمانان وی فرزند مریم عذرا و آخرین پیامبر اولوالعزم پیش از محمد است؛ و طبق عقیده یک عده از مسلمانان در آخرالزمان بیاری مهدی، یکی دیگر از جلوه‌های موعود در اسلام، به زمین رجعت کرده و پشت سر مهدی نماز خواهد گذارد. در باور مسیحیان عیسی مصلوب شد ولی به نص قرآن، وی مصلوب و کشته نشده‌است (و ما قتلوه و ما صلبوه ولکن شبّه لهم) همین بخش است که در کل ماهیت مسیحیت مسیحیان را با ماهیت مسیحیت اسلامی در متضاد می‌کند زیرا ماهیت مسیحی مسیح نجات انسان‌ها از گناه بوده‌است با جان دادن بر روی صلیب * هم مسیحیان هم مسلمانان معتقدند مسیح پس از رجعت، دجال را خواهد کشت.
دانمارک به دنبال چاپ کاریکاتورهای پیامبر اسلام در دانمارک و اعتراض‌های مسلمانان به این حرکت، مجامع فرهنگی آن کشور برنامه‌های مختلفی را برای آشنایی بیشتر مردم با اسلام و دیدگاه‌های آن به اجرا می‌گذارند که طرح انتخاب ملکه روسری دانمارک نیز، یکی از برنامه‌های تشویقی جوانان برای پیوستن به این مباحث است. یک شبکه تلویزیونی در دانمارک اعلام کرد، خانم هدی فلاح، دختر عراقی مقیم آن کشور را به عنوان نفر برگزیده ملکه روسری دانمارک در سال ۲۰۰۸ معرفی کرد. جایزه نفر اول مسابقه یک دستگاه آی پاد، یک روسری طراحی شده به‌وسیله Danish fashion boutique و یک سال آبونمان رایگان مجله انگلیسی «دختر مسلمان» است.
هزارکانیان حاج شیخ حسین مردوخی فرزند شیخ حسن فرزند شیخ محمدعارف که نسبش به شیخ عبدالغفار اول منتهی می‌شود، شخصی دانشمند، متقی، باهمت، مهمان‌دوست و مورد احترام خاص و عام بوده و در دههٔ دوم قرن چهاردهم هجری قمری وفات یافته‌است ایشان طبع شعر هم داشته و با مرحوم ملاعبدالرحیم معدومی نیز به مشاعره و مکاتبه نیز پرداخته‌است. متأسفانه از شعرهای او چیزی به دست نیامده است. بنابر روایت‌های نقل شده از بزرگان و معتمدین حاج شیخ حسین در بستر مرگ بوده‌است که پیامبر اسلام به خواب کسی رفته‌است و به وی امر می‌کند که به حاج شیخ حسین بگویید که تا به دیدار من نیاید از دنیا نخواهد رفت، واقعه همانگونه که نقل شده‌است اتفاق می‌افتد و حاج شیخ حسین به زیارت پیامبر رفته و در همان‌جا فوت و در عربستان به خاک سپرده می‌شود.
انواع ازدواج ازدواج در اسلام امری سفارش شده‌است که مستحب و در برخی موارد خاص واجب شمرده می‌شود. در آموزه‌های اسلام ذکر شده که زن و مرد مکمل یکدیگرند و وقتی دختر و پسری تشکیل زندگی می‌دهند، از تمامی ابعاد وجودی رشد پیدا می‌کنند. سخنی از محمد، پیامبر اسلام نقل شده‌است که گفته شده: «إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ أَحْرَزَ نِصْفَ دِینِهِ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ فِی النِّصْفِ الْآخَر» «هنگامی که مرد (شخص) ازدواج می‌کند؛ در حقیقت نصف دین خود را احراز کرده‌است. پس بر او لازم است که برای باقیماندهٔ آن، تقوای الهی را پیشهٔ خود سازد».
خوله بنت حکیم خوله دختر حکیم یکی از صحابیات محمد پیامبر اسلام است. او با عثمان پسر مظعون ازدواج کرد و برای او چهار پسر به نام‌های عامر پسر عثمان، احمد پسر عثمان، عبدالرحمن پسر عثمان و علی پسر عثمان به دنیا آورد.
ام حبیبه ام حبیبه دختر ابوسفیان رئیس قبیله قریش، قدرتمندترین مرد مکه و بزرگ‌ترین مخالف پیامبر اسلام بود که همراه با شوهرش عبیدالله ابن جحش از اولین کسانی بودند، که مسلمان شده بودند و به حبشه رفته بودند تا از آزار و اذیت مشرکان مکه در امان باشند.
جنگ‌های ارتداد حقیقت این هست که به خاطر عدم وجود وسائل منظم برای نشر دعوت اسلام و بدی راه‌ها و مدت کمی که از نشر اسلام می‌گذشت؛ عملاً در طول حیات پیامبر میسر نبود که بیش از یک سوم مردم جزیره به اسلام بگروند یا این که تسلیم شمشیر اسلام شوند. حتی حجاز که میدان فعالیت اسلام بود فقط یک یا دو سال پیش از فوت پیامبر رنگ اسلام به خود گرفت. نمایندگانی که از قبائل مختلف نزد پیامبر می‌آمدند و اظهار اسلام می‌کردند فقط به این معنا بود که رؤسای این قبائل بودند که مسلمان شده بودند؛ البته به زبان. از امتیازات زندگی عرب این بود که از پیوند به یک مرکز اجتناب داشتند که از نو زنده شد و با قدرت به کار افتاد.
حجاب اسلامی بنا بر دیدگاه رایج، زنان مسلمان در عصر پیامبر اسلام نوعاً حد پوشش مو و گردن و دست و پا را رعایت می‌کردند. این‌گونه پوشش در ادیان ابراهیمی قبلی نیز پوشش پسندیده بوده و اسلام در همان مسیر حرکت کرده‌است. مرتضی مطهری حجاب را امری می‌داند که در زمان پیامبر اسلام واجب و فراگیر شد و از عایشه همسر پیامبر اسلام نقل می‌کند که گفته بود: «مرحبا به زنان انصار. همین که آیات سورهٔ نور نازل شد یک نفر از آنان دیده نشد که مثل سابق بیرون بیاید. سر خود را با روسری‌های مشکی می‌پوشیدند. گویی کلاغ روی سرشان نشسته‌است.» در مقابل، مخالفان وجوب این حد از پوشش، مدعی‌اند که حد پوشش شرعی زنان مسلمان در زمان پیامبر اسلام کمتر از این بوده‌است. حامیان این نظر معتقدند که به علت فقر، کمبود شدید پارچه و نبود امکانات دوخت و دوز، پوشش رایج در عصر پیامبر برای زنان و مردان بسیار حداقلی بود. حامیان این نظر به روایات و احادیثی استناد می‌کنند که طبق آن‌ها بسیاری از مردان و زنان مسلمان (به خصوص مستمندان و بادیه‌نشینان) دامنهای کوتاه می‌پوشیدند، برهنگی عادی بود و پیامبر اسلام حتی به عموی خود توصیه می‌کرد که برهنه راه نرود، فقرایی بودند که خود را با پارچه‌ای کوچک می‌پوشاندند و جامعهٔ مسلمان به عنوان کفاره تشویق به پوشاندن آنان می‌شد، پیامبر اسلام زنان و مردان را از پوشیدن دامنهای بلند که مایهٔ رشک مستمندان شود منع می‌کرد، زنان و مردان با هم و از ظروف مشترک وضو می‌گرفتند، و دستورهایی دربارهٔ استحمام نکردن زن و مرد در مکان مشترک از سوی پیامبر مطرح می‌شد.
