mteb/MIRACLReranking huggingface dataset:
شش‌دانگ (موسیقی) از آنجا که بیشتر سازهای موسیقی ایرانی گسترهٔ صوتی برابر یا کمتر از شش‌دانگ دارند، اصطلاح شش‌دانگ در مثل برای توصیف «تمام یک چیز» هم به کار می‌رود.
فرهنگ ایرانی موسیقی در ایران، از دوران باستان، حائز اهمیت بوده‌است. در دوران شاهنشاهی هخامنشی، موسیقی در آیین‌های مذهبی و دادگاه‌ها استفاده می‌شده‌است. هویت دقیق موسیقی ایرانی، هنوز آشکار نشده‌است اما تحقیقات پیرامون آن، ادامه دارد و جوانبی از آن، مشخص شده‌است. موسیقی در دوران ساسانیان قابل توجه بوده‌است و ساسانیان، شمار فراوانی از سازها را به کار برده‌اند. باربد، از موسیقی‌دانان دوران شاهنشاهی ساسانی، نخستین سیستم موزیکال خاورمیانه را با عنوان "خسروانی" ایجاد کرد. بسیاری از مدها و ملودی‌های باستانی ایران، با تسلط اعراب بر این کشور، از بین رفته‌اند؛ اما دستگاه‌ها، به شکل شفاهی به ایران کنونی رسیده‌اند. ایران زادگاه نخستین سازهای پیچیده‌است که قدمت برخی از آنان، به هزارهٔ سوم پیش از میلاد می‌رسد. نواحی ایران، دارای شمار قابل توجهی سازهای بومی از انواع بادی، پوست‌صدا، خودصدا و زهی هستند. سازهایی همانند تار، سه‌تار، بربط، سنتور، قانون، کمانچه، نی، قیچک، رباب، تنبک، دف، دایره و دایره‌زنگی در موسیقی ملی ایران به کار می‌روند. در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰، موسیقی ایران به شکل اساسی تغییر یافت. در دههٔ ۱۳۳۰، موسیقی پاپ وارد ایران شد و نخستین گروه‌های پاپ و راک ایرانی، شکل گرفتند. موسیقی پاپ ایرانی در این دوران، از موسیقی پاپ غربی اثر گرفت. در دههٔ ۱۳۴۰ نیز نخستین شاخه‌های نوگرایی در موسیقی ایران، پدیدار شد. در اواسط دههٔ ۱۳۴۰، استودیوهای ایرانی با همراهی بارها و باشگاه‌های شبانه، به گسترش موسیقی جدید رایج در ایران کمک کردند. در این سال‌ها، شعر و موسیقی ایران، دگرگون شد و ستاره‌های موسیقی، یکی پس از دیگری بر روی صحنه رفتند.
ارکستر موسیقی نو در سازبندی این ارکستر، سازهای ایرانی نظیر؛ تار، سه تار، سنتور، کمانچه، نی، تمبک، دف و … نقش اصلی را ایفا می‌کنند اما سازهای غربی نظیر؛ کلارینت، ویلن، ویلنسل و… هم در بعضی قطعات، ارکستر را همراهی می‌کنند. در برخی اجراها فقط از سازهای غربی، به‌ویژه ارکستر زهی بهره گرفته شده‌است.
محمد قوی‌حلم محمد قوی‌حلم در سال ۱۳۳۰ در تهران متولد شد. او نخستین درس‌های موسیقیِ محلی نواحیِ مختلف ایران را از عموی خود یادگرفت و توسط پدر و مادر خود از پنج سالگی با تمبک آشنا شد. او در یازده سالگی وارد هنرستان موسیقی شد و در آن‌جا به فراگیری موسیقی دستگاهی پرداخت او همچنین دانش آموختهٔ کنسرواتوار پاریس است و پس از مدتی به آموختن موسیقی کلاسیک غربی روی آورد. در سال ۱۳۵۷ عازم فرانسه شد و برای تکمیل رپرتوار زیر نظر به تحصیل سازهای کوبشی پرداخت. او در عین حال که از ایران دور بود اجرای موسیقی ایرانی را نیز ادامه می‌داد. او علاوه بر تدریس سازهای کوبه‌ای غربی در کنسرواتوار شهرهای پلزو، اَنْس و اِکول ناسیونال دو بورْژ، به برپاییِ گردهمایی‌هایی پیرامون هنر بداهه نوازیِ سازهای کوبه‌ای ایرانی می‌پردازد. او هم در عرصهٔ ضبط و هم در عرصهٔ صحنهٔ کنسرت فعالیت دارد و بارها در جشنواره‌ها و کنسرت‌های کشورهای اروپایی و آسیایی و نیز در ایالات متحد آمریکا ظاهر شده‌است. قوی حلم تاکنون با موسیقی‌دانان مطرح ایران از جمله حسین علیزاده و محمدرضا لطفی همکاری کرده‌است. او همچنین در سال ۱۹۹۶ در آلبومی با موسیقی‌دان ایتالیایی همکاری داشته‌است. در سال ۲۰۰۵ نیز آلبوم Zarbing را با همکاری توسط ناشر ایتالیایی CNI منتشر کرد.
آندرانیک آساطوریان او در آخرین پیام خود برای مجاهدین که روز ۲۱ بهمن سال ۱۳۹۳از بیمارستان فرستاد، نوشت: در ادامه موسیقی سنتی و به موازات موسیقی قدیمی در ایران که از محبوبیت فراوانی نزد مردم برخوردار بود، فرم دیگری از موسیقی پاپ ایرانی در دهه ۱۳۳۰ شکل گرفت. این موسیقی بسیار تحت تأثیر فضای موسیقی پاپ غربی بود و سازهای ایرانی هم در ارکسترهای آن به‌کار نمی‌رفت. در این کارها اگر شعر پارسی را از ترانه برمی‌داشتیم به راحتی می‌توانستیم یک شعر انگلیسی روی آن بگذاریم و کسی هم متوجه نمی‌شد کار ایرانی است و در ایران ساخته شده‌است.
کرمانشاه کرمانشاه یکی از مراکز موسیقی کردی و ایرانی است. چهره‌های نامداری از این شهر و شهرهای نزدیک به آن در موسیقی ظهور کرده‌اند که نقش پررنگی در هنر موسیقی داشته‌اند. علی اکبر مرادی نوازندهٔ برجستهٔ تنبور از شهر کرمانشاه به عنوان مرکز موسیقی کردی یاد می‌کند و ریشهٔ بسیاری از گوشه‌های موسیقی ایرانی را در موسیقی کرمانشاه می‌داند. حسین علیزاده دیگر استاد موسیقی ایرانی نیز از کرمانشاه با نام «پدر موسیقی ایرانی» یاد می‌کند. بهمن کاظمی پژوهشگر موسیقی، موسیقی رایج در شهر کرمانشاه را به سه دستهٔ موسیقی باستانی، موسیقی روستایی و موسیقی شهری تقسیم‌بندی می‌کند. از سازهای رایج در موسیقی کردی در کرمانشاه می‌توان به تنبور، دف، شمشال و کمانچه اشاره کرد. پیش از انقلاب ۵۷، کرمانشاه مرکز رادیو کردی بود و این رادیو مخاطبان بسیاری در میان کردهای هر چهار کشور به دست آورده بود.
دانشگاه هنر تهران شامل رشته‌های طراحی صنعتی، صنایع دستی، طراحی پارچه و لباس، چاپ، فرش شامل رشته‌های معماری، شهرسازی، معماری داخلی، برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، معماری و انرژی، مدیریت پروژه و ساخت شامل رشته‌های نوازندگی سازهای جهانی، نوازندگی سازهای ایرانی، موسیقی‌شناسی، آهنگسازی، موسیقی نظامی
موسیقی در ایران موسیقی در ایران از دوران باستان دارای اهمیت بوده‌است. در دوران شاهنشاهی هخامنشی، موسیقی در آیین‌های مذهبی و دادگاه‌ها استفاده می‌شده‌است. هویت دقیق موسیقی ایرانی هنوز آشکار نشده‌است اما پژوهش پیرامون آن ادامه دارد و جوانبی از آن، مشخص شده‌است. موسیقی در دوران ساسانیان قابل توجه بوده‌است و ساسانیان، شمار فراوانی از سازها را به کار برده‌اند. باربد، از موسیقی‌دانان دوران شاهنشاهی ساسانی، نخستین سیستم موزیکال خاورمیانه را با عنوان "خسروانی" ایجاد کرد. بسیاری از مدها و ملودی‌های باستانی ایران، با تسلط اعراب بر این کشور، از بین رفته‌اند؛ اما دستگاه‌ها، به شکل شفاهی به ایران کنونی رسیده‌اند. ایران زادگاه نخستین سازهای پیچیده‌است که قدمت برخی از آنان، به هزارهٔ سوم پیش از میلاد می‌رسد. نواحی ایران، دارای شمار قابل توجهی سازهای بومی از انواع بادی، پوست‌صدا، خودصدا و زهی هستند. سازهایی همانند تار، سه‌تار، بربط، سنتور، قانون، کمانچه، نی، قیچک، رباب، تنبک، دف، دایره و دایره‌زنگی در موسیقی ملی ایران به کار می‌روند. در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰، موسیقی ایران به شکلی اساسی تغییر یافت. در دههٔ ۱۳۳۰، موسیقی پاپ وارد ایران شد و نخستین گروه‌های پاپ و راک ایرانی، شکل گرفتند. موسیقی پاپ ایرانی در این دوران، از موسیقی پاپ غربی اثر گرفت. در دههٔ ۱۳۴۰ نیز نخستین شاخه‌های نوگرایی در موسیقی ایران، پدیدار شد. در اواسط دههٔ ۱۳۴۰، استودیوهای ایرانی با همراهی بارها و باشگاه‌های شبانه، به گسترش موسیقی جدید رایج در ایران کمک کردند. در این سال‌ها، شعر و موسیقی ایران، دگرگون شد و ستاره‌های موسیقی، یکی پس از دیگری بر روی صحنه رفتند.
