1. ΒΑΣΙΛΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 20/25 Ιουλ. 1915 Περί υγειονομικών μέτρων κατά του εξανθηματικού τύφου. Άρθρ.1.-Ο εξανθηματικός τύφος, συμφώνως τω Άρθρ.8.-Δύναται να επιτραπή νοσηλεία του πάσχοντος εξανθηματικόν τύφον εν τη ιδία αυτού κατοικία, εάν αύτη είναι τελείως αποκεχωρισμένη των άλλων κατοικιών, εάν έχει τα κατάλληλα δωμάτια προς αποτελεσματικήν απομόνωσιν του ασθενούς, εάν ο ασθενής έχη επαρκή τα προς νοσηλείαν μέσα, και εν γένει αν εκ της κατ’ οίκον νοσηλείας ταύτης ουδείς φόβος περαιτέρω μεταδόσεως της νόσου υπάρχη. Η αστυνομία πρέπει να φέρη εις γνώσιν του αρχηγού της οικογενείας και των περιποιουμένων τον πάσχοντα, ότι καθ’ όλον το διάστημα της νοσηλείας και της αναρρώσεως του ασθενούς πρέπει να εκτελήται τακτική απολύμανσις των ενδυμάτων, των εκκριμάτων κλπ. του ασθενούς, συμφώνως προς τα εδάφ. α΄-ιβ΄ του πρώτου παραρτήματος περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως κατά την διάρκειαν της νόσου και ότι ο αναρρώσας και οι περιποιούμενοι τον πάσχοντα δεν δύνανται να εξέλθωσι της οικίας, εάν δεν συμμορφωθώσι τελείως προς τα εν τοις ειρημένοις εδαφίοις αναφερόμενα. Μετά δεν την πάροδον της νόσου η αστυνομία φροντίζει όπως απολυμανθώσι καταλλήλως τα δωμάτια εν οις διέμενεν ο ασθενής, συμφώνως προς τα εδάφ. ιγ΄-κ΄ του πρώτου παραρτήματος του προσηρτημένου εις το Δ/μα τούτο. Επί της εξωτερικής θύρας της οικίας, αναρτάται πινακίς φέρουσα τας λέξεις «εξανθηματικός τύφος». Διακανονισμός της λειτουργίας του  νοσοκομείου των πασχόντων εξ εξανθηματικού  τύφου Άρθρ.9.-Η αστυνομία εν συννενοήσει μετά της δημοτικής Αρχής, οφείλει να φροντίζη περί παντός απαιτουμένου προς εγκατάστασιν και νοσηλείαν των ασθενών εν τη προς τούτο ορισθείση οικία, και περί της τακτικής επισκέψεως και περιθάλψεως των εν αυτή πασχόντων υπό καταλλήλων ιατρών και νοσοκόμων. Οι ιατροί, οι νοσοκόμοι ως και το λοιπόν προσωπικόν του νοσοκομείου εκλέγονται, εφ’ όσον το δυνατόν, μεταξύ εκείνων οίτινες υπέστησαν την νόσον ταύτην. Η αστυνομία φροντίζει επίσης περί της εις το νοσοκομείον τακτικής αποστολής των απαιτουμένων τροφίμων και φαρμάκων, τοποθετεί δε σκοπούς εις απόστασίν τινα από του νοσοκομείου τούτου προς παρακώλυσιν παντός συγχρωτισμού μετά των ένα αυτώ. Το κατώτερον προσωπικόν του νοσοκομείου τούτου διατηρείται εν απομονώσει. Ο δε ιατρός δύναται να ελευθεροκοινωνή λαμβάνων πάντοτε τα προφυλακτικά μέτρα προς προφύλαξιν από πάσης μολύνσεως, ως ταύτα αναγράφονται εν τω δευτέρω παραρτήματι του Δ/τος τούτου. Άρθρ.10.-Πας ασθενής ή ύποπτος, εισερχόμενος εις το νοσοκομείον ή απομονούμενος εν τη οικία αυτού οφείλει να υποβληθή προ της εν τη κλίνη τοποθετήσεως αυτού εις την καταστροφήν των επί του σώματος αυτού τυχόν υπαρχουσών φθειρών. Προς τούτο αφαιρούνται τα ενδύματα αυτού, κείρεται η κόμη του βαθέως, λούεται καθ’ όλον το σώμα, και είτα αλείφεται το μεν τριχωτόν της κεφαλής αυτού δια μίγματος ίσων μερών πετρελαίου και ελαίου ελαιών ή φαιάς αλοιφής ή των τοιούτων, το δε σώμα δια καμφορούχου ελαίου 10% ή διαλύματος ανισελαίου και των τοιούτων, τέλος ενδύεται καθαρά ενδύματα και ούτω τοποθετείται εν τη κλίνη. Τα ενδύματα, άτινα έφερε κατά την εν τω νοσοκομείω είσοδον αυτού απολυμαίνονται άπαντα εν τω απολυμαντικώ δι’ ατμού κλιβάνω ή δια βρασμού ή τιθέμενα εντός διαλύματος φαινικού οξέος ή κρεζύλης ή δι’ ατμών θείου, ως περιγράφεται εν τω πρώτω παραρτήματι τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο περί εκτελέσεως απολυμάνσεως επί εξανθηματικού τύφου. Επίσκεψις και ελευθεροκοινωνία των     πασχόντων εξανθηματικόν τύφον Άρθρ.11.-Οι εν τω νοσοκομείω απομονούμενοι ως πάσχοντες εξανθηματικόν τύφον ή φέροντες ύποπτα σημεία αυτού, έρχονται εις επικοινωνίαν μόνον μετά του θεραπεύοντος ιατρού και των περιποιουμένων αυτού νοσοκόμων, απαγορευομένης πάσης οιασδήποτε επισκέψεως άλλων ανθρώπων. Εξαιρετικώς δύναται να επιτραπή επίσκεψης τούτων εις τας επομένας περιπτώσεις: α)Εις έτερον ιατρόν λόγω ιατρικού συμβουλίου, γινομένου τη συγκαταθέσει του θεραπεύοντος ιατρού και τη αιτήσει των συγγενών του αρρώστου, ή λόγω επιστημονικής εργασίας προς διαγνωστικόν σκοπόν. β)Εις ιερέα όπως εξομολογήση ετοιμοθάνατον ασθενή και μεταλάβη αυτόν των αχράντων μυστηρίων. γ)Εις συμβολαιογράφον ή έτερον δικαστικόν πρόσωπον, προκειμένου περί συντάξεως διαθήκης ή άλλης σπουδαίας συμβολαιογραφικής πράξεως. δ)Εις τους γονείς, τους αδελφούς ή τα τέκνα του πάσχοντος επί όλως εξαιρετικών περιπτώσεων. Αι ανωτέρω επισκέψεις πρέπει να ώσι βραχυτάτης διαρκείας και γίνωνται πάντοτε επί  παρουσία    του   θεραπεύοντος   ιατρού,    όστις  οΣελ. 417 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 φείλει να λάβη τα κατάλληλα μέτρα, όπως προληφθή η μετάδοσις της νόσου εις τους επισκέπτας ή δι’ αυτών εις άλλους. Οι τοιούτοι επισκέπται υποβάλλονται εις δεκατετραήμερον υγειονομικήν επίβλεψιν, ουχί δε εις απομόνωσιν ή κάθαρσιν. Απαγορεύεται εις τους επισκέπτας ο ασπασμός των ασθενών ως και η λήψις οιουδήποτε μεμολυσμένου αντικειμένου άνευ προηγουμένης απολυμάνσεως αυτού. Οι παραβάται κρατούνται υπό απομόνωσιν επί δέκα τέσσαρας ημέρας εν τη οικία εν ή απομονούνται οι συγκάτοικοι των πασχόντων εξανθηματικόν τύφον, συμφώνως προς το άρθρ. 6, μετά τούτο δε υποβάλλονται εις δεκαήμερον υγειονομικήν επίβλέψιν. Η ελευθεροκοινωνία των εξ εξανθηματικού τύφου αναρρωσάντων επιτρέπεται μετά την εκπλήρωσιν των επομένων όρων: α)Αφ’ ου εκλίπη εντελώς παν νοσηρόν σύμπτωμα, και β)Αφ’ ου ο αναρρωνύων υποστή απολύμανσιν του σώματος και των ενδυμάτων αυτού συμφώνως προς το εδάφ. ια΄ του εις το Δ/μα τούτο προσηρτημένου πρώτου παραρτήματος περί απολυμάνσεως επί εξανθηματικού τύφου. Οι ούτως ελευθεροκοινωνήσαντες υποβάλλονται εις δεκαήμερον υγειονομικήν επίβλεψιν. Μέτρα επί κεκρυμμένων ασθενών Άρθρ.12.-Εάν η αστυνομική Αρχή έχη υπονοίας ότι εις οικίαν τινά νοσηλεύεται κρυφίως πάσχων εξανθηματικόν τύφον, προβαίνει πάραυτα δια του αστυνομικού ιατρού εις κατ’ οίκον έρευναν προς βεβαίωσιν τούτου και λήψιν των καταλλήλων μέτρων, καταγγελούσα, εν περιπτώσει ανευρέσεως τοιούτου, τον τε αρχηγόν της οικογενείας ως και τον θεραπεύοντα ιατρόν. Γενικαί αστυνομικαί διατάξεις Άρθρ.13.-Η αστυνομική Αρχή δέον να έχη πάντοτε προ οφθαλμών ότι ο εξανθηματικός τύφος μεταδίδεται κυρίως δια των φθειρών των ενδυμάτων και ότι προς πρόληψιν και καταστολήν αυτού εν τινι πόλει ή χωρίω απαραίτητον είναι ν’ ανευρεθή και γνωστοποιηθή αυτή ως οιόν τε τάχιον η πρώτη επελευσομένη περίπτωσις της νόσου ταύτης, ιδίως επί των προσφύγων ή των αθιγγάνων, αλητών και επαιτών, ίνα δια της ταχείας και αμέσου εφαρμογής απομονώσεως, της απολυμάνσεως, της φθειροκτονίας και των λοιπών προφυλακτικών μέτρων περιορισθή η ανάπτυξις της νόσου εν τη γενέσει αυτής. Τούτου ένεκα απειλουμένης ενσκήψεως εξανθηματικού τύφου, εκδίδει αστυνομικήν διάταξιν, περιλαμβάνουσαν τα επόμενα μέτρα, φροντίζουσα άμα περί της ακριβούς εφαρμογής αυτών. 1.Όπως οι ιατροί και πάντες οι κάτοικοι της περιφερείας αυτής δηλώσιν εις την αστυνομίαν παν κρούσμαν βέβαιον ή ύποπτον εξανθηματικού τύφου. Σελ. 418 2.Όπως άπαντες οι διευθύνοντες καταστήματα ή υπηρεσίας, εν οις εργάζεται μέγας αριθμός υπαλλήλων ή εργατών, αναφέρωσι καθ’ εκάστην ημέραν δια δελτίου ή αυτοπροσώπως εις την αστυνομίαν την υγιεινήν κατάστασιν αυτών, ειδικώτερον δε πόσοι και ποίοι εκ των ανθρώπων τούτων δεν προσήλθον εις την εργασίαν ένεκα ασθενείας, ης την φύσιν δέον να πιστοποιή ιατρός. Εις την υποχρέωσιν ταύτην υπάγονται ιδίως οι διευθυντές βιομηχανικών ή άλλων καταστημάτων, σιδηροδρομικών ή τροχιοδρομικών εταιριών, οι προϊστάμενοι των ταχυδρομείων, τελωνείων κλπ. Επίσης δε οι διευθυνταί ξενοδοχείων, οικημάτων μετ’ επίπλων και των ομοίων, σχετικώς προς τους εν αυτοίς κατοικούντας. 3.Όπως επιθεωρώνται τακτικώς τα ξενοδοχεία πανδοχεία, άσυλα αστέγων, και εν γένει τα μέρη εις α καταλύουσι πρόσφυγες ή αλήται, αθίγγανοι, επαίται και τοιούτοι, απαγορεύηται δ’ εν αυτοίς ο συνωστισμός πολλών ανθρώπων και λαμβάνωνται εν γένει πάντα τα μέτρα τα αναγραφόμενα εν τω άρθρ. 25 του Δ/τος. τούτου. 4.Όπως επιθεωρώνται τακτικώς τα κουρεία και επιβλέπηται η καθαριότης αυτών. 5.Όπως κλείωνται τα ξενοδοχεία, πανδοχεία, παντοπωλεία και οινοπνευματοπωλία, εντός των οποίων επήλθε κρούσμα εξανθηματικού τύφου, μέχρις ότου ενεργηθή απολύμανσις αυτών και πας φόβος μεταδόσεως της νόσου δι’ αυτών εκλίπη συμφώνως προς την γνωμοδότησιν του αστυνομικού ιατρού. 6.Όπως απαγορεύηται η πώλησις ή ενοικίασις μετεχειρισμένων ενδυμάτων, εκτός αν ταύτα απελυμάνθησαν δεόντως. 7.Όπως απαγορεύηται η επί το αυτό συνάθροισις μεγάλου αριθμού ανθρώπων, τουτέστι τα συλλαλητήρια, αι αγοραί, αι πανηγύρεις και τα τοιαύτα. 8.Όπως κλείωνται καθ’ εσπέραν ενωρίς τα πανδοχεία, οινοπωλεία, ποτοπωλεία, και ζυθοπωλεία, απαγορεύηται δε εις τους διευθυντάς αυτών να παρέχωσιν εις τους θαμώνας ποσά οινοπνευματωδών ποτών, δυνάμενα να επιφέρωσιν εις αυτούς μέθην. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος 9.Όπως η καθαριότης των οικιών, των υπογείων, των σταύλων, των οδών, των δημοσίων, δημοτικών και ιδιωτικών καταστημάτων κλπ. εκτελήται μετά μείζονος προσοχής, αι δε εκ τούτων ακαθαρσίαι απομακρύνωνται αυθημερόν ριπτόμεναι μακράν της πόλεως, απαγορευομένης αυστηρώς της εν ταις οικίαις και καταστήμασι διατηρήσεως των υπολειμμάτων του μαγειρείου, των σκυβάλων και των εκ της σαρώσεως ακαθαρσιών. Η αστυνομική Αρχή οφείλει όπως ανά πάσαν ογδόην ημέραν τουλάχιστον επαναλαμβάνη την δημοσίευσιν της αστυνομικής ταύτης διατάξεως, τοιχοκολλούσα ταύτην εις τα κεντρικώτερα μέρη της πόλεως και δίδουσα προς ανάγνωσιν αυτήν επ’ εκκλησίας. Ποιναί κατά των παραβατών Άρθρ.14.-Η αστυνομία οφείλει να γνωστοποιήση συνάμα εις το κοινόν ότι οι παραβαίνοντες τα δια του Δ/τος τούτου διατασσόμενα, ως και εν γένει τας αστυνομικάς διατάξεις περί προφυλάξεως από του εξανθηματικού τύφου, υπόκεινται εις τας υπό των άρθρ. 320 και 570 580 του Ποινικού Νόμου προβλεπομένας ποινάς, εκτός αν αι παραβάσεις αύται προβλέπωνται και τιμωρώνται δια βαρυτέρων ποινών. Ενθράρρυνσις κατοίκων Άρθρ.15.-Απειλουμένης ή αναπτυχθείσης επιδημίας εξανθηματικού τύφου, αι διοικητικαί, αστυνομικαί, και δημοτικαί Αρχαί δεον δια διαφόρων μέσων (διαλέξεων υπό ιατρών, εγκυκλίων αναγιγνωσκομένων επ’ εκκλησίας, παραινέσεων των διδασκάλων προς τους μαθητάς, δημοσιεύσεων εις τας εφημερίδας και των τοιούτων) να ενθαρρύνωσι το κοινόν προς αποφυγήν πανικού και αθρόας αναχωρήσεως των κατοίκων, παριστώντες αυτοίς ότι η μετάδοσις του εξανθηματικού τύφου ουδέποτε επέρχεται εις ανθρώπους ζώντας συμφώνως προς τους κανόνας της υγιεινής και συμμορφουμένους προς τας εν τω τρίτω και τετάρτω παραρτήματι του Δ/τος τούτου οδηγίας. Τας οδηγίας ταύτας εκτυπώνει η αστυνομία εις χιλιάδας αντιτύπων και διανέμει ταύτας μεταξύ των κατοίκων. Μέτρα εν τοις σχολείοις Άρθρ.16.-Οι σχολικοί ιατροί και οι διδάσκαλοι των σχολείων οφείλουσι να επιβλέπωσι την υγείαν των μαθητών και να αναφέρωσιν εις την αστυνομίαν πάσαν πληροφορίαν περί εμφανίσεως βεβαίου ή υπόπτου κρούσματος μεταξύ αυτών ή εν τη οικογενεία αυτών. Απαγορεύεται η εις το σχολείον φοίτησις των μαθητών εκείνων εις την οικίαν των οποίων εγένετο κρούσμα εξανθηματικού τύφου. Η απαγόρευσις της φοιτήσεως ισχύει επί δύο εβδομάδας μετά την εκ της οικίας απομάκρυνσιν του ασθενούς και την απολύμανσιν αυτής. Εάν κρούσμα εξανθηματικού τύφου αναφανή εις κατοικίας υπαρχούσας εντός του σχολείου, διακόπτονται τα μαθήματα μέχρις ου απομακρυνθή ταύτης ο πάσχων, ενεργηθή απολύμανσις της κατοικίας και του σχολείου και πας φόβος περί μεταδόσεως της νόσου εκλίπη. Επίσης διακόπτονται τα μαθήματα των σχολείων όταν μεγάλη επιδημία εξανθηματικού τύφου αναφανή εις τον συνοικισμόν, εν ω ευρίσκονται ταύτα. Εάν εις πόλιν ή χωρίον τι επικρατή εξανθηματικός τύφος, απαγορεύεται η εις το σχολείον αυτής φοίτησις μαθητών προερχομένων εκ των γειτονικών συνοικισμών. Οι διδάσκαλοι οφείλουσι ν’ αναπτύσσωσιν εις τους μαθητάς τας περί εξανθηματικού τύφου οδηγίας του κράτους, και να προτρέπωσιν αυτούς όπως ανακοινώσιν εις τους γονείς αυτών παν σχετικόν προς την από της νόσου ταύτης προφύλαξιν. Καθήκοντα των δημοτικών Αρχών άρθρ. 13 του Νόμ. ΚΒ΄ της 26 Νοεμ. 1845, θεωρείται λοιμώδες νόσημα, ισχύουσι δε κατά την λήψιν μέτρων προς περιστολήν αυτού αι ποινικαί διατάξεις του ρηθέντος Νόμου. Υποχρεωτική δήλωσις πασχόντων Άρθρ.17.