15. ΝΟΜΟΣ υπ’ αριθ. 61 της 2/7 Ιουλ. 1975 (ΦΕΚ Α΄ 132) Περί προστασίας των εργαζομένων εκ των κινδύνων των προερχομένων εκ της χρήσεως βενζολίου ή προϊόντων περιεχόντων βενζόλιον. Άρθρ.1.-Επιφυλασσομένης της ισχύος των γενικών διατάξεων του Π.Δ. 13/22 Μαρτ. 1934 «περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών και υπαλλήλων των πάσης φύσεως βιομηχανικών και βιοτεχνικών εργοστασίων, εργαστηρίων κ.λπ.» εις πάσας τας εργασίας τας συνεπαγομένας έκθεσιν των εργαζομένων εις τον αρωματικόν υδρογονάνθρακα βενζόλιον (Ο6Η6) καλούμενον κατωτέρω «βενζόλιον» ή εις προϊόντα των οποίων η περιεκτικότης εις βενζόλιον υπερβαίνει το 1% ανά όγκον, καλούμενα κατωτέρω «προϊόντα περιέχοντα βενζόλιον», εφαρμόζονται και αι διατάξεις υγιεινής και ασφαλείας αι περιεχόμεναι εις τα επόμενα άρθρα του παρόντος. Άρθρ.10.-1.Οι παραβαίνοντες τας διατάξεις του παρόντος νόμου τιμωρούνται, εφ’ όσον δεν προβλέπεται αυστηροτέρα ποινή, δια φυλακίσεως μέχρις ενός έτους ή δια χρηματικής ποινής ή δι’ αμφοτέρων των ποινών τούτων. 2.Το δικαστήριον δύναται επί ιδιαιτέρως επικινδύνων περιστάσεων πέραν των εν τη προηγουμένη παραγράφω ποινών, να διατάσση δια της αποφάσεώς του την διακοπήν της λειτουργίας ολοκλήρου του καταστήματος της επιχειρήσεως ή τμήματος τούτου μέχρι δέκα ημερών και εν υποτροπή, μέχρι τριών μηνών. 3.Αι κατά την παρ. 1 του παρόντος άρθρου παραβάσεις εκδικάζονται κατά την διαδικασίαν εκδικάσεως των πλημμελημάτων επ’ αυτοφώρω. Άρθρ.11.-Η ισχύς του παρόντος άρχεται από της δημοσιεύσεώς του εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. (Αντί για τη σελ. 306,763) Σελ. 306,763(α) Τεύχος ΣΤ72-Σελ. 133 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.15 Άρθρ.2.-1.Αντί του βενζολίου και των προϊόντων των περιεχόντων βενζόλιον, χρησιμοποιούνται υποχρεωτικώς καθ’ υπόδειξιν της αρμοδίας αρχής υποκατάστατα αβλαβή ή ολιγώτερον επιβλαβή εκ των κατωτέρω αναφερομένων: Κυκλοεξάνιον, περχλωραιθυλένιον, τουλουόλιον (με περιεκτικότητα εις βενζόλιον μέχρι 0,25%), ισοπροπυλβενζόλιον, ακετόνη, μεθυλαιθυλκετόνη, μεθυλισοβουτυλική κετόνη, μίγματα κετονών μεθ’ εστέρων και αλκοολών, μίγματα οξεικού αιθυλίου και μεθυλκετόντης 1, 2 διχλωριούχον αιθυλένιον και τριχλωροαιθυλένιον προϊόντα αποστάξεως πετρελαίου (νάφθα), διχλωρομεθάνιον, αιθυλική αλκοόλη, αιθυλενογλυκόλη, ισοπροπανόλη, τετραϋδροφουράνιον, WHITE SPIRIT, ξυλόλιον (με περιεκτικότητα μικροτέραν του 0,1% εις βενζόλιον), τριχλωροτριφθοραιθάνιον, επτάνιον, 1.1.1. τριχλωροαιθάνιον. 