Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — ancient_greek, Θέμα C (4 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Θ 81.1-2 (εκδ. H.S. Jones και J.E. Powell, Thucydidis Historiae, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1902)

Μετά το ολιγαρχικό πραξικόπημα του 411 π.Χ. στην Αθήνα και την ανταρσία των δημοκρατικών του αθηναϊκού στόλου που ναυλοχούσε στη Σάμο, ο Θρασύβουλος επιτυγχάνει την επιστροφή του Αλκιβιάδη από την εξορία.

Οἱ δὲ προεστῶτες ἐν τῇ Σάμῳ καὶ μάλιστα Θρασύβουλος, αἰεί γε τῆς αὐτῆς γνώμης ἐχόμενος, ἐπειδὴ μετέστησε τὰ πράγματα, ὥστε κατάγειν Ἀλκιβιάδην, [καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν ἐς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην, νομίζων μόνην σωτηρίαν εἰ Τισσαφέρνην αὐτοῖς μεταστήσειεν ἀπὸ Πελοποννησίων. γενομένης δὲ ἐκκλησίας τήν τε ἰδίαν ξυμφορὰν τῆς φυγῆς ἐπῃτιάσατο καὶ ἀνωλοφύρατο ὁ Ἀλκιβιάδης, καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν πολλὰ εἰπὼν ἐς ἐλπίδας τε αὐτοὺς οὐ σμικρὰς τῶν μελλόντων καθίστη, καὶ ὑπερβάλλων ἐμεγάλυνε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν παρὰ τῷ Τισσαφέρνει, ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτὸν καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν, οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ [ἀπὸ] τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν.

Γλωσσικά σχόλια: ἄδειαν: αμνηστία· ἀνωλοφύρατο: θρηνολογούσε· ξυνωμοσίαι: ολιγαρχικές οργανώσεις.

Γ3.β. «[καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν εἰς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην»: Να μεταφέρετε τις υπογραμμισμένες λέξεις (ἔπεισε, ψηφισαμένων, πλεύσας, κατῆγεν) στον παρακείμενο στον ίδιο τύπο στον οποίο βρίσκονται.

Απάντηση:
ἔπεισε → πέπεικε· ψηφισαμένων → ἐψηφισμένων· πλεύσας → πεπλευκώς· κατῆγεν → κατῆχεν (ή καταγήοχεν).

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (4 μ.). 1 μ. ανά τύπο: πέπεικε (γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου ενεργητικής φωνής), ἐψηφισμένων (μετοχή παρακειμένου μέσης φωνής, γενική πληθυντικού), πεπλευκώς (μετοχή παρακειμένου ενεργητικής φωνής, ονομαστική ενικού αρσενικού), κατῆχεν ή καταγήοχεν (γ΄ ενικό οριστικής παρακειμένου· δεκτοί και οι δύο τύποι). ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. για σωστό τύπο με λάθος τονισμό, πνεύμα ή αναδιπλασιασμό. 0,5 μ. αν διατηρηθεί ο χρόνος αλλά αλλάξει η πτώση/το πρόσωπο (π.χ. «πεπλευκότος» αντί «πεπλευκώς»). 0 μ. αν δοθεί υπερσυντέλικος, αόριστος ή λάθος φωνή (π.χ. «ψηφισάντων», «πεπεισμένος»).

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — ancient_greek, Θέμα C (7 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Θ 81.1-2 (εκδ. H.S. Jones και J.E. Powell, Thucydidis Historiae, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1902)

Μετά το ολιγαρχικό πραξικόπημα του 411 π.Χ. στην Αθήνα και την ανταρσία των δημοκρατικών του αθηναϊκού στόλου που ναυλοχούσε στη Σάμο, ο Θρασύβουλος επιτυγχάνει την επιστροφή του Αλκιβιάδη από την εξορία.

Οἱ δὲ προεστῶτες ἐν τῇ Σάμῳ καὶ μάλιστα Θρασύβουλος, αἰεί γε τῆς αὐτῆς γνώμης ἐχόμενος, ἐπειδὴ μετέστησε τὰ πράγματα, ὥστε κατάγειν Ἀλκιβιάδην, [καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν ἐς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην, νομίζων μόνην σωτηρίαν εἰ Τισσαφέρνην αὐτοῖς μεταστήσειεν ἀπὸ Πελοποννησίων. γενομένης δὲ ἐκκλησίας τήν τε ἰδίαν ξυμφορὰν τῆς φυγῆς ἐπῃτιάσατο καὶ ἀνωλοφύρατο ὁ Ἀλκιβιάδης, καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν πολλὰ εἰπὼν ἐς ἐλπίδας τε αὐτοὺς οὐ σμικρὰς τῶν μελλόντων καθίστη, καὶ ὑπερβάλλων ἐμεγάλυνε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν παρὰ τῷ Τισσαφέρνει, ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτὸν καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν, οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ [ἀπὸ] τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν.

Γλωσσικά σχόλια: ἄδειαν: αμνηστία· ἀνωλοφύρατο: θρηνολογούσε· ξυνωμοσίαι: ολιγαρχικές οργανώσεις.

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο κείμενο με έντονα γράμματα:
τὰ πράγματα, ἄδειαν, ὡς τὸν Τισσαφέρνην, ἐκκλησίας, τῶν μελλόντων, οἴκοι, τῷ Τισσαφέρνει.