-Αναπτυχθείσης ή και απειλουμένης επιδημίας εξανθηματικού τύφου, η δημοτική ή κοινοτική Αρχή οφείλει πάραυτα, συμφώνως τω άρθρ. 16 του υπ’ αριθ. 364 Νόμου της 6 Νοεμ. 1914 περί επιβλέψεως της δημοσίας υγείας, να προβαίνη εις τον διορισμόν ενός ή πλειόνων δημοτικών ή κοινοτικών ιατρών και εις την ίδρυσιν δημοτικού΄ή κοινοτικού απολυμαντηρίου, προμηθευομένη τάχιστα τον προς τούτο απαιτούμενο απολυμαντικόν κλίβανον δι’ ατμού, τας συσκευάς προς διοχέτευσιν φορμόλης, τους απολυμαντικούς ψεκαστήρας και τα απαιτούμενα απολυμαντικά φάρμακα και τα λοιπά μέσα, συγχρόνως δε να εξευρίσκη ανάλογον αριθμόν γεγυμνασμένων απολυμαντών. Οφείλει επίσης η δημοτική ή κοινοτική Αρχή να προνοή περί ετοιμασίας καταλλήλου νοσοκομείου προς νοσηλείαν των εξ εξανθηματικού τύφου παθόντων, περί νοσοκόμων προς περίθαλψιν αυτών, περί εξευρέσεως οικίας προς εγκατάστασιν των υπόπτων, περί προμηθείας ειδών νοσηλείας, φαρμάκων, τέλος δε και αμαξών χρησιμευουσών προς μεταφοράν αφ’ ενός μεν των πασχόντων εις το νοσοκομείον, αφ’ ετέρου δε των εκ της νόσου τάυτης θνησκόντων εις το νεκροταφείον, και τέλος των μεμολυσμένων αντικειμένων εις το απολυμαντήριον. Επίσης πρέπει να φροντίζη περί ευρέσεως μέρους προς προσωρινήν εναπόθεσιν των εξ εξανθηματικού τύφου θανόντων μέχρι του ενταφιασμού     αυτών.    Τέλος     οφείλει     να     φροντίζη Σελ. 419 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 προς εξεύρεσιν καταλλήλων οικημάτων προς εγκαταστασιν και αραίωσιν των προσφύγων, αθιγγάνων, αστέγων και των τοιούτων. Σύστασις υγειονομικών επιτροπών Άρθρ.18.-Αναπτυχθείσης ή απειλουμένης επιδημίας εξανθηματικού τύφου, συνιστώνται εγκρίσει του υπουργείου των Εσωτερικών και του νομαρχιακού υγειονομικού συμβουλίου, και τούτου μη υπάρχοντος, υπό του νομάρχου ή της αστυνομίας, όπου δεν εδρεύει νομάρχης, εν συνεννοήσει μετά της δημοτικής Αρχής, υγειονομικαί επιτροπαί. Προς τούτο δε πάσα πόλις ή χωρίον διαιρείται αναλόγως του πληθυσμού αυτών εις όσον το δυνατόν μείζονα αριθμόν τμημάτων, έκαστον δε τμήμα τίθεται υπό την υγειονομικήν επίβλεψιν μιας επιτροπής. Αι επιτροπαί αποτελούνται εκ των εξής προσώπων: ενός ιατρού, ως προέδρου, ενός ιερέως, ενός παρέδρου ή δημοτικού συμβούλου, ενός αξιωματικού ή υπαξιωματικού της αστυνομίας, ενός διδασκάλου και άλλων καταλλήλων προσώπων. Αι επιτροπαί αύται έχουσι καθήκον να συντρέχωσι τας Αρχάς κατά την εκτέλεσιν των υπ’ αυτών διατασσομένων προς περιστολήν της νόσου μέτρων, να διαφωτίζωσι το κοινόν ως προς τρόπον της μεταδόσεως και προφυλάξεως από της νόσου ταύτης να επιβλέπωσιν αδιαλείπως την υγιεινήν κατάστασιν του οικείου τμήματος, την καθαριότητα των οικιών, την τακτικήν και σκόπιμον απομάκρυνσιν των περιττωματικών ουσιών και υδάτων, και να ανακοινώσιν εις τας Αρχάς πάσαν παράλειψιν της εκτελέσεως των διαταγών αυτών. Τέλος οφείλουσιν αύται να επιβλέπωσιν ιδίως την υγιεινήν κατάστασιν των τυχόν υπαρχόντων προσφύγων, αστέγων, αθιγγάνων, αλητών και άλλων τοιούτων προσώπων απόρων και στερουμένων οικογενείας και εστίας, προκαλούντες επ’ αυτών την προσοχήν της αστυνομίας. Αι δημόσιαι Αρχαί οφείλουσι να χορηγώσι την τυχόν ζητουμένην υπό των επιτροπών τούτων συνδρομήν προς εκπλήρωσιν των καθηκόντων αυτών. Σταθμοί μεταφοράς πασχόντων εξανθηματικόν  τύφον Άρθρ.19.-Επί μεγάλης επιδημίας εξανθηματικού τύφου, εις έκαστον των συμφώνως προς το προηγούμενον άρθρον τμημάτων της πόλεως, κωμοπόλεως, ή χωρίου ιδρύεται σταθμός μεταφοράς ασθενών, υπό της αστυνομίας δε γνωστοποιείται εις τους κατοίκους η οδός, ένθα ευρίσκεται ούτος. Η δημοτική και αστυνομική Αρχή φροντίζουσιν όπως, εν εκάστω των σταθμών τούτων, υπάρχωσι τα μέσα της εις το νοσοκομείον μεταφοράς των ασθενών, οίον άμαξαι ή φορεία μετά του αναγκαιούντος προσωπικού νοσοκόμων και φορέων, συγχρόνως δε και φάρμακα προς παροχήν πρώτης βοηθείας εις τους πάσχοντας. Σελ. 420 Πρόσληψις ιατρών Άρθρ.20.-Προς εκτέλεσιν των εν τω Δ/τι τούτω οριζομένων, κατά πρότασιν του υγειονομικού επιθεωρητού, εγκρίσει του υπουργού των Εσωτερικών, η δημοτική και κοινοτική Αρχή οφείλει, συμφώνως τω άρθρ. 16 του υπ’ αριθ. 364 Νόμου της 6 Νοεμ. 1914 περί επιβλέψεως της δημοσίας υγείας, να προσλαμβάνη εις την υπηρεσίαν αυτής ανάλογον αριθμόν ιατρών, εκλεγομένων μεταξύ των ειδικωτέρας σπουδάς περί την υγιεινήν και μικροβιολογίαν ποιησαμένων. Μέτρα αφορώντα τους φαρμακοποιούς Άρθρ.21.-Απειλουμένης ή αναπτυχθείσης επιδημίας εξανθηματικού τύφου, αι αστυνομικαί Αρχαί δέον να συνιστώσιν εις τους φαρμακοποιούς όπως προμηθευθώσιν εγκαίρως επαρκή ποσότητα απολυμαντικών και φθειροκτόνων φαρμάκων και μάλιστα άχνης υδραργύρου, φαινικού οξέος, θείου, καμφορούχου ελαίου, ανισελαίου, ναφθαλίνης, τερεβινθελαίου κλπ., προς δε και των προς θεραπείαν της νόσου καταλλήλων φαρμάκων, εν συνεννοήσει πάντοτε μετά των ιατρών του τόπου. Καθήκοντα υγειονομικών επιθεωρητών Άρθρ.22.-Επικειμένης ενσκήψεως εξανθηματικού τύφου εκ της ομήρου Επικρατείας ή εμφανισθήσεις της νόσου εις πόλιν τινα του Κράτους, αποστέλλεται υπό του υπουργείου των Εσωτερικών εις την πρωτεύουσαν του υπό της νόσου ταύτης απειλουμένου νομού, ο υγειονομικός επιθεωρητής μεθ’ ενός ειδικού υγειονομικού επιθεωρητού, ίνα διοργανώση τα προς περιστολήν της διαδόσεως του εξανθηματικού τύφου αμυντήρια μέτρα. Ο υγειονομικός επιθεωρητής φροντίζει όπως διοργανώση καταλλήλως τα της απολυμαντικής υπηρεσίας των δήμων και κοινοτήτων μορφώνων απολυμαντάς εκ χωροφυλάκων και άλλων ανθρώπων και συνιστών τ’ αναγκαιούντα απολυμαντικά συνεργεία. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Συνεννοούμενος μετά του νομάρχου και του νομιάτρου υποδεικνύει τα κατάλληλα μέτρα προς προετοιμασίαν χώρου νοσηλείας των προσβληθέντων και υπόπτων και μέσων μεταφοράς αυτών εις το νοσοκομείον, εξευρίσκει το κατάλληλον ιατρικόν και νοσοκομειακόν προσωπικόν, επιθεωρεί τα υγειονομικά και λοιμοκαθαρτήρια της περιφερείας, και αναθέτει εις τον ειδικόν υγειονομικόν επιθεωρητήν την εν γένει επίβλεψιν της εκτελέσεως των υπ’ αυτού υποδειχθέντων μέτρων ως και των δια του Δ/τος τούτου υποδεικνυομένων προφυλακτικών μέτρων. Προς δε ενεργεί διαλέξεις προς διαφώτισιν του κοινού επί των προφυλακτικών κατά του εξανθηματικού τύφου μέτρων. Ο υγειονομικός επιθεωρητής, άμα επελθόντος του πρώτου κρούσματος εξανθηματικού τύφου εν τη περιφερεία αυτού, αφού αναφέρη πάραυτα τούτο εις το υπουργείον, οφείλει ως τάχιστα να μεταβή αυτοπροσώπως, συνοδευόμενος υπό του νομιάτρου, εις το προσβληθέν μέρος, παραλαμβάνων μεθ’ εαυτού το απαιτούμενον προσωπικόν εξ ιατρών και απολυμαντών, προς δε και τα απαιτούμενα απολυμαντικά μέσα, ίνα λάβη παν το υπό της περιστάσεως ενδεικνυόμενον μέτρον προς κατάπνιξιν της νόσου εν τη γενέσει αυτής. Άπασαι αι Αρχαί οφείλουσι να χορηγώσιν εις τον υγειονομικόν επιθεωρητήν και τυχόν αιτηθείσαν συνδρομήν κατά την ενάσκησιν των καθηκόντων αυτού. Εις έκαστον των υγειονομικών επιθεωρητών χορηγείται υπό του Δημοσίου, επί τη βάσει του ΒΡΞΔ΄ Νόμου του 1893, εδάφ. β΄, 3, ποσόν πεντακοσίων δραχμών επί αποδόσει λογαριασμού, ίνα, χρησιμοποιήσωσι τούτο το μεν εις οδοιπορικά έξοδα αυτού και του υπ’ αυτόν προσωπικού και της μεταφοράς των απολυματικών μέσων, το δε προς αγοράν παντός είδους, αναγκαιούντος αυτοίς κατά την εκτέλεσιν της απολυμάνσεως και λοιπής εν γένει εργασίας αυτού. Απαγόρευσις αποστολής μεμολυσμένων ειδών Άρθρ.23.-Αναπτυχθείσης ή απειλουμένης επιδημίας εξανθηματικού τύφου εν πόλει τινι του Κράτους, απαγορεύεται η δια του ταχυδρομείου ή άλλως πως εις έτερον μέρος του εσωτερικού αποστολή μετεχειρισμένων και εν γένει ακαθάρτων ενδυμάτων ως και άλλων αντικειμένων υπόπτων μολύνσεως, άνευ προηγουμένης απολυμάνσεως αυτών. Η απαγορευτική αύτη διάταξις δύναται να επεκταθή και εις άλλας πόλεις του Κράτους κατά διαταγήν του υπουργείου των Εσωτερικών. Επίσης απαγορεύεται η αποστολή προς πλύσιν λευχειμάτων ασθενών πασχόντων εξανθηματικόν τύφον εις τας οικογενείας αυτών πριν ή ταύτα απολυμανθώσι συμφώνως προς τας οδηγίας του πρώτου παραρτήματος του προσηρτημένου εις το Δ/μα τούτο. Επίσης απαγορεύεται η χάριν βιομηχανικών ή άλλων σκοπών συλλογή ρακών, αχρήστων χαρτίων, και των τοιούτων. Απαγόρευσις νεκροψιών και μικροβιολογικών  ερευνών Άρθρ.24.-Απαγορεύεται επίσης αυστηρώς εις τους ιατρούς παντός μέρους, ένθα επικρατεί εξανθηματικός τύφος, πλην των εις την υπηρεσίαν του Κράτους διατελούντων, η άνευ ειδικής εντολής ή αδείας του επί των Εσωτερικών υπουργείου εκτέλεσις νεκροψιών ανθρώπων αποθανόντων εξ εξανθηματικού τύφου, η λήψις υλικών εκ τοιούτων νεκρών, και εν γένει πάσα μικροσκοπική ή μικροβιολογική έρευνα αυτών. Απαγορεύεται επίσης εν καιρώ επιδημίας εξανθηματικού τύφου ή από μέρους εις μέρος μεταφορά νεκρών, ως και ενταφιασμός αυτών εις μέρος άλλο εκτός του υπό της αστυνομίας οριζομένου. Νεκροσκοπία Επί επιδημίας εξανθηματικού τύφου η αστυνομική Αρχή διατάσσει την αυστηράν εκτέλεσιν της νεκροσκοπίας υπό νεκροσκόπων ιατρών, επί τούτω διοριζομένων, προς ανακάλυψιν τυχόν εξ εξανθηματικού τύφου θανόντων. Ενταφιασμός νεκρών Οι εξ εξανθηματικού τύφου αποθανόντες, μετά την υπό του νεκροσκόπου βεβαίωσιν του θανάτου χωρίς να αφαιρεθώσι τα ενδύματα αυτών, περιτυλίσσονται καλώς δια σινδόνης βεβρεγμένης εντός διαλύματος άχνης υδραργύρου και τοποθετούνται εντός καλώς κατεσκευασμένου φερέτρου, του οποίου ο πυθμήν αποτελείται εκ σανίδων στενώς προς αλλήλας συνηρμοσμένων, ούτως ώστε να μην υπάρχωσι σκισμαί ή οππαί. Το κάλυμμα του φερέτρου προσηλούται στερεώς επ’ αυτού. Εάν δια θρησκευτικούς λόγους επιβάλλεται η πλύσις του σώματος του νεκρού, εκτελείται υπό τας οδηγίας του ιατρού και δι’ αντισηπτικών μόνον διαλυμάτων. Το φέρετρον μεταφέρεται εις το νεκροταφείον δι’ ιδίας νεκροφόρου, απαγορευομένης της δι’ αγοραίων αμαξών μεταφοράς αυτού. Απαγορεύεται η υπό πολλών ανθρώπων παρακολούθησις της κηδείας του νεκρού, ως και η εν τη οικία διατήρησις αυτού ακαλύπτου. Ο νεκρός διατηρείται εν ιδίω νεκροφυλακείω του νεκροταφείου, μετά 24 δε από  του  θανάτου αυτού ώρας θάπτεται  εντός τάφου έχονΣελ. 421 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 τος βάθος δύο μέτρων, καλυπτομένης υπό παχείας στιβάδος εσβεσμένης ασβέστου. Οι περιποιούμενοι τους νεκρούς και οι νεκροθάπται λαμβάνουσαι αυτά τα μέτρα, οία και οι νοσοκόμοι κατά την εκτέλεσιν των καθηκόντων αυτών. Μέτρα επί προσφύγων, αστέγων, αλητών,  επαιτών και αθιγγάνων Άρθρ.25.-Οι εν τη πόλει πρόσφυγες, άστεγοι, αλήται, επαίται, και αθίγγανοι, υποβάλλονται υποχρεωτικώς υπό του απολυμαντικού συνεργείου άπαξ τουλάχιστον της εβδομάδος, εις καθαρισμόν του σώματος και των ενδυμάτων αυτών από των φθειρών κατά τα αναγραφόμενα εν τω δευτέρω παραρτήματι τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο. Ορίζεται το μέρος της διαμονής αυτών, το μέρος της εργασίας των, περιοριζομένου όσον το δυνατόν του συγχρωτισμού αυτών μετά των άλλων κατοίκων. Επιτηρούνται δε όπως μη διεμένωσιν εις τα πανδοχεία, τα άσυλα των αστέγων, τα κρατητήρια της αστυνομίας και εις παρόμοια μέρη εν συνωστισμώ, αλλά να αραιώνται εν ανάγκη, οριζομένων ειδικών επί τούτω οικιών ή τοποθετουμένων σκηνών. Απαγορεύεται η εν καιρώ επιδημίας μετάβασις τούτων από μιας εις ετέραν πόλιν άνευ αδείας του Νομάρχου. Ανάλογα μέτρα λαμβάνονται και επί των προσφύγων. Απαγορεύεται η εις την Επικράτειαν είσοδος αλλοδαπών αθιγγγάνων, προερχομένων εκ μέτρων υπόπτων ή μεμολυσμένων υπό εξανθηματικού τύφου. Τα πρακτορεία των ατμοπλοϊκών εταιρειών οφείλουσι να ειδοποιώσι τας σχετικάς εταιρείας όπως μη δέχωνται επί των πλοίων αυτών τοιούτους αθιγγάνους. Επίβλεψις σιδηροδρομικής συγκοινωνίας Άρθρ.26.-Εάν εν ομόρω Επικρατεία ή εν επαρχία τινι του Κράτους ενσκήψη εξανθηματικός τύφος, διορίζεται επί εκάστης σιδηροδρομικής αμαξοστοιχίας εις ιατρός, διετελών εις την υπηρεσίαν του Κράτους. Ούτος επιθεωρεί τους εν εκάστω σταθμώ επιβιβαζομένους επιβάτας, φροντίζων όπως παρεμποδισθή η επιβίβασις πάντος παρουσιάζοντος βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου, και όπως μη επιβιβάζωνται εν ταις σιδηροδρομικαίς άμαξαις, οι επιβάται της τρίτης θέσεως εν συνωστισμώ, αλλά επιτρέπηται μόνον εις εκάστην σιδηροδρομικήν άμαξαν τρίτης θέσεως επιβίβασις του δι’ εκάστην τούτων ωρισμένου αριθμού επιβατών. Σελ. 422 Εάν δε κατά το διάστημα του ταξειδίου προσβληθή οιοσδήποτε εκ του προσωπικού ή των επιβατών της αμαξοστοιχείας υπό συμπτωμάτων υπόπτων, ο ιατρός ή εν ελλείψει τούτου ο οδηγός της αμαξοστοιχίας, φροντίζει πάραυτα περί απομονώσεως αυτού εν ιδιαιτέρω διαμερίσματι σιδηροδρομικής αμάξης, και περί μεταφοράς αυτού εις το πλησιέστερον απομονωτικόν νοσοκομείον, μεθ’ ο, τη εποπτεία αυτού, ενεργείται απολύμανσις της μεμολυσμένης αμάξης συμφώνως τω πρώτω παραρτήματι περί της εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί εξανθηματικού τύφου. Απαγόρευσις ταξειδίου πασχόντων  εξανθηματικόν τύφον Άρθρ.2.