mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
نوشتن با دوربین نوشتن با دوربین: رودررو با ابراهیم گلستان کتابی است به کوشش پرویز جاهد که حاصل گفتگوهای مفصّلِ او با ابراهیم گلستان است. این گفتگوها را جاهد ظرف ۱۸ ماه و برای پروژهٔ دکترایش انجام داده بود.
جین وبستر جین وبستر سبکی ساده و روان داشت و دیدگاه‌های اجتماعی و سیاسی خود را در نوشته‌هایش مطرح می‌کرد. از خصوصیات سبک وی این است که مخاطبانش در محدوده سنی خاصی قرار نمی‌گیرند. از این دیدگاه شیوه نگارش جین وبستر بسیار شبیه مارک توین است. یکی از دلایل این تأثیرپذیری خویشاوندی مادر جین با مارک توین و علاقه‌مندی و مطالعه زیاد آثار وی در نوجوانی است.
شیخ ابراهیم دوم در سال سوم حکومت شیخ ابراهیم دوم ، شاه اسماعیل قلعه گلستان را محاصره نمود تا سلطان محمود را دستگیر کند. سپس او را به دادگاهی در کشور خودش بفرستد تا مورد محاکمه قرار بگیرد. سه ماه از محاصره قلعه گلستان می گذشت تا این که در یک شب غلام سلطان محمود او را به قتل رساند و سر سلطان محمود را برای شیخ ابراهیم دوم فرستاد.
نوشتن با دوربین شهرام میریان در گزارشی برای رادیو فردا، گفتگوی گلستان و جاهد را «بلندبالا اما جاندار و پرتحرک» توصیف کرده‌است که با زبانی برنده و گاه گزنده و نیشدار به نقد جریان روشنفکری و ادبی دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ ایران پرداخته‌است. جاهد هم گفتگو با میریان می‌گوید که این کتاب شوکی در فضای فرهنگ ایران ایجاد کرد و به همین خاطر مورد توجه قرار گرفت. بهروز تورانی، فیلم‌شناس هم در مطلبی برای بی‌بی‌سی فارسی، نوشته که جاهد در ارائهٔ تصویر ابراهیم گلستان به عنوان نویسنده و فیلمساز، موفق بوده‌است. وی این کتاب و نظرات گلستان را روایتگر دیدگاهی متفاوت از تاریخ سینمای ایران می‌داند که با روایت رسمی متفاوت است و برای خواننده‌ای که تنها با روایت رسمی آشناست می‌تواند «تکان‌دهنده» باشد. پرویز حمزوی در مطلبی برای دویچه وله فارسی می‌نویسد که این کتاب و نظرات گلستان «از روی فضای مه آلود روشنفکری ایران آن روزگار پرده برداشته‌است».
فروغ فرخزاد آشنایی با ابراهیم گلستان، نویسنده و فیلمساز سرشناس ایرانی، و همکاری با او موجب تغییر دیدگاه‌های اجتماعی و در نتیجه تحول فکری و ادبی در فروغ شد. نامهٔ منتشرشدهٔ فروغ برای ابراهیم گلستان نشانگر وجود رابطه عاشقانه بین این دو است.
ریویل او فرزند کاوه گلستان و نوهٔ ابراهیم گلستان است.
سیاحت‌نامه ابراهیم‌بیگ ابراهیم بیگ از يک نفر که تازه از مسافرت ايران برگشته بود پرسش میکند
باقر عاقلی یکی از اتفاقات مهم در سوابق فرهنگی دکتر عاقلی، آشنایی وی با ابراهیم خواجه نوری بود. عاقلی در سنین جوانی خویش، خواننده دائمی آثار ابراهیم خواجه نوری بود و از جمله به خصوص نوشته‌های ابراهیم خواجه نوری که با عنوان بازیگران عصر طلایی، در اوایل دهه ۱۳۲۰ به چاپ می‌رسیدند، از نظر او دلچسب و جذاب به نظر می‌رسیدند. خواجه نوری در آثار و نوشته‌هایش زندگینامه و بیوگرافی ۱۱ تن از نخبگان دوران سلطنت رضاشاه پهلوی همچون داور، تیمورتاش و علی دشتی را به چاپ می‌رساند و باقر عاقلی که شیفته نوشته‌های او شده بود، بعد از مدتی کوشید تا از نزدیک با خواجه نوری آشنا شود. این آشنایی پس از مدتی صورت پذیرفت و تداوم آن باعث شد که عاقلی (آن طور که خودش می‌گوید)، به «دست راست» خواجه نوری تبدیل شود و حتی گاهی طرف مشورت او قرار بگیرد. خواجه نوری بر عاقلی تأثیر فراوان نهاد، تا بدانجا که تاریخ از دید باقر عاقلی به امری دوست داشتنی تبدیل شد و یکی از کسانی که در ایجاد این رویکرد او نسبت به تاریخ تأثیرگذار بود و حس تاریخ‌نگاری را در او تشویق کرد، ابراهیم خواجه نوری بود.
شاهرخ گلستان او برادر ابراهیم گلستان است و به همراه او در دهه ۱۳۳۰ برای شبکه‌های تلویزیونی خارجی و بخش سیاسی شرکت‌های نفتی در ایران فیلم می‌ساخت. شاهرخ گلستان از کسانی بود که از شرکت سینمایی گلستان برای خود نامی در سینما دست و پا کردند.
لیلی گلستان لیلی گلستان در ۲۳ تیر ۱۳۲۳ در تهران به‌دنیا آمد. پدرش ابراهیم گلستان در آن زمان کارمند شرکت نفت بود و مادرش معلم و هر دو عضو حزب توده ایران بودند.
هوشنگ پزشک‌نیا پزشک‌نیا در سال ۱۳۲۵ به ایران بازگشت و به استخدام شرکت نفت درآمد و همزمان با ابراهیم گلستان، نویسنده و فیلمساز، رابطه دوستانه‌ای پیدا کرد. زندگی‌نامهٔ او به قلم ابراهیم گلستان از بهترین نمونه‌های تذکره‌نویسی مدرن ایران محسوب می‌شود که در کتاب "گفته‌ها" به چاپ رسیده‌است.
سعدیه سنگ قبر در وسط عمارتی هشت ضلعی قرار دارد و سقف آن با کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ تزیین شده‌است. در هفت ضلع ساختمان، هفت کتیبه قرار دارد که از قسمت‌هایی از گلستان، بوستان، قصاید، بدایع و طیبات شیخ انتخاب گردیده و به خط «ابراهیم بوذری» نوشته شده‌است. متن یک کتیبهٔ دیگر از «علی اصغر حکمت» است که در مورد چگونگی ساخت بقعه توضیحاتی داده.
گلستان سعدی گلستان نوشتهٔ شاعر و نویسندهٔ پرآوازه ایرانی سعدی شیرازی است. به باور بسیاری، گلستان سعدی تأثیرگذارترین کتابِ نثر در ادبیات فارسی‌است. که در یک دیباچه و هشت باب به نثر مسجَّع (آهنگین) نوشته شده‌است. بیشترِ نوشته‌های آن کوتاه و به شیوهٔ داستان‌ها و پندهای اخلاقی است.
ابراهیم گلستان وی از سال ۱۳۵۷ در استان ساسکسِ انگلستان زندگی می‌کند. وی دو فرزند با نام‌های کاوه و لیلی دارد؛ کاوه گلستان عکاس خبری ایرانی، در مأموریتی در سال ۲۰۰۳ به همراه گروه خبری بی‌بی‌سی در عراق بر اثر انفجار مین کشته شد؛ لیلی گلستان، به‌عنوان مترجم، نویسنده و مسئول گالری گلستان در ایران فعالیت می‌کند.
طایفه دریس در سمت دیگر روستای جرف به نام جرف علیا شیخ ابراهیم الخویطر(شیخ فرید) فرزند شیخ فارس ابراهیم الخویطر دریس زعامت میکند
ابراهیم‌آباد (گرگان) ابراهیم آباد، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان گرگان در استان گلستان ایران.
ابراهیم خلیل‌الله ابراهیم خلیل‌الله فیلمی به کارگردانی و نویسندگی محمدرضا ورزی ساختهٔ سال۱٣٨٣ است. این فیلم دوران به نبوت رسیدن ابراهیم را به نمایش می‌گذارد. او در میان کافران بزرگ شده، و آنها را به پرستش خالق خود فرا می‌خواند. ابراهیم به دلیل شکستن بتها به آتش انداخته شد، اما خدا آتش را بر ابراهیم تبدیل به گلستان نمود و به ابراهیم آسیبی نرسید.
عابدین مهدوی او گروه کودکان مقدس را پس از مرگ کاوه گلستان با حمایت مالی مادرش و مادر کاوه گلستان به‌طور جدی راه‌اندازی می‌کند، فخری گلستان، همسر ابراهیم گلستان، نویسنده و کارگردان ایرانی و مادر کاوه گلستان، که یکی از اولین حامیان حقوق کودک در ایران و فعالین در زمینه حمایت از کودکان بوده‌است و اولین پرورشگاه‌ها را در تهران و شهرستان‌ها راه‌اندازی و حمایت کرده‌است، از وی حمایت می‌کند، فخری گلستان در سال ۱۳۹۱ در سن ۸۷ سالگی در تهران در گذشته‌است.
