Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — greek_lang, Θέμα A (20 μονάδες)

ΚΕΙΜΕΝΟ 1 — «Ημέρα καταδίκης της βίας εναντίον των γυναικών» (Σταύρος Τσακυράκης, Δικαιοσύνη: η ουσία της πολιτικής, εκδ. Μεταίχμιο, 2019, σ. 202):
Δεν υπάρχει στην ιστορία της ανθρωπότητας διαρκέστερη και διαστροφικότερη καθυπόταξη ανθρώπων από αυτή που υπέστησαν οι γυναίκες από τους άντρες. Αρχίζοντας από τον Αριστοτέλη αναρίθμητα ήταν τα μεγάλα πνεύματα που αρνιούνταν σε αυτές την ανθρώπινη αξία. Μέχρι τον 20ό αιώνα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όλες οι συζητήσεις για την ισότητα θεωρούσαν ως δεδομένο ότι αυτή δεν περιλαμβάνει τις γυναίκες.
Η αντίληψη ότι είναι κατώτερα πλάσματα, φτιαγμένα για να εξυπηρετήσουν την αναπαραγωγή του κόσμου των ανδρών, είχε ως συνέπεια μια τέτοια κακομεταχείριση, βία και εκμετάλλευση, που όμοιά της δεν έχει υποστεί καμία άλλη ομάδα ανθρώπων (ούτε οι μαύροι ούτε η εργατική τάξη, κανείς).
Σε πολλά μέρη του κόσμου ακόμα και σήμερα η ωμή βία εναντίον των γυναικών είναι καθημερινή πρακτική. Στις δικές μας κοινωνίες οι ωμότητες είναι παράνομες. Τα φαινόμενα, όμως, βιασμού, οικογενειακής βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης και ποικίλων άλλων προσβολών των γυναικών κάθε άλλο παρά σπάνια είναι.
Ξέρω ότι οι καθιερωμένες ημέρες μνήμης δεν συγκινούν. Σήμερα, όμως, ημέρα κατά της βίας εναντίον των γυναικών, δεν μπορεί παρά να αναλογιζόμαστε με ενοχή τη μεγαλύτερη αδικία που υπήρξε από καταβολής κόσμου, να συμπονούμε τις αμέτρητες γυναίκες θύματα, και να προσπαθούμε να οραματιζόμαστε δικαιοσύνη.

ΘΕΜΑ Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 λέξεων τις απόψεις του συγγραφέα του Κειμένου 1 για την κοινωνική θέση της γυναίκας.

Απάντηση:
Περίληψη (60-70 λέξεις) με τα εξής σημεία: κατά τον συγγραφέα, οι γυναίκες υπέστησαν τη μακροβιότερη και πιο διεστραμμένη καθυπόταξη στην ιστορία, καθώς σπουδαίοι στοχαστές τούς αρνούνταν την ανθρώπινη αξία και, ως τον 20ό αιώνα, οι συζητήσεις για την ισότητα τις απέκλειαν. Η αντίληψη ότι είναι κατώτερες, προορισμένες να υπηρετούν τον ανδρικό κόσμο, γέννησε πρωτοφανή κακομεταχείριση, βία και εκμετάλλευση. Ακόμη και σήμερα η ωμή βία είναι αλλού καθημερινότητα, ενώ στις δυτικές κοινωνίες, αν και παράνομη, τα φαινόμενα βιασμών, ενδοοικογενειακής βίας και παρενόχλησης παραμένουν συχνά. Γι' αυτό η ημέρα μνήμης επιβάλλει αναστοχασμό, συμπόνια και όραμα δικαιοσύνης.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (20 μ.). ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (12 μ.): 3 μ. για καθένα από τα τέσσερα σημεία — (i) η διαχρονική, πρωτοφανής καθυπόταξη των γυναικών και η άρνηση της ανθρώπινης αξίας τους από τα μεγάλα πνεύματα, με αποκλεισμό τους από τις συζητήσεις περί ισότητας ως τον 20ό αιώνα, (ii) η αντίληψη περί κατωτερότητας ως πηγή ασύγκριτης κακομεταχείρισης, βίας και εκμετάλλευσης, (iii) η σημερινή κατάσταση — ωμή βία ως καθημερινή πρακτική αλλού, ενώ στις δυτικές κοινωνίες οι ωμότητες είναι παράνομες αλλά βιασμοί, οικογενειακή βία και παρενόχληση παραμένουν συχνά, (iv) το κάλεσμα της ημέρας μνήμης σε αναστοχασμό με ενοχή, συμπόνια για τα θύματα και όραμα δικαιοσύνης. ΔΟΜΗ/ΣΥΝΟΧΗ (4 μ.): ενιαία παράγραφος, λογική αλληλουχία, κατάλληλες διαρθρωτικές λέξεις, πλάγιος λόγος/μεταγλωσσικά σχόλια (π.χ. «ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι…»). ΓΛΩΣΣΑ/ΕΚΤΑΣΗ (4 μ.): δόκιμη προσωπική διατύπωση, γ΄ πρόσωπο, τήρηση των 60-70 λέξεων. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: αυτούσια αντιγραφή χωρίων αντί πύκνωσης: -1 μ. ανά περίπτωση (μέγιστο -4). Απόκλιση έκτασης έως 10%: -1 μ.· άνω του 10%: -2 μ. Απόδοση με πλαγιότιτλους/αρίθμηση αντί παραγράφου: -2 μ. Παράλειψη ενός σημείου: -3 μ.