Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — latin, Θέμα C (11 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 8 Ιουνίου 2023)

[Κείμενο 1]
Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebātur; tum se dolōri dabat et paulo post siccis oculis redībat. Scribōniānus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occīso Scribōniāno, Rōmam trahebātur. Erat ascensūrus navem; Arria milites orābat, ut simul imponerētur. Non impetrāvit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secūta est.

[Κείμενο 2]
Caecilia, uxor Metelli, dum more prisco omen nuptiāle petit filiae sorōris, ipsa fēcit omen. Nam in sacello quodam nocte cum sorōris filiā persedēbat expectabatque dum aliqua vox congruens proposito audirētur. Tandem puella, longā morā standi fessa, rogāvit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: «ego libenter tibi meā sede cedo». Hoc dictum paulo post res ipsa confirmāvit.

Γ2β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα (για τους περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο):
vincerent: το β΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του παρακειμένου στην ίδια φωνή
egrediebātur: το απαρέμφατο του ενεστώτα
redībat: τη μετοχή του ενεστώτα στη γενική ενικού στο ίδιο γένος
moverat: την αφαιρετική στο σουπίνο
fuerat: τον ίδιο τύπο στην υποτακτική
Erat ascensūrus: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής του παρακειμένου
petit: τη γενική και την αφαιρετική του γερουνδίου
fēcit: το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα και του μέλλοντα στην ίδια φωνή
dixit: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα στην άλλη φωνή

Απάντηση:
vincerent (vinco, vīci, victum, vincĕre 3) → vīcisti
egrediebātur (egredior, egressus sum, egredi 3*, αποθετικό) → egredi
redībat (redeo, redii, reditum, redīre) → redeuntis
moverat (moveo, mōvi, mōtum, movēre 2) → mōtū
fuerat (sum, fui, —, esse· γ΄ ενικό οριστικής υπερσυντελίκου) → fuisset
Erat ascensūrus (ενεργητική περιφραστική συζυγία του ascendo) → ascensūri fuerint
petit (peto, petīvi, petītum, petĕre 3) → petendi (γενική) / petendō (αφαιρετική)
fēcit (facio, fēci, factum, facĕre 3*) → fac (προστακτική ενεστώτα) / facitō (προστακτική μέλλοντα)
dixit (dico, dixi, dictum, dicĕre 3) → dicimini (παθητική φωνή)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 9 λήμματα / 11 συνολικά ζητούμενοι τύποι × 1 μονάδα = 11 μονάδες (τα petit και fēcit απαιτούν δύο τύπους το καθένα).
Μερική πίστωση: σωστό θέμα, λάθος κατάληξη (π.χ. vicisses αντί vīcisti, redeuntes αντί redeuntis): μισή μονάδα.
Λάθος φωνή: 0 μονάδες. Ειδικά στο dicimini ζητείται ρητά η άλλη (παθητική) φωνή· ο τύπος dicitis βαθμολογείται με 0.
Στο ascensūri fuerint απαιτούνται και τα δύο σκέλη της περιφραστικής συζυγίας και ο πληθυντικός της μετοχής· μόνο το ένα σκέλος ή ενικός στη μετοχή (ascensūrus fuerint): μισή μονάδα.
Το fac είναι ανώμαλη προστακτική· ο τύπος face γίνεται δεκτός με μισή μονάδα. Ο τύπος του μέλλοντα facitō δεν εναλλάσσεται με το fac.
Στο mōtū γίνεται δεκτός ο τύπος και χωρίς σήμανση μακρότητας· ο τύπος mōtum (αιτιατική σουπίνου): 0 μονάδες.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — latin, Θέμα D (10 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 8 Ιουνίου 2023)

[Κείμενο 1]
Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebātur; tum se dolōri dabat et paulo post siccis oculis redībat. Scribōniānus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occīso Scribōniāno, Rōmam trahebātur. Erat ascensūrus navem; Arria milites orābat, ut simul imponerētur. Non impetrāvit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secūta est.

[Κείμενο 2]
Caecilia, uxor Metelli, dum more prisco omen nuptiāle petit filiae sorōris, ipsa fēcit omen. Nam in sacello quodam nocte cum sorōris filiā persedēbat expectabatque dum aliqua vox congruens proposito audirētur. Tandem puella, longā morā standi fessa, rogāvit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: «ego libenter tibi meā sede cedo». Hoc dictum paulo post res ipsa confirmāvit.

Δ1α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τους παρακάτω όρους: se, contra Claudium, piscatoriam, standi, paulo (στο δεύτερο απόσπασμα).

