49. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ’ αριθ. 80 της 16/22 Μαρτ. 1990 (ΦΕΚ Α΄ 40) Προστασία του φυτικού γενετικού υλικού της χώρας. Έχοντας υπόψη: 1.Τις διατάξεις του άρθρ. 14 παρ. 2 του νόμ. 1564/1985 «Οργάνωση παραγωγής και εμπορίας του πολλαπλασιαστικού υλικού φυτικών ειδών» (Α΄ 164). 2.Την 56/1990 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, μετά από πρόταση των Υπουργών Γεωργίας και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, αποφασίζουμε: Έλεγχος Σποροπαραγωγής 16.Λ.β.47-49 Σκοπός Άρθρ.1.-Σκοπός του παρόντος δ/τος είναι η προστασία και η διατήρηση του εγχώριου αβελτίωτου γενετικού υλικού των καλλιεργουμένων φυτικών ειδών και των αγρίων προγόνων τους ή συγγενών τους ειδών. Έκταση εφαρμογής άρθρ. 6, καθορίζονται τα είδη, οι ποικιλίες–κλώνοι, ο τόπος εγκατάστασης και κάθε λεπτομέρεια και διαδικασία για την απρόσκοπτη εφαρμογή της παρούσας περίπτωσης. β)Για την καλλιέργεια παραδοσιακών ποικιλιών της περίπτ. δ΄ του άρθρ. 6, καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις που πρέπει απαραίτητα να περιλαμβάνονται στις συμβάσεις που υπογράφονται ανάμεσα στους καλλιεργητές (Συνεταιρισμό, Ομάδα ή καλλιεργητή) και το Υπουργείο Γεωργίας (υποχρεώσεις συμβαλλομένων, ειδικές επιδοτήσεις). Ζώνες προστασίας Άρθρ.9.-1.Ως ζώνες προστασίας ορίζονται περιοχές που αυτοφύονται άγρια συγγενή των καλλιεργουμένων φυτών είδη, μέσα στις οποίες διασφαλίζεται η διατήρηση της υπάρχουσας γενετικής παραλλακτικότητας και η δυνατότητα της συνέχισης της εξέλιξής τους. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και ΠΕΧΩΔΕ που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδεται ύστερα από κοινή εισήγηση των αρμόδιων για το περιβάλλον και την έρευνα Κεντρικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Γεωργίας, καθορίζονται οι εκτάσεις συγκεκριμένων βιοτόπων που θα αποτελέσουν τις ζώνες προστασίας. Με την ίδια απόφαση ορίζονται και μέτρα προστασίας, ιδίως περιορισμοί στη συλλογή και κοπή των φυτών αυτών, περιορισμοί στη βόσκηση, προστασία από πυρκαγιές, περιορισμός της διάβρωσης του εδάφους και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. 2.Φορείς που εφαρμόζουν τα μέτρα προστασίας ορίζονται οι εξής: α)Η Διεύθυνση Χωροταξίας και Προστασίας Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας. β)Η Διεύθυνση Έρευνας του Υπουργείου Γεωργίας. γ)Η Τράπεζα Διατηρήσεως Γενετικού Υλικού του Κέντρου Γεωργικής Έρευνας Βορείου Ελλάδος. δ)Η Διεύθυνση Διαχείρισης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας. ε)Οι κατά τόπους Νομαρχιακές Υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας. Συλλογή και διακίνηση  προστατευομένων ειδών Άρθρ.10.-1.Για τη συλλογή και τη διακίνηση, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό της χώρας, προστατευομένων ειδών, ποικιλιών ή κλώνων του άρθρ. 3 του παρόντος, απαιτείται σχετική άδεια,  η       οποία        εκδίδεται      από       την        αρμό(Μετά τη σελ. 814,18(β) Σελ. 814,181 Τεύχος 1245-Σελ.75 Έλεγχος Σποροπαραγωγής 16.