Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — economics, Θέμα A (15 μονάδες)

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν ως Σωστό ή Λάθος:
α. Ο όρος πολλαπλασιασμός των αναγκών αναφέρεται στη διαφοροποίηση των αγαθών που χρησιμοποιούνται για την ικανοποίηση της ίδιας ανάγκης.
β. Εάν το κράτος αυξήσει τον φόρο δαπάνης σε αγαθά με πλήρως ανελαστική ζήτηση, τότε θα μειωθούν τα φορολογικά του έσοδα.
γ. Το άθροισμα των προστιθέμενων αξιών όλων των σταδίων παραγωγής είναι ίσο με την αξία του τελικού προϊόντος που πληρώνει ο καταναλωτής.
δ. Η αύξηση της τιμής ενός αγαθού και η ταυτόχρονη βελτίωση της τεχνολογίας παραγωγής του θα αυξήσουν την τελική προσφερόμενη ποσότητά του.
ε. Σε περιόδους μεγάλης απασχόλησης και αυξανόμενων τιμών, ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι ελλειμματικός, για να μειωθούν οι πληθωριστικές τάσεις.

Απάντηση:
α. Λάθος (η διαφοροποίηση των αγαθών που ικανοποιούν την ίδια ανάγκη αφορά την εξέλιξη των αναγκών· ο πολλαπλασιασμός αναφέρεται στη δημιουργία νέων αναγκών). β. Λάθος (με πλήρως ανελαστική ζήτηση η ζητούμενη ποσότητα δεν μεταβάλλεται, οπότε η αύξηση του φόρου δαπάνης αυξάνει τα φορολογικά έσοδα). γ. Σωστό. δ. Σωστό (η αύξηση της τιμής αυξάνει την προσφερόμενη ποσότητα κατά μήκος της καμπύλης και η βελτίωση της τεχνολογίας μετατοπίζει την καμπύλη προσφοράς δεξιά· και οι δύο μεταβολές αυξάνουν την τελική προσφερόμενη ποσότητα). ε. Λάθος (σε περιόδους μεγάλης απασχόλησης και πληθωριστικών πιέσεων ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι πλεονασματικός, ώστε να συγκρατηθεί η συνολική ζήτηση).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (15 μ.). 3 μονάδες για κάθε ορθό χαρακτηρισμό (5 × 3). Δεν ζητείται αιτιολόγηση: βαθμολογείται μόνο η ένδειξη Σωστό/Λάθος. Καμία μερική πίστωση ανά πρόταση (0 ή 3). Απάντηση με αιτιολόγηση αλλά λανθασμένο χαρακτηρισμό: 0 μ. για την πρόταση.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — economics, Θέμα A (5 μονάδες)

Στη φάση της καθόδου, στη διάρκεια ενός οικονομικού κύκλου, μπορεί να παραμείνει στάσιμο το επίπεδο:
α. της κατανάλωσης.
β. των επενδύσεων.
γ. του εισοδήματος.
δ. της απασχόλησης.

Απάντηση:
β. των επενδύσεων.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — economics, Θέμα A (5 μονάδες)

Οι δημόσιες δαπάνες που δεν αποτελούν τμήμα του Εθνικού Εισοδήματος, δηλαδή που δεν δημιουργούν παραγωγή, είναι οι δαπάνες για:
α. τη δημόσια διοίκηση.
β. τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων.
γ. τις δημόσιες επενδύσεις.
δ. τις μεταβιβαστικές πληρωμές.

Απάντηση:
δ. τις μεταβιβαστικές πληρωμές.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — economics, Θέμα B (25 μονάδες)

Η αγορά ενός κανονικού αγαθού βρίσκεται σε ισορροπία με τιμή $P_1$ και ποσότητα $Q_1$. Να αναλύσετε και να εξηγήσετε με τη βοήθεια διαγράμματος τις επιδράσεις στην ισορροπία της αγοράς του αγαθού για καθεμιά από τις παρακάτω μεταβολές:
α. Μεταβολή μόνο της ζήτησης του αγαθού. (μονάδες 13)
β. Μεταβολή μόνο της προσφοράς του αγαθού. (μονάδες 12)

