1. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 20/27 Αυγ. 1932 Περί αδείας προς οικοδόμησιν ή επέκτασιν ξενοδοχείου και άλλων σχετικών διατάξεων. Εξεδόθη βάσει των διατάξεων του υπό του Νόμ. 3509 του 1928 κυρωθέντος Ν.Δ. της 3/5 Σεπτ. 1926 περί ανασυστάσεως του Υπουργείου της Εθνικής Οικονομίας (τ. 13). Άρθρ.1.–Ουδεμία άδεια προς ανοικοδόμησιν ή επέκτασιν ξενοδοχείου εκδίδεται υπό των κατά τόπους μηχανικών, εάν ανεξαρτήτως των σχετικών περί σχεδίων πόλεων διατάξεων και των δι’ άλλων νόμων επιβαλλομένων υποχρεώσεων των αφορωσών τας μηχανικάς και λοιπάς εγκαταστάσεις και τον έλεγχον ασφαλείας αυτών, ο υποβάλλων την περί τούτου αίτησιν δεν συνοδεύει ταύτην δι’ ειδικής αδείας του (επί της Εθνικής Οικονομιίας) Υπουργού, παρεχομένης μετά σύμφωνον γνώμην (της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού), ως ακολούθως: Άρθρ.11.–Το δάπεδον και οι τοίχοι των διαμερισμάτων των λουτήρων μέχρις ύψους τουλάχιστον δύο μέτρων, πρέπει να επιστρώνωνται εξ αδιαβρόχου υλικού καθαριζομένου ταχέως και τελείως δι’ απλής πλύσεως δι’ ύδατος. Δύναται να επιβάλλεται χρήσις ωρισμένων υλικών προς τον σκοπόν τούτον. Εκ της αυτής φύσεως υλικού δέον να αποτελήται ο κυρίως λουτήρ (του σώματος), μικρός λουτήρ (μπιντέ) και ο νιπτήρ του προσώπου. Τα διαμερίσματα των λουτήρων πρέπει να αερίζωνται ευχερώς δι’ ειδικών μικρών ανοιγμάτων. 18.Ζ.ε.1 Άδειες οικοδομής ξενοδοχείων Όπου δεν υπάρχει γενική εγκατάστασις θερμού ύδατος εις έκαστον διαμέρισμα λουτρού, πρέπει να εγκαθίσταται τοπικός θερμοσίφων. Άρθρ.12.–Εις τα δωμάτια ύπνου τα έχοντα ως άμεσον εξάρτημα ιδιαίτερον διαμέρισμα καλλωπιστηρίου τοποθετούνται εν τω τελευταίω ο μέγας και μικρός λουτήρ, ο νιπτήρ, το αποχωρητήριον και ο θερμοσίφων. (Εφ’ όσον δεν υπάρχει γενική εγκατάστασις θερμού ύδατος). Ισχυόντων ως προς το διαμέρισμα τούτο των εν τω προηγουμένω άρθρ.11 αναφερομένων γενικών κανόνων. Εις τα δωμάτια ύπνου τα μη κεκτημένα τοιούτον διαμέρισμα τοποθετείται απαραιτήτως νιπτήρ, ως προς το υλικόν του οποίου εφαρμόζονται αι αυταί ως άνω διατάξεις. Άρθρ.13.–Τα ακάθαρτα ύδατα λουτήρων, νιπτήρων κλπ. πρέπει να αποχετεύωνται απ’ ευθείας εκ τούτων δια σιφωνοειδών σωλήνων προς τους γενικούς αποχετευτικούς αγωγούς, αποκλειομένης της ροής ή συγκεντρώσεως αυτών εις δοχεία φορητά. Το ύδωρ πλύσεως πρέπει να διοχετεύεται απ’ ευθείας δι’ αγωγών και κρουνών εις τους νιπτήρας, απογορευομένης της μεταφοράς αυτού δια δοχείων. Άρθρ.14.–Η αίθουσα του εστιατορίου και εν γένει αι μεγάλαι αίθουσαι κοινής συγκεντρώσεως εν τω ξενοδοχείω πρέπει να φωτίζωνται και να αερίζωνται τελείως. Εν ανάγκη δύναται να επιβάλληται και μηχανικός αερισμός. Άρθρ.15.–Ειδικά μέτρα υγιεινής επιβάλλονται ως προς το πόσιμον ύδωρ των ξενοδοχειών τόσον δια το δι’ απευθείας ροής εκ των κρουνών χρησιμοποιούμενον, όσον και δια το εν δοχείοις προσκομιζόμενον. Δύναται να επιβάλληται και η αποστείρωσις του ποσίμου ύδατος προ της χρήσεώς του δια καταλλήλων διϋλιστηρίων. Άρθρ.16.