Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ημιτελούς πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία τη συμπληρώνει σωστά.
Το ζεύγος κωδικονίων που αφορά συνώνυμα κωδικόνια είναι
α. 5΄ UAA 3΄ και 5΄ UUC 3΄.
β. 5΄ AUG 3΄ και 5΄ AGU 3΄.
γ. 5΄ AGC 3΄ και 5΄ UCU 3΄.
δ. 5΄ UGA 3΄ και 5΄ CGU 3΄.

Απάντηση:
γ. 5΄ AGC 3΄ και 5΄ UCU 3΄. Συνώνυμα ονομάζονται τα κωδικόνια που κωδικοποιούν το ίδιο αμινοξύ· τόσο το AGC όσο και το UCU κωδικοποιούν σερίνη.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ημιτελούς πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία τη συμπληρώνει σωστά.
Mε ραδιενεργό θείο 35S ιχνηθετείται μόνο
α. το snRNA.
β. το πρωταρχικό τμήμα.
γ. η DNA ελικάση.
δ. το εσώνιο ενός ασυνεχούς γονιδίου.

Απάντηση:
γ. η DNA ελικάση. Το θείο περιέχεται στα αμινοξέα κυστεΐνη και μεθειονίνη, άρα ιχνηθετούνται μόνο πρωτεΐνες· τα snRNA, το πρωταρχικό τμήμα και το εσώνιο είναι νουκλεϊκά οξέα και δεν περιέχουν θείο.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ημιτελούς πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία τη συμπληρώνει σωστά.
Η πρωτοταγής δομή μιας πρωτεΐνης περιλαμβάνει
α. φωσφοδιεστερικούς δεσμούς.
β. πεπτιδικούς δεσμούς.
γ. δεσμούς υδρογόνου.
δ. δισουλφιδικούς δεσμούς.

Απάντηση:
β. πεπτιδικούς δεσμούς. Η πρωτοταγής δομή είναι η αλληλουχία των αμινοξέων, τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με πεπτιδικό δεσμό.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ημιτελούς πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία τη συμπληρώνει σωστά.
Τα βακτήρια του γένους Lactobacillus αναπτύσσονται ιδανικά σε τιμές pH
α. 2-3.
β. 7.
γ. 4-5.
δ. 9-10.

Απάντηση:
γ. 4-5. Οι γαλακτοβάκιλλοι αναπτύσσονται ιδανικά σε ελαφρώς όξινο περιβάλλον, με pH 4-5.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ημιτελούς πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία τη συμπληρώνει σωστά.
Η διαδικασία της ωρίμανσης πραγματοποιείται σε
α. βακτηριοφάγους.
β. βακτήρια του γένους Mycobacterium.
γ. ώριμα ερυθροκύτταρα.
δ. κύτταρα του πρωτόζωου Paramecium.

Απάντηση:
δ. κύτταρα του πρωτόζωου Paramecium. Η ωρίμανση (συρραφή) του πρόδρομου mRNA γίνεται στον πυρήνα ευκαρυωτικών κυττάρων με τη βοήθεια των snRNP· το Paramecium είναι ευκαρυωτικός οργανισμός, ενώ οι ιοί και τα βακτήρια δεν διαθέτουν τον μηχανισμό αυτόν και τα ώριμα ερυθροκύτταρα δεν έχουν πυρήνα.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα B (6 μονάδες)

Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας κάθε όρο της στήλης Α με έναν από τους όρους της στήλης Β.
ΣΤΗΛΗ Α
1. Πυρηνικός φάκελος
2. Ριβοσώματα
3. Άτρακτος
4. Μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωματίδια
5. Περιοριστικές ενδονουκλεάσες
6. Δίκλωνα κυκλικά μόρια DNA
ΣΤΗΛΗ Β
α. Μόνο προκαρυωτικά κύτταρα
β. Μόνο ευκαρυωτικά κύτταρα
γ. Προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά κύτταρα

Απάντηση:
1 → β, 2 → γ, 3 → β, 4 → β, 5 → α, 6 → γ. Ο πυρηνικός φάκελος, η άτρακτος και τα snRNP απαντούν μόνο σε ευκαρυωτικά κύτταρα· τα ριβοσώματα υπάρχουν και στα δύο είδη κυττάρων (διαφέρουν σε μέγεθος)· οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες παράγονται μόνο από βακτήρια· δίκλωνα κυκλικά μόρια DNA υπάρχουν και στα δύο είδη (βακτηριακό χρωμόσωμα και πλασμίδια, αλλά και DNA μιτοχονδρίων και χλωροπλαστών).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 1 μονάδα για κάθε ορθή αντιστοίχιση (6 αντιστοιχίσεις × 1 μ.). Δεν αφαιρούνται μονάδες για λανθασμένη αντιστοίχιση, απλώς δεν πιστώνεται. Αν δοθούν δύο γράμματα για τον ίδιο όρο: 0 μ. για τον όρο αυτόν. Δεν απαιτείται αιτιολόγηση.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2026 — biology, Θέμα B (6 μονάδες)

Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες:
α. γενετικός κώδικας.
β. νουκλεόσωμα.
γ. χαρτογράφηση.

Απάντηση:
α. Γενετικός κώδικας: το σύνολο των κανόνων αντιστοίχισης της αλληλουχίας των νουκλεοτιδίων του mRNA (σε τριπλέτες, τα κωδικόνια) με τα αμινοξέα της πολυπεπτιδικής αλυσίδας. β. Νουκλεόσωμα: η βασική δομική μονάδα οργάνωσης της χρωματίνης, που αποτελείται από ένα τμήμα DNA μήκους 146 ζευγών βάσεων τυλιγμένο γύρω από ένα οκταμερές πρωτεϊνών ιστονών· είναι ορατό με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. γ. Χαρτογράφηση (ενός γονιδίου): ο προσδιορισμός της ακριβούς θέσης που κατέχει το γονίδιο πάνω στο χρωμόσωμα στο οποίο ανήκει, καθώς και της αλληλουχίας των νουκλεοτιδίων του.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 2 μονάδες για κάθε ορισμό (α, β, γ). Στο (β) απαιτούνται και τα δύο συστατικά (DNA 146 ζ.β. και οκταμερές ιστονών) — αν λείπει το ένα: 1 μ. Στο (γ) απαιτείται η αναφορά στη θέση του γονιδίου στο χρωμόσωμα· η αναφορά μόνο στην αλληλουχία: 1 μ. Γενικόλογη ή ελλιπής διατύπωση που αποδίδει ωστόσο την ουσία: 1 μ. ανά ορισμό.