کوثر آرای مفسران شیعه در این خصوص بدین شرح است: شیخ طوسی، فقیه و مفسر و محدّثِ شیعه، در "اَلتِّبْیانُ فی تَفسیرِ الْقُرآن"، کوثر را خیرِ کثیر می‌داند و در گزارش احادیث می‌آورد که در آن‌ها، کوثر رودی در بهشت، با قُبّه‌هایی از دُرّ و یاقوت در دو طرفش است؛ و نیز حوض کوثر — که متعلق به پیامبر است — سیراب‌کنندهٔ مؤمنان به هنگامِ ورود به بهشت، معرفی شده است. طبرسی در "مَجمَعُ الْبَیان"، افرون بر موارد فوق، می‌آورد که کوثر رودی در بهشت است که به جبرانِ عبدالله — فرزند پیامبر که در کودکی درگذشت — به پیامبر عطا شد، و سپس نظراتِ مفسران را دربارهٔ کوثر بیان می‌کند از قبیل: خیر فراوان، نبوّتِ پیامبر و قرآن، کثرتِ اصحاب و پیروان، و فراوانیِ نسل و ذُرّیه، شفاعت؛ و در پایان بر درنظرگرفتن همهٔ این گفته‌ها تأکید می‌کند و می‌گوید چنانکه خدا بر پیامبر خیر فراوان در دنیا و آخرت داده و سپس همهٔ این اقوال را خلاصه در یک عبارتِ «خیر بسیار در دنیا و آخرت» می‌داند. طُرَیْحی، در "مَجمَعُ الْبَحرَیْن" به احادیث دربارهٔ نهر بهشتی بودنِ کوثر اشاره، و نیز کثرتِ نسل از طریقِ فاطمه زهرا را ذکر می‌کند. علامه طباطبایی در "تفسیر اَلْمیزان"، پس از آنکه منظور از کوثر را فاطمه زهرا دانسته‌است؛ می‌گوید عجیب آن است که مفسران در بیان مصداق آن، اختلاف فراوانی دارند. بعضی «خیر کثیر» گفته‌اند؛ و بعضی معانی دیگر عبارتند از: ۱. نهری در بهشت؛ ۲. حوض مخصوص پیامبر در بهشت و یا در محشر؛ ۳. فرزندان پیامبر؛ ۴. اصحاب و پیروان پیامبر تا روز قیامت؛ ۵. علمای امت پیامبر؛ ۶. قرآن و فضائل فراوان آن؛ ۷. مقام نبوت؛ ۸. تَیْسیر قرآن و تخفیفِ شرایع و احکام؛ ۹. اسلام؛ ۱۰. توحید؛ ۱۱. علم و حکمت؛ ۱۲. فضائل پیامبر اسلام؛ ۱۳. مقامِ محمود؛ ۱۴. نور قلب پیامبر اسلام؛ و ازاین‌دست معانی که به بیست و شش معنی می‌رسد. طباطبایی می‌گوید استدلال قائلان به دو معنی نخست — یعنی نهری در بهشت یا حوض پیامبر در بهشت — بعضی روایات در این زمینه است، اما دیگر معانی هیچ استدلالی ندارند. مکارم شیرازی در "تفسیر نمونه"، به گزارش احادیث دربارهٔ کوثر می‌پردازد که دربردارندهٔ همان احادیث "مجمع‌البیان" است. او در ادامه، به اقوال مختلف دربارهٔ کوثر می‌پردازد و پس از بیان آن‌ها، فاطمه زهرا را از روشن‌ترین مصادیق آن بیان می‌کند و در ادامه به کثرتِ نسل پیامبر از طریق فاطمه زهرا اشاره می‌کند. اما مرتضی مطهری مقصود از «کوثر» را در دو معنا محتمل می‌داند: معنای اول آنکه به معنای خیر کثیر باشد؛ معنای دوم آنکه به معنای منشا خیر کثیر باشد. (گرچه این هم خودش خیر است.) وی سپس معنای دوم را می‌پذیرد.
پهلوان موسی خمیس پهلوان موسی خمیس گرزدین‌وند فرزند امیر خمیس، فرزند شه میر است. این خاندان در اصل از نسل امیر کُرد ملکشاه چمشگزک هستند.بنا به نوشته اولیا چلبی در کتاب سیاحت‌نامه اولیا چلبی نسب به جمشید شاه اساطیری ایران می‌رسانند و به روایتی از نوادگان سلطان ملکشاه محسوب می‌شوند.شرف خان بدلیسی مؤلف شرفنامه و اسلام الغربی العباسی انساب‌شناس مصری این خاندان را از نوادگان عباس بن عبدالمطلب عموی محمد پیامبر اسلام که از بنی هاشم بود می‌دانند. جعفر خیتال و هاشم طباطبایی نژاد آنان را از نژاد ایلامیان کهن می‌دانند.
لقب‌های مذهبی برخی از اهل سنت صلوات فرستادن را حتی بدون همراهی با پیامبر اسلام، سنت می‌دانند. برخی دیگر صلوات فرستادن را بر غیر پیامبر اسلام، منع کرده‌اند و از کسانی که منع کرده‌اند گفته شده که صلوات فرستادن بر اهل بیت همراه صلوات بر پیامبر اسلام، جایز است. آنان به انبیا «علیه صلاة و السلام» هم می‌گویند.
آزادی بیان البته آزادی بیان در سیرهٔ پیامبر اسلام محدودیّت‌هایی داشت. اهانت کردن و به ویژه به مقدسات آزادی بیان به حساب نمی‌آمد. کسی که به عمد به خداوند یا پیامبران اهانت کند مشمول آزادی بیان نیست. پیامبر نیز برای این دسته افراد حق آزادی بیان قائل نبود و با آنان برخورد می‌کرد. نمونه‌های متعددی از شعرایی که بر ضداسلام شعر می‌سرودند و به دستور پیامبر اسلام به قتل رسیدند در تاریخ ثبت شده‌است؛ زیرا کسی که به مقدسات اسلام اهانت کند محکوم به اعدام است. به عنوان نمونه‌هایی از شاعرانی که به دست مسلمانان و به فرمان پیامبر اسلام به قتل رسیدند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تاریخ‌نگاری صدر اسلام نخستین منابع نگارش تاریخ اسلام، قرآن و حدیث است. به نوشته بریتانیکا، قرآن اشارات تاریخی‌ای (اسطوره های گیلگمش) دارد که داستان پیامبران از خلقت آدم تا محمد پیامبر اسلام را شامل می‌شود. منبع دیگر حدیث است که شامل گفتار و سخنان پیامبر عرب می‌شود. احادیث نبوی از طریق سند که شامل نام‌های راویان است، نهایتاً به پیامبر اسلام می‌رسد.
سلمان فارسی بنابر گزارش ابن هشام، ابن سعد و احمد بن حنبل آخرین اسقفی که سلمان نزد او بود هنگام مرگ نام و نشانه های پیامبر اسلام را برای سلمان می گوید و او را به جستجوی پیامبر جدید تشویق میکند. اما ابن بابویه و ابن عساکر گزارش داده اندکه آشنایی سلمان با پیامبر مربوط به زمانی بوده که ایران بوده است و مسیحیان در ایران نام پیامبر اسلام را به عنوان پیامبر پس از عیسی معرفی می کنند و از آن هنگام وی در آرزوی یافتن پیامبر بوده است.
