mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
طار در زمان‌های بسیار دور در حدود ۱۰۰۰ سال پیش اقوام زردشتی به شهرستان‌ها مختلف مهاجرت می‌کردند یکی از این قوم‌ها به قنات‌هایی رسیدند و منطقه سر سبزی پیدا کردند و آن جا را طار یعنی بهشت نامیدند. پس از زلزله ای که باعث فرورفتن بخش‌هایی از سطح به درون زمین و ایجاد دهانه شد موجب شد که این قوم به بخشهای پایین‌تر بیایند و روستایی تشکیل دهند که امروز روستا طار است. ساختمان قدیمی که آن را مقبره باباعبداله می‌نامند اولین آتشکده این روستا بود است زیرا باتوجه به تیزی طاق و گنبد آن بنای غیر اسلامی است و در هنگام ورود اعراب به علت روستا بودن این مکان فقط نقش این بنا را تغییر دادند. نادرشاه بزرگ در هنگام عزم برای جنگ مورچه خورت از این مکان عبور می‌کند و همچنین طار محل استراحتگاه تابستانی شاهان صفوی از جمله شاه عباس صفوی بوده‌است.
آرامگاه کشته‌شدگان واقعه لهاک‌خان مقبره کشته‌شدگان روی سکویی صفحه مانند در داخل محوطه باغ نسبتاً وسیعی با استفاده از آجر با پلان چهار ضلعی مربع شکل و به صورت چهارطاقی بنا شده‌است. این مقبره دارای گنبد است که از لحاظ تزیینات آجری و معماری خاصش، مورد توجه قرار دارد. در چهار گوشه این بنا که از لحاظ شکل ظاهری شبیه آرامگاه امیراسماعیل سامانی است، چهار مناره با ارتفاع ۵٫۲ متری قرار دارند. اطراف و محوطه بوستان نیز طی سالیان دراز، به عنوان گورستان مورد استفاده اهالی بجنورد قرار گرفته‌است. این بنای تاریخی به شکل آرامگاه است و بهره‌برداری خاصی از آن صورت نمی‌گیرد. بنا بر گفته میراث فرهنگی قرار است این مقبره مرمت شود.
مقبره میرحیدر (گورخانه) نمای خارجی بنا آجری بوده و به تازگی مرمت و بازسازی شده‌است. مطالب و یادبودهای متعددی در داخل بنا به خطوط خوش و ممتاز نستعلیق و نسخ نوشته شده‌است. داخل مقبره چند سنگ‌قبر مرمر نیز دیده می‌شود که مربوط به میرحیدر مهنی از عرفای عهد صفوی و یاران و نزدیکان وی است. این بنا دارای تزئینات گچ‌بری است و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
سیکندرا مقبره اصلی مانند اغلب آرامگاه‌ها در زیرزمین بنا واقع است. عناصر تزئینی این بنا در مقبره‌ای که نورجهان (۱۵۷۷–۱۶۴۵) همسر جهانگیر در اگرا برای پدرش اعتمادالدوله (متوفی به سال ۱۶۲۲م/۱۰۳۲ ش) ساخت یک‌باره در اندازه‌ای کوچکتر اما با تأثیری عالی و استادانه آورده شده‌است.
مقبره سلطان ویس مقبره سلطان ویس مربوط به دوره سلجوقیان و در ارتفاعات شمالی شهر قزوین در روستای الولک قرار دارد. این مقبره که در دامنه کوهی به همین نام واقع شده است از دو بخش مقبره و ساختمان جانبی تشکیل شده است. خود مقبره ساختمانی هشتی شکل، با گنبدی سنگی می‌باشد و ساختمان وابسته به آن شامل سرداب و نمازخانه است. کل بنا با سنگ لاشه و ملاس ماسه و گچ ساخته شده است. به گفته حمدالله مستوفی ، این مقبره متعلق به اویس قرنی یکی از صحابه علی است.
مقبره سید نعمت‌الله جزائری مقبرهٔ سید نعمت‌الله جزایری مقبره‌ای است که در شهرستان پلدختر ساخته شده‌است و مربوط ۱۳۰۲ه‍.ق است. این مقبره بر روی قبر سید نعمت‌الله جزایری بنا شده‌است. این مقبره در دهه ۵۰ شمسی توسط یکی از نوادگان سید نعمت‌الله به نام سید طیب موسوی جزایری احیا گردید. قبر و مقبره سید نعمت‌الله جزایری در گلزار شهدای شهرستان پلدختر است و از آن به عنوان یک مکان دیدنی و تاریخی یاد می‌شود.
آرامگاه نادرشاه آرامگاه کنونی نادرشاه واقع در ضلع شمال غربی چهارراه شهدا (نادری سابق) که پس از آرامگاه امام رضا، مهم‌ترین مکان گردشگری و تاریخی شهر مشهد تلقی می‌شود. این بنا در باغی به مساحت ۱۴۴۰۰ متر مربع ساخته شده‌است. آرامگاه شامل سکویی دوازده پله‌ای، محل گور، پوششی خیمه مانند بر روی قبر، سکویی مرتفع در مجاور قبر با مجسمه نادرشاه سوار بر اسب و سه تن دیگر در پی او، یک غرفه فروش کتاب و دو تالار برای موزه‌است.
آرامگاه آل یعقوب مقبره آل یعقوب در خوی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این مقبره در خیابان طالقانی روبروی ضلع غربی بازار قدیمی خوی و در داخل باقت قدیمی شهر قرار دارد. بنا دارای سه در ورودی است که یکی از داخل کوچه‌ای که مقبره در آن واقع است و دو تای دیگر مشرف به خیابان طالقانی می‌باشد. این بنا دارای مناره رفیعی از آجر و یک گنبد کوتاه با روپوش فلونی است.
مقبره مؤمنه خاتون مقبره «مومنه خاتون» (به ترکی آذربایجانی Möminə Xatun türbəsi) در شهر نخجوان جمهوری خودمختار نخجوان قرار دارد. تربت‌ها و مقبره‌های واقع در نخجوان با اهتمام «گلناره مهمانداراوا» رئیس شعبه آذربایجان ایکوموس- شورای بین‌المللی ابنیه و محوطه‌ها، در سال ۱۹۹۸، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. «ایلدگز اتابک جهان پهلوان» (۱۱۷۵-۱۱۸۶ میلادی) دستوری صادر کرد که، این مقبره به افتخار خانم اولش «مومنه خاتون» ساخته شود. همان‌طور که بر روی لوحه توصیفی بالای ورودی مقبره به خط کوفی نوشته شده‌است، معلوم می‌گردد که، ساخت آن در سال‌های ۱۱۸۶ الی ۱۱۸۷ تکمیل شده‌است. معمار این مقبره «عجمی بن ابو بکر» (یا «عجمی نخجوانی») در نزدیکی آن یک مقبره‌ای به‌نام «یوسف ابن کثیر» نیز ساخته‌است. مقبره یوسف کثیر اوغلو که در کوچه شیخ محمد خیابانی در شهر نخجوان واقع شده و نزدیک به ۸ قرن از عمر آن می‌گذرد، در میان مردم آتابابا توربه‌سی (مقبره آتابابا) یا آتابابا گونبزی (گنبد آتابابا) نیز نامیده می‌شود. این مقبره در اواسط قرن بیستم مرمت شده‌است. کتابه موجود بر روی مقبره چنین می‌گوید: «این مقبره متعلق به یوسف ابن کثیر، خواجه، رئیس اعظم، ذکاوت دین، جمال اسلام و رهبر مشایخ است.» براساس کتابه مذکور، این مقبره در ماه شوال سال ۵۵۷ هجری (۱۱۶۲ میلادی) بنا نهاده شده‌است. در کتابه سمت چپ جبهه مقبره نیز نام معمار مقبره به شکل «بنّا عجمی ابن ابوبکر نخجوانی» ذکر شده‌است. بخش فوقانی از سطوح مقبره به شکل نوار جدا شده و در این قسمت کتابه‌ای قرار یافته‌است. در این نوار، آیاتی از قرآن با خط کوفی نوشته شده‌است. در بدو، یک مدرسه نیز در کنار مقبره ساخته شده‌بود. تصویرها و عکس‌های گرفته شده از مقبره در قرن نوزدهم تأیید می‌کند که، مدرسه یادشده جزو این مجتمع مذهبی و تحصیلی بوده که بعداً تخریب شده‌است. این مقبره فی‌مابین سالهای ۱۹۹۹ الی ۲۰۰۳ مانند جزوی از پروژه بانک جهانی برای حمایت از میراث فرهنگی آذربایجان کاملاً بازسازی شد. تصویر این مقبره بر روی اسکناس ۵ هزار مناتی آذربایجان، بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۶ چاپ می‌شده‌است.
آرامگاه پیر احمد زهرنوش علاوه بر ورودی مقبره از ساختمان غربی، ورودی اصلی مقبره از بیرون دری در ضلع شمالی بنا می‌باشد. کف مقبره یک پله بالاتر از ورودی در اصلی می‌باشد. محل گورها در سرداب قرار دارد. سرداب با پلان چلیپا بوده که پنج پله پایین‌تر از کف مقبره می‌باشد. سقف سرداب طاقی از جنس آجر است.
