Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα A (20 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των αποσπασμάτων «Marco Tullio Cicerōne … in carcere strangulāti sunt» και «quorum auctoritātem secūti multi … qui non fateātur».

Απάντηση:
Απόσπασμα 1: «Όταν ήταν ύπατοι ο Μάρκος Τύλλιος Κικέρωνας και ο Γάιος Αντώνιος, ο Λεύκιος Σέργιος Κατιλίνας, άνδρας από πολύ αριστοκρατική γενιά αλλά με πολύ διεστραμμένο χαρακτήρα, συνωμότησε εναντίον της πολιτείας. Αυτόν τον είχαν ακολουθήσει κάποιοι διάσημοι αλλά αχρείοι άνδρες. Ο Κατιλίνας διώχτηκε από την πόλη από τον Κικέρωνα. Οι σύντροφοί του συνελήφθησαν και στραγγαλίστηκαν στη φυλακή.»

Απόσπασμα 2: «…πολλοί, έχοντας ακολουθήσει το κύρος τους, όχι μόνο αχρείοι αλλά και άπειροι, αν τον είχα τιμωρήσει με θάνατο, θα έλεγαν ότι αυτό έγινε σκληρά και τυραννικά. Τώρα καταλαβαίνω ότι, αν αυτός φτάσει στο στρατόπεδο του Μαλλίου, όπου κατευθύνεται, κανείς δεν θα είναι τόσο ανόητος, ώστε να μη βλέπει ότι έγινε συνωμοσία, κανείς (δεν θα είναι) τόσο αχρείος, ώστε να μην το ομολογήσει.»

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 20 μονάδες συνολικά, 10 ανά απόσπασμα.
Απόσπασμα 1 (10 μ.): Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus 2 μ. · Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi 2,5 μ. · contra rem publicam coniurāvit 1 μ. · Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant 2 μ. · Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est 1,5 μ. · Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt 1 μ.
Απόσπασμα 2 (10 μ.): quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti 2 μ. · si in hunc animadvertissem 1,5 μ. · crudeliter et regie id factum esse dicerent 2 μ. · Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit 2 μ. · neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam 1,5 μ. · neminem tam improbum, qui non fateātur 1 μ.
Μερική πίστωση: η ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη «Marco Tullio Cicerōne … consulibus» βαθμολογείται πλήρως μόνο αν αποδοθεί χρονικά («όταν ήταν ύπατοι» / «επί υπατείας»)· απόδοση ως ονοματικού συνόλου: μισές μονάδες. Οι γενικές της ιδιότητας (nobilissimi generis, ingenii pravissimi) πρέπει να αποδοθούν ως χαρακτηρισμοί του vir. Το animadvertissem αποδίδεται «είχα τιμωρήσει με θάνατο»· η απόδοση «είχα προσέξει» βαθμολογείται με 0 μονάδες γι' αυτή την περίοδο. Οι αναφορικές συμπερασματικές (qui non videat, qui non fateātur) πρέπει να αποδοθούν συμπερασματικά («ώστε να μη …»). Λάθος χρόνος ρήματος: μισή μονάδα της περιόδου. Παράλειψη περιόδου: 0 μονάδες γι' αυτήν.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα B (10 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Β1. Για καθεμιά από τις προτάσεις της Στήλης Α να σημειώσετε το γράμμα της Στήλης Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση.
1. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν παντού το εθνικό επίθετο «ρωμαίος», ενώ για τη γλώσσα τους διατήρησαν το επίθετο: α. «ελληνορωμαϊκή». β. «λατινική». γ. «ιταλική».
2. Το 240 π.Χ. οργανώνει παραστάσεις θεάτρου με ελληνικά έργα διασκευασμένα στα λατινικά: α. ο Λίβιος Ανδρόνικος. β. ο Ναίβιος. γ. ο Πλαύτος.
3. Το λογοτεχνικό είδος που ωριμάζει τελευταίο στη Ρώμη είναι: α. η λυρική ποίηση. β. το έπος. γ. η κωμωδία.
4. Την ιστορική βιογραφία εγκαινιάζει στη Ρώμη: α. ο Προπέρτιος. β. ο Οράτιος. γ. ο Κορνήλιος Νέπως.
5. Την πρόθεση του Αυγούστου για ενίσχυση της υπαίθρου υπηρετεί το έργο του Βεργιλίου: α. Ωδές. β. Μεταμορφώσεις. γ. Γεωργικά.

Απάντηση:
1 → β («λατινική»)
2 → α (ο Λίβιος Ανδρόνικος)
3 → α (η λυρική ποίηση)
4 → γ (ο Κορνήλιος Νέπως)
5 → γ (Γεωργικά)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 ερωτήματα × 2 μονάδες = 10 μονάδες.
Κάθε σωστό γράμμα: 2 μονάδες. Λάθος ή κενό: 0 μονάδες. Δεν δίνεται μερική πίστωση. Δύο σημειωμένα γράμματα στο ίδιο ερώτημα: 0 μονάδες. Γίνεται δεκτή η αναγραφή του γράμματος ή/και της απάντησης ολογράφως.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — latin, Θέμα B (10 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 6 Ιουνίου 2024)

[Κείμενο 1]
Marco Tullio Cicerōne et Gaio Antōnio consulibus, Lucius Sergius Catilīna, nobilissimi generis vir sed ingenii pravissimi, contra rem publicam coniurāvit. Eum clari quidam sed improbi viri consecūti erant. Catilīna a Cicerōne ex urbe expulsus est. Socii eius deprehensi sunt et in carcere strangulāti sunt. Ab Antōnio, altero consule, Catilīna ipse cum exercitu suo, proelio victus, interfectus est.

[Κείμενο 2]
qui spem Catilīnae mollibus sententiis aluērunt coniurationemque nascentem non credendo confirmavērunt; quorum auctoritātem secūti multi, non solum improbi verum etiam imperīti, si in hunc animadvertissem, crudeliter et regie id factum esse dicerent. Nunc intellego, si iste in Manliāna castra pervenerit, quo intendit, neminem tam stultum fore, qui non videat coniuratiōnem esse factam, neminem tam improbum, qui non fateātur.

Β2. Να εντοπίσετε στα παραπάνω κείμενα μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της λατινικής για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ρεαλιστής, σοσιαλισμός, στραγγαλίζω, φίρμα, ρήγας

Απάντηση:
ρεαλιστής → rem (στη συνεκφορά «contra rem publicam»· res, rei)
σοσιαλισμός → Socii (socius, -ii)
στραγγαλίζω → strangulāti sunt (strangulo)
φίρμα → confirmavērunt (con-firmo < firmus)
ρήγας → regie (regius < rex, regis)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 λέξεις × 2 μονάδες = 10 μονάδες.
Κάθε σωστός εντοπισμός: 2 μονάδες. Γίνεται δεκτή είτε η μορφή που εμφανίζεται στο κείμενο είτε το λεξικό λήμμα (π.χ. res / rem, socius / Socii, strangulo / strangulāti sunt, confirmo / confirmavērunt, regius / regie).
Λέξη που δεν υπάρχει στα δύο κείμενα: 0 μονάδες, ακόμη κι αν είναι ετυμολογικά συγγενής.
Λανθασμένη ετυμολογική σύνδεση (π.χ. «ρεαλιστής → regie»): 0 μονάδες.
Δεν απαιτείται αιτιολόγηση της συγγένειας.