خروس (داستان) خروس داستان بلندی از ابراهیم گلستان نویسندهٔ ایرانی‌ست که نسخهٔ کامل آن نخستین بار سال ۱۳۷۴ در انتشارات روزن در نیوجرسی و لندن و سپس در سال ۱۳۸۴ توسط انتشارات اختران در تهران منتشر شد. تکه‌هایی از نسخهٔ اول "خروس" سال ۱۳۵۹ خورشیدی در مجلهٔ "لوح" چاپ شده بود. گلستان به گفتهٔ خودش داستان را در آخرین روزهای سال ۱۳۴۸ و تابستان ۱۳۴۹ نوشته‌است. در دههٔ ۱۳۷۰ این داستان به صورت ناقص و با جمله‌های کوتاه‌شده در قالب مجموعه‌ای به نام "شکوفایی داستان کوتاه در دهه نخستین انقلاب" به‌چاپ رسید. گلستان اعتراض خود به چاپ این داستان را در ابتدای چاپ کامل این کتاب مکتوب کرد. سال ۱۳۸۵، یک سال بعد از چاپ کتاب در ایران، مجوز انتشار "خروس" لغو و سال ۱۳۸۶ در بیستمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران فروش آن ممنوع اعلام شد. تلاش ناشر برای دریافت مجوز تجدید چاپ، ثمری نداشت.
کمال پاشازاده نگارستان ابن کمال پاشا یکی از ارزشمندترین آثار این کمال پاشاست . این اثر ، کتابی است تعلیمی به زبان فارسی که در سال 939 قمری نوشته شده ( بر اساس ماده تاریخ نگارستان بی‌مانند ؛ مؤلف آن را به ابراهیم پاشا ، معروف به مقبول ، وزیر سلطان سلیمان قانونی ( 974 – 926 ق ) اتحاف نموده است . نگارستان ، به تقلید از گلستان سعدی ، به همان شیوه و سبک ، در یک دیباچه و هشت باب نوشته شده‌است . اکثر حکایات مندرج در نگارستان ، در سیرت شخصیتهای تاریخی ، همچون شاهان ساسانی ، پیامبر اکرم ( ص ) ، خلفا ، شاهان غزنوی و سلجوقی نوشته شده و شامل 398 حکایت و 74 حکمت و پند است .
سبکی تحمل‌ناپذیر هستی سَبُکیِ تحمل‌ناپذیر هستی نام رمانی از میلان کوندرا است که در سال ۱۹۸۴ نوشته شده‌است.
ابراهیم در گلستان این فیلم عروسکی که در اوایل انقلاب ایران ساخته شده درباره دوران پیامبری ابراهیم و مبارزه او با بت پرستی است.
ابراهیم‌آباد (سیرجان) ابراهیم‌آباد روستایی در دهستان ملک‌آباد بخش گلستان شهرستان سیرجان استان کرمان ایران است.
تلمبه ابراهیم‌خان تلمبه ابراهیم‌خان یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان گلستان (سیرجان) واقع شده‌است.
ابراهیم گلستان مانی حقیقی، کارگردان، و مهرک گلستان، خوانندهٔ رپ، صنم حقیقی، کارشناس نفت، و محمود حقیقی نوه‌های او هستند.
حسین دهلوی حسین دهلوی، در زمینه موسیقی فیلم هم فعالیت داشته‌است که البته بیشتر برای فیلم‌های مستند، نقش مشاور و انتخاب‌کننده موسیقی را بر عهده داشته و در تیتراژ فیلم‌ها، از او به نام مستعار «فریبا» یاد شده‌است. دهلوی برای چند فیلم مستند از ابراهیم گلستان مانند یک آتش (چشم‌اندازها)، موج و مرجان و خارا، و گنجینه‌های گوهر و همچنین فیلم هفده روز به اعدام اثر هوشنگ کاووسی موسیقی نوشته‌است.
پولس رسول نکته دیگر ،این است که نویسنده اعمال رسولان بعد از جدایی که در فصل 15 کتاب مذکور است،تا اخر کتاب نه از برنابا نام میبرد و نه هم از کارکرد ها و نوشته هایش. ولی قبل از داستان این جدایی،از وی به نیکویی یاد میکند، چنانکه میگوید "و یوسف که رسولان او را برنابا یعنی ابن الواعظ (پسر پند ها)لقب دادند،مردی از سبط لاوی و از طایفه ی قبرسی، زمینی که داشت،فروخت،قیمت آن را آورد و پیش قدم های رسولان گذارد"
ابراهیم‌آباد (بندرگز) ابراهیم‌آباد روستایی در دهستان انزان شرقی بخش مرکزی شهرستان بندرگز استان گلستان ایران است.
لیلی گلستان سیده لیلی گلستان (زادهٔ ۲۳ تیر ۱۳۲۳ - تهران) مترجم و نگارخانه‌دار ایرانی و عضو کانون نویسندگان ایران است. وی دختر ابراهیم گلستان و فخری گلستان و خواهر کاوه گلستان است که با نعمت حقیقی ازدواج کرد و پس از ۶ سال از او جدا شد. حاصل آن ازدواج سه فرزند است: مانی، صنم و محمود حقیقی.در تاریخ ۲۶ آبان ماه ۱۳۹۳ جایزه شوالیه ادب و هنر فرانسه (نخل آکادمیک) توسط سفیر دولت فرانسه در تهران به لیلی گلستان اهدا شد.
ابراهیم گلستان «با همه ی اتهاماتی که بر گلستان وارد آوردند و گفتند در برج عاج زندگی می کند و آقای محمود عنایت درباره چمن افریقایی خانه اش مقاله نوشت، یا آن متن افتضاح آمیز و رذیلانه ای که پرویز داریوش در مجله نگین درباره گلستان چاپ کرد و رذالت را تا آنجا پیش برد که به حریم خانوادگی گلستان هم تجاوز کرد او پاک پاک بود... گلستان تا امروز مورد حقد و حسد دیگران بوده است. یکی از شاعران معاصر به من می گفت: این چه هنرمندی است که نه سیگار می کشد، نه تریاک می کشد، نه عرق می خورد؟! این بود قضاوت روشنفکران ما درباره ی او. در عوض گلستان نه به کسی باج می داد و نه از کسی حساب می برد. چون پاکِ پاک بود.»
خانه سیاه است فیلم مستند خانه سیاه‌است به کارگردانی فروغ فرخزاد و تهیه کنندگی ابراهیم گلستان در پاییز ۱۳۴۱ در پی دیدار فروغ فرخزاد از آسایشگاه جذامیان بابا باغی تبریز ساخته شد. این فیلم که به سفارش جمعیت کمک به جذامیان در استودیو فیلم گلستان ساخته شد جایزهٔ بهترین فیلم مستند همان سال را در فستیوال فیلم آلمان غربی از آن خود کرد. این فیلم برای اولین بار در بهمن ۱۳۴۱ در کانون فیلم ایران با حضور ابراهیم گلستان و فروغ فرخزاد به نمایش درآمد. نسخه ترمیم شده و باکیفیت این مستند در هفتاد و ششمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز به نمایش درآمد.
لیلا صادقی او پرونده‌ای برای نقد و بررسی آثار ابراهیم گلستان در مجلهٔ نافه منتشر کرده‌است و نیز نشست‌های نشانه‌شناسی ادبیات داستانی را در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ برگزار کرد که ماحصل آن نشست‌ها دو کتاب به نام‌های "نشانه‌شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر: بررسی آثار ابراهیم گلستان و جلال آل احمد" و "نشانه‌شناسی و نقد ادبیات داستانی معاصر: بررسی آثار سیمین دانشور و صادق چوبک" است.
مانی حقیقی مانی حقیقی پسر لیلی گلستان، گالری دار معروف نقاشی و همچنین نوه ابراهیم گلستان نویسنده و فیلم ساز مطرح می باشد.
خواجه شمس‌الدین علی تاریخ مرگ او نیز مانند تاریخ آغاز سلطنتش، دقیق نیست. حافظ ابرو تاریخ قتل شمس الدین علی را سال ۷۵۲ ذکر میکند. دولتشاه و غیاث الدین بن علی فریومدی تاریخ مرگ را سال ۷۵۶ نگاشتند. میرخواند و خواندمیر هم متفقا تاریخ قتل او را سال ۷۵۳ نوشته اند. فصیحی نیز سال ۷۵۴ را به عنوان تاریخ مرگ خواجه نوشته است. دولتشاه نوشته است که او پنجاه و شش سال عمر کرد.  ابن یمین نیز در قطعه ای در دیوانش، سال قتل خواجه شمس الدین علی را ۲۸ شوال سال ۷۵۲ آورده است: علاوه بر آن ابن یمین در اشعار دیگرش اشاره به واقعه قتل شمس الدین علی میکند و در آن حیدر قصاب را مدح میکند: از منابع شخصیت شمس الدین علی روی هم رفته اینگونه استنباط میشود که شمس الدین علی امیری کاردان و باکیاست و لایق بود و از اراده محکمی برخوردار بود که او را در اجرای اصلاحات و تثبیت امنیت و اوضاع داخل یاری داد. او با کمک این اراده محکم و قاطع، توانست اقتدار و تثبیت سربداران را پس از مرگ وجیه الدین مسعود، بازگرداند. او جدیت زیادی در انجام کارها داشت و هیچگونه تخطی و یا بی نظمی را تحمل نمی کرد و مجرم و تخطی کاران را به سختی مجازات میکرد و همین شدت عمل و جدیت او در تثبیت نظم و مجازات متخلفان باعث رونق اقتصادی و ایجاد آرامش در قلمروی سربداران شد. مثالی دیگر از جدیت و سخت گیری او را میتوان در مصادره اموال حیدر قصاب، که به باور آژند از مالیات هایی که جمع آوری کرد اختلاص کرده بود، و سخت گیری بر او برای پرداخت بدهی هایش دید.