-Πας ιατρός, επισκεψάμενος ασθενή παρουσιάζοντα βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου, οφείλει να γνωστοποιήση πάραυτα τούτο εις την αστυνομικήν Αρχήν της περιφερείας, εν η ευρίσκεται η οικία του ασθενούς. Εις την αυτήν υποχρέωσιν υποβάλλεται και ο οικογενειάρχης ή ο προστάτης της οικογενείας εις ην ανήκει η παρ’ η ευρίσκεται ή υπηρετεί ο πάσχων, προς δε οι διευθυνταί νοσοκομείων, φυλακών και άλλων οιωνδήποτε δημοσίων, δημοτικών ή ιδιωτικών καταστημάτων, οι ξενοδόχοι, οι πλοίαρχοι εμπορικών ή πολεμικών πλοίων, είτε ηγκυροβολημένων είτε πλεόντων εν ταις ελληνικαίς θαλάσσαις άμα τω κατάπλω αυτών εις τον πρώτον ελληνικού λιμένα, οι οδηγοί σιδηροδρομικών αμαξοστοιχιών και τέλος πας εις γνώσιν του οποίου περιήλθεν η εμφάνισις της νόσου ταύτης. Εάν ο αριθμός των εκ του εξανθηματικού τύφου κρουσμάτων αυξηθή, οι ιατροί απαλλάσσονται μεν της αυτοπροσώπου δηλώσεως, υποχρεούνται όμως να ποιώσι ταύτην έγγραφον συμφώνως προς το παρατιθέμενον υπόδειγμα Α. Υπόδειγμα Α΄. Δήλωσις κρούσματος εξανθηματικού τύφου Πόλις ή χωρίον………………………………… Κατοικία (οδός, αριθμός, πάτωμα)…………….. Όνομα και επώνυμον του ασθενούς…………… Ηλικία αυτού………………………………...… Επάγγελμα……………………………………... Κατάστημα εν ω εργάζεται……………………. Ημερομηνία αρχής της νόσου…………………. Ημερομηνία θανάτου του ασθενούς…………… Παρατηρήσεις (ιδίως αν ο ασθενής αφίκετο εσχάτως εκ μέρους τινός, εκ ποίου, και προ πόσων ημερών). Εξακρίβωσις της νόσου Άρθρ.27.-Απαγορεύεται η από συνοικισμού εις συνοικισμόν δι’ οιουδήποτε μέσου μεταφορά ανθρώπων πασχόντων εξ εξανθηματικού τύφου, εκτός αν πρόκειται να μετακομισθή εις ειδικόν απομονωτικόν νοσοκομείον. Εμφάνισις εξανθηματικού τύφου εις  την μεθόριον Άρθρ.28.-Εάν εις τους κατά την μεθόριον γραμμήν συνοικισμούς της ομόρου Επικρατείας αναφανώσι περιπτώσεις εξανθηματικού τύφου, ορίζονται πάραυτα δια Β.Δ/τος αι κυριώτεραι δίοδοι, δι’ ων επιτρέπεται η εις την ημετέραν επικράτειαν είσοδος ανθρώπων και μεταφορά αντικειμένων. Εις τας διόδους ταύτας ιδρύονται υγειονομικοί σταθμοί, υπό την διεύθυνσιν ιατρού, μετ’ αναλόγου αριθμού απολυμαντών ησκημένων ειδικώς εις την απολύμανσιν και φθειροκτονίαν επί εξανθηματικού τύφου. Εις έκαστον τοιούτον υγειονομικόν σταθμόν αποστέλλεται εις φορητός απολυμαντικός κλίβανος και ανάλογον ποσόν απολυμαντικών και φθειροκτόνων μέσων. Οι δια των διόδων τούτων εισερχόμενοι υποβάλλονται εις απολύμανσιν των ενδυμάτων αυτών προς καταστροφήν των φθειρών, ως αύτη αναγράφεται εις το δεύτερον παράρτημα το προσηρτημένον εις το Δ/μα τούτο, εκ δε των αποσκευών αυτών απολυμαίνονται τα μεταχειρισμένα ενδύματα και εν γένει όσα είναι δυνατόν να φέρωσι φθείρας. Εάν τυχόν εις παραμεθορίους δήμους ομόρου τινός Επικρατείας εμφανισθώσι πλείονα κρούσματα εξανθηματικού τύφου, οι αντιστοιχούντες υγειονομικοί σταθμοί μεταβάλλονται εις λοιμοκαθαρτήρια. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Εμφάνισις εξανθηματικού τύφου εις  λιμένας και πλοία Άρθρ.29.-Εάν εις λιμένα τινά του εξωτερικού ή εσωτερικού αναφανή εξανθηματικός τύφος, αι εξ αυτής προελεύσεις υποβάλλονται, μετά γνωμοδότησιν του β. ιατροσυνεδρίου, εις ιατρικήν επίσκεψιν και υγειονομικήν επίβλεψιν. Εάν δε επί πλοίου τινός υπάρχη πάσχων εξ εξανθηματικού τύφου, ούτος μεν μεταφέρεται πάραυτα και απομονούται συμφώνως προς τα εν τω Δ/τι τούτο διατασσόμενα, το δε πλοίον απολυμαίνεται κατά τας οδηγίας τας αναγραφομένας εν τω πρώτω παραρτήματι περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως. Υγειονομική επίβλεψις Εις τον υπουργόν των Εσωτερικών παρέχεται το δικαίωμα όπως, επί επιδημίας εξανθηματικού τύφου εν ετέρα Επικρατεία ή εν τω Κράτει, υποβάλλη υπό υγειονομικήν επίβλεψιν ανθρώπους ή πλοία προερχομένους εξ υπόπτου ή μεμολυσμένου εξ εξανθηματικού τύφου μέρους. Η υγειονομική επίβλεψις διαρκεί το πολύ δέκα τέσσαρας ημέρας, λογιζομένας αφ’ ης ο ταξειδιώτης ανεχώρησεν εκ του υπόπτου ή μεμολυσμένου μέρους, συνίσταται δε εις την εν τω τόπω της αφίξεως επίβλεψιν της υγείας αυτού, τελουμένην εν τω αστυνομικώ καταστήματι, εις ο ούτος οφείλει να προσέρχηται καθ’ εκάστην προς βεβαίωσιν της καταστάσεως της υγείας αυτού. Εις τους υπό υγειονομικήν επίβλεψιν διατελούντας χορηγείται παρά της υγειονομικής Αρχής του λιμένος ή του λοιμοκαθαρτηρίου ή της μεθορίου γραμμής έντυπον δελτίον υγειονομικής επιβλέψεως, συντεταγμένον κατά το εις το Δ/μα τούτο προσηρτημένον υπόδειγμα Γ και καταλλήλως συμπεπληρωμένον. Το δελτίον τούτου πρέπει να φυλάσσηται επιμελώς υπό του ταξειδιώτου μέχρι της λήξεως του χρονικού διαστήματος, καθ’ ο διατελεί υπό αστυνομικήν επίβλεψιν και να επιδεικνύηται παρ’ αυτού εις την αστυνομικήν Αρχήν του τόπου της αφίξεως, εις ην οφείλει να παρουσιάζηται αυθημερόν, δηλών συγχρόνως το ξενοδοχείον ή τον οίκον (οδόν και αριθμόν) εν ω διαμένει. Εάν κατά την επίσκεψιν ταύτην ο αστυνομικός σταθμάρχης παρατηρήση ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου ή εκ της εν γένει καταστάσεως υποπτευθή περί υπάρξεως νόσου, διατάσσει την υπό του αστυνομικού ιατρού επίσκεψιν του ταξειδιώτου. Μη υπάρχοντος αστυνομικού ιατρού, προσκαλείται ο στρατιωτικός ιατρός, εν ελλείψει δε τοιούτου, ιδιώτης ιατρός, επί τη κεκανονισμένη αμοιβή καταβληθησομένη εκ του δημοσίου ταμείου. Εις τους αναχωρούντας εκ πόλεων, κωμοπόλεων, ή χωρίων του εσωτερικού, μεμολυσμέμνων υπό εξανθηματικού τύφου, παρέχει δελτίον υγειονομικής επιβλέψεως ο αστυνόμος ή ο αστυνομικός σταθμάρχης του μεμολυσμένου μέρους, ή του πρώτου μέρους εις ο αφίκοντο ούτοι. Εις ομοίαν υγειονομικήν επίβλεψιν δύναται να υποβληθώσιν υπό του υπουργείου των Εσωτερικών και τα εκ του εσωτερικού ή εξωτερικού καταπλέοντα πλοία, εάν προέρχωνται εκ μέρους μεμολυσμένου εξ εξανθηματικού τύφου ή υπόπτου. Κατά τον απόπλουν των πλοίων τούτων αναγράφεται εις την υγειονομικήν πιστοποίησιν υπό της υγειονομικής Αρχής ότι το πλοίον αποπλέει υπό υγειονομικήν επίβλεψιν, σημειουμένου και του αριθμού των ημερών εφ’ ας δέον να διαρκέση αύτη και όστις δεν πρέπει να υπερβαίνη τας δέκα τέσσαρας, λογιζομένας από της ημέρας του εκ του υπόπτου ή μεμολυσμένου λιμένος απόπλου του πλοίου. Υποβάλλονται δε άμα τη αφίξει αυτών εν τω λιμένι εις καθαρισμόν των δωματίων τρίτης θέσεως και των θαλάμων του πληρώματος από των φθειρών, δια καύσεως θείου ή διοχετεύσεως εις τα διαμερίσματα ταύτα του αερίου του CLAYTON. Τα υπό υγειονομικήν επίβλεψιν εν τω λιμένι πλοία ταύτα επισκέπτεται άπαξ της ημέρας ο υγειονομικός ιατρός του λιμένος ή, τοιούτου μη υπάρχοντος, ο αστυνομικός, ή, εν ελλείψει τοιούτου, εις ιδιώτης ιατρός, αποστελλομένος υπό του υγειονόμου,. επί τη κεκανονισμένη αμοιβή, καταβληθησομένη εκ του δημοσίου ταμείου. Ο ιατρός εξετάζει την κατάστασιν της υγείας των επί του πλοίου διαμενόντων, εν περιπτωσει δε καθ’ ην παρατηρήση ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου, ειδοποιεί πάραυτα τον υγειονόμον και την αστυνομίαν προς εφαρμογήν των εν τω πρώτω κεφαλαίω του Δ/τος τούτου διατασσομένων. Τα εν τω λιμένι ευρισκόμενα υπό υγειονομικήν επίβλεψιν πλοία δύνανται ν’ αποπλεύσωσι δι’ άλλο μέρος υγειονομικώς ελεύθερον, αλλά εν τη υγειονομική πιστοποιήσει αυτών δέον να αναγράφωνται αι ημέραι καθ’ ας θα διατελώσιν υπό υγειονομικήν επίβλεψιν. Τα υπό υγειονομικήν επίβλεψιν ατμόπλοια ή ιστιοφόρα δέον ν’ αγκυροβολώσιν εις ωρισμένον μέρος του λιμένος μακράν των λοιπών πλοίων. Εις εκτάκτους περιστάσεις δίδεται το δικαίωμα εις τον υγειονόμον, όπως υποβάλλει προσκαίρως πλοία υπό υγειονομικήν επίβλεψιν, οσάκις έχη λόγους να πιστεύση ότι ταύτα ήλθον εις συνάφειαν προς υπόπτους ανθρώπους ή πράγματα. Αι Αρχαί, αι ενταταλμένοι την χορηγίαν των  δελτίων υγειονομικής επιβλέψεως, ως και την  επιθεώρησιν     των      υπό       υγειονομικήν     επίΣελ. 423 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 βλέψιν διατελούντων, οφείλουσι να ενεργώσι την υπηρεσίαν ταύτην μετά πάσης της δυνατής ταχύτητος και εις οιανδήποτε ώραν της ημέρας ή της νυκτός, αποφεύγουσαι να παρέχωσι δυσκολίας ή άλλα εμπόδια δυναμένα να δυσχεράνωσι την συγκοινωνίαν καθ’ οιονδήποτε τρόπον, προσέχουσαι όμως πάντοτε μη εκ τούτου διατρέξη κίνδυνον η δημοσία υγεία. Σύμπαραξις των διαφόρων Αρχών προς    καταστολήν του εξανθηματικού τύφου Άρθρ.31.-Αι διοικητικαί, αι στρατιωτικαί και αι ναυτικαί Αρχαί πάσης πόλεως οφείλουσι να ειδοποιώσιν αμέσως αλλήλας περί της εμφανίσεως παντός υπόπτου ή βεβαίου κρούσματος εξανθηματικού τύφου, αναφανέντος εν τη δικαιοδοσία αυτών, να παρέχωσι δε αμοιβαίαν συνδρομήν προς αποτελεσματικήν και ταχείαν καταστολήν της νόσου εν τη αρχή αυτής. Ακροτελεύτιος διάταξις Εις το Δ/μα τούτο προσαρτώνται τέσσαρα παραρτήματα και τρία υποδείγματα. Και τα μεν παραρτήματα περιλαμβάνουν: Το πρώτον οδηγίας περί της εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί εξανθηματικού τύφου. Το δεύτερον οδηγίας περί εξανθηματικού τύφου δι’ ιατρούς. Το τρίτον οδηγίας προς το κοινόν περί προφυλάξεως από του εξανθηματικού τύφου. Το δε τέταρτον οδηγίας προς προφύλαξιν από του εξανθηματικού τύφου εις δημώδη γλώσσαν. Το υπόδειγμα Α αφορά την δήλωσιν περιπτώσεως εξανθηματικού τύφου. Το υπόδειγμα Β είναι εβδομαδιαία κατάστασις των εξ εξανθηματικού τύφου νοσησάντων και θανόντων. Το Γ υπόδειγμα είναι το φύλλον υγειονομικής επιβλέψεως. Τα υποδείγματα και παραρτήματα ταύτα δημοσιευθήσονται δια της εφημερίδος της Κυβερνήσεως, τα δ’ εν αυτοίς αναφερόμενα είναι υποχρεωτικά δι’ όσους αφορώσι ταύτα. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Β.Δ. Της 20-7-1915 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ Περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί     εξανθηματικού τύφου Η απολύμανσις μετά της καταστροφής των φθειρών και της απομονώσεως των ασθενών είναι τα σπουδαιότερα των υγειονομικών μέτρων προς προφύλαξιν από της μεταδόσεως του εξανθηματικού τύφου. Ίνα όμως επιφέρωσι το προσδοκώμενον αποτέλεσμα, δέον ταύτα να εφαρμόζωνται μετά μεγίστης προσοχής και ακριβείας παρά τε των ιατρών, των νοσοκόμων και των απολυμαντών. Σελ. 424 Εις δύο περιστάσεις πρέπει να ενεργήται η απολύμανσις αύτη: Αον. Καθ’ όλον το διάστημα της νοσήσεως, επί των εκκριμάτων του ασθενούς, των χρησιμοποιηθέντων ενδυμάτων ειδών κλινοστρωμνίας, σκευών φαγητού και ποτού κλπ., κατά τα κατωτέρω αναγραφόμενα και Βον. Μετά την οπωσδήποτε επελθούσαν (δια θανάτου, ιάσεως ή εις το νοσοκομείον μεταφοράς) οριστικήν εγκατάλειψιν του δωματίου υπό του ασθενούς. Η τελευταία αύτη απολύμανσις (ήτις καλείται και τελική) ενεργείται από του απολυμαντικού σώματος, αν υπάρχη δημόσιον ή δημοτικόν απολυμαντήριον εν ελλείψει δε τούτου, δύναται να εκτελεσθή υπό παντός ανθρώπου, τη οδηγία και επιβλέψει του ιατρού συμφώνως προς τας κατωτέρω εκτιθεμένας υποδείξεις. Εις το τέλος του παραρτήματος τούτου αναγράφονται τα κατάλληλα προς τον σκοπόν τούτον απολυμαντικά μέσα. Α΄.Εκτέλεσις της απολυμάνσεως κατά την  διάρκειαν της νόσου Καθήκοντα ιατρού και νοσοκόμων α)Οι νοσηλεύοντες τον ασθενή πρέπει να περιβληθώσι λευκόν μανδύαν φθάνοντα τουλάχιστον μέχρι των γονάτων, όστις, προς αποφυγήν εισδύσεως φθειρών, κλείει καλώς κατά τας περιχειρίδας και τον λαιμόν, και να φέρωσι υποδήματα ψηλά όπως αποφεύγωσι την δι’ αυτών διείσδυσιν των φθειρών, αλείφοντες άμα προς τούτο συχνάκις το σώμα αυτών δι’ αλοιφής εκ ναφθαλίνης 10% ή καμφορούχου ελαίου και των τοιούτων. Οσάκις δ’ εγγίσωσι τον πάσχοντα ή προ πάσης λήψεως τροφής, πρέπει να πλύνωσι τας χείρας δια διαλύματος φαινικού οξέος ή άχνης υδραργύρου. Προς της εκ δωματίου του ασθενούς εξόδου αυτών και της μετ’ άλλων συγκοινωνίας, πρέπει να πλύνωσι δια τινος απολυμαντικού ου μόνον τας χείρας και τα αντιβράχια, αλλά και το πρόσωπον την κεφαλήν, και το γένειον, εκδύωνται, δε και τον μανδύαν ο έφερον. Τας αυτάς προφυλάξεις πρέπει να λαμβάνη και ο επισκεπτόμενος τον ασθενή ιατρός όστις, πλην τούτων πρέπει να απολυμαίνη και τα χρησιμοποιηθέντα όργανα, οίον το στηθοσκόπιον, το θερμόμετρον κλπ. πλύνων αυτά δια τινος των απολυμαντικών διαλυμάτων. Εάν δε παρατηρήση ότι τα ενδύματα αυτού ήγγισαν τον ασθενή και εκ τούτου υποπτευθή ότι ταύτα εμολύνθησαν οφείλει να καθαρίση ταύτα καλώς δια ψήκτρας ή σπόγγου εμβραχέντων εις διάλυμα άχνης υδραργύργου, ή κάλλιον ν’ απολυμάνη ταύτα δια φορμαλίνης ή εντός απολυμαντικού κλιβάνου δι’ ατμού. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Καθαρισμός του ασθενούς και καταστροφή  των επ’ αυτού φθειρών β)Η κυριωτάτη προσοχή πρέπει να στραφή ιδίως εις την απαλλαγήν του πάσχοντος από των επ’ αυτού φθειρών. Όθεν πας ασθενής ή ύποπτος εισερχόμενος εις το νοσοκομείον υποβάλλεται προ της εν τη κλίνη τοποθετήσεως αυτού εις την καταστροφήν των επί του σώματος τυχόν υπαρχουσών φθειρών. Προς τούτο αφαιρούνται τα ενδύματα αυτού, κείρεται η κόμη βαθέως, λούεται καθ’ όλον το σώμα, και είτα αλείφεται το μεν τριχωτόν της κεφαλής αυτού δια μίγματος ίσων μερών πετρελαίου και ελαίου, ελαιών, ή φαιάς αλοιφής και των τοιούτων, το δε σώμα δια καμφορούχου ελαίου 10% ή διαλύματος ανισελαίου και των τοιούτων, τέλος ενδύεται καθαρά ενδύματα και ούτω τοποθετείται εν τη κλίνη. Τα ενδύματα άτινα έφερε κατά την εν τω νοσοκομείω είσοδον αυτού απολυμαίνονται άπαντα εν τω απολυμαντικώ δι’ αυτού κλιβάνω ή δια θειώδους οξέος ή δια βρασμού ή τιθεμένας εντός διαλύματος φαινικού οξέος ή κρεζύλης. Εκκρίματα του ασθενούς γ)Τα εμέσματα, τα αποπατήματα, και τα ούρα του ασθενούς πρέπει ν’ αναμιγνύωνται μετ’ ίσης ποσότητος γάλακτος ασβέστου, τα δε λοιπά εκκρίσματα μετά διαλύματος φαινικού οξέος, το δε μίγμα να παραμείνη εν τω δοχείω τουλάχιστον επί δύο ώρας και τότε μόνον να ρίπτηται εις τον απόπατον, μεθ’ ο το περιέχον ταύτα δοχείον εκπλύνεται αμέσως δια του αυτού απολυμαντικού διαλύματος. Το εξ οιουδήποτε μέρους του σώματος του ασθενούς εκκρέον αίμα ή πυώδες υγρόν, αι εσχάραι ή εφελκίδες, ή βλέννα της ρηνός αυτού, ως και ο εκ του στόματος των αγωνιώντων αφρός απομακρύνονται καθαριζόμενα δια βάμβακος ή καθαρού λευκού υφάσματος, άτινα μετά τούτο καίονται ή εμβαπτίζονται επί δίωρον εντό διαλύματος φαινικού οξέος ή άχνης υδραργύρου. Κατά τον αυτόν τρόπον πρέπει να απολυμαίνωνται και τας παντός είδους επίδεσμα, τα επί του ασθενούς χρησιμοποιηθέντα. Ακάθαρτα ύδατα δ)Παν ακάθαρτον ύδωρ εκ του ασθενούς ή του δωματίου αυτού προερχόμενον, ως και το ύδωρ, δια του οποίου επλύθη ή εν τω οποίω ελούσθη ο ασθενής, πρέπει ν’ αναμιχθή μετά μεγάλης ποσότητος γάλακτος ασβέστου 20% και να χυθή εις τον απόπατον μετά δύο ώρας. Αι δε λεκάναι εντός των οποίων πλύνεται ο ασθενής τα πτυστήρια, τα ουροδοχεία, οι λουτήρες και τα όμοια, μετά την τοιαύτην απολύμανσιν και έκχυσιν του περιεχομένου αυτών, εκπλύνονται δια διαλύματος φαινικού οξέος ή άχνης υδραργύρου. Δοχεία φαγητού και ποτού ε)Τα δοχεία και σκεύη του φαγητού και ποτού (ως και τα κοχλιάρια, μαχαίρια, πηρούνια κλπ.), πρέπει μετά πάσαν υπό του ασθενούς χρησιμοποίησιν αυτών να βράζωνται τουλάχιστον επί ημίσειαν ώραν εντός ύδατος περιέχοντος τέφραν ξύλων εν αναλογία 40% ή ανθρακικόν νάτριον εν αναλογία 2%. Αντικείμενα ευτελούς αξίας ς)Αντικείμενα ευτελούς αξίας, ως εφημερίδες, άχρηστα χαρτία, ράκη κλπ. πρέπει να καίωνται το άχυρον των στρωμάτων καίεται επιβρεχόμενον προηγουμένως δια πετρελαίου ή οινοπνεύματος. Τα παιδικά αθύρματα, τα έχοντα αξίαν τινά, απολυμαίνονται πλυνόμενα δια διαλύματος φαινικού οξέος, άλλως καίονται και ταύτα. Μετεχειρισμένα ενδύματα και ράκη πωλούμενα προς εμπορίαν απολυμαίνονται είτε δι’ ατμού εν απολυμαντικώ κλιβάνω, είτε βραζόμενα εντός λέβητος. Λινοστολία ζ)Αι σινδόνες, τα εσωτερικά ενδύματα των ασθενών και παν ύφασμα χρησιμοποιηθέν υπ’ αυτών, ως χειρόμακτρα, μανδήλια κλπ., είτε βράζονται επί ημίσειαν ώραν εντός συνήθους λέβητος, πλήρους ύδατος περιέχοντος τέφραν ξύλων εν αναλογία 4%, είτε τίθενται επί δύο ώρας εντός σκάφης περιεχούσης διάλυμα φαινικού οξέος ή κρεζύλης εις τοιαύτην ποσότητα ώστε να καλύπτωνται εντελώς υπ’ αυτού, μεθ’ ο δύνανται να πλυθώσι κατά τα ειθισμένα. Απολύμανσις χειρών κλπ. η)Αι χείρες ή παν άλλο μέρος του σώματος του ιατρού ή νοσοκόμου, όπερ ήλθεν εις επαφήν προς τον άρρωστον ή προς οιονδήποτε μεμολυσμένον αντικείμενον, πρέπει να πλύνωνται κατ’ αρχάς μεν δι’ αφθόνου διαλύματος φαινικού οξέως ή άχνης υδραργύρου και μετά παρέλευσιν πέντε λεπτών της ώρας δια θερμού ύδατος και σάπωνος. Προς τούτο δε πρέπει να υπάρχει πάντοτε εν τω δωματίω των ασθενών επί τινος τραπέζης λεκάνη πλήρης τοιούτου απολυμαντικού διαλύματος, ίνα ο ιατρός και οι νοσοκόμοι πλύνωσιν εν αυτώ τας χείρας των οσάκις εγγίζωσι τον ασθενή. Απολύμανσις δαπέδου κλπ. θ)Εάν το δάπεδον και οι τοίχοι του δωματίου  του ασθενούς, ο σκελετός της κλίνης, το παρ’  αυτήν τραπεζίδιον κλπ. ρυπανθώσι δι’ οιουδήποτε εκκρίματος του ασθενούς, πρέπει να  πλυθώσι    πάραυτα      δι’    αφθόνου     διαλύματος Σελ. 425 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 φαινικού οξέος ή άχνης υδραργύρου. Εν γένει δε το δάπεδον του δωματίου του ασθενούς, πρέπει καθ’ εκάστην να πλύνηται δι’ υφάσματος βεβρεγμένου εις διάλυμα φαινικού οξέος, απαγορευομένης αυστηρώς της ξηράς σαρώσεως αυτού. Εάν δε εν τω δωματίω υπάρχωσι ψύλλοι καταστρέφομεν τούτους δια πετρελαίου ως εξής: Τρία μέρη σάπωνος βράζομεν μετά 15 μερών ύδατος, είτα δε ανακινούντες διαρκώς προσθέτομεν τοσαύτην ποσότητα θερμού ακαθάρτου πετρελαίου έως ότου το όλον ποσόν ανέλθη εις 100 μέρη. Εν μέρος του μίγματος αναμιγνύομεν μετά 20 μερών ύδατος και χύνομεν επί του δαπέδου. Σκύβαλα κλπ. ι)Τα σκύβαλα και εκ της σαρώσεως του δωματίου του ασθενούς προερχόμεναι ακαθαρσίαι καίονται ή τίθενται επί δύο ώρας εντός διαλύματος φαινικού οξέως. Απολύμανσις αναρρώσαντος ια)Μετά την πάροδον της νόσου ο αναρρώσας οφείλει επί σκοπώ της απολυμάνσεως εν πρώτοις μεν να λούη καθ’ εκάστην επί τινας κατά συνέχειαν ημέρας ολόκληρον το σώμα, την δε τελευταίαν ημέραν να πλύνη το πρόσωπον, τας χείρας, τα αντιβράχια, τας τρίχας της κεφαλής και το γένειον δια διαλύματος άχνης  υδαργύρου, μετά τούτο δε περιβάλλεται καθαρά εσωτερικά και εξωτερικά ενδύματα, εκ των μη εκτεθέντων εις μόλυνσιν, εξέρχεται του δωματίου εν τω οποίω ενοσηλεύθη, και αποπλύνει το διάλυμα της άχνης του υδραργύρου δι’ ύδατος. Δεν πρέπει να επιτρέπεται η συγκοινωνία αναρρωννυόντων, οσάκις εισέτι από της επιδερμίδος αποπίπτουσι λέπια. Θανόντες εξε εξανθηματικού τύφου ιβ)Οι εξ εξανθηματικού τύφου αποθανόντες περιβάλλονται δια σινδόνων βεβρεγμένων εν διαλύματι φαινικού οξέος ή άχνης υδραργύρου, και είτα τοποθετούνται εντός καλώς κατασκευασμένων φερέτρων, μη φερόντων οπάς ή σχισμάς και εις τον πυθμένα των οποίων υπάρχει παχεία στοιβάς πριονοισμάτων ξύλου. Β.Τελική απολύμανσις Απολλύμανσις μετά την εγκατάλειψιν του  δωματίου υπό του ασθενούς Προς απολύμανσιν δωματίων, εν οις ενοσηλεύθησαν πάσχοντες εξανθηματικόν τύφον και ιδίως προς καταστροφήν των εν αυτοίς εντόμων, προτιμώνται κάλλιον η χρήσις μεγάλους ποσού αντισηπτικών διαλυμάτων, ως φαινικού οξέος, κρεζύλης (Βερολίνειος μέθοδος) ή, όπου δυνατόν, χρησιμοποιούνται οι ατμοί του θειώδους οξέος και της φορμόλης. Σελ. 426 Α΄.Απολύμανσις δια θειώδους  οξέος ιγ)Τους αρμούς του θειώδους οξέος αναπτύσσομεν καίοντες εντός του δωματίου θείον επί λευκοσιδήρου δοχείου ή πυραύνου και των ομοίων, εφ’ ων τίθεται ποσότης άμμου. Το ποσόν του καιομένου θείου πρέπει να ανέλθη τουλάχιστον εις δύο και ήμισυ χιλιόγραμ. (=δύο οκάδας) δια χώρον 50 κ.μ. και εις πέντε χιλιόγ. δια χώρον 100 κ.μ. Εάν το δωμάτιον είναι πλήρες επίπλων και άλλων αντικειμένων, δέον όπως χρησιμοποιηθώσι δια χώρον 50 κβ.μ. τρία μέχρι τεσσάρων χιλιογράμμων θείου. Την καύσιν του θείου υποβοηθούμεν διαβρέχοντες τούτο δι’ οινοπνεύματος (1 χιλιόγραμ. θείου διαβρέχεται δια 40 γρ. οινοπνεύματος). Προς απολύμανσιν μεγάλων δωματίων, επειδή το προς καύσιν αναγκαιούν ποσόν θείου είναι σχετικώς μέγα, διαμοιράζομεν αυτό προς ευχερεστέραν καύσιν εις πλείονας σωρούς (ανά ήμισυ χιλιόγραμμον έκαστος σωρός) χρησιμοποιούντες προς τούτο ανάλογον αριθμόν πυραύνων (κοινώς μαγγάλια) ή αβαθών πηλίνων δοχείων ζέσεως ή εν ανάγκη επί κεράμων, τας οποίας τοποθετούμεν επί βάσεώς τινος σιδηράς, προς αποφυγήν πυρκαϊάς. Η διάταξις των επίπλων και ενδυμάτων εν τω απολυμαινομένω δωματίω γίνεται όπως και επί απολυμάνσεως δια φορμόλης δηλαδή αφ’ ου φράξωμεν στεγανώς τας θύρας, τα παράθυρα και τας οπάς δια βάμβακος εμβαπτιζομένου εις διάλυμα άχνης υδραργύρου, κλείομεν δι’ αμυλοκόλλας και χάρτου τας τυχόν επί των θυρών και υελοθυρίδων υπαρχούσας ρωγμάς, ούτως ώστε να καταστή αδύνατος ή διεκφυγή του αερίου. Εν τω δωματίω τούτω προσδένονται σχοινία από του ενός μέχρι του ετέρου άκρου και αναρτώνται επ’ αυτών τα σκεπάσματα της κλίνης, τα ενδύματα κτλ., ούτως ώστε ταύτα να μη καλύπτωνται υπ’ αλλήλων ουδέ να σχηματίζωσι πτυχάς. Το θειώδες οξύ πρέπει να επιδράση τουλάχιστον επί επτάωρον εν τω δωματίω, μεθ’ ο ανοίγονται αι θύραι και τα παράθυρα προς αερισμόν. Προ της διανοίξεως όμως του δωματίου ειδοποιούμεν τους κατοίκους του άνω ή κάτω πατώματος και των γειτονικών οικιών, όπως κλείσωσι τα παράθυρα αυτών επί ημίσεσιαν τουλάχιστον ώραν. Είτα ανοίγομεν τα παράθυρα του διαδρόμου, τα ευρισκόμενα απέναντι του καθοριζομένου δωματίου και μετά ταύτα  ανοίγομεν την θύραν του δωματίου επί 3/4 της ώρας. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Μεθ’ ο εισερχόμεθα εντός του δωματίου ταχέως, θέτοντες προ του στόματος ρινόμακτρον ή διάβροχον σπόγγον, ανοίγομεν το παράθυρον και εξερχόμεθα πάλιν ταχέως. Μετά δίωρον αερισμόν του δωματίου δύναται τούτο να χρησιμοποιηθή. Οσάκις χρησιμοποιείται επανειλημμένως δωμάτιον προς καθαρισμόν ενδυμάτων από φθειρών λαμβάνεται φροντίς όπως τα παράθυρα αυτού ανοίγωσιν εκ των έξωθεν. Οσάκις υπάρχη πρόχειρος συσκευή φορμόλης, τότε τέσσαρας ώρας μετά την καύσιν του θείου διοχετεύεται εις το δωμάτιον φορμόλη εν αναλογία τουλάχιστον πέντε γραμμαρίων τοιαύτης κατά κυβικόν μέτρον του χώρου, συμφώνως προς τον πίνακα τον εν τω τέλει του παραρτήματος τούτου. Μετά τετράωρον επίδρασιν ταύτης διοχετεύεται αμμωνία και είτα ανοίγονται αι θύραι και τα παράθυρα κατά τα ανωτέρω λεχθέντα. Η απολύμανσις δια θειώδους οξέος και δια φορμόλης είναι ανεφάρμοστος εις τας χωρικάς οικίας και καλύβας, εφ’ ων δεν είναι δυνατή η ερμητική απόφραξις των οπών και επομένως η παρακώλυσις της διεκφυγτής του αερίου. ιδ)Οσάκις η δια θειώδους οξέος και φορμόλης απολύμανσις, ένεκα οιουδήποτε λόγου, είναι αδύνατος, εφαρμόζεται η Βερολίνειος μέθοδος. Κατά ταύτην, πλύνονται το δάπεδον, οι τοίχοι εις ύψος δύο μέτρων, ψεκαζόμενοι δια ψεκαστήρος, αι θύραι και τα παράθυρα έσωθεν και έξωθεν, προς τούτοις δε και όλα τα εν αυτώ έπιπλα και λοιπά αντικείμενα δια διαλύματος φαινικού οξέος ή κρεζύλης, διδομένης προσοχής όπως μεγάλη ποσότης του διαλύματος τούτου χυθή εις πάσαν σχισμήν ή οπήν του δαπέδου. Μετά μείζονος επιμελείας πρέπει να γίνη η δια διαλύματος φαινικού οξέος απολύμανσις του μέρους του δαπέδου και των τοίχων, του κειμένου πλησίον της κλίνης του ασθενούς, ιδίως μάλισμα όταν τούτο προφανώς ερρυπάνθη υπό εκκριμάτων αυτού. Εάν το δάπεδον και οι τοίχοι είναι λίαν ρυπαροί, απολυμαίνονται δια σαπωνούχου διαλύματος φαινικού οξέος. Μετά την τοιαύτην απολύμανσιν, το δάπεδον πλένεται εκ νέου δια ζέοντος διαλύματος σάπωνος ή ποτάσσης, οι δε τοίχοι και το τυχόν εκ χώματος αποτελούμενον δάπεδον επιχρίονται αφθόνως δια γάλακτος ασβέστου 20%. Κλινοστρωμνία κλπ. ιε)Όσα ενδύματα δεν είναι επιδεκτικά πλύσεως, προς τούτοις δε τα εφαπλώματα, τα κλινοσκεπάσματα, τα στρώματα, τα παραπετάσματα, οι τάπητες, τα καλύμματα της τραπέζης κλπ. απολυμαίνονται εν τω απολυμαντικώ δι’ ατμού κλιβάνω. Εν ελλείψει δε τοιούτου, απολυμαίνονται τιθέμενα εντός σκάφης ημιπεπληρωμένης δια διαλύματος φαινικού οξέως ή κρεζύλης, ένθα διατηρούνται τουλάχιστον επί τρεις ώρας. Αποστολή εις τον δι’ ατμού κλίβανον ις)Τα εις τον δι’ υδρατμού απολυμαντικόν κλίβανον προς απολύμανσιν αποστελλόμενα είδη πρέπει προς αποφυγήν διασποράς των επ’ αυτών φθειρών να περιτυλίσσωνται καλώς δια σινδόνων εμβραχεισών εις διάλυμα φαινικού οξέος ή άχνης υδραργύρου και εις δυνατόν μετά τούτο να τίθενται εντός καλώς κλειόντων κιβωτίων, μεταφερομένων εφ’ αμάξης εις το απολυμαντήριον. Απαγορεύεται αυστηρώς το τίναγμα ή κτύπημα παντός μεμολυσμένου είδους. Είδη εκ δέρματος κλπ. ιζ)Τα εκ δέρματος, πιλήματος (κετσέ), πεπιεσμένου χάρτου, ή ελαστικού κόμμεος είδης, ως λ.