mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
صدام حسین در سال ۱۳۵۷ (۱۹۷۹) حکومت محمدرضا شاه پهلوی در ایران با انقلاب ایران سرنگون شد و نظام جمهوری اسلامی بر سر کار آمد. مبانی انقلابی اسلام شیعی روی مردم کشورهای منطقه به ویژه کشورهایی که شیعیان بیشتری داشتند به ویژه عراق تأثیر به سزایی گذاشت. صدام از این می‌ترسید که عقائد اسلامی شیعی (که مخالف حکومت سکولار او بودند) در بین جمعیت زیاد شیعهٔ ساکن عراق رخنه کنند.
قانون اساسی مشروطه پس از پدیداری جنبش مشروطه ایران بود که در پی آن، قانون اساسی مشروطه (در ۱۹۰۶ م) بر ایران، حاکم شد. با همین جریان، جایگاه مشروطه استوار شد و اثر آن، ایران را فرا گرفت. این قانون اساسی، چارچوبی برای قانون‌گذاری سکولار، دستورالعمل تازهٔ قضایی و مطبوعات آزاد فراهم ساخت. با اینها، قدرت دربار و مراجع دینی ایران کاهش یافت و اختیارات بیشتری را به مجلس داد که موضعی محکم در برابر دست‌درازی‌های اروپایی به ایران گرفت.
فرشگرد (سازمان سیاسی) فَرَشگَرد یک سازوکار سیاسی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران است که در روز دوشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۹۷ با هدف براندازی این نظام حکومتی و با شعار «ایران را پس می‌گیریم و دوباره می‌سازیم»، اعلام موجودیت کرد. فَرَشگَرد خودش را نه به عنوان یک حزب یا تشکل سیاسی متمرکز بلکه یک «شبکه سیاسی براندازی» معرفی می‌کند. اعضای فرشگرد را ائتلافی از جمهوری‌خواهان و پادشاهی‌خواهان مشروطه‌خواه تشکیل می‌دهد که همگی حامی یک رفراندوم آزاد برای تشکیل حکومتی سکولار در ایران هستند.
بنیادگرایی اسلامی در ایران پیدایش اسلام بنیادگرا در ایران به اوایل قرن بیستم نسبت داده می‌شود، تقریباً یک قرن پس از ورود اومانیسم سکولار و هنر و دانش نوین مرتبط با آن به ایران. شیخ فضل الله نوری و نواب صفوی از پیشگامان بنیادگرایی دینی در ایران بودند و امروزه به عنوان برترین افراد و الگوها در جمهوری اسلامی بشمار می‌آیند. ایران نخستین کشور در دوران پس از جنگ جهانی دوم بود که در آن اسلام سیاسی به وسیله انقلاب موفق بود و پس از آن دولت جدید رسماً اسلام سیاسی را به عنوان ایدئولوژی حاکم خود پذیرفت. اتحاد بزرگ که منجر به انقلاب ۱۹۷۹ شد، سکوت سنتی روحانیون را کنار گذاشت و تفسیر ایدئولوژیکی متنوعی از اسلام اتخاذ کرد. سه گفتمان اول اسلامی خمینیسم، ایدئولوژی چپ اسلامی علی شریعتی و اسلام لیبرال دموکراتیک مهدی بازرگان بود. گفتار چهارم گروه‌های چریک سوسیالیست با انواع اسلامی و سکولار بود و پنجمین آن مشروطه خواهی سکولار در اشکال سوسیالیستی و ناسیونالیستی محسوب می‌شد.
روحانی‌گرایی در ایران پس از پدیداری جنبش مشروطه ایران بود که در پی آن، قانون اساسی مشروطه (در ۱۹۰۶ م) بر ایران، حاکم شد. با همین جریان، جایگاه مشروطه استوار شد و اثر آن، ایران را فرا گرفت. این قانون اساسی، چارچوبی برای قانون‌گذاری سکولار، دستورالعمل تازهٔ قضایی و مطبوعات آزاد فراهم ساخت. با اینها، قدرت دربار و مراجع دینی ایران کاهش یافت و اختیارات بیشتری را به مجلس داد که موضعی محکم در برابر دست‌درازی‌های اروپایی به ایران گرفت.
قانون اساسی مشروطه در تاریخ هشتم دی ماه ۱۲۸۵ خورشیدی به امضای مظفرالدین شاه رسید. پس از مرگ مظفرالدین شاه پسرش محمدعلی شاه تاجگذاری کرد و علیه مجلس و مشروطه خواهان فعالیت‌هایش را آغاز کرد. محمدعلی شاه می‌خواست که مجلس، تنها قانونگذار باشد و نمود دیگری از مشروطه در جامعه نباشد، در صورتیکه مردم و مشروطه خواهان، خواهان مشروطه پارلمانی مانند اروپا بودند. مجلس به واژه مشروطه تأکید داشت، ولی محمدعلی شاه می‌گفت ما دولت اسلامی هستیم و سلطنت مشروعه باشد، ولی مشروطه خواهان می‌گفتند ما مشروطه پارلمانی سکولار هستیم مانند اروپا. کشاکش مشروطه خواهان و مشروعه طلبان اوج گرفت. تا این که با پافشاری فضل‌الله نوری و همدستانش اصل دوم که همان اصل نوری نامیده می‌شود به متمم قانون اساسی افزودند. نوری آنقدر دربرانداختن مشروطه و اسلامی‌کردن قوانینی که مردم در انقلاب مشروطه بدست آورده بودند پا فشاری کرد تا این که پس از براندازی محمد علی شاه توسط مشروطه خواهان و ستارخان و باقرخان، فضل‌الله نوری را با آن که نماینده مجلس بود به دلیل اخلال در مصلحت کشور و به وجود آوردن بلوا و هرج ومرج به دار آویختند.
سانسور سانسور بیشتر در کشورهای جهان سومی و کشورهایی که اصل سکولاریسم را رعایت نمی‌کنند رخ می‌دهد، ولی این بدان معنا نیست که در کشورهای دیگر رخ نمی‌دهد، به عنوان مثال سانسور در ترکیه که یک کشور سکولار است متداول است یا سانسور تصاویر در شوروی سابق متداول بوده‌است.
سکولاریسم از طرف دیگر، مخالفان سکولاریسم بر این باورند که یک دولت سکولار، خود مشکلات زیادی به بار می‌آورد، بدون آنکه بتواند راه حلی برای مشکلات اصلی، مانند آزادی عقاید فردی و مذهبی ارائه دهد. برای مثال، اگر چه قانون‌های اساسی کشورهای دانمارک، فنلاند، نروژ، و ایسلند رابطه میان حکومت و دین (کلیسا) را به رسمیت می‌شناسند، این کشورها از بسیاری از کشورهای سکولار آزادتر محسوب می‌شوند. ایسلند در میان اولین کشورهایی است که حق سقط جنین را به رسمیت شناخت (در نیمه اول قرن ۲۰) یا اینکه دولت فنلاند برای احداث مساجد بودجه دولتی در نظر می‌گیرد.
آزادی ادیان اغلب کشورها در جهان سکولار هستند و برخی از کشورها در جهان، دین رسمی دارند و حاکمیت دینی هستند. در بیشتر مواقع در کشورهایی که دینی رسمی را پذیرفته‌اند، اهمیت چندانی به دیگر ادیان و پیروان آن دیده نشده و حتی روش‌هایی با خشونت برای علیه آن دین یا اصلاح آن صورت گرفته‌است.
فهرست کشورها بر اساس تاریخ انتقال به دولت جمهوری‌خواه برخی از کشورها هنگامی که انتقال به یک جمهوری صورت گرفت بزرگتر یا حتی منقرض شدند، کشورهایی مانند امپراتوری روسیه یا یوگسلاوی. کشورهایی که همیشه اشکال دولت غیر جمهوری‌خواه داشتند (مانند سلطنت مطلق، حکومت دینی، و غیره) در این لیست گنجانده نشده‌است. برخی نیز کشورهای مستقل هستند که رئیس دولت، قبل از لغو لینک با سلطنت مشترک، کشور را با کشورهای دیگر به اشتراک گذاشته شد (مانند دانمارک یا انگلستان). کشورهایی که به رنگ زرد مشخص شده‌اند دیگر نوع جمهوری ندارند و شکل دیگری از دولت را پیش گرفتند.
راضیه غلامی شعبانی راضیه شعبانی در ژوئن ۲۰۰۶ در هفدهمین کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان ایران با عنوان «فمینیسم سکولار، انقلاب مشروطه، شرایط و چالش‌های کنونی» در شهر مونترال کانادا به عنوان زن برگزیده شناخته شد.
دولت سکولار سکولاریسم معمولاً در پرتو عصر روشنگری در اروپا مطرح می‌شود که تأثیر اصلی را بر جوامع غربی داشته‌است. جدایی دین از سیاست در آمریکا و لائیسیته در فرانسه به‌طور گسترده‌ای بر پایه سکولاریسم رخ داده‌است ولی کشورهایی مانند ایران و عربستان با جدایی دین از سیاست مخالف هستند.