آل بویه ابن طقطقی نیز بر نسب بردن آل بویه از ساسانیان تاکید میکند و حتی نسب آنها را به ابراهیم و آدم نیز میرساند. او در ادامه نوشته است: «آل بویه اصلا از مردم دیلم نیستند و بدلیل سکونت آنها در سرزمین دیلم، به آنان دیلمی گفته شد. سید تاج الدین حسینی نقیب حلب در قرن هشتم، با نقل از کتاب التاجی ابواسحاق صابی، نوشته است که: عضدالدوله در جستجوی اصل و نسب خاندان خود، با ابامحمد مهلبی، وزیر مقتدر معزالدوله دیلمی، در این خصوص مکاتبه کرد. مهلبی نیز این را از بزرگان دیلم و موبدان و باقی ایرانیان تحقیق کرد. آنها نیز نسب نامه خاندان بویه (که به بهرام گور میرسید) را تایید کردند و آن را صحیح دانستند.»
چشم‌اندازها چشم‌اندازها مجموعه‌فیلم مستندی است به کارگردانی ابراهیم گلستان که از سال ۱۳۳۶ تا ۱۳۴۱ ساخته‌شد. گلستان این مجموعه‌فیلم را برای کنسرسیوم نفت ساخت.
ابراهیم گلستان نیز ده‌ها مقاله و سخنرانی و نشست دربارهٔ کارهای سینمایی و داستانی گلستان چاپ و برگزار شده‌است. از این جمله است مقالهٔ «کارنامه فیلم گلستان» به قلم بهرام بیضایی در شماره پنجم "مجله آرش" در آذر ماه ۱۳۴۱؛ که جلال آل‌احمد دو سال سپس‌تر در سال ۱۳۴۳ در کتاب "یک چاه و دو چاله" درباره‌اش می‌گوید: «. . . از بهرام بیضایی خواستیم که چیزی نوشت. «کارنامه فیلم گلستان» که با عزت و احترام و دستکش پوشیده حالی کرده بود که گلستان شده‌است نردبان تبلیغات کمپانی نفت.»
پاول اسپراکمن این مترجم، ترجمهٔ داستان «کباب غاز» محمدعلی جمال‌زاده، ترجمهٔ داستان «سفر عصمت» ابراهیم گلستان، ترجمهٔ داستان «یکی بود یکی نبود» جمالزاده (با همکاری حشمت مؤید) ترجمهٔ "غربزدگی" جلال آل‌احمد و مقالات متعدد دربارهٔ طنز و هجو فارسی از جمله دربارهٔ عبید زاکانی، ایرج میرزا، حاجی بابای اصفهانی و "گنج و درهٔ جنی" ابراهیم گلستان را نیز در کارنامهٔ خود دارد.
ابراهیم زرقونی ابراهیم زرقونی در سال ۱۲۸۹ در اصفهان به دنیا آمد. وی در مکتبخانه اصفهان تحصیل کرد ولی رهایش کرد و به دنیای هنر روی آورد. از سال‌های نوجوانی نزد استاد سید شیرازی به فراگیری قلمزنی پرداخت و نزدیک به هفده سال در این رشته فعالیت کرد. با وجود آنکه به استادی در قلمزنی رسیده بود ولی ارضا نمی گشت و علاقه ویژه اش به دنیای رنگها و ترکیبشان با یکدیگر منجر به حضورش در میناکاری گشت. زرقونی در مورد حضورش در میناسازی چنین می گوید:  جدش «آقا سید محمد» از برجسته‌ترین میناکاران ایرانی بود که تجربیاتش را در کتابچه‌ای خطی به یادگار گذاشته بود. دایی‌هایش نیز استاد معرق بودند و معرق کاری‌های کاخ گلستان انجام می دادند که با کمک آن‌ها و کنکاش خویش توانست از این کتاب خطی گرانقدر استفاده بسیاری نماید. همچنین نسخه‌هایی از روش میناکاری استادان هندوستان بدست آورد که راهگشایش در زمینه‌های فنی بود و باعث گشت که با این پشتوانه‌ها و دانستن چگونگی ترکیب رنگها با اعتماد و آگاهی مناسبی به دنیای میناکاری وارد شود. حضور وی در میناسازی در زمانی بود که این هنر مهجور گشته بود و ایشان از انگشت شمار استادانی بود که در این زمینه فعالیت می‌کرده‌است. ابراهیم زرقونی استاد برجسته میناسازی در هنرستان هنرهای زیبا اصفهان بود که شاگردان شایسته‌ای را پرورش داد.  ابراهیم زرقونی در ۲۶ دی ماه ۱۳۶۵ اصفهان از دنیا رفت و در باغ رضوان به خاک سپرده شد.
شیخ ابراهیم دوم شیخ ابراهیم دوم از شنیدن این خبر آشفته شد و به سمت لشکر صفویان که قلعه گلستان را محاصره کرده بودند حمله کرد و صفویان را مجبور به عقب نشینی کرد. با این که شیخ ابراهیم دوم در این نبرد پیروز شد اما قبول کرد که به عنوان والی و هم پیمان شاه اسماعیل در منطقه شروان حکومت کند.
فیلم‌شناسی ابراهیم گلستان علاوه بر فیلم‌های زیر گلستان در جریان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و وقایع پس از آن از جمله دادگاه محمد مصدق برای شبکه ان‌بی‌سی فیلم‌های خبری تهیه کرده‌است.
ابراهیم گلستان در اسفندِ ۱۳۴۸ گلستان سلسله سخنرانی‌هایی در دانشگاه شیراز داشت که ویراستهٔ پنج بخشش سپس‌تر در روزنامهٔ "آیندگان" منتشر و مشهور شد و بعدها در کتاب "گفته‌ها" آمد. گلستان توضیح داده که از ضبط صدای سخنرانی ارتجالی خود بی‌خبر بوده‌است. صدای این سخنرانی منتشر نشده‌است. در فیلمِ "نیمه پنهان" (۱۳۸۰) پاره‌هایی از متن این سخنرانی استفاده شده‌است.
سانسور در ایران از کتاب‌های مشهور جهان که در ایران ممنوع شده‌اند می‌توان به «قمارباز» اثر داستایوفسکی، رمان «دختری با گوشواره مروارید» نوشته تریسی شوالیه، و برخی از کتاب‌های ویرجینیا وولف، مارگریت دوراس، وودی آلن، دن براون، و کتاب خاطرات روسپیان غمگین من اثر گابریل گارسیا مارکز اشاره کرد. کتاب خروس نوشته ابراهیم گلستان نیز در ایران ممنوع شده‌است؛ و کتاب‌های سلمان رشدی در ایران ممنوع و دستور قتل وی توسط خمینی صادر شد و همچنین کلیه آثار صادق هدایت در ایران اعم از خرید و فروش و ممنوع است و برا طبق فتوای علمای شیعه خواندن کتاب‌های هدایت حرام است
سید علی‌اکبر گلستانه سید گلستانه شیوه درویش عبدالمجید طالقانی را پیروی می‌کرده و به‌خوبی از عهده کار بر آمده‌است. او اقلام مختلف شکسته از خفی و جلی را خوشنویسی کرده و دارای آثاری بسیار ممتاز است ولی نوسان و غث و سمین در نوشته‌هایش زیاد و اختلاف سطح آثارش شگفت‌آور است و وی را به‌عنوان استاد طراز اول آثار ایران در نوع خود کاملا بی نظیر می کند از او مرقعی در کاخ گلستان و در کتابخانهٔ مجلس موجود است.
مانی حقیقی مادر او لیلی گلستان از مترجمان سرشناس و پدر او نعمت حقیقی فیلم‌بردار پرآوازهٔ ایرانی است. همچنین او نوه ابراهیم گلستان، کارگردان، نویسنده و مترجم ایرانی است.
ابراهیم دهگان «مراتب اطلاع و بصیرت ابراهیم دهگان دربارهٔ تاریخ منطقه اراک و وقایع عصر صفوی و قاجاری بسیار است. او یک مورخ دلسوز محلی است که با رنج در محیط اراک به مدت ۵۶ سال با وضع نامناسب چاپخانه‌هایش به نشر کتابهایی توفیق یافت. او در زمان خود از معدود کسانی بود که از میان نوشته‌های پیشینه به روزگاران گذشته سرزمین بومی و زادمانی خود می‌اندیشید ... ابراهیم دهگان با توجه به اینکه منطقه اراک و آستانه و بالاخره کرج قدیم تاریخی درخور تجسس و تدوین داشت با همت بلند و توانایی عالمانه چهار جلد کتاب را به سرزمین پدری خود عرضه کرد. امید است این کتب بیشتر در دسترس عموم درآید تا کوششهای آن دانشمند محلی گوشه نشین ارج بایسته خود را بیابد .»