χ. υποδήματα, γουναρικά, πίλοι ανδρών και γυναικών, προς δε τα βελούδινα, μετάξινα, και άλλα τοιαύτα υφάσματα, δεν πρέπει να υποβάλλωνται εις την δι’ ατμού απολύμανσιν, διότι καταστρέφονται, απολυμαίνονται δε δι’ ατμών φορμόλης ή επιτριβόμενα καλώς δι’ υφάσματος εμβαπτισθέντος εις διάλυμα φαινικού οξέος. Απολύμανσις ψηκτρών ιη)Αι μεμολυσμέναι ψήκτραι της κεφαλής, των χειρών, και των ενδυμάτων απολυμαίνονται, τιθέμεναι επί δύο ώρας εις διάλυμα φαινικού οξέοςν ή κρεζύλης, μεθ’ ο πλύνονται δι’ ύδατος. Μεταλλικά είδη ιθ)Τα μεταλλικά είδη απολυμαίνονται δια διαλύματος φαινικού οξέος ή κρεζύλης, ουχί δε και άχνης υδραργύρου, διότι προσβάλλονται υπ’ αυτής. Νομίσματα Εκ δε των νομισμάτων, τα μεν μεταλλικά απολυμαίνονται τιθέμενα επί δύο ώρες εντός διαλύματος φαινικού οξέος, τα δε χάρτινα δι’ ατμών φορμόλης. Απολύμανσις αποπάτου κ)Πλήν των άλλων, απαραίτητος είναι η απολύμανσις του αποπάτου. Η προθεσμία και οπισθία πλευρά της θύρας ιδίως η χειρολαβή αυτής, οι τοίχοι εις ύψος δύο μέτρων, το δάπεδον και το κάθισμα του αποπάτου, πλύνονται κατ’ επανάληψιν δι’ υφάσματος βεβρεγμένου δια φαινικού οξέος ή κρεζύλης. Μεγάλης ποσότης γάλακτος ασβέστου πρέπει να χυθή εντός της οπής του αποπάτου. Σελ. 427 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 Φορεία και άμαξαι κα)Τα φορεία και αι άμαξαι, αι χρησιμοποιηθείσαι προς μεταφοράν ασθενών ή θανόντων εξ εξανθηματικού τύφου ή μεμολυσμένων ειδών, απολυμαίνονται πλυνόμενα εσωτερικώς και εξωτερικώς δια διαλύματος φοινικού οξέος ή κρεζύλης. Άμαξαι σιδηροδρόμων και τροχιοδρόμων κβ)Αι άμαξαι των σιδρηροδρόμων και τροχιοδρόμων, δι’ ων μετεκομίσθησαν ασθενείς πάσχοντες εξανθηματικόν τύφον ή μεμολυσμένα είδη, απολυμαίνονται καθ’ ον τόπον τα δωμάτια των ασθενών, είτε δι’ αναπτύξεως εν αυτοίς θειώδους οξέος και φορμόλης, είτε πλυνόμεναι εσωτεριικώς και εξωτερικώς δια διαλύματος φαινικού οξέος ή κρεζύλης (στοιχ. ιγ΄ και ιδ΄). Απολύμανσις πλοίων κγ)Εκ των διαμερισμάτων του πλοίου υπόκεινται εις απολύμανσιν εκείνα μόνον, εν τοις οποίοις διέμενε επί μακρόν ή βραχύν χρόνον ή ενοσηλεύθη ο φέρων βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου. Η δε απολύμανσις αύτη ενεργείται ως εξής: Διοχετεύεται εις τα υπό εξανθηματικού τύφου μεμολυσμένα διαμερίσματα του πλοίου και εις τους θαλάμους των ναυτών θειώδεες οξύ δια του μηχανήματος του CLAYTON, ή καίεται εις τα διαμερίσματα ταύτα ανάλογον ποσόν θείου, μεθ’ ο δύνατια να ενεργηθή η δια φορμόλης απολύμανσις (όρα στοιχ. ιγ). Απολυμαντικά μέσα 1.Διάλυμα φαινικού οξέος, τρία τοις εκατόν. Τριάκοντα κυβικά υφεκατόμετρα ρευστοποιηθέντος κρυσταλλικού φαινικού οξέος αναμιγνύονται και αναταράσσονται καλώς μετά τοσαύτης ποσότητος ύδατος, ώστε να αποτελεσθή έν λίτρον (1000 κυβ. υφεκατοστόμετρα). 2.Σαπωνούχον διάλυμα φαινικού οξέος. Τριάκοντα γραμμάρια μαλακού καλιούχου σάπωνος αναμιγνύονται μετά χιλίων κυβικών υφεκατομέτρων θερμού ύδατος, εις δε το διάλυμα προστίθενται πεντήκοντα γραμμάρια φαινικού οξέος καθαρού ή αγοραίου. 3.Διάλυμα κρεζύλης 5%. Πεντήκοντα κυβ. εκατοστόμετρα κρεζύλης, αναμιγνύονται και αναταράσσονται καλώς μετά τοσαύτης ποσότης ύδατος ώστε να αποτελεσθή έν λίτρον. 4.Διάλυμα άχνης υδραργύρου 1/1000. Δέκα γραμμάρια τρυγικού οξέος διαλύονται εντός χιλίων κυβικών υφεκατομέτρων ύδατος και εις το διάλυμα προστίθεται έν γραμμάριον άχνης υδραργύρου. Το αυτό διάλυμα παράγεται εάν εις έν λίτρον ύδατος διαλυθή είτε έν δισκίον κεχρωμένον του ενός γραμμαρίου άχνης υδραργύρου, είτε δύο δισκία εξ ημίσεος γραμμαρίου έκαστον. Σελ. 428 5.Γάλα ασβέστου. Έν χιλιλόγραμμον προσφάτως παρασκευασθείσης ξηράς ασβέστου καλής ποιότητος επιβρέχοντες μικρόν κατά μικρόν εντός κάδου δια του ημίσεος του βάρους αυτής ύδατος μετατρέπομεν εις λευκήν κόνιν είτα δ’ επιτύχοντες επ’ αυτής τρία λίτρα ύδατος και αναταράσσοντες διαρκώς, απολαμβάνομεν γάλα ασβέστου είκοσι τοις εκατόν. Εάν δεν έχωμεν πρόσφατον άσβεστον, λαμβάνομεν εν μέρος εσβεσμένης ασβέστου, εκ των κατωτέρων στρωμάτων της συνήθως εντός των λάκκων ευρισκομένης, και αναμιγνύομεν αυτό μετά τριών μερών ύδατος. Προ πάσης χρήσεως το γάλα της ασβέστου πρέπει ν’ αναταράσσηται καλώς. 6.Θειώδες οξύ. Είναι αέριον παραγόμενον είτε δια καύσεως θείου εν πυραύνω ή εις το μηχάνημα του CLAYTON είτε υπάρχον πεπιεσμένον εντός σιδηρών βομβών. Την καύσιν του θείου εις ραβδία εν πυραύνω υποβοηθούμεν επιχέοντες επ’ αυτού οινόπνευμα (έν χιλιόγραμμον θείου διαβρέχεται δια 40 γρ. οινοπνεύματος). Το ποσόν του καιομένου θείου πρέπει να ανέλθη τουλάχιστον εις δύο και ήμισυ χιλιόγραμμα (=δύο οκάδας) δια χώρον 50 κυβ. μέτρων. 7.Φορμαλδεΰδη ή φορμόλη. Είναι αέριον έχον ισχυράν οσμήν και ερεθίζον τους βλενογόνους των αναπνευστικών οργάνων της ρινός και των οφθαλμών. Φέρεται εις το εμπόριον ως υδατούχον διάλυμα εν εναλογία 36% υπό το όνομα φορμαλίνη. Φορμαλίνη περιέχουσα λευκόν κροκυδώδες ίζημα, μη διαλυόμενον δια της θερμάνσεως, δεν πρέπει να χρησιμοποιήται προς απολύμανσιν, διότι απώλεσε μέρος ή και το όλον της μικροβιοκτόνου αυτής δυνάμεως. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Φρμαλεΰδην μεταχειριζόμεθα: α)Εις αεριώδη μορφήν αναπτυσσομένη δια θερμάνσεως της φορμαλίνης εντός της βρεσλαυΐας ή άλλης συσκευής. Εν τοιαύτη περιπτώσει πρέπει να θερμανθώσιν εντός της συσκευής τα εν τω πίνακι αναγραφόμενα ποσά φορμαλίνης. Το φάρμακον πρέπει να επιδράση επί τετράωρον, μεθ’ ο διοχετεύομεν δι΄’ ετέρας συσκευής αεριώδη αμμωνίαν προς εξουδετέρωσιν της οσμής της φορμαλδεΰδης. Τα ποσά της φορμαλίνης, του ύδατος, της αμμωνίας και του οινοπνεύματος, τ’ απαιτούμενα προς απολύμανσιν χώρου τινός αναλόγως των διαστάσεων αυτού, καταφάνονται εν τω όπισθεν παρατιθεμένω πίνακι.  β)Εν υδατούχω διαλύματι 1%. Προς τούτο τριάκοντα κυβικά υφεκατοστόμετρα φορμαλίνης αναμιγνύονται μετά τοσαύτης ποσότητος ύδατος, ώστε ν’ αποτελεσθή εν λίτρον. 8.Υδρατμός. Ο υδρατμός πρέπει να έχη τουλάχιστον την θερμοκρασίαν του ζέοντος ύδατος ήτοι 100 ο  Κ. Χρησιμοποιείται εντός ιδιαιτέρων μηχανημάτων, άτινα καλούνται απολυμαντικοί κλίβανοι και ενεργούσιν είτε μετά πιέσεως του ατμού, ότε η εσωτερική θερμοκρασία ανυψούται μέχρι 110 ο 120 ο , είτε άνευ πιέσεως (θερμοκρασία ατμού 100 ο ) είτε μετά μικράς τοιαύτης μέχρι ενός πέμπτου της ατμοσφαίρας, ότε η θερμοκρασία του ατμού φθάνει μέχρι 105 ο . Ίνα επέλθη τελεία απολύμανσις, πρέπει τα αντικείμενα να διατηρηθώσιν εντός των μετά πιέσεως κλιβάνων δέκα πρώτα λεπτά της ώρας, εντός δε των άνευ πιέσεως 20΄ λεπτά, εφ’ ης στιγμής το θερμόμετρον δείξη την ορισθείσαν θερμοκρασίαν του ατμού. Οι απολυμαντικοί κλίβανοι προ της αγοράς αυτών πρέπει να δοκιμάζωνται από ειδικών προς εξακρίβωσιν της απολυμαντικής αυτών δυνάμεως.  9.Βρασμός εν ύδατι. Όπου ένεκα ελλείψεως απολυμαντικών κλιβάνων δεν είναι δυνατή η δι’ ατμού απολύμανσις, μεταχειριζόμεθα τον εν ύδατι βρασμόν. Προς τούτο θέτομεν τα απολυμαντέα πράγματα εντός κοινού λέβητος πλύσεως, τον οποίον πληρούμεν δι’ ύδατος εν ω διελύθη τέφρα ξύλων εν αναλογία 4% και καλύπτομεν δια τινός καλύμματος. Ίνα επέλθη τελεία απολύμανσις των πραγμάτων, πρέπει να παρέλθη εν τέταρτον της ώρας αφ’ ης στιγμής το ύδωρ ήρξατο βράζον.  10.Η καύσις ή αποτέφρωσις χρησιμοποιείται όταν τα μεμολυσμένα αντικείμενα είναι μικράς αξίας, π.χ. επί ρακών, αχρήστων χαρτιών, παιδικών αθυρμάτων, χόρτου, αχύρου, μεταχειρισμένων επιδέσμων κλπ. Ενεργείται δε συνήθως μεν εν αυτώ τω απολυμαινομένω δωματίω εντός της τυχόν υπαρχούσης θερμάστρας ή εστίας.  Αν όμως τοιαύτη δεν υπάρχη, τα άχρηστα ταύτα είδη μεταφέρονται εντός σάκκων βεβρεγμένων δι’ απολυμαντικού τινός διαλύματος και, επιβρεχόμενα δι’ οινοπνεύματος ή πετρελαίου καίονται.  Σύνθεσις απολυμαντικού συνεργείου Εις ιατρός διευθυντής. 5 Απολυμανταί. Εις φορητός απολυμαντικός κλίβανος. Δύο συσκευαί φορμόλης και αμμωνίας. Δύο ψεκαστήρες αμπέλων. 10 στολαί απολυμαντών. 2 φορεία προς μεταφοράν ασθενών. 2 δοχεία μετάλλινα ή ξύλινα των 5 ή 10 λίτρων προς παρασκευήν απολυμαντικών διαλυμάτων. 10 χιλιόγραμμα φορμόλης. 10 χιλιόγραμμα αμμωνίας. 10 χιλιόγραμμα οινοπνεύματος. 2 χιλ. διχλ. υδραργύρου εις δισκία. 20 χιλιόγραμμα φαινικού οξέος. 15 χιλιόγραμμα καφουρούχου ελαίου 10%. 5 χιλιόγραμμα αλοιφής ναφθαλίνης βαζελίνης 10%. 10 χιλιόγραμμα αλοιφής τεραβινθελαίου κεκαθαρμένου και βαζελίνης 50%. 2 χιλιόγραμμα πετρελαίου. 500 γρ. τέφρας αλοιφής. 10 χιλιόγραμμα θείου εις ραβδία. 5 χιλιόγραμμα ανθέων θείου. Κτένια, ψαλλίδια, και λοιπά προς αποκοπήν των τριχών της κεφαλής.  ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Οδηγίαι προς προφύλαξιν και περιστολήν  του εξανθηματικού τύφου (Δι’ ιατρού) Ι.Κλινική εικών της νόσου Ο εξανθηματικός τύφος είναι νόσος κατ’ εξοχήν μολυσματικής. Εμφανίζεται ιδίως εν καιρώ πολέμου επιφέρουσα μεγάλας καταστροφάς. Κατά τον τελευταίον ελληνοτουρκικόν πόλεμον ή  όσος αύτη εξερράγη εν Θεσσαλονίκη μεταξύ των προσφύγων, επίσης δε και εις έτερα μέρη της Ελλάδος (Ζάκυνθον. Πύργον, Πάτρας) μεταξύ των εκεί κρατουμένων τούτων αιχμαλώτων, εκ των οποίων απέθανον τίνες. Μετεδόθη δε και εις του κατοίκους των πόλεων τούτων, ιδίως εις ιατρούς και νοσοκόμους, επενεγγούσα τον θάνατον τινών εξ αυτών, αλλ’ ευτυχώς κατεστάλη ταχέως δια της εφαρμογής των κατωτέρω αναγραφομένων μέτρων. Το μικρόβιον της νόσου ταύτης δεν είναι εισέτι γνωστόν. Η νόσος άρχεται 5-8 ημέρας, σπανίως δε 14 ημέρας και έτι σπανιώτερον βραδύτερον, μετά την μόλυνσιν του ανθρώπου. Ως πρόδρομα συμπτώματα εμφανίζονται κόπωσις, κεφαλαλγία, ζάλη, ανορεξία, δίψα, αίσθημα καύσου διακοπτομένου υπό φρικίαν και πόνοι κατά τας αρθρώσεις. Μετ’ ολίγον εισβάλλει αιφνιδίως ισχυρόν ρίγος, έμετος και πυρετός, ανερχόμενος  ταχέως εις 40 C και πλέον έτι και διατηρούμενος  εις το ύψος τούτο, μετά μικρών μόνον πρωϊνών  υφέσεων. Κατά το διάστημα τούτο ο άρρωστος έχει το  αίσθημα ότι είναι βαρέως ασθενής. Συγχρόνως επέρχονται  νευρικά    φαινόμενα,  ως  διαλείπουσα  ισχυρά Σελ. 429 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 κεφαλαλγία και οσφυαλγία, θάμβος των οφθαλμών, βόμβοι των ώτων και εις βαρείας περιπτώσεις θόλωσις της διανοίας μέχρι τελείας αναισθησίας μετά παραληρήματος. Το πρόσωπον καθίσταται εξέρυθρον εκ του πυρετού, το δέρμα είναι θερμόν, η δε γλώσσα ξηρά και λίαν επίχριστος. Συν τούτοις εμφανίζονται και καταρροϊκά φαινόμενα από των αναπνευστικών οδών, ήτοι βρογχίτις εκτεταμένη και κατάρρους της ρινός και του επιπεφυκότος. Σχεδόν πάντοτε συμπαρομαρτεί εξόγκωσις του σπληνός. Μεταξύ τρίτης και έκτης ημέρας από της εκδηλώσεως της νόσου, εμφανίζονται εις το δέρμα του κορμού, εις τα άκρα και είτα εις το πρόσωπον ιλαριώδες εξάνθημα, αποτελούμενον εκ πολυαρίθμων υπεραιμικών ωχρών κηλίδων, μεγέθους φακής, προεξεχουσών κατά τι και ταχέως μεγεθυνομένων. Επί βαρείων περιπτώσεων αι κηλίδες καθίστανται υποκύανοι ή συνεπεία αιμορραγιών μεταβάλλονται εις πετεχείας. Κατά την δευτέραν εβδομάδα της νόσου ο πυρετός επί των ελαφρών περιπτώσεων ελατούται, ούτω δ’ επέρχεται βελτίωσις της γενικής καταστάσεως. Ενώ τουναντίον επί των βαρειών μορφών τα συμπτώματα καθίστανται ήδη έτι βαρύτερα. Συν τω υψηλώ πυρετώ επέρχεται κατ κατάστασις σαφώς τυφώδης. ο ασθενής κείται επί της κλίνης αναίσθητος, έχων το πρόσωπον εξέρυθρον το στόμα και τους οφθαλμούς ημιανοίκτους, την γλώσσαν κεκαλυμμένην υπό επιχρίσματος φαιόχρου και πλήρη ραγμών. Μετά τούτων συνυπάρχει πολλάκις νευρική ανησυχία, καθ’ ην ο ασθενής ζητεί όπως φύγη εκ της κλίνης. Εις το κατώτερον μέρος των πνευμόνων παράγονται υποστατικαί πυκνώσεις συνεπεία της καρδιακής αδυναμίας.  Υπό τοιαύτα δε συμπτώματα η νόσος απολήγει συνήθως εις θάνατον, της θνησιμότητος επί του εξανθηματικού τύφου ανερχομένης κατά μέσον όρον εις 70%. Τουναντίον επί ευνοϊκής διαδρομής επέρχεται περί το τέλος της δευτέρας ή κατά την τρίτην εβδομάδα απυρεξία εν είδει κρίσεως μετά αφθόνων πολλάκις ιδρώρων, συγχρόνως το εξάνθημα ωχριά, τα δε λοιπά συμπτώματα ταχέως υποχωρούσι και ο ασθενής βαίνει προς ανάρρωσιν. Πλην των περιπτώσεων των διατρεχουσών κατά την ανωτέρω περιγραφείσαν εικόνα, υπάρχουσι και τελείως ελαφραί μορφαί, συνοδευόμεναι υπό μικρού πυρετού άνευ βαρέων γενικών συμπτωμάτων. Τοιούτοι ασθενείς όταν δεν είναι κλινήρεις, καθίστανται λίαν επικίνδυνοι προς τους άλλους, μεθ’ ων έρχονται εις συνάφειαν, άτε τα μέγιστα συντελούντες προς μετάδοσιν της νόσου. Η διάγνωσις των περιπτώσεων τούτων, οσάκις δεν υπάρχη επιδημία, έστιν ότε δε ελλείπει και το εξάνθημα, είναι δυσχερής, ενώ εν ώρα επιδημία ή διάγνωσις διευκολύνεται, εάν μάλιστα εξακριβωθή ότι ούτοι ήλθον εις συνάφειαν με πάσχοντας εξανθηματικόν τύφον.  Σελ. 430 ΙΙ.