مارسیلیوس پادوایی نظریه مارسیلیوس دربارهٔ حکومت در واقع مقدمه‌ای بود برای سربرآورد نظریه‌های تماماً سکولار در مورد حاکمیت که با ظهورشان به قرون وسطا پایان دادن.برخی از تحلیل گران نظریه حاکمیت مردم مارسیلیوس را دارای نقش مشروطه خواهی ابتدای عصر مدرن به شما آوردند و بعضی دیگر در این مورد احتیاط کرده و بیان کرده‌اند که نظریه جمهوری در قرن سیزدهم و چهاردهم و کار مارسیلیوس برای تکمیل این نظریه نمی‌تواند سرچشمه نظریه دولت مدرن باشد و نظریه دولت لیبرال در عصر جدید را برگرفته از نظریه توماس هابز می‌دانند و باید بدانیم کار مارسیلیوس را هابز تکمیل کرد. تعریف‌های که مارسیلیوس از معنای واژه قانون ارائه داده، بعدها توسط مونتسکیو در کتاب روح القوانین استفاده شده. شاخص‌های اصلی که او برای نظام جمهوری حکومت معرفی کرد و اصولی که او برای این نوع حکومت تعیین کرد از لحاظ مادی با اصولی که در جمهوری‌ها دموکراتیک عصر جدید رایج است فرقی ندارد، البته این اعتقاد مارسیلیوس که قدرت مردم را نامحدود می‌دانست با عقیدهٔ بسیاری از نظریه پردازان دموکرات قبل و بعد از او متفاوت است.
ایران بازی بزرگ، رقابت دو امپراتوری بریتانیا و روسیه در منطقه، ایران قاجاری را به درون خود کشاند و امتیازنامه‌های بسیاری با ارزش بالا، به خارجی‌ها داده شد که اعتراضات داخلی را شعله‌ور کرد؛ بیشتر این امتیازنامه‌ها، اجازهٔ بهره‌برداری از منابع و فرصت‌های اقتصادی ایران را در اختیار روسیه و انگلیس قرار می‌دادند. همین، زمینه‌ساز پدیداری جنبش مشروطه ایران شد که در پی آن، قانون اساسی مشروطه (در ۱۹۰۶ م) بر ایران، حاکم شد. با همین جریان، جایگاه مشروطه استوار شد و اثر آن، ایران را فرا گرفت. این قانون اساسی، چارچوبی برای قانون‌گذاری سکولار، دستورالعمل تازهٔ قضایی و مطبوعات آزاد فراهم ساخت. با اینها، قدرت دربار و مراجع دینی ایران کاهش یافت و اختیارات بیشتری را به مجلس داد که موضعی محکم در برابر دست‌درازی‌های اروپایی به ایران گرفت. فتح تهران در سال ۱۹۰۹ م صورت پذیرفت و محمدعلی‌شاه از سلطنت برکنار شد. پس از این، احمدشاه قاجار به آخرین شاه این دودمان تبدیل شد؛ در حالی که روسیه در شمال ایران سلطه‌گری می‌کرد، انگلیس نیز درخواست حضور نظامی در جنوب ایران را کرد. همچنین روسیه تلاش داشت تا با استفاده از جریانات داخلی، مشروطه را ناکام بگذارد. تمام این‌ها، در نهایت توانستند مشروطه و جریان اصلاحات در ایران را تحت فشار قرار دهند و تا شروع جنگ جهانی اول، روسیه عملاً بر ایران حکومت می‌کرد.
سکولاریسم در ایران احمد کسروی که در جوانی به کسوت روحانیت درآمده بود، تحت تأثیر انقلاب مشروطه به منتقد سرسخت نهاد روحانیت بدل گشت. کسروی بعدها، جنبش سیاسی معروف به جنبش پاک‌دینی را با هدف سکولار ساختن جامعه ایرانی در دوره حکومت پهلوی بنیانگذاری نمود.
علی شاکری شاکری همچنین یکی از اعضای مؤسس و فعال اتحاد جمهوری‌خواهان ایران بوده‌است که طرفدار یک جمهوری دموکراتیک و سکولار در ایران است.
سیاست در ایران قبل از سال ۱۹۷۹، ایران سیستم سیاسی خود را به عنوان یک پادشاهی مشروطه دموکراتیک پارلمانی با سیستم پارلمانی داشت. شاه به عنوان رئیس دولت آن کشور خدمت می‌کرد در حالی که نخست‌وزیر از قانون اساسی سال ۱۹۰۶ پست ریاست دولت را بر عهده داشت. در حالی که سیستم سیاسی ماهیتی سکولار دارد، اما در سالهای بعد دولت شاهنشاهی به عنوان اقتدارگرا توصیف شده‌است.
جمهوری خلق کشورهایی که اکنون از جمهوری خلق در نام کامل خود استفاده می‌کنند:
سیاست در ایران گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی هستند که در پلت‌فرمی جهوری خواهی و سکولار خواهان براندازی و سرنگونی جمهوری اسلامی هستند از این جمله این احزاب می‌توان به حزب چپ ایران، همبستگی جمهوری خواهان ایران، سازمانهای جبهه ملی ایران، ائتلاف جمهوری خواهان اشاره کرد.
ملی‌گرایی ایرانی ناسیونالیسم مدرن در ایران به سال ۱۹۰۶ برمی گردد، هنگامی که در نتیجه انقلاب مشروطه مجلس ملی پدیدار شد. رضا شاه، با تزریق آن به یک ایدئولوژی کاملاً سکولار و کمرنگ شدن نفوذ اسلام بر ایران، به شکل ناسیونالیسم ایرانی کمک کرد. شاه با ادغام سیاستهای حقوقی اروپا به جای دادگاه‌های اسلامی، باعث کارایی بوروکراسی دولت شد و حس قوی ملی‌گرایی ایرانی را ارتقا داد. علاوه بر این، رضا شاه در صدد تغییر نام شهرهای مختلف برای احترام به پادشاهان پیش از اسلام و قهرمانان اساطیری بود و با کوشش برای مدرن کردن ایران همچنان به کاهش قدرت روحانیان ادامه داد. بدین ترتیب سلسله پهلوی به طرز برگشت‌ناپذیری در راه تزریق کشور با شکلی از ناسیونالیسم سکولار قرار گرفت، مسیری که سرانجام آن را در تضاد با طبقه روحانی کشور قرار داد. تأثیر ناسیونالیسم ایرانی در تصمیم‌گیری در جنبش ۱۹۵۱ ملی سازی نفت ایران، غیرقابل انکار است.
چرا با جمهوری اسلامی مخالفم؟ مصطفی رحیمی در این نامه به خمینی پیشنهاد کرده بود که به‌جای افزودن پسوند اسلامی به جمهوری، اعلام جمهوری مطلق کند و حاکمیت جمهور مردم را بپذیرد. او در ادامه هشدار داده بود که ایران در برهه‌ای تاریخی قرار گرفته و بسیار محتمل است از یک «دیکتاتوری سکولار» برهد و به دام یک «استبداد دینی» بیفتد
پادشاهی مشروطه به‌طور کلی حکومت‌های پادشاهی مشروطه نسبت به پادشاهی‌های مطلقه و جمهوری‌هایی که به صورت دیکتاتوری فردی یا حزبی اداره می‌شوند نمره بسیار بهتری در زمینه دموکراسی، مبارزه با فساد، ثبات و امنیت، و اقتصاد دارند. در واقع می‌توان پدیده پادشاهی مشروطه را نتیجه مبارزات اصلاح‌طلبان در ساختار پادشاهی‌های مطلقه دانست.
دین بسته به محل زندگی، ممکن است دین موجب شود انسان احساس بهتری نسبت به خود داشته باشد. بر اساس مطالعه ای که در ژانویه ۲۰۱۲ انجام شده‌است، افرادی که مذهبی هستند از عزت نفس بالاتری برخوردار هستند و سازگاری روانی بهتری نسبت به افرادی که مذهبی نیستند، در آنها دیده می‌شود اما این مزیت مذهبی فقط برای افرادی است که در کشورهایی زندگی می‌کنند که دین آنها گسترده و مهم است. یافته‌هایی که در مجله فیزیولوژیکال ساینس گزارش شده‌است، نشان می‌دهد که مذهبی بودن یک فرد متدین در ترکیه موجب تقویت شادی در آن شخص می‌شود، اما در سوئد سکولار چنین مزیتی مشاهده نمی‌شود.
جمهوری دموکراتیک همچنین کشورهایی وجود دارند که از اصطلاح «جمهوری دموکراتیک» در نام استفاده می‌کنند و از انتخابات عمومی پیروی می‌کنند و در شاخص دموکراسی «دموکراسی معیوب» یا «دموکراسی کامل» رتبه‌بندی شده‌اند، مانند جمهوری دموکراتیک تیمور-لست، جمهوری دموکراتیک سائوتومه و پرنسیپ و جمهوری دموکراتیک سوسیالیست سریلانکا.
حزب مشروطه ایران حزب مشروطه ایران حزبی سلطنت طلب که خواهان بازگشت شاهزاده رضا پهلوی به ایران است این حزب خواهان براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران است.
شورای انسان‌گرایی سکولار شورای انسان‌گرایی سکولار (سابق بر این شورای دمکراتیک و انسان‌گرایی سکولار) یک سازمان انسان‌گرایی سکولار واقع در امهرست، نیویورک است. در ۱۹۸۰ این شورا یک بیانیه انسان‌گرای سکولار را صادر کرد، که بیانیه‌ای برای ارزش‌های دمکراتیک انسان‌گرایی سکولار است. شورای انسان‌گرایی سکولار خود را سازمانی دینی معرفی نکرده‌است و از معافیات مالی به عنوان سازمان دینی برخوردار نیست. در عوض، این سازمان از معافیات مالیاتی به عنوان یک سازمان آموزشی برخوردار است. نماد رسمی سازمان، نسخه‌ای از انسان شاد (نماد انسان‌گرایی سکولار) است.
