Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — latin, Θέμα A (20 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026)

[Κείμενο 1]
Atilius Rēgulus, cum Poenos in Africā funderet, ad senātum scripsit mercenarium suum discessisse et ab eo desertum esse rus; id senatui publice curāri placuit, quoniam Rēgulus aberat. Scipiōnis filiae ex aerario dotem accepērunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum mehercule erat populum Rōmānum tribūtum Scipiōni conferre, cum a Carthagine semper tribūtum ipse exigeret.

[Κείμενο 2]
Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandōrum causā poposcit eōque velut forte elapso se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium. Cui secrēto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amōris mei erga te tale consilium molientem.

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των αποσπασμάτων: «Atilius Rēgulus … reliquerat pater» και «Porcia, Bruti uxor … praeripuisset officium».

Απάντηση:
Απόσπασμα 1: «Ο Ατίλιος Ρήγουλος, ενώ έτρεπε σε φυγή τους Καρχηδονίους στην Αφρική, έγραψε στη σύγκλητο ότι ο μισθωτός εργάτης του είχε φύγει και ότι το αγρόκτημα είχε εγκαταλειφθεί από αυτόν· η σύγκλητος αποφάσισε να φροντιστεί το κτήμα αυτό με δημόσια δαπάνη, επειδή ο Ρήγουλος απουσίαζε. Οι κόρες του Σκιπίωνα πήραν προίκα από το δημόσιο ταμείο, επειδή ο πατέρας (τους) δεν τους είχε αφήσει τίποτε.»

Απόσπασμα 2: «Η Πορκία, η σύζυγος του Βρούτου, όταν έμαθε το σχέδιο του άνδρα της για τη δολοφονία του Καίσαρα, ζήτησε ένα μαχαιράκι κουρέα, τάχα για να κόψει τα νύχια της, και με αυτό, καθώς δήθεν της γλίστρησε τυχαία, τραυματίστηκε. Έπειτα ο Βρούτος, καθώς κλήθηκε στην κρεβατοκάμαρα από τις φωνές των υπηρετριών, ήρθε για να τη μαλώσει, γιατί (τάχα) είχε κλέψει την τέχνη του κουρέα.»

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 20 μονάδες συνολικά, 10 ανά απόσπασμα.
Απόσπασμα 1 (10 μ.): cum Poenos … funderet 1,5 μ. · ad senātum scripsit 1 μ. · mercenarium suum discessisse 1,5 μ. · et ab eo desertum esse rus 2 μ. · id senatui publice curāri placuit 2,5 μ. · quoniam Rēgulus aberat 0,5 μ. · Scipiōnis filiae ex aerario dotem accepērunt 1 μ. (μαζί με το quia nihil illis reliquerat pater).
Απόσπασμα 2 (10 μ.): Porcia, Bruti uxor 1 μ. · cum … consilium de interficiendo Caesare cognovisset 2,5 μ. · cultellum tonsorium … poposcit 2 μ. · quasi unguium resecandōrum causā 1,5 μ. · eōque velut forte elapso se vulnerāvit 2 μ. · Clamōre … vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium 1 μ.
Μερική πίστωση: σωστό νόημα με αδόκιμη ελληνική διατύπωση: πλήρης μονάδα. Λάθος χρόνος/έγκλιση ρήματος αλλά σωστό λεξιλόγιο: μισή μονάδα της περιόδου. Παράλειψη ολόκληρης πρότασης: 0 μονάδες γι' αυτήν. Λάθος υποκείμενο ή αντικείμενο (π.χ. «ο μισθωτός εγκατέλειψε το κτήμα» αντί «το κτήμα εγκαταλείφθηκε από αυτόν»): αφαιρείται η μισή μονάδα της περιόδου. Το «id … curāri placuit» βαθμολογείται πλήρως μόνο αν αποδοθεί η απρόσωπη σύνταξη (η σύγκλητος αποφάσισε / φάνηκε καλό στη σύγκλητο). Αποδεκτές ισοδύναμες αποδόσεις: «κατατρόπωνε» για funderet, «να καλλιεργηθεί με δημόσια δαπάνη» για publice curāri, «ξυράφι/μαχαιράκι μανικιουρίστα» για cultellum tonsorium.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — latin, Θέμα B (10 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026)

[Κείμενο 1]
Atilius Rēgulus, cum Poenos in Africā funderet, ad senātum scripsit mercenarium suum discessisse et ab eo desertum esse rus; id senatui publice curāri placuit, quoniam Rēgulus aberat. Scipiōnis filiae ex aerario dotem accepērunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum mehercule erat populum Rōmānum tribūtum Scipiōni conferre, cum a Carthagine semper tribūtum ipse exigeret.