Λ.β.49 δια για τα περιβαλλοντικά θέματα υπηρεσιακή μονάδα του Υπουργείου Γεωργίας, ύστερα από γνωμοδότηση των αρμόδιων κατά περίπτωση επιστημονικών φορέων (Τράπεζα Διατηρήσεως Γενετικού Υλικού του Κέντρου Γεωργικής Έρευνας Βορείου Ελλάδος, Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, Ερευνητικά Ιδρύματα του Υπουργείου Γεωργίας και άλλα Ιδρύματα) καθώς και των νομαρχιακών υπηρεσιών του Υπουργείου Γεωργίας, στο χώρο των οποίων θα γίνει η συλλογή. 2.Βασικά κριτήρια που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τη χορήγηση ή μη της παραπάνω άδειας είναι ο σκοπός της συλλογής και διακίνησης (επιστημονικός, συλλεκτικός, εμπορικός ή άλλος) η σπανιότητα του φυτού, η ειδική για τη χώρα σημασία του και η μοναδικότητά του. 3.Ξένες ερευνητικές αποστολές που διενεργούν συλλογή γενετικού υλικού στη χώρα μας, ύστερα από άδεια που χορηγείται σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του παρόντος άρθρου, συνοδεύονται και εποπτεύονται από γεωπόνο της Τράπεζας Διατηρήσεως Γενετικού Υλικού του Κέντρου Γεωργικής Έρευνας Βορείου Ελλάδος ή Ειδικό Επιστήμονα του αρμόδιου για την καλλιέργεια Ιδρύματος της χώρας. Αντιπροσωπευτικά δείγματα του συλλεγέντος γενετικού υλικού καθώς και αντίγραφα των δελτίων συλλογής παραδίδονται στην παραπάνω Τράπεζα για μακρόχρονη διατήρηση και τεκμηρίωσή τους. 4.Για τη συλλογή και διακίνηση τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό της χώρας προστατευομένων ειδών που περιλαμβάνονται στους πίνακες Α και Β του Π.Δ. 67/1981 (Α΄ 23) και τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3626/82 όπως κάθε φορά ισχύει, απαιτείται απλή ή ειδική άδεια CITES που εκδίδεται από τις καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες. Άρθρ.2.-Οι διατάξεις του παρόντος δ/τος εφαρμόζονται για όλα τα καλλιεργούμενα φυτικά είδη (αβελτίωτοι πληθυσμοί, ποικιλίες, κλώνοι, καθαρές σειρές), καθώς και τα συγγενή προς αυτά άγρια και ζιζανιόμορφα είδη και αφορούν την προστασία τους, τόσο στο φυσικό τους οικοσύστημα (IN SITU), όσο και εκτός αυτού (EX SITU: Τράπεζα Γενετικού υλικού, Βοτανικοί κήποι, συλλογές και φυτείες υπαίθρου). Διάκριση – Κατάταξη φυτικού γενετικού υλικού Άρθρ.3.-Το υπό προστασία φυτικό γενετικό υλικό διακρίνεται στις εξής ομάδες: α)Ντόπιες ποικιλίες – πληθυσμοί παραδοσιακής καλλιέργειας (PRIMITIVE CULTIVARS, LANDRACES). β)Άγρια και λοιπά φυτικά είδη, στενά συγγενή των καλλιεργουμένων φυτών ή και απευθείας πρόγονοί τους (WILD, WEEDY SPECIES). γ)Άγρια φυτικά είδη που χρησιμοποιούνται άμεσα για τη διατροφή ανθρώπων ή ζώων, την παραγωγή βιομηχανικών προϊόντων και τη διακόσμηση (φαρμακευτικά, αρωματικά, βαφικά, αρτυματικά, μελισσοκομικά και ανθοκομικά – διακοσμητικά φυτά). δ)Σύγχρονες αλλά και παλαιότερες ποικιλίες, δημιουργίες βελτιωτών, που επέζησαν αλλά δεν καλλιεργούνται σήμερα σε σημαντική έκταση και έπαυσαν να προστατεύονται, από «Δικαιώματα βελτιωτού» (PLANT BREEDER’S RIGHTS). ε)Καθαρές σειρές (INBRED LINES) που έχουν μεγάλη σημασία για τη γεωργία. (Μετά τη σελ. 814,18(γ)  Σελ. 814,1801 Τεύχος 1455 Σελ. 69 Μελέτες για την προστασία  του φυτικού γενετικού υλικού Άρθρ.4.