Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα C (4 μονάδες)

Γ2. Μεταξύ των ετών 2000 και 2001, ποιο μέρος της μεταβολής του Α.Ε.Π. σε τρέχουσες τιμές οφείλεται στη μεταβολή της παραγόμενης ποσότητας (μονάδα 1) και ποιο μέρος της μεταβολής του Α.Ε.Π. σε τρέχουσες τιμές οφείλεται στη μεταβολή της τιμής; (μονάδες 3)

Απάντηση:
Η συνολική μεταβολή του ονομαστικού ΑΕΠ είναι $132.000-100.000 = 32.000$ ευρώ. Η μεταβολή που οφείλεται στην ποσότητα ισούται με τη μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ: $110.000-100.000 = 10.000$ ευρώ. Επομένως η μεταβολή που οφείλεται στην άνοδο των τιμών είναι $32.000-10.000 = 22.000$ ευρώ.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (4 μ.). Μέρος που οφείλεται στην ποσότητα (10.000 ευρώ, ταυτίζεται με τη μεταβολή του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές): 1 μ. Μέρος που οφείλεται στην τιμή (22.000 ευρώ) με τεκμηρίωση ως υπόλοιπο της συνολικής μεταβολής των 32.000 ευρώ: 3 μ. Μερική πίστωση: ορθός συλλογισμός με αριθμητικό λάθος 2 μ. Απάντηση μόνο με αριθμούς χωρίς σύνδεση με τη μεταβολή του πραγματικού ΑΕΠ: -1 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα C (4 μονάδες)

Γ3. Να υπολογίσετε την πραγματική ποσοστιαία μεταβολή του Α.Ε.Π. από το έτος 2001 στο έτος 2002, σε σταθερές τιμές του έτους 2002. (Στην απάντησή σας να κρατήσετε το ακέραιο μέρος της μεταβολής).

Απάντηση:
Με έτος βάσης το 2002 ($P_{2002}=32$): ΑΕΠ 2001 σε τιμές 2002 $= 32\cdot 5.500 = 176.000$ ευρώ και ΑΕΠ 2002 $= 32\cdot 6.000 = 192.000$ ευρώ. Άρα η πραγματική ποσοστιαία μεταβολή είναι $\dfrac{192.000-176.000}{176.000}\cdot 100 = 9{,}09\% \approx 9\%$ (αύξηση).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (4 μ.). Αποτίμηση των ποσοτήτων 2001 και 2002 στις τιμές του 2002 (176.000 και 192.000 ευρώ): 2 μ. Εφαρμογή του τύπου ποσοστιαίας μεταβολής: 1 μ. Ορθό αποτέλεσμα 9% (ακέραιο μέρος): 1 μ. Μερική πίστωση: υπολογισμός με έτος βάσης το 2000 (που δίνει επίσης ≈9,09%) γίνεται δεκτός με πλήρη βαθμό εφόσον τεκμηριώνεται. Λάθος έτος βάσης χωρίς αναπροσαρμογή: -2 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα C (2 μονάδες)

Γ4. Με βάση τα δεδομένα του πίνακα, τι διαπιστώνετε σχετικά με το βιοτικό επίπεδο της χώρας διαχρονικά;

Απάντηση:
Δείκτης του βιοτικού επιπέδου είναι το κατά κεφαλήν πραγματικό ΑΕΠ. Εδώ παραμένει σταθερό στα 100, 110 και 120 ευρώ; — στην πραγματικότητα, με σταθερό πληθυσμό 1.000 ατόμων, το κατά κεφαλήν πραγματικό ΑΕΠ αυξάνεται από 100 σε 110 και σε 120 ευρώ, άρα το βιοτικό επίπεδο βελτιώνεται διαχρονικά.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (2 μ.). Αναφορά ότι το κατάλληλο κριτήριο είναι το κατά κεφαλήν ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΑΕΠ (και όχι το ονομαστικό): 1 μ. Ορθό συμπέρασμα με βάση τις τιμές του πίνακα: 1 μ. Συμπέρασμα που στηρίζεται στο ονομαστικό ΑΕΠ: 0 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα C (4 μονάδες)