آرامگاه خواجه اتابک مقبره خواجه اتابک، مقبره خواجه اتابک که در محله جنوب شرقی شهر کرمان و نزدیک مسجد بازار قرار دارد، از آثار اواخر و مربوط به دوران سلجوقی می‌باشد. این بنا محل دفن «خواجه محمد اتابک» از رجال دوران سلجوقیان است. پلان بنا هشت ضلعی است که در داخل فضایی مربع داردو عنصر تزئینی غالب در این بنا گچبری است و سنگ محراب زیبایی در ضلع غربی آن نصب است و کتیبه‌هایی زیبا با خط کوفی دارد. تزئینات تمامی بنا با کاشیهای فیروزه‌ای مزین شده‌است. این اثر تحت شماره ۲۵۳ به ثبت رسیده‌است.
مقبره آرشاکونی مقبره آرشاکونی یک مقبره متعلق به کلیسای حواری ارمنی واقع ارمنستان می‌باشد. این آرامگاه در آغتسک، استان آراگاتسوتن واقع شده است. ساخت و ساز مقبره در Mid-late سده ۴ام میلادی؛ و Basilica در اواخر سده ۴ام یا اوایل سده ۵ام میلادی به پایان رسید. این بنا به سبک معماری ارمنی طراحی شده‌است.
قم این بنا در شمال دو بنای دیگر قرار دارد و به دلیل تخریب کتیبه تاریخی آن، نام بانی و صاحب مقبره مشخص نیست. نمای مقبره از خارج و داخل هشت ضلعی است. این مقبره به اواخر سدهٔ هشتم و اوایل سدهٔ نهم هجری قمری تعلق دارد.
آرامگاه شیخ حیدر بنای مقبره که روی یک پی سنگی استوار است در مقابل بارهای وارده مقاوم بوده و سنگ‌های آن با ظرافت خاصی تراش داده شده‌است. در قسمت فوقانی پی، سنگ‌های سفید به ارتفاع ۲۰٫۲ سانتی‌متر -که دور تا دور مقبره را شامل می‌شود- جهت استحکام به بنا چیده شده‌است. در فاصله میان این سنگ‌ها و آجرچینی روی آن در دور مقبره خط کوفی و ریحانی به رنگ آجر دیده می‌شود. متأسفانه بیشتر این خطوط از بین رفته و قابل خواندن نمی‌باشد. در دو طرف بدنه بنا نیز آثار دو سردر با کتیبه‌های کوفی و حاشیه مقرنس‌کاری شده زیبایی دیده می‌شود که قسمت عمدهٔ آن‌ها ریخته است.
آرامگاه خواجه ربیع مقبرۀ خواجه ربیع بنایی باشکوه در باغی وسیع و مصفا، بر کنارۀ کشف رود و در حاشیۀ شمالی شهر مشهد واقع است. این مقبره دارای گنبدی به ارتفاع ۱۸ متر بر روی بنایی چهار ایوانی است. گنبد بنا دو پوششه و پوشیده از کاشی‌های زیبای فیروزه‌ای و درون بنا هم مزین به نقاشی‌های طلایی رنگ است.
آرامگاه تیموری ساختمان مقبره خشتی و نمای خارجی آن هشت ضلعی است. قسمت داخلی بنای مذکور، چهار گوشه است. این مقبره گنبدی دارد که ارتفاع آن از قسمت فوقانی بنا ۵/۲ متر است. ضمناً قسمت داخلی بنا، گچ بری و بالای سردرها، دور تا دور، به رنگ فیروزه‌ای، گچ بری و کتیبه‌نویسی شده‌است که آثار آن به خوبی مشاهده می‌شود.
مراغه مقبرهٔ رکن‌الدین ابوالحسن مراغی در باغی متعلق به فرقه‌ای از اهل حق مراغه قرار دارد. این مقبره در سال ۱۳۵۲ تجدید بنا شد، این عملیات شامل ساخت گنبدی از بتون آرمه (سنگ مقبره قبلی به موزهٔ آرامگاه منتقل شده‌است)، محوطه‌سازی و ساخت کتابخانه بود.
مقبره آقالار مقبره آقالار مراغه(موزه سنگ‌نگاره‌ها) به دستور ظل السلطان و به خاطر ارادتی که به مراد خود میر فتاح موسوی داشته در سال ۱۱۷۵ ه . ق در مراغه بنا گردیده‌است. در سال ۱۲۴۷ به وسیله حاج عباسعلی بنابی که خود نیز در این مقبره مدفون است مرمت شده‌است .
مقبره بی‌بی جیوندی مقبره بی‌بی جیوندی () یکی از پنج بنا تاریخی در اوچ شریف، پنجاب پاکستان است که در لیست انتظار یونسکو میراث جهانی یونسکو قرار دارد. قدمت آن به قرن ۱۵ می‌رسد، این مقبره در سال ۱۴۹۳ توسط یک شاهزادهٔ ایرانی به نام دلشاد برای بی بی جیوندی از نوادگان جهانیان جهانگشت، صوفی، معروف ساخته شد.
مقبره آقالار بنا چهار ضلعی و هر ضلعش ۱۶ متر می‌باشد. دارای ازاره سنگی و طاقنمای آجری قرینه به ارتفاع ۵ متر است. این بنا در اثر بی توجهی و رانش دیوارها به مرور زمان تخریب شده بود ولی از سال ۱۳۷۵ هجری شمسی تا تابستان ۱۳۸۱ در چندین فصل کاری مرمت و به منظور اعطای کاربری جدید متناسب با بنا در کنار قبرهای مرمرین ونفیس آن تبدیل به موزه سنگ نگاره‌های مراغه گشته‌است. مشهورترین مزار مقبره آرامگاه شهید سالار یحیی پور فرماندار مراغه می‌باشد که به دستور سپهبد شاه بختی استاندار و فرمانده قوای آذربایجان در سال ۱۳۳۲ هجری شمسی بنا گردیده‌است.
کاخ کلات این بنا مربوط به سال‌های آغازین به قدرت رسیدن نادرشاه افشار می‌باشد. عملیات ساخت کاخ در تمام درازای پادشاهی وی ادامه داشته و حتی تا آخرین سال‌های زیستن نادرشاه یعنی سال ۱۱۶۰ هجری قمری در دست ساخت بوده‌است. زیرا کتیبهٔ ثلث بسیار زیبای «سورهٔ نباء» که در قسمت دور تا دور فضای گنبد نوشته شده به همین تاریخ اشاره دارد.
انگاس علاوه بر جاذبه‌های طبیعی متعدد و مناظر بدیع که بر دامنهٔ ارتفاعات مجاور این روستا به چشم می‌خورد، اماکن زیارتی نظیر مرقدامام زاده یحیی از نوادگان حسین بن علی، امام سوم شیعیان و همچنین مقبرهٔ امام زاده محمد که خارج از بخش مسکونی روستا واقع شده‌است را می‌توان از وجوه جذب گردشگر در روستای مزبور به‌شمار آورد. شایان ذکر است که مقبرهٔ امام زاده یحیی به تازگی مورد تجدید بنا قرار گرفته‌است. همچنین در حیاط این مقبره مسافرخانه‌ای با کمک‌های مردمی بنا شده که هر ساله، مخصوصاً در فصل تابستان محل اسکان گردشگرانی است که برای بازدید از این روستا آمده‌اند.
خانقاه صفی‌علی‌شاهی پس از مرگ صفیعلیشاه، مقبره‌ای بر مزار او توسط حاجی سیف الدوله بنا شد. وی که در آن زمان حاکم ملایر بود و به لحاظ فقری از مشایخ صفی محسوب می‌شد، در سال ۱۳۲۴ هجری قمری مقبره صفیعلیشاه را در خانقاه او بنا نمود. به سرمایهٔ وی و توسط "معمار حاجی حسین"، برای آرامگاه صفی، گنبد و بارگاهی ساخته شد که هفت متر ارتفاع داشت و دوازده ستون در محوطه آن در نظر گرفته شده بود.
آرامگاه نادرشاه این بنا در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
فارغان دو بنا و قلعه‌ای بزرگ از جنس خشت گل خام درنظام آباد وجود داشت که به علت بروز اختلافات قومی با خاک یکسان و تنها پی‌های ساروجی آن مانده‌است اما قلعه گلشن با ساروج ومجهز بوده بنا اغالی بزرگ که در دوران اوخر نادرشاه شکوه ومنزلت داشته .
شهرستان جاجرم بنای مقبره بر بالای یک صفحهٔ کم ارتفاع قرار گرفته‌است که این ارتفاع را می‌توان توسط چند پله، که در حال تخریب هستند، پیمود. بنا دارای نقشهٔ چهار ضلعی و متأثر از سبک چهار طاقی است. پلان چهار ضلعی بنا در ارتفاع ۵ / ۳ متری با ایجاد یک پوشش مثلثی شکل بر کنج‌ها و یک طاقنمای کم عمق در هر ضلع و چهار طاقنمای دیگر با چهار روزنه در وسط اضلاع به پلان هشت ضلعی تبدیل شده، سپس دایرهٔ گنبد، که از داخل به شکل نیم کاسه‌است، تعبیه شده‌است. (۳۷) در حال حاضر داخل مقبره با گچ اندود شده و و درهای ورودی واقع در اضلاع شمالی و غربی و مسدود شده و به شکل طاقنما درآمده‌اند. ورودی‌های اضلاع شرقی و جنوبی باز هستند؛ و ورودی شرقی با پوشش جناقی سقف شده‌است. داخل مقبره فاقد هر گونه تزیینات است. در نمای خارجی بنا، در طرفین هر ورودی، یک منارهٔ کوتاه تزیینی تعبیه شده‌است. نمای داخلی و خارجی بنا در دوره‌های مختلف چندین بار گچ اندود شده‌است. در داخل ایوان‌های شرقی و شمالی بنا بقایای تزیینات گچبری به چشم می‌خورد که به روش قالبی ایجاد شده‌اند. در اطراف بنا قضاهای الحاقی وجود دارد که بر اثر عوامل جوی و فرسایش رو به ویرانی نهاده‌اند. آنچنان که در گزارش هیئت بررسی و شناسایی آثار و بناهای تاریخی خراسان ثبت شده‌است. این بنا در اوایل دههٔ پنجاه از وضعیت نسبتاً مطلوبی برخوردار بوده‌است. در اطراف بنا جدول‌کشی‌هایی موجود بوده و در محوطهٔ اطراف درختکاری داشته‌است. (۳۸) در زمان بازدید (سال ۱۳۸۰) تنها یکی دو درخت در نزدیکی بنا مشاهده شد. همچنین در محوطهٔ پیرامون بنا حفره‌های متعددی توسط سودجویان و حفاران غیرمجاز حفر گردیده و حتی در دیواره‌های بنا نیز حفره‌هایی ایجاد شده بود. این بنا در حال حاضر متروک شده و اهالی روستای دربند از محوطهٔ اطراف آن برای تدفین استفاده نمی‌کنند و این امر درصدمه دیدن بنا بی‌تأثیر نبوده‌است.