ایران موسیقی در ایران، از دوران باستان، حائز اهمیت بوده‌است. در دوران شاهنشاهی هخامنشی، موسیقی در آیین‌های مذهبی و دادگاه‌ها استفاده می‌شده‌است. هویت دقیق موسیقی ایرانی، هنوز آشکار نشده‌است اما تحقیقات پیرامون آن، ادامه دارد و جوانبی از آن، مشخص شده‌است. موسیقی در دوران ساسانیان قابل توجه بوده‌است و ساسانیان، شمار فراوانی از سازها را به کار برده‌اند. باربد، از موسیقی‌دانان دوران شاهنشاهی ساسانی، نخستین سیستم موزیکال خاورمیانه را با عنوان "خسروانی" ایجاد کرد. بسیاری از مدها و ملودی‌های باستانی ایران، با تسلط اعراب بر این کشور، از بین رفته‌اند؛ اما دستگاه‌ها، به شکل شفاهی به ایران کنونی رسیده‌اند. ایران زادگاه نخستین سازهای پیچیده‌است که قدمت برخی از آنان، به هزارهٔ سوم پیش از میلاد می‌رسد. نواحی ایران، دارای شمار قابل توجهی سازهای بومی از انواع بادی، پوست‌صدا، خودصدا و زهی هستند. سازهایی همانند تار، سه‌تار، بربط، سنتور، قانون، کمانچه، نی، قیچک، رباب، تنبک، دف، دایره و دایره‌زنگی در موسیقی ملی ایران به کار می‌روند. در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰، موسیقی ایران به شکل اساسی تغییر یافت. در دههٔ ۱۳۳۰، موسیقی پاپ وارد ایران شد و نخستین گروه‌های پاپ و راک ایرانی، شکل گرفتند. موسیقی پاپ ایرانی در این دوران، از موسیقی پاپ غربی اثر گرفت. در دههٔ ۱۳۴۰ نیز نخستین شاخه‌های نوگرایی در موسیقی ایران، پدیدار شد. در اواسط دههٔ ۱۳۴۰، استودیوهای ایرانی با همراهی بارها و باشگاه‌های شبانه، به گسترش موسیقی جدید رایج در ایران کمک کردند. در این سال‌ها، شعر و موسیقی ایران، دگرگون شد و ستاره‌های موسیقی، یکی پس از دیگری بر روی صحنه رفتند.
محمود تبریزی‌زاده او از دوران کودکی آموختن موسیقی را نزد پدر آغاز نمود و با سازهای سنتور و ویولن آشنا شد. در جوانی به فرانسه مهاجرت کرد و با گروه کوچکی که خود تشکیل داده بود به ارائه موسیقی می‌پرداخت. در سن ۲۵ سالگی ویولن را رها کرد و به آموختن و نواختن کمانچه روی آورد. تبریزی به موسیقی کشورهایی چون ارمنستان، ترکیه، ژاپن و… علاقه‌مند بود و آثاری را با نوازندگان این مناطق به اجرا درآورد. قدسی ارگونر نوازنده نی معروف ترک زبان در چندین آلبوم خود با محمود تبریزی زاده همکاری نمود. او همچنین با هنرمندان ایرانی نیز همکاری می‌نمود، اجرای کمانچه او در کنسرت تاجیکستان محمدرضا شجریان، رضا قاسمی و مجید خلج ، یکی از اجراهای زیبای اوست.
همه شهر ایران احمد پژمان در بخشی از یادداشت آلبوم موسیقی همه شهر ایران، چنین نوشته شده‌است: «سال‌های بسیاری را که صرف آموختن و تفکر دربارهٔ ایده‌آل‌هایم کرده بودم، به مرور نشستم، از کوره‌راه‌های نه چندان هموار موسیقی غرب، تا کوچه‌باغ‌های کشورم که کودکی مرا با آوازهای غریبانه‌اش در خود داشت عبور کردم. اکثریت جوانان را بیگانه با موسیقی ایرانی و ملودی‌های بدیع و زیبایش یافتم و پیرانِ امروز را که در حسرت دوباره شنیدنش می‌سوختند. باید کاری کرد تا جوانان امروز ما به موسیقی کشورشان دل‌بازند و آن را تحقیر نکنند. باید کاری کرد که آنان به همین موسیقی که ریشه در مقاطعی از تاریخ فرهنگ و هنر ما دارد روی آورند. از آن نیرو گیرند و این را در خلاقیت‌های خود بکار برند… باید از سازهای بین‌المللی که اکنون جوانان را شیفتهٔ خود ساخته، سود جست. آن‌وقت خواهید دید که موسیقی ما با طراوتی دیگرباره و هماهنگ با زمان، نه تنها جوانان ایرانی را که خواهان ارضای تمایلات و احساساتشان هستند سیراب کرده و آنان را از روی‌آوری به موسیقی دینامیک غرب، منع می‌نماید، بلکه برای تمامی ملت‌ها ملموس و قابل فهم خواهد بود. همان‌گونه که موسیقی مطرح کشورهای دیگر که با سازهای جدید اجرا می‌شود، برای ما و به‌خصوص جوانانمان دارای جذابیت است.»
اپرای خسرو و شیرین موسیقی خسرو و شیرین بسیار روان و دارای ملودی‌های مناسب است. حالات نمایشی با موسیقی تطبیق می-کند و سازهای همراهی‌کننده، همواره خوب انتخاب شده‌است. ملودی‌هایی که دهلوی برگزیده، گرچه اغلب اختصاصات موسیقی ایرانی را ندارد، اما تا آنجا که ممکن بود شیوه موسیقی ایرانی یا ارمنی مربوط به داستان اختیار شده‌است. از جمله پرلود و آواز جمعی دختران از پرده دوم حالت شرقی دارد و از زیباترین قسمت‌های اپراست.
حسن فصیحی شیرازی فصیحی به موسیقی قدمتی ایران نیز آشنائی داشت و نواختن تار را نیز از استادان موسیقی وقت و پدر خود که در نواختن سازهای ایرانی مهارت داشت، آموخت.
حمیدرضا دیبازر وی همچنین در مَستِرکلاس‌های رهبری ایرج صهبایی، آهنگسازی و رهبری توماس کریستیان داوید (۲۰۰۶–۱۹۲۵) حضور داشته‌است. آثار دیبازر شامل موسیقی سمفنیک، مجلسی، کُرال، الکترونیک و موسیقی متن فیلم‌های کوتاه و بلند و مجموعه‌های تلویزیونی است. او سبک شخصی خود را با ترکیبی از انواع موسیقی و با استفاده از سازهای الکترونیک و آکستیک ایرانی و غیر ایرانی (به‌عنوان مولد صوت) ایجاد کرده‌است.
لوریس چکناواریان وی برای تهیه موسیقی متن فیلم "بی‌تا" از سازهای ایرانی استفاده کرد و دو تن از استادان طراز اول موسیقی ملی، فرامرز پایور سنتور و حسن ناهید نی نواختند.
نی‌نوا علیزاده دربارهٔ استفاده از نی در این آلبوم می‌گوید: «شاید انگیزه من آن زمان این بود که ساز نی را به نوعی به صحنه بیاورم. چون ساز نی نسبت به سازهای دیگر در آن زمان خیلی مهجور بود، با اینکه نی ساز مهمی در موسیقی ایرانی است ولی تنها در تک‌نوازی از آن استفاده می‌شد و انگیزه من ترکیب این ساز با سازهای دیگر بود».
موسیقی عربی اما مواجهه با فرهنگ ایرانی و بیزانس مزایایی برای موسیقی عربی نیز داشت. حدس زده می‌شود که موسیقی‌دانان عرب از دیرباز از کوک فیثاغورثی آگاه بودند. همچنین برخی از سازهای موسیقی عملاً از ایران به موسیقی عربی وارد شد. واژهٔ «دستان» که اعراب برای توصیف انگشت‌گذاری روی سازهای عود و تنبور به کار می‌بردند، در اصل واژه‌ای فارسی بود که برای توصیف پرده‌های ساز به کار می‌رفت. حتی کوک عود در موسیقی قدیم اعراب «دو - ر - سل - لا» بود اما بعد از مواجهه به موسیقی ایرانی این کوک را به روشی که در ایران مرسوم بود («لا - ر - سل - دو») تغییر دادند. نام سیم‌های دوم و سوم ساز عود، عربی باقی ماند (به ترتیب «مَثنی» و «مَثلَث») اما نام سیم‌های اول و چهارم به وام‌واژه‌هایی از فارسی تغییر یافت (به ترتیب «زیر» و «بم»). برای تقسیم‌بندی موسیقی به لحاظ نظری، از "اصابع" (چیزی شبیه مقام یا مد در تئوری موسیقی معاصر) استفاده می‌شد و این اصابع بر اساس انگشت‌گذاری‌شان تقسیم می‌شدند به دو "مجرا": یکی "بِنصِر" (انگشت حلقه، که استفاده از آن فاصلهٔ سوم بزرگ می‌ساخت) و دیگری "وسطا" (انگشت میانی، که به کار گرفتنش فاصلهٔ سوم کوچک می‌ساخت). بنا بر این اصابع نام‌هایی می‌گرفتند نظیر: ' (مطلق = سیم آزاد) یا '. در مجموع، هشت مورد از اصابع وجود داشت.
کما (موسیقی) فخرالدینی همچنین می‌نویسد که محل قرارگیری پرده‌های سازهای اساتید مختلف موسیقی سنتی ایرانی با هم متفاوت بوده‌است و برخی فواصل بر حسب این که بالارونده نواخته می‌شوند یا پایین‌رونده، متفاوت کوک می‌شده‌اند.
احمد پژمان سبک موسیقی پژمان را تلفیقی از موسیقی محلی، موسیقی ردیف، سازهای ایرانی، همراه با هارمونی، کنترپوان، ارکستراسیون و سایر تکنیک‌های موسیقی غرب می‌دانند. وی در سبک‌های مختلف دیگری نیز از جمله موسیقی پاپ، آهنگسازی کرده‌است و برای خوانندگانی مانند: داریوش، ستار، فرامرز آصف، عارف، مهستی، حمیرا و دیگران، ترانه ساخته یا تنظیم کرده‌است.
