1. ΝΟΜΟΣ 2188 της 21 Μαΐου/17 Ιουν. 1920 Περί ιαματικών πηγών. Α΄.Κυριότης ιαματικών πηγών Άρθρ.1.-Ιαματικαί πηγαί, εν τη εννοία του παρόντος νόμου, είναι αι εν Ελλάδι κείμεναι πηγαί υδάτων μεταλλικών ή μη, αίτινες ήθελον κηρυχθή ως τοιαύται δια Β.Δ/τος, εκδιδομένου προτάσει του επί της Εθνικής Οικονομίας υπουργού και κατόπιν γνωμοδοτήσεως του ιατροσυνεδρίου βεβαιούντος τας ιαματικάς ιδιότητας αυτών. Κατά τον αυτόν ως άνω τρόπον δύναται να αρθή ο χαρακτηρισμός πηγής τινος ως ιαματικής. Η αναγνώρισις μιάς πηγής ως ιαματικής γίνεται είτε τη προς το υπουργείον της Εθνικής Οικονομίας αιτήσει του ιδιοκτήτου, είτε και αυτεπαγγέλτως. «Εν περιπτώσει αρνητικής απαντήσεως του Ανωτάτου Υγειονομικού Συμβουλίου (Ιατροσυνεδρίου) επί αιτήσεως του Ε.Ο.Τ. προς άρσιν χαρακτηρισμού πηγής τινός ως ιαματικής δύναται να πραγματοποιηθή αύτη δια Β.Δ/τος, εκδιδομένου προτάσει του επί της Προεδρίας της Κυβερνήσεως Υπουργού, μετ’ απόφασιν του Δ. Συμβουλίου του Ε.Ο.Τ. και εισήγησιν του Γενικού Γραμματέως του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού. Η έκδοσις Β.Δ/τος περί άρσεως του χαρακτηρισμού πηγής τινός ως ιαματικής επιφέρει αυτοδικαίως την επαναφοράν των πραγμάτων εις την, προ της ανακηρύξεως εις ιαματικήν πηγήν, πραγματικήν και νομικήν κατάστασιν». Το εντός « » εδάφιον προσετέθη δια του Άρθρ.8.-Η εκμετάλλευσις των δημοσίων ιαματικών πηγών, γίνεται είτε απ’ ευθείας υπό του Δημοσίου, είτε δια παραχωρήσεως προς τρίτον. Εάν η παραχώρησις είναι δια χρονικόν διάστημα μέχρι 10ετίας, αύτη γίνεται δια πράξεως του υπουργού κατόπιν πάντοτε δημοπρασίας. Η παραχώρησις χρονικής διαρκείας πλέον των 10 ετών δι’ ειδικού νόμου. Άρθρ.9.-Το υπουργείον της Εθνικής Οικονομίας ασκεί εποπτείαν επί πάσης εκμεταλλεύσεως ιαματικής πηγής, ιδία δια την τήρησιν των όρων της υγιεινής εν τη εκμεταλλεύσει. Η εποπτεία ασκείται και δι’ επιθεωρήσεων γινομένων υπό των υπαλλήλων του υπουργείου της Εθνικής Οικονομίας. Παρ’ εκάστη των ιαματικών πηγών, δημοσίων τε και ιδιωτικών, δύναται να υπηρετή καθ’ όλον το χρονικόν διάστημα της λουτρικής περιόδου εις τουλάχιστον επιστήμων ιατρός, διοριζόμενος υπό του υπουργού της Εθνικής Οικονομίας δια μίαν μέχρι το πολύ πέντε λουτρικών περιόδων. Η αμοιβή των ούτω διοριζομένων ιατρών συνισταμένη εκ των δικαιωμάτων επισκέψεων, αναλύσεων κλπ. κανονισθήσεται δια Β.Δ/τος. Εις εκτέλεσιν του άρθρου τούτου εξεδόθη το Β.Δ. της 16/20 Αυγ. (18 Δδ.). Βλ. και το Ν.Δ. της 15/15 Σεπτ. 1926 (18 Δδ.4). Άρθρ.10.