همسران محمد بنابر روایتی که ابن کثیر در "اَلْبِدایَة و النَّهایَة" گزارش می‌کند، محمد پس از آنکه عایشه نسبت به خدیجه بدگویی کرد، چند خصلت از خدیجه را بازگو کرد. در یکی از این خصلت‌ها، محمد می‌گوید: «خدا از خدیجه به من فرزند عطا کرد، درحالی‌که زنانم برایم اولادی نیاوردند…» به‌گزارش تقی‌زاده داوری، ماریهٔ قبطیه، برای محمد فرزند پسری به نام ابراهیم آورد. در خصوص تعداد دختران محمد، منابع به‌اتفاق، چهار دختر به نام‌های فاطمه، زینب، رقیه و اُم‌ِّکلثوم را یاد کرده‌اند. در بین منابع سیره‌نویسی، اختلافی در خصوص اینکه سه دختر رقیه، ام‌کثوم و زینب، دخترانِ حقیقیِ محمدند یا آنکه محمد پدرخواندهٔ آنان محسوب می‌شود، گزارش شده‌است. در خصوص فرزندان پسر نیز منابع اتفاق نظر دارند که ابراهیم و قاسم دو فرزند محمد هستند. ابن اسحاق علاوه بر این دو فرزند، طاهر را نیز دیگر فرزند محمد و خدیجه گزارش کرده‌است. اما زُبَیر بن بَکّار، فرزند دیگری را به‌نام عبدالله به فرزندان محمد و خدیجه می‌افزاید و معتقد است چون پس از اسلام به‌دنیا آمده‌است، به او لقب طاهر و طیب را داده‌اند. با این وجود در حدیث از جعفر صادق، امام ششم شیعیان امامیه، فرزندان پسر محمد از خدیجه، سه تن با نام‌های عبدالله، قاسم و طاهر گزارش شده‌اند. به‌گزارش ابن اسحاق، تمام فرزندان محمد غیر از ابراهیم در عصر جاهلیت و پیش از اسلام به‌دنیا آمده و در همان عصر از دنیا رفتند.
کشتی پهلوگرفته این کتاب توسط انتشارات مدرسه و انتشارات نیستان تا کنون پنجاه و سه بار تجدید چاپ شده‌است. کتاب "کشتی پهلو گرفته" از ۱۴ فصل در مورد زندگانی و مصائب دختر پیامبر اسلام، مادر امت اسلام، فاطمه زهرا تشکیل شده‌است. راوی در هر کدام از فصل‌ها، یکی از وابستگان حضرت فاطمه زهرا است. این کتاب پرفروش‌ترین کتاب دربارهٔ حضرت فاطمه زهرا و یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های انتشارات نیستان و ادبیات داستانی ایران است.
زندگی زناشویی فاطمه زهرا و علی بن ابی‌طالب زندگی زناشویی فاطمه زهرا به ازدواج و زندگی خانوادگی علی بن ابی طالب، امام اول شیعه و خلیفه چهارم با فاطمه زهرا، دختر محمد پیامبر اسلام مربوط می‌شود.
دختر وئاد (زنده بگوری فرزند دختر) در میان اکثر قبایل عرب رایج بوده که پس از اسلام منسوخ شد. اعراب، عزت و افتخار را در داشتن فرزندان پسر می‌دانستند و نگهداری دختران را مایه ننگ و به همین دلیل آنها را می‌کشتند. هنگامی که وضع حمل زنی میان اعراب فرا می‌رسید، حفره ای در زمین حفر می‌کرد و بالای آن می‌نشست، اگر نوزاد دختر بود، آن را در میان حفره پرتاب می‌کرد و اگر پسر بود، آن را نگه می‌داشت.
الاستیعاب فی معرفه الاصحاب الاستیعاب فی معرفه الاصحاب کتابی است در معرفی اصحاب محمد پیامبر اسلام، که توسط ابن عبدالبر (368 - 463 قمری) نگاشته شده است. این کتاب یکی از اولین کتابهایی است که برای اصحاب پیامبر اسلام نوشته شده است. رویکرد نویسنده در نگارش کتاب اینگونه بوده است که نام صحابی محمد و کسانی که از وی روایت نقل کرده اند، و برخی روایات وی از پیامبر اسلام را نقل کرده است. همچنین در کتاب مطالبی مربوط به زندگی و مرگ اصحاب پیامبر آمده است.
حاطب ابن ابی بالتعه حاطب ابن ابی بالتعه، ، یکی از صحابه پیامبر اسلام بود. محمد پیامبر اسلام وی با نامه‌ای به سوی مقوقس حاکم بیزانتی اسکندریه فرستاد. حاطب با هدایایی ازگشت که شامل دو برده نیز می‌شد، ماریه قطبی و خواهر ماریه. پیامبر اسلام ماریه را به همسری کرفت.
فاطمه زهرا در قرآن و روایات در "تفسیر المیزان" دربارهٔ سوره کوثر آمده که معنای آن، خیرِ کثیر است و عجیب آن است که مفسران در بیان مصداق آن، اختلاف فراوانی دارند و بیست و شش معنی برای آن ذکر کرده‌اند. علّامه طباطبایی در ادامه بیان می‌کند که با توجه به آیهٔ آخر سوره و از سوی دیگر با درنظرگرفتن روایات گوناگون دربارهٔ داستان گویندگان به بی‌نسل‌ماندن پیامبر اسلام، این سوره دلالت بر فاطمه و فرزندان او و کثرت نسل پیامبر از طریق فاطمه زهرا دارد. آلوسی نیز در "روح‌المعانی" می‌گوید از مصداق‌های کوثر، کثرت فرزندان پیامبر اسلام است و سپس می‌گوید چنین است که فرزندان پیامبر اسلام سراسر جهان را فراگرفته‌اند؛ و در ادامه همان داستان مذکور در "المیزان" را بیان می‌کند. فخر رازی در "تفسیر کبیر" و بَیْضاوی در "اَنوارُ التَّنزیل" نیز، یکی از مصداق‌های کوثر را کثرت فرزندان و نسل پیامبر اسلام بیان می‌کنند.
رستگاری‌شناسی در اسلام راه رستگار شدن باور به الله و پیامبر او دانسته می‌شود و کسی که به هنگام مرگ با این باور بمیرد که الله تنها خدا و محمد پیامبر اوست می‌تواند به سوی رستگاری برود. به گفته اسلام، مسیحیان، یهودیان، و صابئیان درستکاری که پیش از بعثت محمد، پیامبر اسلام، زندگی می‌کردند می‌توانند رستگار شوند اما پیروان این ادیان که بعد از بعثت محمد به دنیا آمده‌اند برای رستگار شدن باید مسلمان شوند.
مشرکی در خانواده پیامبر مشرکی در خانوادهٔ پیامبر: داستان عاشقانه ابوالعاص و زینب (دختر پیامبر) کتابی از حسن محدثی و بیژن عبدالکریمی راجع به رابطه عاشقانه ابوالعاص و زینب دختر محمد است. این کتاب از پرفروش‌ترین کتاب‌های سال ۱۳۹۶ بوده‌است.
ام کلثوم بنت محمد ام کلثوم بنت محمد، دختر محمد پیامبر اسلام از خدیجه بنت خویلد بود. امّ کلثوم نخست با عتیبه پسر ابولهب ازدواج کرد. وقتی محمّد اعلام پیامبری کرد، ابولهب پسرش عتیبه را واداشت که ام کلثوم را طلاق دهد. پس از مرگ رقیه دختر محمد در سال ۲ هجری، ام کلثوم در سال سوم هجرت، به عقد عثمان پسر عفان درآمد. ام کلثوم در سال نهم پس از هجرت در مدینه درگذشت و در بقیع مدفون گشت.
سازند هزاردره سازند هزاردره از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن میوسن پسین- پلیوسن در البرز است. سازند هزاردره، نهشته‌های رودخانه‌ای سیلابی است که از شمال شرقی تهران و از میان کوه‌های البرز به سوی جنوب و جنوب شرقی تهران جاری بوده‌اند. برش الگوی این سازند در تپه‌های غربی رودخانه جاجرود مطالعه شده و ضخامت آن در برش الگو به ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ متر می‌رسد.
سازند دلیچای سازند دلیچای از سازندهای زمین‌شناسی ایران در البرز با سن ژوراسیک میانه (باژوسین تا کالووین) است. این سازند معرف نخستین واحد سنگی از رسوب‌های دریایی ژوراسیک البرز است که به‌ویژه در دامنه جنوبی این کوه‌ها برونزد دارد. بُرش الگوی سازند دلیچای، در پهلوی راست رودخانه دلیچای (پل فردوسی)، در شرق شهرستان دماوند است که حدود ۱۰۷ متر ضخامت دارد ولی این ضخامت ثابت نیست و حتی ممکن است به صفر برسد.
