1. ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΙΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Αριθ.6040/4853 της 17 Απρ. 1950 Περί διακρίσεως μεταξύ ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών. Εγένετο αποδεκτή και εκοινοποιήθη υπό της Γεν. Διευθύνσεως δια της υπ’ αριθ. 84/1950 Εγκυκλίου. Επί του υπ’ αριθ. 6040/800 της 7.3.1950 εγγράφου ερωτήματος υμών περί των διακριτικών γνωρισμάτων μεταξύ ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών, έχομεν την τιμήν ν’ ανακοινώσωμεν την γνώμην ημών ως έπεται: 1.Η μεταξύ ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών διάκρισις στηρίζεται παρ’ ημίν κυρίως επί των γνωρισμάτων τα οποία εθέσπισεν από του 1918 το άρθρ. 10 του ν. 1234 περί της θέσεως των ιδιωτικών υπαλλήλων εν περιπτώσει στρατεύσεως. Το άρθρον τούτο ορίζει ότι ιδιωτικός υπάλληλος, κατά την έννοιαν του ν. 1234/1918, θεωρείται παν πρόσωπον κατά κύριον επάγγελμα ασχολούμενον επ’ αντιμισθία εις υπαλληλικήν υπηρεσίαν ιδιωτικού καταστήματος, γραφείου ή εν γένει επιχειρήσεως και παρέχον εργασίαν αποκλειστικώς ή κατά κύριον χαρακτήρα μη σωματικήν. Κατά την ρητήν διάταξιν του άρθρου τούτου, δεν θεωρούνται ιδιωτικοί υπάλληλοι οι ημερομίσθιοι, οι υπηρέται πάσης κατηγορίας, καθώς και παν εν γένει πρόσωπον, το οποίον εν τη παραγωγή χρησιμοποιείται αμέσως ως βιομηχανικός, βιοτεχνικός, μεταλλευτικός ή γεωργικός εργάτης ή βοηθός ή μαθητευόμενος. Η διάταξις αύτη επεξετάθη, κατά ρητήν διάταξιν του άρθρ.11 του ν. 2112/1920 και επί της εφαρμογής του νόμου τούτου αφορώντος τα της καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας ιδιωτικών υπαλλήλων, προστεθείσης δια του άρθρ. 7 του ν. 4558/1930 διατάξεως καθ’ ην ο χαρακτηρισμός του υπαλλήλου ως ημερομισθίου είναι άνευ αποτελέσματος αν εγένετο προς περιγραφήν του νόμου ή δεν ανταποκρίνεται προς την αλήθειαν. Η διάταξις του άρθρ.10 ν. 1234/1918 ήτις είναι αναγκαστικού δικαίου και δεν δύναται να ρυθμισθή κατά τρόπον διάφορον δι’ ιδιωτικής συμβάσεως, διετυπώθη σαφέστερον δια της πρώτης από 12 Αυγ. 1936 γενικής συλλογικής συμβάσεως εργασίας ιδιωτικών υπαλλήλων, δια του Β΄ όρου της οποίας ωρίσθη ότι ιδιωτικοί υπάλληλοι είναι: α)οι καταγινόμενοι εις πνευματικήν εργασίαν κατά κύριον  λόγον, ήτοι γραφείς, γραμματείς, διπλωματούχοι πρακτικοί μηχανικοί, εφ’ όσον επιβλέπουν και συντηρούν μηχανολογικάς εγκαταστάσεις, ταμίαι, τηλεφωνηταί, λογισταί, αλληλογράφοι καθώς και οι βοηθοί αυτών, προϊστάμενοι τμημάτων και β)οι υπάλληλοι εμπορικών εν γένει καταστημάτων, οι ασχολούμενοι εις την πώλησιν και εναποθήκευσιν των ειδών εμπορίου, ήτοι πωληταί, παραλήπται, επόπται και αποθηκάριοι. Δια του Γ΄ όρου της αυτής συλλογικής συμβάσεως εργασίας ωρίσθη ότι αύτη δεν αφορά τους σωματικώς εργαζομένους, έστω και αν ούτοι αμείβωνται κατά μήνα και η εργασία των, παρουσιάζη μονιμώτερον χαρακτήρα, ήτοι κλητήρας, θυρωρούς, φύλακας, νυκτοφύλακας και βοηθούς αυτών, ως και τους μέσους τεχνικούς τους αρχιτεχνίτας και προϊσταμένους ομάδων. Αι διατάξεις αύται της γενικής συλλογικής συμβάσεως εργασίας του 1936 εφαρμόζονται και σήμερον εφ’ όσον δια της από 4 Νοεμ. 1947 γενικής συλλογικής συμβάσεως εργασίας αναπροσηρμόσθησαν αι προπολεμικαί αποδοχαί των ιδιωτικών υπαλλήλων, η δε υπαγωγή τούτων εις την συλλογικήν σύμβασιν ήρτηται εκ της ιδιότητός των ως υπαλλήλων ή εργατών. 