Απάντηση:
τὰ πράγματα: αντικείμενο στο ρήμα «μετέστησε». ἄδειαν: αντικείμενο στη μετοχή «ψηφισαμένων». ὡς τὸν Τισσαφέρνην: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός της κατεύθυνσης σε πρόσωπο, στη μετοχή «πλεύσας». ἐκκλησίας: υποκείμενο της γενικής απόλυτης μετοχής «γενομένης». τῶν μελλόντων: έναρθρη επιθετική μετοχή ως γενική αντικειμενική στο «ἐλπίδας». οἴκοι: επιρρηματικός προσδιορισμός της στάσης σε τόπο στη μετοχή «οἱ … ἔχοντες». τῷ Τισσαφέρνει: δοτική αντικειμενική από το επίθετο «πολέμιοι».

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (7 μ.). 1 μ. ανά όρο· απαιτείται και ο χαρακτηρισμός και ο όρος εξάρτησης. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. όταν δίνεται σωστός χαρακτηρισμός χωρίς αναφορά στον προσδιοριζόμενο όρο (π.χ. «αντικείμενο» χωρίς το «μετέστησε», «εμπρόθετος κατεύθυνσης» χωρίς το «πλεύσας»). 0,5 μ. για το «τῶν μελλόντων» αν χαρακτηριστεί μόνο «επιθετική μετοχή» χωρίς τη γενική αντικειμενική, ή αντιστρόφως. 0 μ. για λάθος είδος — ενδεικτικά: «ἄδειαν» ως αντικείμενο του «ἔπεισε», «ἐκκλησίας» ως γενική απόλυτη (η μετοχή είναι απόλυτη, το ουσιαστικό είναι το υποκείμενό της), «οἴκοι» ως δοτική, «τῷ Τισσαφέρνει» ως δοτική προσωπική ή αντικείμενο του «διαβάλλοιντο».

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — ancient_greek, Θέμα C (3 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Θ 81.1-2 (εκδ. H.S. Jones και J.E. Powell, Thucydidis Historiae, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1902)

Μετά το ολιγαρχικό πραξικόπημα του 411 π.Χ. στην Αθήνα και την ανταρσία των δημοκρατικών του αθηναϊκού στόλου που ναυλοχούσε στη Σάμο, ο Θρασύβουλος επιτυγχάνει την επιστροφή του Αλκιβιάδη από την εξορία.

Οἱ δὲ προεστῶτες ἐν τῇ Σάμῳ καὶ μάλιστα Θρασύβουλος, αἰεί γε τῆς αὐτῆς γνώμης ἐχόμενος, ἐπειδὴ μετέστησε τὰ πράγματα, ὥστε κατάγειν Ἀλκιβιάδην, [καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν ἐς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην, νομίζων μόνην σωτηρίαν εἰ Τισσαφέρνην αὐτοῖς μεταστήσειεν ἀπὸ Πελοποννησίων. γενομένης δὲ ἐκκλησίας τήν τε ἰδίαν ξυμφορὰν τῆς φυγῆς ἐπῃτιάσατο καὶ ἀνωλοφύρατο ὁ Ἀλκιβιάδης, καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν πολλὰ εἰπὼν ἐς ἐλπίδας τε αὐτοὺς οὐ σμικρὰς τῶν μελλόντων καθίστη, καὶ ὑπερβάλλων ἐμεγάλυνε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν παρὰ τῷ Τισσαφέρνει, ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτὸν καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν, οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ [ἀπὸ] τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν.

Γλωσσικά σχόλια: ἄδειαν: αμνηστία· ἀνωλοφύρατο: θρηνολογούσε· ξυνωμοσίαι: ολιγαρχικές οργανώσεις.

Γ4.β. πλεύσας: να χαρακτηρίσετε συντακτικά τη μετοχή και να την αναλύσετε στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση.

Απάντηση:
«πλεύσας»: επιρρηματική χρονική μετοχή, συνημμένη στο εννοούμενο υποκείμενο «Θρασύβουλος» του ρήματος «κατῆγεν»· λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου. Ανάλυση σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση: «ἐπεὶ (ἐπειδὴ) ἔπλευσεν».

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (3 μ.). 1 μ. ο χαρακτηρισμός: επιρρηματική χρονική μετοχή. 1 μ. η σχέση με το ρήμα: συνημμένη στο (εννοούμενο) υποκείμενο «Θρασύβουλος» του «κατῆγεν». 1 μ. η ορθή ανάλυση σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση με οριστική αορίστου: «ἐπεὶ / ἐπειδὴ / ὡς ἔπλευσεν» (δεκτοί και οι τρεις σύνδεσμοι· δεκτό και «ἐπειδὴ ἔπλευσε»). ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. αν η μετοχή χαρακτηριστεί απόλυτη αντί συνημμένη ενώ κατά τα λοιπά η ανάλυση είναι ορθή. 0 μ. αν η ανάλυση δοθεί με λάθος χρόνο ή έγκλιση (π.χ. «ἐπεὶ ἔπλει», «ἐπειδὰν πλεύσῃ»). Αν η μετοχή χαρακτηριστεί αιτιολογική ή τροπική: 0 μ. για το πρώτο σκέλος, ενώ η ανάλυση βαθμολογείται μόνο αν είναι χρονική.