سازند زاگون سازند زاگون از سازندهای زمین‌شناسی ایران در البرز با سن کامبرین پیشین است. نام این سازند برگرفته از روستای زاگون در شمال شرق تهران است و توسط آسرتو در سال ۱۹۶۳ معرفی شده است. ضخامت سازند زاگون در برش الگو ۴۵۳ متر بوده و شامل تناوبی از شیل‌های آهک‌دار و ماسه‌سنگ‌های میکادار و سنگ‌هایی به رنگ ارغوانی است.
سازند کرج سازند کرج از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن ائوسن میانی و یکی از مهم‌ترین سازندهای تشکیل‌دهنده کوه‌های البرز است. نام این سازند از شهر کرج گرفته شده و در گذشته به نام‌های مختلفی مانند سری سبز، طبقات سبز، طبقات سبز اولیگوسن، طبقات سبز و گدازه‌های آتشفشانی و توفیت‌های سبز البرز نامیده شده است. محل برش الگوی مقطع نمونه سازند کرج در دره کرج کنار جاده چالوس در دو مقطع انتخاب شده است و توسط ددوال در سال ۱۹۶۷ مطالعه و معرفی گردیده است. این سازند در محل برش الگو ۳۳۰۰ متر ضخامت دارد. به طور کلی سازند کرج شامل توالی نسبتاً ضخیمی ازتوف‌های سبز رنگ با لایه‌بندی خوب و رسوبات شیلی توف‌دار، سنگ‌های رسوبی و گدازه‌های آتشفشانی و به ندرت سنگ‌های تبخیری است. این سازند ترکیب سنگ‌شناسی همگن ندارد و به همین رو در برش الگو به ۵ عضو تقسیم شده است.
سازند کهریزک سازند کهریزک از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن پلیستوسن در البرز است. نام این سازند از کوه کهریزک در جنوب تهران گرفته شده است. محل برش این سازند توسط ریبن در تهران مطالعه شده است و ضخامت کمی دارد. سازند کهریزک آبرفتی استو در شمال تهران، باغ فیض، شهرک غرب، دانشگاه شهید بهشتی و جنوب تهران (ری و کهریزک) دانه‌ریز است. این سازند به‌صورت دگرشیب بر روی سازند هزاردره و در زیر سازند آبرفتی تهران قرار دارد.
سازند ایلبیک سازند زردکوه از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن اردویسین است. این سازند شامل حدود ۲۷۳ متر شیل و ماسه‌سنگ است که به‌طور هم‌شیب و مابین سازندهای میلا (در زیر) و زردکوه (در بالا) قرار دارد. در نواحی که سازند زردکوه وجود ندارد (کوه چالی‌شه)، مرز بالایی سازند ایلبیک با سازند فراقون (به سن پرمین) از نوع دگرشیبی است.
سازند دالان سازند دالان از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن پرمین بالایی است. سنگ‌های کربناته سازند دالان به عنوان بزرگترین مخزن گازدار در منطقه زاگرس و خلیج فارس به‌شمار می‌رود. این سازند بین سازندهای تخریبی فراقان در پایین و کربناته کنگان در بالا قرار گرفته‌است.
سازند میلا سازند میلا از سازندهای زمین‌شناسی ایران در البرز با سن کامبرین پسین تا اردویسین پیشین است. نام این سازند از میلاکوه در غرب دامغان گرفته شده‌است. برش الگوی این سازند ۵۸۵ ضخامت داشته و دارای ۵ بخش است که از پایین به بالا شامل: ۱- دولومیت، مارن، شیل، ۲- آهک متبلور تریلوبیت‌دار، ۳- آهک، مارن و سیلتستون، ۴- سیلتستون، ماسه‌سنگ، آهک گلوکونی‌دار و مارن با فسیل تریلوبیت ۵- شیل، ماسه‌سنگ و آهک نازک‌لایه و کوارتزیت می‌شود.
سازند کژدمی سازند کژدمی یکی از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس با سن اواخر آپتین پیشین تا آلبین میانی است که نام آن از قلعه کژدمی ایذه گرفته شده است. این سازند در زون ساختاری زاگرس در جنوب و جنوب‌غرب ایران قرار گرفته و به‌واسطه پتانسیل سنگ منشأ بودن مخازن نفت و گاز سازند آسماری در اکثر میدان‌های نفتی، یکی از مهم‌ترین سازندهای زاگرس است.
گروه بنگستان گروه بنگستان نام گروهی از سازندهای زمین‌شناسی حوضه زاگرس با سن آلبین تا کامپانین است که شامل یک چرخه رسوبی از سازندهای کژدمی، سَروَک، سورگاه و ایلام می‌باشد. مجموعه این سازندها گروه بنگستان نام گرفته‌اند که نام آن از کوه بنگستان در شمال بهبهان گرفته شده است.
سازند خانه‌کت سازند خانه‌کت از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن تریاس است. این سازند به طور کامل از رخساره کربناته تریاس تشکیل شده و معادل زمانی دو سازند کنگان و دشتک در زاگرس مرتفع می‌باشد.
گروه فارس گروه فارس مجموعه‌ای از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس با سن میوسن و قسمتی از پلیوسن است. ضخامت رسوبات این گروه در لرستان و فارس حدود ۳۰۰۰ متر و در فرو افتادگی دزفول و بندرعباس حدود ۶۰۰۰ متر است. سازندهای این گروه شامل گچساران، بخش گوری، سازند میشان و آغاجاری است.
گروه نخلک گروه نخلک مجموعه‌ای از سازندهای زمین‌شناسی ایران مرکزی به سن تریاس است که شامل سازندهای علم (در زیر)، باغ‌قرق (در وسط) و آشین در بالا) می‌شود. در ناحیه نخلک، مرز زیرین سنگ‌های تریاس یک راندگی است. مرز زیرین آن نیز در نتیجه عملکرد یک گسل تراستی، بریده و پوشیده با سنگ‌های کرتاسه است. گذشته از مرز زیرین و بالایی، شواهدی از گسستگی گسلی را می‌توان در این مجموعه شناسایی کرد، به گونه‌ای که با وجود نظم ظاهری، این مجموعه رسوبی ساختاری پیچیده دارد.
سازند کند سازند کند از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن ائوسن در کوه‌های البرز است. نام این سازند از روستای کند بالا در شمال لواسان و شمال شرق تهران گرفته شده است. ضخامت این سازند در برش الگو ۲۵۰ متر و شامل ماسه‌سنگ خاکستری، کنگلومرا و لایه‌های گچ-مارن و سنگ آهک مارنی بدبو می‌باشد. سازند کند در زیر سازند هزار دره و به صورت ناپیوستگی فرسایشی بر روی سازند کرج قرار می‌گیرد. در کنگلومرای قاعده این سازند، تکه‌هایی از سازند کرج قرار می‌گیرد. در کنگلومرای قاعده این سازند، تکه‌هایی از سازند کرج دیده می‌شود و بر روی این سازند لایه‌های قرمز الیگوسن قرار می‌گیرد (معادل سازند قرمز زیرین). رخنمون دیگر این سازند در شرق تهران در منطقه ساران است. در این منطقه ضخامت سازند کند بیشتر است و به ۳۸۰ متر می‌رسد.
جزیره قشم سازندهای زمین‌شناسی این کمربند ممکن است محدوده سنی دیرینه‌زیستی پیشین تا ترشیری داشته باشند و شامل دیاپیرهای منسوب به پالئوزوئیک پیشین به نام سری هرمز بوده که تا عهد حاضر به طرف سازندهای بالایی و تا روی زمین فعال بوده‌اند. بر اساس نظر اکثریت زمین‌شناسان این منطقه از نظر تکتونیکی از زمان ترشیری پسین به عنوان ناحیه فعال تکتونیکی بخش جنوبی پیشانی دیگر ریختی یا کمربند همگرایی (بین‌النهرین و حوزه خلیج‌فارس) و همچنین حاشیه‌های صفحه فشارشی و برخوردی قاره ایران - عربی، فعال بوده‌است.
