Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Με το οπτικό μικροσκόπιο παρατηρούμε:
α. τα νουκλεοσώματα.
β. τα χιάσματα.
γ. τις θηλιές αντιγραφής.
δ. το αδρό ενδοπλασματικό δίκτυο.

Απάντηση:
β. τα χιάσματα.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Σε ένα υβριδικό μόριο 5΄-ATCGATA-3΄ / 3΄-UAGCUAU-5΄ περιέχονται:
α. 8 είδη νουκλεοτιδίων.
β. 5 είδη νουκλεοτιδίων.
γ. 4 είδη νουκλεοτιδίων.
δ. 6 είδη νουκλεοτιδίων.

Απάντηση:
α. 8 είδη νουκλεοτιδίων (4 δεοξυριβονουκλεοτίδια A, T, C, G στην αλυσίδα DNA και 4 ριβονουκλεοτίδια A, U, C, G στην αλυσίδα RNA).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Σε cDNA βιβλιοθήκες, που κατασκευάστηκαν από ηπατικά και από παγκρεατικά κύτταρα του ίδιου ατόμου, εντοπίζονται κοινά γονίδια, που κωδικοποιούν:
α. DNA πολυμεράση και α1-αντιθρυψίνη.
β. ιστόνες και απαμινάση της αδενοσίνης.
γ. RNA πολυμεράση και πρωτεΐνες ριβοσωμάτων.
δ. ινσουλίνη και DNA δεσμάση.

Απάντηση:
γ. RNA πολυμεράση και πρωτεΐνες ριβοσωμάτων (γονίδια που εκφράζονται σε όλα τα κύτταρα).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Κάποιος άνθρωπος υποβλήθηκε σε in vivo γονιδιακή θεραπεία για την κυστική ίνωση. Αν συμβολίσουμε με Α το φυσιολογικό αλληλόμορφο και με α το αλληλόμορφο που είναι υπεύθυνο για την κυστική ίνωση, ο γονότυπος σε ένα επιθηλιακό κύτταρο του πνεύμονα και σε ένα κύτταρο του παγκρέατος θα είναι αντίστοιχα:
α. Ααα και αα.
β. αα και Ααα.
γ. Ααα και Ααα.
δ. Αα και αα.

Απάντηση:
α. Ααα και αα (το φυσιολογικό αλληλόμορφο εισάγεται επιπρόσθετα μόνο στα κύτταρα του αναπνευστικού επιθηλίου).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα A (5 μονάδες)

Κατά τη δημιουργία του κλωνοποιημένου προβάτου Dolly και του διαγονιδιακού προβάτου Tracy χρησιμοποιήθηκαν, αντίστοιχα:
α. γονιμοποιημένο ωάριο και απύρηνο ωάριο.
β. γονιμοποιημένο ωάριο και γονιμοποιημένο ωάριο.
γ. απύρηνο ωάριο και απύρηνο ωάριο.
δ. απύρηνο ωάριο και γονιμοποιημένο ωάριο.

Απάντηση:
δ. απύρηνο ωάριο και γονιμοποιημένο ωάριο.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (5 μ.). Ορθό γράμμα/επιλογή: 5 μ. Δεν ζητείται αιτιολόγηση — δεν δίνεται μερική πίστωση: η απάντηση είναι 0 ή 5. Αν δοθούν δύο ή περισσότερες επιλογές: 0 μ. Ορθή επιλογή με λανθασμένη αιτιολόγηση: πλήρης βαθμός (η αιτιολόγηση αγνοείται).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα B (7 μονάδες)

Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της στήλης Α με έναν όρο της στήλης Β. Ένας όρος της στήλης Β περισσεύει.
ΣΤΗΛΗ Α: 1. Πείραμα Griffith, 2. Εντομοκτόνος τοξίνη, 3. Πείραμα Hershey-Chase, 4. Γονιδιωματική βιβλιοθήκη, 5. In vivo γονιδιακή θεραπεία κυστικής ίνωσης, 6. Αντιβιοτικά, 7. Εμβόλια.
ΣΤΗΛΗ Β: α. Ιός δαμαλίτιδας, β. Αδενοϊός, γ. Βακτήριο του γένους Streptomyces, δ. Βακτηριοφάγος T2, ε. Βακτηριοφάγος λ, στ. Πνευμονιόκοκκος, ζ. Βακτήριο του γένους Lactobacillus, η. Bacillus thuringiensis.

Απάντηση:
1-στ, 2-η, 3-δ, 4-ε, 5-β, 6-γ, 7-α. (Περισσεύει το ζ.)

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (7 μ.). 1 μονάδα ανά ορθή αντιστοίχιση: 1-στ, 2-η, 3-δ, 4-ε, 5-β, 6-γ, 7-α (περισσεύει το ζ). Καμία μερική πίστωση ανά ζεύγος. Διπλή αντιστοίχιση όρου της στήλης Α σε δύο όρους της Β: 0 μ. για το ζεύγος.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα B (6 μονάδες)

Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες:
α. κυτταρικός κύκλος.
β. σύναψη.