هنرستان عالی موسیقی در سال ۱۳۲۷ طرح تدریس اختصاصی موسیقی کلاسیک غربی و تأسیسِ دوبارهٔ دورهٔ عالی هنرستان در شورای عالی فرهنگ تصویب شد و آموزش سازهای ایرانی از برنامه هنرستان عالی موسیقی حذف شد.
ردیف (موسیقی) ژان دورینگ، موسیقی‌دان فرانسوی، نیز چند کتاب در مورد ردیف موسیقی ایرانی نوشته که برخی به فارسی نیز ترجمه شده‌اند، از جمله کتاب "ردیف سازی موسیقی سنتی ایران" و کتاب "سنت و تحول در موسیقی ایران" (۱۹۷۰). در این آخری، دورینگ مدعی می‌شود که برخی از انواع ردیف (از جمله ردیف درویش‌خان و ابوالحسن صبا) ساده‌تر هستند و عموم موسیقی‌دانان را هدف گرفته‌اند اما برخی ردیف‌های سازی مخصوص سه‌تار یا کمانچه پیچیدگی بیشتری دارند و برای نوازندگان قهار طراحی شده‌اند. او همچنین در مورد این که ردیف موسیقی ایرانی از موسیقی آذربایجان و قفقاز تأثیر گرفته صحبت می‌کند. این کتاب به خاطر اطلاعات وسیعی که در مورد سازهای موسیقی ایرانی طرح کرده مورد ستایش قرار گرفته‌است. همچنین این کتاب شامل نسخه‌ای از ردیف میرزاعبدالله است که توسط نورعلی برومند جمع‌آوری و به دورینگ عرضه شده بود.
موسیقی پرو موسیقی در پرو ادغامی از سبک‌های متنوعی است که در فرهنگ پرو نقش داشته‌اند. از این حیث موسیقی نواحی آند، اسپانیایی و آفریقایی ریشه‌های موسیقی در کشور پرو محسوب می‌شوند. موسیقی فرهنگ آند شاید بیشتر در سازهای بادی و شکل ملودی ترانه‌های پرویی شنیده شود، در حالی که نغمه‌های آفریقایی را بایست در ریتم و سازهای کوبه ای جست و تأثیرات موسیقی اروپا، علی‌الخصوص اسپانیا، در هارمونی و سازهای زهی محفوظ است. در دوران پیش از استعمار درامز و سازهای بادی در موسیقی آند بر خلاف سازهای اروپایی‌ها، تأثیری شگرف داشتند.
احسان شفیعی احسان شفیعی (زاده ۱۸ آبان ۱۳۶۱ در تهران) نوازنده موسیقی پاپ ایرانی است. او فرزند اول خانواده است. در همان سال‌های کودکی به سازهای کوبه ای علاقه نشان داده و در همان سنین شروع به آموختن ساز ایرانی تنبک نمود. در 19 سالگی آموختن سازهای پرکاشن لاتین را آغاز نمود و در سال 1383 با حضور در کلاس‌های استاد همایون نصیری وارد مرحله جدی تر از آموختن پرکاشن لاتین شد.
ریزپرده مفهوم ریزپرده در موسیقی با مفهوم ربع پرده ارتباطی تنگاتنگ دارد. در موسیقی مبتنی بر اعتدال مساوی، ریزپرده‌هایی که دقیقاً نصف یک نیم‌پرده باشند را می‌توان به درستی ربع پرده نامید. در تئوری معاصر موسیقی عربی، ریزپرده‌ها به صورت ربع پرده تعریف می‌شوند. برخی از نظریه‌پردازان تئوری موسیقی ایرانی هم اصطلاح ربع پرده را برای توصیف فواصل ریزپرده‌ای به کار می‌برند؛ اما برخی دیگر از صاحب‌نظران معتقدند از آنجا که فواصل ریزپرده‌ای در موسیقی ایرانی دقیقاً نصف یک نیم‌پرده نیستند و کوک سازهای ایرانی هم به روش اعتدال مساوی انجام نمی‌شود، استفاده از لفظ ربع پرده برای توصیف این فواصل نامناسب است.
سهیل ایوانی سهیل ایوانی در طی حدود ۲۵ سال تلاش بی‌وقفه در عرصه موسیقی سنتی و محلی ایران بیش از ۳۰ آلبوم موسیقی از خود به یادگار گذاشت. او همچنین عضو کمیته سازهای ایرانی و آهنگسازان بود.
علی شکوری علی شکوری(باباشکوری) (زادهٔ ۱۳۳۷) آهنگساز، تنظیم کننده، نوازنده چندین ساز، معلم موسیقی، نویسنده کتاب در زمینه آموزش موسیقی و همچنین سازنده سازهای ایرانی ساکن سوئد است. دو فرزند وی (عماد و عارف شکوری) نیز در موسیقی فعالیت دارند.
فواصل موسیقی ایرانی ۲. اگر فاصله‌ای یک ربع پرده از فواصل درست، بزرگ، کوچک، کاسته و افزوده، بیشتر داشته باشد، کلمه «بیش» به آن فاصله اضافه می‌شود. مثال: توضیح: بعضی از فواصل ده‌گانه شبیه یکدیگرند. برای سهولت، بهتر است حذف شوند مانند: نیم‌بزرگ و بیش‌کوچک (حذف)، بیش‌بزرگ و کم‌افزوده (حذف)، کم‌کوچک و بیش‌کاسته (حذف). در نتیجه سه نام مشابه حذف شده و فواصل ده‌گانه، به هفت نام خلاصه می‌شود. گام کروماتیک موسیقی ایرانی دارای ۲۵ نت و ۲۴ ربع پرده است. این نت‌ها می‌توانند هر کدام پایهٔ یک گام قرار گرفته و کلیهٔ مقام‌ها و دستگاه‌های موسیقی ایران در ۲۴ گام، در این مجموعه شکل می‌گیرد. برخلاف موسیقی غربی، اجرای گام کروماتیک موسیقی ایرانی به علت ساختار سازهای ایرانی و نداشتن پردهٔ ثابت، بسیار مشکل و متداول نیست.
احمد پژمان سبک موسیقی پژمان را تلفیقی از موسیقی محلی، موسیقی ردیف، سازهای ایرانی، همراه با هارمونی، کنترپوان، ارکستراسیون و سایر تکنیک‌های موسیقی غرب می‌دانند. پژمان خود می‌گوید در آهنگسازی، قبل از موسیقی بیشتر از ادبیات ایران تأثیر پذیرفته‌است؛ شاعرانی مانند فردوسی و حافظ، الگوی او بوده و نقش مهمی در نگاه او به خلق آثارش داشته‌اند. وی پایه و اساس کارهایش را فرهنگ و موسیقی ایرانی می‌داند و از موسیقی محلی و ردیف در آهنگسازی (به عنوان مثال: درآمد راست‌پنج‌گاه برای یک موسیقی فیلم)، بسیار استفاده کرده‌است. پژمان اظهار می‌دارد که از شخص خاصی در ایران تأثیر نپذیرفته اما بتهوون را آهنگسازی تأثیرگذار و الگوی اصلی خودش در آهنگسازی (به‌خصوص تکنیک بسط و گسترش یک تم) می‌داند. وی تمام سعی و تلاش خود را در طول فعالیت هنری‌اش، تأکید بر ایرانی بودنِ آثارش داشته‌است. او در این باره می‌گوید: سبک احمد پژمان مورد توجه بسیاری از موسیقی‌دانان ایرانی قرار گرفته و به نقد و تحلیل آن پرداخته‌اند. محمدرضا شجریان معتقد است احمد پژمان به‌عنوان یک «آهنگساز بزرگ موسیقی کلاسیک» در ایران، با تلفیق موسیقی کلاسیک و ایرانی و با استفاده از صداهای جدید و سینت سایزر، آثار جدیدی خلق کرده‌است و در این زمینه «او بهترین است».
بیژن کامکار شاید بتوان مهم‌ترین نقش وی در موسیقی ایران را وارد کردن ساز دف برای اولین بار به اجراهای عمومی دانست. در هنگام عضویت در گروه شیدا به پیشنهاد محمدرضا لطفی از ساز دف در یکی از کنسرت‌های گروه استفاده کرد که با اقبال فراوان علاقه‌مندان مواجه شد و امروزه دف یکی از سازهای مهم در گروه‌های موسیقی ایرانی است و نوازندگان فراوانی در این رشته به فعالیت می‌پردازند. پیش از این، دف فقط در مراسم مذهبی دراویش در خانقاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت و در گروه‌های موسیقی ایرانی استفاده نمی‌شد.
دمبوره دمبوره یکی از معروف‌ترین سازهای سنتی و کهن کشور افغانستان است ، این ساز در میان مردم و در ریشه موسیقی این کشور نقش بخصوصی دارد .
موسیقی نیو ایج از آن‌جا که سازهای مختلفی، اعم از آکوستیک، الکترونیک، یا حتی ترکیب هر دو در موسیقی نیو ایج بکار گرفته می‌شود، تعاریف این سبک مبتنی بر سازهای بکار گرفته شده در آن نمی‌باشند، بلکه این سبک موسیقی را معمولاً به واسطهٔ تأثیر آن بر احساس شنونده تعریف می‌کنند. هنرمندان نیو ایج - چه در تک‌نوازی و چه در اجراهای گروهی - از سازهای موسیقی کلاسیک اعم از پیانو، گیتار آکوستیک، فلوت و چنگ، یا سازهای موسیقی الکترونیک، یا حتی سازهای شرقی از قبیل سی‌تار، طبلا و تامبورا استفاده نموده‌اند.