سازند هرمز سازند هرمز یا سری هرمز یکی از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس با سن پرکامبرین پسین تا کامبرین میانی است. سازند هرمز یکی از جلوه‌های زمین‌شناسی خلیج فارس و گستره‌های واقع در حد فاصل گسل کازرون در غرب و گسل میناب در شرق است. زمین‌شناسان برای معرفی این مجموعه رسوبی از نام‌های گوناگونی مانند «سازند هرمز»، « «سری هرمز»» و... استفاده کرده‌اند. در سال ۱۳۶۹ یوهان اشتوکلین به جای سری یا سازند از نام «مجموعه هرمز Hormoz Complex» استفاده کرد که با توجه به خاستگاه فیزیکی گونه‌گون سنگ‌ها، به ویژه زمین‌ساخت پیچیده آن‌ها، مطلوب‌ترین پیشنهاد است.
گروه دهرم گروه دهرم مجموعه‌ای از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس شامل سازندهای دالان و کنگان است. به علت عدم تفکیک آسان سازند کنگان با سازند دالان در روی زمین و از آنجا که هر دو سازند یک مخزن نفتی مشترک را تشکیل می‌دهند، این دو سازند را گروه دهرم می‌گویند. گروه دهرم به طور کلی دارای خواص مخزنی است و در پاره‌ای از میدان‌های گازی ایران مانند مخزن پارس جنوبی حاوی گازی پر فشار است.
سازند لالون سازند لالون از سازندهای زمین‌شناسی ایران در البرز با سن کامبرین پیشین است. نام این سازند از دره لالون در شمال شرق تهران گرفته شده و توسط آسرتو در سال ۱۹۶۳ معرفی گردیده است. ضخامت این سازند در برش الگو ۵۸۲ متر است که شامل شیل‌های قرمز تیره و ماسه‌سنگ‌های کوارتزی قرمز رنگی است که در بالا به یک لایه سفید رنگ ماسه‌سنگی محدود می‌شود که در محیط جزر و مدی تشکیل شده و شروع پیشروی سازند میلا را نشان می‌دهد. مرز زیرین سازند لالون با سازند زاگون تدریجی و مرز بالایی آن با سازند میلا تند و ناگهانی است. وجود بلورهای نمک در این سازند به ویژه در گنبدهای نمکی و آثار ترک‌های گلی نشان دهنده محیط کم‌عمق تا جزر و مدی است.
سازند قرمز بالایی سازند قرمز بالایی از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن میوسن در ایران مرکزی است. نام این سازند از سال ۱۳۵۰ به وسیله زمین‌شناسان شرکت ملی نفت ایران رایج شد و نخستین بار در مورد بیرون‌زدگی‌های زیادی که در تپه ماهورهای دشت قم وجود داشت، به کار رفته است. سازند قرمز بالایی شامل لایه‌های ضخیم قرمز رنگ گچ‌دار و نمک‌داری است که در ایران مرکزی و شمال غرب ایران گسترش وسیع داشته و رسوبات سازند قم را می‌پوشانند. این سازند از نظر سنگ‌شناسی، شبیه سازند قرمز زیرین است، بنابراین برای متمایز کردن آن از کلمه بالایی (فوقانی) استفاده می‌شود. اگر چه مقطع نمونه خاصی برابری سازند قرمز بالایی وجود ندارد، ولی این سازند در دشت قم، هم در سطح زمین و هم در مقاطع حفاری به خوبی مطالعه شده است، بنابراین می‌توان آن‌ها را به عنوان مقطع نمونه عمومی در نظر گرفت.
شمشک حوضه‌های زغالی ایران در دو بخش بزرگ زمین‌شناسی ایران یعنی البرز و ایران مرکزی گسترش دارند. این حوضه‌های زغالی، اغلب در محیط‌های زمین ساختیِ فعال و عموماً ناودیسی تشکیل شده‌اند. سنگ‌های دربرگیرندهٔ زغال سنگ‌های این حوضه‌ها، کنگلومرا، ماسه سنگ، شیل، سیلت و ماسه سنگ آهکی است. زغال سنگ‌های البرز عموماً در سازند شمشک و زغال سنگ‌های ایران مرکزی عموماً در سازند نای بند با سن تریاس فوقانی تا ژوراسیک زیرین تشکیل شده‌اند. رسوبات زغالدار حوضهٔ البرز، اغلب از نوع تخریبی هستند و رسوبات حوضه ایران مرکزی بیشتر تحت تأثیر رسوبات دریایی قرار گرفته‌اند. ویژگیِ عمومی زغال سنگ‌های این حوضه‌ها آن است که این زغال سنگ‌ها اغلب از نوع گازدار، گازدار چرب تا چرب هستند. این زغال سنگ‌ها از نظر تجاری اغلب از نوع کُک شو و کمتر از نوعِ حرارتی هستند.
سازند الیکا سازند الیکا از سازندهای زمین‌شناسی ایران در البرز با سن تریاس است. نام این سازند از روستای الیکا واقع در بالای دره چالوس گرفته شده است. مقطع نمونه آن توسط کلاوس (۱۹۶۴) در سمت راست دره الیکا و در فاصله ۵ کیلومتری این روستا به ضخامت ۲۹۵ متر مطالعه و معرفی شده است. سازند الیکا در مقطع نمونه به طور هم‌شیب بر روی سازند نسن و با دگرشیبی در زیر سازند شمشک قرار دارد. این سازند شامل سنگ‌های تریاس پایینی – میانی البرز و ردیف‌های کربناتی آهکی – دولومیتی است. در محل بُرش الگو و سایر نقاط البرز، بخش پایینی سازند الیکا، ضخامتی متغیر از سنگ‌آهک‌های نازک‌لایه و آهک‌های مارنی است که کمی مارن یا میان‌لایه‌های نازک دولومیت دارد. لایه‌بندی نازک، رنگ متمایل به خاکستری روشن، فراوانی ساخت‌های کرم مانند از ویژگی‌های بخش پایینی سازند الیکا است که شناسایی و تفکیک آن را از دولومیت‌های ضخیم لایه بخش بالایی فراهم می‌سازد. فراوان‌ترین سنگواره‌های این بخش شامل دوکفه‌ای‌های نوع کلاریا، گاستروپودهای کوچک و آثار کرم مانند هستند. همچنین مقدار ناچیزی جلبک، روزنه‌داران و به ندرت آمونیت نیز در این بخش یافت می‌شود.
سازند لشکرک سازند لشکرک از سازندهای زمین‌شناسی ایران در البرز با سن اردویسین زیرین و میانی پیشین است. مقطع اصلی این سازند در شمال کندوان توسط گلاس (۱۹۶۵) مطالعه شده است ولی خود سازند برای اولین بار توسط گانسر و هوبر (۱۹۶۲) در ارتفاعات لشکرک علم کوه شناسایی شد. مقطع اصلی با ضخامت ۱۷۵۰ متر در شرق قله لشکرک قرار دارد و از پایین به بالا شامل ۹۵ متر شیل و ماسه‌سنگ که در قاعده آن دولومیت زرد تا قرمز ضخیم‌لایه چرت‌دار و بدون فسیل وجود دارد، ۲۵ متر آهک نودولار قرمز رنگ و مارن حاوی تریلوبیت، سیستوئید و براکیوپود و ۵۵ متر شیل و ماسه‌سنگ با لایه‌های نازک آهک بدون فسیل است. در مقطع اصلی سازند لالون در زیر و آهک مبارک بر روی آن قرار دارند.
گروه خامی گروه خامی مجموعه‌ای از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس است، که شامل سازندهای هیث و سورمه از دوره ژوراسیک و سازندهای فهلیان، گدوان و داریان از دوره کرتاسه می‌باشد.