Διαφορική διάγνωσις της νόσου Μεγάλην σπουδαιότητα έχει η διαφορικής διάγνωσις μεταξύ κοιλιακού και εξανθηματικού τύφου. Επί του τελευταίου η νόσος εισβάλλει αποτόμως, εισερχομένη τάχιστα εις την ακμήν αυτής, ενώ τουναντίον εις τον κοιλιακόν τύφον συνήθως ή εικών της νόσου εξελίσσεται βραδέως (βαθμιαία ανύψωσις του πυρετού, βραδεία αύξησις της συχνότητος του σφυγμού). Επίσης και η πτώσις του πυρετού επί εξανθηματικού τύφου. Επί εξανθηματικού τύφου ο πυρετός είναι συνεχής με ασήμαντους μόνον πρωϊνάς υφέσεις, ενώ εις τον κοιλιακόν τύφον επέρχονται πρωϊναί υφέσεις του πυρετού κατά 1 ο  ή και μείζονα έτι. Επί εξανθηματικού τύφου συνήθως ελλείπουσιν εντελώς έντονα συμπτώματα από του εντερικού σωλήνος. Επίσης το είδος του εξανθήματος συντελεί προς διάκρισιν των δύο τούτων νόσων απ’ αλλήλων. Τούτο αναφαίνεται πολύ ταχύτερον επί του εξανθηματικού τύφου, ενώ εις τον κοιλιακόν εμφανίζεται την δευτέραν εβδομάδα της νόσου, είναι δε πολλώ πλειότερον διαδεδομένον επί της επιφάνειας του σώματος επί εξανθηματικού τύφου ή επί κοιλιακού, κατά τον οποίον μόνον εις εξαιρετικάς περιπτώσεις λαμβάνει μορφήν πετεχειών. Τέλος την διάγνωσιν διευκολύνει επί αμφιβόλων περιπτώσεων ή μικροβιολογική εξέτασις και η ορροδιαγνωστική (αντίδρασις WIDAL), δι’ ων επί κοιλιακού τύφου ανευρίσκομεν το ειδικόν βακτηρίδιον και την ειδικήν συγκολητικήν δύναμιν του ορρού του αίματος. Επί ανθρώπων όμως εμβολιασθέντων δι’ αντιτυφικού εμβολίου και πασχόντων εξανθηματικόν τύφον υπάρχει η χαρακτηριστική συγκολλητική προς το τυφικόν βακτηρίδιον δύναμις του ορρού του αίματος χωρίς να έχη αύτη διαγνωστικήν τινά αξίαν. Η μικροσκοπική εξέτασις του αίματος δεικνύει επί μεν κοιλιακού τύφου λευκοπενίαν, επί δε εξανθηματικού τύφου υπερλευκοκυττάρωσιν μετά πολυαρίθμων φιλοβασικών λευκοσφαιρίων. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Η διαφορική διάγνωσις μεταξύ εξανθηματικού τύφου και υποστρόφου πυρετού στηρίζεται επί της διαφοράς της πυρετικής κλίμακος και της ελλείψεως σπειροχαιτών εκ του αίματος του πάσχοντος.  Από της ιλαράς διαγιγνώσκεται ο εξανθηματικός τύφος εκ των κηλίδων KOPLIC, αίτινες εμφανίζονται εις τον βλεννογόνον του στόματος του ιλαριώντος, και εκ του εξανθήματος, όπερ επί ιλαράς άρχεται από του προσώπου, περί τα χείλη, κατά το μέτωπον, και είτα προσβάλλει τον τράχηλο, τον κορμόν και τα σκέλη.  Επίσης η νόσος δύναται να συγχυσθή προς ευλογίαν, συφιλιδικόν εξάνθημα, μηνιγγίτιδα, γρίππην και σηπτικά ή φαρμακευτικά εξανθήματα. ΙΙΙ.Τρόπος μεταδόσεως της νόσου Ο εξανθηματικός τύφος, ως απεδείχθη επ’ εσχάτων, μεταδίδεται από ανθρώπου εις άνθρωπον δι’ αιμομυζητικών εντόμων (ψύλλων, φθειρών, κορέων κλπ.), κατ’ εξοχήν δε δια των φθειρών των ενδυμάτων, εξ ου εξηγείται διατί έκπαλαι εθεωρούντο ως εστίαι της αναπτύξεως των επιδημιών της νόσου ταύτης τα μέρη ένθα συσσωρεύονται οι αλήται (πανδοχεία και νυκτερινά άσυλα). Επίσης εκ του τρόπου τούτου της μεταδόσεως καθίσταται ευνόητον ότι ιδίως προσβάλλονται υπό εξανθηματικού τύφου οι πρόσφυγες, οι άστεγοι, οι επαίται, οι αθίγγανοι, οι αλήται οι μικροπωλητάι και ότι ιδίως ή νόσος εξαπλούται ταχέως εν καιρώ πολέμου και εν ώρα χειμώνος. Δεν αποκλείεται όμως και η μετάδοσις της νόσου ταύτης δια της αμέσου ή εμμέσου επαφής προς τον πάσχοντα ή τα εκκρίματα αυτού και τα μεμολυσμένα ενδύματα ή έτερα αντικείμενα.  IV. Θεραπεία του εξανθηματικού τύφου Μέχρι σήμερον δεν είναι γνωστόν ειδικόν θεραπευτικόν μέσον κατά του εξανθηματικού τύφου, ουχ’ ήττον όμως συνιστάται παρά τινών νόσου ταύτης. Τα δια του τρόπου τούτου μέχρι σήμερον επιτευχρίντα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι ευάρεστα. Ενίεμεν δε προς τον σκοπόν τούτον εις τον ασθενή 2-12 κ. εκ. ορρού εκ του αίματος του αναρρωννύοντος.  Ο πάσχων εξ εξανθηματικού τύφου πρέπει να τίθηται όσον το δυνατόν υπό καλλιτέρους υγιεινούς όρους και δη εν δωματίω ευρυχώρω και καλώς αεριζομένω, μάλιστα δε αν ο καιρός επιτρέπη πρέπει να νοσηλεύηται εν υπαίθρω. Εν καιρώ χειμώνος διατηρούνται ανοικτά τα παράθυρα του δωματίου, εν ω νοσηλεύονται τοιούτοι ασθενείς, θερμαίνεται δε συγχρόνως τούτο επαρκώς. Ο ασθενής δέον να τρέφηται καλώς, ή δε δίαιτα αυτού κανονίζεται καθ’ ον τρόπον περίπου και η του πάσχοντος κοιλιακόν τύφον, με την διαφοράν ότι δεν πρέπει να δίδηται τοσούτον μεγάλη προσοχή εις την σύστασιν της τροφής, ένεκα της ελλείψεως παθολογικών όμως εν τη ακμή της νόσου πρέπει να χορηγήται ρευστή τροφή, ιδίως κατά το στάδιον του υψηλού πυρετού. Ως ποτά δίδεται γάλα και ιδίως καθαρόν ύδωρ. Δέον αν αποφεύγωνται τα οξυανθαρακούχα (μεταλλικά ύδατα) ως και τα οινοπνευματώδη κατά την διάρκειαν του υψηλού πυρετού, ολίγον δε μόνον οινόπονευμα παρέχομεν εις άτομα ειθισμένα προς τούτο (αλκοολικούς). Καλά αποτελέσματα προέρχονται πολλάκις δια της εφαρμογής της υδροθεραπείας. Επί ισχυράς κεφαλαλγίας ωφελεί τα μέγιστα πάγος επί της κεφαλής. Επίσης ενδείκνυται και η επίθεσις πάγου επί του προκαρδίου. Συχναί πλύσεις όλου του σώματος ενδείκνυνται ιδίως οσάκις ο ασθενής έχει αφθόνους εφιδρώσεις. Τα λουτρά συνήθως δεν επιδρώσιν επί του πυρετού, διότι δεν καταβιβάζουσιν τούτον, ως συμβαίνει επί τυφοειδούς πυρετού. Επίσης και η χρήσις των αντιπυρετικών (αντιπυρίνης, φαινασετίνης, πυραμιδόνης κλπ.) δέον να γίνεται μετά μεγάλης προσοχής ένεκα του φόβου της επελεύσεως καρδιακής αδυναμίας, κατά της οποίας χρησιμοποιούμεν καφουράν, καφεΐνην, τα σκευάσματα της δακυλίτιδος και τα παρόμοια. Κατά της αϋπνίας, υφ’ ης συχνάκις κατατρύχονται οι τοιούτοι άρρωστοι, χορηγούνται τα εκ του οπίου παράγωγα ως διονίνη, κωδεΐνη, παντοπόν, εις δόσεις 0,01 μετά βερονάλης 0,50. Επίσης χρησιμοποιείται, ιδία εν αρχή, το βρωμιούχον κάλι, ούτινος δυνάμεθα να αυξήσωμεν την δόσιν μέχρι δύο και τριών γραμμαρίων δι’ ημέρας.  Εν γένει θεραπεύομεν συμπτωματικώς πάντα τα συμπτώματα, ως και τας τυχόν επιπλοκάς, ας παρουσιάζουσι τοιούτοι ασθενείς (Βρογχίτιδα κλπ.). Επί των αναρρωνυόντων απαιτείται μεγάλη προσοχή και επίβλεψις, διότι ουχί σπανίως επέρχεται καρδιακή αδυναμία και τοξική νεφρίτις. Η ανάρρωσις επέρχεται ταχέως και ταχύτερον μάλιστα ή επί του τυφοειδούς πυρετού. Αι τυχόν παρατηρούμεναι νευραλγίαι ή παραλύσεις εισί τοξικαί και σχεδόν άπασαι καλοήθεις, θεραπεύονται δε ως αι συνήθεις νευρίτιδες. V.Μέτρα προς προφύλαξιν από του  εξανθηματικού τύφου (εφαρμοζόμενα υπό των ιατρών και νοσοκόμων) Πας ιατρός επισκεφθείς ασθενή παρουσιάζοντα βέβαια ή έστω και ύποπτα συμτπώματα εξανθηματικού τύφου, οφείλει πάραυτα να δηλώση τούτο εις το πλησιέστερον αστυνομικόν τμήμα. Σελ. 431 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 Πας ασθενής, φέρων βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου, δέον όπως απομονώται αυστηρώς. Επειδή δε υπάρχει μέγας κίνδυνος μεταδόσεως της νόσου εις τους συγκατοίκους του ασθενούς, και εις τους αναλαβόντας την νοσηλείαν αυτού, δια τούτο πρέπει όπως το ταχύτερον ο ασθενής απομονώται εις κατάλληλον νοσοκομείον ή οικίαν, ευθύς ως τούτο καταστή δυνατόν.  Η εις το νοσοκομείον μεταφορά του ασθενούς τελείται δια καταλλήλου ασθενοφόρου αμάξης. Απαγορεύεται η μεταφορά των ασθενών τούτων δι’ αμαξών αγοραίων, σιδηροδρόμων κλπ. και εν γένει δια δημοσίων μέσων συγκοινωνίας. Οι συγκάτοικοι και λοιποί, οπωσδήποτε ελθόντες εις επαφήν προς ασθενή πάσχοντα εξανθηματικόν τύφον ή παρουσιάζοντα ύποπτα συμπτώματα της νόσου ταύτης, θεωρούνται ως ύποπτοι μούνασεως και ως τοιούτοι δέον να υπβάλλωνται εις 14ήμερον απομόνωνσιν ή ιατρικήν επιβλεψιν και καταστροφήν των επί του σώματος και των ενδυμάτων αυτών φθειρών. Οι περιποιούμενοι και νοσηλεύοντες τον ασθενή πρέπει: Να αποφεύγωσιν όπως έρχωνται εις επαφήν προς άλλα πρόσωπα.  Να αλείφωνται το σώμα αυτών δι’ αλοιφής κ ναφθαλίνης ή 10% καφουρούχου ελαίου ή ελαίου περιέχοντος 30% τερεβινθέλαιον κεκεθαρμένον κλπ. προς αποφυγήν των φθειρών. Να περιβάλλωνται εφ’ όσον διαμένουσιν εν τω δωματίω του ασθενούς μανδύαν επεπιδεκτκόν πλύσεως, στενώς εφαρμοζόμενον, κατά τας περιχειρίδας και τον λαιμόν, ον και ν’ απεκδύωνται οσάκις εξέρχωνται του δωματίου τούτου, και να φέρωσιν υποδήματα υψηλά, όπως αποφεύγωσι την δι’ αυτών διείσδυσιν των φθειρών. Εν γένει δε να καταβάλλωσι μεγίστην προσοχήν, όπως αποφεύγωσι τα διάφορα αιμομυζητικά έντομα. Όταν εγγίζωσι τον πάσχοντα ή προ πάσης λήψεως τροφής, πρέπει να πλύνωσι τας χείρας δια διαλύματος φοινικού οξέως 3% ή άχνης υδραργύρου 1:1000. Προ της εξόδου αυτών εκ του δωματίου του ασθενούς οφείλουσι να πλύνωσι δια τινός απολυμαντικού διαλύματος ου μόνον τας χείρας και αντιβράχια, αλλά και το πρόσωπον, την κεφαλήν, το γένειον και τα υποδήματα, αφού προηγουμένως αποβάλωσι και τον μανδύαν ον φέρουσι.  Πρέπει να προτιμώνται ως νοσοκόμοι οι υποστάντες την νόσον ταύτην, διότι  ούτοι ως τα πολλά καθίστανται άνοσοι προς ταύτην.  Τας αυτάς προφυλάξεις πρέπει να λαμβάνη και ο επισκεπτόμενος τον ασθενή ιατρός, όστις, πλην τούτων, πρέπει να απολυμαίνη και τα χρησιμοποιηθέντα όργανα, ως π.χ. το στηθοσκόπιον θερμόμετρον κλπ., πλύνων αυτά δια τινός αντισηπτικού διαλύματος.  Σελ. 432 Το κυριώτερον μέσον προς αποσόβησιν της περαιτέρω εξαπλώσεως της νόσου είναι η καταστροφή πάντων των επί του ασθενούς και των ενδυμάτων αυτού αιμομυζητικών εντόμων και ιδίως των φθειρών. Προς τούτο υπβάλλομεν τον ασθενή εις γενικόν θερμόν λουτρόν, πλύνοντες αυτόν καλώς δια σάπωνος προς εντέλη καθαρισμόν του σώματος αυτού.  Η κεφαλή, αφού προηγουμένω αποσκοπώσιν αι τρίχες αυτής βαθέως, αλείφεται δια φθειροκτόνου τινός μέσου (μίγμα πετρελαίου και ελαίου ελαιών ή πετρελαίου μόνον, αλοιφής τερεβινθελαίου, καφουρούχου ελαίου, φαιάς αλοιφής, υδραργύρου κλπ.), το δε σώμα και ιδίως τα τριχωτά μέρη δια καφορούχου ελλαίου 10% ή διαλύματος ανισελαίου κλπ.. Μεθ’ ο περιβάλλεται καθαρά ενδύματα και οδηγείται εις δωμάτιον καλώς αεριζόμενον, διότι η πείρα απέδειξεν ότι ούτω σημαντικώς ελαττούνται οι κίνδυνοι της περαιτέρω μεταδόσεως της νόσου. Αι επί των ενδυμάτων, κλινοσκεπασμάτων κλπ. του ασθενούς φθείραι καταστρέφονται, εάν τα είδη ταύτα τεθώσιν εν απολυμαντικώ κλιβάνω δι΄’ ατμού, ή βρασθώσιν εν ύδατι, ή υποβληθώσιν εις ατμούς θειώδους οξέος, ους αναπτύσσομεν καίοντες θείον, ως εκτενώς περιγράφεται κατωτέρω.  Εν καιρώ πολέμου προς προφύλαξιν του στρατού από των φθειρών και του τυχόν εν εχθρικώ στρατώ αναπτυχθέντι εξανθηματικού τύφου, επιβάλλεται όπως οι συλλαμβανόμενοι αιχμάλωτοι εις ουδεμίαν έρχωνται συνάφειαν προς τους στρατιώτας και τους πολίτας εν γένει. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος VI.Περί φθειρών Αι φθείρες είναι μικρά άπτερα έντομα, άτινα ζώσι παρασιτικώς επί του δέρματος και εναποθέτουσι τα ωάρια αυτών (κονίδες) επί των τριχών ή των ενδυμάτων του ξενιστού. Φθειρών υπάρχουσι τα επόμενα είδη: Α΄. Φθείρ ή της κεφαλής (PEDICULUS CAPITIS). Αύτη έχει χρώμα όμοιον προς τας τρίχας της κεφαλής, ποκόλλον αποφαιολεύκου μέχρι μέλανος. Ζη επί του τριχωτού της κεφαλής επί μεγάλης δε ακαθαρσίας μεταβαίνει και εις το λοιπόν σώμα. Προκαλεί κνισμόν και ως εκ του ξεσμού δερματίδια (πολυαρίθμους φυσαλίδας, φλυκταίνας και εφελκίδας εις τα όρια του τριχωτού της κεφαλής και εις τον αυχένα, φολιδωτάς εκζεματικάς εστίας κατά το πρόσωπον και εξόγκωσιν των κατά τον λαιμόν αδένων). Β΄. Φθείρ ή των ενδυμάτων (PEDICULUS VESTIMENTORUM). Είναι φιαόλευκος και λεπτοτέρα της κεφαλής, εγκαθίσταται δε ιδίως επί των ενδυμάτων. Γ΄. Φθείρ η της ήβης (PEDICULUS PUDIS). Ευρύσκεται επί του τριχωτού μέρους του κορμού και ιδία κατά την ηβικήν χώραν. Τα ωάρια αυτής προσκολλώνται ιδία εις την βάσιν των τριχών. Αι φθείρες είναι λίαν ευαίσθητοι εις θερμοκρασίαν ανωτέραν των 30 ο  C, άνω δε των 35 ο  αποθνήκουσι ταχέως. Αι φθείρες των ενδυμάτων απομυζώσιν ιδίως το αίμα εκ του δέρματος, του αυχένος, και της οσφύος, ένθα τα ενδύματα άπτονται στενώτερον του σώματος. Επί του δέρματος παραμένουσι μόνον κατά την ώραν της εκμυζήσεως του αίματος., μετά ταύτα δε καταφεύγουσιν εις τα ενδύματα και ιδίως εις τα διάμεσα των ινών των παχέων ενδυμάτων. Όπως αι ώριμοι φθέιρες καταστώσιν ικαναί προς γονιμοποίησιν, απορροφώσι δις της ημέρας αίμα, η πέψις του οποίου εξαρτάται εκ της εξωτερικής θερμοκρασίας. Το πεμφθέν αίμα λαμβάνει χροιάν μέλαιναν και εναποτίθεται υπό των φθειρών δίκην στιγμοειδών μελάνων κοπράνων. Διατηρούμε ναι άνευ τροφής αποθνήσκουσι την δευτέραν σπανιώτατα δε την τρίτην ή τετάρτην ημέραν. Αι νεκραί φθείρες λαμβάνουσι χροιάν μέλαιναν. Πολλάκις διαπερώσι το δέρμα και σχηματίζουσι κάτωθεν αυτού μικρά ογκίδια. Η θήλεια της φθειρός των ενδυμάτων τίκτει 7080 ωάρια (ή της κεφαλής 50 ωάρια), εις 8 δε εβδομάδας μία θήλεια γεννά 5000 ωάρια. Ταύτα εναποτίθενται ουχί κατά σωρούς αλλά κομβολογιοειδώς, το εν όπισθεν του άλλου, ιδία εις τας ραφάς των ενδυμάτων, τας πτυχάς των λευχειμμάτων κλπ. Εξελίσσονται εις τέλεια έντομα αναλόγως της θερμοκρασίας εντός 3-4 ημερών, ταύτα δε πάλιν γονιμοποιούνται μετά δεκαοκταήμερον.  Τα τέλεια έντομα είναι λίαν ευαίσθητα προς τας διαφόρους βλαβεράς επιδράσεις, δι’ ο και η καταστροφή αυτών είναι ευκολωτέρα της των ωαρίων.  Πάντες οι άνθρωποι δεν είναι εξ ίσου επιδεκτικοί προς ξενισμόν των φθειρών, ένεκα της ειδικής οσμής, ην αναδίδουσι τινές τούτων, ως εκ τούτου δ’ εξηγείται διατί η χρήσις διαφόρων οσμηρών ουσιών προφυλάττει από της φθειριάσεως.  