Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — history, Θέμα A (10 μονάδες)

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ — ΘΕΜΑ Α2
Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πληροφορία και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πληροφορία είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πληροφορία είναι λανθασμένη:
α. Θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας (1841) υπήρξε ο Εϋνάρδος.
β. Με το Σύνταγμα του 1864 ορίστηκε ως πολίτευμα της Ελλάδας η συνταγματική μοναρχία.
γ. Στις βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 ηττήθηκε το κόμμα των Φιλελευθέρων.
δ. Το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας συντάχθηκε κατά το πρότυπο του ισχύοντος τότε ελληνικού συντάγματος.
ε. Κατά την περίοδο της αρμοστείας του Αλ. Ζαΐμη επανήλθε η πολιτική ομαλότητα στην Κρήτη.

Απάντηση:
α. Λάθος — θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας (1841) υπήρξε ο Γεώργιος Σταύρου· ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος συνέβαλε στην ίδρυσή της ως φιλέλληνας και μέτοχος, δεν υπήρξε όμως διοικητής της.
β. Λάθος — με το Σύνταγμα του 1864 καθιερώθηκε η βασιλευόμενη δημοκρατία (η συνταγματική μοναρχία είχε καθιερωθεί με το Σύνταγμα του 1844).
γ. Σωστό — στις εκλογές του Νοεμβρίου 1920 το κόμμα των Φιλελευθέρων ηττήθηκε και την εξουσία ανέλαβαν τα φιλοβασιλικά κόμματα.
δ. Σωστό — το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας συντάχθηκε με πρότυπο το ελληνικό σύνταγμα που ίσχυε τότε, με ορισμένες ιδιομορφίες.
ε. Σωστό — με την αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη επανήλθε η πολιτική ομαλότητα στην Κρήτη.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ: α. Κεφ. «Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση», ενότητα Β5 «Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος» — «Θεμελιωτής της και πρώτος διοικητής υπήρξε ο Γεώργιος Σταύρου»· ο Εϋνάρδος αναφέρεται ως ο κύριος κεφαλαιούχος-μέτοχος. β. Κεφ. «Η διαμόρφωση και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων», ενότητες Β1 «Το σύνταγμα του 1844» και Β4 «Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864». γ. Κεφ. «Η διαμόρφωση και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων», ενότητα Δ4 «Ο εθνικός διχασμός (1915-1922)». δ. Κεφ. «Το Κρητικό ζήτημα», ενότητα Ε1 «Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας» — «Το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας, που συντάχθηκε κατά το πρότυπο του ισχύοντος τότε ελληνικού συντάγματος». ε. Κεφ. «Το Κρητικό ζήτημα», ενότητα Ε5 «Η αρμοστεία του Αλεξάνδρου Ζαΐμη (1906-1908)». ΠΗΓΗ: σχολικό βιβλίο «Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας», Γ΄ Γενικού Λυκείου, Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών, ΙΤΥΕ «Διόφαντος» (Βιβλίο Μαθητή, 22-0163-02, ebooks.edu.gr/ebooks/handle/8547/2399).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). 2 μονάδες ανά ορθό χαρακτηρισμό: α Λάθος, β Λάθος, γ Σωστό, δ Σωστό, ε Σωστό. Καμία μερική πίστωση ανά πρόταση (η απάντηση είναι ή σωστή ή λάθος). Δεν βαθμολογείται και δεν τιμωρείται τυχόν αιτιολόγηση· αν όμως δοθεί χαρακτηρισμός και ταυτόχρονα αιτιολόγηση που τον αναιρεί, η πρόταση μηδενίζεται. Αναπάντητη πρόταση: 0 μ. (χωρίς αρνητική βαθμολόγηση). Κάθε χαρακτηρισμός ελέγχθηκε στην αντίστοιχη ενότητα του σχολικού βιβλίου που παρατίθεται στην επίσημη απάντηση. Ο βαθμολογητής δέχεται κάθε τεκμηριωμένη διατύπωση ισοδύναμου περιεχομένου· ΔΕΝ απαιτείται κατά λέξη αναπαραγωγή του σχολικού βιβλίου. Κρίνεται το περιεχόμενο, όχι η φρασεολογία: παράφραση, αναδιάταξη της σειράς των σημείων και διαφορετική ορολογία με το ίδιο ιστορικό νόημα βαθμολογούνται πλήρως.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — history, Θέμα B (15 μονάδες)

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ — ΘΕΜΑ Β1
Ποια προϊόντα εξήγαγε η Ελλάδα κατά τον πρώτο αιώνα της ανεξαρτησίας της και ποια ήταν η σημασία του καθενός στο σύνολο των ελληνικών εξαγωγών;