قم این مقبره از خارج، دوازده ضلعی منظم با طاق‌نماهای تزیینی در هر ضلع است. براساس کتیبه تاریخی بنا، دو تن در این مقبره مدفونند. تاریخ ۷۶۱ هجری قمری در این برج مشاهده می‌شود.
امامزاده ابراهیم لرستان گنبد و تزئینات داخلی مقبرۀ بابابزرگ به صورت کامل آجر کاری است و بیشتر تزئینات بنا به سبک معماری قرن هفتم و معماری دوره قاجار شباهت دارد. ساختمان مقبره هشت ضلعی بوده و درب ورودی آن رو به شمال است. نحوه کلی ساخت و معماری مقبره را می‌توان با معماری دوران صفوی هم مقایسه کرد.
دربند ارغونشاه در قسمت راست دروازه در حدود ۱۰۰ متری برج ارغوان شاه و در سینه کوه کتیبه حجاری شده به دستور نادرشاه افشار و به تاریخ ۱۱۵۵ هجری قمری و با خط نستعلیق و در ۲۴ بیت و در ارتفاع ۱۵ متر بالاتر از سطح زمین قرار دارد. تا هر فردی که وارد شهر می‌شد آن را بخواند اما به دلیل فوت نادرشاه آماده‌سازی این بنا رها شد و قسمتی از آن بدون شعر باقی ماند.
شهرستان ورزقان گنبد الله الله در قبرستان قدیمی روستای کبودگنبد بخش خاروانا واقع شده‌است. پلان مقبره دایره و قطر آن ۷۵/۴ متر می‌باشد. بنا دارای دو طبقه شامل سردابه و طبقه اول بوده‌است. گنبدهای طبقه فوقانی ریخته‌است. ازاره بنا سنگی و ساقه بنا با آجر چهارگوش قرمز بنا شده که کلمات الله با آجرکاشی فیروزه‌ای تزئین شده‌است. کتیبه‌ها و اسلیمی‌های حاشیه درب‌های چهار طرف طبقه اول با کاشی معرق می‌باشد. تاریخ بنای برج را با توجه به رج‌های آجری با تزئینات اسماءالله در آذربایجان می‌توان به اواخر دوره ایلخانان مغول تا صفویه نسبت داد. خصوصیات بارز و عوامل تزئین شده بنا برج مقبره است. تاریخ و کتیبه‌ای روی آن باقی نمانده‌است. ترکیب آجرکاشی فیروزه‌ای در متن ساقه بنا که سبب شده‌است به کبودگنبد شهرت پیدا کند، زیبایی خاصی به آن بخشیده‌است. متن کلمات روی بدنه الله و محمد می‌باشد.
میل رادکان شرقی اعتمادالسلطنه بنا را مقبره یکی از سلاطین یا رجال معتبر و هرتسفلد آن را مدفون ارغون خان (ارغون آغا) متوفا به سال ۶۷۳ دانسته‌است. گدار مستشرق فرانسوی آن را آرامگاه یک زن و مطلع‌المشس آن را از آثار دیلمی‌ها می‌داند. دونالد ویلبر، این بنا را قدیمی‌ترین مقبره برجی ایران می‌داند که نیم ستونهایی در نمای خارجی آن ساخته شده‌است. به علاوه این بنا را الگوی طراحی برج کاشمر (کشمر) می‌داند. اما آنچه مسلم است؛ این بنا از آثار قرن هفتم هجری قمری است. این برج دو ورودی دارد و یکی از آنها رو به ویرانه‌های عمارتی باز می‌شود که اعتماد السلطنه احتمال داده‌است که مسجد جامع شهر بوده باشد. این بنا در گذر زمان آسیب دیده بود، به طوری که قسمت فوقانی سردر و گنبد داخلی تقریباً خراب شده بود. از این رو، در سال ۱۳۴۶ شمسی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران آن را مرمت کرد.
عبدالحسین تیمورتاش تیمورتاش در سال ۱۲۹۴ خورشیدی که نماینده قوچان بود، طرح بازسازی آرامگاه نادرشاه را به مجلس داد. این طرح در دهم مهر ۱۲۹۴ در قالب قانونی شش ماده ای از تصویب گذشت که مقرر می‌کرد هزینه بازسازی آرامگاه نادرشاه از محل بیست درصد از مالیات تردد چارپایان باری و سواری و وسائل نقلیه در شهر مشهد تأمین شود و پس از پایان بازسازی هم ماهیانه پنجاه تومان به نگهداری آرامگاه اختصاص یابد. در مذاکراتی که برای تصویب این قانون در مجلس درگرفت، حاج سیدرضا فیروزآبادی نماینده شهرری در مخالفت گفت: «در صورتی که تمام ادارات ما کار نمی‌کنند و اگر هم کار بکنند، چون حقوق مرتب به آنها نمی‌رسد مثل این است که مسئولیت ندارند و باید مملکت به این شکل باشد و آن وقت بیست هزار تومان یا سی هزار تومان خرج مقبره نادر بکنیم. بنده به عقیده خودم این را اول خیانت به این مملکت و ملت می‌دانم». تیمورتاش در پاسخ او گفت: «از روی این عقیده، با کمال افتخار حاضر هستم اول خائن این مملکت باشم». دو سال بعد (سال ۱۲۹۶) بر اساس همین قانون بود که قوام‌السلطنه والی وقت خراسان در محل یکی از مقابر ویران شده نادری، آرامگاه تازه‌ای برای نادرشاه ساخت.
مسجد جامع نطنز آندره گودار دربارهٔ مجموعه بناهای مسجد و مقبره نوشته است که محورهای اصلی این بناها، که همان محور محراب آنهاست، در حدود ده درجه با یکدیگر اختلاف دارد و این اختلاف بیش از آن است که بتوان حمل بر اشتباه در نقشهٔ بنا کرد. پس باید پذیرفت که به هنگام احداث این دو بنا، روش سازندگان هریک از آن‌ها در تعیین راستای قبله با دیگری تفاوت داشته‌است. وی افزوده است که راه ورود مقبره، که به شکلی نامناسب تعبیه شده، دلیل بر آن است که بنای مقبره به مسجد اضافه شده است؛ ولی به اعتقاد دونالد ویلبر، مقبرهٔ شیخ عبدالصمد از مسجد جامع قدیمی‌تر است؛ چون در نقاطی که گچ دیوارها فرو ریخته‌است، قسمتی از تزیینات آجری قدیمی‌تر آن دیده می‌شود. به نوشتهٔ وی، علایم آشکاری وجود دارد که در نمای شمالی مقبره، یک سردر بوده که با توجه به نوع قالب‌گیری گچی، در حدود ۷۰۷ق مسدود شده‌است. شرودر نیز اظهار داشته که گنبدخانهٔ مسجد از چهار ایوان آن قدیمی‌تر است و ایوان‌ها و طاق‌نماهای صحن به بنای موجود اضافه شده است؛ زیرا محور گنبدخانه با محور صحن مسجد اختلاف دارد و در کتیبهٔ یکی از ایوان‌ها نیز این عبارت دیده می‌شود: «مسجد در داخل مسجد ساخته شده». آندره گودار تاریخ کتیبهٔ سَردَر خانقاه را ۷۱۶ق یا ۷۱۷ق تعیین کرده‌است. البته این کتیبه را امروزه با تاریخ ۷۱۶ق بازسازی کرده‌اند.
آرامگاه شیخ حیدر در مقبرهٔ شیخ حیدر دو نوع کاشیکاری وجود دارد، یکی معرق که در چهار ایوانی بنا با کاشی‌های سفید و آبی سیر تزئین و دور آن مقرنس‌کاری شده و در روی آن نقوش و خطوطی به رنگ آجر -که احتمالاً نشانگر آیه‌ای از قرآن، سال ساخت، معماری بنا یا دیگر اطلاعات مربوط به مقبره بوده- به وسیلهٔ کاشی‌های فیروزه‌ای حک شده‌است. متأسفانه قسمت اعظم این نوشته‌ها از بین رفته و قابل درک و خواند نیست. نوع دیگر کاشیکاری تلفیقی از آجر و کاشیکاری است و در بین پوشش‌های فیروزه‌ای رنگ به ابعاد ۶×۶ سانتی‌متر کار گذاشته شده، به طوری که این کاشی‌ها ساختمان آجری بنا را با زیبایی هر چه تمامتر نشان می‌دهند. به غیر از لفظ جلاله الله، بسم الله الرحمن الرحیم و سوره‌هایی از قرآن نیز به اشکال مختلف هندسی با ظرافت و زیبایی تمام روی بنا نقش بسته است.
