Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα D (7 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Δ2α. «Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse […] proelio victus, interfectus est»: Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.

Απάντηση:
Antōnius, alter consul, Catilīnam ipsum […] proelio victum interfēcit.

Επιμέρους μετασχηματισμοί:
— Το ποιητικό αίτιο Ab Antōnio γίνεται υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος: Antōnius (ονομαστική).
— Η παράθεση altero consule ακολουθεί την πτώση του όρου στον οποίο αναφέρεται: alter consul (ονομαστική).
— Το υποκείμενο Catilīna ipse γίνεται αντικείμενο: Catilīnam ipsum (αιτιατική).
— Το ρήμα interfectus est γίνεται interfēcit (γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής).
— Η μετοχή proelio victus, που προσδιορίζει τον Κατιλίνα, ακολουθεί το αντικείμενο και τίθεται σε αιτιατική: proelio victum (παραμένει παθητικής φωνής, γιατί δεν δηλώνεται δικό της ποιητικό αίτιο).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 7 μονάδες.
Antōnius (υποκείμενο σε ονομαστική) 1,5 μ. · alter consul (παράθεση σε ονομαστική) 1,5 μ. · Catilīnam ipsum (αντικείμενο σε αιτιατική) 2 μ. · interfēcit 1,5 μ. · proelio victum (συμφωνία της μετοχής με το αντικείμενο) 0,5 μ.
Μερική πίστωση: σωστή πτώση με λανθασμένο τύπο (π.χ. Catilīnem): μισή μονάδα του σκέλους.
Παράλειψη της συμφωνίας της παράθεσης (διατήρηση altero consule): 0 μονάδες γι' αυτό το σκέλος.
Παράλειψη της προσαρμογής της μετοχής (διατήρηση victus): αφαιρείται η μισή μονάδα του σκέλους.
Γίνεται δεκτή και η απόδοση της μετοχής με δευτερεύουσα πρόταση (quem proelio vicerat) εφόσον διατηρείται το νόημα: πλήρης μονάδα.
Λάθος χρόνος ρήματος (interficit, interficiēbat): 0 μονάδες γι' αυτό το σκέλος.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα D (8 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Δ2β. «Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus»: Να χαρακτηρίσετε συντακτικά την έκφραση (μονάδα 1) και να τη μετατρέψετε σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση εισαγόμενη με τον ιστορικό / διηγηματικό σύνδεσμο cum (μονάδες 7).

Απάντηση:
Χαρακτηρισμός: ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη (χρονική), που δηλώνει τον χρόνο· είναι ιδιόμορφη γιατί δεν περιέχει ρηματικό τύπο — το sum δεν διαθέτει μετοχή ενεστώτα — αλλά δύο ονόματα, εκ των οποίων το ένα (consulibus) λειτουργεί ως κατηγορηματικός προσδιορισμός στα υπόλοιπα.

Μετατροπή: cum Marcus Tullius Cicerō et Gaius Antōnius consulēs essent, Lucius Sergius Catilīna … contra rem publicam coniurāvit.
Αιτιολόγηση: τα ονόματα της αφαιρετικής απόλυτης τίθενται σε ονομαστική ως υποκείμενα (Marcus Tullius Cicerō et Gaius Antōnius) και το consulibus γίνεται κατηγορούμενο (consulēs)· προστίθεται το ρήμα sum σε υποτακτική παρατατικού (essent), γιατί η πρόταση εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (coniurāvit) και δηλώνει το σύγχρονο στο παρελθόν.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 8 μονάδες.
Χαρακτηρισμός (1 μονάδα): απαιτείται ο όρος «ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη»· σκέτο «αφαιρετική απόλυτη»: μισή μονάδα.
Μετατροπή (7 μονάδες): cum 1 μ. · Marcus Tullius Cicerō σε ονομαστική 1,5 μ. · Gaius Antōnius σε ονομαστική 1,5 μ. · consulēs ως κατηγορούμενο σε ονομαστική 1,5 μ. · essent (υποτακτική παρατατικού) 1,5 μ.
Χρήση οριστικής (erant) αντί υποτακτικής: αφαιρείται 1 μονάδα (ο ιστορικός cum εκφέρεται πάντοτε με υποτακτική).
Λάθος χρόνος υποτακτικής (fuissent, sint): μισή μονάδα από τις 1,5 (η εξάρτηση από ιστορικό χρόνο και το σύγχρονο απαιτούν παρατατικό).
Διατήρηση αφαιρετικής σε οποιοδήποτε σκέλος: 0 μονάδες γι' αυτό το σκέλος.
Δεν απαιτείται η επανάληψη της κύριας πρότασης.