Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — ancient_greek, Θέμα C (6 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονευμάτων Β, 2.1.22-23 (εκδ. E.C. Marchant, Xenophontis Opera Omnia Tomus II, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1901)

Ο Σωκράτης αναδιηγείται την ιστορία, την οποία συνέθεσε ο σοφιστής Πρόδικος με θέμα τη συνάντηση του Ηρακλή με την Αρετή και την Κακία.

[Φησὶ Πρόδικος] καὶ φανῆναι αὐτῷ δύο γυναῖκας προσιέναι μεγάλας, τὴν μὲν ἑτέραν εὐπρεπῆ τε ἰδεῖν καὶ ἐλευθέριον φύσει, κεκοσμημένην τὸ μὲν σῶμα καθαρότητι, τὰ δὲ ὄμματα αἰδοῖ, τὸ δὲ σχῆμα σωφροσύνῃ, ἐσθῆτι δὲ λευκῇ, τὴν δ’ ἑτέραν τεθραμμένην μὲν εἰς πολυσαρκίαν τε καὶ ἁπαλότητα, κεκαλλωπισμένην δὲ τὸ μὲν χρῶμα ὥστε λευκοτέραν τε καὶ ἐρυθροτέραν τοῦ ὄντος δοκεῖν φαίνεσθαι, τὸ δὲ σχῆμα ὥστε δοκεῖν ὀρθοτέραν τῆς φύσεως εἶναι, τὰ δὲ ὄμματα ἔχειν ἀναπεπταμένα, ἐσθῆτα δὲ ἐξ ἧς ἂν μάλιστα ὥρα διαλάμποι· κατασκοπεῖσθαι δὲ θαμὰ ἑαυτήν, ἐπισκοπεῖν δὲ καὶ εἴ τις ἄλλος αὐτὴν θεᾶται, πολλάκις δὲ καὶ εἰς τὴν ἑαυτῆς σκιὰν ἀποβλέπειν. ὡς δ’ ἐγένοντο πλησιαίτερον τοῦ Ἡρακλέους, τὴν μὲν πρόσθεν ῥηθεῖσαν ἰέναι τὸν αὐτὸν τρόπον, τὴν δ’ ἑτέραν φθάσαι βουλομένην προσδραμεῖν τῷ Ἡρακλεῖ καὶ εἰπεῖν· Ὁρῶ σε, ὦ Ἡράκλεις, ἀποροῦντα ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπῃ. ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην ποιησάμενος, [ἐπὶ] τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν οὐδενὸς ἄγευστος ἔσει, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιώσῃ.

Γλωσσικά σχόλια: πολυσαρκία: (εδώ) χυμώδης σωματότυπος· ὀρθοτέρα: πιο στητή· ὥρα: νεανική ομορφιά, ακμή της νεότητας· θαμὰ: συχνά.

Γ3.β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις:
φανῆναι: το β΄ ενικό της προστακτικής του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή.
μεγάλας: τη γενική πληθυντικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος.
ἰδεῖν: την ονομαστική ενικού της μετοχής μέλλοντα στο θηλυκό γένος στην ίδια φωνή.
ἐπισκοπεῖν: το γ΄ ενικό του παρατατικού στην ίδια φωνή.
ἄξω: το α΄ πληθυντικό της υποτακτικής αορίστου β΄ στην ίδια φωνή.
οὐδενὸς: τη δοτική ενικού θηλυκού γένους.

Απάντηση:
φανῆναι → φάνηθι· μεγάλας → μειζόνων· ἰδεῖν → ὀψομένη· ἐπισκοπεῖν → ἐπεσκόπει· ἄξω → ἀγάγωμεν· οὐδενὸς → οὐδεμιᾷ.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 1 μ. ανά ζητούμενο τύπο: φάνηθι, μειζόνων, ὀψομένη, ἐπεσκόπει, ἀγάγωμεν, οὐδεμιᾷ. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. για σωστό τύπο με λάθος τονισμό, πνεύμα ή υπογεγραμμένη (π.χ. «οὐδεμια»). 0,5 μ. για το «μεγάλας» αν δοθεί ο τύπος «μειζοτέρων» ή ο υπερθετικός «μεγίστων» (λάθος βαθμός: 0 μ.· ο πρώτος είναι μη δόκιμος τύπος: 0,5 μ.). 0 μ. για λάθος χρόνο, φωνή, έγκλιση, γένος ή αριθμό — ενδεικτικά «ὄψομαι» αντί «ὀψομένη», «ἐπεσκόπουν» (α΄ ενικό/γ΄ πληθυντικό) αντί «ἐπεσκόπει», «ἄξωμεν» (υποτακτική αορίστου α΄ αντί β΄) αντί «ἀγάγωμεν».