ابراهیم دهگان " مطالعه این نامه‌ها نشان دهنده مراتب اطلاع و بصیرت ابراهیم دهگان دربارهٔ تاریخ منطقه اراک و وقایع عصر صفوی و قاجاری است . او یک مورخ دلسوز محلی است که با رنج در محیط اراک 56 سال با وضع بسیار بد چاپخانه‌هایش به نشر توفیق یافت . او در زمان خود از معدود کسانی بود که از میان نوشته‌های پیشینه به روزگاران گذشته سرزمین بومی و زادمانی خود می اندیشید ... ابراهیم دهگان با توجه به اینکه منطقه اراک و آستانه و بالاخره کرج قدیم تاریخی درخور تجسس و تدوین داشت با همت بلند و توانایی عالمانه چهار جلد کتاب را به سرزمین پدری خود عرض کرد . امید است این کتب بیشتر در دسترس درآید تا کوشش‌های آن دانشمند محلی گوشه‌نشین ارج بایسته خود را بیابد . "
جعل ادبی جعل ادبی ممکن است اثری از نویسنده‌ای مشهور را درگیر کند که نوشته‌هایش ارزش ذاتی و مادی دارند. جاعل اغلب در تلاش برای بهره بردن از این شهرت، مرتکب دو عمل متمایز می‌شود؛ جاعل نوشته‌ای را می‌سازد که سبکی شبیه سبک نویسنده صاحب‌نام دارد و این اثر تقلبی به این نویسنده نسبت داده می‌شود. همین‌طور جاعل ممکن است در علائم و خصوصیات فیزیکی نسخه خطی اصلی تقلب کند. این کار رایج نیست چراکه به تلاش‌های زیاد فنی محتاج است مانند تقلید از جوهر و کاغذ. جاعل سپس ادعا می‌کند که نه فقط سبک و سیاق اثر تقلبی با سبک نویسنده مشهور یکی است بلکه جوهر و کاغذ مورد استفاده نویسنده مشهور نیز همان است. شکل رایج دیگر جعل ادبی ممکن است بر خاصیت بالقوه تاریخی و نوآورانه نویسنده‌ای کشف‌نشده بنا شده باشد.
شهرک دانشگاه (اهواز) از شهرک دانشگاه تا مرکز شهر در صورت سبکی عبور و مرور خیابان‌ها، با ماشین کمتر از یک ربع ساعت راه است؛ و سر شهرک در جاده گلستان میدانی (فلکه) به نام میدان کودک قرار دارد.
ابراهیم علاوه بر موارد فوق، داستان‌های دیگری مثل گلستان‌شدن آتش نمرود بر ابراهیم و بت‌شکنی او در قرآن وجود دارد. به نظر محققان، اغلب این قصه‌ها ریشه در افسانه‌های تلمود دارند. قصه‌های ابراهیم قبل از اسلام نیز در عربستان شناخته شده بودند و امیة بن ابی‌الصلت، رقیب و معاصر محمد، نیز با آن‌ها آشنایی داشت.
ابراهیم گلستان وی پس از سال ۱۳۳۶، استودیوی سینمایی خود را با نام «استودیو گلستان» تأسیس کرد و تعدادی فیلم مستند برای یکی از سازمان‌های شرکت نفت ساخت. "یک آتش" و "موج و مرجان و خارا" از این جمله‌اند. به دلیل این همکاری‌ها، عده‌ای از روشنفکران آن دوره به وی لقب «گلستان نفتی» داده بودند. یکی از کسانی هم که در برابر این قضایا موضع‌گیری صریح کرد و گلستان را مورد تقبیح و شماتت قرار داد، جلال آل احمد بود. او ساختن فیلم تبلیغاتی "موج و مرجان و خارا" را نمونه‌ای از رفتارهای روشنفکران واداده می‌دانست.
فروغ فرخزاد حادثه در ساعت ۴:۳۰ بعد از ظهر دوشنبه ۲۴ بهمن، ۱۳۴۵ هنگام رانندگی خودروی جیپ ابراهیم گلستان، در مسیر بین دروس و قلهک خیابان لقمان‌الدوله ادهم (بعداً شهید کماسایی) چهارراه مرودشت (بعداً شهید سوری) اتفاق افتاد. به گفته ابراهیم گلستان فروغ قرار بود برای امور فنی فیلمی را به استودیو من (که اکنون در اختیار سیمافیلم است) ببرد. تصادف در مسیر برگشت و در صد متری استودیو اتفاق می‌افتد. مستخدمی که همراه فروغ بوده گلستان را خبر می‌کند و او را به بیمارستان هدایت که در بیست متری استودیو بود می‌برند اما به این علت که او بیمه کارگری ندارد در آن بیمارستان پذیرفته نمی‌شود و در نهایت او را به بیمارستان رضا پهلوی (بیمارستان شهدای تجریش) می‌برند که در آن بیمارستان فروغ فوت می‌کند.
زکریا هاشمی وی در سال ۱۳۱۵ در شهر ری متولد شد. از جوانی در استودیوهای پارس فیلم، بدیع و میثاقیه مشغول به کار شد و پس از آشنایی با فرخ غفاری به دنیای بازیگری سینما پا گذاشت. پس از آن ابراهیم گلستان وی را برای بازی در فیلم دریا انتخاب کرد که آن فیلم ناتمام ماند و هرگز ساخته نشد. پس از تعطیلی پروژه دریا، گلستان بازی در نقش اول فیلم خشت و آینه را به هاشمی پیشنهاد کرد. هم‌زمان با کار در استودیو گلستان، به نوشتن رمان طوطی پرداخت و در این زمینه فروغ فرخزاد و ابراهیم گلستان از مشوقان او بودند. با تعطیلی استودیو گلستان، هاشمی به مستندسازی برای تلویزیون روی آورد. در سال ۱۳۵۵ فیلم طوطی را بر اساس رمان خودش ساخت که این فیلم به دستور وزارت فرهنگ و هنر وقت توقیف شد و هیچ‌گاه به نمایش عمومی در نیامد. وی چند سال پس از انقلاب ۱۳۵۷، در ایران مشغول فعالیت بود. پس از شروع جنگ ایران و عراق، برای تهیه چند فیلم به جبهه جنگ رفت که حاصل آن حضور، کتاب "چشم باز گوش باز" شد که روایتی از زشتی‌ها و فجایع جنگ است. هاشمی سرانجام در سال ۱۳۶۳، به فرانسه مهاجرت کرد و در آنجا برای گذران زندگی به شغل آشپزی روی آورد.
دفتر یادداشت روزانه یک نویسنده دفتر یادداشت روزانهٔ یک نویسنده () مجموعه‌ای از نوشته‌های داستانی و غیر داستانی از فیودور داستایفسکی است. این مجموعه در دو جلد منتشر شد و نخستین مجلّدِ آن در فاصلهٔ سال‌های ۱۸۷۳ تا ۱۸۷۶ میلادی و جلد دوم نیز از ۱۸۷۷ و ۱۸۸۱ میلادی است. این مجموعه شامل یادداشت‌هایی از داستایوفسکی با موضوعات مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و شخصی است. داستایوفسکی در نوشته‌هایش مسائل سیاسی روز، ماجراهای تبعیدش به سیبری، حوادث روزمره و کتاب‌هایی را که مشغول نگارش آن‌ها بود و همچنین نگاهش به مذهب و جامعه را ثبت کرده‌است. این کتاب توسط ابراهیم یونسی به فارسی برگردانده شده است.
خشت و آینه خشت و آینه فیلمی است ایرانی ساخته ابراهیم گلستان که در سال ۱۳۴۳ در استودیو فیلم گلستان ساخته شده‌است. این فیلم در ۲۲ دی ۱۳۴۴ در سینما رادیوسیتی تهران اکران شد و سه هفته در آن سینما بر روی پرده بود.
نام علمی ب) نام گونه‌ها معمولاً به‌صورت ایتالیک نوشته می‌شوند. برای مثال، ""Homo sapiens"". به‌طورکلی این نام باید به سبکی متفاوت از متنِ نوشته نشان داده شود. در نوشته‌های دستی، معمولاً زیر آن‌ها خط کشیده می‌شود.
دوزخرفات او در جایی دیگر ضمن نام بردن از کتاب دوزخرفات هم ردیف با کتاب‌های مطرح طنز ایرانی، گفته‌است: «تحلیل آثار طنز نشان می‌دهد که بسیاری از آثار مهم طنز پارسی در دوران معاصر (...) در شرایطی تولید شدند که آزادی وجود نداشت چرا که طنزنویس در این شرایط همواره مجبور بود برای نهان کردن مقصودش به صنایع ادبی، ابهام، ایهام، شخصیت پردازی، فضاسازی و تمثیل و مثل پناه ببرد. نوشته‌هایی مثل توپ مرواری - صادق هدایت، دائی جان ناپلئون - ایرج پزشکزاد، اسرار گنج دره جنی - ابراهیم گلستان، مغولان و سلطان، و خاطرات السلطنه - فرخ سرآمد، آقای ذوزنقه - جواد مجابی، اعتراف، و قصه کوتوله‌ها و درازها - ابراهیم نبوی، دوزخرفات - سروش پاکزاد همه و همه در شرایطی خلق شدند که آزادی به معنای مشخص کلمه وجود نداشت».
