Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα C (9 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Γ2β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
coniurāvit: το α΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή
consecūti erant: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα
expulsus est: το β΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού στην άλλη φωνή
deprehensi sunt: τη γενική του γερουνδίου
aluērunt: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή
nascentem: τη μετοχή του μέλλοντα στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση
dicerent: το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή
intellego: την αφαιρετική στο σουπίνο
fore: το απαρέμφατο του ενεστώτα

Απάντηση:
coniurāvit (coniuro, coniurāvi, coniurātum, coniurāre 1) → coniūrem
consecūti erant (consequor, consecūtus sum, consequi 3, αποθετικό) → consequuntur
expulsus est (expello, expuli, expulsum, expellĕre 3) → expellēbās (ενεργητική φωνή)
deprehensi sunt (deprehendo, deprehendi, deprehensum, deprehendĕre 3) → deprehendendi
aluērunt (alo, alui, alitum/altum, alĕre 3) → aluissēmus
nascentem (nascor, natus sum, nasci 3, αποθετικό· προσδιορίζει το coniuratiōnem, θηλ. αιτιατ. ενικού) → nascitūram
dicerent (dico, dixi, dictum, dicĕre 3) → dic
intellego (intellego, intellexi, intellectum, intellegĕre 3) → intellectū
fore (sum, fui, —, esse) → esse

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 9 ζητούμενοι τύποι × 1 μονάδα = 9 μονάδες.
Μερική πίστωση: σωστό θέμα, λάθος κατάληξη (π.χ. coniurem γραμμένο coniuram, aluerimus αντί aluissēmus): μισή μονάδα.
Λάθος φωνή: 0 μονάδες. Ειδικά στο expulsus est ζητείται ρητά η άλλη (ενεργητική) φωνή· ο τύπος expellebāris/expellebāre βαθμολογείται με 0.
Το dic είναι ανώμαλη προστακτική· ο τύπος dice γίνεται δεκτός με μισή μονάδα.
Στο nascitūram απαιτείται θηλυκό αιτιατικής ενικού· nascitūrus/nascitūrum: μισή μονάδα.
Στο consequuntur απαιτείται γ΄ πληθυντικό ενεστώτα αποθετικού· ο τύπος consecūti sunt (παρακείμενος): 0 μονάδες.
Στο fore γίνεται δεκτό μόνο το esse· ο τύπος futūrum esse βαθμολογείται με 0 (ζητείται ενεστώτας).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα D (10 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Δ1α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τους παρακάτω όρους: ingenii, ex urbe, eius, non credendo, factum esse.

Απάντηση:
ingenii: ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός, γενική της ιδιότητας στο vir (συνοδεύεται υποχρεωτικά από το επίθετο pravissimi).
ex urbe: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει την απομάκρυνση / κίνηση από τόπο στο ρήμα expulsus est.
eius: ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός, γενική κτητική στο Socii.
non credendo: αφαιρετική του γερουνδίου, επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο ρήμα confirmavērunt.
factum esse: ειδικό απαρέμφατο, αντικείμενο στο ρήμα dicerent (υποκείμενό του το id — ετεροπροσωπία).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 όροι × 2 μονάδες = 10 μονάδες.
Ανά όρο: 1 μονάδα για το είδος και 1 μονάδα για τον σωστό προσδιοριζόμενο όρο.
Στο ingenii γίνεται δεκτό «γενική της ιδιότητας»· «γενική κτητική»: 0 μονάδες για το είδος.
Στο ex urbe γίνεται δεκτό «κίνηση από τόπο» ή «απομάκρυνση»· «στάση σε τόπο»: 0 μονάδες για το είδος.
Στο non credendo γίνεται δεκτό «αφαιρετική γερουνδίου του τρόπου» ή «του μέσου» με τεκμηρίωση: πλήρεις μονάδες. Ο χαρακτηρισμός «γερουνδιακό»: 0 μονάδες για το είδος.
Στο factum esse απαιτείται ο χαρακτηρισμός «ειδικό απαρέμφατο» και η θέση «αντικείμενο στο dicerent»· η αναφορά μόνο σε «απαρέμφατο»: 1 μονάδα.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα D (5 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Δ1β. «qui non fateātur»: Να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης (μονάδα 1), να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα 1) και να δικαιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς της (μονάδες 3).

Απάντηση:
Είδος: δευτερεύουσα αναφορική συμπερασματική πρόταση (εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία qui, η οποία εδώ ισοδυναμεί με ut is).
Συντακτική λειτουργία: προσδιορίζει το neminem, δηλώνοντας το συμπέρασμα που απορρέει από το επιρρηματικό tam improbum· λειτουργεί δηλαδή ως επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος στο απαρέμφατο fore (και ως αναφορικός προσδιορισμός στο neminem).
Τρόπος εκφοράς: εκφέρεται με υποτακτική (fateātur), όπως όλες οι συμπερασματικές προτάσεις στα λατινικά, γιατί το συμπέρασμα θεωρείται μια υποκειμενική κατάσταση. Συγκεκριμένα με υποτακτική ενεστώτα, γιατί εξαρτάται από ρήμα αρκτικού χρόνου (intellego, οριστική ενεστώτα) και δηλώνει το σύγχρονο στο παρόν. Στην κύρια πρόταση προεξαγγέλλεται από το επιρρηματικό tam.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 μονάδες.
Είδος (αναφορική συμπερασματική): 1 μονάδα. Ο χαρακτηρισμός μόνο «αναφορική» χωρίς τη συμπερασματική χροιά: μισή μονάδα.
Συντακτική λειτουργία: 1 μονάδα — γίνεται δεκτό είτε «προσδιορίζει το neminem» είτε «επιρρηματικός προσδιορισμός του αποτελέσματος στο fore».
Αιτιολόγηση εκφοράς (3 μονάδες): 1 μονάδα για την υποτακτική έγκλιση και τον λόγο της (το συμπέρασμα εκλαμβάνεται ως υποκειμενική κατάσταση), 1 μονάδα για τον χρόνο (ενεστώτας) και 1 μονάδα για την εξάρτηση από αρκτικό χρόνο / δήλωση του σύγχρονου στο παρόν.
Αναφορά μόνο σε «υποτακτική ενεστώτα» χωρίς αιτιολόγηση: 1 μονάδα από τις 3.
Η αναφορά στην προεξαγγελτική λέξη tam δεν βαθμολογείται χωριστά αλλά γίνεται δεκτή ως μέρος της τεκμηρίωσης.