Απάντηση:
α. Κυτταρικός κύκλος (κύκλος ζωής του κυττάρου) είναι το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη δημιουργία ενός κυττάρου έως τη στιγμή που το ίδιο θα παράγει τους απογόνους του. β. Σύναψη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο τα ομόλογα χρωμοσώματα εγκαταλείπουν τις τυχαίες θέσεις τους στον πυρήνα, πλησιάζουν και τοποθετούνται το ένα απέναντι στο άλλο με ακρίβεια, ώστε οι αντίστοιχοι γονιδιακοί τόποι να βρίσκονται ο ένας απέναντι στον άλλο.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). α (3 μ.): ορισμός κυτταρικού κύκλου κατά το σχολικό βιβλίο (χρονικό διάστημα από τη δημιουργία ενός κυττάρου έως ότου το ίδιο παραγάγει τους απογόνους του). β (3 μ.): ορισμός σύναψης (πλησίασμα και ακριβής παράταξη των ομολόγων χρωμοσωμάτων ώστε οι αντίστοιχοι γονιδιακοί τόποι να βρίσκονται ο ένας απέναντι στον άλλο). Μερική πίστωση: ελλιπής αλλά ουσιωδώς ορθός ορισμός: -1 μ. Στη σύναψη, παράλειψη της αντιστοίχισης των γονιδιακών τόπων: -1 μ. Σύγχυση σύναψης με επιχιασμό: 0 μ. στο (β).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα B (6 μονάδες)

Να αναφέρετε ποιες θα είναι οι συνέπειες σε ένα κύτταρο αν αφαιρεθεί τεχνητά ο πυρήνας του.

Απάντηση:
Κύτταρα από τα οποία αφαιρείται τεχνητά ο πυρήνας (όπως και κύτταρα που έχασαν τον πυρήνα τους κατά τη διαφοροποίηση, π.χ. τα ερυθρά αιμοσφαίρια) δεν αναπαράγονται, εμφανίζουν μικρό αριθμό μεταβολικών διεργασιών και περιορισμένη διάρκεια ζωής.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 2 μονάδες για κάθε ορθή συνέπεια: (i) δεν αναπαράγονται, (ii) εμφανίζουν μικρό αριθμό μεταβολικών διεργασιών, (iii) έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής. Μερική πίστωση: αναφορά παραδείγματος (ερυθρά αιμοσφαίρια) δεν βαθμολογείται αυτοτελώς. Γενικόλογη αναφορά «το κύτταρο πεθαίνει» χωρίς τις επιμέρους συνέπειες: 2 μ. συνολικά.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — biology, Θέμα B (6 μονάδες)

Ερευνητές δημιούργησαν στο εργαστήριο έναν συνθετικό φάγο, ο οποίος διαθέτει το DNA του φάγου Τ2 και πρωτεΐνες του φάγου Τ4, σημασμένες με ραδιενεργό $^{35}S$. Με τους συνθετικούς φάγους μόλυναν βακτήρια E. coli, τα οποία αναπτύχθηκαν σε περιβάλλον με μη ραδιενεργό S ($^{32}S$).
Να εξηγήσετε α. αν οι πρωτεΐνες των νέων φάγων θα είναι όμοιες με εκείνες του φάγου Τ2 ή του φάγου Τ4· β. αν οι νέοι φάγοι θα έχουν πρωτεΐνες με ραδιενεργό $^{35}S$ ή με μη ραδιενεργό $^{32}S$.

Απάντηση:
α. Οι πρωτεΐνες των νέων φάγων θα είναι όμοιες με εκείνες του φάγου Τ2, διότι στο βακτηριακό κύτταρο εισέρχεται μόνο το DNA του φάγου (πείραμα Hershey-Chase) και αυτό φέρει τη γενετική πληροφορία για τη σύνθεση των νέων φάγων. β. Οι νέοι φάγοι θα έχουν πρωτεΐνες με μη ραδιενεργό $^{32}S$, επειδή οι πρωτεΐνες συντίθενται εκ νέου μέσα στο βακτήριο από αμινοξέα του θρεπτικού υλικού, το οποίο περιέχει μόνο μη ραδιενεργό S· οι σημασμένες πρωτεΐνες του πατρικού φάγου παραμένουν έξω από το κύτταρο.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). α (3 μ.): απάντηση «όμοιες με του Τ2» (1 μ.) με αιτιολόγηση ότι στο βακτήριο εισέρχεται μόνο το DNA του φάγου, το οποίο φέρει τη γενετική πληροφορία (2 μ.). β (3 μ.): απάντηση «μη ραδιενεργό $^{32}S$» (1 μ.) με αιτιολόγηση ότι οι νέες πρωτεΐνες συντίθενται από αμινοξέα του θρεπτικού υλικού και οι σημασμένες πατρικές πρωτεΐνες παραμένουν εκτός του κυττάρου (2 μ.). Μερική πίστωση: σωστή απάντηση χωρίς αιτιολόγηση: 1 μ. ανά σκέλος.