Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — greek_lang, Θέμα A (20 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΟ 1 — «Η αξία του “ταξιδεύειν”» (κείμενο της Ηλέκτρας Χατζηδημητρίου, από το διαδίκτυο 12-08-2016, ελαφρώς διασκευασμένο):
Πολλές φορές αναρωτιόμαστε ποιο είναι το πολυτιμότερο συστατικό της ευτυχίας, η πεμπτουσία* της ζωής που αξίζει να παλέψουμε για να κατακτήσουμε, έτσι ώστε να φτάσουμε έστω κι ένα βήμα πιο κοντά στην πολυπόθητη ευδαιμονία. Αν και η ευτυχία είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό για τον κάθε άνθρωπο, οι περισσότεροι τουλάχιστον από εμάς θα συμφωνούσαμε πως ευτυχία είναι αδιαμφισβήτητα μια ευρεία συλλογή στιγμών· στιγμών ιδιαίτερων και ξεχωριστών για τον καθένα από εμάς.
Πολύτιμες και ανεξίτηλες στη μνήμη στιγμές μπορούν να μας χαρίσουν πολλά και διαφορετικά πράγματα στη ζωή. Ένα από αυτά είναι και τα ταξίδια. Η αξία των ταξιδιών είναι από κάθε άποψη ανεκτίμητη. Κι αυτό, γιατί τα ταξίδια έχουν το μοναδικό χάρισμα να συνδυάζουν όλα αυτά τα συστατικά στοιχεία που χρειάζεται πραγματικά ο άνθρωπος προκειμένου να εξελιχθεί πνευματικά και ψυχικά, να ολοκληρωθεί και τελικά να ευτυχήσει. Πνευματικές κατακτήσεις για όσους «ορέγονται φύσει του ειδέναι»**, απεριόριστη ψυχαγωγία, αλλά και ψυχική και σωματική υγεία είναι τα οφέλη που μπορεί κανείς να αποκομίσει από ένα απλό ταξίδι.
Καλώς ή κακώς, ζούμε σε μια εποχή που η καθημερινότητα απαιτεί από εμάς μεγάλα ποσά ενέργειας και ψυχικών αποθεμάτων, προκειμένου να αντεπεξέλθουμε επιτυχώς στους ταχείς και άκρως πιεστικούς και απαιτητικούς ρυθμούς ζωής. Μέσα, λοιπόν, σ' αυτόν τον κυκεώνα των αλλεπάλληλων υποχρεώσεων και δυσκολιών, συχνά παρασυρόμαστε από τη ρουτίνα της καθημερινότητας και λησμονούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας ένα πολύτιμο δώρο: στιγμές προσωπικής ηρεμίας και ικανοποίησης.
Τα ταξίδια είναι μια ευκαιρία για φυγή από την, πολλές φορές, πληκτική και αγχογόνο πραγματικότητα, αλλά και ένας τρόπος για μια καλύτερη γνωριμία με τον ίδιο σου τον εαυτό και τα «θέλω» του. Η αλλαγή παραστάσεων σε συνδυασμό με τη συσσώρευση καινούριων εμπειριών και αναμνήσεων στην παρακαταθήκη του καθενός, καθιστά τα ταξίδια τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης του κάθε ανθρώπου.
Ακόμη, ο συγχρωτισμός ανθρώπων ενδεχομένως διαφορετικής εθνικής προέλευσης και κουλτούρας, σε συνδυασμό με την πνευματική μέθεξη*** με τον πολιτισμό του τόπου που επισκέπτεται κανείς, συμβάλλουν στην ευρύτερη μόρφωση του ανθρώπου, τη διεύρυνση των πνευματικών του οριζόντων, καθώς και τη γνώση και υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής και σκέψης.