-1.Για την προστασία του φυτικού γενετικού υλικού του άρθρ. 3, μπορεί να ανατίθεται με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, σε Κρατικά Ιδρύματα, Νομικά Πρόσωπα ή Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και σε περίπτωση αδυναμίας αυτών, σε ιδιωτικούς φορείς, η σύνταξη μελετών που αφορούν τη γεωγραφική κατανομή την πυκνότητα του πληθυσμού, την εκτίμηση του βαθμού της γενετικής διάβρωσης και του κινδύνου εξαφάνισης των καλλιεργουμένων ειδών και των συγγενών τους άγριων ή ζιζανιομόρφων ειδών. Προτεραιότητα για τη σύνταξη τέτοιων οικογεωγραφικών μελετών δίδεται: α)στα είδη για τα οποία η χώρα μας θεωρείται κέντρο καταγωγής ή πρώτης διαφοροποίησης, κυριότερα των οποίων είναι τα αγροστώδη, ψυχανθή, σταυρανθή, χηνοποδιίδαι, σύνθετα, λιλιίδαι, χειλανθή, σκιαδανθή, ιριδίδαι, η άμπελος, η συκή και η ελαία. β)στα είδη που δεν είναι αυτόχθονα, παρουσιάζουν όμως σημαντική δευτερογενή παραλλακτικότητα και έχουν μεγάλη οικονομική σημασία για τη χώρα μας, κυριότερα των οποίων είναι τα εσπεριδοειδή, τα πυρηνόκαρπα, τα γιγαρτόκαρπα, τα ακρόδρυα, το βαμβάκι, ο καπνός, ο αραβόσιτος, τα σολανώδη κηπευτικά και τα φασόλια. γ)στα είδη εκείνα που έχει διαπιστωθεί ότι υπέστησαν μεγάλη γενετική διάβρωση και κινδυνεύουν να εξαφανισθούν, κυριότερα των οποίων είναι τα ρεβύθια, η φακή, τα λούπινα, τα κουκιά, η ρόβη, το τσάι του βουνού και ο δίκταμος. 2.Για την ανάθεση, την παρακολούθηση της εκτέλεσης, την έγκριση και την παραλαβή των μελετών της προηγούμενης παραγράφου, υπεύθυνες είναι οι καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας. Σελ. 814,1802 Τεύχος 1455 Σελ. 70 Μέτρα προστασίας Άρθρ.5.-Για την προστασία του φυτικού γενετικού υλικού του άρθρ. 3 λαμβάνονται τα εξής μέτρα: α)Συλλογή αντιπροσωπευτικών δειγμάτων από καλλιεργούμενα και άγρια φυτικά είδη που βρίσκονται σε κίνδυνο και διατήρησή τους: αα)Στην Τράπεζα γενετικού υλικού (EX SITU) για εκείνα τα είδη των οποίων οι σπόροι μπορούν να ξηρανθούν και να αποθηκευτούν σε χαμηλή θερμοκρασία (ορθόδοξοι σπόροι). ββ)Σε συλλογές ή φυτείες υπαίθρου και βοτανικούς κήπους (EX SITU) κυρίως για κλωνικώς αναπαραγόμενα είδη ή είδη με μη ορθόδοξους σπόρους. β)Καθορισμός των περιοχών, όπου άγρια συγγενή των καλλιεργουμένων φυτών είδη αυτοφύονται και παρουσιάζουν μεγάλη γενετική παραλλακτικότητα και πυκνότητα πληθυσμών, ως ζωνών προστασίας των (IN SITU). Τέτοιες ζώνες μπορούν να ευρίσκονται είτε εντός των ήδη προστατευομένων σήμερα περιοχών, όπως εθνικών δρυμών, αισθητικών δασών, διατηρητέων μνημείων της φύσης, είτε εντός νέων που θα επιλεγούν ως κατάλληλες. 