مقبره علی‌مردان خان مقبره علی‌مردان خان بنایی‌ست در شهر لاهور پاکستان که علی‌مردان خان از سرداران ایرانی دوره صفویه در آن مدفون است. این بنا جزو معماری گورکانی می‌باشد.
آرامگاه سرداران مکری گنبد سردار با معماری سنتی بنا شده‌است و با توجه به سبک معماری و نیز زندگی‌نامه سردار محمدحسین خان مکری مربوط به دوره قاجار است. مقبره سردار شامل یک حیاط کوچک در ضلع جنوبی و ساختمان مقبره است. مقبره بنایی مستطیل شکل به ابعاد تقریبی ۱۳ در ۱۵ متر و مساحت مقبره در حدود ۱۹۸ متر مربع بوده و دارای یک گنبد مرکزی ایوان دار که برای اجرای گوشه سازی گنبد از روش طاق بند استفاده و دارای دو دهلیز در طرفین می‌باشد.
آرامگاه یادمانی گلستان قدمت مقبره به قرون ۱۲-۱۳ بازمی‌گردد. گلستان به معنای «باغ آسمانی» است، زیرا این آرامگاه در یک دره سرسبز و نزدیک رود ارس واقع شده است و این مکان باغ گل رز نامیده می‌شود. مقبره از ماسه سنگ قرمز ساخته شده. این بنا ۱۲ وجه دارد و با تزئینات هندسی غنی و پیچیده اما بسیار ظریف پوشانده شده است. آرامگاه بر روی یک پایه بزرگ قرار دارد که شبیه اجزای مثلث است. قسمت فوقانی مقبره ، یک یک مرتبه، با یک هرم پوشیده شد که تا به امروز باقی نمانده است، اما کلیه قسمت‌های باقیمانده کاملاً حفظ شده‌اند. تمام اطرف بقعه با تزئینات و کتیبه‌ها تزئین و قسمت فوقانی آن با توری‌های زینتی آراسته شده بود. روزنه‌ای در قسمت شمالی به مقبره منتهی می‌شود که به قسمت زیرزمینی مقبره متصل است. قسمت داخلی مقبره هیچگونه تزئیناتی ندارد.
آرامگاه پیرعطا مقبره پیر عطا، آرامگاه یکی از نوادگان موسی بن جعفر می باشد که سید العلما پیرعطا نامیده شده است. مقبره و صحن اطراف آن طبق گفته متولی امامزاده در حدود ۲۵۰ الی ۳۰۰ سال پیش احداث گردیده است. تارخ حک شده بر لبه بدنه بیرونی دیوار نمای شمالی در حیاط سال ۱۲۱۴ ه.ق را نشان می دهد که سال بازسازی بنا می باشد. نوع مالکیت بنا وقفی است و در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
شهرستان جاجرم مقبرهٔ علی بن مهزیار در دو کیلومتری شرق جاجرم و در میان قبرستان شهر قرار دارد. گویا در گذشته علاوه بر این بنا چند بقعه تاریخی دیگر نیز در این محل وجود داشته که امروزه اثری از آن‌ها بر جای نمانده‌است. بنا دارای پلان مربع و عبارت است از یک اتاق که در ارتفاع چهار و نیم متری به وسیلهٔ چهار ترمبهٔ عمیق و چهار طاقنمای تزیینی به هشت ضلعی تبدیل شده و گنبد بنا بر روی آن استوار شده‌است. در هر ضلع و در فواصل بین ترمبه‌ها پنجره‌ای برای تأمین نور فضای داخل تعبیه شده‌است. ورودی بنا در ضلع شمالی آن قرار گرفته و در بالای آن تزیینات مقرنس کاری به چشم می‌خورد. اتاق مقبره در پشت این ورودی واقع است. به‌طور کلی فرم بنا به شکل چهار طاقی است که چشمهٔ طاق‌های شرقی و غربی آن مسدود شده‌است. صنیع الدوله در توصیف قبر موجود در داخل این بقعه آورده‌است: «شکل قبری که سه ذرع طول و یک ذرع و سه چارک عرض دارد و در بقعه موجود است و در بالای قبر آجرهای کاشی سبز ممتاز نصب کرده‌اند و آیات شریفهٔ قرآنی به خط ثلث با گل و بوته بر روی آجرها برجسته رسم شده، اما چون افغان‌ها این آجرها را خراب کرده و در ثانی رسم نموده‌اند از ترتیب افتاده و آیات مبارکات خوانده نمی‌شود.» همچنین کلنل ییت، که گویا از آخرین افرادی بوده که کاشی‌ها را در این بنا دیده‌است، در توصیف این کاشی‌ها آورده‌است: «... در این بنا نوشته‌ای که روی آن نام این شخص ذکر شده باشد وجود نداشت. در این‌جا تنها نکتهٔ جالب برای ما این بود که این قبر تا ارتفاع دو متر و ده سانتیمتر یا دو متر و چهل سانتیمتری از کاشی‌های آبی رنگی، که آیه‌های قرآن با خطوط درشتی روی آن‌ها نقش شده بود، پوشیده بود. این کاشی‌ها ۴۵ تا ۶۰ سانتیمتر عرض داشتند و خیلی خوب ساخته شده بودند. به نظر می‌آمد که این کاشی‌ها را از بنای دیگری برداشته و در این‌جا نصب کرده باشند؛ زیرا بیشتر آن‌ها به‌طور وارونه یا غیر منظم کار گذاشته شده بودند. به‌طور کلی بر روی این کاشی‌ها نتوانستیم تاریخی پیدا کنیم.» قابل ذکر است که سرانجام یار محمد خان شادلو، ایلخانی بجنورد(۱۲۵۴–۱۳۲۲ ه‍.ق)، به هنگام ساخت مقبره اش در «بش قارداش» این کاشی‌ها را از محل خارج و در داخل مقبرهٔ خود نصب نمود. در سال ۱۳۱۶ رئیس معارف بجنورد آن‌ها را به ادارهٔ معارف و اوقاف خراسان تحویل داد. و در حال حاضر در «گنجینهٔ هنرهای اسلامی» تهران با شمارهٔ ثبت ۳۲۷۸ نگهداری می‌شوند. این کاشی‌ها با رنگ فیروزه ای تیره و دارای خطوط ثلث با رنگ سیاه هستند. این خطوط شامل آیهٔ شریفهٔ ۱۸ از سورهٔ آل عمران و آیات ۲۵۵ و ۲۵۶ سورهٔ مبارکهٔ بقره هستند. این مقبره در سال ۱۳۵۷ یک بار مرمت شده‌است و در سال ۱۳۷۱ نمای بیرونی آن با استفاده از آجر سفال بازسازی شده‌است. همچنین گنبد بنا در سال ۱۳۷۸ با ایزوگام پوشش یافته و فضای داخلی بنا نیز در سال ۱۳۷۹ گچ اندود شده‌است.
بزرگمهر قائنی مقبره حکیم بوذر جمهر در فاصله یک کیلومتری جنوب غربی شهر قاین و در دامنه کوهی موسوم به کوه ابوذر قرار دارد. بنای مقبره از بناهای قرن ششم و هفتم هجری است به فرم چلیپایی و با معماریی بسیار زیبا ساخته شده است. مصالح اصلی در ساخت بنا سنگ گچ و آجر است. درخت بنه ۷۰۰ ساله ای نیز در کنار این مقبره وجود دارد که به زیبایی اثر افزوده است.
آرامگاه مجتهدی مقبره مجتهدی مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، اواسط خیابان نواب صفوی، حدفاصل بازارپائین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا مقبره خاندان مجتهدی زنجانی است. آیات میرزا عبدالواسع مجتهد زنجانی و سید محمد مجتهد و افراد دیگری از این خاندان در این مقبره مدفونند. سید محمد مجتهد سردانی
شمس‌الدین قائد سیوندی شمس الدین قائد سیوندی فرمانده لشکر نادر شاه که در خروج افغان‌ها از ایران و به قدرت رسیدن نادرشاه افشار نقش داشت. وی که زاده سیوند بود در اواخر عمر مورد غضب نادرشاه قرار گرفت و با خاندانش از سیوند که مکانی خوش آب و هوا بود به جنوب فارس که از آب و هوای خوبی برخوردار نبود تبعید شد. وی سپس در جنوب فارس شهر وراوی را بنا نهاد. وراوی نیز یک نام مؤنث سیوندی است به معنای کناربید.
مقبره صلاح‌الدین مقبره صلاح‌الدین ()، محل قبر دفن شده اولین سلطان ایوبیان، صلاح‌الدین ایوبی است که در مسجد اموی دمشق قرار گرفته و این بنا در سال ۱۱۹۶، ۳ سال پس از مرگ صلاح‌الدین ساخته شده‌است.