-Δύναται να επιβληθή ειδικόν τέλος (μέχρι δραχμών δέκα) δι’ έκαστον λουόμενον και του οποίου εξαιρούνται οι οπλίται της ξηράς και θαλάσσης, οι δημόσιοι υπηρέται και οι αποδεδειγμένως άποροι. Μετά την ρύθμισιν και επιβολήν του κατά το άρθρον τούτο τέλους υπέρ των ιατρών, απαλλάσσονται οι λουόμενοι πάσης κατά το άρθρ.9 υποχρεώσεως προς πληρωμήν αμοιβής ιατρού. Διορίζεται δια Β.Δ/τος ιατρός κατά το άρθρον τούτο ο έχων άδειαν, ασκήσεως ιατρικού επαγγέλματος και τριετή τουλάχιστον άσκησιν αυτού. Η αντιμισθία των ούτω διοριζομένων ιατρών, περιοριζομένη εις τους μήνας της διαρκείας των λουτρών, δεν δύναται να υπερβαίνη τον μισθόν του νομιάτρου, κανονίζεται δε δια Β.Δ/τος. Σελ.126,02(α) Ο αριθμός, τα προσόντα, ο τρόπος διορισμού και τα καθήκοντα των κατά το άρθρον τούτο ιατρών, ως και τα της εφαρμογής και εκτελέσεως του παρόντος άρθρου κανονισθήσονται δια Β.Δ/τος. Βλ. τα εν τω άρθρ.9 του παρόντος σχόλια ως και το άρθρ.17 του Νόμ. 4844/1930 (κατωτ. αριθ. 5). 18.Δ.α.1 Ιαματικές Πηγές Άρθρ.11.-Δια προκαταρκτικάς μελέτας έργων και κτιρίων αφορώντων τας ιαματικάς πηγάς δύναται να προσληφθή ειδικόν προσωπικόν επί τριετεί θητεία αποτελούμενον εξ ενός αρχιτέκτονος μηχανικού και εκ δύο εργοδηγών. Το προσωπικόν τούτο προσλαμβάνεται δι’ αποσπάσεως εκ του υπουργείου της Συγκοινωνίας, οπότε οι προσλαμβανόμενοι διατηρούσι την οργανικήν αυτών θέσιν εν τω υπουργείω της Συγκοινωνίας, αλλ’ υπάγονται, όσον αφορά την πειθαρχίαν, υπό το υπουργείον της Εθνικής Οικονομίας. Το προσωπικόν τούτο όσον αφορά τα οδοιπορικά και αποζημιώσεις δια τας εκτός της έδρας υπηρεσίας υπάγεται εις τας περί τούτου γενικάς διατάξεις του υπουργείου της Εθνικής Οικονομίας. Ποιναί Άρθρ.12.-Δια φυλακίσεως μέχρις ενός μηνός και δια χρηματικής ποινής μέχρι (1000) δραχμών ή δια της ετέρας τούτων των ποινών τιμωρούνται οι εκμεταλλευταί των ιαματικών πηγών, οι διευθυνταί της εκμεταλλεύσεως αυτών ή οι παρ’ αυταίς διωρισμένοι ιατροί: 1) εάν αρνούνται ή αποφεύγωσι να παράσχωσι προς το υπουργείον της Εθνικής Οικονομίας ή τα όργανα της επιθεωρήσεως τας αιτουμένας στατιστικάς ή άλλας πληροφορίας, 2) εάν παραβαίνωσι τας κατά το άρθρ.9 παρ. α΄ περί υγιεινής λουτρών διατάξεις τας παρά τας αρμοδίας υπηρεσίας του υπουργείου ή της υγειονομικής υπηρεσίας του υπουργείου των Εσωτερικών εκδεδομένας. Δια το μέτρον των χρηματικών ποινών βλ. άρθρ.2 Ν. 110/1945 και άρθρ.57 Ποιν. Κώδικος (τόμ. 8 σελ. 6 και 28), εν συνδυασμώ προς το άρθρ.6 παρ. 1 Ν.Δ. 3016/954 (18 Δβ). Άρθρ.13.