حکومت کشورهایی نظیر چین و ویتنام که قرار بود با و برای مردم اداره شوند، اما هیچ انتخابات مستقیمی ندارند. اصطلاح جمهوری خلق برای متمایز کردن خودشان از دیگر جمهوری‌های مسبوق به سابقه در کشورهایشان قبل از انقلاب‌های مردمی، توسط ایشان به کار گرفته می‌شود، مانند جمهوری چین و جمهوری کره که هر دو با انقلاب‌هایی مارکسیستی-مردمی از هم فرو پاشیدند.
سید روح‌الله خمینی در اولین پیش‌نویس قانون اساسی بعد از انقلاب که توسط کمیته‌ای انتصابی تهیه شده بود. اشاره‌ای به ولایت فقیه نشده بود و اختیار علما فراتر از قانون اساسی مشروطه نبود. خمینی در ابتدا تمایل به قبول این پیش‌نویس و به همه‌پرسی گذاشتن آن داشت. اما بخاطر فشار هر دو طیف سکولار و مذهبی، بررسی بیشتر این پیش‌نویس به یک مجلس خبرگان انتخابی محول شد. در طی بررسی‌های این مجلس، اصل ولایت فقیه به عنوان اصل چهارم قانون اساسی گنجانده شد و قدرت فوق‌العاده‌ای به خمینی داده شد.
تاریخ جمهوری چین تاریخ جمهوری چین () پس از دودمان چینگ در سال ۱۹۱۲ آغاز می‌شود، زمانی که تشکیل جمهوری چین (۱۹۴۹–۱۹۱۲) به عنوان جمهوری مشروطه به ۲۰۰۰ سال حکومت امپراتوری در چین خاتمه داد.
جمهوری دموکراتیک یوجین ولوخ از دانشکده حقوق UCLA خاطرنشان می‌کند که ایالات متحده نمونه ای از ماهیت متنوع جمهوری مشروطه است - کشوری که برخی از تصمیمات (اغلب محلی) را فرایندهای مستقیم دموکراتیک می‌گیرند، در حالی که برخی دیگر (اغلب فدرال) توسط نمایندگان منتخب دموکراتیک انجام می‌شود. مانند بسیاری از سیستم‌های بزرگ، حاکمیت ایالات متحده با هر اصطلاح ناقص توصیف می‌شود. همچنین از این مفهوم استفاده می‌شود، به عنوان مثال، دموکراسی مشروطه که در آن یک سیستم دادگاه درگیر مسائل دانش نظری حقوق است.
محمد مجتهد شبستری دو ماه پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ محمد مجتهد شبستری در یادداشتی با اشاره به اهمیت عدل و عدالت در یک نظام سیاسی نوشت: «در ایران مسألهٔ چه کسی باید حکومت کند به مسئله چگونه باید حکومت کرد تغییر کرده» و «متأسفانه در سال‌های گذشته گروه‌های اقتدارگرا قانون اساسی را به صورت یک رساله فقهی درآوردند» و «رژیم جمهوری اسلامی ایران را که یک رژیم سیاسی مانند همه رژیم‌های سیاسی دیگر است نظام مقدس نامیدند که به هر قیمت باید آن را حفظ کرد». او در مطلبی دیگر نوشت: «تلاش برای دمکراتیک نشان دادن فقه راه به جایی نمی‌برد و نمی‌توان فقه سیاسی را رنگ و لعاب دموکراتیک زد و سخن شیخ فضل‌الله نوری در آغاز مشروطه که گفت بود «مشروطه مشروعه نمی‌شود» درست است و مبانی مشروطه با مبانی فقه سازگار نیست و دموکراسی فقط رای دادن نیست».
حاکمیت دینی اصطلاح «جمهوری اسلامی» به معنای چندین چیز مختلف، گاه متناقض است. از نظر برخی رهبران مذهبی مسلمان در خاورمیانه و آفریقا که طرفدار آن هستند، جمهوری اسلامی کشوری است که تحت شکل خاصی از حکومت اسلامی قرار دارد. آنها آن را مصالحه ای بین خلافت کاملاً اسلامی و ناسیونالیسم سکولار و جمهوری‌خواهی می‌دانند. در تصور آنها از جمهوری اسلامی، قانون جزایی دولت لازم است تا با برخی یا تمام قوانین شرع سازگار باشد، و ممکن است این کشور پادشاهی نباشد، همان‌طور که در حال حاضر بسیاری از کشورهای خاورمیانه‌ای هستند.
همبستگی جمهوری‌خواهان ایران این سازمان مرداد ۱۳۸۹ و به نام اتحاد برای پیشبرد سکولار دموکراسی در ایران (اپسدا) تأسیس شد. اپسدا، آبان ۱۳۹۳ با سازمان جمهوری‌خواهان ایران به وحدت تشکیلاتی رسید و نام خود را به همبستگی برای جمهوری عرفی و حقوق بشر در ایران تغییر داد. سرانجام خرداد ۱۳۹۶ در همایش لس آنجلس نام این کنونی سازمان یعنی همبستگی جمهوری‌خواهان ایران نهایی شد که به اختصار هجا نیز نامیده می‌شود.
جریان جمهوری‌خواهی در اواخر دوره قاجار ۵ــ چه عواملی موجب شکست جریان جمهوریخواهی در ایران گردیدند؟ از مشروطه تا جمهوری
جدایی دین از دولت اما حکومت توسط مقام روحانیت چنان‌که در ایران امروز دیده می‌شود پدیده‌ای است که پیشتر هم در کشورهایی مانند پاکستان و افغانستان با نام جمهوری اسلامی دیده شده‌است، ولی مقامات جمهوری اسلامی ایران بر این باورند که جمهوری اسلامی ایران چه در عالم تسنن، چه در عالم تشیع سابقه نداشته‌است.
دولت سکولار این اصطلاح امروزه یکی از مفاهیم اساسی در قانون اساسی فرانسه است. بند یکم این قانون تأکید می‌کند که فرانسه یک جمهوری سکولار است. بسیاری از افراد در مورد بروز عقاید مذهبی خود محتاطانه عمل می‌کنند. همین موضوع باعث پدید آمدن انشعابات بسیاری در میان مهاجران غیر مسیحی به خصوص جامعه مسلمانان فرانسه شده‌است. اخیراً بحث‌هایی در مورد نمادهای مذهبی مانند حجاب، عمامه شیوخ و صلیب مسیحیان و همچنین ستاره داوود درگرفته است و بر حذف آن‌ها از مدارس دولتی تأکید شده‌است. بالاخره پس از سال‌ها بحث سیاسی در این مورد تصمیم گرفته شد تا این نمادها از مدارس فرانسه حذف شوند.
آسیای مرکزی تمامی کشورهای آسیای میانه سکولار با حکومتی متمرکز و نظام جمهوری هستند. البته فقط کشور قرقیزستان نظامی پارلمانی دارد. این منطقه اختلافات داشته که رو به بهبودی است.
لیبرال دموکراسی دموکراسی لیبرال ممکن است اشکال مختلف قانون اساسی داشته باشد زیرا ممکن است یک سلطنت مشروطه باشد یا جمهوری. ممکن است دارای یک سیستم پارلمانی، یا یک سیستم ریاست جمهوری یا یک سیستم نیمه ریاست جمهوری باشد.
جریان جمهوری‌خواهی در اواخر دوره قاجار با گذشت زمان و پس از گذشت حدود بیست‌سال از برقراری حکومت مشروطه در ایران و هم‌زمان با نخست‌وزیری رضاخان سردارسپه، شاهد مطرح‌شدن بحث تشکیل حکومت جمهوری در ایران به‌صورت‌جدی هستیم. کاهش قدرت استبدادی پادشاهان قاجار پس از برقراری رژیم مشروطه، نقش مؤثری در این زمینه ایفا کرد. با محدودشدن قدرت پادشاهان پس از برقراری رژیم مشروطه، سلاطین قاجار دیگر از قدرت لازم برای سرکوب آرا و اندیشه‌های جدید سیاسی برخوردار نبودند و اگرهم قصد چنین کاری را در سر می‌پروراندند، مانند محمدعلی‌شاه دچار عواقب جبران‌ناپذیری می‌شدند. ضعف قدرت سلاطین قاجار در زمان احمدشاه به اوج خود رسید. در کنار دستگاه روبه‌اضمحلال سلطنت، تشکیلات نیرومند ریاست‌وزرایی یا نخست‌وزیری سردارسپه سربرآورد که مروج جمهوریت بود.
انسان‌گرایی سکولار انسان‌گرایی سکولار یا اومانیسم سکولار، فلسفه‌ای بر پایهٔ خرَد، منش نیک و دادگری است؛ و به‌ویژه، هر گونه پایهٔ فراطبیعی و دینی برای منش را رد می‌کند. به نظر اومانیست‌های سکولار، اخلاقیات، هیچ وابستگی با دین ندارد؛ مانند دیگر گونه های اومانیسم، انسانگرایی سکولار، بر روی روش‌هایی که به زندگی شاد آدمی می‌انجامد پافشاری می‌کند.
معنویت سکولار معنویت سکولار، پایبندی به فلسفه‌ای معنوی بدون پایبندی به یک دین است. معنویت سکولار، به جای رابطه با امر الوهی به روایت ادیان خداباور مانند یهودیت، مسیحیت و اسلام، بر رشد شخصی و آرامش درونی فرد تأکید دارد. برخی بر این باورند که بودیسم را می‌توان نسخه‌ای کهن از معنویت سکولار به شمار آورد. معنویت سکولار، جستجوی معنا در خارج از یک نهاد مذهبی است و رابطۀ شخص با خود، دیگران، طبیعت و هرآنچه که فرد آن را متعالی می‌داند، در برمی‌گیرد. غالباً، هدف از معنویت سکولار زندگی شاد یا کمک به دیگران است.