Επί του δέρματος του εκ φθειριάσεως προσβληθέντος παρατηρούμεν μικράς χαρακτηριστικάς εκδοράς περί τα μέρη εκείνα των ενδυμάτων εις τα οποία έχουσιν εγκατασταθή αι φθείρες. Μεταξύ των εκδορών τούτων επί χρονίας φθειριάσεως παρατηρούνται χαρακτηριστικαί αποθέσεις μελαχρωστικής, εξ ων και ευχερώς διαγιγνώσκεται η χρονία φθειρίασις. Επί λίαν προκεχωρημένης φθειριάσεως ο φθειριών παρέχει εικόνα βαρέως νοσούντος, διότι αι εκδοράι φλεγμαίνουσι και πυορρούσι συνάμα δε παρατηρούνται φλύκταιναι, εφελκίδες, λεμφαγγεΐτιδες και εκτεταμέναι εστίαι εκ δοθιήνων. Αι περιπτώσεις αύται συχνότατα εκλαμβάνονται ως προερχόμεναι εκ ψώρας. Πολλάκις όμως η φθειρίασις συνυπάρχει μετά της ψώρας εις τας περιπτώσεις ταύτας πλην των προς καταπολέμησιν των φθειρών κατωτ5έρω αναγραφομένων, δέον όπως γίνη συγχρόνως χρήσις και αλοιφής εκ στύρακος ή θείου (αλοιφή WILKINSON). VII.Επιδίωξις της καταστροφής των   αιμομυζητικών εντόμων και ιδίως φθειρών Τα αιμομυζητικά έντομα ως φθείρες, ψύλλοι και κόρεις αφθονούσιν ιδίως επί ανθρώπων οίτινες είτε εξ αδυναμίας, είτε εξ αμελείας δεν επιμελούνται τακτικώς της καθαριότητος του σώματος και των ενδυμάτων αυτών. Ιδίως δε διευκολύνεται ο πολλαπλασιασμός των εντόμων τούτων, οσάκις μέγας αριθμός ανθρώπων αναγκάζωνται να ζώσιν εις στενήν προς αλλήλους συνάφειαν και όταν μάλιστα παραμελώνται πλην της καθαριότητος του σώματος και των ενδυμάτων, και πάντες οι λοιποί κανόνες της υγιεινής, ως τούτο συμβαίνει αναποφεύκτως εν εκστρατεία. Επίσης προς ανάπτυξιν των εντόμων τούτων επιδρά λίαν ευνοϊκώς η θερμοκρασία, δι’ ο παρατηρούμεν αφθονίαν αυτών εν ώρα θέρους. Όθεν οσάκις εν καιρώ μάλιστα θέρους δεν δίδεται ευκαιρία προς την καθαριότητα του σώματος και των ενδυμάτων και ιδίως προς συχνήν αλλαγήν της λινοστολίας, η εν τω στρατώ ύπαρξις ανθρώπων ανεχομένων ανενοχλήτως επί του σώματος αυτών τοιαύτα καθίσταται λίαν επικίνδυνος δια το όλον στράτευμα.  Άπαντα τα αιμομυζητικά έντομα, ιδίως όμως αι φθείρες, ένεκα της γονιμότητος αυτών και της ευκολίας μεθ’ ης παρασιτούσιν επί του ανθρώπου, συντελούσι προς μετάδοσιν του εξανθηματικού τύφου και τινών άλλων λοιμωδών νόσων. Σελ. 433 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 Αι φθείρες είναι εκ των δυσκολώτατα κατστρεφομένων εντόμων. Τιθέμεναι εντός ψυχρού ύδατος δεν θνήσκουσιν ως επίσης ούτε δια των ατμών φορμόλης, ενώ τουναντίον αποκτείνονται ασφαλώς δι’ ατμών θειώδους οξέος, δια διαλύματος φαινικού οξέος ή κρεζύλης 5%, εν τω απολυμαντικώ κλιβάνω και ιδίως δια του βρασμού εν ύδατι.  Τέλος από των φθειρών προφυλάττουσι τα μεταξωτά εσώρρουχα, εφ’ ων δεν παραμένουσιν αι φθείρες. Ασφαλές φθειροκτόνον μέσον είναι το κεκαθαρμένον τεραβινθέλαιον, όπερ κατ’ αντίθεσιν προς το ακάθατρον, δεν ερεθίζει το δέρμα και χρησιμοποιείται ως αλοιφή εκ λανολίνης η βαζελίνης περιεχούσης 50-65 % καθαρού τεραβινθελαίου ή αναμιγνυόμενον μετά κοινού ελαίου ελαιών εν αναλογία 30 μερών τεραβινθελαίου προς 70 ελαίου.  Προς προφύλαξιν από των φθειρών των ενδυμάτων αρκεί η συχνή επάλειψις του σώματος δια καφουρούχου ελαίου 10% ή δι’ αλοιφής εκ ναφθαλίνης-βαζελίνης 10% ο PROWAZECK συνιστά προς τούτο οινοπνευματώδες διάλυμα ανισελαίου 30%. Εν καιρώ εκστρατείας ή από των φθειρών προφύλαξις δύναται να επιτευχθή έτι απλούστερον δια κόνεως ναφθαλίνης ή ανθέων θείου. Προ τούτο έκαστος στρατιώτης κομίζει μεθ’ εαυτού εντός κυτίου 30-50 γραμ. εκ της κόνεως ταύτης, οσάκις δε αισθάνεται το παραμικρόν αίσθημα κνισμού εκ νύγματος αιμομυζητικών εντόμων ρίπτει ποσόν κόνεως, όσον το ήμισυ μικρού κοχλιαρίου δια του περιλαιμίου εις το στήθος και τον αυχένα αυτού, οπόθεν ή κόνις καταπίπτει βραδέως κατά μήκος του κορμού. Αντί τούτου δύναται να χρησιμοποιήση δύο μικρά σακκίδια πλήρη ναφθαλίνης αναρτώμενα δια κλωστής εκ του αυχένος. Εν ελλείψει τοιούτων μέσων, ο στρατιώτης καταπολεμεί την φθειρίασιν απεκδυόμενος τα ενδύματα αυτού και διαπερών τας ραφάς αυτών, εις τας οποίας υπάρχουσιν αι φθείρες, ιδία τα ωάρια αυτών, άνωθεν φλογός κηρίου. Δια του τρόπου τούτου αποπίπτουσι πάντα τα εις τας ραφάς έντομα και ωάρια.  Αι φθείρες της κεφαλής καταστρέφονται ευκολώτατα δια της βαθείας αποκοπής των τριχών της κεφαλής, τουθ’ όπερ πρέπει να εφαρμόζηται αναγκαστικώς επί παντός στρατιώτου, πρόσφυγος, και των τοιούτων. Επί πολυαρίθμων φθειρών της κεφαλής χρησιμοποιούμεν το πετρέλαιον, μιγνύοντες αυτό προς ίσα μέρη κοινού ελάιου ελαιών. Δια του μίγματος τούτου επιτρίβομεν αφ’ εσπέρας, τη βοηθεία τεμαχίου φανέλλης, το τριχωτόν μέρος της κεφαλής μετά προηγουμένην αποκοπήν των τριχών, και την πρωΐαν εκπλύνομεν ταύτην δια θερμού ύδατος και σάπωνος. Οι κουρείς και εν γένει οι νοσοκόμοι οι κείροντες και καθαρίζοντες τους ασθενείς, προς αποφυγήν των φθειρών, πρέπει να φέρωσι μανδύαν, να καλύπτωσι την κεφαλήν δια λευκού υφάσματος και να καίωσι τας αποκοπτομένας τρίχας μετά των φθειρών.  Σελ. 434 Προς καταστροφήν δε και των ωαρίων, αποπλύνομεν την κεφαλήν δι’ αραιού οξικού οξέος (ή όξους) και είτα κτενίζομεν τας τρίχας δια λεπτού κτενίου.  Επί γυναικών, οσάκις δεν θεωρηθή απολύτως αναγκαία η κοπή της κόμης αυτών, αρκούμεθα εις πλύσιν της κεφαλής δια θερμού ύδατος και σάπωνος, εις κτένισμα δια λεπτού κτενίου και εις την επάλειψιν των τριχών και ιδίως του δέρματος εν αρχή δει’ όξους και είτα δια καφουρούχου ελαίου.  Αι φθείρες ης ήβης καταστρέφονται είτε δια της τεφράς υδραργυρικής αλοιφής, είτε, επειδή αύτη προκαλεί εκζέματα, δι’ αλοιφής εξ υποστάθμης υδραργύρου 5%, ήτις δεν είναι ερεθιστική, είτε δια διαλύματος 6% ναφθόλης β΄ εις οινόπνευμα 90 ο . Οσάκις επί προσφύγων ή στρατιωτών λόχου τινός αναπτυχθή φθειρίασις, επιλαμβανόμεθα της καταστροφής αυτών και του καθαρισμού του λόχου κατά τον εξής τρόπον: Οι πρόσφυγες ή οι στρατιώται ανά 40-50 εισάγονται εις δωμάτιον ή ευρείαν σκηνήν, εν τη οποία, αφ’ ου κείρωσι τας τρίχας της κεφαλής και του γενείου, εκδύονται τα ενδύματα, άτινα περιτυλίσσει έκαστος χωριστά εις ουχί λίαν συνεσφιγμένον δέμα, όπερ προσδένει δι’ ιμάντος, εφ’ ου αναρτά αριθμόν, ούτινος τον αντίστοιχον κρατεί μετ’ εαυτού. Τα ούτω πως συσκευασθέντα ενδύματα τίθενται πάραυτα εντός του έξωθεν της σκηνής και του δωματίου κομισθέντος φορητού απολυμαντικού κλιβάνου δι’ ατμού άνευ πιέσεως, και απολυμαίνονται διατηρούμενα εν αυτώ επί ημίσειαν ώραν, αφ’ ης η θερμοκρασία του κλιβάνου ανέλθη εις 100 ο  (ή επί 1/4 της ώρας εις 120 ο , αν ο απολυμαντικός κλίβανος λειτουργή δια πιέσεως). Εν τω κλιβάνω τα ενδύματα δεν πρέπει να είναι πυκνώς εστοιβασμένα, διότι τότε δεν εισχωρεί καλώς εν αυτοίς ο υδρατμός. Εν ελλείψει απολυμαντικού κλιβάνου δύνανται τα ενδύματα να εκτεθώσιν επί 20 τουλάχιστον λεπτά της ώρας εντός τυχόν παρακειμένου κοινού κλιβάνου άρτου (φούρνου) όστις δεν πρέπει να περιέχη ανημμένους άνθρακας προς αποφυγήν καύσεως των ενδυμάτων.  34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Οι στρατιώται μετά την έκδυσιν αυτών ταύτην εισέρχονται εις παρακείμενον δωμάτιον ή σκηνήν, ένθα υπάρχουσι κάδοι ή σκάφαι πλήρεις χλιαρού διαλύματος φαινικού οξέος ή κερεζύλης 5%. Δια του διαλύματος τούτου τη βοηθεία σπόγγου ή τεμαχίων βάμβακος, πλύνουσι καλώς το σώμα, το πρόσωπον, και την κεφαλήν Ιδίως επιτρίβουσι δια του διαλύματος τούτου τα τριχωτά μέρη του σώματος. Μεθ’ ο αντικαθίσταται το εις τους κάδους αντισηπτικόν διάλυμα δι’ ύδατος, καθαρού, ει δυνατόν χλιαρού 40-45 ο . Δια του ύδατος τούτου  και σάπωνος αποπλύνουσι καλώς το σώμα, όπερ είτα αλείφουσι δια καφουρούχου ελαίου 10% ή ανισελαίου ή αλοιφής εκ ναφθαλίνης κτλ., ή τεραβινθελαίου, και τέλος ενδύονται τα εν τω μεταξύ εξαχθέντα εκ του απολυμαντικού κλιβάνου ενδύματα αυτών, άτινα έκαστος ευχερώς ανευρίσκει δια του αντιστοίχου αριθμού ον κατέχει. Εάν εν τω λόχω υπάρχωσι καινουργή εσώρρουχα, χορηγούνται τοιαύτα εις τους καθαριζομένους στρατιώτας, τα δε υπ’ αυτών αποβληθέντα μετά την εν τω κλιβάνω απολύμανσιν πλύνονται η χρησιμοποιούνται εκ νέου.  Το δωμάτιον εν ω διέμενε πρότερον ο καθαρισθείς λόχος ή οι πρόσφυγες, απολυμαίνεται δια θειώδους οξέος ή κατά την Βερολίνειον μέθοδον, ήτοι πλύνεται το δάπεδον, οι τοίχοι εις ύψος δύο μέτρων, αι κλίναι κλπ., δια διαλύματος κρεζύλης ή φαινικού οξέος 5%, καίεται δε το τυχόν εν αυτώ υπάρχον άχυρον, αφού προηγουμένως επιβραχή δι’ αφθόνου πετρελαίου ή οινοπνεύματος. Συνάμα δε απολυμαίνονται εν τω φορητώ απολυμαντικώ κλιβάνω ή εν κλιβάνω αρτοποιείου (φούρνου) τα κλινοσκεπάσματα και λοιπά τυχόν ύποπτα ενδύματα των ανδρών. Όπου υπάρχει σιδηροδρομικός σταθμός δύναται να χρησιμοποιηθή άριστα προς εκπλήρωσιν του ανωτέρω σκοπού μία σιδηροδρομική φορτηγός άμαξα, την οποίαν διαιρούμεν δια χωρίσματος εις δύο μέρη και συνάμα κατσκευάζομεν εν αυτή χώρον δυνάμενον να κλεισθή αεροσταγώς. Τα δύο διαμερίσματα χρησιμοποιηθήσονται κατά τον ανωτέρω περιγραφέντα τρόπον, το μεν προς έκδυσιν, το δε προς καθαρισμόν των ανδρών και ένδυσιν δια καθαρών ενδυμάτων. Η απολύμανσις των ενδυμάτων των καθαριζομένων ανδρών επιτυγχάνεται ευχερώς, εκτιθεμένων εν τω αεροσταγώς κλεισμένω χώρω εν τω οποίω διαβιβάζομεν υδρατμόν  δια σωλήνος εκ της ατμομηχανής.  Προς ευχερή εφαρμογήν των ανωτέρω επί προσφύγων ή εν τω στρατώ, σχηματίζεται ειδική υπηρεσία εκ νοσοκόμων διδαχθέντων τον τρόπον της καταπολεμήσεως των φθειρών, διότι προς επέλευσιν ευνοϊκού αποτελέσματος ανάγκη να εφαρμοσθώσι τα ανωτέρω μεθοδικώς.  ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟΝ Οδηγίαι προς προφύλαξιν από του     εξανθηματικού τύφου    (Δια το κοινόν) 1.Ο εξανθηματικός τύφος είναι νόσος λίαν μεταδοτική ο υπό ταύτης προσβληθείς κατ’ αρχάς μεν αισθάνεται επί τινάς ημέρας κεφαλαλγίαν, γενικήν κακοδιαθεσίαν και πόνους εις τας αρθρώσεις και εις την οσφύν.  Έπειτα καταλαμβάνεται αποτόμως υπό υψηλού πυρετού 40 ο -41 ο , θολώσεως της διανοίας και νευρικής διεγέρσεως. Κατά την 3ην ημέραν της ενάρξεως αναφαίνεται χαρακτηριστικόν εξάνθημα όμοιον προς το της ιλαράς, καταλαμβάνον πρώτον την κοιλίαν και είτα τον κορμόν και τα άκρα, λίαν σπανίως δε τον τράχηλον και το πρόσωπον τας επομένας ημέρας το εξάνθημα γίνεται βαθυχρούστερον, αιμορραγικόν. Η διάρκεια της νόσου είναι συνήθως δύο εβδομάδες. Κατά την δεύτέρα εβδομάδα επί μεν βαρειών περιπτώσεως η κατάστασις του ασθενούς γίνεται ακόμη βαρυτέρα, η θόλωσις της διανοίας φθάνει μέχρι τελείας πολλάκις αναισθησίας, τότε δε επέρχεται και ο θάνατος. Επί δε ελαφροτέρων μορφών κατά το τέλος της δευτέρας εβδομάδος παρατηρείται βελτίωσις της καταστάσεως του ασθενούς, ο πυρετός πίπτει αποτόμως, μετ’ αφθόνων πολλάκις ιδρώτων, το εξάνθημα ωχριά και τα νευρικά και λοιπά συμπτώματα ταχέως υποχωρούσιν, ο δε ασθενής εισέρχεται εις το στάδιον της αναρρώσεως. Εκτός των περιπτώσεων τούτων υπάρχουσι πολλάκις ελαφρόταται μορφαί εξανθηματικού τύφου, κατά τας οποίας ο ασθενής έχει μικρόν πυρετόν, επί του σώματος δ’ αυτού παρουσιάζεται ελαφρόν εξάνθημα. Κατά τας ηπίους μορφάς το εξάνθημα του τύφου ελλείπει ενίοτε. Οι τοιούτοι οσάκις δεν είναι κλινήρεις, δύνανται να καταστώσι λίαν επικίνδυνοι δια τους άλλους, ως συντελούντες μεγάλως προς μετάδοσιν της νόσου.  2.Ο εξανθηματικός τύφος μεταδίδεται εις τους υγιείς κυρίως δια των φθειρών των ενδυμάτων, τας οποίας παραλαμβάνουσιν ούτοι είτε απ’ ευθείας εξ ασθενών πασχόντων εξανθηματικόν τύφον, είτε εμμέσως δια προσώπων, τα οποία ήλθον εις συνάφειαν προς αυτού, ως π.χ. δια των συγγενών και των νοσοκόμων αυτών ή δια πραγμάτων τα οποία ήλθον εις επαφήν προς τοιούτους ασθενείς και ιδίως δια των εσωρούχων και λοιπών ενδυμάτων αυτών, ως και δια των στρωμάτων και σκεπασμάτων της κλίνης, τα οποία είτε περιέχουσι φθείρας, είτε εμολύνθησαν δια των εκκριμάτων.  3.Ο εξανθηματικός τύφος αναφαίνεται το ταχύτερον την 5ην ημέραν, το βραδύτερον δε την  21ην ημέραν από της μολύνσεως. Η συνηθεστέρα ημέρα της εμφανίσεως την πρώτων συμπτωμάτων είναι η δωδεκάτη από της μολύνσεως.   Σπανιώτατα  η  νόσος  παρουσιάζεται   αμέΣελ. 435 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 σως μετά την μόλυνσιν άνευ σταδίου επωάσεως, ενίοτε δε και βραδύτερον μετά την εικοστήν ημέραν. 4.Ο εξανθηματικός τύφος παρατηρείται συνήθως κατά του πολέμους και τας πολιορκίας. Επίσης όπου υπάρχει μεγάλη συσσώρευσις προσφύγων ως και πτωχών και ακαθάρτων ανθρώπων εντός στενών οικιών. Τα υπνωτήρια και άσυλα των αστέγων, τα πανδοχεία και εν γένει ρυπαρά ξενοδοχεία, είναι συνήθως αι εστίαι του μολύσματος τούτου. Κυρίως υπό εξανθηματικού τύφου προσβάλλονται οι άστεγοι, οι επαίται και οι αθίγγανοι. Τοιούτοι άνθρωπο μεμολυσμένοι υπό της νόσου ταύτης περιοδεύοντες από τόπου εις τόπον και εισερχόμενοι εντός των οικιών προς επαιτείαν, δύνανται να προκαλέσωσιν ανάπτυξιν επικινδύνου επιδημίας.  5.