[Κείμενο 2]
Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandōrum causā poposcit eōque velut forte elapso se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium. Cui secrēto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amōris mei erga te tale consilium molientem.

Β1. Για καθεμία από τις προτάσεις της Στήλης Α να σημειώσετε το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση.
1. Πηγή έμπνευσης του Βεργιλίου αποτελεί ο: α. Ησίοδος. β. Αρχίλοχος. γ. Όμηρος.
2. Οι δύο πιο γνωστοί Ρωμαίοι κωμωδιογράφοι είναι οι: α. Πλαύτος και Τερέντιος. β. Πλαύτος και Τίβουλλος. γ. Πλίνιος και Τερέντιος.
3. Η περίοδος της «ρωμαϊκής ειρήνης» (pax Romana) αρχίζει με τον: α. Κικέρωνα. β. Οκταβιανό. γ. Μάρκο Αντώνιο.
4. Στην ιστορική μονογραφία διέπρεψε ο Ρωμαίος ιστορικός: α. Σαλλούστιος Κρίσπος. β. Έννιος. γ. Ιούλιος Καίσαρ.
5. Σύμφωνα με τον Βεργίλιο, την «αιώνια πόλη» ίδρυσε ο: α. Ίουλος. β. Ρωμύλος. γ. Αγχίσης.

Απάντηση:
1 → γ (Όμηρος)
2 → α (Πλαύτος και Τερέντιος)
3 → β (Οκταβιανό)
4 → α (Σαλλούστιος Κρίσπος)
5 → β (Ρωμύλος)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 ερωτήματα × 2 μονάδες = 10 μονάδες.
Κάθε σωστό γράμμα: 2 μονάδες. Λάθος ή παραλειφθέν: 0 μονάδες. Δεν δίνεται μερική πίστωση. Αν σημειωθούν δύο γράμματα στο ίδιο ερώτημα, η απάντηση θεωρείται λανθασμένη (0 μονάδες). Γίνεται δεκτή η αναγραφή είτε μόνο του γράμματος είτε του γράμματος με τη λέξη.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — latin, Θέμα B (10 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026)

[Κείμενο 1]
Atilius Rēgulus, cum Poenos in Africā funderet, ad senātum scripsit mercenarium suum discessisse et ab eo desertum esse rus; id senatui publice curāri placuit, quoniam Rēgulus aberat. Scipiōnis filiae ex aerario dotem accepērunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum mehercule erat populum Rōmānum tribūtum Scipiōni conferre, cum a Carthagine semper tribūtum ipse exigeret.

[Κείμενο 2]
Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi unguium resecandōrum causā poposcit eōque velut forte elapso se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium. Cui secrēto Porcia «non est hoc» inquit «temerarium factum meum, sed certissimum indicium amōris mei erga te tale consilium molientem.

Β2. Να αντιστοιχίσετε τις λατινικές λέξεις της Στήλης Α με τις ετυμολογικά συγγενείς λέξεις της ελληνικής της Στήλης Β. (Στη Στήλη Β δύο λέξεις περισσεύουν.)
Στήλη Α: 1. dotem, 2. reliquerat, 3. conferre, 4. unguium, 5. secrēto
Στήλη Β: α. αναφορά, β. σειρήνα, γ. νυχοκόπτης, δ. επικριτικός, ε. προδοσία, στ. δόξα, ζ. ελλιπής

Απάντηση:
1 (dotem) → ε (προδοσία) — dos, dotis < do, dare, ομόρριζο με το δίδωμι / προ-δο-σία.
2 (reliquerat) → ζ (ελλιπής) — relinquo, ομόρριζο με το λείπω / ελλιπής.
3 (conferre) → α (αναφορά) — con-fero, ομόρριζο με το φέρω / ανα-φορά.
4 (unguium) → γ (νυχοκόπτης) — unguis, ομόρριζο με το ὄνυξ, ὄνυχος.
5 (secrēto) → δ (επικριτικός) — se-cerno, ομόρριζο με το κρίνω / επι-κριτικός.
Περισσεύουν: β (σειρήνα), στ (δόξα).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 αντιστοιχίσεις × 2 μονάδες = 10 μονάδες.
Κάθε σωστή αντιστοίχιση: 2 μονάδες. Λάθος ή κενή: 0 μονάδες. Δεν αφαιρούνται μονάδες αν ο εξεταζόμενος χρησιμοποιήσει και τις δύο περισσεύουσες λέξεις σε λανθασμένα ζεύγη· απλώς μηδενίζονται τα αντίστοιχα ζεύγη. Δεν απαιτείται ετυμολογική αιτιολόγηση· αν δοθεί λανθασμένη αιτιολόγηση αλλά σωστή αντιστοίχιση, η μονάδα δίνεται ακέραιη.