Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — ancient_greek, Θέμα C (10 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Θ 81.1-2 (εκδ. H.S. Jones και J.E. Powell, Thucydidis Historiae, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1902)

Μετά το ολιγαρχικό πραξικόπημα του 411 π.Χ. στην Αθήνα και την ανταρσία των δημοκρατικών του αθηναϊκού στόλου που ναυλοχούσε στη Σάμο, ο Θρασύβουλος επιτυγχάνει την επιστροφή του Αλκιβιάδη από την εξορία.

Οἱ δὲ προεστῶτες ἐν τῇ Σάμῳ καὶ μάλιστα Θρασύβουλος, αἰεί γε τῆς αὐτῆς γνώμης ἐχόμενος, ἐπειδὴ μετέστησε τὰ πράγματα, ὥστε κατάγειν Ἀλκιβιάδην, [καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν ἐς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην, νομίζων μόνην σωτηρίαν εἰ Τισσαφέρνην αὐτοῖς μεταστήσειεν ἀπὸ Πελοποννησίων. γενομένης δὲ ἐκκλησίας τήν τε ἰδίαν ξυμφορὰν τῆς φυγῆς ἐπῃτιάσατο καὶ ἀνωλοφύρατο ὁ Ἀλκιβιάδης, καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν πολλὰ εἰπὼν ἐς ἐλπίδας τε αὐτοὺς οὐ σμικρὰς τῶν μελλόντων καθίστη, καὶ ὑπερβάλλων ἐμεγάλυνε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν παρὰ τῷ Τισσαφέρνει, ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτὸν καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν, οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ [ἀπὸ] τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν.

Γλωσσικά σχόλια: ἄδειαν: αμνηστία· ἀνωλοφύρατο: θρηνολογούσε· ξυνωμοσίαι: ολιγαρχικές οργανώσεις.

Γ2. Ο Αλκιβιάδης μεγαλοποιεί την επιρροή που ασκεί στον Τισσαφέρνη. Ποιες σκοπιμότητες εξυπηρετεί η ενέργειά του αυτή;

Απάντηση:
Ο Θουκυδίδης απαριθμεί τέσσερις στόχους, εισαγόμενους με την τελική πρόταση «ἵνα …». Πρώτον, ο Αλκιβιάδης θέλει να φοβίσει τους ολιγαρχικούς που κρατούσαν την εξουσία στην Αθήνα, ώστε να τον υπολογίζουν ως απειλή («ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτόν»). Δεύτερον, μέσα από αυτόν τον φόβο επιδιώκει να διαλυθούν ευκολότερα οι ολιγαρχικές συνωμοτικές οργανώσεις («καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν»). Τρίτον, ως προς τους δικούς του, θέλει να αυξήσει το κύρος του ανάμεσα στους στρατιώτες της Σάμου, ώστε να τον τιμούν περισσότερο, και ταυτόχρονα να τους αναπτερώσει το ηθικό, να πάρουν μεγαλύτερο θάρρος («καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν»). Τέταρτον, ως προς τους αντιπάλους, επιδιώκει να διαβληθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι εχθροί στα μάτια του Τισσαφέρνη και έτσι να χάσουν τις ελπίδες που είχαν στηρίξει στη συμμαχία μαζί του («οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν»). Η υπερβολή, επομένως, είναι υπολογισμένη ρητορική τακτική με τριπλό αποδέκτη: τους ολιγαρχικούς στην Αθήνα, τους δημοκρατικούς στη Σάμο και τους Πελοποννησίους.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). 2,5 μ. για καθέναν από τους τέσσερις στόχους: (i) εκφοβισμός των ολιγαρχικών στην Αθήνα («οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτόν»)· (ii) διάλυση των ολιγαρχικών οργανώσεων («μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν»)· (iii) αύξηση του κύρους του και τόνωση του ηθικού των στρατιωτών στη Σάμο («τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν»)· (iv) διαβολή των εχθρών στον Τισσαφέρνη και απώλεια των ελπίδων τους («οἵ τε πολέμιοι … τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν»). ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 1,5 μ. αν ο στόχος διατυπώνεται χωρίς παραπομπή στο κείμενο. Αν οι (iii) και (iv) εκτεθούν ως ενιαίοι στόχοι χωρίς διάκριση των δύο σκελών τους: -1 μ. Πρόσθετος σχολιασμός για τον χαρακτήρα του Αλκιβιάδη ή τη γενικότερη ρητορική τακτική: πιστώνεται εντός των παραπάνω μονάδων, δεν προσθέτει. Απλή μετάφραση της τελικής πρότασης χωρίς οργάνωση κατά σκοπιμότητα: μέγιστο 5 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2024 — ancient_greek, Θέμα C (6 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Θουκυδίδης, Ἱστορίαι, Θ 81.1-2 (εκδ. H.S. Jones και J.E. Powell, Thucydidis Historiae, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1902)

Μετά το ολιγαρχικό πραξικόπημα του 411 π.Χ. στην Αθήνα και την ανταρσία των δημοκρατικών του αθηναϊκού στόλου που ναυλοχούσε στη Σάμο, ο Θρασύβουλος επιτυγχάνει την επιστροφή του Αλκιβιάδη από την εξορία.