2.Συμφώνως προς τα κείμενα ταύτα πρώτον χαρακτηριστικόν στοιχείον του ιδιωτικού υπαλλήλου είναι η υπ’ αυτού παροχή των υπηρεσιών του επί συμβάσει εργασίας, διότι αν παρέχη ταύτας επί συμβάσει εργολαβίας, εταιρίας ή εντολής ο εργαζόμενος είναι εργολάβος, εταίρος ή εντολοδόχος, ουχί όμως ιδιωτικός υπάλληλος. Αι εργασίαι δεν είναι απαραίτητον να παρέχωνται προς ένα και μόνον εργοδότην. Δεύτερον χαρακτηριστικόν στοιχείον είναι το είδος των παρεχομένων υπηρεσιών. Ως γενική αρχή τίθεται ότι εν τη παροχή της εργασίας του ιδιωτικού υπαλλήλου προεξάρχει μάλλον το πνευματικόν παρά το σωματικόν στοιχείον. Εν τη εργασία του ιδιωτικού υπαλλήλου δεν αποκλείεται βεβαίως η σωματική αυτού συμβολή προς παραγωγήν του αποτελέσματος της εργασίας, πλην η σωματική προσπάθεια, και όταν αποτελεί το κύριον εξωτερικόν γνώρισμα της εργασίας του, είναι συνήθως αποτέλεσμα ιδιαιτέρων θεωρητικών γνώσεων   και   εμπειρίας   αποκτωμένων   μετά  χρόνον Σελ. 81 598 Διάκριση Ασφαλισμένων 15Β.Β.δ.1 μακρόν. Ουχί η σωματική γενικώς αλλ’ η χειρονακτική εργασία διακρίνει τον υπάλληλον από τον εργάτην. 3.Ιδιαιτέραν κατηγορίαν των ιδιωτικών υπαλλήλων αποτελούν οι τεχνικοί υπάλληλοι. Τοιούτοι είναι οι έχοντες ιδιαιτέρας επαγγελματικάς και τεχνικάς γνώσεις ή και απλώς εμπειρικάς, αλλά συνδεομένας προς θεωρητικήν μόρφωσιν. Ούτως είναι υπάλληλοι: Ο τεχνικός διευθυντής ανωνύμου εταιρείας, ο μηχανουργός ηλεκτρικού σταθμού, του οποίου η υπηρεσία απαιτεί ειδικάς θεωρητικάς γνώσεις δια την κίνησιν και λειτουργίαν των μηχανών προς παραγωγήν ηλεκτρικού ρεύματος, εν γένει, οι διπλωματούχοι ή πρακτικοί μηχανικοί, οι επιβλέποντες και συντηρούντες μηχανολογικάς εγκαταστάσεις, οι οδηγοί αυτοκινήτων, οι οδηγοί τροχιοδρομικών οχημάτων, οι μηχανικοί οδηγοί σιδηροδρομικής αμαξοστοιχίας, οι μηχανικοί και οι οδηγοί αεροπλάνων, οι λινοτύπαι, στοιχειοθέται τυπογράφοι και οι αρχιπιεσταί των κυλινδρικών τυπογραφικών πιεστηρίων. Τεχνικοί υπάλληλοι είναι ωσαύτως οι φωτογράφοι, οι κινηματογραφισταί, χειρισταί κινηματογραφικών μηχανών κλπ. Είναι επίσης υπάλληλοι διότι η εργασία αυτών απαιτεί εμπειρίαν και τεχνικήν, θεωρητικήν και πρακτικήν μόρφωσιν, οι αρχιμάγειροι και αρχιτεχνίται Ζαχαροπλάσται, οι παρέχοντες τας εργασίας των ουχί εις λαϊκά μαγειρεία ή ζαχαροπλαστεία, αλλ’ ως οι εργαζόμενοι εις μεγάλα εστιατόρια και Ζαχαροπλαστεία, έχοντες βοηθούς και ασχολούμενοι ιδιαιτέρως εις την εμφάνισιν των φαγητών και γλυκισμάτων. 4.