Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — ancient_greek, Θέμα C (10 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Πλάτωνας, Θεάγης, 121, b1-d6 (εκδ. Oxford Classical Texts)

Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο εύπορος γαιοκτήμονας Δημόδοκος συνομιλεί με τον Σωκράτη στην Αρχαία Αγορά και του εκφράζει την ανησυχία του, επειδή ο γιος του Θεάγης επιθυμεί διακαώς να γίνει μαθητής κάποιου σοφιστή.

Ὦ Σώκρατες, πάντα τὰ φυτὰ κινδυνεύει τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχειν, καὶ τὰ ἐκ τῆς γῆς φυόμενα καὶ τὰ ζῷα τά τε ἄλλα καὶ ἅνθρωπος. καὶ γὰρ ἐν τοῖς φυτοῖς ῥᾷστον ἡμῖν τοῦτο γίγνεται, ὅσοι τὴν γῆν γεωργοῦμεν, τὸ παρασκευάσασθαι πάντα τὰ πρὸ τοῦ φυτεύειν καὶ αὐτὸ τὸ φυτεῦσαι· ἐπειδὰν δὲ τὸ φυτευθὲν βιῷ, μετὰ τοῦτο θεραπεία τοῦ φύντος καὶ πολλὴ καὶ χαλεπὴ καὶ δύσκολος γίγνεται. οὕτω δὲ ἔχειν ἔοικε καὶ τὸ περὶ τῶν ἀνθρώπων· ἀπὸ τῶν ἐμαυτοῦ ἐγὼ πραγμάτων τεκμαίρομαι καὶ ἐς τἆλλα. καὶ γὰρ ἐμοὶ ἡ τοῦ ὑέος τουτουΐ, εἴτε φυτείαν εἴτε παιδοποιίαν δεῖ αὐτὴν ὀνομάζειν, πάντων ῥᾴστη γέγονεν, ἡ δὲ τροφὴ δύσκολός τε καὶ ἀεὶ ἐν φόβῳ περὶ αὐτοῦ δεδιότι. τὰ μὲν οὖν ἄλλα πολλὰ ἂν εἴη λέγειν, ἡ δὲ νῦν παροῦσα ἐπιθυμία τούτῳ πάνυ με φοβεῖ –ἔστι μὲν γὰρ οὐκ ἀγεννής, σφαλερὰ δέ– ἐπιθυμεῖ γὰρ δὴ οὗτος ἡμῖν, ὦ Σώκρατες, ὥς φησι, σοφὸς γενέσθαι. δοκῶ γάρ μοι, τῶν ἡλικιωτῶν τινες αὐτοῦ καὶ δημοτῶν, εἰς τὸ ἄστυ καταβαίνοντες, λόγους τινὰς ἀπομνημονεύοντες διαταράττουσιν αὐτόν, οὕς ἐζήλωκεν καὶ πάλαι μοι πράγματα παρέχει, ἀξιῶν ἐπιμεληθῆναί με ἑαυτοῦ καὶ χρήματα τελέσαι τινὶ τῶν σοφιστῶν, ὅστις αὐτὸν σοφὸν ποιήσει.

Γλωσσικά σχόλια: θεραπεία τοῦ φύντος: φροντίδα του βλασταριού· περὶ αὐτοῦ δεδιότι: (εμένα) που φοβάμαι γι’ αυτόν· οὐκ ἀγεννής: αρχοντική· τῶν ἡλικιωτῶν: των συνομηλίκων.

Γ2. Στο απόσπασμα «δοκῶ γάρ μοι … αὐτὸν σοφὸν ποιήσει» τι αξιώνει ο Θεάγης από τον πατέρα του Δημόδοκο και γιατί;

