Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — ancient_greek, Θέμα B (10 μονάδες)

Β4. Να γράψετε τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. (Ερώτηση εισαγωγικών/γραμματολογικών γνώσεων για τον Πλάτωνα και την Πολιτεία.)
1. Πηγή πληροφοριών για τη ζωή του Πλάτωνα είναι η 15η επιστολή του.
2. Ο Πλάτωνας είχε ενεργό πολιτική δράση στην Αθήνα.
3. Τα δύο πρώτα στάδια της αγωγής των φυλάκων περιελάμβαναν γυμναστική και μουσική αγωγή, όπως και μαθηματικές επιστήμες.
4. Το πρώτο ταξίδι του Πλάτωνα στη Σικελία είχε δραματικές εξελίξεις, γιατί εκδιώχθηκε κακήν κακώς από το νησί.
5. Οι φιλόσοφοι-βασιλείς διαθέτουν περιουσία.

Απάντηση:
1. Λάθος (η αυτοβιογραφική μαρτυρία βρίσκεται στην 7η επιστολή). 2. Λάθος (απογοητευμένος από την πολιτική των Τριάκοντα και από την καταδίκη του Σωκράτη, δεν ανέλαβε ενεργό πολιτική δράση στην Αθήνα). 3. Σωστό. 4. Σωστό. 5. Λάθος (οι φύλακες-άρχοντες δεν έχουν ατομική ιδιοκτησία).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). 2 μ. ανά ορθό χαρακτηρισμό: 1 = Λάθος, 2 = Λάθος, 3 = Σωστό, 4 = Σωστό, 5 = Λάθος. Καμία μερική πίστωση ανά πρόταση. Δεν ζητείται αιτιολόγηση· τυχόν αιτιολόγηση, ορθή ή εσφαλμένη, δεν μεταβάλλει τη βαθμολογία εφόσον ο χαρακτηρισμός είναι ορθός. Αν δοθούν δύο χαρακτηρισμοί για την ίδια πρόταση: 0 μ. για την πρόταση αυτή.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2025 — ancient_greek, Θέμα C (20 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονευμάτων Β, 2.1.22-23 (εκδ. E.C. Marchant, Xenophontis Opera Omnia Tomus II, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1901)

Ο Σωκράτης αναδιηγείται την ιστορία, την οποία συνέθεσε ο σοφιστής Πρόδικος με θέμα τη συνάντηση του Ηρακλή με την Αρετή και την Κακία.

[Φησὶ Πρόδικος] καὶ φανῆναι αὐτῷ δύο γυναῖκας προσιέναι μεγάλας, τὴν μὲν ἑτέραν εὐπρεπῆ τε ἰδεῖν καὶ ἐλευθέριον φύσει, κεκοσμημένην τὸ μὲν σῶμα καθαρότητι, τὰ δὲ ὄμματα αἰδοῖ, τὸ δὲ σχῆμα σωφροσύνῃ, ἐσθῆτι δὲ λευκῇ, τὴν δ’ ἑτέραν τεθραμμένην μὲν εἰς πολυσαρκίαν τε καὶ ἁπαλότητα, κεκαλλωπισμένην δὲ τὸ μὲν χρῶμα ὥστε λευκοτέραν τε καὶ ἐρυθροτέραν τοῦ ὄντος δοκεῖν φαίνεσθαι, τὸ δὲ σχῆμα ὥστε δοκεῖν ὀρθοτέραν τῆς φύσεως εἶναι, τὰ δὲ ὄμματα ἔχειν ἀναπεπταμένα, ἐσθῆτα δὲ ἐξ ἧς ἂν μάλιστα ὥρα διαλάμποι· κατασκοπεῖσθαι δὲ θαμὰ ἑαυτήν, ἐπισκοπεῖν δὲ καὶ εἴ τις ἄλλος αὐτὴν θεᾶται, πολλάκις δὲ καὶ εἰς τὴν ἑαυτῆς σκιὰν ἀποβλέπειν. ὡς δ’ ἐγένοντο πλησιαίτερον τοῦ Ἡρακλέους, τὴν μὲν πρόσθεν ῥηθεῖσαν ἰέναι τὸν αὐτὸν τρόπον, τὴν δ’ ἑτέραν φθάσαι βουλομένην προσδραμεῖν τῷ Ἡρακλεῖ καὶ εἰπεῖν· Ὁρῶ σε, ὦ Ἡράκλεις, ἀποροῦντα ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπῃ. ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην ποιησάμενος, [ἐπὶ] τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν οὐδενὸς ἄγευστος ἔσει, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιώσῃ.