ادوار پس از تحول مقام به دستگاه، تحولات مختلفی در موسیقی ایران رخ داد و از جمله، سازهای موسیقی ایرانی تا حدی مطبوع‌سازی شدند. در نتیجه در کوک سازهای معاصر، فواصل با آنچه در نظریهٔ ادوار مطرح شده منطقی نیستند اگر چه کاملاً مطابق با اعتدال مساوی نیز نیستند. مجید کیانی، برای تعیین فواصل مورد استفاده در ساز استادان ردیف، تصویری از میرزاعبدالله را که در آن ساز تار را در دست گرفته‌است، با بزرگنمایی و استفاده از خط‌کش مدرج بررسی کرده و موقعیت پرده‌های ساز وی را مشخص کرده‌است. او با محاسباتی به این نتیجه می‌رسد که موقعیت نت‌های ا، د، ز، ح، یا، ید (نغمه‌های اصلی) و نیز پرده‌های ه‍، یب، یه (نیم‌پرده‌ها) در ساز میرزاعبدالله حفظ شده‌است، اما موقعیت ی، ج، یج، و، یو، ط به مقادیر مختلفی (کم یا زیاد) تغییر کرده‌است. کیانی مطبوع‌سازی این فواصل و نزدیک‌تر شدنشان به فاصله‌های اعتدال مساوی را متأثر از کنسرت‌های انجمن اخوت می‌داند که در آن‌ها سازهای ایرانی در کنار پیانو (که کوک اعتدال مساوی داشت) به کار می‌رفتند.
گروه موسیقی گروه موسیقی () که گروه موزیکال هم گفته می‌شود، گروهی است با نامی مشخص از افراد که ساز می‌نوازند یا هم‌خوانی می‌کنند. نوع گروه به تعداد نوازندگان، نوع ساز و نوع موسیقی بستگی دارد. برخی از گروه‌های موسیقی منحصراً از ساز استفاده می‌کنند مانند چهارنوازی جاز و ارکستر و برخی دیگر، فقط از خواننده تشکیل شده‌اند مانند گروه کر. در موسیقی پاپ و موسیقی کلاسیک، هم از ساز و هم از خواننده استفاده می‌شود. در موسیقی کلاسیک، در سه‌نوازی یا چهارنوازی، اصوات موسیقایی یک ساز را با چند خانواده سازی، درهم می‌آمیزند (مانند پیانو، سازهای زهی و سازهای بادی). گاهی نیز تنها از یک خانواده سازی بهره می‌برند (مانند کوارتت زهی یا پنج‌نوازی بادی). برخی گروه‌ها مانند ارکستر از خانواده‌های سازی متنوع و گسترده‌ای بهره می‌برند. برای مثال از بخش سازهای بادی، سازهای بادی برنجی، سازهای بادی چوبی و سازهای کوبه‌ای استفاده می‌کنند.
جعفر خرسندی علاقه وافر وی به موسیقی اصیل ایرانی او را به تهران کشاند و در هنرستان موسیقی ملی نزد اساتیدی چون ابوالحسن صبا و روح‌الله خالقی هنر آموخت و در سازهای مختلف مثل تار و ویولن تبهر یافت.
دهل دُهُل نام یکی از سازهای کوبه ای موسیقی ایرانی است. دهل طبلی بزرگ و دورویه‌ای که هر دو طرف آن پوستی از گاو یا گاومیش دارد، است.
مریم آخوندی مریم آخوندی در سال ۱۳۷۹ با همراهی شماری از هنرآموزان کلاس آوازش دسته‌ای را در زمینهٔ موسیقی محلی ایرانی با نام گروه بانو، پدید آورد که تنها گروه موسیقی سنتی زنانه خارج از کشور می‌باشد. تکیهٔ او بر صدای زنان بدون استفاده از هیچ ساز ملودیک همراهی‌کننده (به استثناء سازهای ریتمیک آنهم به نشانهٔ ریتم کار) بود. زنانی که آواز خواندن برایشان هنر یا خوانندگی نبود بلکه این آوازها جزئی اززندگی‌شان بود. این گروه به فستیوال‌ها و برگزار کنندگان در سراسر اروپا و کشورهای دیگر معرفی شد و در جشنواره‌هایی در بسیاری از شهرهای اروپایی به روی صحنه رفت. در سال ۱۳۸۳ اولین آلبوم بانو با نام "بانو، ترانه‌های زنان ایرانی" که شامل همین ترانه‌ها بود از طریق شرکت لایکا منتشر شد. در این مجموعه ترانه‌هایی از سراسر ایران با زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون که با زندگی و موضوعات زنان ربط داشت از زبان خود آنان خوانده شد که به دیداری با فرهنگ زنان ایران مبدل شد. گروه کنسرت‌هایی در کشورهای محتلف اروپایی و تونس اجرا نموده و در اروپا طرفداران بسیاری دارد. بانو گوناگونی و غنای فرهنگ ایران را نه‌تنها در زمینهٔ موسیقی محلی، بلکه در نمایش لباس و فرهنگ رفتاری نیز عرضه نموده‌است. علی‌رغم عدم استفادهٔ از سازهای موسیقی بجز سازهای کوبهای چون دف و تنبک، این گروه توانسته با تماشاچیان ارتباط نزدیکی را برقرار سازد و جو شادی را گسترش دهد.
موسیقی عربی خلیج فارس موسیقی عربی خلیج فارس یا موسیقی عربی خلیجی ( به معنای "موسیقی خلیج (فارس)") گونه‌ای موسیقی نوین در سرزمین بحرین و نجد (نگاه کنید به کشورهای عربی خلیج فارس) است که در سراسر جهان عرب دوستدارانی دارد. ویژگی این موسیقی استفاده سنگین از عود و سازهای زهی دیگر مانند ویولن است و گهگاه نی‌انبان و سازهای کوبه ای مانند میرواس، طبله، و دف و درام نیز در آن استفاده می‌شود. موسیقی خلیجی دارای آخشیج‌هایی از موسیقی آفریقایی، هندی و ایرانی است که با سبک‌های بومی عربستان مانند سامری، لیوا و ساوت همپوشانی دارد. کویت در نیمه دوم سده ۲۰ سبک خلیجی را به گونه نوین خود پی‌ریزی کرد و خلیجی خیلی زود به مانند قاهره و بیروت در موسیقی پاپ عربی، به کانون اصلی صحنه موسیقی تبدیل شد. کویتی‌ها، علاوه بر سعودی‌ها، همچنین از جمله نخستین هنرمندان و آهنگسازان ضبط کننده تجاری در منطقه خلیج فارس بودند و صحنه خلیجی همچنان زیر سلطه هنرمندان و آهنگسازان سعودی، کویتی و بحرینی قرار دارد.
ارکستر ملی ایران بیش از ۲۷۰ قطعه موسیقی در گنجینه ارکستر ملی وجود دارد. میانگین سنی نوازنده‌های ارکستر موسیقی ملی ۲۵ تا ۳۰ سال بود که حسین علیزاده در صحبت‌های خود این میانگین سنی را از ویژگی‌های این ارکستر دانست.رهبر پیشین ارکستر ملی ایران فریدون شهبازیان با اشاره به حضور حدود ۵۸ نوازنده در این ارکستر گفت: این نوازندگان تجربه عضویت در ارکسترهای دیگر را دارند و برخی از آن‌ها در ارکستر ملی نیز حضور داشته‌اند. در این گروه، سازهای معمول در ارکستر سمفونیک در کنار تعدادی از سازهای ایرانی قرار دارند.
عود (ساز) بربت امروزه نقش بسیار کمتری در موسیقی ایرانی دارد. عود عربی بر خلاف بربت ایرانی از اصلی‌ترین سازهای موسیقی عربی است. این ساز پس از اینکه به اروپا برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش کلمهٔ العود به وجود آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده‌است. ابن خلدون در قرن ۸ هجری قمری آن را به ترکه‌های چوبینی که انعطاف‌پذیر است معنی نموده.
ابوالحسن صبا در ۲۹ آبان سال ۱۳۵۳ ه‍. ش موزهٔ صبا، چنان‌که خود او نیز وصیت کرده بود گشایش یافت. این «موزهٔ بیوگرافیک» به دلیل بزرگداشت جایگاه هنری ابوالحسن صبا و حفظ میراث او در موسیقی ایران افتتاح شد. محل ساختمان موزهٔ صبا در ضلع غربی خیابان ظهیرالاسلام تهران به شمارهٔ پلاک ۹۲ قرار دارد. مجموعه‌ای از آثار، اشیاء و سازهای متعلق به صبا در تالار این موزه نگهداری می‌شود. در میان سازهای موزهٔ صبا، یک سه‌تار از سازهای ساخته‌شده توسط او دیده می‌شود. صفحه‌های گرامافون از آثار موسیقی صبا، کتاب‌ها و یادداشت‌های صبا، نامه‌ها، سندها و نوشته‌های رسمی او، عکس‌ها، وسایل شخصی، تابلوهای نقاشی و آثار خوشنویسی صبا، همچنین مجسمه و ماسک چهرهٔ صبا در این مجموعه نگهداری می‌شوند. صبا نخستین موسیقی‌دان ایرانی است که موزه‌ای ویژهٔ او در ایران تأسیس شده‌است.
ردیف (موسیقی) ردیف‌های موسیقی ایرانی در طول زمان ثابت نمانده‌اند بلکه گسترش یافته‌اند. به عنوان نمونه ابوالحسن صبا که خود شاگرد میرزاعبدالله بود، در ردیف موسیقی که خودش تدوین کرد گوشه‌هایی مانند «دیلمان» و «امیری» را بر اساس موسیقی نواحی شمال ایران اضافه کرد و یک مثنوی از آوازهای دراویش را نیز با نام «صدری» به ردیف افزود. همچنین محمود کریمی، گوشهٔ «بیات شیراز» را تحت تأثیر موسیقی آذربایجانی به آواز بیات اصفهان اضافه کرد، حسن کسایی استاد ردیف نی، گوشهٔ «هداوندی» را به ردیف نی افزود و به زادگاه خود (اصفهان) منسوب کرد، و عبدالله دوامی استاد ردیف آواز یک روایت آوازی از دستگاه راست‌پنج‌گاه به ردیف خویش افزود. همچنین استادان مختلف موسیقی ردیف‌های اصلی را که برای سازهای زخمه‌ای نوشته شده بودند، برای سازهای دیگر نظیر ویولن، کمانچه، سنتور و نی و نیز برای آواز بازنویسی کردند.
سازهای ایرانی سازهای چوبی به طریق «تراش و برش» ساخته می‌شوند. این گروه از سازها بیشترین و متنوع‌ترین سازها را در خود جای می‌دهد و آنجا که سخن از نواختن یا ساختن سازهای ایرانی است بیشتر این سازها در ذهن تداعی می‌گردد. اکثریت سازهای زهی و برخی سازهای ضربه‌ای به این روش ساخته می‌شوند.