Γ5. Αν στο έτος 2002 η εκροή εισοδήματος προς το εξωτερικό ισούται με 6.000 ευρώ, ενώ η εισροή εισοδήματος από το εξωτερικό είναι 30% μεγαλύτερη σε σχέση με την εκροή εισοδήματος προς το εξωτερικό, να υπολογίσετε το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν του έτους 2002 σε τρέχουσες τιμές.

Απάντηση:
Εισροή $= 6.000\cdot 1{,}30 = 7.800$ ευρώ. Καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό $= 7.800-6.000 = +1.800$ ευρώ. Άρα ΑΕθΠ$_{2002}$ σε τρέχουσες τιμές $=$ ΑΕΠ$_{2002}$ σε τρέχουσες τιμές $+1.800 = 192.000+1.800 = 193.800$ ευρώ.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (4 μ.). Υπολογισμός εισροής 7.800 ευρώ: 1 μ. Καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό +1.800 ευρώ: 1 μ. Ορθή σχέση ΑΕθΠ = ΑΕΠ + καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό: 1 μ. Τελικό αποτέλεσμα 193.800 ευρώ: 1 μ. Μερική πίστωση: χρήση λανθασμένου ΑΕΠΤΤ από το Γ1 αλλά ορθή μεθοδολογία — πλήρης βαθμός (αλυσιδωτό λάθος). Αφαίρεση αντί πρόσθεσης του καθαρού εισοδήματος: -2 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα D (12 μονάδες)

Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς στην αγορά ενός προϊόντος είναι γραμμικές. Το σημείο ισορροπίας της αγοράς είναι $P_1 = 10$ χρηματικές μονάδες (χ.μ.) και $Q_1 = 120$ μονάδες προϊόντος (μ.π.). Μία μεταβολή της τεχνολογίας παραγωγής του προϊόντος μετατοπίζει παράλληλα την καμπύλη προσφοράς και το νέο σημείο ισορροπίας διαμορφώνεται σε $P_2 = 20$ χ.μ. και $Q_2 = 80$ μ.π. Το κράτος θεωρεί τη νέα τιμή ισορροπίας υψηλή για τις χαμηλότερες εισοδηματικές τάξεις και για αυτό επιβάλλει ανώτατη τιμή $P_A = 15$ χ.μ. Σε αυτήν την τιμή δημιουργείται έλλειμμα ίσο με 60 μ.π.

Δ1. Να προσδιορίσετε τις γραμμικές συναρτήσεις ζήτησης $(Q_D)$ (μονάδες 4) και προσφοράς $(Q_{S1})$ (μονάδες 2), καθώς και τη νέα γραμμική συνάρτηση προσφοράς $(Q_{S2})$. (μονάδες 6)

Απάντηση:
Ζήτηση: $Q_D = \alpha + \beta P$. Και τα δύο σημεία ισορροπίας ανήκουν στην ίδια καμπύλη ζήτησης: $120 = \alpha + 10\beta$ και $80 = \alpha + 20\beta$ $\Rightarrow \beta = -4$, $\alpha = 160$, άρα $Q_D = 160 - 4P$.
Στην $P_A = 15$: $Q_D = 160-60 = 100$ και έλλειμμα $60 = Q_D - Q_{S2} \Rightarrow Q_{S2} = 40$.
Νέα προσφορά: $Q_{S2} = \gamma + \delta P$ με $80 = \gamma + 20\delta$ και $40 = \gamma + 15\delta$ $\Rightarrow \delta = 8$, $\gamma = -80$, άρα $Q_{S2} = -80 + 8P$.
Αρχική προσφορά: παράλληλη μετατόπιση $\Rightarrow$ ίδια κλίση $\delta = 8$· από $120 = \gamma' + 8\cdot 10$ προκύπτει $\gamma' = 40$, άρα $Q_{S1} = 40 + 8P$.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (12 μ.). $Q_D = 160-4P$ με το σύστημα των δύο σημείων ισορροπίας: 4 μ. (2 μ. για τη σωστή θεώρηση ότι και τα δύο σημεία ανήκουν στην ίδια καμπύλη ζήτησης). $Q_{S1} = 40+8P$: 2 μ. $Q_{S2} = -80+8P$: 6 μ., εκ των οποίων 2 μ. για τη χρήση του ελλείμματος ώστε $Q_{S2}(15)=40$ και 2 μ. για την αξιοποίηση της παράλληλης μετατόπισης (ίδιος συντελεστής 8). Μερική πίστωση: ορθή μεθοδολογία με αριθμητικό λάθος -50% ανά σκέλος· αλυσιδωτά λάθη δεν επαναβαθμολογούνται.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα D (3 μονάδες)