Γλωσσικά σχόλια: πολυσαρκία: (εδώ) χυμώδης σωματότυπος· ὀρθοτέρα: πιο στητή· ὥρα: νεανική ομορφιά, ακμή της νεότητας· θαμὰ: συχνά.

Γ1. Να γράψετε τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «κατασκοπεῖσθαι δὲ θαμὰ … ἄπειρος διαβιώσῃ».

Απάντηση:
(Και λέει ο Πρόδικος ότι) αυτή παρατηρούσε συχνά τον εαυτό της, κοίταζε επίσης μήπως και κάποιος άλλος τη βλέπει, και πολλές φορές έστρεφε το βλέμμα της ακόμη και προς τη δική της τη σκιά. Και όταν έφτασαν πιο κοντά στον Ηρακλή, εκείνη που περιγράφηκε πρώτη προχωρούσε με τον ίδιο τρόπο, ενώ η άλλη, επειδή ήθελε να την προλάβει, έτρεξε προς τον Ηρακλή και του είπε: «Σε βλέπω, Ηρακλή, να μην ξέρεις ποιον δρόμο ζωής να ακολουθήσεις. Αν λοιπόν με κάνεις φίλη σου, θα σε οδηγήσω στον πιο ευχάριστο και πιο εύκολο δρόμο, και δεν θα μείνεις αδοκίμαστος από καμιά απόλαυση, αλλά θα περάσεις τη ζωή σου χωρίς να δοκιμάσεις τις δυσκολίες.»

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (20 μ.) — κατανομή ανά νοηματική ενότητα. (α) «κατασκοπεῖσθαι δὲ θαμὰ ἑαυτήν» 2 μ. (β) «ἐπισκοπεῖν δὲ καὶ εἴ τις ἄλλος αὐτὴν θεᾶται» 3 μ. (2 μ. η πλάγια ερώτηση, 1 μ. το «ἐπισκοπεῖν»). (γ) «πολλάκις δὲ καὶ εἰς τὴν ἑαυτῆς σκιὰν ἀποβλέπειν» 2 μ. (δ) «ὡς δ’ ἐγένοντο πλησιαίτερον τοῦ Ἡρακλέους» 2 μ. (1 μ. η χρονική πρόταση, 1 μ. ο συγκριτικός «πλησιαίτερον» με τη γενική). (ε) «τὴν μὲν πρόσθεν ῥηθεῖσαν ἰέναι τὸν αὐτὸν τρόπον» 2 μ. (στ) «τὴν δ’ ἑτέραν φθάσαι βουλομένην προσδραμεῖν τῷ Ἡρακλεῖ καὶ εἰπεῖν» 3 μ. (1 μ. η αιτιολογική/τελική απόδοση του «φθάσαι βουλομένην», 2 μ. τα απαρέμφατα). (ζ) «Ὁρῶ σε, ὦ Ἡράκλεις, ἀποροῦντα ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπῃ» 3 μ. (1 μ. η κατηγορηματική μετοχή «ἀποροῦντα», 2 μ. η πλάγια ερώτηση). (η) «ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην ποιησάμενος, [ἐπὶ] τὴν ἡδίστην τε καὶ ῥᾴστην ὁδὸν ἄξω σε» 2 μ. (θ) «καὶ τῶν μὲν τερπνῶν οὐδενὸς ἄγευστος ἔσει, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιώσῃ» 1 μ. ΚΑΝΟΝΕΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΠΙΣΤΩΣΗΣ: σωστή απόδοση ρήματος αλλά λάθος χρόνος: -1 μ. Παράλειψη μετοχής (ῥηθεῖσαν, βουλομένην, ἀποροῦντα, ποιησάμενος): -2 μ. ανά μετοχή, με ανώτατο -4 μ. Απόδοση των ειδικών απαρεμφάτων του πλαγίου λόγου ως κυρίων ρημάτων: δεν επιφέρει ποινή, εφόσον διατηρείται το νόημα. Λάθος στην απόδοση της αντωνυμίας «ἑαυτήν / ἑαυτῆς» (σύγχυση προσώπου): -1 μ. ανά περίπτωση. Απόδοση των «ἄγευστος» / «ἄπειρος» χωρίς τη στερητική σημασία: -1 μ. ανά λέξη. Παράλειψη ολόκληρης νοηματικής ενότητας: αφαιρούνται οι μονάδες της. Ορθογραφικά λάθη της νέας ελληνικής δεν βαθμολογούνται.