–Άπαντα τα διαμερίσματα ων ποιούνται χρήσιν οι πελάται και η υπηρεσία πρέπει να εφοδιάζωνται απαραιτήτως: α)δι’ επαρκούς φωτισμού, και β)δι’ ηλεκτρικών κωδώνων. Άρθρ.17.–Το μαγειρείον πρέπει να έχη εσωτερικήν διάταξιν, τρόπον κατασκευής και εγκαταστάσεως, ούτως ώστε: α)να παρουσιάζη επάρκειαν χώρου και επάρκειαν φωτισμού και αερισμού ώστε να εξασφαλίζεται απολύτως το εν αυτώ διαιτώμενον προσωπικόν υπηρεσίας από υγιεινής απόψεως, β)να κέκτηται απόλυτον επάρκειαν ύδατος, γ)να επιτρέπη ταχύν και πλήρη καθαρισμόν δι’ ύδατος του δαπέδου και όλων των τραπεζών κλπ., εφ’ ων παρασκευάζονται τα φαγητά, δ)να αποκλείη οιανδήποτε ανάμιξιν των ετοίμων προς διανομήν εις το εστιατόριον φαγητών και του κομίζοντος ταύτα προσωπικού με τα υπό παρασκευήν ή καθαρισμόν τρόφιμα και σκεύη και το παρασκευάζον ταύτα  προσωπικόν. Εις τε το μαγειρείον και τα παραρτήματα αυτού (πλυντήριον κλπ.) επιβάλλεται τήρησις απολύτου καθαριότητος. Άρθρ.18.–Εις τα έχοντα εστιατόριον ξενοδοχεία πρέπει να υπάρχη απαραιτήτως ιδιαίτερον διαμέρισμα με πλήρη εγκατάστασιν ψυγείου δια τα υποκείμενα εις αλλοίωσιν τρόφιμα, της αναλόγου περιεκτικότητος. Εν πάση περιπτώσει και τα μη έχοντα εστιατόριον ξενοδοχεία πρέπει να κέκτηνται μικρόν ψυγείον, έστω και προχείρου μορφής. Άρθρ.19.–Αι αποθήκαι τροφίμων πρέπει να τοποθετώνται εις την κατάλληλον θέσιν πλησίον πάντοτε των μαγειρείων, μεθ’ ων δέον να έχωσιν απ’ ευθείας επικοινωνίαν, να λαμβάνωνται δε άπαντα τα αναγκαία μέτρα προς αποκλεισμόν της εκ τούτων κυκλοφορίας μυιών εις το μαγειρείον και τα λοιπά διαμερίσματα του ξενοδοχείου. Άρθρ.20.–Τα μεγαλείτερα ξενοδοχεία πρέπει να έχωσιν, ει δυνατόν, εγκατάστασιν πλύσεως των εν γένει ρούχων (κλίνης, τραπεζών, προσοψίων κλπ.) χρήσεως του ξενοδοχείου (πελατείας και προσωπικού κατά τρόπον επιτυγχάνοντα την πλήρη αυτών απολύμανσιν). Άρθρ.2.–Πας επιθυμών την ανοικοδόμησιν ξενοδοχείου ή την επέκτασιν υπάρχοντος οφείλει να υποβάλη (εις τον Ελληνικόν Οργανισμόν Τουρισμού) αίτησιν εις διπλούν εν τη οποία πρέπει ν’ αναφέρωνται: 1)Το όνομα και επώνυμον του αιτούντος ή του πληρεξουσίου αυτού ως και η χρονολογία της υποβολής, 2)η πόλις ή το μέρος ένθα κείται το επεκτεινόμενον ή εγερθησόμενον ξενοδοχείον ως και ο λεπτομερέστερος καθορισμός της τοποθεσίας (οδός, αριθμός κλπ.), 3)εκτός του σχεδίου της οικοδομής και ειδικά διαγράμματα εμφαίνοντα λεπτομερώς πάσας τας μηχανικάς εγκαταστάσεις, μαγειρείου, αερισμού, θερμάνσεως αποχετεύσεως, κυκλοφορίας, ύδατος, λουτρών, αποχωρητηρίων και εν γένει των έργων των προοριζομένων προς εξυπηρέτησιν της ανέσεως και της υγιεινής. Τα ως άνω σχέδια της οικοδομής πρέπει να περιλαμβάνουν κατόψεις όλων των ορόφων του κτιρίου υπό κλίμακα ουχί ελάσσονα 1:50, εμφαινούσης λεπτομερώς τον προορισμόν εκάστου