-Εάν εντός της αυτής λουτρικής περιόδου εγένοντο επανειλημμέναι παραβάσεις των περί υγιεινής διατάξεων και επηκολούθησαν τουλάχιστον τρεις καταδικαστικαί αποφάσεις κατά του εκμεταλλευτού των λουτρών, δύναται να υπουργός της Εθνικής Οικονομίας, μετά γνώμην του παρά τη υπηρεσία ξένων και εκθέσεων διοικητικού συμβουλίου, να κηρύξη έκπτωτον της εκμεταλλεύσεως τον ενοικιαστήν. Εάν οι παραβάσεις εγένοντο, υπό του διευθυντού της εκμεταλλεύσεως, ο εκμεταλλευτής υποχρεούται να παύση τούτον και εάν δεν προβή εις τούτο δύναται να κηρυχθή κατά τα ανωτέρω έκπτωτος της εκμεταλλεύσεως. Επί ταις κατά το προηγούμενον άρθρον ποιναίς απαγορεύεται η εις τον κηρυχθέντα έκπτωτον ανάθεσις της αυτής εκμεταλλεύσεως ή διευθύνσεως εκμεταλλεύσεως. Άρθρ.14.-Αι δια την εκτέλεσιν του παρόντος νόμου αναγκαιούσαι δαπάναι αναγράφονται εις τον προϋπολογισμόν του Υπουργείου της Εθνικής Οικονομίας. άρθρ.30 Ν.Δ. 3430/1955 Άρθρ.15.-Δια Β.Δ/των, εκδιδομένων προτάσει του επί της Εθνικής Οικονομίας υπουργού, κανονισθήσεται η εκτέλεσις των διατάξεων του παρόντος νόμου. Καταργείται πάσα ετέρα διάταξις αντικειμένη προς τας διατάξεις του παρόντος. Άρθρ.2.-Αι μέχρι της δημοσιεύσεως του παρόντος νόμου εν εκμεταλλεύσει ιαματικαί πηγαί ανήκουσι κατά κυριότητα εις τον ιδιοκτήτην του εδάφους εξ ου αναβλύζουσι, της ενασκήσεως της κυριότητος περιοριζομένης κατά τα υπό του παρόντος νόμου καθοριζόμενα. Ιαματικαί πηγαί, από της ισχύος του παρόντος νόμου και εφεξής το πρώτον αναβλύζουσαι, ανήκουσι κατά κυριότητα εις το Δημόσιον, ανεξαρτήτως της κυριότητος του εδάφους εφ’ ου αναβλύζουσιν. Ιαματικαί πηγαί, μη τελούσαι εν εκμεταλλεύσει κατά την 1 Ιαν. 1920, ανήκουσιν εις το Δημόσιον, ανεξαρτήτως της κυριότητος του εδάφους εις ο αναβλύζουσι. Δεν λογίζεται ως εκμετάλλευσις η χρησιμοποίησις ιαματικών πηγών εν στρατιωτικώς κατεχομέναις χώραις παρά των συμμάχων αρχών και κρατών δια στρατιωτικάς ανάγκας το πρώτον παρ’ αυτών γενομένη. Άρθρ.3.-Δια Β.Δ/τος, εκδιδομένου προτάσει του υπουργού επί της Εθνικής Οικονομίας, δύναται να κηρυχθή απαλλοτριωτέα, λόγω δημοσίας ωφελείας, οιαδήποτε ιαματική πηγή ανήκουσα εις πρόσωπα φυσικά ή νομικά μετά περιοχής της αναγκαίας. (Αντί της σελ.125)Σελ.125(α) Ιαματικές Πηγές 18.Δ.α.1 Δια του αυτού Β.Δ/τος δέον να καθορίζηται επακριβώς η απαλλοτριωτέα έκτασις μετά των περιλαμβανομένων ιαματικών πηγών και των τυχόν κτιρίων και λοιπών εξαρτημάτων των εντός της εκτάσεως αυτής ευρισκομένων. Δια την απαλλοτρίωσιν εφαρμόζεται η διαδικασία του Νόμ. ΓπΝΑ΄ (υπ’ αριθ. 3951) της 4 Δεκ. 1911 περί αναγκαστικής απαλλοτριώσεως οικοπέδων προς ανέγερσιν δικαστικού μεγάρου Τριπόλεως. Αι ούτως απαλλοτριούμεναι πηγαί περιέρχονται εις την κυριότητα του Δημοσίου, καθιστάμεναι δημόσιον κτήμα. Αι περί απαλλοτριώσεως διατάξεις του παρόντος νόμου ισχύουσι και δια την περίπτωσιν καθ’ ην ζητείται απαλλοτρίωσις μόνον του εδάφους, της πηγής ανηκούσης εις το Δημόσιον. Σελ.126(α) 18.