ابراهیم گلستان گلستان در کتاب "نوشتن با دوربین"، شامل چهار مصاحبه با پرویز جاهد، با لحنی منتقدانه، نظراتی چالش‌برانگیز را در مورد احمد شاملو، جلال آل احمد، ناصر تقوایی، پرویز ناتل خانلری و احسان طبری مطرح می‌کند.
فرانو با بررسی ویژگی‌های سبکی شاخص که در گلستان سعدی موجود است و مقایسه آن با سبک فرانو، می‌توان نسبت تأثیرپذیری این سبک را از آثار کلاسیک دریافت. مهم‌ترین این ویژگی‌ها عبارتند از:خطِ فقر/ یک خطِ فرضی است/ که آدم را به دو قسمت تقسیم می‌کند.
ابراهیم قاسم‌پور پس از دیدارهای المپیک که تجربه ای بس ارزشمند بود , پس از وقفه ای دو ماهه   بازیهای جام تخت جمشید پیگیری میشود   در این مدت ابراهیم قاسمپور که هر روز بر محبوبیتش بین آبادانی ها افزوده میشد در ترکیب صنعت نفت حضور دارد اما بمرور بین او و مسئولان تیم  فاصله می افتد ... عدم توجه لازم به شرایط بازیکنان و ضعف در مدیریت این اختلافات را دو چندان میکند با این حال قاسمپور همچنان به عشق مردم آبادان پیراهن طلایی صنعت نفت را بر تن دارد تا آنکه جام چهارم به پایان میرسد اما اتفاق در فاصله بین دو نیم فصل می افتد همان اتفاقی که او را بر خلاف میل باطنی اش راضی به ترک آبادان و پیوستن به تیم فوتبال شهباز میکند
ابراهیم زرقالی جفری چاوسر نویسنده انگلیسی قرون وسطی در آثار خود از او بنام 'Arsechieles' یاد میکند
ابوالقاسم سعیدی ابراهیم گلستان در کتاب ‌« نوشتن با دوربین» ‌درباره وی می گوید:
اسرار گنج دره جنی اسرار گنج دره جنی فیلمی است ایرانی ساخته ابراهیم گلستان. وی در سال ۱۳۵۳ کتابی نیز به همین نام بر اساس آن فیلم نوشته‌است. فیلم کنایات مکرری به روحیه مدرنیزاسیون آمرانه شاه و روند نوسازی سطحی او دارد. کارگردان که از مشکل‌دار بودن موضوع آگاه بود و امکان توقیف فیلم را می‌داد، از مجموعه بازیگران فیلمهای صمدآقا استفاده کرد و با دادن ظاهری کمیک آن را به اکران رسانید. این فیلم پس از دو هفته از پرده پایین آمد و دیگر هرگز به نمایش عمومی درنیامد. جشن‌های دوهزار و پانصد ساله و قراردادهای خارجی ایران در زمان سلطنت محمدرضا شاه به‌طور نمادین در این فیلم به نمایش آمده و زیر تیغ نقد گلستان قرار گرفته‌است. نقل شده است که فیلم قبل از نمایش عمومی برای درباریان نمایش داده شد ولی جز یکی (امیرعباس هویدا) کسی مقصود اصلی آن را درک نکرد و همین فرد هم مسبب پایین کشیدن آن از نمایش عمومی فیلم می شود.
ابراهیم گلستان وی تا سال ۱۳۴۶، مجموعه داستانی منتشر نکرد.
جاده نفت برتولوچی در ساخت این فیلم از ابراهیم گلستان کمک گرفت.
جواهرات سلطنتی (فیلم) مستندجواهرات سلطنتیبه کارگردانی ابراهیم گلستان ساخته شده است.
نوذر آزادی نوذر آزادی و پروین دولتشاهی پس از ازدواج، به تهران کوچ کردند. نخستین کار حرفه‌ای نوذر آزادی در تهران، بازی در دو نمایش رادیویی به کارگردانی بیژن مفید، و نمایش تلویزیونی ایستگاه به نویسندگی و کارگردانی سعید سلطانپور بود. از جمله کارهای شاخص او در تهران و کرمانشاه بازی در نمایش‌هایی چون سرایدار، هرکول و طویله اوجیاس (۱۳۴۷ به کارگردانی حمید سمندریان)، امشب از خود می‌سازیم، ایستگاه، دون ژوان در جهنم به کارگردانی ابراهیم گلستان و اورگاست به کارگردانی پیتر بروک، بازجویی، فال‌گوش، پوشاندن آن‌ها که برهنه‌اند، بیرون جلوی در، کارمندان روزجمعه، کتک خورده و راضی، شش شخصیت درجستجوی نویسنده، کلاهی پراز باران، ویولن ساز کره مونا، مستنطق، کارگردانی نمایش رضا بیک ایمانوردی نوشتهٔ ابراهیم مکی و چند نمایش دیگر است.
عبدالحسین صنیع همایون عبدالحسین صنیع همایون فرزند محمد کاظم و نوه آقا نجف اصفهانی قلمدان نگار معروف دوره قاجار است. وی ابتدا از پدربزرگش(آقانجف اصفهانی) که از نقاشان برجسته بود اصول ابتدایی نقاشی را آموخت، سپس نزد پدر(کاظم ابن آقا نجف) و عموهای خود که همگی از برجستگان هنر بودند آموخته‌هایش را تکمیل نمود. وی نقاشی پرکار و صاحب سبک بود که در چهره پردازی، پرنده‌سازی، گل و مرغ، طبیعت نگاری نازک قلم بود. باوجود تأثیرهایی که از شیوه «عباس شیرازی» و «محمد ابراهیم اصفهانی» گرفته بود، سبک ویژه ای را دنبال می نمود که سبکی بین ایرانی سازی و فرنگی سازی محسوب می‌شود. آثار وی بیشتر قلمدان و قاب آیینه و جلد کتاب بوده‌است. بر روی قلمدانها چهره پردازی زنان را به زیبایی انجام می داد که طرحهای شاداب تصویر می کرد.
خانه خدا (فیلم) خانهٔ خدا فیلمی مستند به کارگردانی ابوالقاسم رضایی ساختهٔ سال ۱۳۴۵ است. متن روایت گوینده فیلم توسط ابراهیم گلستان نوشته شد و توسط خود او اجرا شد. جلال مقدم در سفر حج به عنوان دستیارکارگردان حضور داشت؛ ولی به دلیل پیچیدگی کار عملاً به عنوان کارگردان دوم و به نوعی ناظر کیفی کار نقش ایفا کرد در تیتراژ فیلم نام ابولقاسم رضایی به عنوان کارگردان قید شده ولی به دلیل شهرت جلال مقدم در یک اشتباه تاریخی بدون دلیل موجه و هیچ نوع مدرکی از نام جلال مقدم به عنوان کار گردان یاد شده‌است.
سونیک بوم ۳-ناکلز اکیدنا با صداپیشگی تراویس ویلینگهام یک نوع مورچه‌خورک قرمز رنگ هست که شخصیتی ساده لو و خنگی دارد ولی در این میان گاهی اوقات حرف ها و فکر های هوشمندانه ای میکند که همه به خنگ بودنش شک میکنند او بسیار قدرتمند هست و بازو ها و ماهیچه های قدرتمندی دارد. قدرت او مشت هایش هست که با زدن بر روی زمین انفجار درست میکند.
تفت واژه تفت، در اوستا «تفته» به معنی «گرم شده» است. تفت، در فرهنگ معین به معنی گرم شدن، حرارت، گرم یا به معنای سبدی چوبین که در آن میوه جای دهند، آمده است. در کتاب غیاث‌اللغات در مورد واژه تفت آمده است: « نام جائی از مضافات یزد و سبدی است که برای نهادن گل و میوه سازند». فرهنگ دهخدا نیز با مفهومی مشابه آورده شده است : «سبدی مدور و کم عمق که از ترکه یا برگ سازند و میوه در آن نهاده و سر آن نیز بر ترکه تر برگدار بافته و محکم کنند». با توجه به شرایط جغرافیایی این شهر می توان گفت: معنای اخیر به نظر می رسد با موقعیت شهر تفت همخوانی بیشتری دارد در نام چهار محلّه از محلّات تفت شامل: باغ گلابدان، باغ گلستان، باغ خندان، باغ مورتین که با پیشوند باغ شروع می شود و محلّات راحت آباد و حوض بلبل نیز مؤیّد مفهوم سبد گل و سبد میوه هستند. میرزا محسن تأثیر تبریزی مثنوی بلندی به نام حُسن اتّفاق، در توصیف تفت دارد که به مفهوم سبد گل و سبد میوه اشاره کرده است. دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌شناس معاصر و نویسنده سرشناس تاریخ که اکثر نوشته‌هایش دربارهٔ تاریخ کویر ایران است، نام شهر تفت را منسوب به گرمای کویری آن می‌داند.