Απάντηση:
Ο Θεάγης απαιτεί από τον πατέρα του δύο συνδεδεμένα πράγματα: να ασχοληθεί ο ίδιος ο Δημόδοκος με το ζήτημά του και να καταβάλει χρήματα σε κάποιον από τους σοφιστές («ἀξιῶν ἐπιμεληθῆναί με ἑαυτοῦ καὶ χρήματα τελέσαι τινὶ τῶν σοφιστῶν»). Ο σκοπός δηλώνεται με την αναφορική τελικού περιεχομένου «ὅστις αὐτὸν σοφὸν ποιήσει»: θέλει τον σοφιστή που θα τον κάνει σοφό. Η αιτία της επιθυμίας του βρίσκεται στην επιρροή του περιβάλλοντός του, όπως την ερμηνεύει ο πατέρας: κάποιοι συνομήλικοι και συνδημότες του, που κατεβαίνουν στην πόλη, του μεταφέρουν από μνήμης λόγους σοφιστών και του αναστατώνουν τον νου («τῶν ἡλικιωτῶν τινες αὐτοῦ καὶ δημοτῶν, εἰς τὸ ἄστυ καταβαίνοντες, λόγους τινὰς ἀπομνημονεύοντες διαταράττουσιν αὐτόν»). Ο Θεάγης έχει ζηλέψει τους λόγους αυτούς («οὓς ἐζήλωκεν») και εδώ και καιρό ταλαιπωρεί τον πατέρα του με το αίτημά του («καὶ πάλαι μοι πράγματα παρέχει»). Ο Δημόδοκος αναγνωρίζει ότι η φιλοδοξία του γιου του δεν είναι ταπεινή, τη θεωρεί όμως επικίνδυνη, και γι’ αυτό η αξίωση αυτή τον φοβίζει.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.). ΤΙ ΑΞΙΩΝΕΙ (5 μ.): 2 μ. να τον φροντίσει / να ασχοληθεί ο πατέρας με αυτόν («ἐπιμεληθῆναί με ἑαυτοῦ»)· 2 μ. να πληρώσει χρήματα σε κάποιον σοφιστή («χρήματα τελέσαι τινὶ τῶν σοφιστῶν»)· 1 μ. ο σκοπός: να γίνει σοφός («ὅστις αὐτὸν σοφὸν ποιήσει»). ΓΙΑΤΙ (5 μ.): 3 μ. η επίδραση των συνομηλίκων και συνδημοτών, που κατεβαίνουν στο άστυ και του μεταφέρουν λόγους σοφιστών αναστατώνοντάς τον («τῶν ἡλικιωτῶν τινες … διαταράττουσιν αὐτόν»)· 2 μ. ο ζήλος του Θεάγη γι’ αυτούς τους λόγους και η επίμονη πίεση προς τον πατέρα («οὓς ἐζήλωκεν καὶ πάλαι μοι πράγματα παρέχει»). ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 1 μ. λιγότερο ανά σκέλος που διατυπώνεται χωρίς παραπομπή στο κείμενο. Πρόσθετη επισήμανση της αμφιθυμίας του Δημόδοκου («οὐκ ἀγεννής, σφαλερὰ δέ»): πιστώνεται εντός των παραπάνω μονάδων, δεν προσθέτει. Απλή μετάφραση του αποσπάσματος χωρίς απάντηση στα δύο ερωτήματα: μέγιστο 4 μ.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2023 — ancient_greek, Θέμα C (10 μονάδες)

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ — Πλάτωνας, Θεάγης, 121, b1-d6 (εκδ. Oxford Classical Texts)

Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο εύπορος γαιοκτήμονας Δημόδοκος συνομιλεί με τον Σωκράτη στην Αρχαία Αγορά και του εκφράζει την ανησυχία του, επειδή ο γιος του Θεάγης επιθυμεί διακαώς να γίνει μαθητής κάποιου σοφιστή.

