Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — greek_lang, Θέμα D (30 μονάδες)

Τα κείμενα της εξέτασης αναφέρονται στη θέση της γυναίκας και στην ισότητα των φύλων: το ΚΕΙΜΕΝΟ 1 (Στ. Τσακυράκης, «Ημέρα καταδίκης της βίας εναντίον των γυναικών») παρουσιάζει τη διαχρονική καθυπόταξη και βία σε βάρος των γυναικών και καλεί σε αναστοχασμό· το ΚΕΙΜΕΝΟ 2 ([Φεμινισμός και Νεοφεμινισμός], συνέντευξη της Μπελίντα Κανόν) αντιπαραθέτει τον κλασικό φεμινισμό της ισότητας και της ελευθερίας στον νεοφεμινισμό της θυματοποίησης· το ΚΕΙΜΕΝΟ 3 (Χρ. Οικονόμου, «Μια φοβερή παρηγοριά») αποτυπώνει λογοτεχνικά το ασφυκτικό στερεότυπο του «αληθινού άντρα» μέσα από τον εσωτερικό μονόλογο ενός άνεργου που ντρέπεται να ομολογήσει στη σύζυγό του την απόλυσή του.

ΘΕΜΑ Δ1. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ως εκπρόσωπος της μαθητικής σας κοινότητας, εκφωνείτε ομιλία (350-400 λέξεις) στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της περιοχής σας.
α) Να αναφέρετε φαινόμενα παραβίασης των δικαιωμάτων της γυναίκας στη σύγχρονη εποχή στον ιδιωτικό και δημόσιο βίο·
β) εσείς, ως νέα γενιά, μπορείτε να συμβάλλετε έμπρακτα στην επίτευξη της ισότητας των φύλων; Όποια κι αν είναι η άποψή σας, να την υποστηρίξετε τεκμηριωμένα αξιοποιώντας δημιουργικά και τα κείμενα αναφοράς (Κείμενα 1, 2, 3).

Απάντηση:
Ζητείται ομιλία (προσφώνηση π.χ. «Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, κυρίες και κύριοι», αποφώνηση/ευχαριστίες, στοιχεία προφορικότητας και αμεσότητας, β΄ πληθυντικό, επίκληση στη λογική και στο συναίσθημα, αναφορά στην επικοινωνιακή περίσταση της Παγκόσμιας Ημέρας). Ενδεικτικοί άξονες: α) Φαινόμενα παραβίασης των δικαιωμάτων της γυναίκας — Ιδιωτικός βίος: ενδοοικογενειακή λεκτική, ψυχολογική και σωματική βία· στερεοτυπική επιβάρυνση με τις οικιακές εργασίες και τη φροντίδα των παιδιών· υποτίμηση της γνώμης της στις οικογενειακές αποφάσεις. Δημόσιος βίος: άνιση επαγγελματική μεταχείριση (μισθολογικό χάσμα, αποκλεισμός από θέσεις ευθύνης, η μητρότητα ως εμπόδιο ανέλιξης)· σεξουαλική παρενόχληση· εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος από ΜΜΕ και διαφήμιση· υποεκπροσώπηση στα θεσμικά όργανα· σε άλλες χώρες αποκλεισμός από την εκπαίδευση, ωμή βία, trafficking. β) Έμπρακτη συμβολή της νέας γενιάς: συμμετοχή σε φεμινιστικές οργανώσεις και κινήματα· εθελοντικές δράσεις στήριξης κακοποιημένων γυναικών· καταγγελία περιστατικών και ενθάρρυνση των θυμάτων να μιλήσουν· ευαισθητοποίηση συνομηλίκων μέσω σχολικών δράσεων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης· αυτοκριτική απέναντι στα έμφυλα στερεότυπα (και του «αληθινού άντρα» του Κειμένου 3) και υιοθέτηση της οπτικής της ισότητας «ως ατόμων» του Κειμένου 2. Απαιτείται δημιουργική αξιοποίηση των Κειμένων 1, 2, 3. Κάθε τεκμηριωμένη απάντηση είναι αποδεκτή.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (30 μ.). ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (15 μ.): α΄ ζητούμενο — φαινόμενα παραβίασης των δικαιωμάτων της γυναίκας ΚΑΙ στον ιδιωτικό ΚΑΙ στον δημόσιο βίο (8 μ.: 4 μ. ανά πεδίο, με τουλάχιστον δύο τεκμηριωμένα φαινόμενα ανά πεδίο — π.χ. ενδοοικογενειακή βία, στερεοτυπικοί ρόλοι στο σπίτι / μισθολογικό χάσμα, παρενόχληση, εμπορευματοποίηση από ΜΜΕ, υποεκπροσώπηση)· β΄ ζητούμενο — τεκμηριωμένη θέση για τη δυνατότητα έμπρακτης συμβολής των νέων με συγκεκριμένους τρόπους δράσης (7 μ.· τουλάχιστον δύο-τρεις αναπτυγμένοι τρόποι). Απαιτείται δημιουργική αξιοποίηση των Κειμένων 1, 2, 3 (όχι αντιγραφή). ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (8 μ.): προσφώνηση και αποφώνηση ομιλίας (1 μ.)· τριμερής διάρθρωση με αυτοτελείς παραγράφους και συνοχή (4 μ.)· ύφος κατάλληλο για ομιλία σε επίσημη δημοτική εκδήλωση — αμεσότητα, β΄ πληθυντικό, επίκληση στο συναίσθημα και στη λογική, αναφορά στην περίσταση (3 μ.). ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗ (7 μ.): λεξιλογική ακρίβεια και ποικιλία, ορθή σύνταξη, ορθογραφία, στίξη (5 μ.)· τήρηση των 350-400 λέξεων (2 μ.). ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: κάλυψη μόνο του ενός ζητουμένου: χάνεται το αντίστοιχο σκέλος (-7 έως -8 μ.). Κάλυψη μόνο του ενός πεδίου (ιδιωτικός Ή δημόσιος βίος) στο α΄: -4 μ. Απουσία προσφώνησης/αποφώνησης: -1 μ. Λάθος κειμενικό είδος (π.χ. άρθρο ή δοκίμιο χωρίς χαρακτηριστικά ομιλίας): -3 μ. Απόκλιση έκτασης έως 10%: -1 μ.· άνω του 10%: -2 μ. Αυτούσια μεταφορά χωρίων χωρίς αξιοποίηση: -1 μ. ανά περίπτωση (μέγιστο -3). Μη αξιοποίηση των κειμένων αναφοράς: -3 μ.