ژئومورفولوژی ایران باتنوع ژئومورفولوژیکی و زمین شناختی، اقلیم متنوع و ویژگی‌های زمین‌شناسی گوناگون و طبیعت بی جان بی‌نظیر، می‌تواند از پدیده‌های ژئومورفولوژیکی و زمین شناختی در سراسر کشور مانند غارها، تنگه‌ها، دره‌ها، مناطق فسیلی، دره‌های نشستی، شکاف‌های بزرگ زمین‌شناسی، سازندهای زمین‌شناختی، گل‌فشان‌ها، زمین‌های کارستی، انواع کانی‌ها، هرم‌های ماسه‌ای، سواحل صخره‌ای – سنگی، معادن باستانی، کلوت‌ها و غیره به‌عنوان ژئومورفولوژیکی و زمین شناختی در قالب ژئوسایت‌های بالقوه متعدد پس از تدارک زیرساخت‌های گردشگری به عنوان ابزاری کارساز در راستای توسعه ژئوتوریسم و تأسیس ژئوپارک‌ها مورد استفاده قرار دهد. زمین‌گردشگری در ایران با تأسیس ژئوپارک قشم در سال ۱۳۸۶ رسمیت یافت، اما به دلیل عدم وجود ابزار تفسیر زمین‌شناختی در این ژئوپارک در واقع به‌طور عملی هنوز صنعت زمین‌گردشگری در ایران راه‌اندازی و آغاز نشده‌است.
زمین‌لرزه ۱۳۶۹ رودبار و منجیل از نظر زمین‌ساخت صفحه‌ای محل رویداد زمین‌لرزه در رشته کوه‌های البرز در شمال غرب ایران قرار داشت. رشته کوه‌های البرز از یک ناحیه کمانی شکل باریک با طاقدیسها و ناودیسهای موازی تشکیل شده که مرز جنوبی تحدب پهناور دریای خزر را تشکیل می‌دهد. این ناحیه در شمال با بلوک خزر و در جنوب با پهنه ایران مرکزی مواجه است. در بخش غربی این ناحیه محور ساختارهای زمین‌شناسی دارای یک روند شمال‌غربی-جنوب‌شرقی بوده که تقریباً با بخش شمالی کمربند چین خورده فعال زاگرس موازی است. از سوی دیگر در بخش شرقی منطقه البرز روند محور ساختارهای زمین‌شناسی تقریباً شمال‌شرقی-جنوب‌غربی و به موازات گسل کویر بزرگ (درونه) می‌باشد. در پهنهٔ لرزه زمین‌ساختی البرز به ویژه در منطقه زلزله زده گسلهای مهم، عموماً روند خاوری ـ باختری با اندکی تمایل به سوی شمال باختری دارند و اکثراً از نوع گسل‌های فشاری می‌باشند. این ایالت از نظر لرزه‌خیری یکی از جنبانترین ایالت‌های ایران بوده و در گذشته زمین‌لرزه‌های بزرگی در آن روی داده‌است که استان‌های گیلان و مازندران را متأثر ساخته‌است. مهم‌ترین گسل‌های شناخته شده آن منطقه عبارت‌اند از:
سازند نیریز سازند نیریز از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن ژوراسیک پیشین (لیاس) است. این سازند به عنوان یکی از سازندهای گروه کازرون معرف سنگ‌های آواری خشکی‌زاد و رسوب‌های مرز میان خشکی‌زا – دریایی زمان لیاس در ناحیه فارس است. سازند نیریز، به دلیل ماهیت سنگ‌شناختی خاص و فرسایش‌پذیری، دارای فرسودگی عمیق در بین دو واحد سخت و صخره‌ساز سورمه (در بالا) و خانه‌کت (در زیر) بوده و بنابراین شناسایی آن آسان است. این سازند به صورت هم‌شیب بر روی سازند خانه‌کت و به صورت تدریجی بر روی سازند سورمه قرار می‌گیرد. برش نمونه این سازند در تنگ دانه قنبری در مرکز تاقدیس خانه‌کت قرار دارد و ضخامت آن در این محل ۲۹۰ متر است. هرچند این سازند بسیار کم‌فسیل است ولی فسیل‌های بسیار شاخص آن گویای سن ژوراسیک پیشین (لیاس) است.
زمین‌لرزه ۱۳۹۶ ملارد این زمین لرزه در ساعت ۲۳:۲۷ به وقت تهران رخ داد. رئیس مرکز لرزه‌نگاری ایران گفت که زمین لرزه ۵٫۲ ریشتری چهارشنبه شب، ۲۹ آذر استان‌ها تهران و البرز را لرزاند. او مرکز زمین لرزه را منطقه‌ای میان ملارد و مشکین دشت در مرز میان دو استان تهران و البرز عنوان کرد.
زمین‌شناسی ایران یافته‌های نوین زمین‌ساختی ایران نشان می‌دهند که نظریه زمین‌ساخت ورقی بیانگر جایگاه واقعی زمین‌ساختی ایران نیست و الگوی توصیف شده به ویژه تعلق ایران مرکزی و البرز به قاره اوراسیا با پاره‌ای از واقعیت‌های ملموس در ناهماهنگی است.
زمین‌گردشگری ایران باتنوع زمین شناختی، اقلیم متنوع و ویژگی‌های زمین‌شناسی گوناگون و طبیعت بی جان بی‌نظیر، می‌تواند از پدیده‌های زمین شناختی در سراسر کشور مانند غارها، تنگه‌ها، دره‌ها، مناطق فسیلی، دره‌های نشستی، شکاف‌های بزرگ زمین‌شناسی، سازندهای زمین شناختی، گل‌فشان‌ها، زمین‌های کارستیک، انواع کانی‌ها، هرم‌های ماسه‌ای، سواحل صخره‌ای – سنگی، معادن باستانی، کلوت‌ها و غیره به عنوان میراث‌های زمین شناختی وژئومورفولوژی در قالب ژئوسایت‌های بالقوه متعدد پس از تدارک زیرساخت‌های گردشگری به عنوان ابزاری کارساز در راستای توسعه زمین‌گردشگری و تأسیس ژئوپارک‌ها مورد استفاده قرار دهد. کشور ایران در میان سایر کشورهای جهان از نظر آموزش‌های دانشگاهی و کتب درسی زمین‌گردشگری پیشرو است و برای مقطع کارشناسی زمین‌شناسی دانشگاه پیام نور و همچنین مقطع کارشناسی ارشد اکوتوریسم در دانشگاه‌های کشور، درس دو واحدی مستقلی به نام زمین گردشگری، ارائه و تدریس می‌شود. کتاب‌های درسی زمین‌گردشگری ایران توسط بهرام نکوئی صدری تألیف شده‌است.
ژئومورفولوژی در سطح کره زمین عواملی که موجب دگرگونی و تغییر شکل می‌شوند به عوامل مورفوژنیک (شکل‌زا) معروف هستند و مطالعه آن‌ها در قلمرو ژئومورفولوژی قرار می‌گیرد. این روش بر اساس نگرش سیستمی است، زیرا عوامل یاد شده با یکدیگر در ارتباط کامل هستند. بدین ترتیب که عوامل شکل‌زا در یک سطح تماس منجر به تولید سازندهای سطحی، خاک و شکل‌بندی جدیدی می‌شوند. سازندهای سطحی در این قسمت از سطح زمین، از تغییرات تشکیلات زمین‌شناسی در تماس با هواکره و آب به‌دست می‌آید که به هوازدگی معروف است. در مطالعهٔ ناهمواری‌های پوسته جامد زمین می‌توان سه ناحیه به شرح زیر تشخیص داد:
سازند تاربور سازند تاربور یکی از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس است که نام آن از روستای تربر در استان فارس گرفته شده است. برش الگوی این سازند در کوه گدوان حدود ۱۲۰۰ متری شمال دهکده تاربور گرفته شده است. ضخامت آن ۵۲۷ متر و سن آن را کرتاسه بالایی تعیین کرده‌اند.