فواصل موسیقی ایرانی هرمز فرهت موسیقی‌دان سرشناس ایرانی نیز عقیده دارد در موسیقی ایرانی فواصل ثابت نیست و متغیر است و آنقدر واضح است که به سادگی قابل اثبات است. وی می‌افزاید فواصل موسیقی ایرانی ثبات ندارد و بستگی به اجرا، نوع ساز و افراد با هم تفاوت دارد. فرهت پژوهش‌ها و تئوری‌های علینقی وزیری را مردود می‌داند و معتقد است در آن زمان هیچ نطر مشخصی وجود نداشت و کسی هم در صلاحیت خود نمی‌دید که آن را ارزیابی کند و بی چون و چرا پذیرفته شد. وی همچنین نظریه و تحقیقات برکشلی مبنی بر وجود پنج پرده و دو نیم پرده در اکتاو را خیالی و نادرست می‌داند و می‌گوید بر اساس نوشته‌های قدما، اجرای آن امکان‌پذیر نیست؛ چرا که مقام‌های موسیقی ایرانی با گام و فاصلهٔ اکتاو بیگانه است و کلیهٔ مقام‌های ایرانی در یک فاصلهٔ چهارصدایی (تِتراکورد) یا «پنج‌صدایی»(پنتاکورد)، قابل اجرا هستند و هیچ مقام موسیقی به فاصلهٔ اکتاو نمی‌رسد، پس در نهایت به بیشتر از هفت صدا احتیاج ندارد. فرهت می‌گوید با مطالعه روی پرده‌بندی سازهای تار و سه‌تار می‌توان نتیجه گرفت که موسیقی ایرانی یک گام «۱۷ پرده‌ای» در فاصلهٔ اکتاو بوده‌است و می‌افزاید در این پرده‌بندی هیچ‌گونه حرکتِ کروماتیک و فاصلهٔ کمتر از نیم‌پرده وجود ندارد و با دیگر گام «۱۷ پرده‌ای» منسوب به صفی‌الدین نیز مطابقت ندارد.
سیروس روشنی سیروس روشنی علاوه بر تخصص پزشکی، در زمینه‌های مختلف هنری مانند ادبیات، شعر و موسیقی نیز بسیار علاقه‌مند و فعال بود. او که با دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنایی داشت ضمن کار با سازهای زهی (سه‌تار و سنتور…) شعر و ترانه می‌خواند.
شاه‌کمان شاه‌کمان یکی از سازهای ابداعی کیهان کلهر و پیتر بیفن است. به‌گفتهٔ کیهان کلهر، در سفرش به استرالیا می‌بیند پیتر بیفن سازی شبیه به سازهای موسیقی ایرانی با کاسه‌ای شبیه به کمانچه یا سه‌تار ساخته‌است که دسته‌ای بلند دارد و صدای خوبی می‌داد. پس از آن بود کلهر به اتفاق بیفن طرح ساخت «شاه کمان» را می‌ریزد.
جاوید افسری راد جاوید افسری راد (زادهٔ ۱۳۴۴ در اصفهان) موسیقیدان، آهنگساز و نوازنده ایرانی مقیم نروژ است. وی در سال ۲۰۰۷ جایزه «بهترین موسیقی» سال را از ارکستر سمفونیک رادیو و تلویزیون نروژ، و در سال ۲۰۰۸ عنوان «هنرمند سال» را از شهرداری اسلو دریافت کرد. آثار جاوید افسری راد در کنسرتهایی در اروپا اجرا می‌شود و خود وی به عنوان نوازنده در جشنواره‌های گوناگون موسیقی در اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی شرکت کرده‌است. او بنیانگذار گروه موسیقی رومی و همچنین عضو گروه موسیقی سازهای کوبه‌ای ایرانی ضربانگ است.
هفت‌خان (آلبوم) هفت‌خان، یا هفت‌خوان یک آلبوم موسیقی، اثر آهنگساز و موسیقی‌دان ایرانی، احمد پژمان است. این اثر در سال ۱۳۷۵ توسط شرکت طنین صوت در ایران منتشرشد. آلبوم موسیقی هفت‌خان در سال ۲۰۰۵، با حذف قطعهٔ باکلامِ «نیایش»، توسط شرکت پرشیا رکوردز منتشر شد. آلبوم موسیقی هفت‌خان، بر اساس داستان‌های شاهنامهٔ فردوسی ساخته شده‌است. در این اثر، غیر از احمد پژمان که آهنگسازی و اجرای اصوات الکترونیک را انجام داده، بیژن کامکار نیز نوازندگی سازهای کوبه‌ای ایرانی را بر عهده داشته‌است، همچنین آهنگساز در قطعهٔ «نیایش» از اجرای گروه کُر بهره برده‌است.
سامی یوسف تاکنون از سامی یوسف هفت آلبوم موسیقی و چندین تک‌آهنگ منتشر شده‌است. آخرین آلبوم او «برکت» نام دارد. سامی یوسف در سال ۱۳۵۹ در تهران در جمع والدین آذربایجانی متولد شد. پدربزرگ و مادربزرگ او اهل باکو، جمهوری آذربایجان هستند. پدربزرگ و مادربزرگ وی هنگام بازپس‌گیری توسط بلشویکها پس از جنگ جهانی اول باکو را ترک کردند. او فرزند بابک رادمنش است. او در کودکی به همراه خانواده‌اش به انگلستان مهاجرت کرد و در همان اوایل کودکی با سازهای پیانو، ویولن و سازهای ایرانی چون تار و سنتور آشنا می‌شود. سامی در ۱۸ سالگی به فرهنگستان سلطنتی موسیقی در لندن، یکی از معتبرترین آکادمی‌های جهان در زمینه موسیقی رفت تا موسیقی را به شیوهٔ تخصصی بیاموزد. سامی یوسف هدفش را ایجاد تفاهم بین فرهنگ‌ها از طریق ترویج ارزش‌های جهانی و تجلیل از روح انسانی می‌داند. موسیقی او غالباً دربر گیرندهٔ ترانه‌هایی است با مضامین اسلامی و معنوی. وی همچنین از موضوعات اجتماعی و بشر دوستانه در موسیقی خود استفاده می‌کند.
جعفر زعیمی نیکو جعفر زعیمی نیکو برای نخستین بار در ایران، روش‌های نوین و مدرن در انگشت‌گذاری و شیوهٔ اجرای سازهای بادی را آموزش داد. او همچنین با تغییراتی در سازهای بادی برنجی، ابتکار نواختن فواصل موسیقی ایرانی را بر روی گام ۲۴ قسمتی به وجود آورد. وی در چهارمین جشنواره هنر و ادبیات در خدمت جنگ، برنده جایزه نخست و لوح یادبود شد.
موزه سازهای موسیقی موزه سازهای موسیقی در فینیکس، آریزونا واقع شده و در آوریل ۲۰۱۰ گشایش یافته‌است.این موزه بزرگترین موزهٔ سازهای موسیقی جهان است.مجموعه‌ای با بیش از ۱۵٬۰۰۰ ساز و اشیاء مرتبط شامل نمونه‌هایی از ۲۰۰ کشور جهان. در این موزه برای کشورهای بزرگی مانند مکزیک ، هند ، چین ، روسیه ، برزیل و ایلات متحده آمریکا صفحات نمایش چندگانه با زیر مجموعه‌هایی از موسیقی قومی ، قبیله‌ای و محلی وجود دارد.تارنمای موزه سازهای موسیقی
دوتار دوتار یکی از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است و همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، دارای دو سیم (تار) است. این ساز را معمولاً با مضراب نمی‌نوازند و با ناخن، زخمه می‌زنند.
حسن کامکار از اوان کودکی به موسیقی علاقه داشت. او اولین بار با خرید «سه‌تار» از نوازنده‌ای نابینا به نام «علی‌خان» و نواختن آن، به دنیای موسیقی گام نهاد. در دوازده سالگی در مدرسهٔ «موزیک نظام» استخدام شد. حسن کامکار در سن ۱۷ سالگی با سازهای سنتی و به‌ویژه ویولون آشنا شد و چون در ارتش سلفژ را فرا گرفته بود، این ساز را بدون استاد و با استفاده از نت‌ها و ردیف‌های چاپ شده از ابوالحسن صبا تمرین کرد. او تمام سازهای ایرانی از قبیل سنتور، تار، سه‌تار و کمانچه را بدون استاد فرا گرفت و نیز می‌توانست به راحتی این سازها را کوک کند که نشان‌دهندهٔ استعداد بسیار زیاد وی است.
نون خ گرچه در محوریت اصلی ساخت موسیقی سریال، سازهایی چون کمانچه نقش اساسی دارند اما آنچه مدنظر ما بوده اجرای نوعی از موسیقی جدی و تامل‌برانگیز در قواره شخصیت‌سازهای ایرانی برای بیان مشکلات و مصائب مردم مناطق کردنشین و حرکت به سمتی از طنز و کمدی است.
یوهان باپتیست شنک شِنک در سال ۱۷۵۳ در وینر نویشتات به دنیا آمد. در نوجوانی چندین آهنگ، موسیقی رقص و سمفونی نوشت. او به‌سرعت به نوازنده‌ای حرفه‌ای تبدیل شد؛ چنان‌که در جوانی ویولن، سازهای شستی‌دار و سازهای بادی می‌نواخت. در سال ۱۷۷۳ به وین رفت تا نزد گئورگ کریستف واگنزایل آموزش ببیند. او از سال ۱۷۷۷ به تصنیفِ آثار مذهبی برای کلیسای جامع سنت اشتفان پرداخت. در دههٔ ۱۷۸۰ او را به‌عنوان آهنگسازی حرفه‌ای در موسیقی بداهه برای نمایش‌نامه‌ها و زینگ‌اشپیل می‌شناختند. معروف‌ترین زینگ‌اشپیلِ او دِر دورف‌باربیهr نام دارد، که در سال ۱۷۹۶ تصنیف کرد. سایر آثار او شامل چندین کانتات، ۱۰ سمفونی، چندین کنسرتو (از جمله کنسرتویی معروف برای هارپ)، و ۵ کوارتت زهی است. موتسارت از دوستان صمیمی شِنک بود و بتهوونِ جوان در سال ۱۷۹۳ درس‌هایی از او گرفت.