سلطنت‌طلبی در کانادا سلطنت‌طلبی در کانادا جنبشی در بین سلطنت‌طلبان کانادایی به منظور افزایش آگاهی عمومی در خصوص پادشاهی مشروطه و دفاع از حفظ آن، مقابله با اصلاحات جمهوریخواهانه و ضدسلطنتی به دلیل بازبینی گرایانه، ایده‌آلیستی و غیرعملی دانستن آنهاست. به‌طور کلی سلطنت طلبی کانادایی در تعارض با جمهوری‌خواهی ضد سلطنتی، و نه لزوماً خود شکل کلاسیک جمهوریخواهی قرار دارد چرا که بیشتر سلطنت طلبان در کانادا از پادشاهی مشروطه، که به آن جمهوری تاجدار گفته می‌شود حمایت می‌کنند.
پیمایش ارزش‌های جهانی با این حال، نگرش‌ها در بین مردم نیز با اندیشه‌های فلسفی، سیاسی و مذهبی حاکم بر کشور ارتباط بسیاری دارد. ارزش‌های سکولار-عقلانی و ماتریالیسم توسط فیلسوفان و سیاست چپ‌گرا در انقلاب فرانسه تدوین شد و در نتیجه می‌توان آنها را به ویژه در کشورهایی با سابقه طولانی سوسیال دموکراتیک یا سیاست سوسیالیستی و در کشورهایی دید که بسیاری از مردم در دانشگاه‌ها فلسفه و علم خوانده‌اند. ارزش‌های بقا ویژگی کشورهای جهان شرقی و ارزش‌های خودبیان‌گری ویژگی کشورهای جهان غرب است. در جوامع لیبرال اقتصاد پساصنعتی، سهم فزاینده ای از مردم به عنوان بقا و آزادی اندیشه رشد کرده‌اند و در نتیجه خودبیان‌گری بسیار ارزشمند است.پیمایش ارزش‌های جهانی نشان می‌دهد از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۷ شادی در ۴۵ کشور از ۵۲ کشوری که از آنها داده‌های بلندمدت در دسترس است افزایش یافته‌است. ا از سال ۱۹۸۱، توسعه اقتصادی، دموکراتیزه شدن و افزایش مدارای اجتماعی، میزان تصور مردم از انتخاب آزاد را افزایش داده‌است، که همین به نوبه خود سبب افزایش سطح شادی در سراسر جهان شده‌است، که از نظریه توسعه انسانی پشتیبانی می‌کند.
روابط جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا جمهوری آذربایجان پس از کسب استقلال ملی در سال ۱۹۹۱ میلادی توسعه روابط با کشورهایی اروپایی را از اولویت‌های سیاست خارجی خود اعلام کرده‌است.
حجاب اسلامی با توجه به حکومت سکولار این کشور، تعداد کمی از زنان این کشور محجبه هستند. در دسامبر ۲۰۱۵ رئیس‌جمهور یحیی جامه، این کشور را جمهوری اسلامی اعلام و حجاب را برای کارمندان زن اجباری کرد. این کشور در حال حاضر پس از موریتانی دومین جمهوری اسلامی در آفریقا به‌شمار می‌رود.
جمهوری اول یونان جمهوری اول یونان (به یونانی: Αʹ Ελληνική Δημοκρατία) دولتی موقتی در زمان جنگ استقلال یونان علیه امپراتوری عثمانی بود. این جمهوری دموکراتیک به پادشاهی مشروطه یونان تبدیل شد که آن هم در قرن ۲۰، منجر به تشکیل جمهوری دوم و سوم یونان گشت.
دولت سکولار یک دولت سکولار یا کشور سکولار دولتی است که نه باورهای مذهبی را پشتیبانی می‌کند و نه با آن‌ها مخالفت می‌کند. یک دولت سکولار با تمامی شهروندان فارغ از دینداری یا بی‌دینی‌شان، یکسان رفتار می‌کند. در بیشتر حالات چنین دولتی دین رسمی یا چیز مشابهی ندارد.
لیبرالیسم سکولار لیبرالیسم سکولار گاهی اوقات با اعتراض‌های بهار عربی مرتبط است. یکی از مفسرین آن را یک «فانتزی سکولار لیبرال» می‌نامد. دیگران به انگیزه‌های عقبه آن نگریسته و گفته‌اند که دولت‌های معاصر در نتیجه لیبرالیسم سکولار شکل گرفته‌اند.
فهرست جمهوری‌ها این درحالیست که پادشاهی سوئد (که یکی از بالاترین رتبه‌ها را در شاخص مردم‌سالاری دارد) یک جمهوری نیست، بلکه یک پادشاهی مشروطه است. اما جمهوری دموکراتیک خلق کره (کره شمالی) که کم‌ترین رتبه را در فهرست شاخص مردم‌سالاری دارد خود را یک جمهوری می‌نامد!جمهوری‌هایی هستند که در آن‌ها، قدرت دولت مرکزی بسیار کم است و به مسائلی مانند دفاع و سیاست خارجی محدود است.
دین سکولار اصطلاح دین سکولار امروزه اغلب به سیستم‌های باور جمعی گفته می‌شود؛ برای مثال گاهی دیدگاه ما دربارهٔ "عشق" به عنوان دین سکولار پسامدرن تلقی شده‌است. پاول ویتز این اصطلاح را در روان‌شناسی مدرن به‌کار برد، به این صورت که چیزی که به ترویج کالت (فرقه) خویشتن بپردازد و به صراحت آن را «اخلاق نظریه خویشتن… این دین سکولار…» خواند. گاهی ورزش‌ها هم به نحوی دین سکولار مدرن دانسته شده‌اند، به ویژه در مورد المپیسم یا فوتبال. از نظر پیر دو کوبرتن، بنیان‌گذار بازی‌های المپیک مدرن، اعتقاد آنها به آن به عنوان یک دین سکولار جدید، صریح و مادام‌العمر است.
مجلس مؤسسان نخست ایران در اواخر سال ۱۳۰۲ در بین جوانان جنبش جمهوری‌خواهی و دگرگونی برپا شد که تحت تأثیر از جمهوری ترکیه بود ولی ماهیت سکولار و ضداسلامی آن باعث برآشفتن بسیاری از علما و مذهبیون و مخالفت شدید آن‌ها به با این موضوع شد در پی این جریان رضاخان که ابتدا از این موضوع خشنود بود و از آن حمایت می‌کرد در فروردین ۱۳۰۳ مخالفت خود را با این موضوع اعلام کرد.
روابط جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا در جمهوری آذربایجان برخی از ساختارهای حکومتی به ظاهر دموکراتیکتر شدند و ساختار کمونیسمی را تغییر دادند اما بسیاری دیگر از نهادهای دولتی فقط تغییر نام دادند و تفکر سازمانی و حتی ساختار زمان کمونیسمی نیز حفظ شده‌است. به عنوان مثال بعد از فروپاشی و استقلال جمهوری آذربایجان، به دلیل اعتقادات غیر دینی، سکولار و لائیک بودن حاکمان این کشور، ماهیت اداره مسلمانان قفقاز حفظ شده و با اهداف قبلی ولی در شکلی به ظاهر دموکراتیک به فعالیت ادامه می‌دهد.
لیبرالیسم سکولار سکولار لیبرال‌ها که از لحاظ تعریف سکولاریست هستند، در مقایسه با تئوکراسی/ حکومت‌های دینی یا دولت‌هایی که نظام مذهبی دارند، به‌سوی دولت‌های سکولار متمایل اند. سکولار لیبرال‌ها جدایی کلیسا و دولت را از نظر قانونی و حقوقی دفاع می‌کنند.
وطن‌پرستی مشروطه مفهوم وطن‌پرستی مشروطه از آلمان غربی پس از جنگ جهانی دوم سرچشمه می‌گیرد: «یک «نیم ملت» با احساس ملیت عمیقاً در معرض خطر، به دلیل گذشته نازی بودن». در این محتوا، وطن‌پرستی مشروطه یک وسیله محافظتی و کشور محور برای مواجه شدن با خاطرات هولوکاست و ستیزه‌جویی رایش سوم بود. این مفهوم به فیلسوف لیبرال کارل یاسپرس بر می‌گردد، کسی که از نظریه مواجه‌کردن با گناه سیاسی آلمان پس از جنگ با «مسؤلیت جمعی» دفاع می‌کند. شاگرد او، دولف استرنبرگر به صراحت این مفهوم را در سی سالگی جمهوری فدرال (۱۹۷۹ میلادی) معرفی کرد. با این حال، وطن‌پرستی مشروطه با فیلسوف آلمانی یورگن هابرماس به شدت مرتبط است.
انجمن سکولار ملی منشور سکولار برای دولت سکولار کمپین می‌کند، دولتی که:
نخست‌وزیر نَخُست‌وزیر، سَروزیر یا صَدر اَعظَم رئیس هیئت وزیران است. در کشورهای مشروطه پادشاهی و بیشتر کشورهای دارای حکومت جمهوری (جمهوری‌های پارلمانی و نیمه‌ریاستی) این مقام وجود دارد. اما در برخی از انواع حکومت جمهوری (جمهوری ریاستی) این مقام وجود ندارد و رئیس‌جمهور رئیس هیئت وزیران است.