Ὦ Σώκρατες, πάντα τὰ φυτὰ κινδυνεύει τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχειν, καὶ τὰ ἐκ τῆς γῆς φυόμενα καὶ τὰ ζῷα τά τε ἄλλα καὶ ἅνθρωπος. καὶ γὰρ ἐν τοῖς φυτοῖς ῥᾷστον ἡμῖν τοῦτο γίγνεται, ὅσοι τὴν γῆν γεωργοῦμεν, τὸ παρασκευάσασθαι πάντα τὰ πρὸ τοῦ φυτεύειν καὶ αὐτὸ τὸ φυτεῦσαι· ἐπειδὰν δὲ τὸ φυτευθὲν βιῷ, μετὰ τοῦτο θεραπεία τοῦ φύντος καὶ πολλὴ καὶ χαλεπὴ καὶ δύσκολος γίγνεται. οὕτω δὲ ἔχειν ἔοικε καὶ τὸ περὶ τῶν ἀνθρώπων· ἀπὸ τῶν ἐμαυτοῦ ἐγὼ πραγμάτων τεκμαίρομαι καὶ ἐς τἆλλα. καὶ γὰρ ἐμοὶ ἡ τοῦ ὑέος τουτουΐ, εἴτε φυτείαν εἴτε παιδοποιίαν δεῖ αὐτὴν ὀνομάζειν, πάντων ῥᾴστη γέγονεν, ἡ δὲ τροφὴ δύσκολός τε καὶ ἀεὶ ἐν φόβῳ περὶ αὐτοῦ δεδιότι. τὰ μὲν οὖν ἄλλα πολλὰ ἂν εἴη λέγειν, ἡ δὲ νῦν παροῦσα ἐπιθυμία τούτῳ πάνυ με φοβεῖ –ἔστι μὲν γὰρ οὐκ ἀγεννής, σφαλερὰ δέ– ἐπιθυμεῖ γὰρ δὴ οὗτος ἡμῖν, ὦ Σώκρατες, ὥς φησι, σοφὸς γενέσθαι. δοκῶ γάρ μοι, τῶν ἡλικιωτῶν τινες αὐτοῦ καὶ δημοτῶν, εἰς τὸ ἄστυ καταβαίνοντες, λόγους τινὰς ἀπομνημονεύοντες διαταράττουσιν αὐτόν, οὕς ἐζήλωκεν καὶ πάλαι μοι πράγματα παρέχει, ἀξιῶν ἐπιμεληθῆναί με ἑαυτοῦ καὶ χρήματα τελέσαι τινὶ τῶν σοφιστῶν, ὅστις αὐτὸν σοφὸν ποιήσει.

Γλωσσικά σχόλια: θεραπεία τοῦ φύντος: φροντίδα του βλασταριού· περὶ αὐτοῦ δεδιότι: (εμένα) που φοβάμαι γι’ αυτόν· οὐκ ἀγεννής: αρχοντική· τῶν ἡλικιωτῶν: των συνομηλίκων.

Γ3. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις:
ἔχειν: το β΄ ενικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου β΄ στην ίδια φωνή
ῥᾷστον: τον ίδιο τύπο στον θετικό και συγκριτικό βαθμό
ἀγεννής: τη γενική του ενικού στο ίδιο γένος
ἐπιθυμεῖ: το απαρέμφατο του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή
τὸ ἄστυ: την ονομαστική του πληθυντικού
καταβαίνοντες: τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα
πάλαι: τον συγκριτικό βαθμό
ἐπιμεληθῆναι: τη μετοχή του αρσενικού γένους στη γενική πληθυντικού στον ίδιο χρόνο και στην ίδια φωνή
ὅστις: τον ίδιο τύπο στον άλλο αριθμό

Απάντηση:
ἔχειν → σχές· ῥᾷστον → ῥᾴδιον (θετικός) και ῥᾷον (συγκριτικός)· ἀγεννής → (τοῦ) ἀγενοῦς [ἀγεννοῦς]· ἐπιθυμεῖ → ἐπιθυμεῖν· τὸ ἄστυ → τὰ ἄστη· καταβαίνοντες → καταβησόμενοι· πάλαι → παλαίτερον· ἐπιμεληθῆναι → (τῶν) ἐπιμεληθέντων· ὅστις → οἵτινες.

ΚΛΕΙΔΙ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗΣ (10 μ.) — ζητούνται δέκα τύποι συνολικά (το «ῥᾷστον» απαιτεί δύο), 1 μ. ανά τύπο: σχές, ῥᾴδιον, ῥᾷον, ἀγεννοῦς, ἐπιθυμεῖν, τὰ ἄστη, καταβησόμενοι, παλαίτερον, ἐπιμεληθέντων, οἵτινες. ΜΕΡΙΚΗ ΠΙΣΤΩΣΗ: 0,5 μ. για σωστό τύπο με λάθος τονισμό, πνεύμα ή υπογεγραμμένη. 0,5 μ. αν δοθεί ο τύπος σε σωστό χρόνο/βαθμό αλλά με λάθος πτώση ή αριθμό (π.χ. «ἐπιμεληθέντος» αντί «ἐπιμεληθέντων»). 0 μ. για λάθος χρόνο, φωνή, έγκλιση ή βαθμό — ενδεικτικά «ἔχε» (προστακτική ενεστώτα) αντί «σχές», «καταβαίνοντες» αμετάβλητο, «πλέον/μᾶλλον» αντί «παλαίτερον», «ῥᾷστα» αντί των ζητούμενων δύο βαθμών. Το άρθρο δεν είναι υποχρεωτικό· η παράλειψή του δεν επιφέρει ποινή.