Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα A (10 μονάδες)

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ:
1. Οποιαδήποτε εντολή επανάληψης ΟΣΟ…ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ μπορεί να μετατραπεί σε εντολή επανάληψης ΓΙΑ…ΑΠΟ…ΜΕΧΡΙ…ΜΕ_ΒΗΜΑ.
2. Η μέθοδος επεξεργασίας «πρώτο μέσα πρώτο έξω» (FIFO) εφαρμόζεται στη δομή δεδομένων ΟΥΡΑ.
3. Κάθε συνάρτηση επιστρέφει μόνο μια τιμή.
4. Η έκφραση A MOD 5 είναι συντακτικά σωστή στη ΓΛΩΣΣΑ, όταν το Α είναι πραγματική μεταβλητή.
5. Σε μια λίστα τα στοιχεία δεν μπορούν να προστεθούν στην αρχή ή στο τέλος της, παρά μόνο στη μέση της.

Απάντηση:
1. ΛΑΘΟΣ (η ΟΣΟ είναι η γενικότερη δομή επανάληψης· δεν μετατρέπεται πάντα σε ΓΙΑ, αφού η ΓΙΑ απαιτεί εκ των προτέρων γνωστό πλήθος επαναλήψεων). 2. ΣΩΣΤΟ (η ουρά λειτουργεί με FIFO). 3. ΣΩΣΤΟ (κάθε συνάρτηση της ΓΛΩΣΣΑΣ επιστρέφει ακριβώς μία τιμή μέσω του ονόματός της). 4. ΛΑΘΟΣ (ο τελεστής MOD ορίζεται μόνο για ακέραιους τελεστέους). 5. ΛΑΘΟΣ (σε μια λίστα κόμβοι μπορούν να εισαχθούν σε οποιοδήποτε σημείο: αρχή, μέση ή τέλος).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). 2 μονάδες ανά ορθό χαρακτηρισμό (1 ΛΑΘΟΣ, 2 ΣΩΣΤΟ, 3 ΣΩΣΤΟ, 4 ΛΑΘΟΣ, 5 ΛΑΘΟΣ). Καμία μερική πίστωση ανά πρόταση. Δεν ζητείται αιτιολόγηση.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα A (5 μονάδες)

Να αναφέρετε τις βασικές πράξεις των συνδεδεμένων λιστών.

Απάντηση:
Οι βασικές πράξεις σε μια συνδεδεμένη λίστα είναι: (α) εισαγωγή κόμβου στη λίστα, (β) διαγραφή κόμβου από τη λίστα, (γ) έλεγχος αν η λίστα είναι κενή, (δ) αναζήτηση στοιχείου στη λίστα και (ε) προσπέλαση/διάσχιση των κόμβων της λίστας.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). 1 μονάδα ανά σωστά αναφερόμενη πράξη (εισαγωγή, διαγραφή, έλεγχος κενής λίστας, αναζήτηση, προσπέλαση). Αποδεκτές ισοδύναμες διατυπώσεις.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα A (5 μονάδες)

Να αναφέρετε επιγραμματικά τα κριτήρια που πρέπει να ικανοποιεί ένας αλγόριθμος.

Απάντηση:
Τα κριτήρια που πρέπει να ικανοποιεί κάθε αλγόριθμος είναι: (α) Είσοδος, (β) Έξοδος, (γ) Καθοριστικότητα, (δ) Περατότητα, (ε) Αποτελεσματικότητα.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). 1 μονάδα ανά κριτήριο (είσοδος, έξοδος, καθοριστικότητα, περατότητα, αποτελεσματικότητα). Ζητείται επιγραμματική αναφορά, όχι ανάπτυξη.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα B (6 μονάδες)