سازند قم سازند قم از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن الیگوسن – میوسن در ایران مرکزی است. نام این سازند از شهر قم گرفته شده، ولی در گذشته به نام‌های دیگر نیز نامیده شده است. برای مقطع نمونه آن، نقطه خاصی در نظر گرفته نشده است، ولی ناحیه نمونه آن را عموماً در کوه‌های حاشیه جنوب دشت قم مانند کوه میل، دو چاه، دو برادر، نرداقی، خورآباد و شوراب که این سازند در آنجا رخنمون دارد در نظر گرفته می‌شود. ضخامت سازند قم ۱۲۰۰ متر است و از نظر سنگ‌شناسی به ۹ بخش (عضو) تقسیم می‌شود.
زمین‌شناسی نفت زمین‌شناسی توتول نفت از شاخه‌های زمین‌شناسی است، که هدف آن ارائه خدمات اکتشافی و توسعه ایی به بخش بالادستی صنعت نفت می‌باشد. زمین‌شناسی نفت دانشی است که با تاریخچه و ساختار زمین و مراحل حیات آن سروکار دارد و از آن برای پیش‌بینی محل قرارگیری تله‌های نفت‌گیر استفاده می‌شود. زمین‌شناسان نفت با استفاده از دانش و تکنیک‌های زمین‌شناسی، تاریخ زمین‌شناسی یک منطقه را مشخص کرده و نیز سازندهای دارای پتانسیل تشکیل مخازن نفتی را تعیین می‌نمایند. یکی دیگر از کارهای زمین شناسان این است که معین کنند چه تولیدی از مواد نفتی می‌تواند صرفه اقتصادی داشته باشد.
سازند امیران سازند امیران از سازندهای زمین‌شناسی ایران است، که نام آن از کوه امیران در استان لرستان اقتباس شده است. این سازند قبلاً به نام فلیش خوانده می‌شد. برش نمونه سازند آواری امیران در یال شمال غربی تاقدیس کوه امیران، نزدیک شهرستان معمولان واقع در کنار جاده اندیمشک به خرم‌آباد در لرستان در محلی که رودخانه کشکان ساختمان تاقدیسی امیران را قطع می‌کند، گرفته شده است. این سازند حاوی سنگواره‌های پلانکتونی است. سن این سازند را از پالئوسن تا ماستریشین در نظر می‌گیرند.
سازند زردکوه سازند زردکوه از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن اردویسین است. این سازند فقط در امتداد زردکوه رخنمون دارد و شامل شیل‌ها و ماسه‌سنگ‌های دانه‌ریز است. عضو زیرین سازند زردکوه شامل حدود ۹۰ متر شیل و ماسه‌سنگ است که شاخصه آن داشتن تریلوبیت است. عضو بالایی این سازند نیز با حدود ۲۴۷ متر ضخامت از شیل و ماسه‌سنگ تشکیل شده که در بخش میانی آن یک لایه کنگلومرایی وجود دارد و شاخصه بارز آن داشتن گراپتولیت است.
سازند سروک سازند سَروَک یکی از سازندهای زمین‌شناسی گروه بنگستان در زاگرس با سن کرتاسه میانه (آلبین - تورونین) است. این سازند یکی از مخازن مهم هیدروکربنی در حوضه زاگرس محسوب می‌شود. سازند سروک به صورت هم‌شیب بر روی سازند کژدمی قرار گرفته است در حالی که مرز بالایی آن با سازند ایلام به صورت ناپیوستگی فرسایشی است.
زمین‌شناسی نفت نقشه‌های زمین‌شناسی، ارائه و نمایشی از توزیع سنگ‌ها و دیگر مواد زمین‌شناسی و همچنین سنین مختلف آن‌ها هستند. زمین‌شناس بخش‌های مختلف یک سنگ را اندازه‌گیری کرده و سازندهای مختلف را با نقشه روی نمودار می‌برد تا توزیع آن‌ها را به نمایش گذارد. همان‌طور که یک نقشهٔ ی زمین‌شناسی وجود کوه‌ها و دره‌ها را نشان می‌دهد، نقشهٔ زیر سطحی یک ابزار ارزشمند برای مکان‌یابی ویژگی‌های زیر زمینی است که می‌تواند از نفت‌گیرها یا طرح و نقشهٔ خلاصه‌ای از مرزهای سنگ‌های مخزن باشد.
ری زمین ری زمین، روستایی از توابع بخش آسارا شهرستان کرج در استان البرز ایران است.
ایران مرکزی از دید زمین‌شناختی و جغرافیایی، ایران مرکزی یکی از تقسیمات اصلی زمین‌شناسی ایران به‌شمار می‌رود و به شکل مثلثی است که از شرق به بلوک لوت، از شمال به رشته‌کوه‌های البرز و از جنوب به منطقه سنندج – سیرجان محدود می‌شود. آذربایجان در شمال غرب ایران مرکزی قرار گرفته‌است. این واحد زمین‌ساختی پیکره اصلی و میانی فلات ایران را پدیدآورده است.
سازند بختیاری سازند بختیاری یکی از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس است که ویژگی رسوبات آبرفتی و کوهپایه‌ای حاصل از فرسایش ارتفاعات را دارد که بیش‌تر شامل کنگلومرا و ماسه‌سنگ آهکی است که گاهی به صورت هم‌شیب و گاهی دگرشیب بر روی سازندهای کهن‌تر نهشته شده است. برش الگوی این سازند در شمال مسجد سلیمان (گدارلندر) شامل ۵۵۰ متر کنگلومرا با قطعاتی به ابعاد خرسنگ، قلوه سنگ و ریگ به سن‌های گوناگون است که با کلسیت درشت دانه و رس سیمانی شده‌اند. سازند بختیاری جوان‌ترین سازند نهشته شده در زاگرس محسوب می‌شود. این سازند حاصل آخرین مرحله پسروی دریا و خشکی‌زایی وسیع در زاگرس است و از فرسایش سازندهای قدیمی تر موجود و نهشته شدن قطعات واریزه‌ای و آبرفتی ریز و درشت در حاشیه دریاچه‌های در حال پس‌رفت حاصل از دریای قدیمی تشکیل شده است. به همین دلیل در بیش‌تر مواقع، رخنمون این سازند را به صورت ناودیس می‌توان دید.
سازند گرو سازند گرو از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس با سن کرتاسه (نئوکومین –آپتین) است. نام این سازند از تنگ گرو در کبیرکوه (بین لرستان و ایلام) گرفته شده است. برش الگوی این سازند در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی روستای قلعه دره در یال جنوب غربی کبیرکوه انتخاب شده است و ضخامت سازند سرگلو در این مقطع ۸۱۴ متر است.
زمین‌شناسی ایران کشور ایران دارای پنج زون زمین ساختی اصلی است. زون‌های اصلی عبارتند از: زاگرس،البرز،ایران مرکزی،کپه داغ،مکران. که هر کدام از این زون‌ها شامل زون‌های ساختاری کوچکتری در داخل خود می‌باشند.
زمین‌شناسی ایران در نخستین دوره از دوره‌های زمین‌شناسی یعنی چند میلیون سال پیش همه خاک ایران زیر آب جای گرفته بود. کم‌کم بخش‌هایی از شمال و جنوب ایران از خاک بیرون آمد. در دوره دوم زمین‌شناسی بخش شرقی ایران بیش از پیش زیر آب فرومی‌رود. در دورهٔ سوم جنوب ایران از زیر آب بیرون آمد. در آغاز دوران چهارم یخچال‌های طبیعی بلندی‌های البرز را دربر گرفت. در نتیجه حرکت این یخچال‌ها و توده‌های بزرگ آبرفتها و رسوبات بسیاری پدید آمد.
سازند کنگان سازند کنگان از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن تریاس است. سازند کنگان بزرگترین ذخایر گاز طبیعی در خاورمیانه و جهان را داراست. این سازند در میدان گازی لاوان شامل ۲۰۰ متر توالی کربناته (سنگ آهک، آهک دولومیتی و دولومیت) به همراه لایه‌های انیدریتی است. ضخامت سازند کنگان در برون‌زد جنوب فارس ۱۴۰ متر است. در حال حاضر از گاز این سازند مخزنی در میدان‌های گازی پارس و کوه موند بهره‌برداری می‌شود.