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — ancient_greek, Θέμα C (6 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονευμάτων Β, 2.1.22-23 (εκδ. E.C. Marchant, Xenophontis Opera Omnia Tomus II, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1901)

Ο Σωκράτης αναδιηγείται την ιστορία, την οποία συνέθεσε ο σοφιστής Πρόδικος με θέμα τη συνάντηση του Ηρακλή με την Αρετή και την Κακία.

[Φησὶ Πρόδικος] καὶ φανῆναι αὐτῷ δύο γυναῖκας προσιέναι μεγάλας, τὴν μὲν ἑτέραν εὐπρεπῆ τε ἰδεῖν καὶ ἐλευθέριον φύσει, κεκοσμημένην τὸ μὲν σῶμα καθαρότητι, τὰ δὲ ὄμματα αἰδοῖ, τὸ δὲ σχῆμα σωφροσύνῃ, ἐσθῆτι δὲ λευκῇ, τὴν δ’ ἑτέραν τεθραμμένην μὲν εἰς πολυσαρκίαν τε καὶ ἁπαλότητα, κεκαλλωπισμένην δὲ τὸ μὲν χρῶμα ὥστε λευκοτέραν τε καὶ ἐρυθροτέραν τοῦ ὄντος δοκεῖν φαίνεσθαι, τὸ δὲ σχῆμα ὥστε δοκεῖν ὀρθοτέραν τῆς φύσεως εἶναι, τὰ δὲ ὄμματα ἔχειν ἀναπεπταμένα, ἐσθῆτα δὲ ἐξ ἧς ἂν μάλιστα ὥρα διαλάμποι· κατασκοπεῖσθαι δὲ θαμὰ ἑαυτήν, ἐπισκοπεῖν δὲ καὶ εἴ τις ἄλλος αὐτὴν θεᾶται, πολλάκις δὲ καὶ εἰς τὴν ἑαυτῆς σκιὰν ἀποβλέπειν. ὡς δ’ ἐγένοντο πλησιαίτερον τοῦ Ἡρακλέους, τὴν μὲν πρόσθεν ῥηθεῖσαν ἰέναι τὸν αὐτὸν τρόπον, τὴν δ’ ἑτέραν φθάσαι βουλομένην προσδραμεῖν τῷ Ἡρακλεῖ καὶ εἰπεῖν· Ὁρῶ σε, ὦ Ἡράκλεις, ἀποροῦντα ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπῃ. ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην ποιησάμενος, [ἐπὶ] τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν οὐδενὸς ἄγευστος ἔσει, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιώσῃ.

Γλωσσικά σχόλια: πολυσαρκία: (εδώ) χυμώδης σωματότυπος· ὀρθοτέρα: πιο στητή· ὥρα: νεανική ομορφιά, ακμή της νεότητας· θαμὰ: συχνά.

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε πλήρως συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο κείμενο με έντονα γράμματα:
ἰδεῖν, τῆς φύσεως, τῷ Ἡρακλεῖ, ἀποροῦντα, φίλην, τῶν χαλεπῶν.

Απάντηση:
ἰδεῖν: απαρέμφατο της αναφοράς από το επίθετο «εὐπρεπῆ». τῆς φύσεως: γενική συγκριτική από τον συγκριτικό «ὀρθοτέραν». τῷ Ἡρακλεῖ: αντικείμενο στο απαρέμφατο «προσδραμεῖν» (δοτική από ρήμα πλησιάσματος). ἀποροῦντα: κατηγορηματική μετοχή από το ρήμα αισθήσεως «Ὁρῶ», συνημμένη στο αντικείμενο «σε». φίλην: κατηγορούμενο στο αντικείμενο «ἐμὲ» μέσω της μετοχής «ποιησάμενος» (ρήμα εκλογής/μεταβατικό). τῶν χαλεπῶν: γενική αντικειμενική από το στερητικό επίθετο «ἄπειρος».

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 1 μ. ανά όρο· απαιτείται και το είδος και ο όρος εξάρτησης. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. όταν δίνεται σωστό είδος χωρίς αναφορά στον προσδιοριζόμενο όρο (π.χ. «γενική συγκριτική» χωρίς το «ὀρθοτέραν»). 0,5 μ. για το «ἰδεῖν» αν χαρακτηριστεί «τελικό απαρέμφατο» χωρίς τον προσδιορισμό «της αναφοράς». 0,5 μ. για το «ἀποροῦντα» αν χαρακτηριστεί κατηγορηματική μετοχή χωρίς αναφορά στο ρήμα αισθήσεως ή στο υποκείμενο/αντικείμενο στο οποίο είναι συνημμένη. 0 μ. για λάθος είδος (ενδεικτικά: «τῆς φύσεως» ως γενική διαιρετική ή κτητική, «τῷ Ἡρακλεῖ» ως δοτική αντικειμενική, «φίλην» ως αντικείμενο, «τῶν χαλεπῶν» ως γενική διαιρετική).