سیاست الگوسازی جمهوری اسلامی بر اساس "سیاست الگوسازی جمهوری اسلامی"، جمهوری اسلامی ایران، که قرار است الهام بخش جوامع دیگر باشد و ملتها و کشورها نیز از آن الگوبرداری خواهند کرد، یک حکومت بر مبنای اسلام است. حکومتی که برخلاف ملتها یا دولتهای مدرن که ذاتاً سکولار و مبتنی بر ملی گرایی هستند، ماهیتی اسلامی دارد که ایدئولوژی مشروعیت آن برگرفته از اسلام شیعه است. مهمترین ویژگی و عنصر شاخص این نظام سیاسی این است که حقانیت خود را از دین و شرع اسلام می‌گیرد.
دین سکولار دین سکولار یا مذهب سکولار به ایده‌ها، نظریه‌ها و فلسفه‌هایی گفته می‌شود که شامل هیچ بخش معنوی نیستند، ولی در عین حال شباهت‌هایی با برخی ویژگی‌های دین دارند. برخی از این ویژگی‌ها شامل دگما، سیستم تلقین، پیچیدن نسخه یک کد مطلق رفتاری، داشتن یک ایدئولوژی ویژه برای اسطوره آفرینش و آخرالزمان، دشمنان تعیین‌شده، و پرستش بی‌چون و چرای اقتدار بالاتر. دین سکولار در جامعه سکولار به پر کردن نقش کلیسا یا دیگر مقام‌های دینی پرداخته‌است.
کنگره کوکوتا «قانون اساسی فعلی جمهوری کلمبیا فقط در شهرها و ارتشها به‌طور رسمی اعلام می‌شود، در کلیه دفاتر ثبت عمومی ثبت شده و در هر کابیلدو و شرکت شهری، کلیسایی یا سکولار ذخیره می‌شود.»
زرتشتیان ایران پس از انقلاب مشروطه، با تشکیل مجلس شورای ملی، در قانون اساسی مشروطه برای اقلیت‌های دینی هم نمایندگانی در نظر گرفته شد. از جمله، یک نماینده برای زرتشتیان. این موضوع پس از انقلاب ۱۳۵۷ هم در قانون اساسی باقی ماند و در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز یک نماینده در مجلس شورای اسلامی دارند.
حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰) «بنظر من آن نکته از اصول اساسی که باید خط راهنمای ما باشد، این است که حمایت از جنبش بورژوا- دمکراتیک در کشورهای پسمانده باید تنها در آن کشورهایی لازم شمرده شود که جنبش شان مراحل مقدماتی را می‌پیماید. اگر بخواهیم در کشورهایی که ده سال یا بیشتر تجربه پشت سرگذاشته‌اند، یا کشورهایی که هم اکنون مانند ایران (جمهوری گیلان- مترجم) قدرت را در دست گرفته‌اند، همان اصل را بکار بندیم، نتیجه اش جزاین نخواهد بود که توده‌ها را به دامن ضد انقلاب برانیم. در مقام مقایسه با جنبش‌های بورژوا- دمکراتیک مسئله عبارتست از انجام و حفاظت از انقلاب دقیقاً کمونیستی. هر ارزیابی دیگری از این واقعیت می‌تواند نتایج تاسف انگیزی به بار آورد.» (جلد ۴، صفحات ۵۲-۵۳).
موسیقی سکولار موسیقی سکولار لفظی است که به موسیقی غیر دینی نسبت می‌دهند. واژه سکولار به معنی جدا از دین است.
حکومت کشورهایی مثل ایران، افغانستان و پاکستان که جمهوری‌هایی هستند که بر طبق شریعت اسلامی و قوانین اسلامی اداره می‌شوند.
تاریخ ایران مدرن این کتاب برای آشنایی خوانندگان عادی با تاریخ ایران از زمان شکل گیری انقلاب مشروطه در اواخر دهۀ 1260 تا دورۀ تثبیت جمهوری اسلامی در اوایل دهۀ 1380 نگاشته شده است؛ و سعی دارد تا توضیح دهد که چرا ایران در یک سده دو انقلاب عمده یعنی انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی را تجربه کرده است.
دیدگاه‌های عبدالکریم سروش او در مورد دانشگاه گفته‌است ما هنوز مفهوم درستی از دانشگاه نداریم. دانشگاه که از یک‌سو می‌بایست با صنعت و توسعه همراه باشد و از طرف دیگر با آزادی. چنین چیزی همچنان در بوته اجمال و اهمال است. روزی که ریختند و پاره‌ای از استادان را تحت‌عنوان دینداری کتک زدند، هیچ‌گاه حوزه علمیه حرکتی نکرد و این در حافظه دانشگاهیان مانده‌است. او در نامه‌ای خطاب به هاشمی رفسنجانی در زمان ریاست جمهوری او، به وی هشدار داد که دانشگاه‌ها در فشار شدید هستند و از این دانشگاه‌ها انتظار عالمان بزرگ نداشته باشید. به عقیده سروش دانشگاه‌ها محل رشد اندیشه سکولاراند زیرا به دانشجویان علم سکولار را آموزش می‌دهند و به این ترتیب اندیشه سکولار ناخودآگاه در ذهن افراد جای می‌گیرد.
پیمایش ارزش‌های جهانی کریستین ولزل مفاهیم «ارزش‌های رهایی‌بخش» و «ارزش‌های سکولار» را معرفی کرد. او با استفاده از داده‌های پیمایش ارزش‌های جهانی اندازه‌گیری‌هایی را برای آن مقادیر ارائه داد. ارزش‌های رهایی‌بخش نسخه به روز شده از ارزش‌های خودبیان‌گری هستند. ارزش‌های سکولار نسخه به روز شده ارزشهای منطقی سنتی در برابر سکولار هستند. ارزش‌های بقا در برابرخودبیان‌گری و ارزش‌های عقلانی سنتی در برابر سکولار عواملی بودند که با تکنیک متعامد تحلیل عاملی استخراج شدند که این دو مقیاس را از همبستگی با یکدیگر منع می‌کند. ارزش‌های رهایی‌بخش و سکولار به گونه‌ای اندازه‌گیری می‌شود که تا حد ممکن وفادارانه داده‌ها را نمایش دهد، حتی اگر این امر منجر به همبستگی بین مقیاس‌ها شود. شاخص‌های ارزش‌های سکولار و رهایی‌بخش با یکدیگر همبستگی مثبت دارند.
مردم آذری عهدنامه‌های گلستان در سال۱۱۹۲ (خورشیدی) (۱۸۱۳ (میلادی)) و ترکمان‌چای در سال (خورشیدی) (۱۸۲۸ (میلادی)) سرحد مرز ایران و روسیه را معین کردند. در پی این موضوع و جدایی مردم آذربایجان، مردم جمهوری آذربایجان بیشتر سکولار شدند و مسلمانان مذهبی بیشتر در آذربایجان زندگی می‌کنند. در پی استقلال جمهوری آذربایجان از شوروی در سال ۱۳۷۰، علاقهٔ مردم به مذهب و روابط دوطرفه بیشتر شده‌است.
فرهنگ در فرانسه فرانسه کشوری سکولار است که در آن آزادی اندیشه و مذهب زیر اعلامیه حقوق انسان و شهروند تصویب شده در ۱۷۸۹، محترم شمرده می‌شوند. جمهوری فرانسه بر پایه لائیسیته بنا شده‌است و آزادی دین‌ها (از جمله ندانم‌گرایی و خداناباوری) تضمین شده‌اند. قانون جدایی کلیسا و سیاست در فرانسه در ۱۹۰۵ به تصویب رسید و در آغاز جمهوری سوم (۱۹۴۰-۱۸۷۱) به اجرا گذاشته شد.
ضد کمونیسم با شروع انقلاب‌های ۱۹۸۹ و انحلال اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، بیشتر دولت‌های کمونیست جهان سرنگون شدند و جنگ سرد به پایان رسید. با این حال، ضد کمونیسم به عنوان یک عنصر مهم فکری در بسیاری از جنبش‌های سیاسی معاصر باقی مانده‌است و ضد کمونیسم سازمان یافته همچنان عاملی مهم در صف بندی داخلی کشورهایی مانند جمهوری خلق چین و دیگر کشورهایی است که هنوز هم تحت حکومت احزاب کمونیست قرار دارند.
اخلاق‌شناسی سکولار اخلاق‌شناسی سکولار گونه‌ای از فلسفه اخلاق است که در آن اخلاق تنها بر اساس قوه ذهنی انسانی چون خرد، منطق و شهود اخلاقی تعریف می‌شوند. در اخلاق سکولار، وحی، الهام و هدایت‌های متافیزیکی -که منبع اخلاق دینی است- ارزشی ندارد. به بیان دیگر در اخلاق سکولار مرجعیت و وثاقت هیچ منبعی جز خود انسان پذیرفته نیست، و عقل خودبنیاد بشر مرجع نهایی ارزش‌گذاری اخلاقی است. اخلاق سکولار، هر گونه نظام اخلاقی که بر پایه ماورالطبیعه نباشد در برمی‌گیرد، از جمله انسان‌گرایی، سکولاریسم و آزاداندیشی.
یک بیانیه انسان‌گرای سکولار بیانیه‌ی یک انسان‌گرای سکولار یا بیانیه اومانیستی سکولار، بیانیه‌ای در حمایت از انسان‌گرایی سکولار دمکراتیک است. این سند در سال ۱۹۸۰ توسط شورای انسان‌گرایی سکولار صادر شده‌است. بیانیه توسط پاول کورتز گردآوری شده، و تا حد زیادی مشابه محتوای مانیفست اومانیست ۲ از انجمن انسان‌گرای آمریکایی است، که توسط اودین اچ. ویلسون نوشته شده بود. ویلسون و کورتز، هر دو ویراستار THE HUMANIST بوده‌اند، و کورتز در ۱۹۷۹ آن را ترک کرده، به دنبال راه‌اندازی جنبش خود رفت. این بیانیه سرآغاز این فعالیت کورتز بود.