2.Δια κοινής αποφάσεως των Υπουργών Απασχολήσεως και Κοινωνικών Υπηρεσιών, δημοσιευομένης εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, δύναται να προστίθενται και έτερα διεθνώς παραδεδεγμένα υποκατάστατα, αβλαβή ή ολιγώτερον επιβλαβή του βενζολίου, εις τα χρησιμοποιούμενα υποχρεωτικώς κατά την παρ. 1 του παρόντος τοιαύτα. 3.Εφ’ όσον δεν διατίθενται τα κατά τας προηγουμένας παραγράφους υποκατάστατα, αι εργασίαι αι συνεπαγόμεναι χρήσιν βενζολίου ή προϊόντων περιεχόντων βενζόλιον, διενεργούνται υποχρεωτικώς εντός κλειστών συσκευών. 4.Επιφυλασσομένης της διατάξεως του άρθρ. 3, δύναται κατά παρέκκλισιν να χορηγήται υπό της αρμοδίας αρχής άδεια χρησιμοποιήσεως βενζολίου ή προϊόντων περιεχόντων βενζόλιον εις ανοικτάς συσκευάς, μετά διαπίστωσιν της αδυναμίας εφαρμογής κλειστής συσκευής και εφ’ όσον λαμβάνονται τα κατά τας διατάξεις των άρθρ. 4 και 5 του παρόντος προστατευτικά μέτρα. Η χρονική διάρκεια της ισχύος της αδείας δεν δύναται να υπερβή τους 6 μήνας, είναι δε απεριορίστως ανακλητή. 5.Αι διατάξεις της παρ. 1 του παρόντος άρθρου δεν έχουν εφαρμογήν: α)Εις την παραγωγήν βενζολίου. β)Εις εργασίας χημικής συνθέσεως. γ)Εις την χρησιμοποίησιν του βενζολίου ως καυσίμου ύλης εις κινητήρας εσωτερικής καύσεως και δ)εις τας εργασίας αναλύσεως ή ερεύνης των χημικών εργαστηρίων. Άρθρ.3.-Απαγορεύεται η χρησιμοποίησις του βενζολίου ή προϊόντων περιεχόντων βενζόλιον, ως διαλυτικών ή αραιωτικών ετέρων ουσιών, ιδία χρωμάτων, βερνικίων, τυπογραφικών μελανών και κολλών, επιτρεπομένης της χρήσεως τούτων μόνον εντός κλειστών συσκευών (εν κλειστώ) ή δι’ εφαρμογής ετέρων εξ ίσου ασφαλών μεθόδων εργασίας, καθοριζομένων δια κοινών αποφάσεων των Υπουργών Απασχολήσεως και Κοινωνικών Υπηρεσιών, δημοσιευομένων εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Άρθρ.4.-1.Η συγκέντρωσις βενζολίου εις την ατμόσφαιραν των χώρων εργασίας, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνη το όριον των 10 μερών ανά εκατομμύριον (30 χιλιοστόγραμμα ανά κυβ. μέτρον). Το όριον τούτο δύναται να αυξομειούται δια κοινών αποφάσεων των Υπουργών Απασχολήσεως και Κοινωνικών Υπηρεσιών αναλόγως των εκάστοτε αποδεκτών διεθνώς επιστημονικών δεδομένων. 2.Ο εργοδότης υποχρεούται όπως είναι εφωδιασμένος δια των απαραιτήτων προστατευτικών μέσων προς άμεσον χορήγησιν αυτών εις τους εργαζομένους, εις περίπτωσιν υπερβάσεως του επιτρεπομένου ανωτάτου ορίου συγκεντρώσεως βενζολίου, προς προφύλαξιν αυτών από την εισπνοήν ατμών ή από την επαφήν του δέρματος και οφθαλμών, μετά του βενζολίου μέχρις αποκαταστάσεως της συγκεντρώσεως βενζολίου ή προϊόντων περιεχόντων βενζόλιον εις τα επιτρεπόμενα όρια. Προστατευτικά μέσα είναι: κατάλληλος αναπνευστική προσωπίς μετ’ ηθμού εξ ενεργού άνθρακος ή αυτονόμου παροχής αέρος, ειδική αναπνευστική συσκευή δια προσαγωγής καθαρού αέρος τη βοηθεία αντλίας κ.λπ., κατάλληλα χειρόκτια, υποδήματα εξ αδιαποτίστου υλικού, καλύμματα κεφαλής, ομματοϋάλια, ως και ενδύματα καταλλήλως συντηρούμενα και φυλασσόμενα εντός ειδικών ερμαρίων. 3.Απαγορεύεται απολύτως πάσα χρήσις φλογός, πυρακτωμένων ηλεκτρικών αντιστάσεων, συσκευών (Μετά την σελ. 306,75) Σελ. 306,761 Τεύχος 572-Σελ. 67 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.15 δημιουργουσών σπινθήρα ή άλλων μέσων θερμάνσεως, δυναμένων να προκαλέσουν ανάφλεξιν του βενζολίου ή προϊόντων αυτού. 4.Δι’ αποφάσεων του Υπουργού Απασχολήσεως καθορίζεται ο τρόπος διενεργείας περιοδικού ελέγχου προς υπολογισμόν της συγκεντρώσεως βενζολίου εις την ατμόσφαιραν των χώρων εργασίας, τα αρμόδια προς τούτο όργανα ως και πάσα αναγκαία λεπτομέρεια δια την εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος άρθρου. Άρθρ.5.-1.Εις τους χώρους ένθα παρασκευάζεται ή υφίσταται επεξεργασία ή χρησιμοποιείται βενζόλιον ή προϊόντα περιέχοντα βενζόλιον, λαμβάνονται παρά του εργοδότου, προς πρόληψιν διαφυγής ατμών βενζολίου εις την ατμόσφαιραν των χώρων εργασίας προς κάθαρσιν της ατμοσφαίρας και προς αποτελεσματικήν διασφάλισιν της υγείας των μισθωτών, τα κάτωθι μέτρα: Α.Τεχνικής φύσεως: α)Γενικός αερισμός, με δυνατότητα ανανεώσεως του αέρος των χώρων εργασίας 10-16 φοράς καθ’ ώραν και μέριμνα διατηρήσεως της θερμοκρασίας των χώρων εργασίας ουχί κατωτέρας των 16 βαθμών. β)Τοπικός αερισμός δι’ ελκυσμού των παραγομένων ατμών προς τα κάτω και εις ωρισμένας περιπτώσεις, προς τα άνω (θερμαινόμεναι τράπεζαι, καλάνδραι κ.λπ.). Οι απαγόμενοι ατμοί προ της αποβολής των εις το εξωτερικόν περιβάλλον, δέον όπως υποβάλλωνται εις ειδικήν κατεργασίαν προς εξουδετέρωσίν των. γ)Κατασκευή των δαπέδων των χώρων εργασίας εξ αδιαποτίστου και αφλέκτου υλικού. δ)Τοποθέτησις εις τους χώρους εργασίας νιπτήρων συνεχούς παροχής ύδατος μετά σάπωνος και χειρομάκτρων ως και καταιονιστήρων θερμού και ψυχρού ύδατος εις επαρκή αριθμόν και εις ειδικόν διαμέρισμα. ε)Τοποθέτησις εις κατάλληλα σημεία εντός των χώρων εργασίας πυροσβεστήρων διοξειδίου του άνθρακος ή ξηράς κόνεως και περιοδικός έλεγχος της αποτελεσματικότητος τούτων. ς)Ανάρτησις, εις εμφανή σημεία των χώρων εργασίας, πινακίδων μεθ’ οδηγιών σχετικών προς τους υφισταμένους κινδύνους, τα μέτρα ασφαλείας και την ορθήν χρήσιν ατομικών προστατευτικών μέτρων των εργαζομένων. Αι οδηγίαι καθορίζονται δι’ αποφάσεων του Υπουργού Απασχολήσεως. Β.Υγειονομικής φύσεως: α)Εμπεριστατωμένη προ της προσλήψεως εις εργασίας συνεπαγομένας έκθεσιν μισθωτού εις το βενζόλιον ή προϊόντα περιέχοντα βενζόλιον, κλινική ιατρική εξέτασις ικανότητος και εργαστηριακαί  Σελ. 306,762 Τεύχος 572-Σελ. 68 εξετάσεις περιλαμβάνουσαι: γενικήν εξέτασιν αίματος, προσδιορισμόν αριθμού αιμοπεταλίων, προσδιορισμόν ποσού αιμοσφαιρίνης, μορφολογίαν ερυθρών αιμοσφαιρίων και χρωστικόν δείκτην αυτών. β)Ιατρική εξέτασις του μισθωτού μετά δίμηνον από της προσλήψεως και μετ’ αυτήν, μία ανά εξάμηνον, μεθ’ ετέρων εργαστηριακών εξετάσεων εφ’ όσον κριθούν απαραίτητοι, προς διαπίστωσιν ιδία χρόνου αιμορραγίας, συσταλτικότητος θρόμβου, υπάρξεως βενζολίου εις τον εισπνεόμενον αέρα και φαινολών εις τα ούρα. γ)Έκτακτος ιατρική εξέτασις, άμα τη εμφανίσει συμπτωμάτων οιασδήποτε αδιαθεσίας του εργαζομένου. δ)Συμπληρωματικαί εξετάσεις κλινικαί και αιματολογικαί όλων των εργαζομένων εις χώρον ένθα εσημειώθη περίπτωσις δηλητηριάσεως δια βενζολίου ανά δίμηνον εφ’ όσον παρατηρούνται νέαι περιπτώσεις. 2.Αι ιατρικαί εξετάσεις, εκτελούνται υπό των ιατρών του ΙΚΑ ή υπό ιατρού κρατικού νοσηλευτικού ιδρύματος ή Ν.Π.Δ.Δ. ή κρατικού εργαστηρίου, εις α παραπέμπεται ο μισθωτός μερίμνη και δαπάναις του εργοδότου. Αι ιατρικαί γνωματεύσεις και τα πορίσματα των εργαστηριακών εξετάσεων αποστέλλονται προς τον εργοδότην και τον μισθωτόν. Ο εργοδότης υποχρεούται όπως καταχωρήση ταύτας εις ειδικόν βιβλίον. 3.Αντίγραφον των ιατρικών γνωματεύσεων μετά των πορισμάτων των εργαστηριακών εξετάσεων αποστέλλονται υποχρεωτικώς, υπό των εν τη παρ. 2 του παρόντος άρθρου οριζομένων υπηρεσιών, εις τον ασφαλιστικόν φορέα του εις ον αναφέρονται αύται μισθωτού, όστις υποχρεούται να μεριμνήση δια την εφαρμογήν της δεούσης θεραπευτικής αγωγής εις ας περιπτώσεις διαπιστωθούν παθολογικά ευρήματα. 15.Λ.α.15 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.6.-Εις τα μη συμπληρώσαντα το 18ον έτος ηλικίας πρόσωπα αμφοτέρων των φύλων, ως και εις κυοφορούσας και θηλαζούσας γυναίκας, απαγορεύεται η απασχόλησις εις εργασίας συνεπαγομένας έκθεσιν εις το βενζόλιον ή προϊόντα περιέχοντα βενζόλιον. Κατ’ εξαίρεσιν επιτρέπεται απασχόλησις δια χρονικόν διάστημα μέχρις έξ μηνών εις πρόσωπα συμπληρώσαντα το 16ον έτος ηλικίας, επί τω σκοπώ εκπαιδεύσεως ή τεχνικής ασκήσεως. Ο ιατρικός έλεγχος των προσώπων τούτων, περιλαμβάνων τας εν τω προηγουμένω άρθρω αναφερομένας εξετάσεις, διενεργείται ανά 30 ημέρας. Άρθρ.7.-Η ένδειξις «βενζόλιον» και τα απαραίτητα σύμβολα κινδύνου ως και αι λέξεις «επικίνδυνοι ατμοί», δέον όπως αναγράφωνται ευκρινώς δι’ επιγραφής (ετικέττας) επί παντός δοχείου περιέχοντος βενζόλιον ή προϊόντα περιέχοντα βενζόλιον. Η ανωτέρω επιγραφή είναι χρώματος ερυθρού και διαστάσεων αναλόγων προς το μέγεθος του δοχείου. Η επιγραφή επικολλάται επί του δοχείου μερίμνη των εισαγωγέων μεταπωλητών και καταναλωτών. Οι διατάξεις του άρθρ. 7 καταργήθηκαν κατά τα μέρη που τις αφορά από την παρ. δ άρθρ. 23 Π.Δ. 329/1983 (κατωτ. σελ. 314,03). Άρθρ.8.-1.Διαπιστουμένης υπό της αρμοδίας αρχής παραβάσεως των υπό του παρόντος επιβαλλομένων εις τον εργοδότην υποχρεώσεων, ανεξαρτήτως των υπό του άρθρ. 10 του παρόντος ποινικών κυρώσεων, καλείται ούτος ή ο εκπροσωπών αυτόν ή ο υπό τούτου προστηθείς, όπως εντός ευλόγου προθεσμίας οριζομένης υπό της αρχής, λάβη τα υποδεικνυόμενα υπ’ αυτής μέτρα εκ των υπό του παρόντος προβλεπομένων. 2.Μετά την εκπνοήν της ταχθείσης προθεσμίας και εφ’ όσον δεν εγένετο πλήρης συμμόρφωσις προς τας γενομένας υποδείξεις, επιβάλλεται κατά του εργοδότου πρόστιμον, εφ’ άπαξ μεν 10.000 έως 50.000 δραχμών, δι’ εκάστην δε ημέραν παρατάσεως της παραβάσεως 1.000 μέχρι 5.000 δραχμών, δι’ αποφάσεως του οικείου Νομάρχου, επί τη αναφορά του αρμοδίου οργάνου, υποβαλλομένη υποχρεωτικώς. 3.Κατά της κατά την προηγουμένην παράγραφον αποφάσεως του Νομάρχου επιτρέπεται προσφυγή ενώπιον του Υπουργού Απασχολήσεως, ασκουμένη παρά του εργοδότου εντός προθεσμίας τριάκοντα ημερών από της εις αυτόν κοινοποιήσεως της αποφάσεως. 4.Η προσφυγή κατατίθεται εις την Νομαρχίαν ή το Υπουργείον Απασχολήσεως επί αποδείξει ή αποστέλλεται ταχυδρομικώς επί αποδείξει. 5.Ο Υπουργός Απασχολήσεως οφείλει να αποφασίση εντός προθεσμίας εξήκοντα ημερών από της υποβολής της προσφυγής προς αυτόν. 6.Το προϊόν των προστίμων, εισπραττόμενον κατά τας διατάξεις του νόμου περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων, περιέρχεται εις την Εργατικήν Εστίαν. Άρθρ.9.-1.Αρμοδία Αρχή δια την εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος είναι η Υπηρεσία Εποπτείας Εργασίας. 2.Ο έλεγχος δια την τήρησιν των διατάξεων του παρόντος ανατίθεται εις τα όργανα του Υπουργείου Απασχολήσεως. Ποινικαί διατάξεις