16.Λ.β.49 Έλεγχος Σποροπαραγωγής γ)Καθορισμός των περιοχών παραδοσιακής καλλιέργειας ντόπιων ποικιλιών, που κινδυνεύουν να εξαφανισθούν, κατά προτίμηση σε ορεινές απομονωμένες περιοχές της Ηπειρωτικής Ελλάδας ή νησιών και σε θεσμοθετημένες ζώνες προστασίας των βιοτόπων της άγριας ζωής όπως οι ποικιλίες αυτές καλλιεργούνται ακόμη σε μικρή κλίμακα, ή είναι σκόπιμο και εφικτό να επαναφερθούν. δ)Για τη λήψη μέτρων των προηγουμένων περιπτ. α, β και γ΄ δεν είναι αναγκαία η εκπόνηση των μελετών που προβλέπονται στο άρθρ. 4 του παρόντος, αλλά αρκούν οι πληροφορίες, παρατηρήσεις και εισηγήσεις των αρμόδιων περιφερειακών και κεντρικών υπηρεσιακών μονάδων του Υπουργείου Γεωργίας. Εθνικό Σύστημα Διατήρησης και  Προστασίας Φυτογενετικών Πόρων  Καλλιεργουμένων Ειδών Άρθρ.6.-Για την προστασία του γενετικού υλικού του άρθρ. 3 συνιστάται «Εθνικό Σύστημα Διατήρησης και Προστασίας Φυτογενετικών Πόρων Καλλιεργουμένων Ειδών» στο οποίο εντάσσονται: α)Η Τράπεζα Διατηρήσεως Γενετικού Υλικού του Κέντρου Γεωργικής Έρευνας Βορείου Ελλάδος. β)Οι συλλογές – φυτείες που έχουν εγκατασταθεί ήδη ή εγκαθίστανται, ιδιαίτερα δενδρωδών και θαμνωδών ειδών, παραδοσιακών ποικιλιών–κλώνων και αντίστοιχων αγρίων ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. γ)Οι ζώνες προστασίας όπου αναπτύσσονται συγκεκριμένες άγριες μορφές καλλιεργουμένων φυτικών ειδών. δ)Οι συνεταιρισμοί ή ομάδες παραγωγών ή μεμονωμένοι παραγωγοί που μετά από ειδική σύμβαση όπου προβλέπεται ειδική επιδότηση, καλλιεργούν παραδοσιακές ποικιλίες τις οποίες πολλαπλασιάζουν με τον παραδοσιακό τρόπο. Συντονιστικό – Εκτελεστικό Όργανο Άρθρ.7.-Συντονιστικό – Εκτελεστικό Όργανο του Εθνικού Συστήματος διατήρησης και προστασίας φυτογενετικών πόρων καλλιεργουμένων ειδών του άρθρ. 6, ορίζεται η Τράπεζα Διατηρήσεως Γενετικού Υλικού του Κέντρου Γεωργικής Έρευνας Βορείου Ελλάδος, με τις εξής αρμοδιότητες: α)Συντονισμό και εποπτεία όλων των δραστηριοτήτων του άρθρ.6. β)Τήρηση πλήρους μηχανογραφημένου αρχείου των διατηρουμένων και προστατευομένων ειδών και ποικιλιών – κλώνων του άρθρ.6. γ)Εισηγήσεις για νέες δραστηριότητες που αφορούν τις περιπτώσεις β, γ και δ του άρθρ. 6 προς την αρμόδια για την προστασία του περιβάλλοντος υπηρεσιακή μονάδα του Υπουργείου Γεωργίας, από κοινού ή ύστερα από εισήγηση από το αρμόδιο για κάθε καλλιέργεια ίδρυμα του Υπουργείου Γεωργίας. Συλλογές, Φυτείες, Καλλιέργεια  παραδοσιακών ποικιλιών Άρθρ.8.-Με αποφάσεις του Υπουργού Γεωργίας που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδονται ύστερα από κοινή εισήγηση των αρμόδιων για το περιβάλλον και την έρευνα κεντρικών υπηρεσιών του Υπουργείου Γεωργίας και με γνωμοδότηση της Επιτροπής του άρθρ. 20 του Νόμ. 1564/1985 καθορίζονται τα εξής: α)Για τις συλλογές–φυτείες της περίπτ. β΄ του