Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — greek_lang, Θέμα C (15 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΟ 3 — [Εξαίσια αστική μας κοινωνία] (Γιώργος Ιωάννου, Για ένα φιλότιμο, εκδ. Κέδρος, 1980, διασκευασμένο απόσπασμα):
Ανεβαίνω στο γραφείο κι αμέσως ζαρώνει η καρδιά μου. Οι αγαπητοί μου συνάδελφοι καταφθάνουν λαχανιασμένοι. Κάθε πρωί μελετώ σχολαστικά την καλημέρα τους, το ύφος τους και τη ματιά τους. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς έγινε και μαζεύτηκαν όλες οι μπαγιάτικες φάτσες πάνω στο δικό μου το κεφάλι. Εκείνο όμως που με απελπίζει περισσότερο είναι, πως το ίδιο σχεδόν συμβαίνει και σε όλα τα άλλα γραφεία. Αυτό το διαπίστωσα μόνος μου τελευταία, όταν πάνω στην αγανάκτησή μου, είπα ν' αλλάξω και πάλι δουλειά, για να μην τους βλέπω όλη μέρα μπροστά μου. Κατόπι σκέφτηκα πως θα τους έχει αποξεράνει έτσι, σώμα και καρδιά, το πολύ διάβασμα, το κλείσιμο ή η βαθιά σκέψη. Σηκώθηκα και ξαναπήγα στις διάφορες μεγάλες σχολές για να τους δω νεαρούς και φρέσκους. Χώθηκα βέβαια στις αίθουσες των πρωτοετών. Εδώ, είπα, μέσα σ' αυτό το φυτώριο, θα φανεί το πράγμα. Και όμως η εντύπωσή μου ήταν εξίσου αποκαρδιωτική· το επόμενο κύμα, δεν αποκλείεται, να είναι χειρότερο.
Σκέφτομαι μήπως πρέπει ν' αλλάξω επάγγελμα και όχι μονάχα γραφείο. Τώρα όμως είναι μάλλον αργά· ούτε τέχνη ξέρω, ούτε για να πάω μαθητευόμενος έχω την ηλικία και το κουράγιο, αλλά ούτε τα χαρτιά και τα κατάστιχα χωνεύω. Θα ήθελα, είναι αλήθεια, προ πολλού να ήμουν εργάτης· παράλληλα όμως να έχω αυτή την ίδια ψυχή, τις ίδιες γνώσεις και τα ίδια μυαλά.

ΘΕΜΑ Γ1. Γιατί εμφανίζεται προβληματισμένος ο ήρωας του Κειμένου 3 και πώς εκδηλώνει τον προβληματισμό του; Να απαντήσετε αξιοποιώντας συνολικά τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Εσείς πώς θα αντιδρούσατε σε ανάλογη περίπτωση; (150-200 λέξεις)

Απάντηση:
Ο ήρωας προβληματίζεται από τη μονοτονία και την πνευματική-ψυχική «αποξήρανση» των ανθρώπων της γραφειοκρατικής, αστικής καθημερινότητας: οι συνάδελφοί του τού προκαλούν απογοήτευση, την οποία διαπιστώνει και σε άλλους χώρους, ακόμη και στους πρωτοετείς φοιτητές, γεγονός που κάνει τον προβληματισμό του υπαρξιακό και κοινωνικό — δεν πρόκειται για ατομικό πρόβλημα αλλά για συνολική εικόνα της κοινωνίας. Τον εκδηλώνει με σκέψεις φυγής (αλλαγή γραφείου, δουλειάς, επαγγέλματος) και με τη νοσταλγική επιθυμία να ήταν εργάτης διατηρώντας τις γνώσεις του. Ενδεικτικοί κειμενικοί δείκτες προς αξιοποίηση: (1) η πρωτοπρόσωπη αφήγηση και ο εσωτερικός μονόλογος («Σκέφτομαι μήπως πρέπει ν' αλλάξω επάγγελμα»), που δίνουν αμεσότητα, εξομολογητικό τόνο και βιωματικότητα· (2) οι μεταφορές και οι εκφραστικές εικόνες («ζαρώνει η καρδιά μου», «μπαγιάτικες φάτσες», «φυτώριο», «τους έχει αποξεράνει»), που αποδίδουν παραστατικά την ασφυξία και την απαξίωση· (3) ο ενεστώτας αφήγησης που καθιστά τη σκηνή διαρκή και επαναλαμβανόμενη, καθώς και ο προφορικός/καθημερινός λόγος και η ειρωνεία («Οι αγαπητοί μου συνάδελφοι», ο τίτλος «Εξαίσια αστική μας κοινωνία»). Στο δεύτερο σκέλος ζητείται τεκμηριωμένη προσωπική τοποθέτηση για τον τρόπο αντίδρασης σε ανάλογη κατάσταση (κάθε τεκμηριωμένη απάντηση είναι αποδεκτή).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (15 μ.). ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ (5 μ.): αιτία του προβληματισμού — η πνευματική/ψυχική «αποξήρανση», η μονοτονία και η έλλειψη δημιουργικότητας των συναδέλφων και, γενικότερα, των ανθρώπων (3 μ.)· τρόπος εκδήλωσης — σκέψεις φυγής (αλλαγή γραφείου/δουλειάς/επαγγέλματος), αναζήτηση επιβεβαίωσης στους πρωτοετείς, νοσταλγική επιθυμία να ήταν εργάτης (2 μ.). ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ (6 μ.): 2 μ. ανά δείκτη για ΤΡΕΙΣ διαφορετικούς δείκτες — απαιτείται ονομασία του δείκτη (0,5 μ.), τεκμηρίωση με χωρίο (0,5 μ.) και ερμηνεία της λειτουργίας του (1 μ.). Δεκτοί δείκτες: πρωτοπρόσωπη αφήγηση/εσωτερικός μονόλογος, μεταφορές-εικόνες («ζαρώνει η καρδιά μου», «μπαγιάτικες φάτσες», «φυτώριο»), ειρωνεία («Οι αγαπητοί μου συνάδελφοι»), ενεστώτας αφήγησης, προφορικός/καθημερινός λόγος, εσωτερική εστίαση, αντιθέσεις. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ (3 μ.): τεκμηριωμένη απάντηση στο «πώς θα αντιδρούσατε» — κάθε τεκμηριωμένη θέση γίνεται δεκτή· αναφορά χωρίς τεκμηρίωση: 1 μ. ΕΚΦΡΑΣΗ/ΕΚΤΑΣΗ (1 μ.): τήρηση των 150-200 λέξεων και γλωσσική επιμέλεια. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: αναφορά περισσότερων από τρεις δεικτών — βαθμολογούνται οι τρεις πρώτοι. Δείκτης χωρίς χωρίο ή χωρίς ερμηνεία: -1 μ. Δύο δείκτες ίδιου τύπου (π.χ. δύο μεταφορές) μετρούν ως ΕΝΑΣ: -2 μ. Παράλειψη της προσωπικής τοποθέτησης: -3 μ. Απλή παράφραση του κειμένου χωρίς ερμηνεία: μέγιστο 5 μ. συνολικά.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — greek_lang, Θέμα D (30 μονάδες)

Τα ΚΕΙΜΕΝΑ 1 ([Δημιουργικότητα], Α. Λενακάκης) και 2 («Η δημιουργικότητα αρχίζει από την κούνια», Κ. Φαναριώτη) της εξέτασης αναφέρονται στη δημιουργικότητα και τη σημασία της.
ΘΕΜΑ Δ1. Αξιοποιώντας δημιουργικά το περιεχόμενό τους, σε ένα άρθρο 350-400 λέξεων που θα αναρτήσετε στο προσωπικό σας ιστολόγιο, να αναφέρετε:
α) τους λόγους για τους οποίους το σύγχρονο σχολείο οφείλει να καλλιεργεί τη δημιουργικότητα των μαθητών/μαθητριών και
β) τους τρόπους με τους οποίους εσείς επιλέγετε στην προσωπική σας ζωή να εκφράσετε τη δημιουργικότητά σας.