عبدالعلی باقری‌نژاد عبدالعلی باقری‌نژاد از سال ۱۳۶۱ فعالیت خود را در زمینۀ ساخت سازهای موسیقی کردی و ایرانی آغاز کرد. او چندین سال در اهواز به ساخت ساز مشغول بود و سپس کارگاه خود را به نام «کارگاه درویش‌خان» به کرج آورد. باقری‌نژاد به فنون ساخت سازهای مختلف موسیقی ایرانی آشنایی دارد و علاوه بر تار، سه تار، تنبور، دف، سنتور، قانون، عود، کمانچه، و قیچک فعالیت‌هایی در راستای ساخت ساز چنگ و رواج آن کرده‌است. او همچنین در زمینۀ ساخت تنبور مهارت بالایی دارد و تنها تنبورسازی است که در استان البرز به ساخت تنبور یک‌تکۀ کرمانشاهان می‌پردازد و به دلیل مهارت او در این تکنیک، «شیوۀ سنتی ساخت تنبور یک‌تکه» در ۲۰ شهرویر ۱۳۹۱ به شمارۀ ۴۹۳ به نام استان البرز در فهرست آثار ملی ایران میراث ناملموس به ثبت رسیده‌است.
علینقی وزیری همزمان با جنگ جهانی دوم و به حکومت رسیدن محمدرضا پهلوی، وزیری نیز مجدداً به مناصب برجسته‌ای گماشته شد. او ضمن حفظ مقام استادی دانشگاه، به ریاست اداره موسیقی کشور نیز منصوب شد و مدیریت بخش موسیقی رادیو تهران نیز به او تفویض گردید. همچنین مدرسهٔ موزیک (که در این زمان نامش به «هنرستان عالی موسیقی» تغییر کرده بود) در هفت سال پیش از آن توسط غلامحسین مینباشیان اداره می‌شد و موسیقی ایرانی از برنامه‌های آموزشی آن حذف شده بود، اما وزیری در سال ۱۳۲۰ برای بار دوم به مدیریت این هنرستان گمارده شد و این تغییرات را واگردانی کرد و موسیقی و سازهای ایرانی را به این هنرستان بازگرداند. در سال ۱۳۲۴ او به ریاست اداره کل موسیقی کشور (در وزارت آموزش و پرورش) منصوب شد اما یک سال بعد از این منصب کنار گذاشته شد و پرویز محمود جای او را گرفت. در همین سال (۱۳۲۵) دوران مدیریت او بر هنرستان عالی موسیقی نیز خاتمه یافت.
بیژن مرتضوی مشخصه‌ای که او را از نوازندگان دیگر متمایز می‌کند توانایی او در نواختن همه سازهای به کار رفته در آثارش به‌جز سازهای برنجی (سازهای بادیِ فلزی) است. تور داخلی و بین‌المللی که از سال ۱۹۹۰ آغاز شد برای او مخاطبان فراوانی در سرتاسر جهان فراهم کرد. اکنون او به عنوان اولین هنرمند ایرانی که تحت حمایت شرکت‌های "Nederlander Productions" "Jeep Eagle" "New Dodge" "Chrysler" می‌باشد شناخته شده و مورد توجه است. در سوم ژوئیه ۱۹۹۴ بیژن مرتضوی اولین هنرمند ایرانی بود که در "Greek Theater" به اجرای برنامه پرداخت. یکی از قطعاتی که او در این کنسرت اجرا کرد "حماسه"(Epic) نام داشت که در یازده‌سالگی ساخته بود. وی در سال ۲۰۰۹ از کشور انگلستان و در ساوت همپتون از دانشگاه سولنت دکترای موزیک دریافت کرد. هدف و نیت قلبی او، معرفی و توسعه موسیقی معاصر خاورمیانه به‌صورت آکادمیک (رشته تحصیلی) در دانشگاه‌های کشورهای غربی است.
هنرستان انیمیشن (پویانمایی)، سینما، صنایع دستی (بافت)، طراحی و دوخت، موسیقی نوازندگی سازهای ایرانی، موسیقی نوازندگی ساز جهانی، نقاشی، نقشه‌کشی معماری، نمایش، گرافیک، فتو گرافیک، تولید برنامه‌های تلویزیونی، معماری داخلی، مرمت آثار فرهنگی
اکسم آو چویس اَکسِم آو چویس یک گروه موسیقی ایرانی بود که به تولید موسیقی ایرانی و تلفیقی می‌پرداخت. اعضای اصلی این گروه را رامین ترکیان به‌عنوان سرپرست، نوازنده گیتار ربع‌پرده و نوازنده دیوان و مامک خادم به‌عنوان خواننده و نوازنده دف تشکیل می‌دادند. دیگر اعضای اصلی گروه عبارت بودند از روبن هاراتونیان نوازنده دودوک، زرنا و کلارینت، آندره هاراتونیان نوازنده سازهای کوبه‌ای و دمیتریوس مالیس نوازنده گیتار. آلبوم "نیایش" این گروه در سال ۲۰۰۲ برنده جایزه سالانه NAV در بخش موسیقی ملل شد.
از زبور تنهائی آلبوم موسیقی ایرانی «از زبور تنهائی» در بخش مرور نشریه سانگ‌لاینز شاخص‌ترین نشریه مربوط به موسیقی بین‌الملل (World Music)، معرفی شد و توانست چهار ستاره از پنج ستاره را به خود اختصاص دهد. نشریه سانگ‌لاینز بزرگترین و معتبرترین نشریه در معرفی و رصد کردن موسیقی ملل است که هر دو ماه یکبار منتشر می‌شود و آوردن نام یک آلبوم در این نشریه به آن وزن و اعتباری خاص می‌بخشد. در این نشریه در مورد این آلبوم نوشته‌شده‌است:«تنبور یکی از سازهای مقدس و روحانی برای مردم کردستان است. قدرت صدای نافذ آن شناساگر فرهنگ و برای عده‌ای نیز همانند انجام تکالیف مذهبی است. این ساز در دسته سازهای با دسته‌ای بلند است همراه با سه سیم و صدای دل نواز که نواختن با لمس کردن به وسیلهٔ انگشتان ایجاد می‌شود.»
موسیقی مصر باستان انواع گوناگونی از ابزارهای موسیقی (کوبه‌ای، بادی، زهی) در دورهٔ مصرِ فراعنه‌ای قابل مشاهده است. از جمله سازهای کوبه‌ای این دوره می‌توان به انواع طبل‌های دستی، جغجغه‌ها، قاشک‌ها، زنگوله‌ها و عود مصری (نوعی جغجغه که در مراسم آیینی بسیار بکار گرفته می‌شد) اشاره کرد. دست زدن نیز معمولاً به عنوان ضرباهنگی ترکیبی در حین اجرای موسیقی مورد استفاده قرار می‌گرفت. سازهای بادی این دوره انواع فلوت‌ها (دوشاخه و تک، با نی و بدون نی) و ترومپت‌ها بودند. سازهای زهی نیز شامل انواع چنگ‌ها، چنگ رومی و عودها (که سازهای زخمه‌ای بودند تا سازهای کمانه‌ای) می‌گردید. سازها معمولاً نام مالکانشان را درج‌شده بر روی خود داشتند و مزین به تصاویری از الهه (هاثور) و ایزد (بس) موسیقی بودند. هم صدای زن و هم صدای مرد در موسیقی مصرِ باستان بکار گرفته می‌شد.
پرواز همای پرواز همای با نام سابق سعید جعفرزاده احمد سرگورابی (زادهٔ ۲۰ بهمن ۱۳۵۸) خوانندهٔ موسیقی سنتی ایرانی است. او همراه با گروه مستان که مجموعه‌ای از نوازندگان سازهای ایرانی هستند، به اجرای کنسرت می‌پردازد. او ترانه‌هایی را به زبان‌های گیلکی و تالشی نیز اجرا کرده و اپراهایی را هم به‌روی صحنه برده‌است.
علیرضا مشایخی «گروه موسیقی تهران» در سال ۱۳۷۲ توسط علیرضا مشایخی و فریماه قوام‌صدری تأسیس شد. پس از آن در سال ۱۳۷۴ «ارکستر موسیقی نو» توسط او تأسیس گشت که نو اندیشی اساس کار آن بود. در این ارکستر از سازهای ایرانی مانند تار و کمانچه نیز استفاده شده‌است. تاکنون کنسرت‌های این گروه با استقبال فراوانی روبرو شده‌است.
موسیقی افغانستان مسلماً با رواج موسیقی هندی و سپس غربی در سدۀ اخیر، بر موسیقی محلی افغانستان نیز تأثیرهایی گذاشت. البته این سبک‌های جدید که رادیوی افغانستان (یگانه وسیلۀ ارتباط جمعی در آن سال‌ها) را در اختیار داشتند، موسیقی محلی را در انزوا قرار دادند. ولی در مواردی نیز این هنرمندان توانستند بعضی از آهنگ‌های محلی را که رو به فراموشی می‌رفتند در قالب جدید بازسازی کنند و در ارکسترهای امروزین به اجرا درآورند. آهنگ‌های معروف «آستا برو» و «نازی جان» از این دسته است که توسط استاد قاسم بازسازی و بازخوانی شده‌اند. از آن پس نیز استاد محمدحسین سرآهنگ در اجرای قطعات شمالی و استاد عبدالوهاب مددی در اجرای قطعاتی از موسیقی محلی هرات و صادق فطرتد(ناشناس) ر اجرای بعضی از قطعات پشتو گام‌هایی در این مسیر برداشته‌اند. عارف کیهان چندین آهنگ محلی بدخشی را با سازهای مدرن دوباره خوانی کرده که مورد توجه مردم قرار گرفته، این روش حتی توسط نسل جوانتری همچون فرهاد دریا و داوود سرخوش نیز پی گرفته شده‌است که اینان آهنگ‌های محلی را با سازهای غربی اجرا کرده‌اند.