جمهوری آذربایجان جمهوری آذربایجان، دارای یک حکومت متمرکز بوده و نظام سیاسی آن، جمهوری نیمه‌ریاستی است. حزب آذربایجان نوین از سال ۱۹۹۳ همواره قدرت را در دست داشته‌است. این حزب، متهم به انحصار قدرت، اقتدارگرایی و نقض حقوق بشر در آذربایجان از طریق سرکوب آزادی‌های سیاسی و مدنی و ایجاد محدودیت در خبررسانی است. با وجود این‌که ۹۷ درصد از شهروندان آذربایجانی، مسلمان هستند، اما حکومت این کشور، بر اساس قانون اساسی آذربایجان، یک حکومت سکولار است و هیچ دین رسمی نیز برای این کشور، تعریف نشده‌است.
خدا در جهان امروز گسترهٔ ایمان به خدا در هر قاره و کشور متفاوت می‌باشد. در کشورهایی مانند ترکیه، اندونزی و برزیل آمار خبر از اعتقاد بیشتر از هشتاد درصد جمعیت به خدا دارد در حالی‌که در کشورهایی مانند آلمان، بریتانیا، فرانسه، سوئد و جمهوری چک کمتر از سی درصد جمعیت به‌وجود خدا اعتقاد دارند. در بعضی کشورهای شرق آسیا مانند ژاپن، کرهٔ جنوبی، کرهٔ شمالی و چین کمترین آمار خداباوران در جهان وجود دارد. گفته می‌شود در کشورهایی مانند ایران و عربستان بیش از نود و هشت درصد مردم به‌وجود خدا اعتقاد دارند، اما عدم وجود نظرسنجی‌های بی‌طرف و حکومت‌های دینی که برای خروج از دین پدری گاه مجازات مرگ هم در نظر می‌گیرند، باعث شده تا این‌گونه نظرسنجی‌ها بی‌اعتبار باشد.
ریزکشور کشورهایی مانند جمهوری مولوسیا، جمهوری لیبرلند که محصور در زمینی به مساحت ۵٫۸ هکتار است یا سیلند (سرزمین دریا)که در ۵۵۰ متری زمین بر روی آب ایجاد شده‌است، نمونه‌هایی از ریزکشورها هستند.همچنین برخی ریزکشورها تخیلی بوده و تنها بر روی اینترنت موجود هستند و وجود خارجی ندارند.
دومجلسی بسیاری از کشورهای دومجلسی همچون هلند، فیلیپین، جمهوری چک، جمهوری ایرلند و رومانی نمونه‌هایی از سیستم‌های دومجلسی در حکومت‌های متمرکز (بر خلاف فدرال) هستند. در چنین کشورهایی، مجلس علیا به‌طور کلی روی موشکافی و رای‌گیری احتمالی تصمیمات مجلس سفلی متمرکز می‌شود.
جمهوری خلق آذربایجان جمهوری خلق آذربایجان نخستین تلاش موفق برای تأسیس دولتی سکولار و دمکراتیک در جهان اسلام بود. این جمهوری که در ۲۸ مه سال ۱۹۱۸ در گنجهٔ آذربایجان توسط سیاست‌مداران ملی‌گرای شورای ملی آذربایجان بعد از انحلال روسیه تزاری و بعد از منحل شدن جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی اعلام استقلال کرد در نتیجه حمله دولت شوروی برچیده شد و دولتی بود نسبتاً کم عمر (۲۳ ماه). مرزهای این جمهوری از شمال به روسیه و جمهوری دمکراتیک گرجستان و از غرب به اولین جمهوری ارمنستان و از جنوب به ایران محدود می‌شد. جمعیت این جمهوری ۲٫۸۶ میلیون بود و نخست گنجه به پایتختی گزیده شد چون باکو در آن زمان تحت کنترل بلشویک‌ها بود. این جمهوری نخستین جمهوری در جهان اسلام محسوب می‌شود که حق رای را برای زنان برابر با مردان مساوی اعلام کرد. جمهوری خالق آذربایجان اولین دانشگاه نوین آذربایجان را در باکو دایر کرد.
فاطمه رجبی فاطمه رجبی در گفتگو با مجله همشهری ماه، که در مرداد ۱۳۸۹ منتشر شد، نظرات جدیدی ابراز کرد و گفت: «من قائل به حکومت اسلامی هستم. برای اینکه در شعارهای انقلاب هم حکومت اسلامی مطرح بود. در صحبت‌های امام در پاریس هم که دقت کنید، چه قبل از سفر پاریس و چه در سخنان ایشان در پاریس، ایشان مدام از حکومت اسلامی نام می‌برند. من همیشه با خود می‌گویم که مثل عدالتخانه‌ای که در مشروطه، خواسته همه مردم بود و یکدفعه مشروطه از آسمان افتاد و معلوم نشد از کجا وسط کارزار عدالتخانه افتاد و همه دنبال مشروطه رفتند، جمهوری اسلامی هم نمی‌دانم چطور در وسط کارزار حکومت اسلامی مطرح شد.» رجبی در توجیه سخن خود معتقد است، یکی از معضلات جمهوری همین رأی گرفتن‌هاست که در عمر ۳۰ ساله جمهوری اسلامی دو بار مردم فریب خوردند. یکی همین مسئله بنی‌صدر است که توانست رأی بگیرد. البته بنی‌صدر قدرت و نفوذ کلام زیادی داشت. زبان محاوره‌ای را به بهترین شکل انجام می‌داد و مخاطب را جذب می‌کرد. ظاهر ساده‌ای داشت. آن زمان که همه با کراوات و پاپیون و تیپ‌های آن‌چنانی و در تضاد با مردم و فرهنگ انقلاب می‌گشتند، از بدو ورود بنی‌صدر مردم چنین چیزی را دربارهٔ او ندیدند. بالاخره توانست رأی مردم را جذب بکند. وی معتقد است: «در صورت جمهوری و رای‌گیری، مردم قربت الی الله رای می‌دهند و بنی‌صدر از درون صندوق‌های رای درمی‌آید و او هم شمشیر را از رو علیه اسلام و انقلاب می‌بندد. بار دیگر هم مردم به خاتمی رای می‌دهند… این جمهور است که با آن مشکل دارم.»
بورجیا (مجموعه تلویزیونی) شخصیت اصلی ، رودریگو بورجیا توسط بازیگر آمریکایی جان دومن به تصویر کشیده شده است. بقیه بازیگران از آلمان ، فرانسه ، انگلستان و جمهوری چک انتخاب شده اند. اما در این سریال هنرمندانی از کشورهایی مانند جمهوری ایرلند ، دانمارک و اسپانیا نیز حضور دارند.
سیاست در جمهوری آذربایجان سیاست آذربایجان در چارچوب یک نظام نیمه‌ریاستی با رئیس‌جمهور آذربایجان به عنوان رئیس کشور و نخست‌وزیر آذربایجان به عنوان رئیس حکومت صورت می‌گیرد. قدرت اجرایی توسط رئیس‌جمهور و دولت اعمال می‌شود. قدرت قانونگذاری هم به دولت و هم در مجلس واگذار شده‌است. قوه قضاییه از نظر اسمی مستقل از دستگاه اجرایی و قوه مقننه است. سیستم دولتی آذربایجان قانون اساسی جمهوری آذربایجان را تعیین می‌کند. طبق قانون اساسی، جمهوری آذربایجان یک جمهوری دموکراتیک، سکولار و واحد است. دولت آذربایجان یک جمهوری دمکراتیک، قانون محور، لائیک و یکپارچه است. حاکمیت دولتی در جمهوری آذربایجان بر پایه اصل تفکیک قوا اعمال می‌گردد. سیستم سیاسی جمهوری آذربایجان از منظر شکل اعمال حاکمیت دولتی، یک جمهوری بر پایه سیستم ریاست جمهوری است.
حزب حیات آزاد کردستان چهار حکومت جمهوری اسلامی ایران، جمهوری ترکیه،، ایالات متحده آمریکا و پادشاهی مشروطۀ ژاپن حزب حیات آزاد کردستان را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داده‌اند.
براندازی پادشاهی در قرن بیست و یکم، برخی از کشورهایی که نظام شاهی دارند، همچون اسپانیا و استرالیا، دارای حرکات قابل ملاحظهٔ جمهوری‌خواهی هستند.
قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران ایرانیان به‌طور کلی با این کاپیتولاسیون مخالفت می‌کردند و ایرانیان سکولار مانند محمد مصدق می‌خواستند یک قانون مکتوب ثابت ایجاد کنند که به اعتقاد آنها نه تنها به تسلیم پایان می‌دهد بلکه ساخت یک کشور قدرتمند و یکپارچه را تسهیل می‌کند.
جبهه ملی ایران جبهه ملی ایران که به اختصار جبهه ملی نیز خوانده می‌شود سازمان سیاسی ملی‌گرای سکولار، دموکرات و جمهوری‌خواه فعال در ایران است، که در حال حاضر تحت رهبری دکتر موسویان فعالیت می‌کند.
دولت سکولار دولت سکولار برپایه دفاع از آزادی ادیان که هدف سکولاریسم است بنا شده‌است. از دیگر ویژگی‌های این دولت عدم دخالت دین در سیاست و قانون است. قانون همگی شهروندان را به‌طور یکسان بدون دخالت دین، تحت پوشش قرار می‌دهد؛ و از این لحاظ تبعیضی قائل نیست. شهروندان یک دولت سکولار مجبور نیستند بی‌خدا باشند. در برخی کشورهای سکولار مانند هند، آمریکا یا تایلند اکثریت دیندار هم وجود دارند.