Απάντηση:
Θεωρία σχολικού βιβλίου (Αρχές Οικονομικής Θεωρίας, σ. 96-98). α. Με σταθερή την προσφορά: αν αυξηθεί η ζήτηση (π.χ. λόγω αύξησης του εισοδήματος, αφού το αγαθό είναι κανονικό), η καμπύλη ζήτησης μετατοπίζεται δεξιά ($D_1 \to D_2$) και το νέο σημείο ισορροπίας $E_2$ δίνει μεγαλύτερη τιμή $P_2 > P_1$ και μεγαλύτερη ποσότητα $Q_2 > Q_1$. Αν μειωθεί η ζήτηση (π.χ. λόγω μείωσης της τιμής υποκατάστατου), η καμπύλη μετατοπίζεται αριστερά και στη νέα ισορροπία τόσο η τιμή όσο και η ποσότητα ισορροπίας μειώνονται. Απαιτείται διάγραμμα με την S σταθερή και τις μετατοπίσεις της D, με σημειωμένα τα σημεία ισορροπίας. β. Με σταθερή τη ζήτηση: αν αυξηθεί η προσφορά (π.χ. λόγω βελτίωσης της τεχνολογίας), η καμπύλη προσφοράς μετατοπίζεται δεξιά ($S_1 \to S_2$) και στη νέα ισορροπία η τιμή μειώνεται ενώ η ποσότητα αυξάνεται. Αν μειωθεί η προσφορά (π.χ. λόγω αύξησης των τιμών των παραγωγικών συντελεστών), η καμπύλη μετατοπίζεται αριστερά και στη νέα ισορροπία η τιμή αυξάνεται ενώ η ποσότητα μειώνεται. Απαιτείται αντίστοιχο διάγραμμα με τη D σταθερή και τις μετατοπίσεις της S.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (25 μ.). α (13 μ.): περίπτωση αύξησης ζήτησης — μετατόπιση δεξιά, νέα ισορροπία με $P\uparrow$, $Q\uparrow$ και αιτιολόγηση (5 μ.)· περίπτωση μείωσης ζήτησης — μετατόπιση αριστερά, $P\downarrow$, $Q\downarrow$ (5 μ.)· ορθό, πλήρες διάγραμμα με άξονες, καμπύλες και σημεία ισορροπίας (3 μ.). β (12 μ.): αύξηση προσφοράς — μετατόπιση δεξιά, $P\downarrow$, $Q\uparrow$ (5 μ.)· μείωση προσφοράς — μετατόπιση αριστερά, $P\uparrow$, $Q\downarrow$ (4 μ.)· ορθό διάγραμμα (3 μ.). Μερική πίστωση: ανάλυση μόνο της μίας κατεύθυνσης μεταβολής ανά σκέλος: το ήμισυ των αντίστοιχων μονάδων. Ορθό διάγραμμα χωρίς λεκτική ανάλυση: μόνο οι μονάδες διαγράμματος. Σύγχυση μετατόπισης καμπύλης με μετακίνηση επί της καμπύλης: -2 μ. ανά σκέλος.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — economics, Θέμα C (10 μονάδες)

Μια επιχείρηση λειτουργεί στη βραχυχρόνια περίοδο παραγωγής. Χρησιμοποιεί ως μεταβλητούς συντελεστές την εργασία και τις πρώτες ύλες. Η αμοιβή της εργασίας ($w$) είναι σταθερή σε κάθε επίπεδο εργασίας και ίση με 100 χρηματικές μονάδες ανά εργαζόμενο. Το κόστος των πρώτων υλών ($c$) ανά μονάδα προϊόντος είναι σταθερό σε κάθε επίπεδο παραγωγής. Ο πίνακας παραγωγής της επιχείρησης (τα ερωτηματικά δηλώνουν κενά προς συμπλήρωση):
L: 0, 10, ;, 30, 40, 50, 60, 70
Συνολικό Προϊόν Q: 0, 200, 800, 1.500, ;, ;, ;, 2.100
Μέσο Προϊόν AP: -, 20, ;, 50, ;, ;, ;, 30
Οριακό Προϊόν MP: -, 20, 60, 70, ;, 40, 0, ;
Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά, όπου υπάρχει ερωτηματικό, παρουσιάζοντας αναλυτικά τους υπολογισμούς, λαμβάνοντας υπόψη ότι το μέσο προϊόν μεγιστοποιείται όταν L=40.

Απάντηση:
Από $MP_3=60=\frac{800-200}{L_3-10}$ προκύπτει $L_3=20$ και $AP_3=800/20=40$. Αφού το AP μεγιστοποιείται στο L=40, εκεί ισχύει $AP_4=MP_4$: $\frac{Q_4}{40}=\frac{Q_4-1500}{10} \Rightarrow Q_4=2000$ και $AP_4=MP_4=50$. Με $MP_5=40$: $Q_5=2000+40\cdot 10=2400$ και $AP_5=2400/50=48$. Με $MP_6=0$: $Q_6=2400$ και $AP_6=2400/60=40$. Τέλος $MP_7=\frac{2100-2400}{10}=-30$. Πλήρης πίνακας: L: 0, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70· Q: 0, 200, 800, 1.500, 2.000, 2.400, 2.400, 2.100· AP: -, 20, 40, 50, 50, 48, 40, 30· MP: -, 20, 60, 70, 50, 40, 0, -30.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). Δέκα κενά: $L_3=20$, $AP_3=40$, $Q_4=2000$, $AP_4=50$, $MP_4=50$, $Q_5=2400$, $AP_5=48$, $Q_6=2400$, $AP_6=40$, $MP_7=-30$ — 1 μονάδα ανά ορθή τιμή ΜΕ παρουσίαση υπολογισμού. Απαραίτητη η αξιοποίηση της ιδιότητας $AP_{max}=MP$ στο L=40 για τον προσδιορισμό του $Q_4$. Μερική πίστωση: ορθή τιμή χωρίς υπολογισμό: 0,5 μ. Μεταφορά λάθους: τιμές που υπολογίζονται σωστά με βάση προηγούμενη λανθασμένη τιμή πιστώνονται πλήρως.