خیام‌خوانی نوعی خیام خوانی ویژه در موسیقی بوشهر که به آن «خیامی» هم می‌گویند و جزئی از موسیقی محفلی و خصوصی بوشهر است در موسیقی نواحی ایران منحصربه‌فرد است که با یزله‌خوانی که از فرم‌های کهن موسیقی بوشهر است به هم آمیختگی دارد. محفل خیامی بوشهر با آواز شروع می‌شود و اغلب اشعاری از حافظ را برای این مقدمه انتخاب می‌کنند. این آواز متاثر از موسیقی ردیف ایرانی بیشتر در بیات ترک با سازهای اصلی آن فلوت، ضرب و نی جفتی همراه با دم‌گرفتن حاضران است.
ارکستر هر ارکستر به‌طور معمول براساس قرارگرفتن نوع و تعداد سازها در آن نامگذاری می‌شود. برای نمونه، ارکستر سمفونی، که به‌عنوان بزرگترین نوع ارکستر شناخته می‌شود، بدان معناست که در آن از تمام گروه‌های سازی استفاده شده و تقریباً تمامی سازهای موسیقی کلاسیک غربی در آن وجود دارد. ارکسترهای کوچک‌تر، که بخشی از سازهای موسیقی کلاسیک در آن قرار دارد، با نام‌های دیگر از جمله ارکستر مجلسی نامیده می‌شوند. ارکستر مجلسی به ارکستری گفته می‌شود که در آن از سازهای زهیِ آرشه‌ای، سازهای بادی چوبی و سازهای کوبه‌ای و سازهای کلیدی همچون پیانو می‌تواند استفاده شود.
مصطفی اخواص اگرچه اخواص به صورت جدی در زمینه موسیقی فعالیت نمی‌کند ولی در نوازندگی نی مهارت کامل داشته و در ضمن فرزندان وی به صورت حرفه‌ای در زمینه موسیقی فعالیت دارند. فرزند ارشد وی پژهام اخواص از نوازندگان برجسته سازهای کوبه ای است. پوریا اخواص فرزند دوم وی از خواننده‌های سرشناس موسیقی و آواز سنتی است و پریا اخواص فرزند سوم وی مدرس زبان انگلیسی، کارشناس هنر نقاشی و انیمیشن و از خوانندگان خوش ذوق موسیقی اصیل ایرانی می‌باشد.
ژاپن موسیقی ژاپن غنی و متنوع است، سازهایی چون «کُوتو» و «شامیسِن» از سازهای اصیل ژاپن هستند. شامیسن که به سه‌تار ژاپنی شهرت دارد و معمولاً همراه با سازهای دیگر نواخته می‌شود، در اصل در تئاترهای کابوکی و عروسکی دوره «ادو» کاربرد داشت. کوتو نیز به سنتور ژاپنی معروف است که از چوب درختی به نام «پائولونیا» ساخته می‌شود و هر تار آن خرک متحرک جداگانه‌ای دارد. این ساز را با زخمه‌هایی که به انگشتان اشاره، میانی و شست دست راست متصل است می‌نوازند.
سنتور سنتور ساز زهی موسیقی ایرانی است. فرهنگ دهخدا سنتور را این‌گونه بازشناخته‌است: از سازهای ایرانی به شکل ذوزنقه که دارای سیم‌های بسیاری است و با دو زخمهٔ چوبی (مضراب) نواخته می‌شود. رایج‌ترین نوع سنتور (۹ خرکی) دارای ۷۲ سیم است که به دسته‌های ۴ تایی و در ۱۸ دسته تقسیم می‌شود.
سازهای ایرانی علاوه بر این تقسیم بندی هر یک از این بخش‌ها از نظر سازشناسی در دسته‌های سازهای زهی ،سازهای زخمه‌ای و سازهای کمانی، سازهای بادی سازهای زبانه‌دار و سازهای بی زبانه و سازهای کوبه‌ای خودصدا و پوست‌صدا مرتب شده‌اند.
باغ‌وحش شیشه‌ای باغ‌وحش شیشه‌ای نمایش‌نامهای است که توسط تنسی ویلیامز، نویسندهٔ آمریکایی، نوشته شده‌است. این کتاب یکی از آثار مشهور ادبی جهان است.
نارسیسو ایبانی‌یس سرادور نخستین اثر او در زمینهٔ کارگردانی تئاتر، کارگردانیِ نمایش‌نامهٔ باغ‌وحش شیشه‌ای اثرِ تنسی ویلیامز بود.
داستان باغ وحش داستان باغ وحش () با نام اصلی پیتر و جری نام یک نمایش‌نامه تک‌پرده‌ای اثر ادوارد آلبی نمایش‌نامه‌نویس آمریکایی است. این اولین نمایش‌نامه آلبی به‌شمار می‌رود که نوشتن آن در سال ۱۹۵۸ به مدت ۳ هفته به طول انجامید.
باغ‌وحش شیشه‌ای (فیلم ۱۹۵۰) باغ‌وحش شیشه‌ای فیلمی به کارگردانی اروینگ رپر است که در سال ۱۹۵۰ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به جین وایمن، کرک داگلاس، گرترود لارنس و آرتور کندی اشاره کرد.
باغ وحش شیشه‌ای (فیلم ۱۹۷۳) باغ وحش شیشه‌ای () فیلمی به کارگردانی آنتونی هاروی است که در سال ۱۹۷۳ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به کاترین هپبورن، سام واترستون، جوانا مایلز و مایکل موریارتی اشاره کرد.
باغ وحش شیشه‌ای (فیلم ۱۹۸۷) باغ وحش شیشه‌ای () فیلمی به کارگردانی پل نیومن است که در سال ۱۹۸۷ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به جوآن وودوارد، جان مالکوویچ، کارن آلن و جیمز ناتن اشاره کرد.
بیژن مفید سال ۱۳۳۳ دیویدسن برای تدریس ادبیات نمایشی آمریکایی در دانشگاه به تهران آمد و بیژن مفید با همکاری او نمایش‌نامه "باغ‌وحش شیشه‌ای" اثر تنسی ویلیامز را با بازی بیژن مفید در صحنه گرد در انجمن ایران و آمریکا با موفقیت زیاد روی صحنه برد. بیژن مفید برای روی صحنه بردن نمایش‌نامه "شهر ما" نوشته تورنتون وایلدر و همه پسران من نوشته آرتور میلر دستیار کارگردان او بود. بعد از دیویدسن در همکاری با جرج کویین بی در تهران در نمایش‌نامه‌های "بیلی باد"(اثر هرمان ملویل)، "مرد دوم" و "سفر دراز روز در شب" (یوجین اونیل) به عنوان بازیگر و دستیار کارگردان با او همکاری کرد.
باغ وحش شیشه‌ای (ابهام‌زدایی) باغ وحش شیشه‌ای ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
باغ‌وحش انسانی باغ‌وحش انسانی نمایش انسان‌های سیاه‌پوستان و بربرها در سده ۱۹ و اوایل سده ۲۰ میلادی، در اروپا بود. در این نوع از نمایش تحت عنوان نژادگرایی علمی، بومی‌ها، بربرها و سیاه‌پوستانی که به عنوان برده، اسیر و به اروپا و آمریکا آورده می‌شدند، در باغ‌وحش‌هایی انسانی، زنجیرشده و در قفس و به شکلی کاملاً تحقیرآمیز به نمایش عمومی گذاشته می‌شدند.
باغ‌وحش ووپرتال باغ‌وحش در ۵ دسامبر ۱۸۷۹ تأسیس شد. ساختمان مرکزی در ۸ سپتامبر ۱۸۸۱ با خود باغ‌وحش گشایش یافت. از این ۳۴ مورد حیوانات یک جفت گرگ و یک خرس بود. از آن زمان باغ‌وحش به طور پیوسته گسترش یافته است. محوطه گوریل به روز شده و به ۵۲۵ متر مربع (۵٬۶۵۰ فوت مربع) در سال ۲۰۰۶ تکمیل گشته و همزمان با ۱۲۵ امین سالگرد افتتاح باغ‌وحش گشایش یافت. بازدیدکنندگان می‌توانند از طریق یک پنجره شیشه‌ای بزرگ گوریل‌ها را مشاهده کنند. محوطه دریل (میمون) نیز در سال ۲۰۰۶ بازسازی شد. در ۲۴ مه ۲۰۰۷ باغ‌وحش یک محوطه جدید برای شیرها و ببرها را باز کرد. ببرهای سیبری اکنون در چند محوطه در دره ببرها زندگی می‌کنند.
کارل هاگنبک کارل هاگنبک (10 ژوئن 1844 - 14 آوریل 1913) تاجر آلمانی حیوانات وحشی بود که برای بسیاری از باغ وحش های اروپا و همچنین فیناس تیلور بارنوم حیوان وحشی تأمین می کرد. او با ایجاد محوطه‌هایی برای حیوانات که میله‌های محافظ نداشت و به زیستگاه طبیعی آنها شبیه‌تر بود باغ وحش مدرن را به وجود آورد. تحولاتی که او در معماری باغ وحش صورت داد به انقلاب هاگنبک معروف است. هاگنبک موفق ترین باغ وحش خصوصی آلمان را با نام «تیرپارک هاگنبک» تأسیس کرد که در سال 1907 به مکان فعلی خود در منطقه استلینگن هامبورگ منتقل شد. وی همچنین نمایش‌های قوم‌شناختی به راه می‌انداخت و پیشگام نمایش انسان در کنار حیوانات در باغ وحش های انسانی بود.
هما روستا سال ۱۳۵۱، هما روستا که در دانشکده هنرهای دراماتیک مشغول تدریس بود، نمایش "باغ وحش شیشه‌ای" تنسی ویلیامز را با بازی دانشجویان آن دانشکده کارگردانی نمود. از جمله کسانی که با روستا در این نمایش همکاری داشتند می‌توان از امید جوهری، بدری بدیعی، مهشید افشارپناه و ناصر آقایی نام برد.