Επιπλέον, μέσα από τη διάδοση και ανταλλαγή ιδεών που παρέχουν τα ταξίδια, μπορεί να επιτευχθεί μια γόνιμη και υγιής επικοινωνία και γνωριμία διαφορετικών λαών. Το τελευταίο μπορεί να αποτελέσει σπουδαίο επίτευγμα στην προσπάθεια της ανθρωπότητας για την άρση των εθνικιστικών προκαταλήψεων, τον περιορισμό του ρατσισμού και την επικράτηση της διακρατικής ειρήνης και συνεργασίας.
Συμπερασματικά, διαφαίνεται πως τα ταξίδια δεν είναι κάτι απλό… Στην πραγματικότητα, αυτές οι μικρές αποδράσεις από την καθημερινότητα κρύβουν πολλά περισσότερα. Είναι μία από τις λίγες μορφές πραγματικής ψυχαγωγίας, που συνδυάζει με τον ωραιότερο δυνατό τρόπο τη γνώση με τη διασκέδαση και που αποτελεί μια αστείρευτη πηγή πολύτιμων και αξέχαστων αναμνήσεων και εμπειριών.
* πεμπτουσία: ουσιωδέστερο περιεχόμενο
** «ορέγονται φύσει του ειδέναι»: φράση του Αριστοτέλη που δηλώνει την επιθυμία του ανθρώπου να μαθαίνει
*** μέθεξη: συμμετοχή, επικοινωνία, επαφή

ΘΕΜΑ Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 λέξεων τα οφέλη του «ταξιδεύειν» σε ατομικό επίπεδο, όπως παρουσιάζονται στο απόσπασμα του Κειμένου 1: «Πολύτιμες και ανεξίτηλες…νέων τρόπων ζωής και σκέψης».

Απάντηση:
Περίληψη (60-70 λέξεις) με τα εξής σημεία από τις παραγράφους 2-5: τα ταξίδια συνδυάζουν όσα χρειάζεται ο άνθρωπος για να εξελιχθεί πνευματικά και ψυχικά, να ολοκληρωθεί και να ευτυχήσει, προσφέροντας γνώση, γνήσια ψυχαγωγία και ψυχική-σωματική υγεία· σε μια πιεστική, απαιτητική καθημερινότητα λειτουργούν ως διέξοδος από τη ρουτίνα και το άγχος και ως ο πλέον κατάλληλος τρόπος ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης, χάρη στην αλλαγή παραστάσεων και τις νέες εμπειρίες, ενώ οδηγούν και σε αυτογνωσία· τέλος, μέσω της επαφής με ανθρώπους και πολιτισμούς άλλων τόπων, διευρύνουν τη μόρφωση και τους πνευματικούς ορίζοντες και εξοικειώνουν με νέους τρόπους ζωής και σκέψης.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (20 μ.). ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (12 μ.): 3 μ. για καθεμία από τις τέσσερις ομάδες οφελών του ζητούμενου αποσπάσματος — (i) πνευματική και ψυχική εξέλιξη, ολοκλήρωση και ευτυχία μέσω γνώσης, ψυχαγωγίας και ψυχικής-σωματικής υγείας (§2), (ii) διαφυγή από την πιεστική/αγχογόνο καθημερινότητα και τη ρουτίνα (§3-4), (iii) ψυχική εκτόνωση-αναζωογόνηση χάρη στην αλλαγή παραστάσεων και τις νέες εμπειρίες, καθώς και αυτογνωσία (§4), (iv) ευρύτερη μόρφωση, διεύρυνση πνευματικών οριζόντων και γνωριμία/υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής και σκέψης μέσω της επαφής με άλλους ανθρώπους και πολιτισμούς (§5). ΔΟΜΗ/ΣΥΝΟΧΗ (4 μ.): ενιαία παράγραφος, λογική αλληλουχία, κατάλληλες διαρθρωτικές λέξεις, χρήση πλαγίου λόγου/μεταγλωσσικών σχολίων (π.