Η ευπάθεια των ανθρώπων προς τον εξανθηματικόν τύφον είναι μεγίστη, δια τούτο δε πρέπει, άμα ως εμφανισθώσι βέβαια η ύποπτα συμπτώματα της νόσου ταύτης να ειδοποιηθή ο ιατρός και η αστυνομία. Όσω ταχύτερον διαγνωσθή η νόσος και απομονωθή ο πάσχων εις κατάλληλον νοσοκομείον, τόσω ευκολώτερον θα θεραπευθή ο ασθενής και τοσούτω ασφαλέστερον θα εμποδισθή η εις άλλους μετάδοσις της επικινδύνου ταύτης νόσου.  6.Το δωμάτιον εις το οποίον διέμεινεν ο ασθενής μέχρι της μεταφοράς αυτού εις το νοσοκομείον, πρέπει να απολυμαίνεται υπό την οδηγίαν ιατρού. Κατά την απολύμανσιν ταύτην λαμβάνεται ιδίως φροντίς όπως καταστραφώσιν αι επί της κλίνης και των ενδυμάτων του ασθενούς υπάρχουσαι φθείρες και λοιπά έντομα (κόρεις, ψύλλοι). 7.Αι φθείρες αφθονούσιν ιδίως επί ανθρώπων, οίτινες είτε ένεκα αδυναμίας (στρατιώται εν πολέμω) είτε εξ αμελείας (επαίται, αθίγγανοι, χωρικοί κλπ.), δεν καθαρίζουσι τακτικώς το σώμα και τα ενδύματα αυτών. Ο πολλαπλασιασμός των φθειρών διευκολύνεται ιδίως οσάκις μέγας αριθμός τοιούτων ακαθάρτων ανθρώπων αναγκάζεται να ζη εις στενήν προς αλλήλους συνάφειαν (στρατώνες, μέρη διαμονής προσφύγων, κρατητήρια, φυλακαί, πανδοχεία, άσυλα αστέγων κλπ.). 8.Από των φθειρών της κεφαλής προφυλάττει ιδίως η βαθεία κοπή των τριχών της κεφαλής, αίτινες πρέπει να καίωνται αμέσως ριπτόμεναι εις το πύρ. Προς κατστροφήν δε των επί της κεφαλής φθειρών άριστον μέσον είναι η (μετά την αποκοπήν των τριχών επί ανδρών) επάλειψις του τριχωτού της κεφαλής δια μίγματος εξ ίσων μερών πετρελαίου και ελαίου και μετά πάροδον 12 ωρών η πλύσις αυτής δια όξους, θερμού ύδατος και σάπωνος.  9.Προς προφύλαξιν από των φθειρών των ενδυμάτων αρκεί η συχνή επάλειψις δια καφουρούχου ελαίου 10%, η δι’ αλοιφής εκ ναφθαλίνης και βαζελίνης 10%, ή οινοπνευματώδους διαλύματος ανισελαίου 10%, ή κεκαθαρμένου τερεβινθελαίου μετά βαζελίνης και λανολίνης 50-60%, ή 30 μερών τερεβινθελαίου μεμιγμένου μετά 70 μερών κοινού ελαίου ελαιών.  Σελ. 436 Εν καιρώ εκστρατείας, ή εν ταξειδίω ή από των φθειρών προφύλαξις επιτυγχάνεται έτι απλούστερον είτε δια της χρήσεως σακκιδίου εκ ναφθαλίνης το οποίον αναρτάται δι’ ιμάντος εις το στήθος, είτε δια κόνεως ναφθαλίνης ή ανθέων θείου. Έκαστος στρατιώτης ή ταξειδιώτης πρέπει να φέρη μεθ’ εαυτού 30-50 γραμ. εκ της κόνεως ταύτης, οσάκις δε αισθάνεται αίσθημα κνισμού, ρίπτει ποσόν κόνεως όσον το ήμισυ κοχλιαρίου καφέ δια του περιλαιμίου εις το στήθος και την ράχιν αυτού. Τέλος από της φθειριάσεως προφυλάττουσι τα μεταξωτά εσώρουχα. 10.Οι φθειριώντες απαλλάσσονται των φθειρών των ενδυμάτων, εάν απεκδυθώσι τα ενδύματα αυτών, αποκόψωσι βαθέως τας τρίχας της κεφαλής (επί ανδρών) και τον πώγωνα, και έπειτα πλύνωσι το σώμα δια διαλύματος κρεζύλης ή φαινικού οξέος 5% και κατόπιν δια χλιαρού ύδατος και σάπωνος, τέλος δε αλείψωσι το σώμα δε’ ενός των ανωτέρω μνημονευθέντων διαλυμάτων ή αλοιφών (καφουρούχου ελαίου, τερεβινθελαίου κλπ.). Μετά ταύτα ενδύονται τελείως καθαρά ενδύματα ή χρησιμοποιούσιν εκείνα άτινα αφόρουν και πρότερον, αφ’ ου όμως ταύτα τεθώσι κατά το διάλειμμα του καθαρισμού του σώματος αυτών εντός απολυμαντικού κλιβάνου δι’ ατμού ή εν ελλείψει τούτου εντός κλιβάνου αρτοποιείου ή βρασθώσιν επί εν τέταρτον της ώρας εντός κοινού λέβητος πλύσεως. Κατά τον αυτόν τρόπον απαλλάσσονται των φθειρών τα κλινοσκεπάσματα και τα στρώματα.  11.Εν ελλείψει τοιούτου μέσου προς πρόχειρον καταστροφήν των επί των ενδυμάτων φθειρών, ο φθειριών απεκδύεται τα ενδύματα αυτού και διαπερά τας ραφάς αυτών, εις τας οποίας υπάρχουσιν αι φθείρες, και ιδίως τα ωάρια αυτών, άνωθεν φλογός κηρίου. Δια του τρόπου τούτου αποπίπτουσιν άπαντα τα εις τας ραφάς υπάρχοντα έντομα και ωάρια, άτινα καίονται πάραυτα.  12.Πας πολίτης οφείλει να δηλοί εις την αστυνομίαν παν βέβαιον ή ύποπτον κρούσμα εξανθηματικού τύφου, ίνα λαμβάνωνται τα κατάλληλα μέτρα απολυμάνσεως και απομονώσεως προς προφύλαξιν των άλλων ανθρώπων. Ο μη δηλώσας τιμωρείται, κατά τον ποινικόν νόμον, με κράτησιν μέχρι δύο μηνών ή με πρόστιμον μέχρι τετρακοσίων δραχμών. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟΝ Οδηγίαι προς προφύλαξιν από του εξανθηματικού τύφου (Εις δημώδη γλώσσαν) 1.Ο εξανθηματικός τύφος είναι ασθένεια κολλητική, βαρεία και συχνά θανατηφόρος. 2.Ο άνθρωπος ημπορεί να πάθη εξανθηματικόν τύφον εάν κολλήση ψείρες είτε από αρρώστους, οι οποίοι πάσχουν από την ιδίαν ασθένειαν, είτε από του νοσοκόμου, τους συγγενείς και όλους εκείνους, οι οποίοι περιποιούνται τους αρρώστους αυτού.  3.Επίσης ημπορεί να κολλήση από τα ασπρόρουχα, τα στρώματα, τα κουβέρτας, τα διάφορα πράγματα του κρεββατιού και όλα εν γένει τα ρούχα του αρρώστου, τα οποία είτε έχουν ψείρας, είτε ελερώθησαν οπωσδήποτε από τας ακαθαρσίας του αρρώστου (πτύσματα, ούρα, αποπατήματα). 4.Δια να προφυλαχθή ο άνθρωπος από τον εξανθηματικόν τύφον, πρέπει να είναι καθαρός και να αποφεύγη τας ψείρας.  5.Από τας ψείρας προφυλαττόμεθα εάν αλλάζωμεν τακτικά ασπρόρουχα και κόπτομεν σύρριζα τας τρίχας της κεφαλής, τας οποίας πρέπει αμέσως κατόπιν να καίωμεν ρίπτοντες εις την φωτιάν. 6.Όταν δεν είναι δυνατόν  να αλλάζωμεν τακτικά ασπρόρουχα (ως εις τον πόλεμον, τα ταξείδια κτλ.), προφυλαττόμεθα από τας ψείρας του σώματος, εάν αλείφωμεν τακτικά το σώμα μας, με καφουρόλαδον ή αλοιφήν ναφθαλίνης 10% ή αλοιφήν από νέφτι 50-60%, ως και εάν κρεμάσωμεν εις το στήθος μας μικρόν σακουλάκι με ναφθαλίνην. 7.Όταν κολλήση κανείς ψείρας της κεφαλής, πρέπει να κόψη βαθειά τας τρίχας της κεφαλής και αλείψη αυτήν με ανακατωμένον πετρέλαιον και ελαιόλαδον (μισό και μισό). Την άλλην ημέραν πρώτα πλύνει την κεφαλήν με ξείδι και έπειτα σαπωνίζει αυτήν καλώς. 8.Όταν κανείς κολλήση ψείρας του σώματος πρέπει πρώτα να πλύνη το σώμα του με χλιαρό νερό και σαπούνι και κατόπιν να αλείψη αυτό με καφουρόλαδον ή αλοιφήν ναφθαλίνης ή νέφτι και σπίρτο λάδι (30 νέφτι και 70 λάδι), δεύτερον να ενδυθή καθαρά ενδύματα. Εάν είναι πτωχός και δεν έχη άλλα καθαρά ενδύματα, ημπορεί να φορέση τα ίδια, αρκεί να βράση αυτά δια να καταστρέψη τας ψείρας οι οποίαι υπάρχουσιν επ’ αυτών.  9.Τας ψείρας επί των ενδυμάτων καταστρέφομεν εάν δώσωμεν αυτά εις απολυμαντικόν κλίβανον ή εάν τα θέσωμεν δι’ ολίγην ώραν εντός κοινού φούρνου που ψήνουν ψωμί (προσοχή μη καώσιν), ή περνούμεν όλας τας ραφάς των ενδυμάτων από την φλόγα κηρίου. Τότε πίπτουν όλαι αι ψείρες και αι κόνιδες, τας οποίας καίομεν αμέσως.  Επίσης ευκόλως καθαρίζομεν τα ρούχα από τας ψείρας, εάν βράσωμεν αυτά εν τέταρτον της ώρας με αλυσίβα μέσα εις εν καζάνιον μπουγάδας.  10.Χρέος έχει κάθε πολίτης άμα παρατηρήση ύποπτα συμπτώματα εξανθηματικού τύφου εις ανθρώπον της οικίας του να προσκαλέση ιατρόν και να ειδοποιήση την αστυνομία, δια να λάβη τα κατάλληλα μέτρα προς προφύλαξιν των άλλων ανθρώπων. Όποιος δεν ειδοποιήσει τη αστυνομίαν τιμωρείται κατά τον ποινικόν νόμον με κράτησιν δύο μηνών ή με πρόστιμον μέχρι τετρακοσίων δραχμών. Άρθρ.3.-Ο αστυνόμος ή ο αστυνομικός σταθμάρχης μετά την γνωστοποίησιν ταύτην οφείλει πάραυτα να ειδοποιήση τον νομίατρον, τούτου δε κωλυομένου ή μη εδρεύοντος εν τη πόλει, εν η ενεφάνη το κρούσμα, οφείλει, παραλαμβάνων τον αστυΐατρον, ή τοιούτου μη υπάρχοντος ή κωλυομένου, ένα των στρατιωτικών ιατρών της φρουράς, ή εν ελλείψει τοιούτων ή κωλυομένων αυτών, ένα των πολιτικών ιατρών, να μεταβή εις την οικίαν του ασθενούς. Ο ιατρός στηριζόμενος επί της κλινικής εξετάσεως, αποφαίνεται εάν πρόκειται περί βεβαίου ή υπόπτου κρούσματος εξανθηματικού τύφου, εξετάζει προ πόσου χρόνου ανεφάνησαν το ύποπτα συμπτώματα και πόθεν κατά πάσαν πιθανότητα εμολύνθη ο ασθενής. Ιδίως ερευνά που παρέμενε κατά τας τελευταίας τεσσαράκοντα ημέρας τας προ της εκδηλώσεως της νόσου, μετά τίνων ήλθεν εις συνάφειαν, εάν μεταξύ των συνεργατών αυτού ή εν τη κατοικία αυτού υπάρχωσιν άλλοι παρουσιάζοντες ύποπτα συμπτώματα εάν ήλθεν εις επικοινωνίαν μετ’ ανθρώπων εκ του εξωτερικού και ποίας προελεύσεως, εάν εταξείδευσε κατά τας τελευταίας τεσσαράκοντα ημέρας αυτός ή μέλος τι της οικογενείας του και που, εάν έλαβε εσχάτως μετεχειρισμένα ενδύματα, εσωτερικά ή εξωτερικά, και παρόμοια και πόθεν, και εάν ο ασθενής μετεχειρίσθη ή συνεσκεύασεν αντικείμενα υπόπτου και ποίας προελεύσεως. Μετά δε την υπό του νομιάτρου ή του αστυνομικού και του θεραπεύοντος ιατρού εξακρίβωσιν και βεβαίωσιν της νόσου, ο αστυνόμος προβαίνει πάραυτα εις την λήψιν των καταλλήλων προφυλακτικών μέτρων. Σελ. 415 Εξανθηματικός Τύφος 34.Ε.δ.1 Μέτρα επί αμφιβόλου διαγνώσεως Άρθρ.4.-Εν η περιπτώσει δια της κλινικής ερεύνης δεν κατορθωθή να ορισθή μετ’ ασφαλειας και οριστικώς αν πρόκειται περί εξανθηματικού τύφου ή ου, η αστυνομική Αρχή οφείλει να θεωρή τον ασθενή ως πάσχοντα εκ της νόσου ταύτης, και να λαμβάνη τα αυτά μέτρα οία και επί βεβαίου κρούσματος εξανθηματικού τύφου, μεχρις ου εξακριβωθή οριστικώς η φύσις της νόσου. Απομόνωσις του ασθενούς Άρθρ.5.-Βεβαιωθείσης της νόσου ή και υπονοίας μονον περί ταύτης υπαρχούσης, ο αστυνόμος ή ο αστυνομικός σταθμάρχης αφ’ ενός μεν ειδοποιεί, τάχιστα το υπουργείον των Εσωτερικών, τον οικείον νομάρχην, τον νομίατρον, τον δήμαρχον και τον αστυνομικόν διευθυντήν, αφ’ ετέρου δε διατάσσει πάραυτα την απομόνωσιν του ασθενούς. Η απομόνωσις του ασθενούς τελείται είτε εν τη αυτή οικία, εν η ούτος νοσηλεύεται, εάν τούτο είναι δυνατόν, συμφώνως προς τα εν τω άρθρ. 8 του Δ/τος τούτου διατασσόμενα είτε εν καταλλήλω απομονωτικώ νοσοκομείω, εάν υπάρχη τοιούτον. Εν ελλείψει απομονωτικού νοσοκομείου απομονούται, ο ασθενής εν ιδία καταλλήλω οικία, μακράν της πόλεως κειμένη και πληρούση, κατά την γνωμοδότησιν των ιατρών, όλους τους προς νοσηλείαν τοιούτου ασθενούς απαιτουμένους όρους. Οι παρουσιάζοντες ύποπτα συμπτώματα απομονούνται εις έτερον δωμάτιο, εντελώς κεχωρισμένον του δωματίου των ασθενών των παρουσιαζόντων βεβαίαν κλινικήν εικόνα. Μεταφορά του ασθνεούς Εις το νοσοκομείον ή την ούτω ορισθείσαν οικίαν μεταφέρεται ο ασθενής δια καταλλήλου αμάξης μετά πάσης προσοχής, το μεν προς αποφυγήν εποιδεινώσεως της καταστάσεως αυτού, το δε προς πρόληψιν της διασποράς των τυχόν επ’ αυτού φθειρών και των μικροβίων του εξανθηματικού τύφου και μεταδόσεως της νόσου ταύτης εις άλλους. Η άμαξα απολυμαίνεται κατόπιν κατά το εδάφ. κα΄ του πρώτου περί απολυμάνσεως παραρτήματος του προσηρτημένου εις το Δ/μα τούτο. Απομόνωσις των συγκατοίκων του ασθενούς Άρθρ.6.-Οι συγκάτοικοι του ασθενούς και οι οπωσδήποτε εις άμεσον μετ’ αυτού συνάφειαν ελθόντες θεωρούνται ως ύποπτοι μολύνσεως και απομονούνται εις ετέραν οικίαν, μετά προηγουμένην καταστροφήν των φθειρών εκ του σώματος και των ενδυμάτων, ως και απολύμανσιν αυτών, ως αύτη αναγράφεται εν τω δευτέρω παραρτήματι, τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο. Η απομόνωσις διαρκεί δεκατέσσαρας ημέρας, καθ’ ας ιατρός στελλόμενος παρά της αστυνομίας επισκέπτεται αυτούς καθ’ εκάστην, εξετάζων μήπως ανακαλύψη συμπτώματα εξανθηματικού τύφου. Σελ. 416 Εάν μετά παρέλευσιν του δεκατετραημέρου ούτοι εξακολουθώσιν όντες υγιείς, επιτρέπονται, η ελευθεροκοινωνία αυτών άνευ άλλης τινός διατυπώσεως. Εάν όμως κατά το διάστημα τούτο οιοσδήποτε εξ αυτών έδειξεν ύποπτα ή βέβαια συμπτώματα εξανθηματικού τύφου, ούτος μεν μεταφέρεται αμέσως εις το νοσοκομείον, οι δε λοιποί υποβάλλονται εις νέαν δεκατετραήμερον απομόνωσιν. Οι τυχόν εμμέσως ελθόντες εις κοινωνίαν μετά του πάσχοντος ή θανόντος εξ εξανθηματικού τύφου, οι εν τη εργασία συνάδελφοι, οι εν τω αυτώ οίκω μετ’ αυτού κατοικούντες, αλλά μη ερχόμενοι εις άμεσον συνάφειαν και οι τοιούτοι, εφ’ όσον δεν είναι ακάθαρτοι (φθειριώντες), δεν απομονούνται, αλλ’ υποβάλλονται εις 14ήμερον υγειονομικήν επίβλεψιν, συμφώνως τω άρθρ. 30 του Δ/τος τούτου, μετά προηγουμένην όμως πάντοτε απολύμανσιν του σώματος και των ενδυμάτων αυτών, ως αύτη αναγράφεται εν τω δευτέρω παραρτήματι, τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο. Εάν οι τοιούτοι είνε πρόσφυγες ή άστεγοι, αλήται, αθίγγανοι και τα τοιαύτα, απαγορεύεται αυτοίς η μετάβασις εις ετέραν πόλιν ή χωρίον προ της παρελεύσεως του χρονικού διαστήματος της υγειονομικής επιβλέψεως. Απολύμανσις της κατοικίας του πάσχοντος  εξανθηματικόν τύφον Άρθρ.7.-Η οικία εν η ανεφάνη κρούσμα βέβαιον ή ύποπτον εξανθηματικού τύφου, απολυμαίνεται αμέσως μετά την απομάκρυνσιν του ασθενούς. Η απολύμανσις εκτελείται υπό του προσωπικού του τυχόν υπάρχοντος δημοσίου ή δημοτικού απολυμαντηρίου, τοιούτου δε μη υπάρχοντος, ενεργείται αύτη συμφώνως προς τας οδηγίας τας εν τω πρώτω παραρτήματι περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί εξανθηματικού τύφου, τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο. 34.Ε.δ.1 Εξανθηματικός Τύφος Νοσηλεία του πάσχοντος εξανθηματικόν  τύφον εν τη εαυτού οικία