آرامگاه چهار تاقی بنای چهارطاقی یا مقبره تیموری شیروان که متعلق به یکی از سرداران معروف تیمور گورگانی («عید خواجه») است، در بخش شمال‌شرقی امامزاده حمزه رضا (گور تیمور) جای گرفته است و از مصالحی از قبیل خشت و آجر ساخته‌شده و در مواردی با چوب استحکام‌بخشی شده است. این بنا با توجه به ویژگی‌های معماری و کاربری از آثار منحصربه‌فرد استان خراسان شمالی است که دارای ویژگی آرامگاهی است. اگر چه در سنگ‌نوشته قبر داخل مقبره تاریخ این اثر تاریخی 785 ه.ق عنوان شده است، اما اطلاعات کافی از زمان دقیق ساخت خود بنا موجود نیست و در متون هم به ساخت آن اشاره نشده و بخش‌های کمی از کتیبه باقی‌مانده و سنگ بنا نیز از محل اصلی به سرقت رفته است. همچنین با وجود انتساب این بنا به دوره تیموری، «هشت‌ضلعی» بودن سقف و همچنین سردابه‌ای بودن آن، گمانه هم‌دوره بودن با دوره ایلخانی را قوی‌تر می‌کند.
گور امیر گور امیر آرامگاه تیمور نخستین پادشاه گورکانی و مؤسس این سلسله که در بیشتر سرزمین‌های آسیا حکومت می‌کرده، می‌باشد. آرامگاه گور امیر امروزه در سمرقند ازبکستان واقع شده‌است. و معماری این بنا به صورت، شیوه آذری می‌باشد که به دست معمار شهیر ایرانی عبدالظریف محمد بن محمود اصفهانی ساخته شده است.  بنای معروف به گور امیر از آثار ارزشمند کشور ازبکستان می‌باشد و به خاطر پیوستگی که با قبر تیمور لنگ دارد، معروفترین اثر در گنجینه معماری سمرقند به حساب می‌آید. این بنا در سال ۸۰۷ هجری احداث شد. گنبد و بارگاه این بنا با کاشیکاری ایرانی مزین است. در واقع تاریخچه این بنا بسیار پیچیده تر از آن است که تصور می شده است. قرار بود این مقبره یادبود در وسط مجتمع مدرسه و خانقاهی که تیمور دستور ساخت آن را برای بزرگداشت برادرزاده محبوبش، محمد سلطان، متوفی در سال ۱۴۰۳ داده بود قرار گیرد. تیمور کارهای ساختمانی این بنا را تا زمان مرگش در سال ۱۴۰۵ زیر نظر داشت. در این زمان بنا به صورت یک مقبره خانوادگی درآمد که اکثر سلاطین عمده تیموری در آن دفن شده‌اند.
حیات‌الغیب پلان مقبره حیات الغیب به صورت مستطیل و معماری آن از یک ورودی "(کفش کن)" تشکیل شده‌است. مقبره با پلان مربع که گنبدی به سبک نار دو پوسته بر پایه‌ای مدور کوتاه بر روی آن قرار گرفته‌است .سطح مقبره ۲۵ متر در ۶ متر در ۶ متر و ۵/۴ متر در۵/۴ متر است . در دیوار جنوبی محرابی به بلندای ۲×۱ متر با گچبری ساده بر حاشیه آن ساخته شده‌است گنبد مقبره قدیمی تر از دیگر قسمتها است . بر بالای فضای داخلی مقبره نقاشیهایی با نقش کبوتر وچند گچبری دیگر به شکل گل دیده می‌شود. این بنا مربوط به دوره قاجار و به شماره ۱۹۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه شرف‌الملک مقبره شرف الملک، بنایی در انتهای خیابان کشاورز سنندج واقع است. روی تپه شرف الملک که گورستان است، دو ساختمان قدیمی جدا از هم قرار دارد که یکی از آن‌ها به «علی اکبر خان شرف الملک اردلان» پسر «محمد صادق خان اردلان» پسر «امان‌الله خان اردلان»، از والیان کردستان تعلق دارد. بنا به صورت مکعب ساده با گنبدی بر فراز آن است. در این مقبره که به مقبره شیخ محمود نودشه‌ای نیز معروف است، برخی دیگراز اعضای خانواده «اردلان» نیز دفن شده‌اند. این مقبره فقط روزهای جمعه برای ذکر دعا و قرائت قرآن باز است.
مسجد آخوند (گراش) با توجه به صحبت‌های افراد ساکن در محل و نیز کتیبه ای که بر بالای محراب مسجد موجود است تاریخ این بنا به زمان نادرشاه افشار می‌رسد.
آقامحمدخان قاجار محمدحسن‌خان چندی بعد به خیوه که تحت حاکمیت نادرشاه بود، حمله برد اما مجدداً شکست خورد و گریخت. با قتل نادرشاه در ۱۷۴۷ م/۱۱۶۰ ه‍. ق، محمدحسن‌خان دوباره تلاش کرد استرآباد را تسخیر کند اما این بار توسط عادل‌شاه شکست داده شد. چون عادل‌شاه وارد شهر شد، پسر او، محمد را، که در این زمان شش ساله بود، دستگیر کرد و به مشهد فرستاد. عادل‌شاه بنا داشت او را بکشد، اما به اخته کردنش بسنده کرد؛ به همین دلیل است که محمد را «آغا» خوانده‌اند.
مقبره عزرا مقبره عزرا یا آرامگاه عزرا (در عربی: عزیر) مکانی است در سال غربی رود دجله در کشور عراق امروزی که به باور عوام، مدفن عزرای کاتب است. امروزه در این مکان شهری به نام العزیر بنا شده‌است که ۴۴ هزار نفر جمعیت دارد.
آبراهام کرتاتسی وی نخستین بار در مهٔ ۱۷۳۵ در نزدیکی آباران با نادرشاه ملاقات کرد. این واقعه هم‌زمان با تصمیم نادرشاه مبنی بر راندن ترک‌ها از ایروان و دشت آرارات بود. این ملاقات منجر به ایجاد و سپس تحکیم روابط میان شاه و آبراهام گاتوغیگس شد؛ آن گاه دیدارهای آن دو تکرار شد و بنا به رسم مشرق زمین هدایای ارزشمندی میان آن رد و بدل، و ضیافت‌هایی نیز برپا گردید. پس از پیروزی ایرانیان بر ترک‌ها در نزدیکی قارص، ایروان مجدداً به دست ایرانیان افتاد و ارمنستان شرقی و اچمیادزین به فرمانروایی نادرشاه گردن نهاد. از این رو آبراهام گاتوغیگس با استفاده از روابط دوستانهٔ خود با شاه ایران موفق شد قسمتی از ثروت‌های تصرف شده از اچمیادزین را بازستاند. با گرفتن فرمانی از شاه مانع ورود امرای یونانی به شهر، و مداخلهٔ آنان در برخی از امور آنجا شود.
امامزاده قاسم (بروجرد) این امامزاده تا کنون به صورت تک‌نگاری مورد بررسی قرار نگرفته، ولی در سال‌های اخیر محققانی چون «حسین فرین» ‏، «مولانا بروجردی» و «حمید ایزدپناه» فقط به این بنا و موقعیت آن اشاره کرده‌اند. بنای امامزاده قاسم بروجرد دارای گنبد و پوش است و بدنه بنا از دو قسمت بدنه قدیمی و الحاقی جدید تشکیل شده‌است. بنای قدیمی از دو قسمت اتاق ورودی و اتاق مقبره تشکیل شده و قسمت الحاقی نیز از یک اتاق تشکیل شده که قسمت غربی اتاق را احاطه کرده و در وسط اتاق مقبره قبری وجود دارد که با ضریح پوشیده شده‌است.
نادرشاه آکسورثی در کتاب "بحران، فروپاشی، نظامی‌گری و جنگ داخلی" به نقدها دربارهٔ اثرش، "شمشیر ایران، نادرشاه" پاسخ می‌دهد و می‌گوید روشن است که در حکومتِ ناپایدارِ نادر، هیچ دولتِ مدرنی پدید نیامد. اما بااین‌حال، نشانه‌هایی از آغازِ این کار وجود دارد. یکی از نخستین نشانه‌های احتمالی، اصرارش بر حقِّ افزایشِ مالیات در سراسر ایران در توافق با تهماسب بود. دیگر، سلبِ مالکیت از موقوفات مذهبی بود. مانندِ بسیاری دیگر از فرماندهانِ نظامیِ دورانِ مدرنِ نخستین، نادر همیشه توجهِ بسیاری به جمع‌آوریِ پول داشت. نادرشاه در اکتبر تا نوامبرِ ۱۷۳۶ م در اصفهان، دست به تغییراتِ گسترده‌ای در ادارهٔ کشور زد که درصورت تکمیل‌شان، مدرنیزاسیونی بزرگ ایجاد می‌کرد. او ملزوماتِ دیوان‌سالاریِ قدیمِ صفوی را به‌خدمت گرفته بود، اما دولتِ خود را به شکل تازه‌ای درآورد. حکومتِ حاکمانِ بعدی — به‌ویژه کریم‌خان زند — برپایهٔ سوابقِ مالیاتی گردآمده در روزگارِ نادرشاه بنا شدند که به‌خاطر صحت و دقت‌شان تحسین شدند. درست است که فرسودگیِ اقتصادی در حکومتِ نادرشاه غیرقابل انکار است، اما از نظرِ تئوریِ انقلابِ نظامی، این مقایسه‌ها نشان می‌دهد که آسیبِ اقتصادیِ نادرشاه به ایران به‌جای انکارِ آن، متناسب با این نظر است. نیز تفکیک میان سیاستِ ظالمانه و به‌شدت متمرکز و دقیقِ نادرشاه در سال‌های ۱۷۳۹–۱۷۲۶ م و رفتارِ بیرحمانه و زیاده‌خواهانه‌اش، و سرانجام رفتارِ نابه‌جا و خودویرانگر در سال‌های ۱۷۴۷–۱۷۴۲ م مهم است. آکسورثی می‌گوید نادرشاه رهبرِ ایلِ افشار نبود، از جهاتِ مهم او اصلاً رئیسِ ایل نبود. برخلاف آقامحمدخان، نسبِ وی به هیچ‌یک از خانواده‌های اصلیِ ایلی که به آن‌ها تعلق داشت، نمی‌رسید و در طولِ زندگیِ حرفه‌ایش، خانواده‌های سرشناسِ افشارها دشمنش بودند. گذشته از خانوادهٔ خودش، معتمدترین همراهانش جلایری‌ها، افغان‌ها، کُردها و فارس‌های شیراز و استرآباد بودند، اما در میان آنان، افشارها کم بودند. سبکِ جنگیِ او بیشتر نوآورانه بود تا قبیله‌ای یا سنتی.