Δ.α.1 Ιαματικές Πηγές Δια την διαδικασίαν των απαλλοτριώσεων βλ. ήδη Β.Δ. 29/30 Απρ. 1953 (Τόμ. 10 σελ. 221 (α). Άρθρ.4.-Η διοίκησις, διαχείρισις και εν γένει εκμετάλλευσις των δημοσίων ιαματικών πηγών και των προς εξυπηρέτησιν αυτών κτιρίων και λοιπών εξαρτημάτων και παραρτημάτων ανατίθεται εις το επί της Εθνικής Οικονομίας Υπουργείον και ασκείται δια της αυτοτελούς υπηρεσίας ξένων και εκθέσεων. Βάσει του άνω άρθρου εξεδόθησαν τα Β.Δ. της 21/28 Αυγ. 1920, της 14/19 Αυγ. 1924 (18 Δγ.), της 17 Νοεμ./6 Δεκ. 1939 (18 Δβ.) και της 1/13 Απρ. 1940 (18 Δγ.). Άρθρ.5.-Εάν επί χώρων, οίτινες ήθελον κηρυχθή κατά τας διατάξεις του παρόντος νόμου απαλλοτριωτέοι, υφίστανται κατά τον χρόνον της κηρύξεως ιδιωτικά εμπράγματα δικαιώματα προσώπων φυσικών ή νομικών, ταύτα αποσβέννυνται δια της κηρύξεως του χώρου ως απαλλοτριωτέου, οι δε δικαιούχοι αυτών αποζημιούνται κατά την διαδικασίαν του ως είρηται νόμ. ΓπΝΑ΄ (υπ’ αριθ. 3951) της 4 Δεκ. 1911. Βλ. σχόλιον υπό το άρθρ.3. Άρθρ.6.-Εάν πηγή ιαματική απαλλοτριουμένη, δυνάμει του παρόντος νόμου, έχη παραχωρηθή υπό του ιδιοκτήτου αυτής προς τρίτον χάριν εκμεταλλεύσεως δια συμβάσεως συνομολογηθείσης προ της 1 Ιαν. 1920 και έχη αρχίσει υπό τούτου η εκμετάλλευσις, εν τω καθορισμώ της αποζημιώσεως λαμβάνεται υπ’ όψει και αποζημίωσις του τρίτου, λόγω της στερήσεως της εκμεταλλεύσεως κατά την αυτήν εν τω άρθρ. 3 διαδικασίαν. Εκμετάλλευσις των ιαματικών πηγών Άρθρ.7.-Απαγορεύεται η λειτουργία ιαματικών πηγών άνευ αδείας επί της Εθνικής Οικονομίας υπουργού χορηγουμένης, κατόπιν Β.Δ/τος, εκδιδομένου συμφώνως προς τας διατάξεις του άρθρ.1. Η τοιαύτη άδεια δύναται ν’ ανακληθή υπό του υπουργού της Εθνικής Οικονομίας συμφώνως προς την παρ. β΄ του άρθρου 1 του παρόντος νόμου. «Ο οπωσδήποτε εκμεταλλευόμενος υδροθεραπευτικώς εγκαταστάσεις ιαματικών πηγών τοπικής σημασίας, λειτουργούσας νομίμως, ως άνω δέον κατ’ έτος να αιτήται παρά του οικείου Νομάρχου την χορήγησιν αδείας λειτουργίας υδροθεραπευτηρίου. Η ως άνω άδεια λειτουργίας υδροθεραπευτηρίου χορηγείται παρά του οικείου Νομάρχου, μετά σύμφωνον γνώμην του προϊσταμένου του οικείου Υγειονομικού Κέντρου, εφ’ όσον το υδροθεραπευτήριον και αι υδροθεραπευτικαί εγκαταστάσεις είναι σύμφωνοι προς τα εν τω Κανονισμώ λειτουργίας υδροθεραπευτηρίων ιαματικών πηγών αναφερόμενα. Η αίτησις προς χορήγησιν της ως άνω ετησίας