Δίνεται το παρακάτω τμήμα αλγορίθμου:
ΓΙΑ i ΑΠΟ Α ΜΕΧΡΙ Μ ΜΕ_ΒΗΜΑ Β
  ΓΡΑΨΕ i
ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
Για καθεμιά από τις παρακάτω τρεις περιπτώσεις τιμών των μεταβλητών Α, Μ, Β να γράψετε πόσες φορές θα εκτελεστεί η εντολή ΓΡΑΨΕ:
1. Α=2, Μ=0, Β=-1
2. Α=5, Μ=0, Β=2
3. Α=-3, Μ=3, Β=2

Απάντηση:
1. 3 φορές (i παίρνει τις τιμές 2, 1, 0). 2. 0 φορές (αρχική τιμή 5 > 0 με θετικό βήμα, οπότε ο βρόχος δεν εκτελείται καθόλου). 3. 4 φορές (i παίρνει τις τιμές -3, -1, 1, 3).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 2 μονάδες ανά ορθή απάντηση (1→3 φορές, 2→0 φορές, 3→4 φορές). Καμία μερική πίστωση ανά περίπτωση.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα B (5 μονάδες)

Δίνονται τα παρακάτω ζεύγη Υπερκλάσης – Υποκλάσης:
1. Τράπεζα – Λογαριασμός
2. Δήμος – Συνοικία
3. Μέσο μετακίνησης – Ποδήλατο
4. Γεωμετρικό σχήμα – Τετράγωνο
5. Σχολείο – Σχολική Τάξη
Για κάθε ζεύγος να γράψετε τον αριθμό του (1 έως 5) και δίπλα τη λέξη ΝΑΙ, εάν πρόκειται για έγκυρο ζεύγος Υπερκλάσης – Υποκλάσης, ή τη λέξη ΟΧΙ σε αντίθετη περίπτωση.

Απάντηση:
1. ΟΧΙ (ο Λογαριασμός δεν «είναι ένα είδος» Τράπεζας· πρόκειται για σχέση περιέχει/έχει). 2. ΟΧΙ (η Συνοικία είναι μέρος του Δήμου, όχι είδος Δήμου). 3. ΝΑΙ (το Ποδήλατο είναι είδος Μέσου μετακίνησης — σχέση γενίκευσης «είναι ένα»). 4. ΝΑΙ (το Τετράγωνο είναι είδος Γεωμετρικού σχήματος). 5. ΟΧΙ (η Σχολική Τάξη είναι μέρος του Σχολείου, όχι είδος του).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). 1 μονάδα ανά ορθή απάντηση (1 ΟΧΙ, 2 ΟΧΙ, 3 ΝΑΙ, 4 ΝΑΙ, 5 ΟΧΙ). Δεν ζητείται αιτιολόγηση.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα B (4 μονάδες)

Έστω στοίβα που υλοποιείται με μονοδιάστατο πίνακα Σ[Ν] και ουρά που υλοποιείται με μονοδιάστατο πίνακα Ο[Ν]. Για τη διαχείριση της στοίβας χρησιμοποιείται μεταβλητή top, ενώ για την ουρά μεταβλητές front και rear. Για καθέναν από τους παρακάτω ελέγχους να γράψετε τη συνθήκη που τον υλοποιεί σε ψευδογλώσσα:
1. Η στοίβα είναι άδεια.
2. Η ουρά είναι γεμάτη.
3. Η στοίβα έχει ένα στοιχείο.
4. Η ουρά έχει δύο στοιχεία.

Απάντηση:
1. top = 0
2. rear = N
3. top = 1
4. rear = front + 1
(Θεωρείται η συνήθης σχολική υλοποίηση: κενή στοίβα με top=0, στοιχεία ουράς από τη θέση front έως τη θέση rear.)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (4 μ.). 1 μονάδα ανά ορθή συνθήκη: top=0, rear=N, top=1, rear=front+1 (ή ισοδύναμες, π.χ. rear-front=1 για την 4). Καμία μερική πίστωση ανά συνθήκη.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα B (10 μονάδες)