امامزاده روستای کندوان امامزاده روستای کندوان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، روستای کندوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معماری روستای کندوان معماری بومی روستای کندوان در شهرستان اسکو معماری صخره‌ای می‌باشد، این روستای هفت هزار ساله به سبب ویژگی معماری صخره‌ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. کندوان یکی از سه روستای صخره‌ای جهان است که این موجب جذابیت بی‌نظیر آن شده‌است. معماری روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثنا در دنیا به حساب می‌آید. چرا که دیگر در کاپادوکیه ترکیه و داکوتا آمریکا (هر دو دارای معماری صخره‌ای هستند) کسی زندگی نمی‌کند.
کندوان معماری بومی روستای کندوان معماری صخره‌ای است، این روستا به سبب ویژگی معماری صخره‌ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. کندوان یکی از سه روستای صخره‌ای جهان است که این موجب جذابیت بی‌نظیر آن شده‌است. معماری روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثناء در دنیا به حساب می‌آید. چرا که دیگر در کاپادوکیه ترکیه و داکوتا آمریکا (هر دو دارای معماری صخره‌ای هستند) کسی زندگی نمی‌کند.
تپه کندوان ۲ تپه کندوان ۲ مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، روستای کندوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کندوان ۱ تپه کندوان ۱ مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، روستای کندوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تونل کندوان تونل کندوان همان زمان به خاطر اهالی روستای کندوان که در شهرستان اسکو ، استان آذربایجان شرقی ساکن بودند تونل کندوان نام گرفت. بر اساس شنیده‌های غیر مستند با توجه به اینکه محل احداث تونل بسیار سخت‌گذر بوده و در ارتفاع بالایی از کوهستان وجود داشت و آن زمان تجهیزات امروزی برای کندن صخره موجود نبود و باید تونل با تجهیزات نخستین کنده می‌شد. به علت تبحر اهالی روستایی در شهرستان اسکو به نام کندوان در کندن سنگ و کوه از کارگرانی از ان روستا جهت کندن تونل استفاده شده‌است و نهایتاً به پاس زحمات مردم آن روستا به پیشنهاد مهندس گرایلی سازنده تونل، این تونل کندوان نام گرفت.
کندوان (ابهام‌زدایی) روستای توریستی کندوان (اسکو) از روستاهای شهرستان اسکو در استان آذربایجان شرقی است.
معماری روستای کندوان در حقیقت آنچه به کندوان هویت باستانی و تاریخی داده است، وجود ۱۱۷ خانواده و منزل مسکونی درون توده‌های مخروطی و هرمی شکل صخره‌هاست. می‌توان گفت وجه تسمیه کندوان به خاطر خانه‌های کندویی شکلی است که در دل این صخره‌های مخروطی قرار گرفته‌اند.
کندوان کندوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی در شهرستان اسکو است که از پیشینه تاریخی هفت هزار ساله برخوردار است. این روستای تاریخی و باستانی دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی در ۱۸ کیلومتری شهر اسکو است. این روستای تاریخی و باستانی دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی‌است . این اثر در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.. با توجه به سنگی بودن خانه ها ، در زمان های قدیم نام این مکان تاریخی کندجان بود (محلی برای حفظ جان) که در حال حاضر نیز در شناسنامه متولدین کندوان از واژه کندجانی استفاده شده است
کهک (تفرش) زبان اهالی روستای کهک، تاتی و به اصطلاح خودشان «کیَکی» و به اصطلاح مردم تفرش «بوره بشو» است. در حوزه مرکزی تفرش، کهک روستایی است که مردم آن به زبان تاتی که لایه زیرین زبانی این منطقه‌ است، صحبت می‌کنند.
بناروان بناروان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان کندوان بخش کندوان شهرستان میانه واقع شده‌است. این روستای زیبا از غرب به روستای آوین و از شرق به روستای خانقاه مشرف است، آب و هوای این روستا در زمستان سرد و خشن و در فصل‌های بهار و تابستان خنک و مطبوع است، روستای بناروان دارای باغ‌های زیاد و البته سرسبز بوده که بیشتر محصول باغ‌های این روستا را انواع سیب تشکیل می‌دهد، گردو و زرد آلو نیز به وفور یافت می‌شود. این روستا چشمه‌ای پرآب بنام چشمه خلیفه دارد که آب آشامیدنی و آب کشاورزی اهالی آن را تأمین می‌کند؛ و نکته جالب توجه این است که به علت کیفیت بالای آب این چشمه، در این روستا بیمار کلیوی وجود ندارد.
کندوان روستای کندوان اسکو در دامنه‌های سهند قرار دارد و به خاطر معماری صخره‌ای آن معروف است که در اثر فعل و انفعالات آتشفشانی کوه‌های سهند ایجاد شده‌است. توده‌ها و گدازه‌های مذاب آتشفشانی، به وسیله باد، برف و باران در طی هزاران سال متمادی شکل گرفته و به فرم کران درآمده‌است.
مهیر بوچاغی مهیر بوچاغی مربوط به سده‌های ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ۵۰۰ متری جنوب شرقی روستای جهان دیز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه النجارق تپه النجارق مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ضلع جنوبی روستای النجارق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بالوجه تپه بالوجه مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ۱ کیلومتری شمال غربی روستای بالوجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چالوس دریاچه ولشت در جاده چالوس، آبگیر هسل (مشعل) و سد زیبای ذوات در دل بیشه‌زار چالوسجاده جنگلی عباس‌آباد به کلاردشت، جاده شناخته شده کندوان و جاهای بسیار زیبا و دیدنی در راستا و ادامه آن مانند روستای و سد سیاه بیشه، گردنه هزارچم و هفت برادران و آبشار دیدنی جاده کندوان و دیگر…روستاهای بسیار زیبای انگوران و الیت و دلیر از وردی دزبن و روستاهای بسیار زیبای طویر، فشکور، بیجدنو و ناتر از ورودی دوراه‌سر و روستاهای ماسال و باندر مرزن‌آباد و روستاهای گویتر، کلنو، کردیچال، پیشنبور، مجل، رودبارک و شهر دیدنی حسنکیف در کلاردشت و روستای سنار و دریاچه زیبای ولشت در مرزن‌آباد و روستای ممدآباد در راستای جاده کندوان و روستای زیبای مازوپشته و ذوات همراه با چشم‌اندازی زیبا در کنارهای بیشه‌زارهای چالوس و از تِجَک که بر فراز چالوس هست دیدن کنید، روستاهای امامرود و کلاچان و شهر هچیرود و روستای مِسده و سنگ‌وارس و شهر نمک آبرود با بازی و سرگرمی‌ها و رستوران‌ها و تله‌کابین و سورتمه و پرواز با بالن و هواپیمای کوچک و تفرجگاه نمک آبرود که بخش بالن سریال پایتخت در آن انجام شد و خرید از فروشگاه‌های ایران‌کتان و اکسیر و پرشین و سالیان و…
تپه زاویه جوق تپه زاویه جوق مربوط به دوره پارت - دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ۲ کیلومتری شمال شرقی روستای زاویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه برونجق تپه برونجق مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ۸۰۰ متری شمال شرقی روستای برونجق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دوش (دیم تپه) تپه دوش (دیم تپه) مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ۳ کیلومتری جنوب روستای آوین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۷۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
زبان میراثی با پیروی از تعریف والدز (۲۰۰۰) زبان میراثی، زبانی است که توسط اشخاص در خانه‌هایی صحبت می‌شوند که در آن یک زبان اصلی مثل انگلیسی در آمریکا، صحبت نمی‌شود یا اصلاً صحبت نمی‌شود . چنین زبانی قبل از زبان اصلی یاد گرفته می‌شود اما کاملاً یاد گرفته نمی‌شود زیرا شخص زبان خود را به زبان اصلی تغییر می دهد . این نوع ناقص آموخته شده از زبان خانگی، همان زبان میراثی است (پولینسکی، ام و کاگان، ا، ۲۰۰۷)
اردکان (سپیدان) زبان و گویش در شهرستان سپیدان عمدتاً اردکانی است. شهر اردکان و تعدادی از روستاهای قدیمی این شهرستان دارای زبان کهنی به نام «اردکانی» هستند که این گویش در بخشی گسترده‌ای از استان فارس در زمان ساسانیان رایج بوده‌است. مردم این شهر گویش خاص و منحصر به فردی دارند که مشابه آن در کشور به سختی یافت می‌شود. سایر روستاهایی که در شهرستان سپیدان به اردکانی صحبت می‌کنند، عبارتند از: بهرغان، ابنو، دالین، خلار، خوشمکان و… علاوه بر منطقه سپیدان، مکان‌های دیگری نیز وجود دارند که به گویش و زبانی نزدیک به گویش اردکانی صحبت می‌کنند، نظیر: روستای دشتک در کامفیروز، روستای گاوکشک و پاپون در کازرون، بهبهان. پراکندگی این زبان در مناطقی از استان فارس شاید نشان دهنده این باشد که زمانی گویش اردکانی زبان رایج در منطقه بوده‌است.