تاج محل مقبره مرکز مجموعهٔ تاج محل است. این قسمت، یک سازهٔ بزرگ از جنس مرمر سفید است که روی یک پایه قرار داشته و دارای یک بنای متقارن همراه با یک ایوان است که با گنبدی پوشیده شده‌است. همچون اکثر مقبره‌های گورکانی، عناصر پایه‌ای بنا ریشه در فرهنگ فارسی دارند.
مقبره سرو این سازه در طول ۱۷۴۰–۱۷۳۵ ساخته شده‌است و در طول زندگی توسط شرف النساء بیگم به عنوان اتاق مدیتیشن مورد استفاده قرار گرفت. شرف النساء بیگم ساختاری را به عنوان محلی برای خواندن قرآن در صبح‌ها ساخته بود. او با استفاده از نردبان چوبی از ساختمان بالا رفت و از ساختمان پایین رفت. پس از مرگ، اتاق تعمق به مقبره او تبدیل شد، به گونه ای که حتی در مرگ نیز می‌تواند در پوردا و از نظر مردان بی ربط بماند. این بنا به دلیل نقوش کاشی کاری که درختان سرو را نشان می‌دهد، در کنار محلی به عنوان مقبره سرو شناخته شده‌است، در کنار سایر نقوش‌های گلدار که در کاشی‌های دیواره‌های بیرونی به کار رفته‌است.مقبره در ابتدا با یک باغ و استخر احاطه شده بود، که احتمالاً باغی را که در گذشته مقبره دای آنگا را در آن محاصره کرده بود، ساقط کرده بود. مقبره یکی از آخرین بناهای قابل توجه در اواخر دوره مغول بود. در زمان حکومت سیک در قرن ۱۸ اعتقاد بر این بود که این مقبره دارای گنجینه ای است، بنابراین قرآن و شمشیر شرف النساء بیگم هر دو به غارت رفته و مقبره ویران شد.با احداث ساختمانهای جدید در اطراف این منطقه، دسترسی به مقبره دشوار شده‌است. در ابتدا توسط باغ‌ها احاطه شده بود، اما به دلیل خانه‌هایی که بر روی آنها ساخته شده‌است، امروز یک «باغ کوچک» وجود دارد که پسران محلی کریکت بازی می‌کنند.
آرامگاه محمد نادرشاه این آرامگاه در فراز تپه مرنجان با شکل و اسلوب نوین بنا یافته و گنبد کبود آن از خشت پخته، کاشی و باقی از سنگ مرمر ساخته شده است.
اردبیل این مقبره بنایی است که به‌طور نامساوی از دو قسمت تشکیل یافته، یک عمارت چهارگوش مرکزی و یک مقصوره مانند پنج ضلعی در جلو. اضلاع این بنا که بر روی شالودهٔ سنگی قرار گرفته دارای تاق‌نماهای نوک تیزی است. برجی که شبیه برج مقبرهٔ شیخ صفی است احتمالاً مربوط به قرن هشتم ق چهاردهم م است که شیخ صدرالدین موسی پسر دوم شیخ صفی آن را ساخته‌است، اما عمارتی که بر روی شالودهٔ اطراف بنای اصلی قرار گرفته، در زمان‌های بعد یعنی هم‌زمان با بقعهٔ شیخ صفی در اوایل قرن دهم/شانزدهم م بنا گردیده‌است.
برج آرامگاه بابا محمود برج مقبره بابامحمود بنائی است که یکپارچه از خشتهائی به ابعاد ۲۶*۲۶*۶ برآمده و شکل هندسی آن استوانة مایل به مخروطی است که قطر خارجی قاعده آن ۵/۱۰متر است و هرچه بالاتر میرود از قطر آن کاسته می‌شود. بنا فاقد پوشش است، و پیدا نیست از چه تاریخی پوشش آن فرو ریخته. بنای مدور برج مقبره با ارتفاع بیش از ۱۵ متر از سطح زمین با مصالح خشت و گل ساخته شده‌است . در داخل بنا محرابی به سمت قبله ساخته شده که از سطح زمین حدود ۵/۱ متر ارتفاع دارد .
ارمنی‌های ایران بنا به گزارشی، در سال ۱۷۵۰ میلادی تعدادی از ارمنی‌ها در دروازه شاه عبدالعظیم تهران ساکن بودند، از این رو می‌توان گفت که ارمنی‌ها پیش از جلوس کریم‌خان زند به سلطنت در سال ۱۱۶۳ ه‍.ق و در زمان نادرشاه افشار به تهران آمده بودند. این گروه باید نخستین گروه از ارمنی‌هایی باشند که به قصد رهایی از رفتار بد نادرشاه و کارگزارانش از جلفا به تهران مهاجرت کرده بودند. اندک اندک با مهاجرت ارمنی‌ها از سایر شهرهای ایران مانند: تبریز و جلفای اصفهان و سلماس و حتی از قفقاز و ارمنی‌های ترکیه بر تعداد خانواده‌های ارمنی ساکن تهران افزوده شد. در سال ۱۷۶۸ میلادی در زمان سلطنت کریم‌خان زند، ارمنی‌های تهران اولین کلیسای خود را به نام کلیسای تادئوس و بارتوقیمئوس مقدس در تهران، خیابان مولوی، بازار حضرتی، کوچه ارامنه بنا کردند. اکثر ارمنی‌ها این محله صنعتگر بودند.
آرامگاه پیر احمد زهرنوش جنس بنای بقعه آجر است. بقعه شامل یک مقبره و ساختمان‌هایی در ضلع غربی آن است که باهم مرتبط می‌باشند. با توجه به بی‌پیرایه بودن بناهای اطراف، احتمال می‌رود کاربری اولیهٔ آن خانقاه باشد. معماری مقبره یک بنای چهارطاقی است. این بنا با شکست‌ها و جرزهای ایجاد شده، از داخل به بیست وجهی تبدیل شده‌است. بر فراز چهارطاقی مقبره گنبد زیبایی به سبک پنج و هفت از گونهٔ گنبدهای سلجوقی استوار گشته‌است. این گنبد به گنبدهای مساجد جامع قروه و سجاس مانند است.
برج ننه نادر این بنا دارای دیوارهایی در ابعاد ۴٫۵ در ۴٫۵ متر است و شکل بنا نیز مربعی‌شکل می‌باشد. برج ننه نادرشاه افشار بر بالای یک تپه واقع شده‌است و ارتفاع عمارت آن از سطح زمین ۹ متر است. این بنا ساختمانی است که از سنگ و گچ ساخته شده و گنبدی نیز بر فراز آن قرار دارد. دیواره خارجی ساختمان مربع شکل ۸ متر در ۸ متر می‌باشد. کل ارتفاع ساختمان نیز ۹ متر است. در این بنا سفال‌های فراوانی از دوره تیموری یافت شده‌است.این اثر در تاریخ ۲/۸/۱۳۸۲ با شماره ۱۰۵۰۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.
چهارمنار (تبریز) از دیگر آثار این منطقه می‌توان به «دورد قبیرلر» (چهار قبر) اشاره کرد. این بنا شامل مقبره پادشاهان روادی تبریز و گنبد امیر مولا می‌باشد. این مجموعه حدود ۴۰۰ الی ۵۰۰ متر از مسجد جامع تبریز فاصله دارد و شامل مقبرهٔ پادشاهان روادی و بقعهٔ یکی از امامزادگان تبریز می‌باشد.
شهرستان دلفان لفظ بابا در لرستان به بزرگان و پیران قابل احترام گفته می‌شود و از این جهت این امامزاده برای مردم لرستان به خصوص اهالی شهرستان دلفان و شهرستان کوهدشت از احترام بسیار بالایی برخوردار است. گنبد و تزئینات داخلی مقبره امامزاده ابراهیم به صورت کامل آجر کاری است و بیشتر تزئینات بنا به سبک معماری قرن هفتم و معماری دوره قاجار شباهت دارد، ساختمان مقبره هشت ضلعی بوده و در ورودی آن رو به شمال است، نحوه کلی ساخت و معماری مقبره را می‌توان با معماری دوران صفوی هم مقایسه کرد.
آتشگاه تفلیس پیشینه آتشگاه تفلیس به حدود سده پنجم میلادی بازمی‌گردد. در نوشته‌های غربی و گرجی، این بنا به همان نام پارسی‌اش «آتشگاه» یا با اندک تفاوتی در تلفظ به صورت «آتِشگاه» نامیده می‌شود. به نظر می‌رسد این بنا شمالی ترین آتشکده زرتشتی باشد که در طول تاریخ ساخته شده است. در سال ۱۷۲۴ زمانی که ترک‌ها تفلیس را فتح کردند از این آتشگاه به عنوان مسجد استفاده کردند تا زمانی که نادرشاه، پادشاه ایرانی، شهر را فتح کرد. .