διαμερίσματος, τουλάχιστον δύο τομάς, τας προόψεις του κτιρίου, την προοπτικήν αυτού άποψιν και συνοπτικόν τοπογραφικόν διάγραμμα εμφαίνον το οικόπεδον εφ’ ου πρόκειται να εγερθή το κτίριον εν σχέσει  προς το σχέδιον της πόλεως και τον προσανατολισμόν αυτού. Επίσης και τα προφυλακτικά κατά της πυρκαϊάς μέτρα και ασφαλούς διασώσεως των ενοίκων εν περιπτώσει πυρκαϊάς, ήτοι αι κλίμακες να είναι εξ ουσίας μη καταστρεφομένης υπό του πυρός. Εις τα μικρά ξενοδοχεία εκτός της κυρίας κλίμακος και μία της υπηρεσίας, εις δε τα μεγάλα δύο ή και περισσότεραι κλίμακες υπηρεσίας αναλόγως της εκτάσεως της οικοδομής. Η άδεια παρέχεται εφ’ όσον προκύπτει ότι το κτίριον πληροί τους υπό του παρόντος διατάγματος προβλεπομένους όρους και μόνον μετά την χορήγησιν αυτής δύναται να χορηγηθή υπό της αρμοδίας τεχνικής υπηρεσίας η σχετική άδεια των οικοδομικών εργασιών εφ’ όσον αύτη διαπιστώση την τήρησιν των υπό του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού προβλεπομένων διατάξεων. Πρβλ. και το Ν.Δ. της 23 Οκτ./4 Νοεμ. 1928 περί καθορισμού των όρων και περιορισμών της εντός και εκτός της ζώνης των πόλεων του κράτους ανεγέρσεως οικοδομών (τ. 23). Άρθρ.21.–Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του ξενοδοχειακού κτιρίου πρέπει να είναι απλούς και επιβλητικός, απηλλαγμένος διακοσμήσεων ρυπαινομένων δια του χρόνου. Η Εκτελεστική Επιτροπή του (Ε.Ο.Τ.), κατά την εξέτασιν των σχετικών σχεδίων του κτιρίου, δικαιούται να προβαίνη εις υποδείξεις ως προς το άνω ζήτημα, αίτινες όμως δεν είναι υποχρεωτικαί δια τον ιδιώτην αρχιτέκτονα. Άρθρ.22.–Η εσωτερική διάταξις των ξενοδοχείων των κτιρίων πρέπει να επιτρέπη την άνετον και ευχερή εξυπηρέτησιν των πελατών και να μη παρουσιάζη δυσχερείας εις την διεξαγωγήν της υπηρεσίας. Άρθρ.23.–Εις τα διαμερίσματα κοινής χρήσεως των μεγαλειτέρων ξενοδοχείων, επιβάλλεται άπλετος φωτισμός και εν τοις οικείοις χώροις κατάλληλος τοποθέτησις των νιπτήρων, ώστε να προκύπτη καλή αισθητική εντύπωσις του συνόλου. Άρθρ.24.–Η εσωτερική επίπλωσις πρέπει να είναι πλήρης από πάσης απόψεως (ποιότητος, ποσότητος και είδους επίπλων, κατά προτίμησιν ελληνικού ρυθμού) και να επιτρέπη την άνετον διαβίωσιν του κοινού, η δε εσωΣελ. 237 Άδειες οικοδομής ξενοδοχείων 18.Ζ.ε.1 τερική διακόσμησις απηλλαγμένη πάσης αντιαισθητικής περιττότητος. Άρθρ.25.–Εις τα ξενοδοχεία επιβάλλεται, πάντοτε η λήψις μέτρων προς θέρμανσιν των πελατών κατά την χειμερινήν περίοδον, επίσης δι’ αερισμού ή υποβιβάσεως της θερμοκρασίας κατά τους θερινούς μήνας. Άρθρ.26.–Εις τα μεγάλα εξοχικά ή λουτροπόλεων ξενοδοχεία επιβάλλεται πρόνοια υπαιθρίου θερινού εστιατορίου έχοντος ευχάριστον εις την θέαν περιβάλλον (οίον εντός εσωτερικής αυλής διαμορφωμένης εις κήπον, προς την θάλασσαν ή το δάσος κλπ.). Άρθρ.27.–Εις τα διαμερίσματα ύπνου των πελατών πρέπει εν ανάγκη να εφαρμόζωνται απομονωτικά συστήματα κατά της μεταδόσεως του ήχου και θορύβου. Άρθρ.28.