Απάντηση:
Δεδομένων των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας, το μεγαλύτερο μέρος του εξωτερικού εμπορίου αφορούσε γεωργικά προϊόντα: στις εξαγωγές αντιπροσώπευαν περισσότερα από τα 2/3 της συνολικής αξίας, με τάση διεύρυνσης, ώστε στη δεκαετία 1900-1910 έφτασαν τα 3/4. Την πρώτη θέση κατείχε η σταφίδα, που από μόνη της πλησίαζε σε αξία το 1/2 των συνολικών εξαγωγών· ακολουθούσαν με μεγάλη διαφορά το ελαιόλαδο και, μετά το 1900, το κρασί. Εξάγονταν επίσης μικρές ποσότητες φυτικών προϊόντων για βιομηχανική επεξεργασία: το βαμβάκι (ιδίως την εποχή του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου) και ο σταθερά ανερχόμενος καπνός, που όμως αντιπροσώπευε ακόμη ασήμαντο ποσοστό (2-3%). Μέχρι το 1880 υπήρχε σημαντική εμπορική κίνηση στα κατεργασμένα δέρματα, η οποία στη συνέχεια σχεδόν εξαφανίστηκε. Στην κατηγορία των πρώτων υλών, τις εξαγωγές συμπλήρωναν τα μεταλλευτικά προϊόντα, που από το τέλος του 19ου αιώνα πλησίαζαν το 1/5 της συνολικής αξίας των εξαγωγών: κυρίως μόλυβδος, μαγγανιούχα μεταλλεύματα, σμύριδα και θηραϊκή γη. Οι εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων ήταν κυριολεκτικά ασήμαντες.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ: Κεφ. «Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση», Β. «Η Ελληνική Οικονομία κατά το 19ο αιώνα», ενότητα Β1 «Το εμπόριο» (με τον Πίνακα 3, «Το εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδας, μ.ό. δεκαετιών 1860-1870 και 1900-1910»). ΠΗΓΗ: σχολικό βιβλίο «Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας», Γ΄ Γενικού Λυκείου, Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών, ΙΤΥΕ «Διόφαντος» (Βιβλίο Μαθητή, 22-0163-02, ebooks.edu.gr/ebooks/handle/8547/2399).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (15 μ.). Απαιτούμενα σημεία περιεχομένου, με ρητή κατανομή μονάδων: 1) κυριαρχία των γεωργικών προϊόντων — περισσότερα από τα 2/3 της συνολικής αξίας των εξαγωγών, με τάση διεύρυνσης ώστε στη δεκαετία 1900-1910 να φτάσουν τα 3/4: 3 μ. 2) σταφίδα — πρώτο προϊόν, που από μόνη της πλησίαζε σε αξία το 1/2 των συνολικών εξαγωγών: 3 μ. 3) ελαιόλαδο και, μετά το 1900, κρασί, με μεγάλη διαφορά από τη σταφίδα: 2 μ. 4) φυτικά προϊόντα για βιομηχανική επεξεργασία — βαμβάκι (ιδίως την εποχή του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου) και σταθερά ανερχόμενος καπνός, με ασήμαντο ακόμη ποσοστό (2-3%): 2 μ. 5) κατεργασμένα δέρματα — σημαντική εμπορική κίνηση μέχρι το 1880, που στη συνέχεια σχεδόν εξαφανίστηκε: 1,5 μ. 6) μεταλλευτικά προϊόντα — μόλυβδος, μαγγανιούχα μεταλλεύματα, σμύριδα, θηραϊκή γη· από το τέλος του 19ου αιώνα πλησίαζαν το 1/5 της συνολικής αξίας των εξαγωγών: 2,5 μ. 7) κυριολεκτικά ασήμαντες εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων: 1 μ. Η εκφώνηση ζητά ΚΑΙ τα προϊόντα ΚΑΙ τη σημασία (ποσοστιαία βαρύτητα) του καθενός: απλή απαρίθμηση προϊόντων χωρίς τα μεγέθη και τα ποσοστά βαθμολογείται με το πολύ 50% των μονάδων. Μερική πίστωση: αναφορά ενός σημείου χωρίς ανάπτυξη/τεκμηρίωση πιστώνεται με το 50% των μονάδων του. Γενικόλογη ή εκτός θέματος ανάπτυξη χωρίς τα ζητούμενα στοιχεία: μέχρι 30% των μονάδων. Χρονολογικά ή ονοματολογικά λάθη σε ουσιώδη στοιχεία: −1 μ. ανά λάθος (μέγιστο −3 μ.). Ο βαθμολογητής δέχεται κάθε τεκμηριωμένη διατύπωση ισοδύναμου περιεχομένου· ΔΕΝ απαιτείται κατά λέξη αναπαραγωγή του σχολικού βιβλίου. Κρίνεται το περιεχόμενο, όχι η φρασεολογία: παράφραση, αναδιάταξη της σειράς των σημείων και διαφορετική ορολογία με το ίδιο ιστορικό νόημα βαθμολογούνται πλήρως.