تپه قالا جهان دیز تپه قالا جهان دیز مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان میانه بخش کندوان، دهستان کندوان، ۴۵۰ متری جنوب شرقی روستای جهان دیز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گنبد تپه گنبد مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره پارت - دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ضلع شرقی روستای زاویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سلطان اسامه بن فرقد آرامگاه سلطان اسامه بن فرقد کندوان مربوط به اواخر دوره ایلخانی است و در شهرستان اسکو، بخش مرکزی، دهستان سهند، ۱۲ کیلومتری جنوب روستای کندوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۵۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ونجان روستای ونجان یا به تلفظ اهالی ونگان واقع شده دردهستان تیرچایی بخش کندوان حدود ۱۰کیلومتری قسمت شمالی روستای اونلیق همجواربا روستای کسلان که فاصله تقریبی آن با شهرستان میانه حدود ۲۵ کیلومتراست.
کول تپه جهان دیز کول تپه جهان دیز مربوط به دوره پارت - دوره ساسانی است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان کندوان، ۱/۵ کیلومتری ضلع شمال روستای جهان دیز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۸۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معماری روستای کندوان روستاییان کندوان در داخل این توده‌ها برای خود و خانواده‌شان، خانه مسکونی، آغل، انبار و کارگاه ساخته‌اند. این روستا دارای مسجد، حمام، مدرسه و آسیا می‌باشد. به دلیل شکل مخروطی خاص، اغلب کران‌ها دارای طبقات مختلف، از داخل با یکدیگر ارتباط ندارند. بررسی مربوط به تیپولوژی خانه‌های صخره‌ای کندوان نشان می‌دهد که کران‌ها عموماً دارای دو طبقه بوده و در بعضی موارد سه و حتی چهار طبقه هستند که براساس فرایند پیروی اجباری از طبیعت و فرم ایجاد شده‌اند. ارتباط طبقات بالایی کران‌ها با خارج از طریق پلکان‌های بسیار زیبایی از بدنه خود کران تأمین شده‌است. طبقه همکف اکثراً اصطبل بوده و طبقات دوم و سوم و چهارم به عنوان سکونت گاه استفاده می‌شده‌است. در بعضی موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار نیز استفاده شده‌است. بیشتر آشپزخانه‌ها در خانه‌های کندوان به علت نبودن دودکش و فضای کافی در محوطه داخلی خانه‌ها و برای پرهیز از دود تنور، بیرون کندوها و در دامنه‌های کوه ساخته شده‌اند.
معماری روستای کندوان به دلیل قطر و ضخامت زیاد کران‌ها، ایجاد نورگیر در طبقات پایین کار بسیار مشکلی است، بدین مناسبت نورگیرها اغلب در طبقات بالا واقع شده‌اند. از خصوصیات بارز خانه‌های صخره‌ای کندوان این است که هوای داخل آن‌ها در زمستان گرم و تابستان خنک است و این درجه حرارت در هر زمان به عکس درجه حرارتی است که بیرون از خانه‌ها و در دهکده در فصل زمستان یا تابستان جریان دارد.
کهنمو کهنمو یکی از روستاهای شهرستان اسکو ، استان آذربایجان شرقی است. که در مسیر راه اسکو به روستای توریستی کندوان قرار دارد. روستای کهنمو در نزدیکی شهر اسکو زادگاه ناصرالدین شاه قاجار است.
هنرهای زبانی اصطلاح «هنرهای زبانی» ابتدا در بین معلمان مدارس ابتدایی شکل گرفت. آن‌ها به دنبال استفاده از نگاه کل گرا در آموزش زبان بودند و بنابراین می‌خواستند با تأکید متعادل بین ادبیات و نوشتار و زبان شفاهی آموزش زبان را به امری آسانتر و لذت بخش تر تبدیل کنند. در مقابل کسانی که به آموزش‌های جداگانهٔ مهارت‌های زبانی، املایی یا دستور زبانی تأکید داشتند. امروزه هنرهای زبانی در مدارس آمریکایی به صورت یک واحد درسی ارائه می‌شود و به نام برنامهٔ هنرهای زبانی شناخته می‌شود و بر همین امر تأکید دارد که مهارتهای زبانی درهم تنیده هستند و نمی‌توان آن‌ها را به شکل جدا از هم آموزش داد. این برنامه چهار وجه را باید تحت پوشش قرار دهد: مهارت‌های مقدماتی خواندن، خواندن کارکردگرایانه (یعنی به قصد انجام کاری)، پرورش قدرشناسی ادبی، و پرورش عادتهای مستقل خوانی. این برنامه را می‌توان براساس فرایندها و ابعاد دسته‌بندی کرد. فرایندهای شفاهی (گوش کردن و صحبت کردن) و فرایندهای کتبی (خواندن و نوشتن) و فرایندهای دیداری (مشاهده و ارائهٔ دیداری). دسته‌بندی دیگر می‌تواند فرایندهای گیرندگی (گوش کردن و خواندن) و فرایندهای تولیدکنندگی (صحبت کردن و نوشتن) باشد.
روستای صخره‌ای حیله‌ور روستای صخره‌ای حیله‌ور مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان اسکو، استان آذربایجان شرقی، در ۱۵ کیلومتری شهر اسکو نرسیده به روستای توریستی کندوان واقع شده است و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
زبان اقلیت زبان اقلیت زبانی است که توسط یک اقلیت از جمعیت یک سرزمین صحبت می‌شود. به چنین افرادی اقلیت زبانی گفته می‌شود. با توجه به اینکه ۱۹۶ دولت مستقل در سطح بین‌المللی وجود دارند (در سال ۲۰۱۹) و ۵٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ زبان در سراسر جهان صحبت می‌شود، اکثریت قریب به اتفاق زبان‌ها در هر کشوری که صحبت می‌شوند، زبان اقلیت هستند. برخی از زبان‌های اقلیت همزمان زبان رسمی هستند، مانند ایرلندی در ایرلند یا زبان‌های بومی پرشمار بولیوی. به همین ترتیب، برخی از زبان‌های ملی زبان اقلیت محسوب می‌شوند، چرا که زبان ملی یک ملت بی‌کشور به‌شمار می‌روند.
حاشیه‌نشینی در ایران نمونه زاغه‌نشینی روستایی در ایران، روستای کندوان در استان آذربایجان شرقی است.
چینی ماندارین از نام ماندارین علاوه بر اشاره به مجموعه این زبان‌ها، برای نامیدن زبانی مشخص به نام ماندارین معیار نیز استفاده می‌شود. این زبان بیش از هر زبانی بر روی کره زمین صحبت می‌شود.
زبان مادری زبان نخست یا زبان مادری به  نخستین زبان یا زبان‌هایی گفته می‌شود که کودک سخن گفتن به آن را یاد می‌گیرد یا آن را پیش از سن بحرانی می‌آموزد، یا می‌توان گفت زبانی که فرد توانایی اندیشیدن و سخن گفتن به آن همانند دیگر سخنوران آن زبان را دارد. زبان نخست (افزون بر زبان بومی) زبان شخصی است که معمولاً از کودکی آن را آموخته و به بهترین وجه ممکن صحبت می‌کند و اغلب معنایی برای همسانی جامعه‌شناسی زبان است. زبان مادری یک اصطلاح است و لزوماً به معنی زبانی که مادر انسان به آن سخن می‌گوید نیست. در بعضی از کشورها، اصطلاح زبان مادری بیشتر به زبان قومی فرد دلالت می‌کند تا زبان اول او. در برابر زبان نخست، زبان دوم زبانی است که هر فردی متفاوت با زبان نخستش صحبت می‌کند.
ویلیام الد بر روی این نکته هم تاکنون به اندازه کافی تأکید نشده‌است که زبان‌ها، سلاح‌های سیاسیِ مهمی هستند. کسی که زبان خود را تحمیل می‌کند یا حتی می‌قبولاند، امتیازات روانی و عملیِ زیادی به چنگ می‌آورد. دقیقاً به همین خاطر است که صلح در کشورهایی که بیش از یک زبان رسمی دارند مثل بلژیک در اروپا و کشورهای گوناگونی در آسیا و آفریقا، زودتر به مخاطره می‌افتد. دقیقاً به همین علت است که گروه‌های قدرت‌مند، تبعیض زبانی را در پیش گرفته‌اند: تنها زبانی می‌تواند به بقای خود ادامه دهد که میلیون‌ها تن به آن تکلم کنند! میلیون‌ها نفر به زبان انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی صحبت می‌کنند! اما تعداد قلیلی به زبان‌های گاله‌ای و وِلزی یا واسکی حرف می‌زنند ـ در نتیجه این اقوام باید از زبان مادریِ خود، گذشته و به زبانی صحبت کنند که توده‌های میلیونی به آن تکلم می‌کنند! اگر این استدلال را بپذیریم، نتیجهٔ منطقیِ آن نهایتاً این است که: همهٔ مردم دنیا باید به زبان چینی با یک‌دیگر صحبت کنند! چراکه چینی پرمتکلم‌ترین زبان دنیا است؛ ولی، خُب، همیشه هم نمی‌توان با منطق زندگی کرد!
کندوان (میانه) کندوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان کندوان بخش کندوان شهرستان میانه واقع شده‌است.
اسفنجان (اسکو) اسفنجان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در شهرستان اسکو واقع شده‌است.که در مسیر راه اسکو به روستای توریستی کندوان قرار دارد.