انسان‌گرایی سکولار درحالیکه برخی خود را اومانیست سکولار می‌نامند، برخی ترجیح می‌دهند که تنها از واژه اومانیست (انسان‌گرا) سود برند. انسان‌گرایی و انسان‌گرایی سکولار اشتراکات اصلی را دارا هستند؛ ولی انسان‌گرایی سکولار تأکید ویژه روی غیرمذهبی بودن آن دارد، ولی انسان‌گرایی آن را مهم نمی‌داند و انواع انسان‌گرایی بیدین ولی مذهبی را نیز دربر می‌گیرد. انسان‌گرایی خود را یک موضع زندگی می‌داند.
انسان‌گرایی سکولار در برخی از نقاط جهان، انسان‌گرایی سکولار خودش را در کشمکش با بنیادگرایی دینی می‌یابد؛ به ویژه در مسئله جدایی دین از سیاست. جناح‌هایی از انسان‌گرایان سکولار، ادیان را خرافی، عقب‌افتاده و عامل کوته‌فکری می‌دانند؛ درحالیکه اکثریت بنیادگرایان دینی، انسان‌گرایی سکولار را تهدیدی برای ارزش‌هایی می‌دانند که به گفتهٔ آنها در داخل کتاب‌های دینی‌شان چون قرآن یا انجیل وجود دارد.
اخلاق‌شناسی سکولار نگرش سکولار به اخلاق الزاماً در تضاد با اخلاق دینی نیست. برای مثال قاعده طلایی یا اصل پرهیز از خشونت می‌تواند در چهارچوب سکولار یا دینی مورد قبول واقع شود.
جمهوری‌خواهی در باربادوس جمهوری‌خواهی در باربادوس () یک پیشنهاد سیاسی برای انتقال کشور جزیره‌ای باربادوس از پادشاهی مشروطه پارلمانی تحت سلطنت موروثی باربادوس (ملکه فعلی الیزابت دوم) به جمهوری است. ساندرا میسن در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۱ به عنوان رئیس‌جمهور منتخب و رئیس دولت باربادوس انتخاب شد.
همبستگی جمهوری‌خواهان ایران همبستگی جمهوری‌خواهان ایران (تأسیس مرداد ۱۳۸۹) یک سازمان سیاسی ایرانی در خارج از کشور است که به عنوان اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران و با هدف تأسیس یک حکومت جمهوری سکولار و دموکرات در ایران فعالیت می‌کند. از اعضای فعال این سازمان می‌توان به الاهه شکرایی،کاظم علمداری، کوروش پارسا، مهدیه گلرو،رضا علوی، علی افشاری، پرویز مختاری و مهدی عربشاهی اشاره کرد. همچمنین افرادی چون منصور فرهنگ و رضا قریشی مشاور این سازمان هستند. انجمن‌های عضو این سازمان در شهرهای مختلف اروپا و آمریکای شمالی فعال هستند.
بهرام چوبین بهرام چوبین یا وهرام چوبین یا بهرام ششم یا وهرام چوبینه پسر بهرام گشنسپ از خاندان مهران، یکی از هفت خاندان ممتاز ساسانی بود. بهرام از مردم ری بود. او به علت بلندی قد و لاغر بودن اندام، به چوبین (مانند چوب) معروف شده بود.
بهرام (پسر سیاوش) بهرام یکی از نجیب‌زادگان ایرانی در زمان حکومت بهرام چوبین ساسانی () بود. او پسر سیاوش و داماد بهرام چوبین و از حامیان او در جریان شورشش بود. بهرام در راه خسرو پرویز به سوی روم او را غافلگیر کرد اما خسرو توانست فرار کند و مدتی بعد نیز بهرام چوبین کشته و تاج‌وتخت به خسرو بازگردانیده شد.
بهرام چوبین داستان بهرام چوبین در کتابی به عنوان بهرام چوبین نامگ در عهد باستان وجود داشته‌است که متأسفانه برجای نمانده‌است. مورخان ایرانی چون طبری، دینوری، بلعمی، و فردوسی نیز مطالبی از این داستان را به رشتهٔ تحریر کشیده‌اند.
خیزش بهرام چوبین خیزش بهرام چوبین یکی از صفحات جالب تاریخ ایران، در روزگار ساسانیان است. بهرام چوبین از سپهبدهای بزرگ ایران بود که سپاه ترکان را به سختی شکست داد. پس از اینکه بهرام شکستی ناچیز در برابر سپاه روم تجربه کرد، هرمز او را خوار شمرده و برای او لباس زنان را فرستاد. آنگاه بهرام شورش کرده و تخت شاهی ساسانی را برای اولین بار در تاریخ غصب می‌کند و شاه مشروع، خسرو پرویز از پایتخت گریخته و به شاهنشاهی بیزانس پناه می‌برد. شاه بیزانس لشگری به او داد و دختر خود مریم را هم به همسری خسرو پرویز درآورد. خسرو به تیسپون بازگشت و بهرام چوبین را شکست داد و خود تاج و تخت شاهی را پس گرفت. بهرام چوبین نزد خاقان ترک گریخت و خسرو با دسیسه‌ای، مقدمات قتل او توسط خاقان را فراهم کرد. خسرو به خاطر کمکی که شاهنشاه روم به او کرده بود، ارمنستان و مناطق دیگری را به او واگذار کرد و رابطه ایران و روم پس از سال‌ها جنگ، برای مدتی صلح‌آمیز شد. این داستان از دیرباز در ادبیات فارسی مورد توجه بوده‌است.
قلعه چوبین قلعه چوبین یکی از پایگاه‌های نظامی بهرام چوبین سردار نامی و شورشگر خسرو پرویز ساسانی بود. بهرام چوبین مدتی کوتاه نیز شاهنشاه ایران شد ولی سپس بر اثر تبانی و هم پیمانی خسرو پرویز و سزار روم، تخت پادشاهی را در جنگی سخت بر باد داد.
جنگ داخلی ساسانیان جنگ داخلی ساسانیان (۵۹۱–۵۸۹) در سال ۵۸۹ بر اثر نارضایتی زیاد اشراف از هرمز چهارم درگرفت و با شکست سپاهیان بهرام چوبین پایان یافت. به علت بیماری هرمز چهارم و بی‌اعتمادی اشراف و درباریان به او، وندوی و برادرش گستهم علیه پادشاه کودتا کردند و کاخ وی را آتش زدند و او را از تخت پایین کشیدند. پس از آن پسر شاه، خسرو پرویز به جای پدرش بر تخت نشست. بهرام چوبین که می‌خواست پادشاهی اشکانی را احیا کند، از فرصت استفاده کرد و علیه خسرو وارد جنگ شد. وی در ابتدا موفقیت‌هایی کسب کرد و خسرو مجبور به فرار به بیزانس شد. خسرو با موریس امپراتور بیزانس پیمان اتحاد علیه بهرام چوبین بست. در سال ۵۹۱ میلادی، خسروپرویز و متحدان بیزانسی خود، با سپاه بهرام چوبین در بین‌النهرین درگیر شد و آنان موفق به شکست سپاهیان بهرام شدند.پس از این واقعه بهرام چوبین به قلمرو ترکان در فرارود گریخت.
خیزش بهرام چوبین هرمزد نیز سپاهی به سوی بهرام گسیل داشت. دو سپاه در نزدیکی زاب با یکدیگر روبرو شدند؛ ولی زاد سپر که فرماندهی سپاه هرمز را برعهده داشت به بهرام چوبین پیوست.
خیزش بهرام چوبین بهرام خبر یافت و از تیسفون با سپاهش بطرف خسرو حرکت کرد. جنگ سختی در آذربایجان (نزدیکی دریاچهٔ ارومیه) درگرفت که به شکست قطعی بهرام چوبین انجامید.
بهرام سیاوشان بهرام سیاوشان (پارسی میانه: "Wahrām Siyāvakhšan") یک فرمانده ایرانی بود که از بهرام چوبین پشتیبانی کرده و نقش فعالی را در مراحل اولیه جنگ داخلی ساسانیان ایفا کرد. او سرانجام در سال ۵۹۰ میلادی در حالی که سعی در کشتن بهرام چوبین داشت، به دست او کشته شد.
خیزش بهرام چوبین بهرام چوبین بعد از پیروزی به تیسفون رفته و به تخت شاهی نشسته و به نام خود سکه زد. مردم از بیم اطاعت وی کردند.
بهرام چوبین در ۷ آذر ۵۸۸ میلادی، ارتش ایران در جنگ با خاقان در بلخ، از جنگ‌افزار تازه‌ای که در آن نفت خام، به کار رفته بود، سود برد. در این جنگ بهرام چوبین که در تاریخ نظامی جهان، از او به نابغهٔ رزم نام برده‌اند فرماندهی ارتش ایران را بر دوش داشت. شمار نیروهای خاقان ۳۰۰ هزار تن و شمار سربازان بهرام چوبین، ۱۲ هزار تن بود. بهرام چوبین برای آن‌که زودتر به میدان جنگ برسد، نخست به اهواز رفت سپس از راه یزد و کویر، خود را به خراسان رساند، از این رو، هنگامی خاقان از لشگرکشی بهرام آگاه شد که تا رسیدن سربازان ایرانی به بلخ، تنها ۴ روز مانده بود. بهرام به یگان‌های آتشبار (نفت‌اندازان) گفت که یورش را با پرتاب پیکان‌های شعله‌ور آغاز کنند و ادامه دهند تا آرایش سپاهیان خاقان برهم خورد. در این نبرد، بهرام با ۲ هزار سوار گزیده به جایگاه خاقان یورش برد. خاقان گریخت سپس کشته شد و سپاه بزرگ او از هم پاشید و پسر وی نیز گرفتار شد. این جنگ تنها یک روز به درازا کشید که از شگفتی‌های تاریخ نظامی جهان است.