هیران منار مناره در دوره جهانگیر ساخته شده و ۳۰ متر طول دارد این مناره در سال ۱۶۰۶ میلادی به عنوان نماد مقبره غزال محبوب امپراتور به نام منسراج بنا گردیده‌است. در حاشیه‌های بنا، نوشته‌هایی به یاد این غزال نگاشته شده‌است.
آرامگاه ناصرالحق در داخل بنا، سقف مدور وجود دارد که در بالای آن سوراخی وجود دارد و به گنبد بنا می‌رسد. مولانا اولیاء ا… آملی می نوسید مقبره ناصر الحق در قرن نهم هجری قمری توسط سیدعلی ساری ساخته شده است.
ریجاب ۱۹- مقبره [[بابایادگار]]: یکی از بقاع متبرک پیروان اهل حق محسوب می‌شود که در روستای بان زرده واقع است. قدمت این اثر به قرن ۱۶ میلادی می‌رسد. از نظر معماری این بنا به صورت فضای مربع شکل کوچکی است و بر روی آن گنبد مخروطی شکلی قرار گرفته‌است. سطوح داخلی و خارجی این بنا به وسیله ملاط گچ اندود شده‌است. این مقبره، یکی از زیارتگاه‌های مهم اهل حق به‌شمار می‌رود. بیشتر از این مشایخ در اوایل حکومت صفویان زندگی می‌کردند و در نوار مرزی ایران و عثمانی به ترویج مذهب اهل حق اشتغال داشتند. به اعتقاد اهل حق بابایادگار تجلی روح [[حسین بن علی]] است.
ابن حسام خوسفی آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ هجری قمری بر روی تپه ای سنگی در بین مزارع‌های خوسف ساخته شد و در سده ۱۳ قمری مورد مرمت قرار گرفت. این بنای کوچک شامل اتاقکی است با فرم هشت ضلعی که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه‌فرنگی ساخته شده‌است. در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تأمین کند و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد. این بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی بوده و در سه جهت، سه طاق‌نما با قوس جناقی دارد. همچنین در داخل آرامگاه کتیبه‌ای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام وی باشد و دور مقبره را فرا گرفته‌است.
مسجد جامع اصفهان در دوران قاجار چون وضع اقتصادی و سیاسی کشور خوب نبود و پایتخت هم به تهران منتقل شد، بی‌توجهی به این بنا دوچندان شد. بازسازی‌هایی این دوران هم بسیار محدود است. مثلاً مرمتی در قسمت شرقی و ورودی آن، در دوران فتحعلی شاه قاجار انجام شد. کتیبه‌ای نیز در آن قرار دارد که مربوط به سال ۱۲۱۸ ه‍.ق است. در همین زمان سکوهایی آجری هم ایجاد شد که حدود نیم‌متر ارتفاع داشت و برای ادای نمازهای مغرب و عشا در تابستان ساخته شده‌بود. مقبرهٔ علامه مجلسی هم که در شمال غربی مسجد قرار داشت در همین زمان مرمت شد. مقبرهٔ علامه مجلسی در بین مردم از احترام بسیاری برخوردار بود و از زمان صفوی تاکنون زیارتگاه عموم بوده‌است. ساخت این بنا از زمان صفویان آغاز شد. در دورهٔ قاجار هم حیاط و غرفه‌هایی که برای زائران تعبیه شده‌بود گسترش یافت، نمای خارجی آن هم به وسیلهٔ کاشی تزئین شد و نقاشی‌های داخل بنا هم دوباره تجدید شدند.
امامزاده یحیی (ورامین) مقبره دارای گنبد بزرگ آجری است و در بدنه‌اش هشت دریچهٔ مشبک ساخته شده‌است. صحن بنا به شکل برج، دارای چهار کنج تاق‌نماست. در قسمت پایین دیوارهٔ صحن، گچ‌بریهایی وجود دارد و در پایین آن‌ها نیز کاشیهای بزرگ و زیبایی با جلای فلزی به کار رفته‌است. این بنا به سبک معماری آذری بنا شده‌است.
آرامگاه عیسی خان مقبره عمدتاً با کوارتزیت خاکستری با ماسه‌سنگ قرمز ساخته شده‌است که برای تزئین استفاده می‌شود. گچ کاری‌های بنا سنگ‌تراشی خشن را پوشانده‌است. کاشی‌های رنگی مختلف برای تزئین از دیوارها استفاده شده‌است. دروازه مقبره بر روی یک لژ یک متر بلندی قرار دارد که به پله‌ها رسیده‌است. در سر مربع محفظه دروازه به سبک معماری هندو ساخته شده‌است.
آرامگاه جهانگیر مقبره مربع شکل، یک ازاره یک طبقه با ارتفاع ۲۲ فوت است که چهار طرف بنا را طاق‌هایی پوشانده‌است. خلیج‌های طاق‌دار در امتداد محیط آرامگاه نشان‌دهنده سبک‌های معماری تیموری آسیای مرکزی است. نمای مقبره از ماسه سنگ قرمز با نقوشی از سنگ مرمر سفید منبت کاری شده‌است.
خانقاه و آرامگاه سلطان محمودشاه ساختمان این بنا در حدود ۱۰هزار مترمربع زیر بنا دارد و شامل مسجد ذوقبلتین، حسینیه، خانقاه، آب‌انبار، مکتب خانه، نانوایی، حمام، برج‌های حفاظتی و مقبره که مدفن عده‌ای از مشایخ سلسله «دادایی» است می‌باشد.
مقبره میرحیدر (گورخانه) نقشه گنبد از داخل چهارضلعی و در مراحل بعد این بنا دارای گنبد دو پوشه و چهار ورودی به سمت چهار جهت جغرافیایی و شامل ایوان‌هایی در داخل و خارج بنا است. ایوان‌های داخلی و گنبد با تزئینات هندسی شمسی و ستاره رنگی تزئین شده‌اند. تزئینات رنگی بنا نیز شامل رنگ قرمز در ایوان‌های داخلی و رنگ‌های قرمز و سبز در گنبد است.
امامزاده ابراهیم (آمل) این بنا با پلان مربع شکل و بدنهٔ آجری و گنبد هرمی‌شکل در قرن نهم هجری در شهر آمل ساخته شده‌است. از ویژگی‌های خاص این بنا می‌توان به ارتفاع بلند آن، دیوارهای محصور کننده‌اش، برج مکعب شکل و گنبد هشت ضلعی آن اشاره کرد. این بنا در سال ۹۲۵ هجری قمری به وسیلهٔ خواجه عبدالله نامدار، فرزند درویش حاج کفشگر، ساخته شده و بانی آن عبدالله ابن شاه حسین قاضی بوده‌است. سازندهٔ مقبره آن نیز محمد حسین نجار است. چهار چوبهٔ این مقبره از شاهکارهای نجاری باستانی است که آیات قرآنی در آن حک شده‌است. در خارج دیوار محوطهٔ گنبد امامزاده ابراهیم آب انباری موجود است که در سال ۱۳۱۵ قمری توسط امیر مکرم لاریجانی اسکی ساخته شد. این بقعه از سمت غرب به خیابان طالب آملی و از سمت شرق به قادی محله وگرجی محله محدود است.
برج آرامگاه علاءالدین «این بنا در سال ۱۲۹۸میلادی (۶۸۸ه‍.ق) بنا شده‌است. تزئینات این مقبره از لحاظ تنظیم دقیق جزئیات قابل توجه است و تناسب تزئینات آن با برج و ظرافت‌های کار، بر آثار دوران گذشته برتری دارد و تزئینات لعابدار کاشیکاری در اوج تکامل خود نشان داده شده‌اند.»
حسینعلی خان نکیسا حسینعلی خان نکیسا با علی‌اکبر شهنازی که نغمات و آهنگ‌های فراوانی ساخته که از جمله بهترین پیش در آمدها محسوب می‌شد همکاری داشته‌استنکیسا در ۵ آبان ۱۳۵۵ فوت کرده و در مقبره امام زاده احمد روستای کوهین تفرش به خاک سپرده شده‌است. مقبره نکیسا دو سنگ دارد؛ یکی سنگ قدیمی و دیگری سنگِ جدید - که حاتم عسگری، خواننده و شاگردِ نکیسا برای پاسداشت یادِ او بنا کرده‌است. دو قبرِ کنارِ هم در نزدیکی مقبره نکیسا، نقشهایی بر این دو قبر حک شده؛ نقش شانه و شانهٔ چوبی و قیچی و تسبیح و دو نیمدایره هم به شکلِ کلاه بر روی سنگِ قبرها موجود بود.
حرم حضرت رقیه یکی از زیارتگاه‌هایی که پس از مقبره زینب مورد توجه شیعه‌است، مقبره و حرم رقیه دختر حسین است. وی در مکانی که مقبره‌ای عمومی به نام مقبره باب‌الفرادیس بود به خاک سپرده شده. این مقبره در شمال غربی محله قدیمی دمشق و کنار باب‌الفرادیس قرار داشت. در ابتدا سلاطین ایوبی بر قبر او مقبره‌ای کوچک ولی زیبا ساختند؛ سنگ قبری که بر وی نهاده شد از سنگ موزائیک تزئین شده و به‌وسیله عاج و مرمر بود که اطراف آن را ضریح زیبایی احاطه کرده بود و بر فراز آن نیز گنبد و عمارتی بنا شد. مکان یادشده که از همان ابتدا به صورت مسجد و مقبره بود، در سال ۱۱۲۵ قمری مورد بازسازی قرار گرفت و در سال ۱۳۲۳ قمری نیز به‌وسیله میرزا علی اصغر خان امین السلطان (صدراعظم مظفر الدین شاه) دوباره ترمیم شد. در آن زمان سه کتیبه سنگی در داخل حرم در سمت محراب شبستان آن دیده می‌شد. در کتیبه اول چند حدیث در فضایل اهل بیت و نام میرزابابا مستوفی گیلانی به‌عنوان تعمیرکننده بقعه مقام رقیه به تاریخ ۱۱۲۵ قمری دیده می‌شد. در کتیبه دوم به مکان دفن ملک کامل ناصرالدین که در سال ۸۸۰ قمری در این مکان مدفون شده بود اشاره و بر کتیبه سوم نیز چند بیت شعر نوشته شده بود.