χ. «η συντάκτρια υποστηρίζει ότι…»). ΓΛΩΣΣΑ/ΕΚΤΑΣΗ (4 μ.): δόκιμη προσωπική διατύπωση, γ΄ πρόσωπο, τήρηση των 60-70 λέξεων. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: αυτούσια αντιγραφή χωρίων αντί πύκνωσης: -1 μ. ανά περίπτωση (μέγιστο -4). Απόκλιση έκτασης έως 10%: -1 μ.· άνω του 10%: -2 μ. Απόδοση με πλαγιότιτλους ή αρίθμηση αντί παραγράφου: -2 μ. Συμπερίληψη στοιχείων εκτός του ζητούμενου αποσπάσματος (π.χ. από την §1, την §6 για τα συλλογικά οφέλη ή τον επίλογο): -2 μ. Παράλειψη μίας ομάδας οφελών: -3 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — greek_lang, Θέμα B (15 μονάδες)

Με βάση το ΚΕΙΜΕΝΟ 1 («Η αξία του “ταξιδεύειν”», Ηλέκτρα Χατζηδημητρίου) που δόθηκε στην εξέταση:
ΘΕΜΑ Β1. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθμό της Στήλης Α το γράμμα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση, με βάση το περιεχόμενο του Κειμένου 1 (χωρίς αναφορά σε χωρία του κειμένου):
1. Στην πρώτη παράγραφο υποστηρίζεται ότι: α. η ευτυχία καθορίζεται με αντικειμενικά κριτήρια. β. η ευτυχία είναι κάτι το υποκειμενικό. γ. η ευτυχία είναι εύκολο να επιτευχθεί.
2. Στη δεύτερη παράγραφο υποστηρίζεται η άποψη ότι τα ταξίδια: α. δεν συνδέονται με την ευτυχία. β. αφήνουν σημαντικό αποτύπωμα στη μνήμη. γ. δεν βοηθούν στην ολοκλήρωση του ανθρώπου.
3. Στην τρίτη παράγραφο αναδεικνύεται: α. ο απαιτητικός χαρακτήρας των σύγχρονων συνθηκών ζωής. β. η εύκολη διαβίωση των ανθρώπων. γ. η απουσία δυσκολιών και εμποδίων της σύγχρονης ζωής.
4. Στην πέμπτη παράγραφο υποστηρίζεται ότι τα ταξίδια: α. είναι ευκαιρία αλληλεπίδρασης των ανθρώπων. β. δεν σχετίζονται με τον πολιτισμό του τόπου. γ. αμβλύνουν τους πνευματικούς ορίζοντες.
5. Στην έβδομη παράγραφο συμπεραίνεται ότι τα ταξίδια: α. είναι κάτι απλό. β. δεν συνδέονται με την καθημερινότητα. γ. συνδυάζουν τη γνώση με τη διασκέδαση.

Απάντηση:
1-β (η ευτυχία είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό για τον κάθε άνθρωπο). 2-β (οι στιγμές των ταξιδιών μένουν πολύτιμες και ανεξίτηλες στη μνήμη). 3-α (η καθημερινότητα απαιτεί μεγάλα ποσά ενέργειας λόγω των πιεστικών και απαιτητικών ρυθμών ζωής). 4-α (ο συγχρωτισμός με ανθρώπους διαφορετικής προέλευσης και η επαφή με τον πολιτισμό του τόπου). 5-γ (τα ταξίδια συνδυάζουν με τον ωραιότερο τρόπο τη γνώση με τη διασκέδαση).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (15 μ.). 3 μονάδες ανά ορθή αντιστοίχιση (1-β, 2-β, 3-α, 4-α, 5-γ). Καμία μερική πίστωση ανά αντιστοίχιση. Η εκφώνηση ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΙ την αναφορά σε χωρία: τυχόν παράθεση χωρίων δεν βαθμολογείται αλλά ούτε αφαιρεί μονάδες. Διπλή επιλογή στο ίδιο ερώτημα: 0 μ. στο ερώτημα.