Το παρακάτω τμήμα αλγορίθμου διαβάζει επαναληπτικά αριθμούς και υπολογίζει το άθροισμα των θετικών, ενώ τερματίζει τις επαναλήψεις σε οποιαδήποτε από τις εξής περιπτώσεις: όταν διαβαστούν 100 αριθμοί, ή όταν διαβαστούν διαδοχικά τρεις αρνητικοί αριθμοί.
Σ ← 0   ! άθροισμα των θετικών
π ← 0   ! πλήθος αριθμών που διαβάστηκαν
π_α ← 0 ! πλήθος αρνητικών αριθμών που διαβάστηκαν διαδοχικά
ΟΣΟ π_α < 3 …(1)… π < 100 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  π ← …(2)…
  ΔΙΑΒΑΣΕ x
  ΑΝ x > 0 ΤΟΤΕ
    Σ ← Σ + x
    π_α ← …(3)…
  ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ x < 0 ΤΟΤΕ
    π_α ← …(4)…
  ΑΛΛΙΩΣ
    π_α ← …(5)…
  ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
Για καθένα από τα κενά (1 έως 5) να γράψετε ό,τι χρειάζεται να συμπληρωθεί, ώστε να υλοποιείται σωστά η λειτουργία που περιγράφηκε.

Απάντηση:
(1) ΚΑΙ — ο βρόχος συνεχίζει μόνο όσο ισχύουν και οι δύο συνθήκες, ώστε να τερματίζει με οποιαδήποτε από τις δύο περιπτώσεις.
(2) π + 1 — αύξηση του μετρητή αριθμών που διαβάστηκαν.
(3) 0 — ο θετικός αριθμός διακόπτει τη διαδοχή αρνητικών, άρα μηδενισμός του π_α.
(4) π_α + 1 — αύξηση του μετρητή διαδοχικών αρνητικών.
(5) 0 — το μηδέν δεν είναι αρνητικός, άρα και εδώ μηδενισμός της διαδοχής.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). 2 μονάδες ανά ορθό κενό: (1) ΚΑΙ, (2) π+1, (3) 0, (4) π_α+1, (5) 0. Καμία μερική πίστωση ανά κενό.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — informatics, Θέμα C (2 μονάδες)

Μια εταιρεία κινητής τηλεφωνίας καταγράφει τη διάρκεια των τηλεφωνικών κλήσεων σε δευτερόλεπτα αλλά χρεώνει ολόκληρα λεπτά από το πρώτο δευτερόλεπτο (1–60 δευτ. → 1 λεπτό, 61–120 δευτ. → 2 λεπτά κ.ο.κ.). Σε κάθε κλήση τα τρία πρώτα λεπτά χρεώνονται 0.06 ευρώ το λεπτό, ενώ η διάρκεια επιπλέον των τριών λεπτών χρεώνεται 0.04 ευρώ το λεπτό (κλιμακωτή χρέωση). Η διάρκεια ομιλίας εισάγεται ως ακέραια τιμή. Να κατασκευάσετε πρόγραμμα σε ΓΛΩΣΣΑ, το οποίο:
Γ1. Να περιλαμβάνει κατάλληλο τμήμα δηλώσεων.

Απάντηση:
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Κλήσεις
ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  ΑΚΕΡΑΙΕΣ: δ, πλ, πλ2
  ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ: χ, σ, ποσ
(δ: διάρκεια σε δευτερόλεπτα, πλ: πλήθος κλήσεων, πλ2: πλήθος κλήσεων με χρέωση ≥ 2 ευρώ, χ: χρέωση κλήσης, σ: σύνολο χρεώσεων, ποσ: ποσοστό.)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (2 μ.). Επικεφαλίδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ και τμήμα ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ: 1 μ. Ορθοί τύποι μεταβλητών σύμφωνα με τη χρήση τους στο πρόγραμμα (ακέραιες/πραγματικές): 1 μ. Δεκτά οποιαδήποτε ονόματα μεταβλητών, εφόσον χρησιμοποιούνται με συνέπεια.