–Πρέπει να λαμβάνωνται όλα τα απαιτούμενα μέτρα δια την μη μετάδοσιν της οσμής εκ των μαγειρείων εις τα διαμερίσματα των πελατών και οιουδήποτε θορύβου εκ των διαμερισμάτων υπηρεσίας και των τυχόν εν τω κτιρίω υπαρχουσών μηχανικών εγκαταστάσεων (οίον οιωνδήποτε κινητήρων κλπ.). Άρθρ.29.–Τα μεγαλείτερα ξενοδοχεία πρέπει να διαθέτωσιν ίδιον διαμέρισμα δια γκαράζ αυτοκινήτων, με όλα τα αναγκαία εξαρτήματα. Εφ’ όσον δεν υπάρχει τοιούτον γκαράζ, οι ξενοδόχοι οφείλουν να εξασφαλίζουν ξένον τοιούτον προς εξυπηρέτησιν των πελατών. Άρθρ.30.–Ενδείκνυται όπως τα ξενοδοχεία και ιδίως τα εξοχικά περιβάλλωνται έστω και εν μέρει υπό κήπου, δεόντως καλλιεργημένου. Εις τον Ημέτερον επί της Εθνικής Οικονομίας Υπουργόν ανατίθεμεν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος. Σελ. 238 18.Ζ.ε.1 Άδειες οικοδομής ξενοδοχείων Άρθρ.3–4.(Κατηργήθησαν υπό του άρθρ.7 του Β.Δ. της 1/7 Νοεμ. 1938 περί προσόντων ξενοδόχων και ξενοδοχείων, ανωτ. σελ. 198). Άρθρ.5.–Η περιοχή εφ’ ης ανεγείρονται τα περί ων το παρόν διάταγμα ξενοδοχειακά κτίρια πρέπει να πληροί όλους του όρους της υγιεινής. Εάν αύτη είναι ακόμη αδιαμόρφωτος ως πόλις και ευρίσκεται εν τη φυσική της καταστάσει επιβάλλεται παραλλήλως τη ανεγέρσει του κτιρίου η λήψις όλων εκείνων των αναγκαίων τεχνικών μέτρων, άτινα θα εξυγιάνουν το περιβάλλον και προ της περατώσεως των οποίων δεν θα δύναται να παρέχηται η άδεια λειτουργίας (Διευθέτησις και επικάλυψις μικρών ρευμάτων, αποχέτευσις λιμναζόντων υδάτων κλπ.). Άρθρ.6.–Τα ανοίγματα (παράθυρα κλπ.) ξενοδοχείων ευρισκομένων πλησίον ελωδών μερών ή εν οις οπωσδήποτε αναπτύσσονται κώνωπες και μυίαι, πρέπει να εφωδιάζωνται δια προφυλακτήρων κατά των εντόμων εκ μεταλλιΣελ. 235 Άδειες οικοδομής ξενοδοχείων 18.Ζ.ε.1 κού πλέγματος καλυμμάτων, παγίων ή κινητών αναλόγως των σχετικών οδηγιών της υγειονομικής υπηρεσίας καθοριζούσης εκάστοτε και τας περιόδους εφαρμογής του προστατευτικού τούτου μέτρου. Εν ανάγκη δύνανται να επιβάλλωνται ανάλογα προφυλακτικά μέτρα και ως προς τας εξωτερικάς θύρας. Άρθρ.7.–Τα πτηνοτροφεία, και οι σταύλοι των ξενοδοχείων υπόκεινται εις τους όρους τους επιβαλλομένους υπό της αρμοδίας υγειονομικής υπηρεσίας. Εν πάση περιπτώσει επιτρέπεται η υπό του (Ε.Ο.Τ.) επιβολή προσθέτων ως προς τας εγκαταστάσεις ταύτας ειδικών περιορισμών επί τω τέλει μη παρενοχλήσεως των πελατών του ξενοδοχείου. Άρθρ.8.–Επιβάλλεται η εξασφάλισις του κανονικού αερισμού των διαμερισμάτων των αποχωρητηρίων. Τα τελευταία πρέπει ν’ αερίζωνται δι’ ανοιγμάτων συγκοινωνούντων αμέσως με ακαλύπτους χώρους (οδούς, αυλάς κλπ.). Τα δάπεδα και οι τοίχοι των διαμερισμάτων αποχωρητηρίων μέχρις ύψους τουλάχιστον δύο μέτρων πρέπει να καλύπτωνται υπό ουσίας αδιαβρόχου παρουσιαζούσης την αναγκαίαν στερεότητα και απροσβλήτου υπό των ακαθάρτων υγρών και αναθυμιάσεων, αι δε