امامزاده کمال (ضیاءآباد) طبق ادعای کتیبه‌ها و مردم محلی این مکان مقبره کمال فرزند موسی کاظم هفتمین امام شیعیان بوده و با توجه به معماری مستحکم آن و همین‌طور دقتی که در آجرچینی‌های آن انجام شده‌است، می‌توان نتیجه گرفت که در زمان ساخت بنا، احترام و توجه بسیاری برای آن صرف شده‌است. بر اساس کتیبه سنگی امامزاده این بنا در سال ۸۶۱ قمری احداث شده‌است. این بنا هم‌اکنون نیز مورد احترام و توجه بسیار زیاد مردم منطقه است.
میراث جهانی یونسکو از ابتدا به حفاظت بناهای تاریخی و موارد دیگری مثل تربیت افراد متخصص برای نگهداری و مرمت آثار تاریخی توجه نشان می‌داد. در این سازمان فهرستی از آثار جهانی که واجد شرایط و معیارهای پذیرفته شده یونسکو است وجود دارد، که در واقع پس از بررسی درخواست‌ها و مشاهدهٔ کارشناسان مربوط رأی به ثبت اثر داده می‌شود و این چنین اثر مربوط جزئی از آثار جهانی می‌شود. هنگامی که دولتی تصمیم می‌گیرد اثری را به عنوان اثر جهانی در یونسکو به ثبت برساند موظف می‌شود، حفاظت و مراقبت از اثر را عهده‌دار شود.
دنگ فنگ دنگ فنگ منطقه‌است باستانی که در استان هنان چین و در کنار کوه مقدس سونگ قرار دارد.این منطقه ۱۲۲۰ کیلومتر مربع و جمعیت ۶۳۰٫۰۰۰ دارد.این شهر یکی از مشهورترین مراکز معنوی چین است و در ادیان مختلف چین به عنوان مرکز آسمان و زمین شناخته می‌شود.در این شهر معابد مختلفی از مکتب‌های تائوئیست، بودایی و مکتب کنفوسیوس وجود دارد. در سال ۲۰۱۰ یونسکو تعدادی از معروف‌ترین بناهای تاریخی دنگ فنگ را در میراث جهانی یونسکو به ثبت رساند که شامل چندین دروازه تاریخی، و معابد بودند.پرستشگاهایی که در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند عبارت اند از:
باغ اکبریه عمارت و باغ اکبریه، یکی از بناهای تاریخی شهر بیرجند است. این بنا در دوره قاجاریه و به دستور شوکت الملک با معماری استاد الله داد جعفری در دو طبقه ساخته شده‌است. این باغ در انتهای خیابان معلم در روستای اکبریه که از توابع استان خراسان جنوبی می‌باشد، واقع شده‌است. این باغ با گسترش شهری بیرجند اکنون در داخل شهر قرار گرفته‌است. این باغ در نشست سی و پنجم یونسکو در سال ۲۰۱۱ میلادی به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این باغ با نام «"مجموعه اکبریه، مسجد و عمارت و باغ"» در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. همچنین این باغ در نشست سی و پنجم یونسکو در سال ۲۰۱۱ میلادی به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
فهرست میراث جهانی در هند فهرست میراث جهانی در هند شامل ۳۸ میراث فرهنگی، طبیعی و ترکیبی می‌باشد که تا سال ۲۰۱۹ در یونسکو به ثبت رسیده‌اند. میراث جهانی یونسکو نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص، می‌باشند. برپایه این کنوانسیون کشورهای عضو یونسکو، می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به‌عنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت، در عین باقی‌ماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوط، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مکان‌های میراث جهانی ثبت‌شده در سازمان یونسکو، مکان‌هایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه یا شهر هستند.
نقش پارسی بر احجار هند نقش پارسی بر احجار هند نام کتابی است از علی‌اصغر حکمت شیرازی که کتیبه ها یا سنگ‌نوشته‌هایی با متن فارسی در بناهای تاریخی هند را بررسی کرده و در سال‌های ۱۳۳۵ و ۱۳۳۷ و نسخه جدید مصور با دو فصل و ۵ گفتار اضافه در سال ۱۳۹۲ منتشر شده‌است. چاپ اول این کتاب شامل متن فارسی بیشتر از ۸۰ سنگ نوشته فاخر در بناهای تاریخی هندی بوده‌است که امروزه بسیاری از آن‌ها جزو میراث ملی یا ثبت میراث جهانی یونسکو شده‌اند. چاپ جدید حدود دویست سنگ نوشته را بررسی کرده‌است. کتاب نقش پارسی بر بناهای فاخر هند بخش اندکی از نمونه‌های فاخر آثار پارسی در هند را جمع‌آوری کرده‌است. این کتاب با تصاویر زیبا مصور شده این مجموعه تنها بخشی از بیشتر از ۱۵ هزار سنگ نوشته فارسی و قرآنی در هند است که شناسایی شده‌اند که بسیاری از آن‌ها در زمره میراث فرهنگی هند و میراث جهانی ثبت شده‌است.
پیتاگوریون پیتاگوریون یک بندر باستانی است با بناهای تاریخی یونانی و رومی، این بندر در سال ۱۹۹۲ به همراه هرایون در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
فهرست میراث ملی انگلستان فهرست میراث ملی انگلستان () یا به‌اختصار «NHLE»، پایگاه دادهٔ رسمی کشور انگلستان از دارایی‌های حفاظت‌شدهٔ میراث فرهنگی-تاریخی است که در سال ۲۰۱۱ راه‌اندازی شد. این پایگاه داده شامل بنای‌های فهرست‌شده، بناهای یادبود حفاظت‌شده، پارک‌ها و باغ‌های تاریخی، کشتی‌های شکسته و غرق‌شدهٔ حفاظت‌شده و میدان‌های نبرد ثبت‌شده‌است که تحت نظارت و پشتیبانی نهاد هیستوریک اینگلند قرار دارد. اماکن میراث جهانی یونسکو نیز در این پایگاه ثبت می‌شود اما مناطق حفاظت‌شده در آن قرار نمی‌گیرد.
چغازنبیل چغازنبیل جزو معدود بناهای ایرانی است که در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. در بعضی از کتب تاریخی قدیمی، شوش (شهر باستانی) را چغازنبیل نامیده‌اند.
شوش (شهر باستانی) پرونده محوطه تاریخی شوش در سی و نهمین نشست کمیته میراث جهانی سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو) که در ژوئیه ۲۰۱۵ در شهر بن آلمان برگزاری شد با موافقت اعضا به ثبت جهانی رسید. این پرونده توسط متخصصان ایرانی و با مدیریت و ریاست محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی ارائه و دفاع شد و به عنوان هجدهمین اثر میراث جهانی در فهرست یونسکو به ثبت رسید. پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شاپور، کاخ آپادانا، دروازه شرقی، کاخ هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌هاست.
فهرست میراث جهانی در ایران میراث جهانی یونسکو نام پیمان‌نامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر سال ۱۹۷۲ به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع آن، حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص می‌باشند. بر پایه این کنوانسیون کشورهای عضو یونسکو، می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به عنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت در عین باقی ماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوط، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مکان‌های میراث جهانی ثبت شده در سازمان یونسکو، مکان‌هایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه یا شهر هستند.
بند شرابدار بند شرابدار یکی از بناهای مجموعه بناهای آبی تاریخی شوشتر است که در مسیر نهر رقط قرار دارد که نهر رقط در نهایت به رود گرگر سرازیر می‌شود. پیشینه ساخت این بند همانند دیگر بناهای آبی تاریخی شوشتر، به دورهٔ ساسانیان باز می‌گردد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین این بند به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر به صورت یکجا در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید. بند شرابدار در جنوب شهر شوشتر و بر روی شاخه‌ای از نهر داریون موسوم به نهر رقت یا اودلازین به صورت شرقی-غربی قرار گرفته است. نهر رقت که از انشعابات نهر داریون است بعد از گذر از پخشاب داریون یعنی بند خاک به پل بند لشکر رسیده و با عبور از آن و بعد از گذر از چند بخش به بند شرابدار می‌رسد. این سازه را بین دو بنای آبی مهم پل بند لشکر و بند خداآفرین قرار دارد و در ضلع جنوبی آن قسمتی از حصار شهر قرار گرفته است.
بناهای کهن بیزانس تسالونیکا شهر تسالونیکی در شمال یونان، از مهم‌ترین شهرهای امپراتوری روم شرقی بود که نقش مهمی برای مسیحیت در قرون وسطی داشت این شهر توسط ساختمان‌های چشمگیر تزئین شده بود. در سال ۱۹۸۸، پانزده عدد از بناهای تاریخی تسالونیکی به عنوان سایت‌های میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند.