12. ΒΑΣΙΛΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ’ αριθ. 464 της 28 Ιουν. /12 Ιουλ. 1968 (ΦΕΚ Α΄  153) Περί Κανονισμού Υγιεινής και Ασφαλείας των εργαζομένων εις τα Τυπογραφεία και γενικώς Εργοστάσια Γραφικών Τεχνών και Επεξεργασίας Χάρτου απάσης της Χώρας, είτε λειτουργούντων ως αυτοτελών Επιχειρήσεων, είτε ως συγκροτημάτων Εργοστασιακών ή μεμονωμένων. Έχοντες υπ’ όψιν: 1)Τας διατάξεις του άρθρ. 6 του από 25.8/ 5.9.1920 Β.Δ/τος «περί κωδικοποιήσεως των περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών διατάξεων». 2)Τας διατάξεις του άρθρ. 28 του Νόμ. 3239/1955 ως ετροποποιήθησαν και συνεπληρώθησαν δια των διατάξεων του άρθρ. 9 του Νόμ. 3755/1957. 3)Τας διατάξεις του εδαφ. γ΄ της παρ. 2 του άρθρ. 9 του Β.Δ. 868/1960 «περί Οργανισμού του Υπουργείου Εργασίας». 4)Γνωμοδότησιν του Εθνικού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου Κοινωνικής Πολιτικής, εξενεχθείσαν κατά την συνεδρίασιν αυτού της 23.2.1968. 5)Την υπ’ αριθ. 755/3.4.68 γνωμοδότησιν του Ανωτάτου Υγειονομικού Συμβουλίου. 6)Την υπ’ αριθ. 325/68 γνωμοδότησιν του Συμβουλίου της Επικρατείας, προτάσει του Ημετέρου επί της Εργασίας Υπουργού, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν: Άρθρ.1.-Καθιερούνται οι κάτωθι όροι υγιεινής και ασφαλείας των εν τοις Τυπογραφείοις και γενικώς εις τα Εργοστάσια Γραφικών Τεχνών και Επεξεργασίας Χάρτου εργαζομένων, είτε λειτουργούντων ως αυτοτελών Επιχειρήσεων, είτε ως συγκροτημάτων Εργοστασιακών ή μεμονωμένων, πλην των γενικών όρων των επιτασσομένων υπό του από 14.3.1934 Β.Δ/τος «περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών και υπαλλήλων των πάσης φύσεως Βιομηχανικών και Βιοτεχνικών Εργοστασίων κ.λπ.». Άρθρ.10.-14.-(Καταργήθηκαν από την παρ. 4 άρθρ. 17 του Π.Δ. 94/10-22 Απρ. 1987 (ΦΕΚ Α΄ 54), κατωτ. αριθ. 30). (Αντί για τη σελ. 306,43) Σελ. 306,43(α) Τεύχος Θ82- Σελ. 1 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.12 Άρθρ.15.-«Απαγορεύεται σε πρόσωπα ηλικίας κάτω των 18 ετών η είσοδος σε στοιχειοθετήρια, στερεοτυπεία, λινοτυπικές μηχανές, χυτήρια μονοτυπίας και τσιγκογραφεία». Το άρθρ. 15 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 9 άρθρ. 11 Νόμ. 1414/1984, ανωτ. σελ. 32,33. Άρθρ.16.-Στοιχειοθετήρια: 1.Αι στοιχειοθήκαι στηρίζονται επί βάσεων αίτινες είναι στερεώς και καθ’ όλα τα σημεία εν επαφή μετά του δαπέδου, εις τρόπον ώστε να μη είναι δυνατή η υπ’ αυτάς συσσώρευσις κονιορτού. Είναι δυνατόν να ερείδωνται και επί στηριγμάτων (πόδια) υπό τον όρον όμως ότι τα στηρίγματα ταύτα έχουν επαρκές ύψος, ούτως ώστε το μεταξύ της βάσεως και του εδάφους παραμένον κενόν να παρέχη την δυνατότητα ευχερούς καθαρισμού του δαπέδου δια υγράς σαρώσεως και πλύσεως. 2.Ο καθαρισμός των στοιχειοθηκών από του κονιορτού (κάσες και στοιχεία) γίνεται δι’ αποροφητικού μηχανήματος απαγορευομένου απολύτως του καθαρισμού και της απομακρύνσεως του κονιορτού δι’ εμφυσήσεως αέρος είτε εντός, είτε εκτός των τόπων εργασίας εν υπαίθρω (απαγορεύεται η χρήσις φτερού). 3.Απαγορεύεται η πλύσις των στοιχείων ή των στοιχειοθετημένων πλακών επί του δαπέδου του τυπογραφείου. Αύτη ενεργείται εντός ευρέως δοχείου (σκάφες) το δε ύδωρ μετά την πλύσιν απορρίπτεται εις στεγανόν βόθρον ή υπόνομον. Απαγορεύεται η πλύσις και ο καθαρισμός των στοιχείων και των στοιχειοθετημένων πλακών δια βενζίνης αυτοκινήτων ή βενζολίου λόγω της επιδράσεως αυτών επί των εργαζομένων, επιτρεπομένης της χρήσεως μόνον ειδικών διαλυτών ή βιομηχανικής βενζίνης απηλλαγμένης τετρανθυλιούχου μολύβδου και αρωματικών υδρογονανθράκων. Οι εργάται κατά την εκτέλεσιν της εργασίας ταύτης φέρουν ειδικά χειρόκτια δια την προφύλαξιν του δέρματος. 4.Απαγορεύεται εις τους στοιχειοθέτας και γενικώς τους εργαζομένους να φέρωσιν ή να κρατώσιν εις το στόμα τυπογραφικά στοιχεία και να καπνίζωσι κατά το διάστημα της εργασίας των.. Σελ. 306,44(α) Τεύχος Θ82- Σελ. 2 5.Προ των στοιχειοθηκών τοποθετείται ξύλινον ή εκ πλαστικής ύλης υποπόδιον επί του δαπέδου. Εάν το δάπεδον είναι επικεκαλυμμένον δια πλαστικού παρέλκει η τοποθέτησις τοιούτων υποποδίων. 6.Οι στοιχειοθέται φέρουν ελαφρόν μέλανα γείσον υπεράνω των οφθαλμών προς αποφυγήν της θαμβώσεώς των. Άρθρ.17.-1.Αι λινοτυπικαί μηχαναί εγκαθίστανται εις ιδιαίτερον διαμέρισμα ανεξάρτητον και χωρισμένον από τα λοιπά διαμερίσματα του Εργοστασίου, πληρούν τους υπό του παρόντος οριζομένους όρους αερισμού και φωτισμού. 2.Εκάστη λινοτυπική μηχανή εκτός της προστασίας ην φέρει από των κινουμένων μερών, είναι εφωδιασμένη δι’ ειδικού συστήματος (εν είδει ανεστραμμένης χοάνης) ενεργού απαγωγής των αναπτυσσομένων κατά την τήξιν του μετάλλου ατμών και ου το στόμιον απαγωγής ευρίσκεται όσον ένεστι εγγύτερον της επιφανείας του τεταγμένου μετάλλου, προς αποφυγήν ρυπάνσεως της ατμοσφαίρας της αιθούσης. Η ταχύτης απαγωγής του αέρος δεν πρέπει να είναι μικροτέρα των 60 κυβικών μέτρων ανά ένα λεπτόν της ώρας. Οι απαγόμενοι ατμοί και καπνοί προ της διαχύσεώς των εις την ελευθέραν ατμόσφαιραν υφίστανται πλήρη κάθαρσιν, τη βοηθεία ειδικών συσκευών, ως φύλτρων, κονιοσυλλέκτης, κυκλώνες κ.λπ. ούτως ώστε να είναι απηλλαγμένοι ατμών και αιωρημάτων κονιορτού, καπνού κ.λπ., δυναμένων να ρυπάνωσι ταύτην και να προκαλέσωσι βλάβας εις την υγείαν των περιοίκων. 4.Ειδική πρόνοια λαμβάνεται προς αποφυγήν της εκ της αναπτυσσομένης θερμότητος ακτινοβολίας επιδράσεως επί των εργαζομένων χειριστών των μηχανών. Προς τούτο τοποθετούνται μονωτικά παραπετάσματα ή γίνεται ειδική κατασκευή. 5.Εις τους χειριστάς των λινοτυπικών μηχανών συνιστάται κατά την ώραν της εργασίας των να φέρωσι μέλανα γείσον άνω των οφθαλμών προς αποφυγήν της θαμβώσεως. 6.Αι λινοτυπικαί μηχαναί είναι τοποθετημέναι εις απόστασιν απ’ αλλήλων εις τρόπον ώστε να είναι ευχερής η επίσκεψις αυτών εξ όλων των πλευρών. 15.Λ.α.12 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.18.-1.Εις ιδιαιτέραν αίθουσαν εγκαθίστανται τα πληκτρολόγια (μηχανήματα παρασκευής της ειδικής ταινίας) και λαμβάνεται ειδική πρόνοια αποσβέσεως του παραγομένου θορύβου. Προς τούτοις αι τράπεζαι είναι ειδικής κατασκευής ώστε να μην αποτελώσιν ηχείον, κάτωθεν δε των μηχανών (πληκτρολογίων) παρετίθενται μονωτικόν του ήχου υλικόν (κετσές) ικανού πάχους δια την απόσβεσιν του παραγομένου θορύβου. Συνιστάται η λήψις ειδικής μερίμνης δια την επιλογήν της αιθούσης ούτως ώστε αι διαστάσεις αυτής να μη δημιουργώσιν αντήχησιν και να επενδύωνται δια υλικού μονωτικού του ήχου. 2.Το χυτήριον μονοτυπίας εγκαθίσταται εις ιδιαίτερον διαμέρισμα ανεξάρτητον και χωριζόμενον από τα λοιπά διαμερίσματα. Τα εν αυτώ εγκατεστημένα μηχανήματα είναι εφωδιασμένα δι’ ειδικού συστήματος ενεργού απαγωγής των αναπτυσσομένων ατμών. Η ταχύτης του απαγομένου αέρος εις την επιφάνειαν τήξεως να μη είναι κατωτέρα των 60 μέτρων ανά πρώτον λεπτόν της ώρας. Η απαγωγός χοάνη να ευρίσκηται όσον το δυνατόν εγγύτερον της τετηκυΐας επιφανείας του μετάλλου, οι δε απαγόμενοι ατμοί και καπνοί προ της διαχύσεώς των εις την ελευθέραν ατμόσφαιραν υποβάλλονται εις κάθαρσιν και απαλλαγήν εκ των αιωρημάτων. Οι εργαζόμενοι εφοδιάζονται προς πρόληψιν εγκαυμάτων με εμπροστέλας και χειρόκτια. Άρθρ.19.-Εις ειδικά διαμερίσματα εγκαθίστανται το στοιχειοχυτήριον εφ’ όσον υφίσταται και το χυτήριον στερεοτυπίας, εντελώς ανεξάρτητα των άλλων διαμερισμάτων πληρούντα τας δια του παρόντος κανονισμού οριζομένας συνθήκας αερισμού και φωτισμού. Οι κλίβανοι και τα χυτήρια είναι εφωδιασμένα δια σωλήνων διπλής εξαερώσεως (απαγωγής των ατμών) του ενός ευρισκομένου εις το ανώτερον Τμήμα αυτών, άνωθεν της εισόδου του μετάλλου, του δε ετέρου εγγύτατα του στομίου εξόδου του τετηκότος μετάλλου εις το κατώτερον σημείον του κλιβάνου. Η εκ των δύο ως άνω σημείων απαγωγή των αναπτυσσομένων ατμών πρέπει να είναι έντονος και ισχυρά και επιτυγχάνεται δια της χρησιμοποιήσεως αξωνικού ή φυγοκεντρικού ανεμιστήρος. Η ταχύτης του αέρος προ των στομίων αναρροφήσεως (άνω και κάτω ανοίγματα του κλιβάνου) πρέπει να είναι τουλάχιστον 120 μέτρα ανά πρώτον λεπτόν. Οι απαγόμενοι ατμοί υφίστανται κάθαρσιν προ της διαχύσεώς των εις την ελευθέραν ατμόσφαιραν. Εις τους εργαζομένους παρέχονται προστατευτικά άκαυστα χειρόκτια και εμπροσθέλαι δια την πρόληψιν εγκαυμάτων. Η μεταφορά των πλακών και των χελωνών γίνεται δια χειραμαξών μετά τεσσάρων τροχών και ουχί δια των χειρών. (Αντί για τη σελ. 306,45(α) Σελ. 306,45(β) Τεύχος Θ82-Σελ. 3 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.12 15.Λ.α.12 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων     Άρθρ.20.-Τα πιεστήρια εγκαθίστανται εις ειδικάς αιθούσας πληρούσας τας δια του παρόντος οριζομένας διαστάσεις και συνθήκας αερισμού και φωτισμού. Έχουν κεκαλυμμένα τα κινούμενα μέρη αυτών ως και τα μέσα μεταδόσεως κινήσεως ή περιβάλλονται δια προστατευτικού κιγκλιδώματος αποκλείοντος την επαφήν προς αυτά των εργαζομένων. Είναι εφωδιασμένα δια πέδης δυναμένης ακαριαίως να ακινητοποιήση την κίνησιν αυτών εν περιπτώσει εμπλοκής. Απαγορεύεται οιαδήποτε επέμβασις του χειριστού, όταν πιεστήριον ευρίσκεται εν κινήσει και προ της πλήρους ακινητοποιήσεως αυτού. Η προσκόμισις των πλακών και η αποκομιδή αυτών γίνεται δια χειραμαξών και ουχί δια των χειρών. Ομοίως και του χάρτου εις τας περιπτώσεις χρησιμοποιήσεως ρόλλων χάρτου, εγκαθίσταται γερανογέφυρα δια την εκτέλεσιν των αναγκαίων μεταφορών και τοποθετήσεων. Ο καθορισμός των τυμπάνων, πλακών και κυλίνδρων του πιεστηρίου δια βενζίνης αυτοκινήτων, απαγορεύεται απολύτως επιτρεπομένης μόνον της χρησιμοποιήσεως των εν άρθρ. 15 του παρόντος διαλυτών. Εις τους επιφορτισμένους με την απορρύπανσιν και τον καθαρισμόν των τυμπάνων κ.λπ. μερών του πιεστηρίου, χορηγούνται ειδικά χειρόκτια απαγορευομένης της εκτελέσεως της εργασίας άνευ αυτών. Η χρησιμοποίησις ετέρων μελανών ή χρωμάτων πλην εκείνων ων η κυκλοφορία και η χρήσις επιτρέπεται παρά των αρμοδίων αρχών απαγορεύεται απολύτως. Τα μίγματα των διαφόρων χρωμάτων γίνονται κατά τρόπον μη επιτρέποντα την επαφήν των χειρών μετά των διαφόρων ουσιών. Ο προς τούτο χρησιμοποιούμενος αναμικτήρ έχει χειρολαβήν επαρκούς μήκους. Η εξωτερική επιφάνεια των δοχείων των περιεχόντων τας χρωστικάς ουσίας διατηρείται πάντοτε καθαρά ώστε να αποφεύγηται η ρύπανσις των χειρών κατά την μεταφοράν αυτών. Εγγύς του σημείου μίξεως των χρωμάτων υπάρχει απαραιτήτως νιπτήρ μετά σάπωνος ή απορρυπαντικού, ο δε ασχολούμενος με την μίξιν ή την τοποθέτησιν μελάνης είναι υποχρεωμένος όπως αποπλύνη και καθαρίση τας χείρας του, ευθύς άμα τη λήξει της εργασίας ταύτης. Χρησιμοποίησις βενζίνης αυτοκινήτων ή άλλων διαλυτών μη εγκεκριμένων παρά του Υπουργείου Εργασίας, απαγορεύεται. Άρθρ.21.-1.Η λείανσις των λιθογραφικών πλακών εγκαθίσταται εις ειδικόν διαμέρισμα λαμβανομένης προνοίας αποσβέσεως του παραγομένου θορύβου. Εις το αυτό διαμέρισμα δύναται να ενεργήται και η λείανσις των πλακών του ψευδαργύρου (τσίγκου). Εις περίπτωσιν μη υπάρξεως λιθογραφικών πλακών η εργασία λειάνσεως των τσίγκων ενεργείται εις ειδικόν διαμέρισμα με μόνωσιν ήχου. Ο επιφορτισμένος με την εργασίαν της επιβλέψεως της εργασίας ταύτης τεχνίτης εφοδιάζεται με ωτασπίδας κατά το διάστημα της παραμονής του εις το ανωτέρω διαμέρισμα. Άρθρ.22.-1.Η παρασκευή των διαλυμάτων επεξεργασίας των πλακών ενεργείται παρ’ ειδικώς επιφορτισμένου προσώπου και όπερ διαθέτει εμπειρίαν και είναι ικανός να λαμβάνη πάντα τα προφυλακτικά μέτρα προς πρόσληψιν ατυχήματος, είναι δε γνώστης των εξ αυτών κινδύνων δηλητηριάσεως. 2.Τα χρησιμοποιούμενα οξέα, χημικά άλατα κ.λπ. φυλάσσονται εντός ειδικού ερμαρίου μετά κλειδός και ου την κλείδα φυλάσσει ο ανωτέρω εντεταλμένος. Τα διάφορα άλατα τοποθετούνται εντός υαλίνων φυαλών και φέρουσιν επιγραφήν του περιεχομένου και με την ένδειξιν «ΔΗΛΗΤΗΡΙΟΝ» δι’ όσα εξ αυτών είναι τοξικά ή καυστικά. Εις τους εργαζομένους χορηγούνται πάντοτε υπό μορφήν διαλυμάτων της καταλλήλου πυκνότητος, και ουδέποτε αυτούσιον υπό μορφήν στερεάν ή υγράν ή εις πυκνήν διάλυσιν. Κατά τας διαφόρους επεξεργασίας οι εργαζόμενοι φέρουσι πάντοτε χειρόκτια κατάλληλα δια την προφύλαξιν του δέρματος των χειρών από της επιδράσεως των οξέων και των χημικών αλάτων, δοθέντος ότι πλείστα εξ αυτών είναι άκρως επικίνδυνα και τοξικά και προκαλούσι βαρείας δερματοπαθείας (κυανούχα άλατα, χρωμικά άλατα, οξέα) και προστατευτικά ομματοϋάλια δια την περίπτωσιν εκτινάξεως σταγονιδίων οξέων εις τους οφθαλμούς. Οι διατάξεις του άρθρ. 22 καταργήθηκαν κατά τα μέρη που τις αφορά από την περίπτ. γ άρθρ. 23 Π.Δ. 329/1983 (κατωτ. σελ. 314,03) Άρθρ.2.-Χωρητικότης αιθουσών: 1.Το ύψος των αιθουσών εν αις γίνεται η στοιχειοθέτησις να μη είναι κατώτερον των 3 μέτρων, ο δε αναλογών χώρος δι’ έκαστον εργαζόμενον να είναι τουλάχιστον 10 κυβικά μέτρα. 2.Το αυτό ελάχιστον ύψος καθορίζεται και δια τας αιθούσας λινοτυπίας, ένθα είναι εγκατεστημέναι αι λινοτυπικαί μηχαναί, ο αναλογών όμως χώρος δι’ έκαστον εργαζόμενον ορίζεται εις 20 τουλάχιστον κυβικά μέτρα. 3.Το ύψος των αιθουσών ένθα είναι εγκατεστημένα μηχανήματα δεν δύναται να είναι μικρότερον των 3 μέτρων και η οροφή να απέχη από του ανωτέρου σημείου του εγκατεστημένου μηχανήματος τουλάχιστον 2 μέτρα. Ο αναλογών χώρος δι’ έκαστον εργαζόμενον να είναι τουλάχιστον 10 κυβικά μέτρα εξαιρέσει των χώρων στοιχειοχυτηρίου, στερεοτυπείου και τσιγκογραφείου, όπου ορίζεται εις 20 τουλάχιστον κυβικά μέτρα. 4.Εις εκάστην των αιθουσών αναρτάται πινακίς εις εμφανές μέρος, ορατόν εις πάντα, εν η αναγράφεται η εις κυβικά μέτρα χωρητικότης της αιθούσης και είναι υπογεγραμμένη παρά του εργοδότου. Εν περιπτώσει παροδικής και εκτάκτου ανάγκης δύναται, κατόπιν αιτήσεως των εργοδοτών, ο οικείος Νομάρχης να χορηγήση άδειαν απασχολήσεως εν ταις αιθούσαις στοιχειοθεσίας, μεγαλυτέρου αριθμού προσωπικού, επί χρονικόν διάστημα ουχί μείζον των 15 ημερών, καθ’ έκαστον ημερολογιακόν έτος. Εν ουδεμία όμως περιπτώσει η αναλογία χώρου δύναται να είναι κατωτέρα των 8 κυβικών μέτρων. Άρθρ.23.-1.Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να επαγρυπνή δια την απόλυτον καθαριότητα των χειρών και της ενδυμασίας των εργαζομένων, ως και την χρήσιν των παρεχομένων προστατευτικών μέσων, ποιών εν ανάγκη χρήσιν των κατά νόμον δικαιωμάτων του. Αι διάφοροι επεξεργασίαι κατά την διάρκειαν των οποίων αναπτύσσονται αέρια και ατμοί ενεργούνται πάντοτε εντός ειδικών θέσεων υπό άμεσον έντονον απαγωγήν των παραγομένων ατμών και αερίων. Η δια νιτρικού οξέος επεξεργασία δια την χάραξιν του ψευδαργύρου γίνεται εντός κλειστών θαλάμων (απαγωγών) εφωδιασμένων δι’ εσωτερικού εξαερισμού. Εις τας περιπτώσεις καθ’ ας η χρήσις των θαλάμων (απαγωγών) είναι αδύνατος ως εκ της φύσεως της εργασίας, η εμβάπτισις των προς χάραξιν αντικειμένων εντός του διαλύματος, πρέπει να γίνηται εις ειδικήν θέσιν εφωδιασμένην δια συσκευής ισχυράς τοπικής αναρροφήσεως του κεκορεσμένου ατμών αέρος. Κατά την επεξεργασίαν του χαλκού δια διαλύματος τριχλωριούχου σιδήρου ο εργαζόμενος οφείλει να φέρη πάντοτε προστατευτικά χειρόκτια. (Αντί για τη σελ. 306,47) Σελ. 306,47(α) Τεύχος ΣΤ72-Σελ. 129 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.12 2.Οι εργοδόται προ της χρησιμοποιήσεως οιουδήποτε εις τα ανωτέρω τμήματα (φωτομεταφορείον, τσιγκογραφείον) πρέπει να βεβαιώνται, ότι ο εργαζόμενος έχει γνώσιν των κινδύνων ους διατρέχει η υγεία του εκ της μη τηρήσεως των προστατευτικών μέτρων ως και ποίας ενεργείας πρέπει να προβή εάν λάβη χώραν ατύχημα (πλύσις δι’ αφθόνου ύδατος, χορήγησις καταλλήλου αντιδότου κ.λπ.). 3.Εντός των χώρων εργασίας ανηρτημέναι εις εμφανές μέρος και ευανάγνωστοι υπάρχουν οδηγίαι δια τους εργαζομένους περί του τρόπου καθ’ ον πρέπει να εργάζηται ώστε η εργασία να διεξάγηται ομαλώς και να μη διατρέχη κίνδυνον η υγεία του και η σωματική του ακεραιότης. Επίσης αναγράφονται οδηγίαι δια την περίπτωσιν ατυχήματος, εις ποίας ενεργείας πρέπει να προβή και ποίον το ενδεδειγμένον κατά περίπτωσιν αντίδοτον. 4.Τα τυχόν αναγκαία αντίδοτα ευρίσκονται εις θέσιν αμέσως προσιτήν και εις κατάστασιν αμέσου χρησιμοποιήσεως. Άρθρ.24.-Οι θάλαμοι φωτογραφίας δια βολταϊκού τόξου να αερίζωνται καλώς προς αποφυγήν του αναπτυσσομένου όζοντος. Οι χειρισταί εφοδιάζονται και φέρουσιν ειδικά ομματοϋάλια δια την προφύλαξιν των οφθαλμών των εκ της ακτινοβολίας. Οι σκοτεινοί θάλαμοι εμφανίσεως των φωτογραφικών πλακών εφοδιάζονται δια φωτισμού ασφαλείας και αερίζονται καλώς. Οι εργαζόμενοι εργάζονται κατά την διάρκειαν της εργασίας των, φέρουσι χειρόκτια ανθεκτικά εις την επίδρασιν των διαλυμάτων κατεργασίας των πλακών. Άρθρ.25.-Τα διάφορα μηχανήματα τα εγκατεστημένα εις τα διάφορα τμήματα του Εργοστασίου και αι μηχαναί επεξεργασίας χάρτου, οφείλουσι να έχωσι κεκαλυμμένα τα κινούμενα μέρη αυτών (άξονες, τροχαλίαι, οδοντωτοί τροχοί, έκκεντρα, σφόνδυλοι κ.λπ.) ή εφ’ όσον δεν είναι εφικτόν να περιβάλλωνται ταύτα δια κιγκλιδώματος αποκλείοντος την τυχαίαν επαφήν των πλησίον αυτών διερχομένων ή εργαζομένων προσώπων. Αι θέσεις λιπάνσεως οφείλουσι να ευρίσκωνται εις τοιούτον σημείον, ώστε να μη απαιτήται αφαίρεσις της προφυλακτικής συσκευής (καλύμματος). Απαγορεύεται οιαδήποτε επέμβασις επί του μηχανήματος ή αφαίρεσις των προστατευτικών καλυμμάτων εφόσον αι μηχαναί ευρίσκονται εν λειτουργία και προ της πλήρους και αποτελεσματικής ακινητοποιήσεώς των. Σελ. 306,48(α) Τεύχος ΣΤ72-Σελ. 130 Πάντα τα μηχανήματα είναι εφωδιασμένα με σύστημα ακαριαίας ακινητοποιήσεως, ευχερούς χειρισμού, το κομβίον ή ο μοχλός λειτουργίας του συστήματος ευρίσκεται εγγύς της θέσεως του χειρισμού πάντοτε. Εις τα αυτόματα μηχανήματα απαγορεύεται πάσα επέμβασις των υπηρετούντων ταύτα προσώπων και ιδία των χειρών. Εν περιπτώσει εμπλοκής ακινητοποιεί το μηχάνημα και καλεί τον επιφορτισμένο προς τούτο ειδικόν τεχνίτην, όστις και αίρει την ανωμαλίαν. Προ της θέσεως εις λειτουργίαν του μηχανήματος ο χειριστής αυτού ο επιφορτισμένος τεχνίτης, βεβαιούται απολύτως, ότι ουδείς ευρίσκεται εγγύς του μηχανήματος ή εργάζεται επ’ αυτού. Κατά τας διακοπάς της εργασίας και την αποχώρησιν των χειριστών των μηχανημάτων ούτοι ακινητοποιούσιν ασφαλώς το μηχάνημα και εις τρόπον αποκλείοντα την τυχαίαν εκκίνησιν αυτού ή την θέσιν εις λειτουργίαν αυτού παρ’ ετέρου προσώπου, μη έχοντος γνώσιν του χειρισμού. (Διακοπή ρεύματος). 15.Λ.α.12 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.26.-Αι κοπτικαί μηχαναί είναι εφωδιασμέναι δια συστήματος αποκλείοντος την κάθοδον της (μαχαίρας) κοπτικής λεπίδος, εάν αμφότεραι αι χείρες του χειριστού δεν είναι απησχολημέναι. Αι παλαιού συστήματος διά ποδοκινήτου μοχλού τιθέμεναι εις λειτουργίαν εφοδιάζονται με σύστημα δεσμεύσεως και απαγωγής των χειρών του χειριστού κατά την ώραν της καθόδου της λεπίδος και πέδης. Μετά το τέλος εκάστης εργασίας, μεθ’ εκάστην διακοπήν η διάλειμμα, ως και κατά την αποχώρησιν διακόπτεται η κινητήριος δύναμις απ’ αυτών και ακινητοποιείται ασφαλώς παρά του χειριζομένου η κοπτική μηχανή. Εις τα χαρτοκοπτικάς μηχανάς ο άξων ο φέρων τα κοπτικά δισκοειδή μαχαίρια φέρει κάλυμμα προφυλακτικόν εμποδίζον την επαφήν των χειρών του χειριστού με αυτά. Άρθρ.27.-Οι πιεστήρες (πρέσσαι) και τα τούτοις όμοια μηχανήματα, εγκαθίστανται εις καλώς φωτισμένους χώρους και ανεξαρτήτως του γενικού φωτισμού έκαστος πιεστήρ εφοδιάζεται δι’ ιδιαιτέρας λυχνίας. Η μεταξύ των πρεσσών πλευρική απόστασις πρέπει να είναι τουλάχιστον ενός μέτρου. Αι βάσεις των πιεστήρων κατασκευάζονται εις τρόπον ώστε να αποφεύγηται ο θόρυβος και ο κραδασμός. Οι χειρισταί έχουν εις την διάθεσίν των έκαστος κάθισμα αναλόγου ύψους, προς το τοιούτον της τραπέζης του πιεστήρος. Οι πιεστήρες είναι εφωδιασμένοι δια συστημάτων αποτελεσματικής προφυλάξεως των χειρών των χειριζομένων αυτάς, ως αυτομάτους προσαγωγείς του επεξεργαζομένου υλικού, συστήματος απωθήσεως των δακτύλων ή χειρών κατά την κάθοδον του πιέστρου, σύγχρονος χρησιμοποίησις αμφοτέρων των χειρών δια την λειτουργίαν της μηχανής κ.λπ. Φέρουν απαραιτήτως σύστημα ακαριαίας ακινητοποιήσεως του πιέστρου λειτουργούντος δι’ ευκόλως προσιτού χειρισμού. Απαγορεύεται πάσα επέμβασις του χειριστού εν περιπτώσει εμπλοκής εφόσον η μηχανή ευρίσκεται εν κινήσει και δεν έχει πλήρως ακινητοποιηθή και εξαφαλισθή η τυχόν απρόσιτος εκκίνησίς της. Εν συνεχεία ειδοποιεί τον ειδικώς επιφορτισμένον τεχνίτην, όστις και αίρει την ανωμαλίαν. Οι χειρισταί πρέπει να διαθέτουν εμπειρίαν και προπαίδευσιν εις την εργασίαν ταύτην και να μην εναλλάσσωνται άνευ αποχρώντος λόγου από θέσεως εις θέσιν και μόνον κατόπιν εντολής του εργοδότου. Απαγορεύεται η χρησιμοποίησις ανηλίκων κάτω των 16 συμπεπληρωμένου έτους της ηλικίας των, εις τον χειρισμόν των πιεστήρων. Όπου εκτός του χειριστού υπάρχει και έτερον πρόσωπον δια την τροφοδότησιν του πιεστήρος, τούτο οφείλει να παραδίδη εις χείρας του χειριστού το προς επεξεργασίαν υλικόν, απαγορευομένης απολύτως της τοποθετήσεως απ’ ευθείας εις τον πιεστήρα του υλικού υπ’ αυτού. Άρθρ.28-29.-(Καταργήθηκαν από την παρ. 4 άρθρ. 17 του Π.Δ. 94/10-22 Απρ. 1987 (ΦΕΚ Α΄ 54), κατωτ. αριθ. 30). Άρθρ.30.-Πρώται Βοήθειαι: Εις έκαστον Εργοστάσιον υπάρχει τοποθετημένον εις ευκόλως προσιτήν θέσιν πρόχειρον μικρόν Φαρμακείον δια την παροχήν πρώτων βοηθειών και υπό την επίβλεψιν ειδικώς εντεταλμένου προσώπου, περιέχον τα ακόλουθα είδη: 1.Τρία πακέτα επιθεμάτων γάζης αποστειρομένης. 2.Τρεις επιδέσμους γάζης των 5 εκ. 3.Τρεις επιδέσμους γάζης των 10 εκ. 4.Μία αιμοστατική ταινία ελαστική. 5.100 γραμμάρια υδροφίλου βάμβακος. 6.Ένα φιαλίδιον αποστειρομένης κόνεως σουλφαμίδος. 7.Φιαλίδιον των 100 γραμμ. περιέχον Μερκουροχρώμ 3%. 8.Έν κυτίον δισκίων ασπιρίνης. 9.Έν κυτίον λευκοπλάστ των 5 εκ. 10.Έν φιαλίδιον ΟΚΤΙΝΟΥΜ εις σταγόνας (τρις της ημέρας ανά 15 σταγόνας). 11.Έν σωληνάριον οφθαλμικής αλοιφής χλωρομυκητίνης. 12.Έν φιαλίδιον δισκίων αντισταμινικών (δι’ αναφυλαξίαν). 13.Έν σωληνάριον αλοιφής αντισταμινικών εξωτερικής χρήσεως (δι’ αναφυλαξίαν). 14.Έν σωληνάριον αλοιφής προς προστασίαν εκ των εγκαυμάτων. Τα αναλισκόμενα τυχόν εκ των ανωτέρω συμπληρούνται αυθημερόν μερίμνη του ως άνω εντεταλμένου προσώπου και τη ευθύνη του εργοδότου. Επιγραφή αναγράφουσα τους αριθμούς τηλεφώνου:1)του Σταθμού Πρώτων Βοηθειών, 2)του Ιατρού του Εργοστασίου, αναρτάται εις εμφανές σημείον, εγγύς του προχείρου Φαρμακείου. Άρθρ.31.-1. Πάσα παράβασις των διατάξεων του παρόντος Β.Δ/τος τιμωρείται κατά τας διατάξεις των άρθρ.3 και 4 του ΓπΛΔ΄ Νόμου «περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών κ.λπ.». 2.Το από 11.2.1914 Β.Δ/μα «περί Κανονισμού υγιεινής των Τυπογραφείων» καταργείται. Άρθρ.32.-Τα αρμόδια όργανα της Επιθεωρήσεως Εργασίας δύνανται να υποδεικνύωσιν εις τας Επιχειρήσεις και επιβάλωσι την λήψιν και άλλων συμπληρωματικών μέτρων προστασίας των εργαζομένων πλην των δια του παρόντος οριζομένων, ιδία εις ειδικάς περιπτώσεις εάν ταύτα είναι αναγκαία δια την υπό του εκτελουμένου Νόμου επιδιωκομένην προστασίαν. Άρθρ.3.-1.Τα δάπεδα των διαμερισμάτων και χώρων εργασίας να είναι κατασκευασμένα εξ υλικού στεγανού και αδιαποτίστου, επίπεδα, άνευ εξάρσεων ή κοιλοτήτων, ουχί ολισθηρά, άνευ αρμών ή ρωγμών, προς αποφυγήν αποθέσεως εν αυτοίς κονιορτού και ακαθαρσιών εις τρόπον ώστε να καθίσταται ευχερής ο καθορισμός αυτών. Τυχόν ανοίγματα ή φρεάτια επισκέψεως καλύπτονται δια στερεών αντιολισθηρών καλυμμάτων άνευ προεξοχών. Συνιστάται η δια πλαστικού επίστρωσις του δαπέδου. 2.Να έχουν ελαφράν κλίσιν ίνα διευκολύνηται η δι’ ύδατος πλύσις και αποφεύγηται η παραμονή επ’ αυτών ύδατος. Να καταλήγουν εις ρείθρον δια την απομάκρυνσιν των υδάτων πλύσεως. Κατά την περίμετρον αυτών τόσον το δάπεδον, όσον και η οροφή μετά των τοίχων δεν πρέπει να σχηματίζουν ορθήν γωνίαν, αλλά καμπύλην ώστε να αποφεύγηται η απόθεσις κονιορτού και διευκολύνεται ο καθαρισμός. 3.Να έχωσι την αναγκαίαν αντοχήν δια τα επ’ αυτών φερόμενα φορτία. Πινακίς ανηρτημένη εις εμφανές σημείον, ορατόν παρά παντός αναγράφει το μέγιστον επιτρεπόμενον φορτίον κατά τετραγωνικόν μέτρον δαπέδου και είναι υπογεγραμμένη παρά διπλωματούχου Πολιτικού Μηχανικού. Ομοία πινακίς αναρτάται και εις τα τυχόν υπάρχοντα μεσοδώματα άτινα απαραιτήτως είναι εφωδιασμένα κατά την ελευθέραν αυτών πλευράν δια κιγκλιδώματος, αποκλείοντος την μέσω αυτού πτώσιν των εργατών. Τα κιγκλιδώματα έχουσιν ύψος ενός μέτρου τουλάχιστον και παρυφήν πλάτους 5 εκατοστών του μέτρου. 4.Η διάταξις των επίπλων, των μηχανημάτων των προς επαξεργασίαν πρώτων υλών, ως και των ετοίμων προϊόντων επί του δαπέδου, να είναι τοιαύτη ώστε να υπάρχουν διάδρομοι δια την ελευθέραν κυκλοφορίαν των εργαζομένων πλάτους τουλάχιστον 80 εκατ. του μέτρου. Απαγορεύεται απολύτως η τοποθέτησις ή εγκατάστασις επί του (Μετά την σελ. 306,38) Σελ. 306,41 Τεύχος 400- Σελ. 67 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.12 δαπέδου, των διαδρόμων, αντικειμένων ή εργαλείων. Συνιστάται η χρώσις των διαδρόμων ίνα καθίστανται εμφανέστεροι. Άρθρ.33.-Η ισχύς του παρόντος άρχεται 6 μήνες από της δημοσιεύσεώς του εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. (Αντί για τη σελ. 306,49) Σελ. 306,49(α) Τεύχος Θ82-Σελ. 5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.12 15.Λ.α.12 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.4.-1.Οι τοίχοι των διαμερισμάτων επιχρίονται δι’ υλικού αδιαποτίστου και λείου, άνευ ρωγμών μέχρις ύψους 1 μέτρου και 80 εκατοστών τουλάχιστον, ίνα καθίσταται ευχερής ο καθορισμός των και η απαγωγή του επικαθημένου κονιορτού. Το υπόλοιπον μέχρι της οροφής τμήμα των τοίχων, το μη επικεχρισμένον δι’ αδιαποτίστου υλικού και όπερ απαραιτήτως είναι λείον, υδροχρωματίζεται δι’ ανοικτού χρώματος τουλάχιστον άπαξ του έτους. 2.Τα υπάρχοντα υαλοστάσια είναι εφωδιασμένα δι’ υαλοπινάκων αθραύστων ή προστατεύονται δια συρματίνου πλέγματος, ώστε να αποκλείηται ο εκ της τυχόν θραύσεως τραυματισμός των εργαζομένων εκ των υαλοθραυσμάτων. Τα υαλοστάσια εφοδιάζονται δια αδιαφανών παραπετασμάτων παρεμποδιζόντων την διείσδυσιν των ηλιακών ακτίνων όταν αύται είναι ενοχλητικαί δια τους εργαζομένους. 3.Αι θύραι ανοίγουσιν εκ των έσω προς τα έξω και οδηγούν προς τας κλίμακας ή το εξωτερικόν του κτιρίου. Είναι πάντοτε ελεύθεραι καθ’ άπαν αυτών το εύρος απαγορευομένης της τοποθετήσεως αντικειμένων παρ’ αυταίς. 4.Αι κλίμακες αι οδηγούσαι εις τα διάφορα διαμερίσματα ή μεσοδώματα είναι σταθεραί, κατασκευασμέναι εξ υλικού αφλέκτου κανονικού πλάτους και ύψους βαθμίδων και είναι εφωδιασμέναι δια χειρολισθήρων κατ’ αμφοτέρας τας πλευράς αυτών. Έχουσι πλάτος ανάλογον προς τον αριθμόν των εξυπηρετουμένων προσώπων και επαρκές δια την άμεσον εκκένωσιν του διαμερίσματος εις α οδηγούν. Απαγορεύεται αυστηρώς η τοποθέτησις ή απόθεσις αντικειμένων επί των κλιμάκων. 5.Αι οροφαί είναι λείαι και χρωματισμέναι δι’ ανοικτού χρώματος ώστε να εξασφαλίζηται καλός φωτισμός. Η χρώσις της οροφής επαναλαμβάνεται τουλάχιστον άπαξ του έτους. Τα επί της οροφής τυχόν υπάρχοντα υαλοστάσια προστατεύονται εκ των κάτω και κατά τρόπον αποκλείοντα τον τραυματισμόν των εργαζομένων εξ υαλοθραυσμάτων. Τα εκ της οροφής ανηρτημένα πάσης φύσεως αντικείμενα ασφαλίζονται εκ των κάτω, ούτως ώστε να αποκλείηται πτώσις αυτών επί των κάτωθι εργαζομένων, ως και θραυσμάτων αυτών. Σελ. 306,42 Τεύχος 400- Σελ. 68 Άρθρ.5.-1.Ο καθαρισμός των δαπέδων ενεργείται καθημερινώς και εις ώρας καθ’ ας δεν διεξάγεται εργασία κατά προτίμησιν δι’ αναρροφητικής συσκευής ή δι’ εφύδρου πριονιδίου προς αποφυγήν αιωρήσεως του κονιορτού και επακολουθεί πλύσις δι’ ύδατος. Δια κοινού ξηρού σαρώθρου σάρωσις απαγορεύεται απολύτως. Τα τμήματα των τοίχων τα επικεχρισμένα δι’ αδιαποτίσστου υλικού δέον επίσης όπως καθαρίζωνται καθημερινώς δι’ αναρροφητικής συσκευής. Τα έπιπλα, υαλοπίνακες και λοιπά αντικείμενα καθαρίζονται και απαλλάσσονται του κονιορτού δι’ αναρροφητικού μηχανήματος ή υγρού υφάσματος ή τιλμάτων αποκλειομένης της εγέρσεως κονιορτού. Χρήσις πτερού απαγορεύεται. Άπαξ της εβδομάδος ενεργείται γενικός καθαρισμός των διαμερισμάτων και της οροφής. 2.Εντός των αιθουσών υπάρχουσι δοχεία απορριμμάτων εις α απορρίπτονται τα πάσης φύσεως απορρίμματα, απαγορευομένης της απορρίψεως αλλαχού. Τα δοχεία ταύτα κενούνται και αποκομίζονται καθημερινώς, είτε έξω του εργοστασίου ή εις ιδιαίτερον χώρον κλειστόν. 3.Εντός των αιθουσών υπάρχουν πτυελοδοχεία μετά βάσεως ύψους 75 εκατοστών του μέτρου τουλάχιστον, πεπληρωμένα δι’ αντισηπτικού διαλύματος. Ταύτα καθαρίζονται άπαξ της ημέρας αντικαθισταμένου του εν αυτοίς αντισηπτικού. Απαγορεύεται το πτύειν έξω των πτυελοδοχείων ως και η απόρριψις απορριμμάτων εις αυτά. 15.Λ.α.12 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.6.-Εις τα διάφορα διαμερίσματα κατά την διάρκειαν της εργασίας ο αήρ δέον να ανανεούται συνεχώς, χωρίς να δημιουργώνται ρεύματα και τουλάχιστον τετράκις καθ’ ώραν, ούτως ώστε να αντιστοιχώσι 40 κυβικά μέτρα αέρος καθ’ ώραν εις έκαστον εργαζόμενον εις τας αιθούσας στοιχειοθετηρίου και λοιπάς, 80 κυβικά μέτρα καθ’ ώραν εις τους εργαζομένους εις τα διαμερίσματα λινοτυπικών μηχανών, χυτήρια μονοτυπίας, στοιχειοχυτήριον και τσιγκογραφείον. Η ανανέωσις του αέρος εφ’ όσον δεν επιτυγχάνεται πλήρως δια φυσικού αερισμού, συμπληρούται δια της τοποθετήσεως ενεργού απαγωγής (φυγοκεντρικοί ή αξωνικοί εξαεριστήρες) ή συστήματος τεχνητού αερισμού, ούτως ώστε να τηρώνται οι όροι της ζώνης ευεξίας. Εις την περίπτωσιν υπάρξεως τεχνητού αερισμού τα στόμια προσαγωγής αέρος τοποθετούνται εις κατάλληλα σημεία, εις τρόπον ώστε να μη προσπίπτη το δημιουργούμενον ρεύμα αέρος επί των εργαζομένων ή της θέσεως εργασίας αυτών. Κατά την διάρκειαν διακοπής της εργασίας, ο αήρ να ανανεούται τελείως ανοιγομένων όλων των παραθύρων και των υπαρχόντων ανοιγμάτων της αιθούσης εργασίας. Εις τα διαμερίσματα ένθα αναπτύσσεται μεγαλυτέρα θερμοκρασία η ανανέωσις του αέρος γίνεται συχνότερον, αι δε εστίαι θερμότητος μονούνται δια καταλλήλου υλικού ή περιβάλλονται δια μονωτικού παραπετάσματος προς αποφυγήν της ακτινοβολίας. Άρθρ.7.-Φωτισμός: 1.Πάντα τα διαμερίσματα εις α διεξάγεται εργασία, οι βοηθητικοί χώροι και αποθήκαι, αι δίοδοι και αι κλίμακες φωτίζονται κανονικώς και επαρκώς τόσον κατά την ημέραν, όσον και κατά την νύκτα συνεχώς. Όπου δεν είναι επαρκής ο φυσικός φωτισμός συμπληρούται ούτος δια τεχνητού τοιούτου. Δια τον τεχνητόν φωτισμόν γενικώς χρησιμοποιούνται κατά προτίμησιν ηλεκτρικά φωτιστικά σώματα ή λυχνίαι και μόνον εν απολύτω ανάγκη και εν ελλείψει ηλεκτρικού ρεύματος δύνανται να χρησιμοποιώνται άλλαι λυχνίαι ειδικού τύπου εγκεκριμένου δια τοιούτου είδους χρήσιν και παρέχοντος πάσαν ασφάλειαν έναντι πυρκαϊάς και εκρήξεως. Συνιστάται η εγκατάστασις εμμέσου τεχνητού φωτισμού (διαχύτου) παρέχοντος μείζονα άνεσιν εις τους εργαζομένους και αποφυγήν εκθαμβώσεως. 2.Ιδιαιτέρως εις τας θέσεις εργασίας εις τα στοιχειοθετήρια, τας λινοτυπικάς μηχανάς, τα πληκτρολόγια μονοτυπίας, διορθωτήρια και ανάγνωσιν χειρογράφων ή έντασις του φωτισμού δεν πρέπει να είναι κατωτέρα των 800 LUX, εις δε τας λοιπάς αιθούσας εργασίας των 400 LUX. 3.Δια την επιθεώρησιν και επισκευήν μηχανημάτων μόνον επιτρέπεται η χρησιμοποίησις φορητών λυχνιών πυρακτώσεως μέχρι 42 VOLT και υπό τον όρον, ότι υφίσταται ιδιαιτέρα ηλεκτρική εγκατά στασις παρέχουσα το αναγκαίον ηλεκτρικόν ρεύμα τάσεως 42 VOLT. Αι φορηταί λυχνίαι είναι εφωδιασμέναι με μονωτικήν λαβήν και προστατευτικόν δικτυωτόν καταλλήλως γειωμένον. Το καλώδιον των φορητών λυχνίων ως και των άλλων τυχόν χρησιμοποιουμένων φορητών εργαλείων πρέπει να είναι ειδικού ανθεκτικού τύπου, μετά προβλήματος ευκάμπτου, μη καταστρεφομένου και με ενσωματωμένον ρευματολήπτην, άνευ συνδέσεων ή επισκευών. Εν περιπτώσει φθοράς της μονώσεως αντικαθίσταται δια νέου πάραυτα, απαγορευομένης της χρησιμοποιήσεώς του. 4.Η όλη ηλεκτρική εγκατάστασις να διατηρήται πάντοτε εν καλή καταστάσει και η κατασκευή της να πληροί απολύτως τους όρους τους διαγραφομένους υπό των Κανονισμών κατασκευής εσωτερικών εγκαταστάσεων του Υπουργείου Βιομηχανίας. Να επιθεωρήται τακτικώς και υπευθύνως παρ’ ειδικού αδειούχου Ηλετροτεχνίτου, όστις και θα προβαίνη αμελλητί εις την άμεσον αντικατάστασιν των τυχόν εφθαρμένων στοιχείων αυτής, καταχωρεί δε εις ειδικόν βιβλίον τας τυχόν παρατηρήσεις του. Το βιβλίον τούτο ευρίσκεται πάντοτε εις την διάθεσιν των ενεργούντων έλεγχον αρμοδίων Κρατικών Οργάνων. Άρθρ.8.-Απαγορεύεται η εγκατάστασις στοιχειοθετηρίου εις διαμέρισμα υπόγειον του οποίου το έδαφος ευρίσκεται χαμηλότερον του 1,50 μέτρου από της επιφανείας του πεζοδρομίου. Επιτρέπεται η εγκατάστασις Τυπογραφείων γενικώς και εργοστασίων Γραφικών Τεχνών εις ειδικά κτίρια άνευ παραθύρων εφόσον λειτουργεί πλήρης εγκατάστασις τεχνητού κλιματισμού και πληρούνται απολύτως αι διατάξεις περί φωτισμού και αερισμού του παρόντος και είναι εφωδιασμένα με εξόδους οδηγούσας απ’ ευθείας εις την ελευθέραν ατμόσφαιραν εν περιπτώσει κινδύνου, ευκόλως προσιτάς και ικανάς να διευκωλύνωσι της άμεσον εκκένωσιν αυτών. Άρθρ.9.-Δια τον κίνδυνον πυρκαϊάς εις τα διάφορα διαμερίσματα τοποθετούνται εις εμφανείς θέσεις και ευκόλως προσιτάς, μέσα αμέσου κατασβέσεως, (αυτόματοι πυροσβεστήρες, κάδοι άμμου, εύκαμπτος σωλήν εκτοξεύσεως ύδατος μετά ακροσωληνίου) άτινα είναι κεχρωσμένα δι’ ερυθρού χρώματος. Τα μέσα ταύτα διατηρούνται εν καταστάσει αμέσου χρησιμοποιήσεως και επιθεωρούνται τακτικώς. Οδηγίαι τοιχοκολλημέναι εις εμφανές μέρος εκάστου διαμερίσματος εργασίας υποδεικνύουσι τα υλικά και τα μέσα σβέσεως δι’ εκάστην περίπτωσιν ενάρξεως πυρκαϊάς, ως και τον τρόπον χειρισμού αυτών.