γωνίαι των τοίχων τούτων πρέπει να είναι εστρογγυλευμέναι. Η λεκάνη των αποχωρητηρίων, πάντοτε εξ υλικού υδατοστεγούς, πρέπει πάντοτε να συνδέεται μετά του αποχετευτικού σωλήνος δια σίφωνος και να χρησιμοποιούνται συστήματα πλύσεως δι’ ύδατος εκτοξευσμένου εν αυτή υπό ισχυράν πίεσιν. Εν πάση περιπτώσει εν τοις αποχωρητηρίοις οφείλει να υπάρχη μηχανική εγκατάστασις καθαρισμού της λεκάνης δι’ ύδατος υπό πίεσιν. Τα απλά ουρητήρια ανδρών πρέπει καθ’ όλα αυτών τα μέρη να αποτελώνται εξ υλικού αδιαβρόχου, κατά προτίμησιν και να πλύνωνται δι’ ύδατος συνεχώς ρέοντος. Αποκλείονται ουρητήρια αποτελούμενα εκ λεκάνης πεπακτομένης εις τον τοίχον ή στηριζομένης επί υποστηλώματος, επιτρεπομένων μόνον τοιούτων διηκόντων μέχρι του δαπέδου όπου ο απαγωγός των υγρών οχετός. Επιβάλλεται η εφαρμογή όλων των υπό της επιστήμης υποδεικνυομένων μέσω δια την αποσόβησιν πάσης αναθυμιάσεως και δυσοσμίας εις τα εν γένει διαμερίσματα των αποχωρητηρίων και την τήρησιν αυτών εν ευπροσώπω και καθαρά καταστάσει. Αι εις τα άνω διαμερίσματα αναφερόμεναι σχετικαί διατάξεις του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού πρέπει να τηρώνται κατά γράμμα, πάσης παραβάσεως διωκομένης αυστηρώς υπό της αρμοδίας αρχής. Σελ. 236 Ο (Ε.Ο.Τ.) εν ανάγκη πρέπει να καθορίζη και λεπτομερέστερον τα είδη των εφαρμοστέων εις τα διαμερίσματα ταύτα υλικών και μηχανικών μέσων. Τα διαμερίσματα των αποχωρητηρίων πρέπει να είναι ευχερώς προσιτά. Άρθρ.9.–Τα δωμάτια ύπνου των ξενοδοχείων πρέπει να φωτίζωνται και αερίζωνται απ’ ευθείας εξ ακαλύπτων χώρων επαρκώς. Το άνω μέρος του ενός τουλάχιστον παραθύρου εκάστου δωματίου ύπνου (φεγγίτης) πρέπει ν’ ανοίγη ιδιαιτέρως του λοιπού δι’ ειδικού μοχλού. Τα βορεινά ανοίγματα των δωματίων τούτων πρέπει να είναι εφωδιασμένα με διπλά υαλοστάσια, δυναμένης να επιτραπή εξαιρέσεως του κανόνος τούτου εις μέρη και θέσεις καθ’ ας η επίδρασις των βορείων ανέμων δεν είναι αισθητή. Ο όγκος των δωματίων ύπνου των νέων ξενοδοχειακών κτιρίων πρέπει ν’ αναλογή τουλάχιστον τριάκοντα κυβικά μέτρα κατ’ άτομον. Ως προς την φύσιν των δαπέδων και την επίστρωσιν αυτών τε και των τοίχων των δωματίων ύπνου, δύνανται να επιβάλλωνται ειδικοί περιορισμοί αποβλέποντες εις την καθαριότητα και το κονιορτοστεγές τούτων. Άρθρ.10.–Τα δωμάτια διαμονής (ύπνου) του προσωπικού της υπηρεσίας των ξενοδοχείων πρέπει ν’ ανταποκρίνωνται εις τον αριθμόν του υπηρετούντος προσωπικού από απόψεως χωρητικότητος και να πληρώσιν όλους τους όρους αερισμού και φωτισμού, να κείνται δε κατά προτίμησιν εις τον τελευταίον όροφον απαγορευομένης της χρήσεως υπογείων διαμερισμάτων προς τον σκοπόν τούτον. Τα δωμάτια ταύτα ως προς τε την διάταξιν και τα υλικά επιστρώσεως δαπέδου και των τοίχων πρέπει να πληρούν όλους τους όρους υγιεινής, ιδίως δε να υπάρχη ανάλογος ευρυχωρία και να είναι εξησφαλισμένος ο αερισμός και η θέρμανσις αυτών.