بهرام چوبین بهرام چوبین حاضر نشد که به فرمان پادشاه جدید در آید زیرا خود سودای پادشاهی داشت. دودمان بهرام مدعی بودند که از نسل شاهان اشکانی اند و بهرام بر این امر تکیه کرده خود را پادشاه نامید. از آن جا که سپاه بهرام نیرومند بود، خسرو رو به هزیمت گذاشت. بهرام فاتحانه به پایتخت آمد و به نام بهرام ششم و به دست خود تاج بر سر گذاشت و به نام خود سکه زد. در این میان خسرو از سرحد ایران گذشته به امپراتور بیزانس موریکیوس پناه برد.
تنگ بهرام چوبین تنگ بهرام چوبین تنگه‌ای کم عرض و مرتفع با موقعیت استراتژیک در دامنه کبیرکوه و در مجاورت روستای ارمو در ضلع غربی مسیر جاده استان ایلام دره شهر- پلدختر از توابع شهرستان دره‌شهر واقع در استان ایلام می‌باشد.این تنگه با آثار باقی‌مانده از دیوار و دژهای نظامی به بهرام چوبین از ژنرال‌های دوره ساسانی منسوب است، و مکانی بوده برای پناه گرفتن بهرام چوبین در زمان شورش علیه خسروپرویز. آثار به جا مانده عمدتاً شامل قلعه‌ای از سنگ و گچ و پلکان بر دیواره‌های سنگی است. همچنین این مجموعه دارای چهار آب‌انبار سنگی و ناودانک‌های ارتباطی برای نگهداری آب شرب برای مدت طولانی است.
تنگ بهرام چوبین تنگه بهرام چوبین از مناطق گردشگری در فصل بهار و تابستان برای مردم درهشهر و شهرستان‌های مجاور به‌شمار می‌آید.
مهران بهرام چوبین مهران بهرام چوبین از اشراف ساسانی و از خاندان مهران بود. او پسر بهرام چوبین، سپهبد نامدار ساسانیان بود که به طور کوتاه به عنوان شاهنشاه هم بر ایران حکومت کرد. مهران، با حمایت قبایل اعراب مسیحی، بر ضد مسلمانان در عین‌التمر جنگید. با این حال شکست خورد. اینکه پس از آن چه اتفاقی برای مهران رخ داد نامشخص است. با این حال، این را می‌دانیم که او پسری به نام سیاوش داشت که در سال ۶۵۱ در ری از اعراب شکست خورد.
شهر ری شاهنامه فردوسی، بهرام چوبین را از شهر ری می‌داند. بهرام چوبین و نزدیکانش به نیت آبادانی ری می‌گساری می‌کردند:
هرمز چهارم بر اساس یک روایت دیگر، این ایزدگشنسپ بود که باعث بدبینی هرمز نسبت به بهرام شد. او از این گفت که بهرام چوبین بهترین بخش غنیمت‌ها را برای خود نگاه داشته و آنان را به پایتخت نفرستاده‌است. به هر صورت، هرمز محبوبیت و شهرت بهرام را برنتابید و او را از فرماندهی سپاه کنار گذاشت. گفته شده او برای تحقیر بیشتر بهرام چوبین، زنجیری برای او فرستاد تا به او یادآوری کند که پس از همه این پیروزی‌ها، در نهایت او هنوز بنده شاهِ شاهان است.
بهرام چوبین در سال ۵۹۱ میلادی بهرام چوبین بعد از شکست در نبرد نهایی با خسرو و سپاهیانش، همراه با باقی‌ماندهٔ سپاهش به سوی ترکان گریخت و با مهربانی تمام از سوی خان ترک پذیرفته شد. در مآخذ پارسی از این خان ترک نامی برده نشده‌است. گمان می‌رود این خان یون یوللیق یا دولان خان، فرمانروای خاقانات شرقی ترک باشد که با خاقانات غربی ترک جنگ داشتند و شاید به همین سبب بهرام را پناه داد. خسرو با هدایایی که برای خاتون همسر خان ترک فرستاد، موجبات کشته شدن بهرام را فراهم کرد. خاقان ترک که از مرگ بهرام، غمگین شده بود، از گردیه خواهر بهرام چوبین، خواست که به همسری برادر خاقان، درآید. گردیه پیشنهاد خاقان را نپذیرفت و همهٔ سپاهیانی را که همراه برادر وی، بهرام، به دیار ترکان آمده بودند، از دیار ترکان بیرون آورده و به ایران بازگرداند.
خیزش بهرام چوبین گردیه (کردیه، گردویه) خواهر بهرام چوبین او را بسبب بدزبانی با شاه سرزنش کرد و از او خواست به اطاعت شاه در آید اما بهرام نپذیرفت. جنگ درگرفت و خسرو شکست خورده و فرار کرد و با وجودیکه سپاهیان بهرام او را تعقیب می‌کردند، از دجله عبور کرده تا شهر رومی انطاکیه رسید. رومیها او را با احترام پذیرفتند و دستور از قسطنطنیه خواستند.
ویستهم وستهم یا ویستَهم یا گُستَهم یا بسطام، بیستام، ویستاخم، برادر زن هرمز چهارم، دائی خسرو پرویز، همسر کردیه خواهر بهرام چوبین و برادر بندوی بود. در پی قیام بهرام چوبین هرمز چهارم به وسیلهٔ دو برادر زن خود، ویستهم و برادرش به قتل رسید و این دو تن با حمایت از خسرو در مقابل بهرام چوبین او را به پادشاهی رساندند. خسروپرویز پس از رسیدن به قدرت برای آنکه خود را در پیش افکار عامه از مداخله و همدستی در قتل پدر پاک نماید، بندوی را به مجازات مرگ رساند. ویستهم بعد از مرگ برادرش به دست خسرو پرویز سر به طغیان برداشت و تاج شاهی بر سر نهاد و چندین سال در برابر لشکریان خسرو پرویز پایداری کرد. قیام ویستهم از سال ۵۹۲ میلادی آغاز شد و در سال ۵۹۷ به پایان رسید. عاقبت او به نیرنگ خسرو پرویز و به دست زنش کردیه خواهر بهرام چوبین در خواب کشته شد.
مقاتوره (مغاتوره) چون سپیده از کوه سیاه سر برآورد، مقاتوره جامه جنگ بپوشید و شمشیری در دست بیآمد. بهرام چوبین که چنین بشنید، اسب و جوشن خسروانی بخواست. سپس جایی را برگزیدند که هرگز پلنگ نیز بر آن زمین سخت و بی‌آب چنگ ننهاده بود. خاقان که از این کار آگه شد، بر اسپ سوار گشت و با همراهان بدانجا برفتند تا ببینند که روزگار کدامیک از آن دو شیر دمان، زودتر به‌سر خواهد آمد. چون مقاتوره به دشت نبرد درآمد، گَرد را از آن دشت تا به ابر برآورد. پس با آوای بلند به بهرام چوبین گفت: اکنون از مردانگی، چه در یاد داری؟ اینک آیا تو می‌خواهی به این جنگ پیش‌دستی کنی یا من چنین کنم؟ بهرام بدو گفت: تو پیش دستی کن. چرا که این تو بودی که این سخن را پِی افکندی. پس مقاتوره، خداوند را یاد بکرد و دو گوشه کمان را به زه نهاد و با شادی زه و تیر را در دست بگرفت. آنگاه شست بگشود و تیری بر کمرگاه بهرام بزد. لیک زره آهنین بهرام چوبین از آن تیر آهنین آب‌دیده سوراخ نشد. بهرام چندی در آنجا بود، تا این که مقاتوره دیگر از جنگ سیر گشت و با خود پنداشت که دیگر بهرام کشته شده‌است. پس خروشید و از آن رزمگاه بازگشت. در همان هنگام بهرام چوبین بدو گفت: ای رزمجوی، مرا نکشته‌ای. پس به سوی خرگاه مرو. تو سخنت را گفتی. پس بمان و پاسخش را بشنو. آنگاه اگر پس از این که شنیدی، باز هم زنده ماندی، برو. سپس بهرام چوبین تیر خدنگی را بیرون آورد و بر میان مقاتوره بزد. دیگر مقاتوره سپهبد برای همیشه از رزم و دینار سیر گشت. آنگاه که در آن روز مقاتوره از برای جنگ بر روی اسپ نشست، برادرش بیآمد و دو پایش را بر زین اسپ ببست. پس در آن هنگام مقاتوره اشک به دیدگان آورد و بر روی اسپ مُرد و زین اسب برایش جای خواب شد. بهرام چوبین به خاقان چین گفت: ای کامجوی، بدان که این نامجوی، دیگر گورکن می‌خواهد. خاقان بدو گفت: بهتر ببین؛ زیرا که او بر پشت زین اسپ زنده می‌باشد و به خواب رفته‌است. لیک بهرام گفت: ای بزرگمایه بدان که تن او هم‌اکنون بر خاک می‌آید. خاقان که چنین شنید، سواری را به نزد مقاتوره فرستاد. او را دیدند که به خواری بر زین اسپ بسته و کشته شده و دیگر از گردش روزگار بیآسوده است. خاقان با دیدن آن کار، نهانی بر خود بخندید و از کار آن سوار شگفت زده شد. تا هنگامی که به ایوان رسید، پر از اندیشه بود. پس دیگر از شادی کلاهش به کیوان برآمد.