سازند سورمه سازند سورمه یکی از سازندهای زمین‌شناسی گروه خامی در زاگرس با سن ژوراسیک است. این سازند در محل بُرش الگوی خود در کوه سورمه (۱۲۰ کیلومتری جنوب باختری شیراز)، با ۷۶۲ متر ضخامت، شامل سنگ آهک دولومیتی و دولومیت است که یک بخش از سنگ‌آهک رسی نازک‌لایه و با مقاومت ضعیف، در قسمت میانی دارد.
سازند ساچون سازند ساچون یکی از سازندهای زمین‌شناسی زاگرس با سن پالئوسن- ائوسن پیشین است که نام آن از نام کوه و روستای ساچون در استان فارس گرفته شده است. برش الگوی این سازند در کوه ساچون واقع در ۴/۵ کیلومتری شمال روستای ساچون (۲۵ کیلومتری جنوب داراب) در مشرق جهرم و جنوب نیریز بررسی شده است. ضخامت این سازند ۱۴۱۵ متر است.
زمین‌شناسی نفت ژئوفیزیک در واقع مطالعهٔ زمین به وسیلهٔ روش‌های فیزیکی مقداری می‌باشد. تکنیک‌های ژئوفیزیکی مانند نقشه‌های لرزه ای، نقشه‌های گرانشی و نقشه‌های مغناطیسی، راه را برای اندازه‌گیری ویژگی‌های فیزیکی سازندهای زیر زمینی هموار می‌کنند. این اندازه‌گیری‌ها به صورت اطلاعات زمین‌شناسی مانند ساختار چینه، عمق و مکان تفسیر می‌شوند. ارزش عملی در نقشه‌های زمین‌شناسی به توانایی آن‌ها برای اندازه‌گیری ویژگی‌های سنگ‌هایی که به نفت‌گیرهای پتانسیلی در مخازن تعلق دارند، بستگی دارد.
جغرافیای تهران مشخصه اصلی زمین‌شناسی تهران قرار گرفتن آن بین توده عظیم رشته‌کوه البرز (متعلق به دوران سوم زمین‌شناسی) و فلات ایران (متعلق به دوران چهارم زمین‌شناسی) است. مهم‌ترین نمود این مسئله وجود گسل‌های فعالی چون گسل مشاء، گسل شمال تهران و گسل ری است که موجب شده همواره زمین‌لرزه‌های خفیف و نامحسوسی در محل این گسل‌ها به وقوع بپیوندد.
سازند فهلیان سازند فهلیان یکی از سازندهای زمین‌شناسی گروه خامی در زاگرس با سن نئوکومین تا آپتین است. برش الگوی این سازند در کوه دال، نزدیکی روستای فهلیان، در ۹۰ کیلومتری شرق دوگنبدان (گچساران)، شامل ۳۶۰ تا ۳۶۵ متر سنگ‌آهک‌های ائولیتی متورق تا توده‌ای به رنگ قهوه‌ای خاکستری با ریخت خشن است که یکی از سنگ مخزن‌های گروه خامی به‌شمار می‌رود.
سازند هیث سازند هیث (Hith Formation) یکی از سازندهای زمین‌شناسی گروه خامی در زاگرس با سن تیتونین یا ژوراسیک - کرتاسه پیشین است. این سازند در منطقه فارس ساحلی به سوی خلیج فارس و عربستان شامل نهشته‌های انیدریتی بالای سازند سورمه است که به دلیل شباهت با نهشته‌های مشابه در عربستان، به نام سازند هیث نام‌گذاری شده است. این سازند از دولومیت و رسوبات تبخیری تشکیل شده است که مخازن گازی سورمه را می‌پوشاند.
سازند کشکان سازند کشکان از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس است. نام سازند آواری کشکان از رود کشکان که در استان لرستان جریان دارد، گرفته شده است. این رودخانه از ارتفاعات زاگرس سرچشمه گرفته و در جنوب غربی پلدختر به رود سیمره پیوسته و رود کرخه را تشکیل می‌دهد سازند کشکان قبلاً به نام طبقات قرمز رنگ ائوسن خوانده می‌شد. برش نمونه سازند آواری کشکان در امتداد رودخانه کشکان در شمال شرقی پلدختر واقع در جاده اندیمشک – خرم‌آباد قرار دارد. در این سازند سنگواره‌هایی چون روتالیدس، میلیولیدس، رادیولاریا و روزن بران ماسه‌ای یافت می‌شود. سن سازند کشکان از پالئوسن تا ائوسن است.
سازند گوتنیا سازند گوتنیا از سازندهای زمین‌شناسی ایران در زاگرس با سن ژوراسیک پسین است. سازند انیدریتی گوتنیا آخرین واحد سنگ‌چینه‌ای ژوراسیک بالایی در ناحیه لرستان و از نوع نهشته‌های انیدریتی است که نشان‌دهنده کاهش ژرفای دریا و شکل‌گیری حوضه‌های تبخیری – کولابی پایان ژوراسیک است. در ایران این سازند رخنمون سطحی ندارد ولی ردیف‌های انیدریتی موجود در چاه شمارة یک میدان نفتی امام حسن و چاه شماره ۳۰۶ میدان نفتی مسجد سلیمان با سازند قوطنیه عراق مقایسه شده‌اند. در دو چاه یاد شده، سازند گوتنیا ۱۳۷ متر انیدریت و لایه‌هایی از شیل‌های خاکستری تیره است، ولی در شمال لرستان (ایستگاه هفت تنگ)، این سازند شامل ۳ متر دولومیت برشی انحلالی است. نداشتن سنگواره سبب شده تا سن ژوراسیک پسین (تیتونین) برای آن برآورد شود.
سازند قرمز پایینی سازند قرمز پایینی از سازندهای زمین‌شناسی ایران با سن الیگوسن در ایران مرکزی است. این سازند شامل رسوبات قرمز رنگی است که بین لایه‌های آتشفشانی- رسوبی ائوسن و لایه‌های دریایی الیگو - میوسن (سازند قم) قرار دارد. وجه تمایز سازند قرمز پایینی از سازند قرمز بالایی در آن است که مستقیماً در مرز زیرین سازند قم در ناحیه قم و هر جای دیگری از حوضه ترسیر ایران مرکزی دیده می‌شود. در ناحیه قم، رسوبات سازند قرمز زیرین، در مرکز تاقدیس‌ها یافت می‌شود و تناوبی از مارن‌های رس‌دار رنگارنگ است که در آن لایه‌های گچ، شیل، سیلتستون و ماسه‌سنگ هماتیتی هم یافت می‌شود. در بخش انتهایی سازند، گاهی لایه‌های آتشفشانی هم با ضخامت متفاوت دیده شده‌است.
سازند آسماری سازند آسماری از سازندهای زمین‌شناسی ایران است، که با سن الیگوسن پسین (چاتین) تا میوسن پیشین (آکوئیتانین)، جوان‌ترین سنگ مخزن پهنه زاگرس به شمار می‌آید. نام این سازند از کوه آسماری (واقع در جنوب شرقی مسجد سلیمان، استان خوزستان) اقتباس و برش الگوی آن در تنگ گل‌ترش همین کوه، با ۳۱۴ متر ستبرا اندازه‌گیری شده‌است، که شامل سنگ آهک‌های مقاوم کرم تا قهوه‌ای رنگ با ریخت‌شناسی کوه‌ساز می‌باشد. سنگ آهک آسماری مهم‌ترین سنگ مخزن حوضه رسوبی زاگرس ایران است و چون برای نخستین بار در خاورمیانه در این سازند نفت کشف شده‌است، معروفیت جهانی دارد. در درون این سازند فسیل‌های متعلق به اولیگوسن تا میوسن وجود دارد.
زمین‌لرزه ۱۳۹۶ ملارد رئیس سازمان مدیریت بحران ایران گفت، زمین لرزه در مرز میان دو استان تهران و البرز رخ داده و فاصله‌اش با شهر تهران ۳۹ کیلومتر و با شهر کرج ۲۰ کیلومتر بوده‌است.