Δ2. Ποια είναι η μεταβολή που επήλθε στην τεχνολογία παραγωγής του προϊόντος; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2)

Απάντηση:
Η τεχνολογία παραγωγής χειροτέρευσε (υποβαθμίστηκε). Αιτιολόγηση: η καμπύλη προσφοράς μετατοπίστηκε αριστερά/προς τα πάνω, με αποτέλεσμα η τιμή ισορροπίας να αυξηθεί (από 10 σε 20 χ.μ.) και η ποσότητα ισορροπίας να μειωθεί (από 120 σε 80 μ.π.) — συμπεριφορά που αντιστοιχεί σε μείωση της προσφοράς λόγω δυσμενέστερης τεχνολογίας.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (3 μ.). Διαπίστωση ότι η τεχνολογία χειροτέρευσε: 1 μ. Αιτιολόγηση: αναφορά στη μετατόπιση της καμπύλης προσφοράς προς τα αριστερά/πάνω 1 μ.· σύνδεση με την αύξηση της τιμής ισορροπίας ΚΑΙ τη μείωση της ποσότητας ισορροπίας 1 μ. Απάντηση «βελτιώθηκε»: 0 μ. συνολικά. Σωστή διαπίστωση χωρίς καμία αιτιολόγηση: 1 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — economics, Θέμα D (5 μονάδες)

Δ3. Να υπολογίσετε το μέγιστο πιθανό «καπέλο» στην τιμή του προϊόντος, στην περίπτωση που το σύνολο της προσφερόμενης ποσότητας διατίθεται στη μέγιστη τιμή της «μαύρης αγοράς».

Απάντηση:
Στην ανώτατη τιμή $P_A = 15$ η προσφερόμενη ποσότητα είναι $Q_{S2} = -80 + 8\cdot 15 = 40$ μ.π. Η μέγιστη τιμή μαύρης αγοράς $P'$ είναι εκείνη στην οποία οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι να απορροφήσουν ακριβώς αυτές τις 40 μ.π.: $40 = 160-4P' \Rightarrow P' = 30$ χ.μ. Άρα το μέγιστο «καπέλο» είναι $P' - P_A = 30-15 = 15$ χ.μ. ανά μονάδα προϊόντος.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Προσφερόμενη ποσότητα στην ανώτατη τιμή (40 μ.π.): 1 μ. Αναγνώριση ότι η μέγιστη τιμή μαύρης αγοράς προκύπτει από την ΚΑΜΠΥΛΗ ΖΗΤΗΣΗΣ για την ποσότητα αυτή: 2 μ. Υπολογισμός $P' = 30$ χ.μ.: 1 μ. «Καπέλο» $= 15$ χ.μ.: 1 μ. Συχνό λάθος: χρήση της συνάρτησης προσφοράς για τον υπολογισμό του $P'$ — 0 μ. στα σκέλη 2-4. Αλυσιδωτά λάθη από το Δ1 δεν επαναβαθμολογούνται.