Απάντηση:
se: άμεσο αντικείμενο στο ρήμα dabat («tum se dolōri dabat»)· είναι αυτοπαθής αντωνυμία που αναφέρεται στο υποκείμενο του ρήματος (Arria).
contra Claudium: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός της εναντίωσης (εχθρικής διάθεσης) στο ρήμα moverat.
piscatoriam: ομοιόπτωτος επιθετικός προσδιορισμός στο naviculam.
standi: γενική του γερουνδίου του sto, ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός (γενική επεξηγηματική / αντικειμενική) στο morā.
paulo: αφαιρετική (οργανική) του μέτρου ή της διαφοράς στο επίρρημα post («Hoc dictum paulo post res ipsa confirmāvit»).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 όροι × 2 μονάδες = 10 μονάδες.
Ανά όρο: 1 μονάδα για το είδος και 1 μονάδα για τον σωστό προσδιοριζόμενο όρο.
Στο se γίνεται δεκτό «άμεσο αντικείμενο στο dabat»· ο χαρακτηρισμός «υποκείμενο» ή «έμμεσο αντικείμενο»: 0 μονάδες για το είδος.
Στο contra Claudium γίνεται δεκτό «εναντίωση» ή «εχθρική διάθεση».
Στο standi γίνονται δεκτές και η «επεξηγηματική» και η «αντικειμενική» γενική· ο χαρακτηρισμός «γερουνδιακό»: 0 μονάδες για το είδος.
Στο paulo ο χαρακτηρισμός «αφαιρετική του χρόνου»: 0 μονάδες για το είδος· απαιτείται «μέτρου ή διαφοράς».
Αν ο εξεταζόμενος αναγνωρίσει το paulo του πρώτου αποσπάσματος αντί του δεύτερου, δεν αφαιρούνται μονάδες εφόσον η ανάλυση είναι ορθή (η συντακτική λειτουργία είναι η ίδια).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — latin, Θέμα D (5 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΑ (Λατινικά Προσανατολισμού, ΓΕΛ, Πέμπτη 8 Ιουνίου 2023)

[Κείμενο 1]
Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebātur; tum se dolōri dabat et paulo post siccis oculis redībat. Scribōniānus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuerat Paetus in partibus eius et, occīso Scribōniāno, Rōmam trahebātur. Erat ascensūrus navem; Arria milites orābat, ut simul imponerētur. Non impetrāvit: conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secūta est.

[Κείμενο 2]
Caecilia, uxor Metelli, dum more prisco omen nuptiāle petit filiae sorōris, ipsa fēcit omen. Nam in sacello quodam nocte cum sorōris filiā persedēbat expectabatque dum aliqua vox congruens proposito audirētur. Tandem puella, longā morā standi fessa, rogāvit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: «ego libenter tibi meā sede cedo». Hoc dictum paulo post res ipsa confirmāvit.

Δ1β. «Hoc dictum paulo post res ipsa confirmāvit»: Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.

Απάντηση:
Hoc dictum paulo post ab ipsā rē (a rē ipsā) confirmātum est.

Επιμέρους μετασχηματισμοί:
— Το αντικείμενο Hoc dictum γίνεται υποκείμενο του παθητικού ρήματος και παραμένει σε ονομαστική (ουδέτερο, ονομαστική = αιτιατική).
— Το υποκείμενο res ipsa γίνεται ποιητικό αίτιο· εκφέρεται εμπρόθετα (a/ab + αφαιρετική), γιατί εδώ προσωποποιείται. Γίνεται δεκτή και η απρόθετη αφαιρετική (ipsā rē), αν εκληφθεί ως άψυχο.
— Το ρήμα confirmāvit γίνεται confirmātum est (γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου παθητικής φωνής, με τη μετοχή σε συμφωνία με το υποκείμενο Hoc dictum, ουδέτερο ενικού).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ — 5 μονάδες.
Hoc dictum ως υποκείμενο σε ονομαστική 1 μ. · ab ipsā rē / ipsā rē ως ποιητικό αίτιο 2 μ. · confirmātum est 2 μ.
Μερική πίστωση: σωστή μετατροπή χωρίς ποιητικό αίτιο (παράλειψη του res ipsa): αφαιρούνται 2 μονάδες.
Λάθος συμφωνία της μετοχής (confirmāta est, confirmātus est): 1 μονάδα από τις 2 — η μετοχή πρέπει να συμφωνεί με το ουδέτερο Hoc dictum.
Λάθος χρόνος (confirmātur, confirmābātur): 0 μονάδες γι' αυτό το σκέλος.
Γίνονται δεκτές και οι δύο εκφορές του ποιητικού αιτίου (εμπρόθετη ή απρόθετη), εφόσον η αφαιρετική είναι ορθή· λάθος πτώση (res ipsa αμετάβλητο): 0 μονάδες γι' αυτό το σκέλος.
Η διατήρηση του paulo post δεν βαθμολογείται χωριστά.