Απάντηση:
Ζητείται άρθρο για ιστολόγιο (τίτλος, εισαγωγή–κύριο μέρος–επίλογος, ημιεπίσημο ύφος, β΄/α΄ πληθυντικό, αναφορική και κατευθυντική λειτουργία της γλώσσας). Ενδεικτικοί άξονες περιεχομένου: α) Λόγοι καλλιέργειας της δημιουργικότητας στο σχολείο: ανάπτυξη της αποκλίνουσας σκέψης, της φαντασίας και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων· κατανόηση σύνθετων εννοιών και ανάληψη πρωτοβουλιών· αυτογνωσία και έκφραση συναισθημάτων μέσω του καλλιτεχνικού παιχνιδιού· ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της μοναδικότητας του προσώπου· προετοιμασία για μια εποχή που απαιτεί καινοτομία, με πολιτισμική, κοινωνική και οικονομική αξία — εξ ου και η ένταξη της δημιουργικότητας στους εκπαιδευτικούς στόχους παγκοσμίως· άμβλυνση των ανισοτήτων, αφού περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν αρνητικά τη γνωστική ανάπτυξη. β) Προσωπικοί τρόποι έκφρασης της δημιουργικότητας (τεκμηριωμένη προσωπική εμπειρία): ενασχόληση με τέχνες (μουσική, θέατρο, ζωγραφική, γραφή, φωτογραφία), πειραματισμός και κατασκευές, συμμετοχή σε ομίλους/δράσεις, πρωτότυπη αντιμετώπιση καθημερινών προβλημάτων. Κάθε τεκμηριωμένη απάντηση είναι αποδεκτή.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (30 μ.). ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (15 μ.): α΄ ζητούμενο — λόγοι καλλιέργειας της δημιουργικότητας από το σχολείο (8 μ.· τουλάχιστον τρεις τεκμηριωμένοι λόγοι × 2,5 μ., π.χ. ανάπτυξη αποκλίνουσας σκέψης/φαντασίας, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και ανάληψης πρωτοβουλιών, αυτογνωσία-έκφραση συναισθημάτων και ενίσχυση αυτοεκτίμησης, προετοιμασία για μια εποχή που απαιτεί καινοτομία με πολιτισμική/κοινωνική/οικονομική αξία, άμβλυνση των επιπτώσεων δυσμενών κοινωνικών παραγόντων)· β΄ ζητούμενο — προσωπικοί τρόποι έκφρασης της δημιουργικότητας (7 μ.· τουλάχιστον δύο-τρεις συγκεκριμένοι και αναπτυγμένοι τρόποι). Απαιτείται δημιουργική αξιοποίηση των Κειμένων 1 και 2 (όχι αντιγραφή). ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (8 μ.): τίτλος άρθρου (1 μ.)· τριμερής διάρθρωση πρόλογος-κύριο μέρος-επίλογος με αυτοτελείς παραγράφους και συνοχή (4 μ.)· ύφος και πομπός/δέκτης κατάλληλα για ανάρτηση σε προσωπικό ιστολόγιο — ημιεπίσημο ύφος, α΄ πρόσωπο για την προσωπική άποψη, επικαιρικός χαρακτήρας (3 μ.). ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗ (7 μ.): λεξιλογική ακρίβεια και ποικιλία, ορθή σύνταξη, ορθογραφία, στίξη (5 μ.)· τήρηση των 350-400 λέξεων (2 μ.). ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: κάλυψη μόνο του ενός ζητουμένου: -7 έως -8 μ. (χάνεται το αντίστοιχο σκέλος). Απουσία τίτλου: -1 μ. Λάθος κειμενικό είδος (π.χ. επιστολή, δοκίμιο χωρίς χαρακτηριστικά άρθρου): -3 μ. Απόκλιση έκτασης έως 10%: -1 μ.· άνω του 10%: -2 μ. Αυτούσια μεταφορά χωρίων από τα Κείμενα 1-2 χωρίς αξιοποίηση: -1 μ. ανά περίπτωση (μέγιστο -3). Το β΄ ζητούμενο σε γ΄ πρόσωπο/γενικόλογα, χωρίς προσωπική εμπειρία: -3 μ.