Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — latin, Θέμα C (15 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Τετάρτη 4 Ιουνίου 2025)

[Κείμενο 1]
Accipe nunc quid postea Nasīca fecerit. Paucis post diēbus cum Ennius ad Nasīcam venisset et eum a ianuā quaereret, exclamāvit Nasīca se domi non esse, etsi domi erat. Tum Ennius indignātus quod Nasīca tam aperte mentiebātur: «Quid?» inquit «Ego non cognosco vocem tuam?» Visne scīre quid Nasīca responderit? «Homo es impudens. Ego cum te quaererem, ancillae tuae credidi te domi non esse; tu mihi ipsi non credis?»

[Κείμενο 2]
Sapientem nec paupertas nec dolor prohibet, nec eae res, quae imperītos avertunt et praecipites agunt. Tu illum premi putas malis? Utitur! Non ex ebore tantum Phidias sciēbat facere simulacra; ex aere quoque faciēbat. Si marmor illi obtulisses, si viliōrem materiam, fecisset tale, quale ex illā fieri optimum posset. Eōdem modo sapiens virtūtem, si licēbit, in divitiis explicābit, si minus, in paupertāte.

Γ1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις / συνεκφορές:
diēbus: τη δοτική πτώση στον άλλο αριθμό
aperte: τους άλλους δύο βαθμούς του επιρρήματος
vocem tuam: τη γενική πτώση στον άλλο αριθμό
impudens: την αφαιρετική πτώση στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό
mihi ipsi: την ονομαστική πτώση στον ίδιο αριθμό
ebore: την κλητική πτώση στον ίδιο αριθμό
simulacra: την αιτιατική πτώση στον άλλο αριθμό
viliōrem: τους άλλους δύο βαθμούς του επιθέτου στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση
tale: την αιτιατική πτώση στο ίδιο γένος, στον άλλο αριθμό
optimum: τον συγκριτικό βαθμό του επιρρήματος
Eōdem: τη γενική πτώση στο ίδιο γένος, στον άλλο αριθμό

Απάντηση:
diēbus → diēi (dies, diēi, ε΄ κλίση, δοτική ενικού)
aperte → apertius (συγκριτικός) / apertissimē (υπερθετικός)
vocem tuam → vocum tuārum (γενική πληθυντικού)
impudens → impudenti (επίθετο γ΄ κλίσης μονοκατάληκτο, αφαιρετική ενικού αρσενικού)
mihi ipsi → ego ipse (ονομαστική ενικού· ο ομιλητής, ο Νασικάς, είναι αρσενικού γένους)
ebore → ebur (ebur, eboris, ουδέτερο· η κλητική ταυτίζεται με την ονομαστική)
simulacra → simulacrum (αιτιατική ενικού ουδετέρου)
viliōrem → vilem (θετικός) / vilissimam (υπερθετικός) — θηλυκό, αιτιατική ενικού, σε συμφωνία με το materiam
tale → talia (αιτιατική πληθυντικού ουδετέρου)
optimum → melius (συγκριτικός βαθμός του επιρρήματος: bene – melius – optimē)
Eōdem → eōrundem (idem, eadem, idem· γενική πληθυντικού αρσενικού)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 11 λήμματα / 13 συνολικά ζητούμενοι τύποι, 15 μονάδες.
Βαθμολόγηση αναλογικά: 15/13 ≈ 1,15 μονάδας ανά ζητούμενο τύπο (τα aperte και viliōrem απαιτούν δύο τύπους το καθένα).
Μερική πίστωση: σωστό θέμα, λάθος κατάληξη (π.χ. diebi, eorumdem γραμμένο ως eorum): μισή μονάδα — ο τύπος eōrundem γίνεται δεκτός και ως eōrumdem.
Στο vocem tuam και στο mihi ipsi απαιτούνται σωστοί και οι δύο τύποι της συνεκφοράς· ένας σωστός: μισή μονάδα. Το ego ipsa (θηλυκό) παίρνει μισή μονάδα (λάθος γένος για τον ομιλητή).
Στο viliōrem απαιτείται θηλυκό αιτιατικής ενικού· vilis/vilissimus (αρσενικό ονομαστικής): μισή μονάδα ανά τύπο.
Στα optimum και aperte γίνονται δεκτά μόνο επιρρηματικά· επιθετικοί τύποι (melior, apertior): 0 μονάδες.
Η σήμανση της μακρότητας δεν βαθμολογείται.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — latin, Θέμα C (6 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Τετάρτη 4 Ιουνίου 2025)

[Κείμενο 1]
Accipe nunc quid postea Nasīca fecerit. Paucis post diēbus cum Ennius ad Nasīcam venisset et eum a ianuā quaereret, exclamāvit Nasīca se domi non esse, etsi domi erat. Tum Ennius indignātus quod Nasīca tam aperte mentiebātur: «Quid?» inquit «Ego non cognosco vocem tuam?» Visne scīre quid Nasīca responderit? «Homo es impudens. Ego cum te quaererem, ancillae tuae credidi te domi non esse; tu mihi ipsi non credis?»

[Κείμενο 2]
Sapientem nec paupertas nec dolor prohibet, nec eae res, quae imperītos avertunt et praecipites agunt. Tu illum premi putas malis? Utitur! Non ex ebore tantum Phidias sciēbat facere simulacra; ex aere quoque faciēbat. Si marmor illi obtulisses, si viliōrem materiam, fecisset tale, quale ex illā fieri optimum posset. Eōdem modo sapiens virtūtem, si licēbit, in divitiis explicābit, si minus, in paupertāte.

Γ2α. Να εντοπίσετε και να γράψετε τους τρεις (3) τύπους αποθετικών ρημάτων που υπάρχουν στα δύο αποσπάσματα (μονάδες 3). Στη συνέχεια, να γράψετε τις μετοχές ενεστώτα στην ονομαστική ενικού, στο θηλυκό γένος (μονάδες 3).

Απάντηση:
Τύποι αποθετικών ρημάτων:
1. indignātus (indignor, indignātus sum, indignāri 1, αποθετικό) → μετοχή ενεστώτα, ονομαστική ενικού θηλυκού: indignans
2. mentiebātur (mentior, mentītus sum, mentīri 4, αποθετικό) → mentiens
3. Utitur (utor, usus sum, uti 3, αποθετικό) → utens
Σημείωση: οι μετοχές ενεστώτα των τριών ρημάτων είναι τριτόκλιτα μονοκατάληκτα επίθετα, επομένως ο τύπος της ονομαστικής ενικού είναι κοινός και για τα τρία γένη.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 6 μονάδες: 3 για τον εντοπισμό (1 μονάδα ανά τύπο) + 3 για τις μετοχές (1 μονάδα ανά μετοχή).
Εντοπισμός και σχηματισμός βαθμολογούνται χωριστά: σωστό αποθετικό με λάθος μετοχή παίρνει 1 από τις 2 μονάδες.
Δεν γίνεται δεκτό το fieri ή το premi ως αποθετικό (είναι παθητικοί τύποι): 0 μονάδες γι' αυτό το λήμμα.
Ο τύπος πρέπει να δοθεί όπως εμφανίζεται στο κείμενο ή στο λεξικό λήμμα· και τα δύο γίνονται δεκτά.
Μετοχή σε λάθος πτώση ή αριθμό (indignantem, indignantes): μισή μονάδα. Παθητικός τύπος μετοχής: 0 μονάδες.