باغ‌وحش برانکس دانشگاه فوردهام مالک زمین‌های باغ‌وحش برانکس و باغ گیاه‌شناسی نیویورک می‌باشد. دانشگاه فوردهام این زمین‌ها را با شرط این که از آن برای ایجاد باغ‌وحش و باغ گیاهان استفاده شود، به شهر نیویورک فروخت. در سال ۱۸۸۰، ایالت نیویورک این زمین‌ها را به منظور ایجاد فضای سبز و پارک برای آینده تخصیص داد. باغ‌وحش برانکس که نخست به بوستان جانورشناسی مشهور بود، در ۸ نوامبر ۱۸۹۹ با ۸۴۳ جانور در ۲۲ واحد نمایشی آغاز به کار کرد و مدتی هم انسانهای برده را در قفس به نمایش گذاشتند که معروف ترین آن داستان دردناک اوتا بنگا از قبیله کنگو است. نخستین مدیر باغ‌وحش ویلیام تمپل هورنادی بود. هینس و لافارگ نخستین طراحان ساختمان‌ها و دیگر جاهای باغ‌وحش بودند.
ایمی آدامز آدامز نقش جیزل از فیلم "افسون‌شده" را بار دیگر در دنبالهٔ این فیلم با عنوان "افسون‌نزده" ایفا خواهد کرد. او بار دیگر با آدام مک‌کی در مینی‌سریال "سلاطین آمریکا" همکاری خواهد کرد. او در سال ۲۰۱۹ کمپانی تولیدی خود به‌نام باند گروپ انترتینمت را تأسیس کرد. اولین پروژه اقتباسی این شرکت از کتاب "د پویزن ود بایبل" نوشتهٔ باربارا کینگسالور خواهد بود. در مهٔ ۲۰۲۱، باند گروپ انترتینمنت و ناین استوریز پروداکشنز به‌طور مشترک حق ساخت و تولید اقتباسی سینمایی از کتاب خاطرات "در جستجوی درخت مادر" نوشتهٔ سوزان سیمارد را به دست آوردند و آدامز در این پروژه ایفای نقش خواهد کرد. آدامز در مهٔ ۲۰۲۲ با نمایش‌نامهٔ "باغ‌وحش شیشه‌ای" برای اولین بار در وست اند حضور خواهد داشت. این نمایش در تئاتر دوک یورک برگزار خواهد شد.
باغ‌وحش صفادشت در اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ یکی از زرافه‌هایی که سال گذشته به این باغ وحش منتقل شده بود فوت شد. مسئولین باغ وحش در این رابطه سکوت کردند اما چندی بعد عکسی از سلاخی کردن زرافه توسط یکی از فعالین محیط زیست در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد.
باغ‌وحش وکیل‌آباد باغ وحش شهر مشهد به سال ۱۳۳۹ توسط محمد علی آذریان و امیر وجدانی تاسیس گردید که محل آن در محدوده خواجه‌ربیع فعلی قرار داشت. تنها موسس باغ وحش که در قید حیات است محمد علی آذریان میباشد. عمده حیوانات باغ وحش در ابتدا توسط اسماعیل آذریان با قطار از هند و پاکستان وارد کشور شدند. در سالهای ابتدایی برنامه های نمایش حیوانات نیز اجرا میشد که از جمله برنامه های پر طرفدار قرار دادن سر انسان در دهان شیر و نبرد با گرگ توسط امیر وجدانی بود.
باغ‌وحش شیشه‌ای فیلم "اینجا بدون من" اقتباسی از این نمایشنامه است.
باغ‌وحش (فیلم ۲۰۰۷) «باغ‌وحش» () فیلمی در ژانر مستند است که سال ۲۰۰۷ منتشر شد.
حشره‌دان حشره‌دان باغ‌وحش، موزه، یا نمایشی از حشره‌های زنده است. حشره‌دان‌ها اغلب، انواعی از حشره‌ها و بندپایان مشابه را مانند عنکبوت‌ها، قاب‌بالان، سوسریان، مورچه‌ها، زنبورها، هزارپائیان، لب‌پایان، جیرجیرک‌ها، ملخ‌ها، چوبک‌سانان، کژدم‌ها، و آخوندکان نمایش می‌دهند. این نمایش‌ها می‌توانند بر یادگیری دربارهٔ حشره‌ها، انواع آن‌ها، جای زندگی‌شان و اهمیت آن‌ها، و کار حشره‌شناسان و دانشمندان دیگری که به مطالعهٔ جانوران مشابه پرداخته‌اند، متمرکز باشند. باغ پروانه‌ها گونه‌ای حشره‌دان است که منحصراً به بررسی پروانه‌ها و بیدهای زنده می‌پردازد. باغ‌های پروانهٔ فصلی گوناگونی وجود دارد که در باغ‌وحش‌ها، باغ‌های گیاه‌شناسی، مرکزهای طبیعت، موزه‌های تاریخ طبیعی، و موزه‌های علم به نمایش در می‌آید.
باغ پروانه‌ها باغ پروانه‌ها نوعی باغ‌وحش است که هدف آن نمایش و تکثیر گونه‌های پروانه است.
پلیکان‌ها در باغ وحش پلیکان‌ها در باغ وحش () یک فیلم کوتاه و سیاه و سفید در سبک صامت است که در سال ۱۸۹۸ منتشر شد.
پلیکان‌ها، باغ وحش لندن «پلیکان‌ها، باغ وحش لندن» () یک فیلم فرانسوی صامت به کارگردانی الکساندر پرومیو است که در سال ۱۸۹۶ منتشر شد.
شیر باغ وحش لندن «شیر باغ وحش لندن» () یک فیلم صامت فرانسوی به کارگردانی الکساندر پرومیو است که در سال ۱۸۹۶ منتشر شد.
ببرهای باغ وحش لندن «ببرهای باغ وحش لندن» () یک فیلم صامت فرانسوی به کارگردانی الکساندر پرومیو است که در سال ۱۸۹۶ منتشر شد.
باغ‌وحش جهانی باغ‌وحش جهانی نام سومین آلبوم استودیویی گروه آلترنیتیو بلوز راک ایرانی کیوسک است که در سال ۲۰۰۸ منتشر شد.
باغ‌وحش برانکس باغ‌وحش برانکس در ناحیه برانکس شهر نیویورک، داخل پارک برانکس واقع شده‌است. این باغ وحش بزرگترین باغ‌وحش شهری آمریکا می‌باشد. این باغ‌وحش ۱۱۷ هکتار وسعت دارد که از لحاظ علوم زیستی، قابل سکونت برای حیوانات می‌باشد. رود برانکس از میان این باغ‌وحش عبور می‌کند. باغ‌وحش برانکس بخشی از مجموعه‌ای است که این مجموعه شامل چهار باغ‌وحش و یک آکواریوم می‌باشد. این مجموعه زیر سرپرستی انجمن حفاظت منابع طبیعی و حیات‌وحش (WCS) می‌باشد. این باغ‌وحش تحت مجوز سازمان باغ‌وحش‌ها و آکواریوم‌ها (AZA) به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
حمید سمندریان سمندریان از سال ۱۳۳۹ با اجرای "دوزخ" ژان پل سارتر خود را در جامعهٔ هنری مطرح کرد. پس از آن چند نمایش دیگر مانند "اشباح" هنریک ایبسن را اجرا کرد. سال ۱۳۴۲ اولین اتفاق جدی و رسمی برای او به وقوع می‌پیوندد؛ در این سال "مرده‌های بی‌کفن و دفن" ژان پل سارتر را اجرا می‌کند که با مشکل ممیزی شدید روبه‌رو می‌شود به طوری که در برخی از شب‌ها مجبور می‌شود بعضی دیالوگ‌های این نمایش را حذف کند؛ اجرایی تند و تکان دهنده. در سال ۱۳۴۲ "باغ وحش شیشه‌ای" تنسی ویلیامز را با بازی پرویز فنی‌زاده و شهلا ریاحی اجرا می‌کند.
باغ‌وحش شیشه‌ای این نمایشنامه را حمید سمندریان ، امیرمحمد جوادی و مرجان بخت‌مینو به فارسی ترجمه کرده‌اند.
هلن پالمر (نویسنده) شناخته شده‌ترین اثر هلن کتاب میدونی شنبه دیگر چه کار می‌کنم؟ است که در سال ۱۹۶۳ چاپ و منتشر شده‌است. این کتاب ترکیبی از داستان‌های هلن و تصاویر "لین فِیمن" است که در دو کتاب دیگر با عنوان "فکی در باغ وحش مرا بوسید" (۱۹۶۲) و "چرا خانه بوته ای را ساختم" (۱۹۶۴) با هلن همکاری داشته‌است. تصاویر کتاب "فکی در باغ وحش مرا بوسید" در باغ‌وحش سن دیگو برداشته شده‌است.
باغ‌وحش کپنهاگ در بخشی از باغ‌وحش که به آن نوردیک می‌گویند، بازدیدکنندگان می‌توانند گونه‌هایی مانند فک بندرگاه، جغد برفی، گوزن شمالی، گاو مشک، روباه قطبی و گرگ را ببینند. در حلقه قطبی که در سال ۲۰۱۳ گشایش یافته به نمایش خرس قطبی می‌پردازد.
باغ‌وحش فرانکفورت باغ‌وحش فرانکفورت یک باغ‌وحش در فرانکفورت، هسن، آلمان است. این باغ‌وحش دارای ۴٬۵۰۰ جانور از ۴۵۰ گونه با مساحت بیش از ۱۱ هکتار است. این باغ‌وحش در ۱۸۵۸ گشایش یافت و دومین باغ‌وحش بزرگ آلمان پس از باغ‌وحش برلین است. باغ‌وحش در شرق ایننشتادت (فرانکفورت ام ماین) قرار دارد و پس از جنگ جهانی دوم بین سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۴ توسط برنارد گریمک مدیریت می‌شد. جامعه جانورشناسی فرانکفورت توسط شهروندان فرانکفورت در سال ۱۸۵۸ برای تأسیس باغ‌وحش به وجود آمد که در جنگ جهانی اول آن را اداره می‌کرد. شورای شهر پس از سال ۱۹۵۰ مسئولیت باغ‌وحش را به عهده گرفت زمانی که جامعه جانورشناسی فرانکفورت دوباره شروع به کار کرد.