تالیسکا (زبان) تالیسکا (Taliska) زبانی فراساخته توسط جی. آر. آر. تالکین است و یکی از چندین زبانی است که در سرزمین میانی با آن صحبت می‌شد. این زبان در دورهٔ دوم سخنور داشت. پایهٔ تالیسکا، زبان گوتیک است.
شهرستان میامی مردم میامی و بیشتر روستاهای میامی به گویش میامی صحبت می‌کنند. گویش ساکنین شرق میامی مانند روستای فرومد به گویش فارسی خراسانی نزدیک است. بیشتر اهالی منطقه کالپوش به زبان ترکی صحبت می‌کنند. اهالی روستای حق الخواجه و برخی ساکنان منطقه پل ابریشم به زبان بلوچی صحبت می‌کنند. اهالی روستای میرحاج به زبان کردی کرمانجی صحبت می‌کنند.
سیدلر (کندوان) روستای سیدلر گرم سیدلَر یک روستا در ایران است که در بخش کندوان شهرستان میانه در استان آذربایجان شرقی در مرز بین دو استان آذربایجان شرقی و اردبیل در منطقه کوهستانی انتهای رشته کوهای بزقوش واقع شده‌است. و از جاذبه‌های گردشگری محسوب می‌شود. از مکان‌های دیدنی این روستا می‌توان به "مسجد سنگی سید عرفان و چشمه‌های آب به نام‌های یدی بلاغ، چاناخ بلاغی، سووخ بلاغی، پالتی بلاغ و باغ‌های زیبای بیوک زمی، آلچایچایی، اسد باغی، کول دمی و…" اشاره کرد.
زبان مادری گاهی گزاره "زبان بومی" برای اشاره به زبانی که به کار می‌رود که شخص به اندازهٔ یک فرد بومی که زبان «اصلی کشورش» است مهارت دارد یا به اندازهٔ یک فرد معمولی که زبان دیگری صحبت نمی‌کند در آن زبان مهارت دارد.همچنین اصلاح زبان اصلی یا زبان مادری برای زبانی به کار می‌رود که شخص از زمان کودکی در خانه (معمولاً از خانواده خود) آموزش دیده‌اند. بچه‌هایی که درخانه‌هایی بزرگ می‌شوند که در آنجا دو زبان صحبت می‌شود بر پایه این تعریف، می‌توانند بیشتر از یک زبان اصلی یا زبان بومی داشته باشند.
زبان روهینگیا روهینگیا زبانی‌ست که مردم روهینگا در ایالت راخین برمه بدان صحبت می‌کنند. این زبان و زبان چیتاگونی که در جنوب شرقی استان چیتاگونگ بنگلادش بدان صحبت می‌کنند از یک خانواده هستند.
تپه گورستان زاویه تپه قبرستان زاویه مربوط به هزاره اول قم - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان میانه، بخش کندوان، دهستان تیرچای، جنوب روستای زاویه، ۲۰۰ متری جنوب روستای زاویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
صور (روستا) گاهی برخی عوامل انسانی می‌تواند در ایجاد چنین فضاهایی دخیل باشد، مانند جنگ، قتل و غارت‌ها و ... انسان‌های تاریخی برای پناه گرفتن و در امان ماندن از حیوانات وحشی یا دشمنان خود نیاز به مخفیگاه داشتند که گاهی به جز خود اهالی از وجود آن خبر نداشتند و حتی روستا در دره‌ای واقع شده است که به راحتی در معرض دید نیست؛ اما به‌طور کلی نمی‌توان تاریخ دقیقی برای این معماری بنا کرد. برخی کارشناسان معتقدند ویژگی‌های بافت تاریخی این روستا مهم‌تر از بافت تاریخی روستای کندوان است. در حال حاضر این روستا جزو روستاهای زنده کشور محسوب می‌شود و خانه‌های اهالی آن به وسیله کلنگ و ابزار انسانی در دل کوه ساخته شده است. چیزی که این غارها را برجسته و حائز اهمیت می‌کند پیچیدگی در ساختار معماری آن‌هاست و ساختار معماری غارهای صور خیلی پیشرفته‌تر از کله‌قندهای کندوان است. غارهای کندوان به گونه‌ای ساده ساخته شده در حالی‌که در داخل غارهای صور گودال‌های کوچکی وجود دارد که برای ذخیرهٔ آب استفاده می‌شد.
اسکو روستای توریستی کندوان از روستاهای شهرستان اسکو است که از پیشینه تاریخی هفت هزار ساله برخوردار است. این روستای تاریخی و باستانی دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی است که به‌دلیل شکل خانه‌های آن که به مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده‌اند مناظر زیبایی جهت بازدید گردشگران داخلی و خارجی دارد. این روستا در ۱۸ کیلومتری شهر اسکو واقع می‌باشد.
بالسین شریف‌آباد این روستا حدود ۵۰ خانوار دارد و دومین روستای بزرگ بخش کندوان است. این روستا دارای باغ‌های سیب، گردو و زردآلو فراوانی است. رود تیر چای در این روستا قرار دارد.
دهستان کندوان دهستان کندوان یکی از دهستان‌های استان آذربایجان شرقی است که در بخش کندوان شهرستان میانه واقع شده‌است.
استان گیلان در گیلان دو گروه زبانی ایرانی عمده، یعنی زبان گیلکی و زبان تالشی، و دو گروه زبانی ایرانی دیگر به‌طور جزئی یعنی تاتی و کردی وجود دارند. همچنین گروه‌های زبانی دیگر مانند زبان ترکی آذربایجانی و کولی‌ها (با منشأ هندی) وجود دارند. حدود سه میلیون نفر گیلکی در گیلان و مازندران را به عنوان زبان اول یا دوم صحبت می‌کنند. از گیلکی در مرکز و شرق و برخی نقاط غرب استان و زبان تالشی در غرب استان و کوه‌های تالش استفاده می‌شود. همچنین به کرمانجی نیز در چند روستای شهرستان رودبار گفتگو می‌شود. گیلکی دارای دو گویش عمده خاوری و باختری است که سفیدرود مرز بین متکلمان این دو گویش است. گیلکی از نظر زبان‌شناسی، به شاخه شمال غربی زبان‌های ایرانی تعلق دارد. در میان اشعار گویندگان بعد از اسلام به آثاری برمی‌خوریم که به گیلکی کنونی نزدیک است. هم‌چنین در گذشته کسانی را که ترانه‌های گیلکی می‌خواندند پهلوی‌خوان می‌نامیدند. این زبان نشریات منثور نوپا، از جمله روزنامه‌ها، و ادبیاتی در حال شکوفایی دارد. از نظر دستور زبان تفاوت‌های زیادی بین گیلکی و فارسی استاندارد وجود دارد مانند نحوه قرار گرفتن موصوف و صفت که در گیلکی بر خلاف فارسی صفت پیش از موصوف قرار می‌گیرد.
زبان دیلمی دانشنامه ایرانیکا در مورد زبان دیلمی‌ها می‌نویسد: در دورهٔ اسلامی دیلمی‌ها به زبانی صحبت می‌کردند که از گویش‌های ایرانی شمال غربی بوده‌است. این گویش بسیار شبیه زبانی بوده که گیل‌ها تکلم می‌کردند. افسانه‌ای از آن زمان وجود دارد که در آن گیلانی‌ها و دیلمی‌ها فرزندان دو برادر بنام‌های گیل و دیلم دانسته می‌شدند. استخری همچنین به قبیله‌ای در ارتفاعات دیلمان اشاره می‌کند که به زبانی غیر از زبان گیلانی‌ها و دیلمی‌ها صحبت می‌کردند. مقدسی به بعضی ویژگی‌های زبان گیلیان آن زمان مانند تلفظ «ح» به صورت «خ» اشاره می‌کند. از دیگر شاخصه‌ها افزودن «ی» بین الف و حرف ساکن بوده‌است؛ مثلاً «لاهیجان»، «لاهیجیان» تلفظ می‌شده‌است که احتمالاً مشخصات زبان دیلمیان هم بوده‌است. ابواسحاق صابی نیز در گزارشی که در مورد علویان تبرستان و گیلان دارد گزارش مشابهی می‌دهد. اصطخری دربارهٔ این ناحیه می‌نویسد: «زبانشان یکتاست و غیر از فارسی و عربی است مقدسی نیز می‌گوید: «زبان ناحیه دیلم متفاوت و دشوار است.».
زبان‌های جمهوری آذربایجان مطالعات ریشه شناسی همچنین نشان می دهد که لهجه های فعلی از باکو از طریق خلخال تا سمنان صحبت می شود ، همه از یک منبع مشترک سرچشمه گرفته اند. به عبارت دیگر ، مردم آذربایجان باستان به همان زبانی که مادها صحبت می کردند ، صحبت می کردند (نگاه کنید به گزارش استاد برجسته دانشگاه کلمبیا احسان یارشاطر در: "مجله دانشگاه فرهنگیان ادبیات" ، 5 ، شماره 1–2 ، ص35-37)
ایورق ایورق یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان تیرچایی بخش کندوان شهرستان میانه و در فاصله ۲۶ کیلومتری میانه واقع شده‌است. روستای ایورق در میان اهالی منطقه به ایوره مشهور است.