Οἱ δὲ προεστῶτες ἐν τῇ Σάμῳ καὶ μάλιστα Θρασύβουλος, αἰεί γε τῆς αὐτῆς γνώμης ἐχόμενος, ἐπειδὴ μετέστησε τὰ πράγματα, ὥστε κατάγειν Ἀλκιβιάδην, [καὶ] τέλος ἀπ’ ἐκκλησίας ἔπεισε τὸ πλῆθος τῶν στρατιωτῶν, καὶ ψηφισαμένων αὐτῶν Ἀλκιβιάδῃ κάθοδον καὶ ἄδειαν πλεύσας ὡς τὸν Τισσαφέρνην κατῆγεν ἐς τὴν Σάμον τὸν Ἀλκιβιάδην, νομίζων μόνην σωτηρίαν εἰ Τισσαφέρνην αὐτοῖς μεταστήσειεν ἀπὸ Πελοποννησίων. γενομένης δὲ ἐκκλησίας τήν τε ἰδίαν ξυμφορὰν τῆς φυγῆς ἐπῃτιάσατο καὶ ἀνωλοφύρατο ὁ Ἀλκιβιάδης, καὶ περὶ τῶν πολιτικῶν πολλὰ εἰπὼν ἐς ἐλπίδας τε αὐτοὺς οὐ σμικρὰς τῶν μελλόντων καθίστη, καὶ ὑπερβάλλων ἐμεγάλυνε τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν παρὰ τῷ Τισσαφέρνει, ἵνα οἵ τε οἴκοι τὴν ὀλιγαρχίαν ἔχοντες φοβοῖντο αὐτὸν καὶ μᾶλλον αἱ ξυνωμοσίαι διαλυθεῖεν καὶ οἱ ἐν τῇ Σάμῳ τιμιώτερόν τε αὐτὸν ἄγοιεν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ πλέον θαρσοῖεν, οἵ τε πολέμιοι τῷ Τισσαφέρνει ὡς μάλιστα διαβάλλοιντο καὶ [ἀπὸ] τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλπίδων ἐκπίπτοιεν.

Γλωσσικά σχόλια: ἄδειαν: αμνηστία· ἀνωλοφύρατο: θρηνολογούσε· ξυνωμοσίαι: ολιγαρχικές οργανώσεις.

Γ3.α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις:
πλῆθος: τη δοτική πληθυντικού
ἰδίαν: τον ίδιο τύπο στον συγκριτικό βαθμό
πολλὰ: τον ίδιο τύπο στον υπερθετικό βαθμό
ἑαυτοῦ: την αιτιατική πληθυντικού θηλυκού γένους στο β΄ πρόσωπο
ὑπαρχουσῶν: τον ίδιο τύπο στο αρσενικό
ἐλπίδων: τη δοτική του ενικού

Απάντηση:
πλῆθος → πλήθεσι(ν)· ἰδίαν → ἰδιαιτέραν (ή ἰδιωτέραν)· πολλὰ → πλεῖστα· ἑαυτοῦ → ὑμᾶς αὐτάς· ὑπαρχουσῶν → ὑπαρχόντων· ἐλπίδων → ἐλπίδι.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (6 μ.). 1 μ. ανά ζητούμενο τύπο: πλήθεσι(ν) [δεκτό και χωρίς ευφωνικό ν], ἰδιαιτέραν ή ἰδιωτέραν [δεκτοί και οι δύο], πλεῖστα, ὑμᾶς αὐτάς [δεκτό και ενωμένο: ὑμᾶς αὐτάς / ὑμᾶς αὐτὰς], ὑπαρχόντων, ἐλπίδι. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. για σωστό τύπο με λάθος τονισμό ή πνεύμα. 0,5 μ. αν στο «ἑαυτοῦ» δοθεί σωστό πρόσωπο αλλά λάθος πτώση ή γένος. 0 μ. για λάθος βαθμό (π.χ. «ἰδιαίτατα» αντί συγκριτικού, «πλείονα/πλείω» αντί υπερθετικού), λάθος πτώση ή λάθος αριθμό.