Πάντες οι επί μισθώ παρέχοντες τα, κατά την ρωμαϊκήν αντίληψιν, καλούμενα ελευθέρια επαγγέλματα είναι ιδιωτικοί υπάλληλοι. Κατά πάσας τας περιπτώσεις καθ’ ας αντικείμενον της συμβάσεως εργασίας είναι υπηρεσίαι ελευθέριοι, ο ταύτας παρέχων είναι υπάλληλος και ουδέποτε εργάτης, διότι εν αυτή τη φύσει των ελευθερίων υπηρεσιών προεξάρχει η πνευματική συμβολή του εργαζομένου ήτις αποκλείει πάντα άλλον χαρακτηρισμόν πλην τον του υπαλλήλου. Ούτως είναι υπάλληλοι: οι επί μισθώ προσλαμβανόμενοι ζωγράφοι, γλύπται, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, συγγραφείς, ηθοποιοί, χορευταί, σκηνογράφοι, σκηνοθέται, μουσικοί, δημοσιογράφοι, εκφωνηταί ραδιοφωνικών σταθμών, διδάσκαλοι και ιατροί. 5.Δυνάμει ρητών νομοθετικών διατάξεων θεωρούνται ιδιωτικοί υπάλληλοι: Σελ. 82 α)Οι εις υγειονομικά ιδρύματα και καταστήματα εν γένει, ήτοι νοσοκομεία, αναρρωτήρια, κλινικαί, σταθμούς βοηθειών, και υγειονομικά καταστήματα μη έχοντα βιομηχανικόν χαρακτήρα, εξαιρουμένων των υπό του Δημοσίου συντηρουμένων, υπηρετούντες κατώτεροι υγειονομικοί, εφ’ όσον έχουν ανεγνωρισμένον κατά τας κειμένας διατάξεις δίπλωμα ή πτυχίον νοσοκόμου ή έχουν τουλάχιστον τριετή υπηρεσίαν νοσοκόμου εις τα ανώτερα ιδρύματα και καταστήματα και τα δημόσια τοιαύτα (Α.Ν. 119/ 1936 άρθρ.1). β)Το προσωπικόν των ξενοδοχείων ύπνου, ήτοι: το προσωπικόν διευθύνσεως, διευθυνταί και υποδιευθυνταί, το προσωπικόν γραφείων και διαχειρίσεως, γραμματείς, λογισταί, αλληλογράφοι, ταμίαι, διερμηνείς, τηλεφωνηταί, οικονόμοι, το κυρίως ξενοδοχειακόν προσωπικόν, ήτοι οι αρχιθαλαμηπόλοι, αρχιθυρωροί, νυκτοθυρωροί, το επί της δεξιώσεως προσωπικόν (σαλονιέρηδες), οι εξωτερικοί υπάλληλοι, οι επόπται ταχυδρομείου, φροντισταί, αποθηκάριοι, τραπεζιέρηδες, μπάρμεν, μπουφετζήδες, οι αρχιμάγειροι α΄ και β΄ και οι ζαχαροπλάσται. Οι βοηθοί θαλαμηπόλοι χαρακτηρίζονται ως υπάληλοι, μόνον εφ’ όσον εφοίτησαν ευδοκίμως εις την επαγγελματικήν σχολήν του επιμελητηρίου των τουριστικών ξενοδοχείων. Ομοίως χαρακτηρίζονται ως υπάλληλοι οι μαθητευόμενοι μετά διετή υπηρεσίαν εν γένει και ευδόκιμον φοίτησιν εις την ανωτέρω σχολήν (Α.Ν. 394/1936 άρθρ.1). γ)Οι έμμισθοι φωτογράφοι των εφημερίδων (Ν. 5330/1932 άρθρ.3 παρ.4). 6.Εκ των ανωτέρω εκτεθέντων έπεται κατ’ αντιδιαστολήν ότι τεχνίται είναι οι εργάται οι κατέχοντες τέχνην τινά της οποίας γνωρίζουν την πρακτικήν εκτέλεσιν, χωρίς να έχουν σχετικάς θεωρητικάς γνώσεις. Εις την βαθμίδα των τεχνιτών ανήκουν και οι χειροτέχναι, οίτινες παρέχουν εργασίας ασκουμένας ως επί το πλείστον δια των χειρών ή των ποδών χωρίς ν’ απαιτήται θεωρητική τις μόρφωσις. 7.Εργάτης είναι παν πρόσωπον παρέχον, επί συμβάσει εργασίας, υπηρεσίας μάλλον χειρονακτικάς παρά πνευματικάς. Δεν αρκεί απλώς η παροχή σωματικής εργασίας ίνα χαρακτηρισθή τις ως εργάτης, διότι εις πάσαν εργασίαν, και την πλέον ευγενή, καταβάλλεται και σωματική προσπάθεια προς παροχήν αυτής, αλλ’ απαιτείται εργασία χειρονακτική, βάναυσος. Το πνευματικόν στοιχείον είναι δευτερεύον εν τη παροχή των εργασιών του εργάτου. 599 15Β.Β.δ.1 Διάκριση Ασφαλισμένων