ισχύος αδείας λειτουργίας υδροθεραπευτηρίου υποβάλλεται παρά του ενδιαφερομένου τω οικείω Νομάρχη τουλάχιστον 15 ημέρας προ της ενάρξεως της λειτουργίας του υδροθεραπευτηρίου. Ο τρόπος βεβαιώσεως περί της συμμορφώσεως προς τα εν τω Κανονισμώ λειτουργίας υδροθεραπευτηρίων αναφερόμενα ορίζεται, αναλόγως των τοπικών συνθηκών, παρά του οικείου Νομάρχου. Εις τας εν τοις ανωτέρω εδαφίοις διατάξεις υπάγονται και άπαντες οι εκμεταλλευόμενοι υδροθεραπευτικάς εγκαταστάσεις ιαματικών πηγών τουριστικής σημασίας, οίτινες τας κατ’ έτος αιτήσεις προς χορήγησιν αδείας λειτουργίας υποβάλλουσι μόνον εις τον Ε.Ο.Τ. παρ’ ου και χορηγείται η κατά τ’ ανωτέρω άδεια κατά τα εν τω Κανονισμώ λειτουργίας υδροθεραπευτηρίων αναφερόμενα. Η λειτουργία υδροθεραπευτηρίου ιαματικής πηγής οιασδήποτε κατηγορίας, άνευ της κατά τα προηγούμενα εδάφια ετησίας ισχύος αδείας λειτουργίας τιμωρείται με τας Ποινάς του άρθρ.458 του Ποινικού Κώδικος επιβαλλομένας τη εγκλήσει του οικείου Νομάρχου ή του Ε.Ο.Τ. ή παντός ενδιαφερομένου ή και αυτεπαγγέλτως. Τα προσόντα του λουτρονομικού προσωπικού, η πρόσληψις τούτου, ως και του λοιπού προσωπικού εν γένει του απασχολουμένου εις υδροθεραπευτήρια φυσικών πηγών, αι αρμοδιότητες, αι ποιναί και καθήκοντα αυτού, ο τρόπος ελέγχου της εκμεταλλεύσεως και των εγκαταστάσεων, η καταβολή της νενομισμένης αμοιβής του εν προκειμένω προσωπικού, αι χορηγούμεναι ατέλειαι και εκπτώσεις επί του αντιτίμου υδροθεραπείας, ο τρόπος λειτουργίας των υδροθεραπευτηρίων κλπ. ρυθμίζονται δια κανονισμού εκδιδομένου παρά του Δ.Σ. του Ε.Ο.Τ. εγκρινομένου παρά του Υπουργού Προεδρίας Κυβερνήσεως και Κοιν. Προνοίας και δημοσιευομένου εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Δια του αυτού κανονισμού ρυθμίζονται ο τρόπος και ο τόπος εκπαιδεύσεως λουτρονόμων, η ισχύς των χορηγουμένων αυτοίς αδειών ασκήσεως επαγγέλματος λουτρονόμου και πάσα σχετική λεπτομέρεια. Αι δια το προσωπικόν των δι’ υπηρεσιών αυτεπιστασίας του Ε.Ο.Τ. λειτουργουσών υδροθεραπευτικών και λοιπών εγκαταστάσεων ιαματικών πηγών προβλεπόμεναι υπό του οικείου κανονισμού ποιναί και ο τρόπος επιβολής αυτών, ισχύουσι και δια το προσωπικόν (Αντί της σελ.126,01)Σελ.126,01(α) 146-69 Ιαματικές Πηγές 18.Δ.α.1 των ιαματικών πηγών τουριστικής σημασίας, ασχέτως του τρόπου εκμεταλλεύσεως αυτών». Τα εντός « » εδάφια προσετέθησαν δια του άρθρ.5 Νόμ. 4086/1960 (κατωτ. αριθ. 13). Εις εκτέλεσιν του άρθρου τούτου εξεδόθησαν τα Β.Δ. της 7/21 Αυγ. 1920 και 23 Απρ./3 Μαΐου 1923 (κατωτ. αριθ. 2 και 3). Βλ. και το άρθρ.2 του Α.Ν. 2398/1940 (κατωτ. αριθ. 8).